Иԥштәылоу амшынқәа - ари атермин рхы иадырхәоит Адунеиаҿ иҟоу амшынқәа ргәып азы, зыхьӡқәа рҟны аԥшәы иахьыуԥшауа.

Амшын Еиқәа - Атлантикатә амшынду бассеин аҩныҵҟатәи амшыноуп.(ақәӡара аҵанакоит 422 000 км², еиҳаӡоу аҵаулара иамоуп 2210 м, бжьаратәалатә 1240 м)

Амшын Ҩежь - Амрагыларатә Азиа иҟоу амшыноуп. (ақәӡара аҵанакоит 416 000 км², еиҳаӡоу аҵаулара иамоуп 106 м, бжьаратәалатә - 40 м)

Амшын Шкәакәа - Урустәыла европатәи ахәҭа аҩадатәи иаҵанакуа амшыноуп (ақәӡара аҵанакоит 90 000 км², еиҳаӡоу аҵаулара иамоуп 343 м, бжьаратәалатә 67 м ).

Амшын Ҟаԥшь - Африкеи Аравиатә Адгьылбжьахабжеи рыбжьара ишьҭалоу амшыноуп(ақәӡара аҵанакоит 430 000 км², еиҳаӡоу аҵаулара иамоуп 2211 м, бжьаратәалатә 490 м)

Амшынқәа
Аԥштәы


А́гьежь — икәымпылоу, ахы иақәиҭны агәҵәы акәша-мыкәша иҵәиуа адиск оуп. Агьежь аидарашьҭыхгаҿ  акомпонент хадоуп. Уи фба имариаӡоу амеханизмқәа руакуп.

Аетимологиа
Аԥсуа ажәа "агьежь" ижәытәӡоу ахылҵшьҭра амоуп.

Аҭоурых
Агьежь аԥҵара ҟалеит ихшәоу Неолитахь.

Ахьарԥшқәа

Атехника


Ахамелеонқәа мамзаргьы ахамелеонатәқәа - ахьынчкәакәырқәа рҭаацәара аҵлақәа рҿы анхара зылшо.

Аетимологиа
Ажәа "ахамелеон" аԥсуа бызжәахьы аурыс жәала "хамелеон" ажәытәбырзен ажәа χαμαιλέων (khamailéōn) аҟнытә иааит.

Азеиԥш ҟазшьарбага
Ахамелеон ашьапи, аҵыхәи ххоуп. Ацәеижь аура 30 см иҟоуп. Аҳәсеи, ахаҵеи ахамелеонқәа рыԥшра зынӡа еиԥшым. Аб еиҳа ашьапы ххуақәа амоуп. Ахамелеон абла дуқәа амоуп. Ахамелеон аблақәа 180 градус иҵәиуеит. Уи иалшоит ҭыԥк аҟны игылазар, имҵысыкуа, аганқәа зегьы рахь инаԥшы-ааԥшыр. Уи афатә аԥшаара аҟны иацхраауеит. Хамелеон даараӡа абз ду амоуп. Уи абз иара аура аҵкьыс ҩынтә иаууп. Ахамелеон иалшоит абыз ала инаскьагоу афатә аагара. Ахамелеон абжьы аҳаӡом. Уи иабоит акумзар, иаҳаӡом. Ахамелеонқәа даараӡа ашьшьаҳа иныҟәоит. Урҭ ирласны аиҭаҵра рылшом.  Ахамелеон аӡы иӡааҟәрылаӡом, аха уи аӡсышьа аздыруам. Ахамелеон аӡы аҟны еиқәхар ҟалоит, ацәгәырԥа уи аҟәара ахь идәықәнаҵар.
Ахамелеон шықәсык ҩынтә ацәа аԥсахуеит. – Аԥҳәыс хамелеон фба инаркны ҩынҩажәа аҟнынӡа акутаӷь шьҭанаҵоит аҭара аҟны. Аҭра аҟаҵара уи ахаҵа хамелеон ацхраауеит.

Аԥштәы ԥсахра
Идыруп ахамелеон Иралсны аԥштәы заԥсахуа атәы. Аԥштәы заԥсахуеит ахамелеон? Ма ианбаԥсахуа аԥштәы? Ахамелеон ианшәо, даараӡа ирласны аԥштәы аԥсахуеит. Уи ашәарҭа ианҭагылоугьы аԥштәы аԥсахуеит, ус ала иаҭахуп аӷа аҟнытә аҽыҵәахра. Ахамелеонқәа рыԥштәы рыԥсахуеит амла ианакуа ма аӡы ржәыр анырҭаху.
Ахамелеон иангәаауа, уи аԥштәы аԥсахуеит! Шаҟа игәаауа аҟра убрысҟак ацәа аԥштәы еиҳа ишкәакәахоит.

Анызарҭа
Ахамелеонқәа реиҳарак адгьылбжьаха Мадагаскари, Африкеи, агәыла адгьылбжьахақәа рҿыи инхоит. Ахамелеон ахкы рацәа ыҟоуп: урҭ шьоукы, Испаниа, Сириа, Арабтәылагьы инхоит Хамелеон аԥсҭазаара аҵас Ахамелеонқәа еиҳараӡак аҵла аҟны инхоит. Урҭ адгьыл ахь зынӡа илыбааӡом уҳәар ҟалоит. Иҟоуп хкык, уи адгьыл аҟны ауп иахьынхо. Арҭ ахамелеонқәа лассы абӷьқәа рҟны ицәоит, ма аҭыҩраҿы. Ахамелеонқәа шьоукы ашышкламс аҭра аҟны ацәара бзиа ирбоит.

Ахамелеонқәа


Аӡы́ (аӡри аԥсҭыркы) — ҩ-хәҭакны еилоу иорганикатәым аиԥшьра Н2O химиатә формула змоу.

Ахьарԥшқәа

Аҵәыҵәрилақәа
Аӡри аиԥшьрақәа


Аокеа́н, Амшы́нду ( ажәытәбырзен анцәахәы Океан ихьӡантә) — аӡы аҭагьежьратә система змоу идуӡӡоу аӡытә обиектуп, Адунеитә аокеан ахәҭоуп.

Ахьарԥшқәа


А́ҩадатәи аокеа́н ҵа́аршә, Аҩадатәи амшынду ҵааршә — Адгьыл аҟны аокеан дуӡӡоуп.

Ахьарԥшқәа

Аокеанқәа


Атлантикатә аокеа́н, Атлантикатә амшынду — Адгьыл аҟны аокеан дуӡӡоуп.

Ахьарԥшқәа

Аокеанқәа


Апалиндром (ажә.бырз. πάλιν - "шьҭахҟа", ажәа.бырз. δρóμος - "аныҟәара") - ҩхырхартак еиԥшны уаԥхьартә иҟоу арыцхә, анбанеицааира,  ажәа ма атекст оуп. Иаҳҳәап  арыцхә 404; ажәеи "аркра" аԥсуа бызшәаҿы, финтәи ажәеи "saippuakivikauppias" (асапынтиҩы) - адунеиаҿ зегь реиҳа ихәхәоу ажәа - палиндром, атекст "Ари - Ина, ани - Ира" убас егьырҭгьы.

Аҭоурых
Геркуланумтәи SATOR ижәытәӡоу  идыру палиндромуп.

Аполиндромқәа рҿырԥштәқәа

Аԥсуа бызшәа:

 Адау иуада

Аурыс бызшәа:

 А роза упала на лапу Азора (Азор ишьапы икашәеит агәил) (Афанасии Фет)

Англыз бызшәа:

 «Madam, I’m Adam» («Мадам, сара — сАдамуп», — аԥхьатәи аԥҳәыс ихы илырдырит аԥхьатәи ауаҩы)
 «Eve» («Ева», — лхы ӡырымго палиндромла аҭак илтеит)

Асемантика
Ажәа архәмарра


Арифметика (ажә.бырз. ἀριθμητική; ἀριθμός "арыцхә" аҟнытә) - арыцхәқәа, дара реизышәарақәеи рыуарақәеи  иҭызҵаауа аматематикатә хәҭоуп.

Аматематика
Аматематика ахәҭақәа


Пиотрови́це () — Полша ақыҭа дуӡӡоуп. Аӡиас Висла ақалақь иагәылсуеит.

Польша ақыҭақәа


А́сҭамыр - ахьӡ.

Алитература
 джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

Ахаҵа ихьӡқәа


Асҭа́нда - ахьӡ.

Алитература
 джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

Аԥҳәыс хьӡқәа


А́дгәыр - ахаҵа ихьӡ.

Алитература
 Джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

ахаҵа ихьӡқәа


А — акириллитә ҩыра анбан.
 А – артикль, приставка определенности: абна, аӡы, аԥсадгьыл, аԥсҭазаара.
 А – личная притяжательная приставка класса вещей: ацə атəыҩа, ацгəы аҵыхəа, аҵла амахə.


Áа — taxus baccata.
 Áа — ремень кожанный.
 Аа́ — брус на полу, под навесом старинного абхазского дома.
 Áа — краткая форма числа 8.


Аабҭра́ — ааԥынти ҭагалани аԥсаса хьчаҩцәа раанкыларҭа.

Азхьарԥшқәа
 Ааԥҭыԥ

Ахьарԥшқәа

Ахыбрақәеи аргыларақәеи


8 — анатуралтә ахыԥхьаӡара ааба.
 «8» — восьмой студийный альбом группы Мумий Тролль.
 Восемь — венгерская художественная группа.
 Восемь — американская художественная группа.
 Восемь — чешская художественная группа.

Ахронологиа
 Ҳ. ҟ. 8 — последний год I века до н. э.
 8 — первый год I века.

См. также
 Восьмёрка — многозначный термин.
 Группа восьми


Аа́га

средство, деньги;
доход.

Ахьарԥшқәа

Аекономика


Аага́га — средство доставки, транспорт.

Ахьарԥшқәа

Атранспорт


Ааглыхтә раион

Шәахәаԥш иара убас
Ааглых
Ааглых хьанҭа
Ааглых лас

Ахьарԥшқәа

Ааглых


Ааглыхҩы —

Ахьарԥшқәа

Ааглых
Абизнесменцәа


Аагалы́ҵ

производство;
продукция

Ахьарԥшқәа

Абизнес


А́агарҭа

доход;
состояние.

Ахьарԥшқәа


Аа́мин

Ахьарԥшқәа

Адин


А́амсҭа

Аамсҭаду
Аамсҭакьаҿ
Аамсҭара

Ахьарԥшқәа

Атитулқәа


А́амҭа

Ахьарԥшқәа

Аамҭа
Афизикатә дурақәа


Аамҭеихша́ра

Ахьарԥшқәа

Аамҭа
Апроекттә анапхагара


А́ангыларҭа

Ахьарԥшқәа

Аныҟәара


А́анда

забор, изгородь, ограда

Ахьарԥшқәа

Ахыбрақәеи аргыларақәеи
Аандақәа


Аа́ндахьшь

Ахьарԥшқәа

Аԥсаатәқәа


Анкылага

Ахьарԥшқәа

Атехника


Напыла анкылага

Ахьарԥшқәа

Анкылагақәа


Автоматикатә а́анкылага — Автоматический тормоз.

Ахьарԥшқәа

Атехника


Áапкра.

Ахьарԥшқәа

Абиологиа


Ааԥҭы́ԥ —

Азхьарԥшқәа
 Аабҭра

Ахьарԥшқәа

Ахыбрақәеи аргыларақәеи


Áарԥшымҭа

Ахьарԥшқәа

Аҭҵаарадырра


Кәыдры

Азхьарԥшқәа
Кәыдры аиҩхаа

Ахьарԥшқәа

Аӡиасқәа


Ка́ма — ԥҳәыс хьӡуп.

Алитература
 Джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

аԥҳәыс хьӡқәа


Наа́ла — ԥҳәыс хьӡуп.

Алитература
 Джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

аԥҳәыс хьӡқәа


Даме́и - ахаҵа ихьӡ.

Алитература
 Джонуа Б. Г. Киут А. Н. "Самоучитель Абхазского языка", Сухум 2003

ахаҵа ихьӡқәа


Аспорт (, ажәытәтәи французантә  "аҳәмарра", "агәырҿыхара" аркьаҿра) -


Ә, ә — кириллтәи аҩыратә нбан. Ахаргьежьратә дырга.


Ь, ь — кириллтәи аҩыратә нбан. Арԥшқага дырга.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ь)
 Graphemica (ь)


Латвиа (), аофициалтә хьӡы: Латвиатәи Ареспублика () — Европаҟны аҳәынҭқарра.

Аҵанакы – .

Аҳәынҭқарра иаланхо – .

Ахьарԥшқәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Ильхам Ҳеидар-иԥа Алиев (; , Бақәа) — Азербаиџьан апрезидент иоуп.

Азхьарԥшқәа
president.az
Ильхам Алиеви Владимир Путини реиԥылара мҩаԥысит
 BBC profile: Ильхам Ҳеидар-иԥа Алиев
 Речи, выступления, интервью, заявления Президента Азербайджанской Республики Ильхама Алиева
 Ильхам Алиев и нефтяная дипломатия Азербайджана
 Внешнеполитическая деятельность президента Азербайджанской Республики Ильхама Алиева

Азербаиџьан президентцәа
Азербаиџьан аԥыза-министрцәа
Азербаиџьантәи аполитикцәа
1961 шықәсазы ииз
Ԥхынҷкәынмза 24 рзы ииз


Саломе Леван-иԥҳа Зурабишьвили (; , Париж, Франциа) — Қырҭтәыла апрезидент лоуп.

Азхьарԥшқәа
Қырҭтәыла ахада ҿыц Урыстәылеи дареи реизыҟазаашьа аҽаԥсахып ҳәа дазыԥшуп
Sciences Po

Қырҭтәыла президентцәа
Қырҭтәылатәи аполитикцәа
1952 шықәсазы ииз
Хәажәкырамза 18 рзы ииз


Рауль Џьумка-иԥа Ҳаџьымба (, Тҟәарчал, Аԥсны) — Аԥсны аҳәынҭқарра Ахада.

Абиографиа
Диит хәажәкырамза 21, 1958 шықәса рзы, Тҟәарчал ақалақь; 1975 шықәсазы далгеит Тҟәарчалтәи ахабатәи абжьаратә ашкол; 1976-1978 шш. Асовет ар ахаҭақәа рҿы аррамҵзура дахысуан; 1984 шықәсазы далгеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет, азиндырратә факультет; 1986 шықәсазы аҵара иҵон Минсктәи СССР аҳәынҭқарратә шәарҭадара аилак ашкол аҟны; 1986-1992 шш. Тҟәарчал ақалақь аҿы  Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵура аусзуҩыс дыҟан; 1992-1993 шш. Мрагыларатәи афронт аԥшыхәреи аконтрԥшыхареи рнаԥхгаҩыс дыҟан; 1993-1995 шш. аус иуан Аԥсны аҳәынҭқарра шәарҭадаратә маҵзура аусбарҭвқәа рҿы; 1996-1999 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы аҿы аконтрабанда аҿагыларазы аҟәша аиҳабыс, Ахантәаҩы актәи ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 1999-2003 шш. Аԥсны аҳәынҭқарра ашәарҭадаратә маҵзура ахантаҩыс, атәылахьчара аминистрс, Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 2003-2004 шш. Аԥсны аԥыза-министрс дыҟан; 2005-2009 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыԥуаҩс дыҟан; 2009-2015 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра ауаажәларра-политикатә партиа «Аԥсны жәлар ракзаара Афорум» ахантәаҩыс дыҟан; 2012 ш. Аԥсны Жәлар реизара адепутатс далхын; 2014 ш. инаркны Аԥсны Ахәынҭқарра Ахадас дыҟоуп; Аинрал-маиоруп, «Леон иорден» ианашьоуп; Дҭаарацәоуп, ҩыџьа ахшара драбуп.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Раулем Хаджимба

Азгәаҭақәа

1958 шықәсазы ииз
Хәажәкырамза 21 рзы ииз
Аԥсны аполитикцәа
 04
Аԥсны ахада ихаҭыԥуаҩцәа
Аԥсны аԥыза-министрцәа
Ҳаџьымаа


Самсон Иаков-иԥа Ҷанба (; , Аҭара ақыҭа, Очамчыра араион — 1937) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, адраматург, апоет, апублицист, арккаҩы, аполитик, аҳәынҭқарратәи ауаажәларратәи усзуҩы, амилаҭтә литератураҿы адраматургиа ашьаҭаркҩы.

Абиографиа
Диит 1886 шықәса рашәарамза 18 рзы Аҭара ақыҭа Очамчыра араион. Дҭадырхеит 1937 шықәсазы.

1893 шықәсазы С. Ҷанба дҭалеит Драндатәи /Ҵҟыбынтәи/ ауахәаматә школ, уи даналга, Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол даанахәоит, далгоит 1907 шықәсазы. Иԥсадгьыл ахь даныхынҳә, иара абри ашықәсан, рҵаҩыс аус иуан Кәтол ақәҭан /аҵаҩцәа аԥсшәа риҭон/, аха, дук мырҵыкәа, иусура даҟәыхын, арҵаҩ изанааҭ ахь-имамыз дахырҟьаны. Ашьҭахь, иҵара ацҵаразы, С. Ҷанба ҩаԥхьа Қырҭтәылаҟа дцоит, дҭалоит Хонтәи арҵаҩцәа рсеминариа, далгоит 1914 шықәсазы.

Аԥсныҟа даныхынҳә иара абри ашықәс инаркны, ҩаԥхьа Кәтолтәи алагарҭатә школ аҿы аусура далагеит: рҵаҩыс, ашкол ахылаԥшҩыс.

1915 шықәсазы С. Ҷанба диасуеит Аӡҩыбжьатәи ашкол ахь. Абраҟа аҭаацәаратә ԥсҭазаара далалоит, нас, 1916 шықәсазы, диаргоит Аҟәаҟа, Аҟәатәи арҵаҩцәа рсеминариаҿ иеиҿкааз алагарҭатә школ аиҳабыс, иара асеминариаҿ, хазы, аԥсуа бызшәеи агеографиеи рмаҭәарқәагьы дирҵон.

Абраҟа аус иуан Аԥсны асовет мчра шьақәгылаанӡа.

1921 шықәса инаркны 1925 шықәсанӡа С. Ҷанба дахагылан аҵара ус азы Жәлар Ркомиссариат /Наркомпрос/.

1923 шықәсазы С. Ҷанба даредакторын агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» - аҵара ус аҿтәи имаҵура иалагӡаны.

1923-1930 шықәсқәа рзы С. Ҷанба Аԥсны Ацентр Нагӡара Комитет /ЦИК/ дахантәаҩуп.

1930 шықәсазы уи ҩаԥхьа аҵара ус азы Жәлар ркомиссарс /министрс/ дҟарҵоит, араҟа аус иуеит 1932 шықәсанӡа.

1934 шықәсазы С. Ҷанба далахәуп СССР Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла Актәи аизара ду.

1932-1937 шықәсқәа рзы С. Ҷанба Аԥснытәи Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла данапхгаҩуп.

Абиблиографиа
Цәгьаӡа дыссирын лара /Апоема «Ашьха ҭыԥҳа» раԥхьатәи ахьз/. Агазеҭ «Аԥсны», 14, 1919 шықәса.
Ашьха ҭыԥҳа /Аԥсны/. Акәа, 1925 шықәса.
Аԥсадгьылҵара. Арҵага шәҟәы. Акласс еиҵбырақәа рзы. Аҟәа, 1925 шықәса.
Иалкаау иҩымҭақәа. Аҟәа, 1934 шықәса.
Иалкаақәоу. Аҟәа, 1958 шықәса.
Иалкаау. Аҟәа, 1976 шықәса.
Иҩымҭақәа. Аҟәа, 1986 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
 Чанба Самсон Яковлевич
 Ҷанба Самсон Иаков-иҧа
 ҚАПԤҲА, Арифа. Самсон Ҷанба: аԥсуа драматургиа ашьаҭаркҩы. Адунеизегьтәи аҧсуа-абаза конгресс (Abaza.org). .

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Аԥсны ажурналистцәа
Аԥсны аполитикцәа
КПСС алахәылацәа
Ҷанаа
1886 шықәсазы ииз
Рашәарамза 18 рзы ииз
1937 шықәсазы иԥсыз


Миха Алықьсандр (Аҳмаҭ)-иԥа Лакрба (; , Мархьаул ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — , Москва) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, адраматург, асценарист, атеатрҭҵааҩы.

Абиографиа
Диит 1901 шықәса ажьырныҳәамза 19 рзы Мархьаул ақыҭа Аҟәа араион. Иԥсҭазаара далҵит 1965 шықәса ԥхынҷкәынмза 15 рзы. Джуп Аҟәатәи ашьхараҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Аҵара иҵон Аҟәа, Ашьхарыуаа рышкол аҟны, уи даналга - Аҟәатәи Ареалтә училишьче аҿы, иреиҳау аҵара-дырра иоуит Қарҭ, 1929 шықәсазы далгоит Қарҭтәи Аполитехникатә институт аиуристтә-економикатә факультет, нас, а-30-тәи ашықәсқәа раан, аҵара иҵоит Москва, акино-драматургцәа ахьазыҟарҵоз Иреиҳау акурсқәа рҿы.

Далахәын аҩбатәи адунеитә еибашьра.

Антологиаҿ иарбоу М.Лакрба иеицырдыруа иажәеинраала «Дмитри Гәлиа изынасҭиуеит» (абас акәын раԥхьаӡа адунеи анабоз ишахьӡыз) абри аҭыжьымҭаҿ хыс иазалхуп ажәеинраала излалаго актәи ацәаҳәа: «Ушнеиуа унеи!..»

1947-1955 шықәсқәа рзы, харада-барада, аара ӷәӷәа идҵаны дҭакын, доурышьҭит залымдарыла дышҭакыз шьақәырӷәӷәаны.

Иҩымҭақәа реизга. Х-томкны. Актәи атом ҭыҵит 1968 шықәсазы, аҩбатәи - 1971 шықәсазы, аҳԥатәи атом зҭымҵыцкәа иаанханы иҟоуп.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Лакрба Михайл Александрович
Лакрба Миха Алеқсандр-иԥа
Михаил Лакербай

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Лакраа
1901 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 19 рзы ииз
1965 шықәсазы иԥсыз
Жьҭаарамза 15 рзы иԥсыз


Мушьни Лаврент-иԥа Аҳашба (; , Ԥақәашь, Очамчыра араион — , Аҟәа) — аԥсуа апоет.

Абиографиа
Диит 1903 шыҳәса маи 6 рзы, Цақәашь ақыҭа Очамчыра араион. Ицсҭазаара далҵит 1992 шықәса апрель 9 рзы, джуп Абжьакәа.

1918 - 1923 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит Акәатәи арҵаоцәа рсеминариаҿ, уи даналга, 1924-1927 шықәсқәа рзы иреиҳау аҵара-дырра иоуеит Москва - Аҳәьгаҭқарратә журналистикатә институт акны.

1938 - 1957шықәсқәа рзы М.Аҳашба Ацсны АССР Иреиҳазоу асовет Апрезидиум дамазаныкәгаоын.

Поет ҳасабла акьыцхь аҿы дцәырҵит 1919 шықәсазы.

Иалкаақәоу. Акәа, 1957 шықәса.

Ахьарԥшқәа

Азхьарԥшқәа
 Хашба Мушни Лаврентьевич
 Аҳашба Мушьни Лаврент-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны ажурналистцәа
Ҳашаа
1903 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 6 рзы ииз
1992 шықәсазы иԥсыз
Мшаԥымза 9 рзы иԥсыз


Шамил Ибрагим-иԥа Хокерба (; , Очамчыра, Аҟәатәи аокруг, Кәыдрытәи аучастка — , Лагодехи, Қырҭтәылатәи ССР) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апублицист.

Абиографиа
Диит 1899 шықәса ажьырныҳәамза 20 рзы Очамчыра.

Абраҟатәи ԥшьклассктәи аучилишьче даналга дҭалоит Аҟәатәи арҵаҩратә семинариа. Дук мырҵыкәа дҭаркуеит асовет мчра аагара дазықәцон ҳәа аара идҵаны. Уи анаиааи, 1921 шықәсазы, абахҭа дыҭрыжьуеит.

1924 шықәсазы Ш. Хокерба дҭалоит Қарҭтәи аполитехникатә институт, далгоит 1928 шықәсазы. 1941 шықәсазы залымдарыла дҭаркуеит, Аԥснынтә дахыргоит, уаҳагь дзыхынҳәуам. 1978 шықәсазы иҭынхацәа ицсыбаҩ Аԥсныҟа иааганы дахьиз идгьыл гәакьаҿ анышә иамардоит.

Абиблиографиа
Иҩымҭақәа. Акәа. 1981 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Шамиль Хокерба
Хокерба Шамиль Ибрагимович
Хокерба Шамиль Ибрагим-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Хокераа
1903 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 20 рзы ииз
1942 шықәсазы иԥсыз


Аԥсны́, Аԥсынтәыла (, ) — ҳәҭакла-зхаҵо аҳәынҭқарра Амшын Еиқәа алада-мрагыларатә ахықәаҿы шьҭоуп. Аԥсуаа ирыԥсадгьылуп. Аҩада-мраҭашәараҿы Аԥсныи Урыстәылеи, мрагылараҿы — Қырҭтәылеи аҳәаақәа иамоуп.

Аԥсны арегион аҩадара-мраҭашәарати, аладатәи анаара ихадоу - Кавказтәи ашьхаеибаркыреи, аҩадатәи-мрагылареи амшын Еиқәа аԥшаҳәеи иахәҭакуп. Иара убас иаҵанакуеит быжь-ҭоурыхтә ҭыԥқәа: имаҷу Аԥсны, Бзыԥ, Гәыма, Абжьыуаа, Самырзаҟан Дал-Ҵабал. Ԥсҳәы Аибга.

Европатәи атәылақәа
Азиатәи атәылақәа


Жәабранмза́ 4 (Жәабранмза́ ԥшьба́), Февра́ль 4, Жәабра́н 4 — григориантәи амзар 35 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 332 мшы (331 мшы ашықәс ду ала).

Ахҭысқәа

Иит

Рыԥсҭазаара иалҵит


Адам - раԥхьатәи ауаҩы. Ева лхаҵа, Каини, Авели Сифи раб.

Абиблиа


Таџьықьсҭан (), официалтә ахьӡ Таџьықьсҭан Ареспублика () — Азиа атәыла.

Шәахә. иара убас
Атәылақәеи атерриториақәеи алфавиттә рыхьӡынҵа

Азгәаҭақәа

Азиатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Оҭар Демерџь-иԥа (; , Оҭҳара ақыҭа, Гәдоуҭа араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Абиографиа
диит 1910 шықәсазы Оҭҳара ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса маи 19 рзы, машәырла /дзықәтәаз амашьына бӷалоит/.

Оҭҳаратәи аиҵбыратәи ашкол аҿы аҵара иҵон 1918 шықәсанӡа, нас — Ԥсырӡхатәи ԥшьы-классктәи ашкол аҟны. 1924 шықәсазы дҭалоит Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи аԥсуа школ. Уи даналга, 1929-1931 шықәсқәа рзы аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникм аҿы.

Акьыԥхь аҿы дцәырцит 1925 шықәсазы.

Ажәеинраалақәеи астатиақәеи. Аҟәа, 1958 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Демерџь-иԥа Оҭар Сааҭбеи-иԥа
Демерджипа Отар Саатбеевич

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Демерџьаа
1910 шықәсазы ииз
1939 шықәсазы иԥсыз
Лаҵарамза 15 рзы иԥсыз


Конотоп – Украина ақалақь. Иаланхо 87 099-ҩык (2018 ш.)

Украина ақалақьқәа


Аҩадатәи Македониа (, ), аофициалтә хьӡы: Аҩадатәи Македониа Ареспублика (, ) — Европатәи атәылоуп.

Азгәаҭақәа

Аҩадатәи Македониа
Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Џьон Фицџьералд «Џьек» Кеннеди (; , Бруклаин, аштат Массачусетс — , Даллас, аштат Техас) — 35-тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.

Азгәаҭақәа

Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа
Кеннедиаа
Антикоммунистцәа
Америкатәи аруаа
1917 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 29 рзы ииз
1963 шықәсазы иԥсыз
Абҵарамза 22 рзы иԥсыз


Франклин Делано Рузвельт (, Ҳаид Парк, Ниу-Иорк — , Ворм Спрингс Џорџиа) — 32-тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.

Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа
Деланоаа
Рузвельтаа
1882 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 30 рзы ииз
1945 шықәсазы иԥсыз
Мшаԥымза 12 рзы иԥсыз


Америкатәи адоллар () — Еиду Америкатәи Аштатқәа рофициалтә валиута.

Асимвол: $.

Аԥарақәа


Дуаиҭ Девид Еизенхауер (; , Денисон, Техас, ЕАА — , Вашингтон, ЕАА) — 34-тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.

Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа
Америкатәи аинралцәа
1890 шықәсазы ииз
Жьҭаарамза 14 рзы ииз
1969 шықәсазы иԥсыз
Хәажәкырамза 28 рзы иԥсыз


Азиа () — аконтинент.

Атәылақәа
 Азербаиџьан
 Қырҭтәыла
 Аԥсны
 Ҟазахсҭан
 Аахыҵ Уаԥстәыла
 Ҟырӷызсҭан
 Афганистан
 Лаос
 Бангладеш
 Баҳреин
 Брунеи
 Бутан
 Виетнам
 Гонконг
 Ермантәыла
 Иапониа
 Иемен
 Индиа
 Индонезиа
 Иорданиа
 Ирак
 Иран
 Катар
 Кувеит

Азиа
Аконтинентқәа


Африка — аконтинент.

Африка
Аконтинентқәа


Џьорџь Вашингтон (; , Бриджес-Крик, колония Виргиния — , Маунт-Вернон, штат Виргиния) — 1 тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.

Азгәаҭақәа

Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа
1732 шықәсазы ииз
Жәабранмза 22 рзы ииз
1799 шықәсазы иԥсыз
Ԥхынҷкәынмза 14 рзы иԥсыз


Аҩадатәи Америка ()— аконтинент.

Аҩадатәи Америка
Аконтинентқәа


Аладатәи Америка () — Америка аконтинент аладатәи ахәҭа. Ари адунеи ахәҭа мраҭашәаратәи адгьылкәымпылбжаҿы иҟоуп.

Алада-Америкатәи арекордқәа
 Еиҳаӡоу ашьха: Асонсагуа – 6 959 м (Аргентина)
 Еиҳаӡоу авулкан: Охос-дель-Саладо – 6 893 m (Аргентина, Чили)
 Зегь реиҳа ау аӡиас: Амазонка – 7 062 km (Бразилиа, Колумбиа, Перу)
 Зегь реиҳа идуу аӡиа: Титикака – 8 288 km² (Боливиа, Перу)
 Зегь реиҳа идуу адгьылбжьаха: Амцадгьыл – 48 000 км² (Аргентина, Чили)
 Зегь реиҳа ауаарацәа ахьынхо аҳәынҭқарра: Бразилиа – 207 353 391 ҩык (адунеи аҿы 5. аҭыԥ)
 Еиҳаӡоу аҳәынҭқарра: Бразилиа – 8 514 877 км² (адунеи аҿы 5. аҭыԥ)

Аконтинентқәа


Мерилин Монро (; , Лос-Анџьелес, ЕАА — , Лос-Анџьелес, ЕАА) — ашәаҳәаҩ амодель, америкатәи ркиноактриса 1950 шықәсқәа рзы.

Америкатәи актиорцәа
Америкатәи ашәаҳәаҩцәа
Ауриа актиорцәа
Ауриа ашәаҳәаҩцәа
Аҽшьҩцәа
1926 шықәсазы ииз
Рашәарамза 1 рзы ииз
1962 шықәсазы иԥсыз
Нанҳәамза 5 рзы иԥсыз


Аԥсуа-адыга бызшәақәа

Адыга бызшәақәа
Аедыгь бызшәа
 наҭхәатәи адиалект
 шаԥсыӷтәи адиалект
 абзаӷьтәи адиалект
 камыгәтәи адиалект
 хакәыцәтәи адиалект
 бжьадыгәтәи адиалект
Ҟабарда бызшәа
 ҟабардатәи адиалект
 бератәи адиалект

Аԥсуа-абаза бызшәақәа
Аԥсуа бызшәа
 абжьыуатәи адиалект
 бзыԥтәи адиалект
 дал-ҵабалтәи адиалект
 асаӡуатәи адиалект
 мдаҩеитәи адиалект
Абаза бызшәа
 ашьхарыуатәи адиалект
 ашәуатәи адиалект

Аубла бызшәа

Ахьарԥшқәа


Антарктида — аконтинент.

Аконтинентқәа


Австралиа — аконтинент.

Австралиа (аконтинент)
Аконтинентқәа


Владимир Уасил-иԥа Агрба (; , Мгәыӡырхәа ақыҭа, Гәдоуҭа араион, Урыстәылатәи аимпериа — ) — аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет, акомҿартә аполитикатә усзуҩы.

Абиографиа
Диит 1912 шықәса абҵарамза 23 рзы Мгәыӡырхәа ақыҭа Гәдоуҭа араион. Дҭадырхеит 1937 шықәсазы.

1922 шықәсазы В. Агрба дҭалоит Аҟәатәи Аԥсуа школ аинтернат, уи даналга, 1928 шықәсазы, иҵара ацҵаразы Москваҟа дцоит, дҭалоит арабфак (аусуцәеи анхацәеи рхәыҷқәа ҽҳәара кьыҿла аҵара дутә школа иахьахрыжьуаз аҵареиурҭа), араҟа иҵара аныхиркәша, 1931 шықәсазы, дҭалоит Москватәи ажурналистика аинститут. 1934 шықәсазы В. Агрба иҵара нагӡаны Аԥсныҟа дхынҳәуеит.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1928 шықәсазы.

Абиблиографиа
Амра гылеит. Аҟәа, 1931 ш.
Иҩымҭақәа, Аҟәа, 1959 ш.

Алитература

Азхьарԥшқәа
АГРБА, Владимир Васильевич - Фундаментальная электронная библиотека "Русская литература и фольклор" (ФЭБ)
Агрба Владимир Васильевич - Бессмертный Барак

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Асовет шәҟәыҩҩцәа
КПСС алахәылацәа
Аграа
1912 шықәсазы ииз
Рашәарамза 5 рзы ииз
1937 шықәсазы иԥсыз
Ԥхынҷкәынмза 15 рзы иԥсыз


Антон Гындыжә-иԥа Аиба (, Оҭҳара ақыҭа, Гәдоуҭа араион) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Абиографиа
Диит 1908 шықәса рзы Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭан. Иԥсҭазаара далҵит 1931 шықәсазы.

Аҵара иҵон иқыҭаҿтәи ауахәаматә, иара убас Лыхнытәи ашколқәа рҟны. 1929 шықәсазы Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Аԥсуа школ далгоит. 1931 шықәсазы Ан. Аиба Аҟәатәи амузыкатә техникум дҭалоит, алгаха имаӡақәа иԥсҭазаара далҵит.

Раԥхьаӡа акәны акьыԥхь аҿы дцәырҵыт 1928 шықәсазы, иара абри ашықәсан иҭыҵыз апоезиатә еизга «Еҵәаџьааҿ».

Антологиа ианылаз иҩымҭақәа абри аизгахьтә иаагоуп.

Алитература

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аираа
1908 шықәсазы ииз
1931 шықәсазы иԥсыз


Арушьан Еқәыԥ-иԥа Касланӡиа (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Абиографиа
Диит 1909 шықәсазы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Дҭадырхеит 1938 шықәсазы.

Дҭан Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Аԥсуа школ / Ашьхарыуаа рышкол/, абрантә Аҟәатәи апедагогтә техникум ашҟа диасуеит, дагьалгоит 1930 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәрҵит 1928 шықәсазы.

Абиблиографиа
Иҩымҭақәа. Аҟәа. 1960 шықәса.

Алитература

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Касланӡиаа
1909 шықәсазы ииз
1938 шықәсазы иԥсыз


Леуарса Бида-иԥа Кәыҵниа (; , Аҭара ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — , Белосток , Белоруссиатәи ССР) — Аԥсуа поет.

Абиографиа
Диит 1912 шықәса ԥхынҷкәынмза 31 азы Аҭара ақыҭа Кәыдрытәи аучастка (иахьатәи Очамчыра араион). Дҭахеит 1941 шықәса рашәарамза мзмзы, Белоруссиа, Белосток (уажәы Польша иалоу қалақьуп), аҩбатәи адунеитә еибашьраан.

Аҭаратәи ашкол даналга, 1925 шықәсазы Л. Кәыҵниа дҭалоит Н. Лакоба ихьӡ зху Ақәатәи аԥсуа бжьаратә школ-интернат, абраҟа иҵара аныхирқәша /1931/, ԥыҭраамҭак Нхыҵ Кавказтәи арҵаҩратә институт дҭан. уантәи дханҳәны Аԥсныҟа даауеит, аус иуеит Аԥснытәи ашәҟәҭыжьырҭаҟны, аредакциа «Аԥсны ҟаԥшь» аҿы; нас, 1933 шықәсазы, дцоит Москваҟа, даанахәоит Москватәи арҵаҩратә институт. Аҩбатәи акурс аҟны дыштәаз, иааныжьны, 1935 шықәсазы Л. Кәыҵниа дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Алитературатә институт. Далгоит 1937 шықәсазы.

1938-1939 шықәсқәа рзы Л. Кәыҵниа напхгара азиуеит Аԥснытәи Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла.

1939 шықәсазы арратә маҵурахьы иԥхьоит.

Акьыԥхь аҿы дцырҵит 1928 шықәса инаркны.

Абиблиографиа
Атәыла ҿиоит. Аколективтә еизга. Аҟәа, 1928 шықәса.
Шьаризан. Апоема. Аҟәа, 1933 шықәса.
Аамҭа бзиа. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1934 шықәса.
Даур. Апоема. Аҟәа, 1936 шықәса.
Иҩмҭақәа; хаз томкны. Аҟәа, 1955 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Квициниа Леуарса Бидович
Кәыҵниа Леуарса Бида-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Кәыҵниаа
Аибашьра иалаӡыз
1912 шықәсазы ииз
Ԥхынҷкәынмза 31 рзы ииз
1941 шықәсазы иԥсыз


Естониа (), официалла Естониатәи Ареспублика (Eesti Vabariik) — Европаҟны аҳәынҭқарра.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Леонти Бахәа-иԥа Лабахәуа (; , Река ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Абиографиа
Диит  Река ақыҭа Очамчыра араион. Гәнаҳарала, харада-барада, дҭадырхоит 1938 шықәсазы.

Аҵара иҵон иқыҭа гәакьаҿ, ашьҭахь, уаатәи алагарҭатә школа даналга, 1924 шықәсазы быжь-класск змаз Очамчыратәи аԥсуа школ аҿы иҵара наигӡоит, уи даналга, 1928 шықәсазы, Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум данаахәоит. 1932 шықәсазы, дызҭаз атехникум аҿы иҵара хыркәшаны, Л. Лабахәуа дҭалоит абри ашықәсан ҿыц иадырҭыз Н. А. Лакоба ихьӡ зхыз Аҟәатәи Аҳәынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет. Абри аинститут ибзианы ҳәа далгоит 1936 шықәсазы.

Л. Лабахәуа, ихаҭа излаигәалаиршәо ала, аинститут данҭаз ԥшьышықәса рыҩнуҵҟа напхгара азиуан иара иаԥшьгарала иеиҿкааз алитературатә кружок.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1932 шықәсазы.

Абиблиографиа
Аԥхьатәи ашьвҿақәа. Аколлективтә еизга. Аҟәа, 1934 шықәса.
Иҩмҭақәа. Аҟәа, 1958 шықәса.
Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1980 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Лабахуа Леонтий Бахович
Лабахәуа Леонти Бахәа-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Лабахәуаа
1912 шықәсазы ииз
Ԥхынҷкәынмза 26 рзы ииз
1938 шықәсазы иԥсыз


Қьаазым Ҟараман-иԥа Агәмаа (; , Ӷәада ақыҭа, Урыстәылатәи аимпериа — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Биографиа
Диит 1915 шықәса лаҵарамза аказы, Ӷәада ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәса ԥхынҷкәынмза 8 рзы. Джуп Аҟәатәи ашьхараҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Аҵара иҵон Џьгьарда, Аҟәати апедагогтә техникум аҿы. Уи даналга, 1932 шықәсазы, Москва ажурналистикатә институт даанахәоит. Араҟа аҵара иҵоит ҩы-шықәса, нас, 1934 шықәсазы, калининтәи апедагогтә институт аҭоурыхтә факультет ашҟа диасуеит, далгоит 1937 шықәсазы.

Далахәын аҩбатәи адунеитә аибашьра.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1933 шықәса инаркны.

Абиблиографиа
Аԥхьатәи ашьаҿақәа. Аколлективтә еизга. Аҟәа, 1934 шықәса.
Иҩымҭақәа. Аҟәа, 1955 шықәса.
Иалкаау. Аҟәа, 1972 шықәса/«Иалкаау аԥсуа лирика» асериаҿ/.
Иалкаау. Аҟәа, 1976 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Агумаа Киазим Караманович
Агәмаа Қьаазым Ҟараман-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Агәмаақәа
1915 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 1 рзы ииз
1950 шықәсазы иԥсыз
Ԥхынҷкәынмза 8 рзы иԥсыз


Бельгиа (, , ), аофициалтә хьӡы: Бельгиатәи Акралра (, , ) — Европа атәыла иауакуп.

Шәахә. иара убас
Атәылақәеи атерриториақәеи алфавиттә рыхьӡынҵа

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Афедеративтә монархиақәа
НАТО атәылақәа


Даниа (), официалтә Даниа Акралра (Kongeriget Danmark) — Европаҟны мрагыларатәи агаҟны атәыла.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
НАТО атәылақәа


Ирландиа, Аирландтәыла (, ), аофициалтә хьӡы: Ирландиа Ареспублика (, ) — Европаҟны мрагыларатәи агаҟны аҳәынҭқарра.

Азгәаҭақәа

Азхьарԥшқәа
 Официалтә саит

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Португалиа (, [puɾtuˈɣaɫ], ), аофициалтә хьӡы: Португалтәи Ареспублика (, ) — Европаҟны мрагыларатәи агаҟны атәыла.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Словениа (), аофициалтә хьʒы — Словениа Ареспублика () — Европаҟны мрагыларатәи агаҟны аҳәынҭқарра.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Исландиа () — Аҩадатәи адгьылбжьахатәи атәыла Европаҿы.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа
НАТО атәылақәа


Черногориа (, ) — Европа атәыла.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
НАТО атәылақәа


Шьалуа Леуарсан-иԥа Ҵәыџьба (; , Тамшь ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

Абиографиа
Диит 1912 ԥхынҷкәынмза 18 рзы Тамшь ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1987 шықәса лаҵарамза 26 рзы. Джуп Аҟәа ашьхараҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.

Иқыҭаҿҭеи алагаоҭатә школ даналга, Ш. Ҵәыџьба аҵара иҵон Гагратәи ашкол-интернат аҿы, нас — Н. Лакоба ихьӡ зху Аԥсуа школ аҟны. 1932 шықәса инаркны иҵара наигӡоит Нхыҵ Уапстыла, апедагогтә институт аҿы. 1935 шықәсазы аинститут ахԥатәи акәрс аҟны дыштәаз дбаандаҩыртәит, иус «ӡбны», Сибраҟа дахыргоит. Егьшихарамыз шьақәыргыланы Аԥсныҟа ахынҳәара азин иуоит 1954 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1930 шықәса инаркны.

Ипоезиатә рҿиамҭақәа рзы иаҭәашьоуп Д. Гәлиа ихьӡ зху Ареспублика Аԥсны аҳәынҭқарратә премиа /иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь/.

Абиблиографиа
Аҟама. Аҟәа, 1934 шықәса.
Аԥшәма хәыҷы. Аҟәа, 1955 шықәса.
Иалкаау. Ақәа, 1957 шықәса.
Иалкаау. Ақәа, 1963 шықәса.
Маҿа-маҿа. Ақәа, 1966 шықәса.
Ацәқәыпԥақәа. Ақәа, 1970 шықәса.
Иалкаау иҩымҭақәа. Ақәа, 1972 шықәса.
Иалкаау. Ақәа, 1982 шықәса.
Апоет иразҟы. Ақәа, 1988 шықәса.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Цвижба Шалва Леуарсанович
Ҵәыџьба Шалуа Леуарсан-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Ҵәыџьаа
1912 шықәсазы ииз
Ԥхынҷкәынмза 18 рзы ииз
1987 шықәсазы иԥсыз
Лаҵарамза 26 рзы иԥсыз


Мушьни Гьаргь-иԥа Папасқьыр (; , Кәтол ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, ажурналист, алитератураҭҵааҩ, акритик.

Абиографиа
Диит 1915 шықәса ԥхынҷкәынмза 30 рзы Очамчыра араион Кәтол ақыҭа. Ипсҭазаара далҵит 1999 шықәса. Джуп Кәтол ақыҭа. Абраҟатәи иҵара анаҩс, 1926 шықәсазы даанхоит Н. А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи аԥсуа бжьаратә школ, далгоит 1935 шықәсазы. Иара абри ашықәсан аҵарахьы дцоит Москваҟа, мызқәак аҵара иҵон Арҵаҩратә институт аҟны, нас, аҭоурыхи, афилософиеи, алитературеи ринститут ахь диасуеит, абраҟагьы, мызқәак аҵара ааиҵоны, игәамбзиара иахҟьаны Аԥсныҟа дхынҳәуеит.

1951 шықәсазы М. Папасқьыр дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Москватәи Алитературатә институт, далгоит 1956 шықәсазы.

Акьыԥхь аҿы дцәырҵит 1932 шықәсазы.

Алитература

Азхьарԥшқәа
 Папаскир Мушни Георгиевич
 Папасқьыр Мушьни Гьаргь-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Аԥсны ажурналистцәа
Папасқьыраа
1915 шықәсазы ииз
Ԥхынҷкәынмза 30 рзы ииз
1999 шықәсазы иԥсыз
Лаҵарамза 17 рзы иԥсыз


Иасон Ашьхарыуа (Ҷлоу ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы.

Абиографиа
Диит Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭа. А-30-тәи ашықәсқәа рзы аҵара иҵон Аҟәатәи апедагогтә техникум аҿы; абраҟа иҵара шынаигӡоз дычмазаҩхан иԥсҭазаара далҵит /шәахәаԥш абри а6ыжьымҭаҿ икьыԥхьу И. Ашьхарыуа игәаларшәара иазкыу Б. Шьынқәба иажәеинраала: «Абри зпатреҭда ҳәа усзымҵаан...» — иҩуп 1939 шықәсазы/.

Антологиаҿ икьыԥхьу Иасон Ашьхарыуа иажәеинраала аагоуп 1934 шықәсазы Аҟәа иҭыҵыз аколлективтә еизга «Раԥхьатәи ашьаҿақәа» аҟнытә.

Алитература

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Ашьхарыуаа


Α, α — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Α)
 Graphemica (α)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Β, β — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Β)
 Graphemica (β)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Γ, γ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Γ)
 Graphemica (γ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Δ, δ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Δ)
 Graphemica (δ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ε, ε — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ε)
 Graphemica (ε)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ξ, ξ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ξ)
 Graphemica (ξ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ν, ν — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ν)
 Graphemica (ν)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Μ, μ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Μ)
 Graphemica (μ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Λ, λ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Λ)
 Graphemica (λ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Κ, κ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Κ)
 Graphemica (κ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ι, ι — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ι)
 Graphemica (ι)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Θ, θ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Θ)
 Graphemica (θ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Η, η — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Η)
 Graphemica (η)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ζ, ζ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ζ)
 Graphemica (ζ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ο, ο — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ο)
 Graphemica (ο)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ω, ω — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ω)
 Graphemica (ω)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ψ, ψ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ψ)
 Graphemica (ψ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Χ, χ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Χ)
 Graphemica (χ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Φ, φ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Φ)
 Graphemica (φ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Υ, υ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Υ)
 Graphemica (υ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Τ, τ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Τ)
 Graphemica (τ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Σ, σ, ς — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Σ)
 Graphemica (σ)
 Graphemica (ς)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Ρ, ρ — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ρ)
 Graphemica (ρ)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Π, π — бырзентәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Π)
 Graphemica (π)

бырзентәи аҩыратә нбанқәа


Б, б — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Б)
 Graphemica (б)


В, в — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (В)
 Graphemica (в)


Г, г — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Г)
 Graphemica (г)


Д, д — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Д)
 Graphemica (д)


Е, е — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Е)
 Graphemica (е)


Ё, ё — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ё)
 Graphemica (ё)


Ж, ж — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ж)
 Graphemica (ж)


З, з — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (З)
 Graphemica (з)


И, и — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (И)
 Graphemica (и)


Й, й — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Й)
 Graphemica (й)


К, к — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (К)
 Graphemica (к)


Л, л — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Л)
 Graphemica (л)


М, м — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (М)
 Graphemica (м)


Н, н — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Н)
 Graphemica (н)


О, о — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (О)
 Graphemica (о)


П, п — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (П)
 Graphemica (п)


Р, р — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Р)
 Graphemica (р)


С, с — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (С)
 Graphemica (с)


Т, т — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Т)
 Graphemica (т)


У, у — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (У)
 Graphemica (у)


Ф, ф — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ф)
 Graphemica (ф)


Х, х — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (У)
 Graphemica (х)


Ц, ц — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ц)
 Graphemica (ц)


Ч, ч — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ч)
 Graphemica (ч)


Ш, ш — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ш)
 Graphemica (ш)


Щ, щ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Щ)
 Graphemica (щ)


Ъ, ъ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ъ)
 Graphemica (ъ)


Ы, ы — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ы)
 Graphemica (ы)


Э, э — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Э)
 Graphemica (э)


Ю, ю — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ю)
 Graphemica (ю)


Я, я — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Я)
 Graphemica (я)


А́, а́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


А̀, а̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ѓ, ѓ — кириллтәи аҩыратә нбан. Амакедон бызшәала нбан.


Ґ, ґ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ђ, ђ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Е́, е́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ѐ, ѐ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ё́, ё́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Є, є — кириллтәи аҩыратә нбан.


З́, з́ — кириллтәи аҩыратә нбан. Монтенегруа бызшәала нбан.


Ѕ, ѕ — кириллтәи аҩыратә нбан. Амакедон бызшәала нбан. Азвук: Дз.


И́, и́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ѝ, ѝ — кириллтәи аҩыратә нбан.


І, і — кириллтәи аҩыратә нбан.


І́, і́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ї, ї — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ї́, ї́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ј, ј — кириллтәи аҩыратә нбан.


Љ, љ — кириллтәи аҩыратә нбан. Амакедон, асерб бызшәала нбан.


Њ, њ — кириллтәи аҩыратә нбан. Амакедон, асерб бызшәала нбан.


О́, о́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


О̀, о̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


С́, с́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ћ, ћ — кириллтәи аҩыратә нбан. Асерб бызшәала нбан.


Ќ, ќ — кириллтәи аҩыратә нбан.


У́, у́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


У̀, у̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ў, ў — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азгәаҭақәа


Ӱ, ӱ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӱ́, ӱ́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Џ, џ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ъ̀, ъ̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ы́, ы́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Э́, э́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ю́, ю́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ю̀, ю̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ю̈, ю̈ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Я́, я́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Я̀, я̀ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӑ, ӑ — кириллтәи аҩыратә нбан.


А̄, а̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


А̊, а̊ — кириллтәи аҩыратә нбан.


А̃, а̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӓ, ӓ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӓ̄, ӓ̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


В̌, в̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ә́, ә́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ә̃, ә̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӛ, ӛ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ә̄, ә̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӕ, ӕ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ғ, ғ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ғ̌, ғ̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Г̣, г̣ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Г̧, г̧ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Г̑, г̑ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Г̄, г̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӷ, ӷ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҕ, ҕ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӻ, ӻ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Г̌, г̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Д̌, д̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӗ, ӗ — кириллтәи аҩыратә нбан. Ачуваш бызшәала нбан.


Е̄, е̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Е̃, е̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ё̄, ё̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Є̈, є̈ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҽ, ҽ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҿ, ҿ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӂ, ӂ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Җ, җ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӝ, ӝ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҙ, ҙ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӟ, ӟ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азгәаҭақәа


З̌, з̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԑ, ԑ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԑ̈, ԑ̈ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӡ, ӡ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӣ, ӣ — кириллтәи аҩыратә нбан.


И̃, и̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӥ, ӥ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҋ, ҋ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӏ, ӏ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Қ, қ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҟ, ҟ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҡ, ҡ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӄ, ӄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҝ, ҝ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԯ, ԯ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӆ, ӆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԓ, ԓ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӎ, ӎ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҥ, ҥ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ң, ң — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӊ, ӊ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԩ, ԩ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӈ, ӈ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Н’, н’ — кириллтәи аҩыратә нбан.


О̆, о̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


О̃, о̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӧ, ӧ — кириллтәи аҩыратә нбан.


О̄, о̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ө, ө — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӫ, ӫ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ө̄, ө̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҩ, ҩ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԥ, ԥ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Р́, р́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Р̌, р̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҏ, ҏ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҫ, ҫ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҭ, ҭ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Т̌, т̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӳ, ӳ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӯ, ӯ — кириллтәи аҩыратә нбан.


У̃, у̃ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ү, ү — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ү́, ү́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ұ, ұ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Х̑, х̑ — кириллтәи аҩыратә нбан.


0 (аноль; алаҭ. nullus — акгьы) — Иԥсабаратәу ахыԥхьаӡара 0.

Ахьарԥшқәа

 000


Даур Вадим-иԥа Ақаҩба (; , Аҟәа) — Аԥсны аполитик.

Ибиографиеи икариереи
Диит хәажәкырамза 15, 1979 шықәса, Аԥснытәи АССР Аҟәа ақалақь аҿы.

Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иҭижьыз Аусԥҟа инақәыршәаны Аҷыдалкаатә

Зинмчы змоу I акласс Ахаҭарнак ҳәа адипломатиатә ранг иҭоуп.

“Жәларбжьаратәи аимадара аҿиара аҿы илагала ду азы” ҳәа

Приднестровиатәи Молдавиатәи Ареспублика Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адыргаҷа ианашьоуп.

Приднестровиатәи Молдавиатәи Ареспублика Ахада Идҵала ианашьоуп амедал «Аусураҿ иқәҿиарақәа рзы».

Дҭаацәароуп, ҩыџьа ахәыҷқәа драбуп.

Иҵара
2000 шықәса рзы Башкиртәи аҳәынҭқарратә университет, “Азиндырратә” факультет далгеит (азанааҭ – “адәныҟатәи економикатә усура азинтә еиқәыршәара”).

Ипрофессионалтә биографиа
1995-2000 шш. – ареферент, Ареспублика Башкортостан аҿы Аԥсны Ахаҭарнакра аҿы абжьгаҩ.

2000-2009 шш. – Ареспублика Башкортостан аҿы Аԥсны Аҷыдалкаатә Зинмчы змоу ахаҭарнак.

2005-2006 шш. – Аԥсны адәныҟатәи аусқәа Рминистрраҿы жәларбжьаратәи аҟәша аиҳабы.

2006-2010 шш. – Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ.

2010-2011 шш. – Аԥсны Аминистрцәа Реилазаара Аппарат аиҳабы.

2011 ш. – Аҟәатәи иаарту аинститут аҿы азанааҭдырра “Жәларбжьаратәи азин” ала алекциақәа дрыԥхьон.

2012 ш. лаҵарамза инаркны абҵарамза аҟынӡа – Аԥсны иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аусбарҭа азинтә ҟәша аиҳабы.

2012-2014 шш. – Урыстәылатәи Икомерциатәым Афонд “Институт Евразийских исследований“ анаԥхгаҩы ихаҭыԥуаҩ.

2013-2014 шш. – Аԥсны иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аусбарҭа анаԥхгаҩы иабжьгаҩ.

2013 ш. – Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент аиҳабы иабжьгаҩ.

2014 ш. – Аԥсны Ахада ипротокол Аусбарҭа аиҳабы.

2016-2021 шш. – Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр.

2021 шықәса жьҭаарамза инаркны - Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашәарҭадаратә Хеилак амаӡаныҟәгаҩы ихаҭыԥуаҩ

Азхьарԥшқәа
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр

Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрцәа
Аԥсны аполитикцәа
1979 шықәсазы ииз
Хәажәкырамза 15 рзы ииз


Ҳ, ҳ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӽ, ӽ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Х̌, х̌ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӿ, ӿ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Һ, һ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԧ, ԧ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҵ, ҵ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӵ, ӵ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҷ, ҷ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӌ, ӌ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ӌ)
 Graphemica (ӌ)


Ҹ, ҹ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ы̆, ы̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ы̄, ы̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӹ, ӹ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҍ, ҍ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Э̄, э̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Э̇, э̇ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӭ, ӭ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Э̆, э̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӭ́, ӭ́ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӭ̄, ӭ̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ю̆, ю̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ю̄, ю̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Я̄, я̄ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Я̈, я̈ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Я̆, я̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԛ, ԛ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԝ, ԝ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ѥ, ѥ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѥ)
 Graphemica (ѥ)


Ѧ, ѧ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѧ)
 Graphemica (ѧ)


Ѩ, ѩ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѩ)
 Graphemica (ѩ)


Ѫ, ѫ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѫ)
 Graphemica (ѫ)


Ѭ, ѭ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѭ)
 Graphemica (ѭ)


Ꙙ, ꙙ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙙ)
 Graphemica (ꙙ)


Ꙝ, ꙝ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙝ)
 Graphemica (ꙝ)


Ꙛ, ꙛ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙛ)
 Graphemica (ꙛ)


Ѯ, ѯ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѯ)
 Graphemica (ѯ)


Ѱ, ѱ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѱ)
 Graphemica (ѱ)


Ѳ, ѳ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѳ)
 Graphemica (ѳ)


Ѵ, ѵ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѵ)
 Graphemica (ѵ)


Ѷ, ѷ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѷ)
 Graphemica (ѷ)


Ѻ, ѻ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѻ)
 Graphemica (ѻ)


Ҁ, ҁ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ҁ)
 Graphemica (ҁ)


Ꙅ, ꙅ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙅ)
 Graphemica (ꙅ)


Касым-Жомарт Кемел-иԥа Токаев (; , Алма-Ата) — 2 тәи Ҟазахсҭан аҳәынҭқарратә рпрезидент.

Ҟазахсҭан апрезидентцәа
Ҟазахсҭантәи аполитикцәа
Ҟазахсҭантәи адипломатцәа
1953 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 17 рзы ииз


Ꙁ, ꙁ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙁ)
 Graphemica (ꙁ)


Астана (, ) — Ҟазахсҭан иаҳҭнықалақьыуп. Иаланхо 1 082 222-ҩык. (2019 ш.)

Аҭоурых
 Акмолинск (1830 — 1961).
 Целиноград (1961 — 1992).
 Акмола (1992 — 1998).
 Астана (1998 — 2019).
 Нур-Султан (2019 — 2022).

Араион
Нур-Султан 4 араион имоуп:
 Алматы араион
 Баиконур араион
 Есиль араион
 Сарыарка араион

Агеографиа

Азхьарԥшқәа

Азгәаҭақәа

Ҟазахсҭан ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Ꙑ, ꙑ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙑ)
 Graphemica (ꙑ)


Ҧ, ҧ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ҧ)
 Graphemica (ҧ)


Ѣ, ѣ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан. Аурыс бызшәала 1918 ашықәс нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѣ)
 Graphemica (ѣ)


Џь, џь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ԇ, ԇ (коми ӡе) — кириллтәи аҩыратә архаикатә нбан. Акоми бызшәала 1918, 1932 — 1936, 1938 ашықәса нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԇ)
 Graphemica (ԇ)


Ꙃ, ꙃ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙃ)
 Graphemica (ꙃ)


Ꙇ, ꙇ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙇ)
 Graphemica (ꙇ)


Ꙉ, ꙉ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙉ)
 Graphemica (ꙉ)


Ꙕ, ꙕ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙕ)
 Graphemica (ꙕ)


Ꙗ, ꙗ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙗ)
 Graphemica (ꙗ)


Ꙟ, ꙟ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙟ)
 Graphemica (ꙟ)


Ꙡ, ꙡ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙡ)
 Graphemica (ꙡ)


Ꙣ, ꙣ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙣ)
 Graphemica (ꙣ)


Ꙥ, ꙥ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙥ)
 Graphemica (ꙥ)


Ꙧ, ꙧ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙧ)
 Graphemica (ꙧ)


Ꙩ, ꙩ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙩ)
 Graphemica (ꙩ)


Ꙫ, ꙫ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙫ)
 Graphemica (ꙫ)


Ꙭ, ꙭ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙭ)
 Graphemica (ꙭ)


ꙮ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (ꙮ)


Ꚙ, ꚙ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚙ)
 Graphemica (ꚙ)


Ꙋ, ꙋ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙋ)
 Graphemica (ꙋ)


Ѡ, ѡ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѡ)
 Graphemica (ѡ)


Ѽ, ѽ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѽ)
 Graphemica (ѽ)


Ѿ, ѿ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ѿ)
 Graphemica (ѿ)


Ꙍ, ꙍ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙍ)
 Graphemica (ꙍ)


Ꙏ, ꙏ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙏ)
 Graphemica (ꙏ)


Ѣ́, ѣ́ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.


Ѣ̈, ѣ̈ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.


Ѣ̆, ѣ̆ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан.


Ꙓ, ꙓ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꙓ)
 Graphemica (ꙓ)


Ꚁ, ꚁ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚁ)
 Graphemica (ꚁ)


Ꚃ, ꚃ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚃ)
 Graphemica (ꚃ)


Ꚅ, ꚅ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚅ)
 Graphemica (ꚅ)


Ꚇ, ꚇ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚇ)
 Graphemica (ꚇ)


Ꚉ, ꚉ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚉ)
 Graphemica (ꚉ)


Ꚏ, ꚏ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚏ)
 Graphemica (ꚏ)


Ꚍ, ꚍ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚍ)
 Graphemica (ꚍ)


Ꚑ, ꚑ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚑ)
 Graphemica (ꚑ)


Ꚓ, ꚓ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚓ)
 Graphemica (ꚓ)


Ꚕ, ꚕ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚕ)
 Graphemica (ꚕ)


Ꚗ, ꚗ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚗ)
 Graphemica (ꚗ)


Ԁ, ԁ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԁ)
 Graphemica (ԁ)


Ԃ, ԃ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԃ)
 Graphemica (ԃ)


Г̆, г̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ҕ̆, ҕ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԫ, ԫ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԫ)
 Graphemica (ԫ)


Ԭ, ԭ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԭ)
 Graphemica (ԭ)


Ҽ̆, ҽ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԅ, ԅ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԅ)
 Graphemica (ԅ)


Ꚅ̆, ꚅ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԟ, ԟ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԟ)
 Graphemica (ԟ)


К̆, к̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ӄ̆, ӄ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԛ̆, ԛ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԉ, ԉ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԉ)
 Graphemica (ԉ)


Ԡ, ԡ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԡ)
 Graphemica (ԡ)


Ԕ, ԕ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԕ)
 Graphemica (ԕ)


Ԋ, ԋ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԋ)
 Graphemica (ԋ)


Ԣ, ԣ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԣ)
 Graphemica (ԣ)


Ԗ, ԗ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԗ)
 Graphemica (ԗ)


Ԍ, ԍ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԍ)
 Graphemica (ԍ)


Ԏ, ԏ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ԏ)
 Graphemica (ԏ)


Ꚍ̆, ꚍ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ꚋ, ꚋ — кириллтәи аҩыратә нбан.

Азхьарԥшқәа
 Graphemica (Ꚋ)
 Graphemica (ꚋ)


Х̆, х̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Џ̆, џ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ԙ, ԙ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ꚗ̆, ꚗ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ш̆, ш̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Ꚏ̆, ꚏ̆ — кириллтәи аҩыратә нбан.


Аъ, аъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Аь, аь — кириллтәи аҩыратә диграф.


АӀ, аӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гв, гв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гг, гг — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гу, гу — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гъ, гъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гь, гь — кириллтәи аҩыратә диграф.


ГӀ, гӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Гә, гә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ӷь, ӷь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ӷә, ӷә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҕь, ҕь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҕә, ҕә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Дж, дж — кириллтәи аҩыратә диграф.


ХхьӀв, ххьӀв — кириллтәи аҩыратә пентаграф.


КкъӀв, ккъӀв — кириллтәи аҩыратә пентаграф.


ХьIв, хьIв — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ХъIв, хъIв — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ХхьI, ххьI — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


Ллъв, ллъв — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


КъIв, къIв — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


КкъӀ, ккъӀ — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ГъӀв, гъӀв — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ЧӀчӀ, чӀчӀ — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ЦӀцӀ, цӀцӀ — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


КӀкӀ, кӀкӀ — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


Кхъу, кхъу — кириллтәи аҩыратә тетраграф.


ЧӀв, чӀв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Хъв, хъв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Бырзентәыла амилаҭтә ҭоурыхтә музеи

Бырзентәыла амузеиқәа


Леонид Илиа-иԥа Брежнев (, ; , Каменское, Екатеринославтәи агуберниа, Урыстәылатәи аимпериа — , Заречье, Москватәи аобласт, Урыстәылатәи СФСР) — Асовет ахада.

Азгәаҭақәа

Асовет ахадацәа
Асовет политикцәа
ЦК КПСС Иреиҳаӡоу Амаӡаныҟәгаҩцәа
ЦК КПСС аполитбиуро алахәылацәа
Асовет коммунистцәа
КПСС алахәылацәа
Асовет маршалцәа
Асовет аруаа
1907 шықәсазы ииз
1982 шықәсазы иԥсыз
Ажьырныҳәамза 1 рзы ииз
Абҵарамза 10 рзы иԥсыз


Гъв, гъв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Гъу, гъу — кириллтәи аҩыратә триграф.


Гъь, гъь — кириллтәи аҩыратә триграф.

Абаза бызшәа


ГӀв, гӀв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Джв, джв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Джъ, джъ — кириллтәи аҩыратә триграф.


Джь, джь — кириллтәи аҩыратә триграф.


Дзу, дзу — кириллтәи аҩыратә триграф.


Жъу, жъу — кириллтәи аҩыратә триграф.


Кхъ, кхъ — кириллтәи аҩыратә триграф.


Къв, къв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Къу, къу — кириллтәи аҩыратә триграф.


Къь, къь — кириллтәи аҩыратә триграф.


КӀв, кӀв — кириллтәи аҩыратә триграф.


КӀу, кӀу — кириллтәи аҩыратә триграф.


КӀь, кӀь — кириллтәи аҩыратә триграф.


ПӀу, пӀу — кириллтәи аҩыратә триграф.


ТӀу, тӀу — кириллтәи аҩыратә триграф.


Хъу, хъу — кириллтәи аҩыратә триграф.


ХӀв, хӀв — кириллтәи аҩыратә триграф.


Англиа () — Британиа Ду атәыла зегь реиҳа идуу.
Англиа


Ермитаж

Санкт-Петербург
Урыстәыла амузеиқәа


Қырҭтәыла амузеи Симон Џьанашьиа ихьӡ зху (), Қырҭтәыла амилаҭтә музеи ()

Қырҭтәылаҿы иҟоу амузеиқәа


Дз, дз — кириллтәи аҩыратә диграф.


Дь, дь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Дә, дә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Жв, жв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Жъ, жъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Жь, жь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Жә, жә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ӡә, ӡә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Кв, кв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Кк, кк — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ку, ку — кириллтәи аҩыратә диграф.


Кх, кх — кириллтәи аҩыратә диграф.


Къ, къ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Кь, кь — кириллтәи аҩыратә диграф.


КӀ, кӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Кә, кә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Қь, қь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Қә, қә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҟь, ҟь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҟә, ҟә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Лъ, лъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ль, ль — кириллтәи аҩыратә диграф.


ЛӀ, лӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ОӀ, оӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ПӀ, пӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ТӀ, тӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


УӀ, уӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ФӀ, фӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ХӀ, хӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ЦӀ, цӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ЧӀ, чӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ШӀ, шӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ЩӀ, щӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


ЫӀ, ыӀ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ӏу, ӏу — кириллтәи аҩыратә диграф.


Нг, нг — кириллтәи аҩыратә диграф.


Нъ, нъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Цә, цә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Пп, пп — кириллтәи аҩыратә диграф.


Чъ, чъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Оь, оь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Нь, нь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Тъ, тъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ть, ть — кириллтәи аҩыратә диграф.


Пъ, пъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Сс, сс — кириллтәи аҩыратә диграф.


Тл, тл — кириллтәи аҩыратә диграф.


Тт, тт — кириллтәи аҩыратә диграф.


Тш, тш — кириллтәи аҩыратә диграф.


Тә, тә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Уь, уь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҭә, ҭә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Хә, хә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ҳә, ҳә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Хв, хв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ху, ху — кириллтәи аҩыратә диграф.


Хх, хх — кириллтәи аҩыратә диграф.


Хъ, хъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Хь, хь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Ташкент () - Узбеқьисҭан иаҳтнықалақьыуп.

Азгәаҭақәа

Узбеқьисҭан ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Шь, шь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Шә, шә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Узбеқьисҭан (), официалтә хьӡы: Узбеқьисҭан Ареспублика () — Азиатәи атәыла.

Азгәаҭақәа

Азиатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Сербиа (), аофициалтә хьӡы: Сербиа Ареспублика () — Европаҟны аҳәынҭқарроуп.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Коста-Рика (), аофициалтә хьӡы: Коста-Рика Ареспублика () — Аҩадатәи Америкатәи атәылуп.

Аҵанакы – .

Аҳәынҭқарра иаланхо – .

Агьеографиа

Аекономика

Азгәаҭақәа

Аҩада-Америкатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Цъ, цъ — кириллтәи аҩыратә диграф.


Цц, цц — кириллтәи аҩыратә диграф.


Шв, шв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Цә, цә — кириллтәи аҩыратә диграф.


Чв, чв — кириллтәи аҩыратә диграф.


Чч, чч — кириллтәи аҩыратә диграф.


Юь, юь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Яь, яь — кириллтәи аҩыратә диграф.


Оу, оу — кириллтәи аҩыратә архаикатә диграф.


Сан-Хосе () – Коста-Рика Аҳәынҭқарреи аҳҭнықалақьыуп. Иаланхо  имоуп.

Агалереа

Абара
 Аофициалтә cаит

Азгәаҭақәа

Коста-Рика ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Белград () — Сербиа иаҳҭнықалақьыуп.

Азгәаҭақәа

Аҳҭнықалақьқәа
Сербиа ақалақьқәа


Уилиам Ҳовард Тафт (, Цинциннати, Оҳаио — , Вашингтон, ЕАА) — 27-тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.

Азгәаҭақәа

Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа
Тафтаа
1857 шықәсазы ииз
Цәыббрамза 15 рзы ииз
1930 шықәсазы иԥсыз
Хәажәкырамза 8 рзы иԥсыз


Адгəыр Рафеҭ-иԥа Ҳаразиа (, , Баӷбаран, Гәылрыԥшь араион) — Аԥсны аҳҭны-қалақь Аҟәа ахадара аиҳабы (2004-2005, 2014-).

Абиографиа

Азхьарԥшқәа

 Глава администрации Сухума Адгур Харазия объявил о своей отставке - Spoutnik-Abkhazia.ru

Аԥсны Жәлар реизара 4-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Аԥсны Жәлар реизара 5-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Аԥсны аполитикцәа
Ҳаразиаа
1959 шықәсазы ииз
Жәабранмза 12 рзы ииз


Асҭамыр Антон-иԥа Адлеиба (, 1960 — ) — Аԥсны аҳҭны-қалақь Аҟәа ахадара аиҳабы (2005-2007).

Абиографиа

Абара

Аԥсны аполитикцәа
Адлеиаа
1960 шықәсазы ииз
2018 шықәсазы иԥсыз
Нанҳәамза 9 рзы иԥсыз


Скопие (, ) — Аҩадатәи Македониа иаҳҭнықалақьыуп.

Азгәаҭақәа

Аҩадатәи Македониа ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Ереван () – Ермантәыла
Аҳәынҭқарреи аҳҭнықалақьыуп. Иаланхо  имоуп.

Еишьцәахаз ақалақьқәа

Агалереа

Шәахә. иара убас
 О Ереване на сайте Министерства градостроительства Армении
 Фотографии Еревана
 Достопримечательности Еревана

Азгәаҭақәа

Ермантәыла ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Гьаргь III (; ? - 1184) — Қырҭтәыла аҳ 1156-1184 шықәсқәa рзы.

Қырҭтәылатәи аҳцәа
Багратиони
1184 шықәсазы иԥсыз
Хәажәкырамза 27 рзы иԥсыз


Душанбе () —

Азгәаҭақәа

Таџьықьсҭан ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Колумбиа (), аофициалтә хьӡы: Колумбиа Ареспублика () — Аладатәи Америка атәыла иауакуп.

Аҵанакы – .

Атәыла иаланхо – .

Азгәаҭақәа

Колумбиа
Алада-Америкатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Богота () – Колумбиа аҳҭнықалақь ауп. Амегаполис аҵанакра  ауп. Ақалақь аланхо  ауп.

Азгәаҭақәа

Колумбиа
Аҳҭнықалақьқәа


Ермантәыла агимн (Мер Ҳаирениқ) — Ермантәыла амилаҭтә гимн. Агимн амузика аԥиҵеит Барсег Каначиан (1885 — 1967), атекст ажәақәа — Микаел Налбандиан (1829 — 1866).

Ермантәыла асимволқәа


Монголиа, Монголтәыла () — Азиа атәыла иауакуп.

Азгәаҭақәа

Азиатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Ҭурқменисҭан, Ҭурқмениа () — Азиа аҳәынҭқарра иауакуп.

Азгәаҭақәа

Азиатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Ахҭысқəа

Ажьырныҳәамза

Жәабранмза

Хәажәкырамза

Мшаԥымза

Лаҵарамза

Рашәарамза

Ԥхынгәымза

Нанҳәамза

Цәыббрамза

Жьҭаарамза

Абҵарамза

Ԥхынҷкәынмза

Иит

Рыԥсҭазаара иалҵит


Австра́лцәа (), Aussie (/ˈɒzi/) —

Азгәаҭақәа

Австралиа


Абисси́наа, абисси́нцәа

Азгәаҭақәа

Амилаҭқәа
Африка


Азербаиџьанцәа, Азарбаиџьанцәа (, )

Азгәаҭақәа

Амилаҭқәа


Белоруссиа (), аофициалтә хьӡы: Беларус Ареспублика () — Европа атәыла иауакуп.

Белоруссиа ақалақьқәа: Минск, Вицебсқ, Маӷьылиоу, Гомел, Брест, Ӷродна

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Арнауҭцәа ()

Азгәаҭақәа

Амилаҭқәа


Англы́зцәа, англы́заа ()

Азгәаҭақәа

Амилаҭқәа


Балкантәи адгьылбжьахабжа (, , , , , , , , , , )

Азгәаҭақәа

Адгьылбжьахабжақәа


Абалҟарцәа

Азгәаҭақәа


Ҟрым (, , ; также — Ҟрымтәи адгьылбжьахала , , ранее — Таврида ()) —

Азгәаҭақәа

Адгьылбжьахабжақәа


Бақәа, Бақәо, Бақо () — Азербаиџьан ареспублика аҳҭнықалақьыуп. Иаланхо  имоуп.

Шәахә. иара убас
 «Наш Баку — История Баку и бакинцев»
 Баку — столица Азербайджана. Материалы Президентской библиотеки Управления делами президента Азербайджанской Республики.
 Аофициалтә cаит

Азгәаҭақәа

Азербаиџьан ақалақьқәа
Аҳҭнықалақьқәа


Агыруа бызшәа, Агыруашәа () — ақарҭвел бызшәа.

Афонологиа

Абжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа

Аҵыбжьыҟатә шьҭыбжьаҟәа

Азгәаҭақәа

Агыруа бызшәа


Ашәан(уа) бызшәа () — ақарҭвел бызшәа.

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Приднестровие (, , ), аофициалтә хьӡы: Приднестровтәи Молдавтәи Ареспублика (, ) – Европатәи инхаз ихьыԥшым аҳәынҭқарра.

Азгәаҭақәа

Европатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Аԥснытәи аҳәынҭқарратә телерадиоеилахәыра () — Аԥсны аҳәынҭқарра аинтернет-канал.

Азхьарԥшқәа
 Официалтә асаит

Аԥсны
Афирмақәа


Ангола, (), аофициалтә хьʒы: Ангола Ареспублика () — Африка аҳәынҭқарра иауакуп.

Шәахә. иара убас
 Аҳәынҭқаррақәа рсиа

Азгәаҭақәа

Африкатәи атәылақәа
Ареспубликақәа


Апортугал бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Апортугал бызшәа


Арабцәа еиду р-Республика, Араԥцәа еиду р-Республика ()

Азгәаҭақәа

Аҭоурыхтәи африкатәи атәылақәа
Аҭоурыхтәи азиатәи атәылақәа
Аҭоурыхтәи афедерациақәа
Арабтә милаҭеилыхра


Афган бызшәа (پښتو)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Агәыл бызшәа ()

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Арнау́ҭ бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Ахҭысқəа

Ажьырныҳәамза

Жәабранмза

Хәажәкырамза

Мшаԥымза

Лаҵарамза

Рашәарамза

Ԥхынгәымза

Нанҳәамза

Цәыббрамза

Жьҭаарамза

Абҵарамза

Ԥхынҷкәынмза

Иит

Рыԥсҭазаара иалҵит


Алеут бызшәа (Унаӈам)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Алтаи бызшәақәа

Азгәаҭақәа


Абуриатә бызшәа (буряад хэлэн)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Агагауз бызшәа (gagauz dili, gagauzça)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Атиурк бызшәақәа


Агалл бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Агот(тә) бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Амрагыларагерман бызшәақәа
Аԥсы абызшәақәа


Аингәыш бызшәа (ГӀа́лгӀай мотт)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Акаракалпак бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Атиурк бызшәақәа


Акитаи бызшәа, Ачынҭ бызшәа (漢語, 汉语, 中文)

Ароманизациа

Ԥинин

Иутԥин

 z абжьыҟатә , , ,  аҽы —  = ҷ.
 c абжьыҟатә , , ,  аҽы —  = ч.
 s абжьыҟатә , , ,  аҽы —  = шь.

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Акоми-пермиак бызшәа (коми-пермяцкӧй кыв)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Афинно-угортә бызшәақәа


Акориак бызшәа (чавʼчывэн, чавʼчываелыел)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Алак бызшәа (лакку маз)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Алатыш бызшәа, Алатвиа бызшәа (latviešu valoda)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Монте-Агила () — ақалақь Чили ахь. Иаланхо .

Азхьарԥшқәа
 Web Монте-Агила

Азгәаҭақәа

Чили ақалақьқәа


Ананаи бызшәа (Нāнай хэсэни) —

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Атунгуз-аманчжур бызшәақәа


Анганасан бызшәа (Ня’’ сиәде) —

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Самодитәи абызшәақәа


Катовице (, ; Сталино́груд () 1953 — 1956) — Польша ақалақьыуп.

Азгәаҭақәа

Польша ақалақьқәа


Анивх бызшәа (Нивхгу диф (амурский диалект), Ниғвгун дуф (сахалинский диалект))

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Анивх бызшәа
Абызшәақәа иаҟәыҭхоу


Анорманн бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Аромантә бызшәақәа


Аџьам бызшәа фарси (زبان فارسی [zæ'bɒːne fɒːr’siː])

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Асаам бызшәақәа

Азгәаҭақәа


Асанскрит бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Индоаритә бызшәақәа


Аселькуп бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Самодитәи абызшәақәа


Аџьут бызшәа (зуун тати, zuhun tati)

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Афилиппин бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Ҭагалог


Ашумер бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа
Абызшәақәа иаҟәыҭхоу


Аенец бызшәа

Азгәаҭақәа

Абызшәақәа


Ацәашьхагы́ла, абажу́р () —

Азгәаҭақәа

Аҩнымаҭәа


Гьаргь II (; 1054, Қәҭешь - 1112) — Қырҭтәыла аҳ 1072-1089 шықәсқәa рзы.

Қырҭтәылатәи аҳцәа
Багратиони
1054 шықәсазы ииз
1112 шықәсазы иԥсыз


Аба́з, ҩажәа́ капе́и

Азгәаҭақәа

Аԥарақәа


Абазақәа, ашәуаа, ашәуақәа, џьашь ()

Азгәаҭақәа


Абба́т, акато́ликцәа ры́пап (, ,  — «аб»)

Азгәаҭақәа

Ауахәаматә титулқәа


Абба́тра ( — акато́ликцәа ржәы́рқьҭыԥ)

Азгәаҭақәа

Аберҭыԥқәа


Аббревиату́ра ( <  «краткий»)

Азгәаҭақәа

Аббревиатура
Алексикологиа


Аберра́циа ( — а́хәанчара, а́ицакра)

Азгәаҭақәа

Аҵакырацәара


Абжьы́уаа, абжьу́аа — Ахәри Кәыдрыи рыбжьара инхо аԥсуа аетнографиатә гәыԥ.

Ажәлақәа

Азгәаҭақәа


Абжьы́уатә диале́кт

Азгәаҭақәа

Аԥсуа бызшәа


Абза́ц ()

Азгәаҭақәа

Алингвистика


Аерманцәа, Аирманцәа, Ашәамахьцәа

Азгәаҭақәа

Ермантәыла


Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа 2019 шықәса — афбатәи Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада иалхра Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциа инақәршәан Жәлар реизареи Аԥсны аҳәынҭқарра апардаменти аҿҳәара ԥырҵәеит ԥхынгәымза 21 азы амҽыша 2019 ш-зы. Аха анаҩсан урҭ ииаган нанҳәамза 25 2019 ш-зы.

Аҳәынҭқарра ахада далырхуеит ишахәҭоу имаӡоу бжьыҭырала хә-шықәса рыҩныҵҟа.

Знызынла актәи атур аҿы ишахҭоу алыҵшәа рмоур акандидатцәа, ирзымгар 50% абжьқәа, ҩ-мчыбжьа рыҩнуҵҟа иалагӡан иҟалоит аҩбатәи атур.

Иҟоу Аԥсны аҳәынҭқарра ахада Рауль Ҳаџьымба ихатә кандидатура ықәыргылоит аҩбатәи аҿҳәарахьы.

Абжьыҭира алыҵшәақәа
Аԥсны ахада иалхрақәа актәи ртур аҵыхәтәантәи алҵшәақәа Алхратә комиссиа хада ирыланаҳәеит. Аҩбатәи атур ахь инеит иахьатәи Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба, уи иоуит 24,83% (20 551 бжьы), аоппозициатә партиа «Амцахара» ахантәаҩы Алхас Кәыҵниа, уи иоуит 22,91% (18 995 бжьы), Олег Аршба изы рыбжьы арҭеит 22,56% (18 668 бжьы). Асҭамыр Ҭарба иоуит 6,89% (5 703 бжьы), Леонид Ӡаԥшьба — 5,97% (4 938 бжьы), Шамиль Аӡынба — 4,32% (3 579 бжьы), Алмас Џьапуа — 2,12% (1 755 бжьы), Артур Анқәаб — 1,7% (1 403), Асҭамыр Какалиа — 1,02% (841 бжьы). Арҭ акандидатцәа рахьтә аӡәгьы атәыла ахадас дырбар рҭахым 1,9% алхыҩцәа — 1 666-ҩык ауаа.

Аԥсны ахада иалхразы аҩбатәи атур мҩаԥысит цәыббрамза 8 рзы. Абжьыҭарахь инеиит 65,99% алхыҩцәа. Аҵыхәтәантәи аихшьаалақәа инарықәыршәаны иара изы рыбжьы ирҭеит 47,39%, Алхас Кәыҵниа изы – 46,17%. Зегьы ирҿагыланы рыбжьы арҭеит 3155-ҩык алхыҩцәа.

Азхьарԥшқәа

Азгәаҭақәа

Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа


Алмас Севериан-иԥа Џьапуа (; , Аҟәа) — Аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит ԥхынгәымза 4, 1979 шықәса рзы Аҟәа ақалақь аҿы; 1996 ш. далгеит Аҟәатәи аҩажәатәи абжьаратә школ; 1997-1999 шш. аррамаҵура дахысуан; 1999 ш. д6алеит Ростовтәи аҳәынҭқарратә економикатә университет, амилаҭтәи адунеитәи економика афакультет; 2010-2014 шш. аус иуан ЗҲƏА «АСД - Аргылара» адиректор хада ихаҭыԥуаҩс; 2014 ш. Аԥсны Жәлар реизара V ааԥхьара депутатс далхын; 2017 ш. Аԥсны Жәлар реизара VI ааԥхьара депутатс деиҭалхын.

Дҭаацәароуп. Ԥшьҩык ахшара драбуп.

Азхьарԥшқәа

 Биография Алмаса Джапуа - Sputnik-Abkhazia.ru
 Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Алмасом Джапуа

Аԥсны Жәлар реизара 5-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Аԥсны Жәлар реизара 6-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Аԥсны аполитикцәа
Џьапуаа
1979 шықәсазы ииз
Ԥхынгәымза 4 рзы ииз


Леонид Иури-иԥа Ӡаԥшьба (; , ақыҭ. Бармышь, Гәдоуҭа араион) — Аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит ажьырныҳәамза 1, 1960 ш. Гәдоуҭа араион Бармышь ақыҭан; 1979 ш. далгеит аҩбатәи абжьаратә школ Гәдоуҭа араион Орџьоникиӡе акыҭан; 1980 ш. Асовет Ар даланы Германиа аррамаҵура дахысуан; 1983 ш. СССР Аҩнаҵҟатәи аусқәа рминистрра иатәу Чебоксартәи амилициа ашкол далгеит. 1983-1990 шш. Томсктәи аобласттә нагӡком Аҩнаҵҟатәи аусқәа русбаҭаҟны аус иуан аоперативтә зинмчы змоу иҟынтәи ашьауԥсаара аҟәша аиҳабы иҟынӡа; 1991 ш. далгеит Омсктәи амилициа иреиҳаӡоу ашкол; 1991 ш. диаган Аԥснытәи АССР ААР ашьаусҭҵааратә усбарҭа аоперативтә зинмчы змоу аусзуҩы еиҳабы имаҵурахьы; 1992-1993 шш. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ианалага инаркны, Аԥсны Иреиҳаӡоу Ахеилак ахантәаҩы В. г. Арӡынба ихьчара аофицер еиҳабыс дыҟан; 1993 ш. Аԥсны ААР аоперативтә ҭакҟаҵара аиҳабыс дыҟан; 1993 ш. Аҳәынҭқарра Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩыс, ақалақь Аҟәа Аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭа аиҳабыс, арратә комендантс дҟаҵан; 1995 ш. Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр иҳаҭыԥуаҩыс дҟаҵан; 1996 ш. диаган Аԥсны Аҳәынҭқарратә ашәарҭадаратә маҵзура Ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс; 2002-2008 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра ашәахтәқәеи аизгатәқәеи рзы аминистр актәи ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 2008-2011 шш. Аԥсны Ашьампылампыл афедерациа ахадас дыҟан; 2010 ш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрс дҟаҵоуп; 2011 ш. амилициа аинрал-маиор ҳәа ахьӡ ихҵан; 2013 ш. иаԥиҵеит «Азакәанреи, аҭышәынтәылареи, адемократиеи рзы ауаажәларратә еиҿкаара» Аԥсны азеиԥшуаажәларратә еидгыла; 2013-2014 шш. аполитикатә усура инапы алакын; Аԥсны аопозициатә политикатә мчқәа ркоодинациатә хеилак далан; 2014 ш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахадаразы икандидатура ықәтылан; 2015 ш. Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрс дҟаҵоуп, амилициа аинрал-леитенант ҳәа ахьӡ ихҵан; 2016 ш. Аԥсны азинхьчаратә усбарҭақәа реимадаразы Ахада иабжьгаҩ имаҵурахьы диаган.

Иахьатә аамҭазы, Аҳәынҭқарратә политикатә партиа «Акзаара» ахантәаҩра азииуеит.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Леонидом Дзапшба
БИОГРАФИЧЕСКИЕ ДАННЫЕ КАНДИДАТА В ПРЕЗИДЕНТЫ РЕСПУБЛИКИ АБХАЗИЯ ДЗАПШБА ЛЕОНИДА ЮРЬЕВИЧА

Аԥсны аполитикцәа
Ӡаԥшьаа
1961 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 1 рзы ииз


Шамил Омар-иԥа Аӡынба (; , Баҭым, Аҷаратәи АССР) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит лаҵарамза 21, 1970 шықәсазы Аџьариатәи АССР, Баҭым ақалақь аҿы; 1987 ш. далгеит Баҭымтәи абжьаратә аурыс школ №25; 1987-1988 шш. аус иуан Баҭымтәи ахимиа-фармацевттә зауад аҿы усуҩыс; 1988-1990 шш. СССР арбџьармчқәа рҿы дахысуан аррамҵзура; 1990 ш. дҭалеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет аҭоурых-зындырратә факультет, дагьалгеит 1997 шықәсазы «азинҭҵааҩ» изаанаҭ ала: Аԥсны Жәлар Рџьынџылатә еибашьраан акәылӡтәтехника агәыԥ далан. Ианашьоуп «Аԥсны афырхаҵа» ҳәа ахьӡ; 1994 ш. инаркны ашьампыламылтә клуб «Абазг» еиҳабыс дыҟан; 1996 ш. Аҟәатәи алагаратә зауад акомерциатә директорс дыҟан; 1996-2005 шш. абизнеси, ашьампылампылтә клуб «Абазг» арҿиареи инапы рылакын; Мшаԥымза 2005 ш. инаркны Аҿари аспорти русқәа рзы аъәнҭқарратә еилакы ахантәаҩ ихаҭыԥуаҩс дыҟан; Цәыббрамза 2005 ш. Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада хылаԥшра ззиуаз Аҿартә политиказы аидгыла дахантәаҩхеит; Нанҳәамза 26, 2011 ш. имҩапысуаз Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа рҿы, Ахада ихаҭыԥуаҩрахь кандидатс дыҟан; 2011-2014 шш. ашьампылампылтә клуб «Абазг» деиҳабын; Жьҭаарамза 2014 ш. Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩс даҭан; Цәыббрамза 2016 ш. хатәгәаԥхарала имаҵура ааныжьыт; 2016 ш. дҭалеит РАНХиГС амагистратура «Аҳәынҭқарратәи амуниципалтә усбарҭа» афакультет, аҵара хиркәшеит диплом ҟаԥшьыла 2019 шықәсазы. Ажьырныхәамза 21, 2017 шықәсазы аинициативтә гәыԥ аԥшьгарала Аԥсны Жәлар Реизара - Апарламент адепутатрахь кандидатс ашәҟәы дҭагалан.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Шамилем Адзынба

Аԥсны аԥыза-министрцәа
Аԥсны аполитикцәа
Аӡынаа
1970 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 21 рзы ииз


Алхас Алықьса-иԥа Кәыҵниа (; , ақыҭа Кәтол, Очамчыра араион) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит рашәарамза 23, 1969 шықәса рзы Очамчыра араион Кәтол ақыҭан; 1986 ш. далгеит Аҟәатәи ажәабатәи ашьхырыуаа рышкол; 1986-1988 шш. Кындыӷтәи ачаифабрика аҟны лаборантс аус иуан; 1988-1990 шш. Асовет ар аҟны аррамаҵзура дахысуан; 1990-2005 шш. Кындыӷтәи ачаифабрикаҿы технологс аус иуан; 1992 ш. рзы далгеит асубтропикатә нхамҩа аинститут. аҵарауаҩ - агроном изаанаҭ ала; 2005-2014 шш. Аҟәа ақалақь ахада ихаҭыԥуаҩс дыҟан; 2013-2015 шш. рзы аполитикатә партиа «Амцахара» ацхантәаҩыс дыҟан; 2015 ш. инаркны иахьа уажәраанӡа аполитикатә партиа «Амцахара» ахантәаҩыс дыҟоуп; Аԥсны Жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра далахәын; Ианашьоуп «Агәымшәараз» амедал.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Алхасом Квициния

Аԥсны аполитикцәа
Кәыҵниаа
1969 шықәсазы ииз
Рашәарамза 23 рзы ииз


Олег Нури-иԥа Аршба (; , Тҟәарчал ақ.) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит 1964 шықәсазы Тҟәарчал ақ; 1981 ш. далгеит Тҟәарчалтәи актәи абжьаратә школ; 1988 ш. далгеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет атәым бызшәақәа рыҟәша «Арҵаҩы аиҭагаҩареферент» изанаат ала; 1984-1986 шш. рзы аррамаҵзура дахысуан; 1988-1989 шш. рзы — Тҟәарчалтәи актәи аԥшьбатәи аабжьаратә школқәа рҟны англыз бызшәа арҵаҩыс аус иуан; 1989-1991 шш. рзы Тҟәарчалтәи азауад «Зариа» акомҿар еидгыла акомитет зыхиақәиҭу амаӡаныҟагаҩыс дыҟан; 1991-1992 шш. рзы - ақ. Тҟәарчал азауад «Радуга» аконструктортә биуро аҟәша деиҳабын; нанҳәамза 14, 1992 ш. Тҟәарчалтәи аибашьцәа ргәыԥ далалеит: аштаб аофицерс дыҟан, 3-тәи аполк, 1-тәи абаталион аштаб деиҳабын, иара убри абаталион командирс даман, Мрагыларатәи афронт 3-тәи аполк аштаб аиҳабы иҳаҭыԥуаҩыс дыҟан; Аибашьраҿы дхәын. 1994 ш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Атәылахьчара аминистрра аҟнытә Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә еиҿкаарақәа рахь диаган; 2001 ш. ихҵан арратә хьӡы - «аполковник»; 2006-2008 шш. рзы - Аԥсны Арбџьармчқәа аԥшыхаратә усбарҭа аштаб хада деихабын; 2008-2011 шш. рзы - Аԥсны Атәылахьчара аминистрра акадқәа рыҟәша еиҳабыс дыҟан; 2011 ш. - Аԥсны Арбџьарчмқәа рштаб хада аиҳабы иҳаҭыԥуаҩыс аус иуан; 2012 ш. - Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 2013 ш. - «Ичыдоу азинмчы змоу ацҳаражәҳәаҩ» ҳәа адипломатиатә хьӡы ихҵан; 2018 ш. - Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра ичыдоу анапынҵақәа рзы ацҳаражәҳәаҩ. Иара убри ашықас азы Аԥсны Атәылахьчара аминистр иабжьгаҩыс аусура далагеит.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Олегом Аршба

1964 шықәсазы ииз
Аԥсны аполитикцәа


Асҭамыр Борис-иԥа Ҭарба (; , Аҟәа) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит Аҟәа ақалақь ажьырныҳәамза 13, 1961 шықсазы; 1978 ш. далгеит  Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи 10-тәи абжьаратә школ; 1983 ш. далгеит Аҟәатәи асубтропикатә нхамҩатә институт, атехнологиатә факультет; 1983-1985 шш. Аррамаҵзура дахысуан СССР аҳәаахчаратә архаҭақәа рҟны; 1985-1986 шш. аус иуан Лыхнытәи ачаи фабрикаҿы; 1986-1988 шш. аус иуан Аԥснытәи АССР Аминистрцәа р-Совет агро-ааглыхратә ҟаша ареферентс; 1988-1990 шш. КПСС Аԥснытәи аобком аҟны ааглыхреи, атранспорти, аимадареи ринструктор имаҵура ҭыԥ ааныкылон; 1990-1992 шш. анаплакратә усура инапы алакын; 1992 ш. лаҵарамза инаркны аус иуан Гәдоуҭа араион ахада ихаҭыԥуаҩс; 1992 ш. нанҳәамза инаркны арратә хәҭаҟәа рҟны агәыԥ, анаҩс авзвод командаҟаҵаҩыс дыҟан; 1993 ш. хәажәкырамзазы Аԥсны Аҳәынҭқарра Иреиҳаӡоу Ахеилак Апрезидиум Ақәҵарала Аԥсны ашәарҭадара амаҵзура актәи маӡаныҟәгаҩс дыҟаҵан; 1993-1999 шш. аус иуан Ашәарҭадара амаҵзура актәи маӡаныҟаҩс дыҟаҵан; 1993-1999шш. аус иуан Ашәарҭадара амаҵзура ахантәаҩыс; 2000-2003 шш. аус иуан Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашәарҭадара ахеилак амаӡыныҟәгаҩс; 2003-2004 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Аԥыза-Министр актәи ихаҭыԥуаҩс дыҟан; Нанҳәамза инаркны жьҭаарамза 2004 ш-нӡа Аԥыза-Министр инаԥынҵақәа наигӡон; 2005 ш. инаркны иахьанӡа А-Телеком анаплакы адиректор ихаҭыԥуаҩс аус иуеит.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Астамуром Тарба

1961 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 13 рзы ииз
Аԥсны аполитикцәа
Ҭараа


Артур Мирод-иԥа Анқәаб (; , Гагра ақ.) — Аԥсны политик.

Абиографиа
Диит цәыбррамза 19, 1969 шықәсазы ГаГра ақалақь аҿы; 1986 ш. далгеит Лӡаатәи абжьаратә школ; 1989 ш. дҭалеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет аҭоурых-зиндырратә факультет, дагьалгеит 1996 ш-зы; Иара убри ашықәсазы рҵаҩыс аусура далагеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет аҿы; 1997-2003 шш. азындырратә факультет адекан ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 1999-2000 шш. аус иуан Аԥсны Аҩныҵҟатәи Аусқәа Рминистрра иаҵанакуа иҷыдоу амилициатә школ, азеиԥш маҭәарқәа ркафедра еиҳабыс; 2000-2003 шш. аус иуан Аԥсны Аҩныҵҟатәи Аусқәа Рминистрраҿы усҭҵааҩыс; 2006-2007 шш. ҟарачы-Черкессктәи Апедагогигатә институт аҿы аспирант-ҭҵааҩыс дыҟан; 2011-2015 Аҟәатәи абжьаратә милициатә школ еиҳабыс дыҟан «амилициа аподполковник» ичын ала; Иахьатәи аамҭазы аус иуеит «Урыстәылеи Аҳәаанырцәтәи атәылақәеи рҭоурых» иаҵанакуа акафедра арҵаҩы-еиҳабыс; Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра далахәын, ахымхәацәа II ргәыԥ даҵанакуеит.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Артуром Анкваб

Цәыббрамза 19 рзы ииз
1969 шықәсазы ииз
Аԥсны аполитикцәа
Анқәабаа


Асҭамыр Валери-иԥа Какалиа (; , Аҟәа ақ.) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит Аҟәа ақалақь  ажьырныҳәамза 4, 1976 шықәса рзы; Далгеит Аҟәатәи ажәибыжьтәи абжьаратә аурыс школ; 1993 шықәсазы Гәдоуҭатәи Арратә горнизон аҟны арра дахысуан; Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет арратә кафедра даушьҭымҭоуп; 1998 ш. ААУ аекономикатә факультет далгеит; 2001 ш. далхәын Кәыдрытәи аиҩхааҿы имҩаԥысуаз аоперациа; 1994-2000 шш. рзы — Аҟәатәи аџьармыкьаҿы гәаҭаҩыс аус иуан; 2000-2001 шш. рзы Жәларбжәаратәи агәыҳалалратә еиҿкаара «Премиер-Уржанс» аҟны англыз бызшәа ахьынтәи аурысшәахь еиҭагаҩыс аус иуан; 2002-2003 шш. рзы аус иуан Москватәи акомерциатә фирмақәа руак аҟны; 2004-2005 шш. рзы Аԥсны Ахада иадминистрациа аиҳабы ицхырааҩыс дыҟан; 2005-2007 шш. рзы Апсны Аҳәынҭқарраҿы Ареспублика Преднестровиа Ахаҭарнакс дыҟан; 2007-2015 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҵәахырҭатә банк аревизорс аус иуан; 2010-иахьа уажәраанӡа хаталатәи усдкылаҩыс дыҟоуп. Аҭоурыхтә роман «Гостеприимное море» авторс дамоуп.

Азхьарԥшқәа
Интервью с кандидатом в Президенты Абхазии Астамуром Какалия

Аԥсны аполитикцәа
1976 шықәсазы ииз
Ажьырныҳәамза 4 рзы ииз


Сослан Шьоҭа-иԥа Салаҟаиа (; ) — аԥсуа политикеи аҭоурыхдырҩеи.

Абиографиа
Диит рашәарамза 27, 1965 шықәса рзы; 1971-1982 шш. аҵара иҵон Н. А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи абжьаратә школ аҿы; 1982-1987 шш. рзы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет аҭоурых аҟәша, аҭоурых-зындырратә факультет аҿы аҵара иҵон 1987-1990 шш. рзы Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥснытәи абызшәеи,алитературеи,аҭоурыхи ринститут аҿы аспирантс дыҟан; 1991 ш. инаркны аус иуеит рҵаҩыс, арҵаҩы-еиҳабыс, адоцентс Аԥсны аҭоурыхи, археологиеи, аетнологиеи ркафедраҿы; 2002 ш. инаркны Аҭҵаарадырратә институт аҿы аҭҵаарадырратә аусзуаҩыс дыҟан; 2011-2017 шш. аҭҵаарадырратә усқәа рзы адиректор ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; Аҭоурых ҭҵаарадыррақәа дыркандидатуп, ААУ адоцент.

Ашәҟәықәа

 Абхазия в годы аграрной реформы П. А. Столыпина, Аҟәа, 2012, 76 с. онлаин
 XIX ашәышықәсеи - XX ашәышықәса алагамҭеи рзтәи Аԥсны аҭоурых азҵаатәқәа аԥсуа советтә ҭоурыхтә ҭҵаарадырраҿы, Аԥцны Аҭҵаарадыррақәа Ракадемиа Д. И. Гәлиа Ихьӡ Зху Аԥсуаҭҵааратә Институт, Ақәа, 2009. 123 с. онлаин
 История и историография Абхазии XIX - нач. ХХ века, Lambert Academic Publishing, Маврики, 2018, 151 с. ISBN 978-613-9-86020-3. онлаин

Азхьарԥшқәа
Выборы Интервью с кандидатом в Вице-президенты Абхазии Сосланом Салакая 19 08 19

Аԥсны аполитикцәа
Аԥсны аҭоурыхдырҩцәа
Салаҟаиаа
1965 шықәсазы ииз
Рашәарамза 27 рзы ииз


Аслан Чачурбеи-иԥа Барцыц (; , ақыҭа Ԥсырӡха, Гәдоуҭа араион) — аԥсуа политик.

Абиографиа
Диит лаҵарамза 22, 1965 шықәсазы Гәдоуҭа араион Ԥсырӡха ақыҭан; 1982 ш. аҵара иҵон Афонҿыцтәи абжьаратәи ашкол; 1982 ш. Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет азындырратә факультет дҭалеит; 1983-1985 шш. аррамаҵура дахысуан Асовет Ар Аҳаирхьчаратә архәҭақәа (АХЬА) рыҟны; 1989 ш. ауниверситет далгеит аҭоурыхи ауаажәларрадырреи рырҵаҩ изанааҭ ала; 1989-1990 шш. аус иуан изанааҭ ала Гәдоуҭа араион Орџьоникиӡетәи абжьаратәи ашкол аҟны; 1990 ш. аус иуан Аҟәа ақ. Абзазаратә маҵзура аусбарҭа (АМА) акомҿартә еилакы зхы иақәиҭу амаӡаныҟәгаҩыс; 1992 ш. Аԥсуа гвардиа Афонҿыцтәи аҟәша далан; 1992-1993 шш. Афон-Ешыратәи абаталион далан; Анаҩс, Гәымысҭатәи афронт аԥшыхареи аконтрԥшыхареи рыҟәшаҟны дыҟан; 2000-2001 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашәарҭадаратә Маҵзура 10 аҟәшаҟны аус иуан; 2001-2005 шш. нӡа Аԥсны Жәлар Реизара — Апарламент IV ааԥхьара адепутатс дыҟан; 2017 ш. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада и-Администрациа Аексперттә усбарҭа аиҳабыс дыҟан; 2018 ш. инаркны иахьа уажәраанӡа Аԥсны Ареспубликатә политикатә партиа «Аԥсны жәлар ракзаара Афорум» хантәаҩра азиуеит.

Азхьарԥшқәа
Выборы Интервью с кандидатом в Вице-президенты Абхазии Асланом Барцыц 21 08 19

1965 шықәсазы ииз
Лаҵарамза 22 рзы ииз
Аԥсны ахада ихаҭыԥуаҩцәа
Аԥсны Жәлар реизара 3-тәи ааԥхьара адепутатцәа
Аԥсны аполитикцәа
Барцыцаа


Ромеои Џьулеттеи () — Уильиам Шекспир ипиеса.

Азхьарԥшқәа
«Ромеои Џьулеттеи» апремиера 21.08.2019

Уильиам Шекспир ипиесақәа


Сҭеԥан Михаил-иԥа Қәычбериа (; , Река ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.

Абиографиа
Диит 1912 шықәсазы Река ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1942 шықәса хәажәкырамза 18 рзы.

Иқыҭаҽтәи аҵара даналга, 1927 шиқәсазы Н. Лакоба ихьӡ зху Ақәатәи абжьаратәи аԥсуа школ аитернат даанахәоит. Убри ашьҭахь, 1935 щықәсазы, Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт дҭалоит, далгоит 1939 шықәсазы.

Дҭахеит аҩбатәи адунеитә еибашьраеӷҽы.

Антологиаҿ иаробоу иажәеинраалақәа аагоуп, 1966 шықәсазы иҭыҵыз «Аԥсадгьыл аазы» аизга аҟнытә.

Алитература

Азхьарԥшқәа
Кучбериа Степан Михайлович
Қәычбериа Сҭеԥан Михаил-иԥа

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Қәычбериаа
Аибашьра иалаӡыз
1913 шықәсазы ииз
1942 шықәсазы иԥсыз
Хәажәкырамза 18 рзы иԥсыз


Дaуҭ II (; ? — 937) — Қырҭтәыла аҳ 923-937 шықәсқәa рзы.

Қырҭтәылатәи аҳцәа
Багратиони
937 шықәсазы иԥсыз


Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа 2014 шықәса — афбатәи Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада иалхрақәа ыҟан 2014 шықыса нанҳәамза 24 рзы. Анаҩстәи абжьыҭырақәа ҟалараны иҟан 2016 ш-зы, аха усҟантәи аамҭаз иҟаз Аԥсны ахада Александр Анқәаб, иаалырҟьан иҟалаз аполитикатә кризис рашәарамза 1 2014 ш-зы имаҵура нижьыр акәхоит, Аԥсны апарламент иара ицамҭаз Аԥсны ахада иусқәа аамҭала иназыӡаша далнахуеит апарламент ахаитәаҩы Валери Бганба, игьшьақәиргылоит абжьыҭира арыцхә изаамҭанымкәа иҟалаз Аԥсны ахада иалхра.

Абжьыҭира алыҵшәақәа

Азхьарԥшқәа

Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа


Ҷиҷико Тома-иԥа Нодиа (, Лыхны ақыҭа, Гәдоуҭа араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.

Абиографиа
Диит 1922 шықәса жьҭаарамза 20 рзы Лыхны ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 2003 ш. азы. 1940 шықәсазы дҭалоит Аҟәвтәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт далгоит 1940 шықәсазы.

Акьыԥх аҽы дцәырҵит а-40-тәи ашықәскәа инадыркны. Аколлективтә уизгақәа Аԥснытәи апоетцәа /1947 шықәса/, Аҽар рыбжьы /1949 шықәса/, агазуҭқәа́ Аԥсны ҟаԥшь, Бзыԥ ҟаԥшь /иҭыԥуан Гәдоуҭа/, Альманах адаҟьақәа реы.

А-50-тәи ашықәсқәа инадыркны маҷ-маҷ аре́иаратә уе дацехьаҵуеит.

Алитература

Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа
Аԥсны апоетцәа
Нодиаа
1922 шықәсазы ииз
Жьҭаарамза 20 рзы ииз
2003 шықәсазы иԥсыз


Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа 2011 шықәса — аԥшьбатәи Аԥсны Ахада иалхрақәа имҩаԥысит 2011 ш-зы нанҳәамза 26 рзы. Анаҩстәи Ахада иалхрақәа иҟалар акәын 2014 ш-зы, аха Апсны ахада Сергеи Багаԥшь иаалырҟьан 2011 ш-зы лаҵарамза 29 рзы иԥсҭазаара далҵуеит.

Рашәарамза 8 рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра Жәлар реизара ишьақәнаргылоит изаамҭанымкәа иҟалараны иҟалоз абжьыҭирақәа ррыцхә, уи ҟалар акәын Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциа иақәшәо хымз рыҩныҵҟа ахада иԥсра инаркны.

Абжьыҭира алыҵшәақәа

Азхьарԥшқәа

Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа


Амшы́н —

Азгәаҭақәа

Аӡҭҵаара


Қырҭтәылатәи Асоветтә Социалисттә Республика, Қырҭтәылатәи ССР —

Азгәаҭақәа

СССР аидгылатә республикақәа