Acèh (bahsa Beulanda: Atchin atawa Achèh, bahsa Inggréh: Achin, bahsa Peurancih: Achen atawa Achèh, bahsa Arab: Asyi, bahsa Portugéh: Achen atawa Achem, Bahsa Hanzi: A-tsi atawa Ache) nyang jinoe leubèh geuthè nan seubagoe nan saboh provinsi di Indonesia. Nibak keunira, nyang geukheun Acèh nyan rôh mandum uereueng duek disinan nyang jeut keu saboh bangsa nibak uram pulo Sumatera ngon geumarit lam bahsa Aceh, saboh bahsa substrat (lapéih meuyub) lam peureudèe bahsa Mon-Khmer. Lam wilayah nyang geukheun Acèh nyan jeut keu neuduek cit sub-bangsa nyang meubahsa ngon bahsa Aneuk Jamèe, meuhat nibak blah rot teungoh, teunggara ngon timu geumeututô ngon bahsa Gayo keu blah rot teunggara nyang ramèe maeunarit lam bahsa Alaih, leubèh jeuôh lom keudéh u timu jeuôh geumeunarit lam bahsa Teumiëng, meunan cit lam sukèe bangsa Kluet nyang geuduek blah rot tunong geumeunarit lam bahsa Kluet.

Asai tarèh Acèh geuangkée nibak seunurat pusaka lagèe Hikayat Acèh, Hikayat raja-raja Pasè atawa dum hikayat laén nyang geusurat lam haraih Jawoë. Na peuneugah nyang nacit ureueng geupatéh peuneugah nyan, ureueng Acèh geukheun teuka nibak "sukèe Mante", saboh sukèe di pulo Ruja nyang na meukaét ngon sukèe "Mantra" di Malaka meukaét cit ngon ureueng nyang meunarit lam bahsa Mon-Khmer. Saboh peuneugah teuk asai ureueng Acèh nyan geupeugah teuka nibak ureueng Acèh Rayek, ureueng Acèh lam peuneugah nyan geukheun nyankeuh ureueng nyang phôn that geupuga nanggroe di gampông Seumileuek atawa geukheun cit Rumoh Dua Blaih, nyang na di ateueh Seulimeum antara gampông Jantho ngon Tangsé. Seumileuek nyan meumakna tanoh data nyang luah, disinan meuteumpat ureueng Mante lheuh nyan meusipreuek teuma ureueng Mante dari sinan u dairah Acèh lhèe sagoe lheuh nibak nyan meubarô keuh geu meuwèh atawa geuminah dum u dairah nyang laén.

Reusam

Kawan reusam uereueng Acèh dilèe geuweuek lom lam peuet boh neuweuek nyang geupeusapat ngon kawôm atawa geukheun sukèe nyang rayek, kri geumita punca sukèe nyan rot bahsa jameun;

 Kawôm Lhèe Reutôh, sukèe nyang teuka nibak reusam Mante keu ureueng neuduek aseuli di Acèh.
 Kawôm Imeum Peuet, sukèe nyang teuka dari India tunong nyang meuagama Hindu.
 Kawôm Tôk Batèe, sukèe nyang teuka dudoe lom dari meumacam bangsa Eurasia, Asia Timu ngon Arab.
 Kawôm Ja Sandang, sukèe nyang dari India nyang ka geumeumat bak agama Islam.

Tarèh awai

Hana that pasti jan phôn Acèh jeuet keu teumpat neuduek manosia. Meuhat tarèh awai teuka manosia u Acèh jeuet takalon nibak tanda-tanda nyang na meurumpok meupadum boh tanda. Na meurumpok peukakaih batèe (lagèe tanda manosia Tonkin) di Bukèt Panggôi ngon di Kandang (Acèh Barôh), meunan cit tanda nyang saban na meurumpok di dairah antara Kuta Binjè ngon Alue Ie Mirah (Acèh Timu). Tanda nyang laén lom na meurumpok meupadum boh tamon saruek kreueng di pasi Teumieng, watèe tamon saruek kreueng nyan geukueh na meurumpok cit peukakaih jameun nyeng geupeugot nibak batèe.

Bak seunurat nyang leubèh leungkap geukheun ureueng duek di Acèh nyan subagoe saboh kawôm manosia nyang peumeukléh droe u dairah pucôk Sagi XXII nyang geupeunan ureueng mante atawa manteue. Nan seureuta peukateuen ureueng mante di Acèh nyan saban that ngon ureueng mantra nyang hudép meuklèh cit lam glé Malaka. Van Langen sidroe ahli tarèh Beulanda jikheun Mantir atawa ureueng mantir Snouck Hurgronje jikheun Mante.

Keurajeuën Lamuri

Bak peuneugah nyang teuka dari lua na meupadum boh nè geuseubôt keu bahih Acèh. Lam sarakata tarèh keurajeuen Liang ngon keurajeuen Sui di Cina na geuseubôt disinan bak keunira thôn 506 sampoe 581 Masehi na keurajeuen Poli nyang wilayah kuasa keurajeuen nyan ubé wilayah Acèh Rayek. Meunan cit lam seunurat Jawa "Nāgarakṛtāgama" na nyang geukheun Keurajeuën Lamuri. Meunyoe nibak seunurat tarèh lam bahsa Arab geukheun Lamkrèk, Lam Urik, Rami, Ramni rab saban ngon seunurat laén lom nibak Cina nyang geukheun Lan Li, Lan-wuli atawa Lan Wo Li.

Keurajeuen Lamuri nyan natom geupiyôh ngon geusurat lé Marco Polo, sidroe ureueng bangsa Venesia nyang nibak thôn 1292 teungoh geujak dari Cina u Persia, bak seunurat Marco Polo nyan keurajeuen Lamuri jipeugah saboh keurajeuen nyang na lam peungarôh wangsa Syailendra nyang na di Keurajeuen Sriwijaya, Palembang.

Samudra Pasè

Keurajeuen Islam Keurajeuën Samudra Pasè ngon raja nyang keu phôn Sôleutan Malik Al Saleh ngon geusambông teuma lé cuco neuh Malik Az Zahir. Meuligoe Pasè geupeudong di gampông Beuringen, Samudra nibak uroe nyoe. Masa jaya keurajeuen Pasè nibak masa Sôleutan Malik Al Saleh ngon masa Malikah Nahrasiyah.

Bhaih Keurajeuën Samudra Pasè na geusurat lam Rihlah ila l-Masyriq (Meujeunajah u Timu) keunarang Ibnu Batuthah (1304–1368), sidroe ureueng Marôkô nyang na geusinggah di nanggroe Pasè bak thôn 1345. Keuneulheueh tarèh Keurajeuën Samudra Pasè jiprang lé Portugéh bak thôn 1521.

Masa keurajeuen Malik Al Saleh

Sultan Malik al-Saleh jeuet keu raja lheueh neupuga Keurajeuën Samudra Pasè. Keurajeuen nyoe lam tarèh Islam ngon Nusantara jeuet keurajeuën Islam nyang phôn that na di Asia Teunggara. Geupuga nibak thôn 1267 M. Nan aseuli droeneuhnyan Meurah Silu, sidroe turônan nibak Sukee Imuem Peuet atawa saboh gla nyang meukeumat nibak turônan peuët droe Maharaja/Meurah meusyèdara nyang teuka dari nanggroë Mon Khmer (Champa). Kawôm Imeum Peuet nyan jeuet keu kawôm nyang peudong ubéna keurajeuën di Acèh seugolom Islam. Kawôm nyan lagée Maharaja Syahir Po-He-La nyang peudong Keurajeuën Peureulak di Acèh Timu, Syahir Tanwi nyang peudong Keurajeuën Jeumpa (Champa) di Peusangan (Bireuën), Syahir Poli (Pau-Ling) nyang peudong Keurajeuën Sama Indra di Pidië ngon Syahir Nuwi nyang peudong Keurajeuën Indra Purba di Banda Acèh ngon Acèh Rayek.
Malik Al Saleh abéh umu nibak thôn 1297 M. Keu geulantoe nyang trang hana meusoe lom, meutapi nibak thôn 1345 neu ék keuh sidroe cuco nibak Sôleutan Malikussaleh nyang nan droenuehnyan Malik Al Zahir. Lam seunurat Hikayat raja-raja Pasè, na geusurat bhaih keurajeuen Samudra Pasè nyoe jiprang lé teuntra Siam nibak masa keurajeuen Sôleutan Malik Al Nassar. Lam saboh seunurat geuseubôt teuntra Siam nyan hana meuhasé jiprang Pasè saweueb panglima prang teuntra siam nyan meuhasé geupeumaté lé Sultan Malik Al Mahmud.

Puliték Samudra Pasè meulawan ngon Puliték Gajah Mada

Gajah Mada nyang jiangkèe seubagoe patih atawa meuntroe di Keurajeuen Kahuripan di Jawa Timu bak thôn (1319-1321) lé raja Jayanagara dari keurajeuen Majapahit. Ngon nibak thôn 1331, meutamah pangkat Gajah Mada jeuet keu sidroe mahapatih (maha meuntroe) Majapahit nyang jiangkèe lé Putroe Tribhuwana Wijayatunggadewi.

Nibak uroe jipeuraseumi Gajah Mada jeuet keu mahapatih Majapahit, na saboh sumpah nibak Gajah Mada nyang jikheun nan sumpah palapa. Meukeusud sumpah palapa nyan, di Gajah Mada nyan pantang jimakeuen sira seugohlom jih asé jipeutalô mandum keurajeuen nyang na diseulingka Pulowan Nusantara keu jipeutamong lam wilayah keurajeuen Majapahit. Nibak watèe nyan lam Hikayat raja-raja Pasè geusurat keuh bhaih jiprang Samudra Pasè lé angkatan prang Majapahit. Hasé nibak prang ngon Majapahit nyan na padum boh peuneugah, na nyang peugah Majapahit meuhasé jiprang Pasè, nibak saboh haba teuk geupeugah teuntra Pasé nyang meuhasé geupeumaté Gajah Mada di Pasi Teumieng nyang sampoe uroe nyoe geupeunan dairah mideuen prang nyan ngon nan Manyak Payét. Meubèk na salah, prang Pasè ngon Majapahit nyan na nibak thôn 1350 atawa 1361 meusigo ngon Majapahit jiprang jambi ngon Palembang.

Keurajeuen Acèh

Keurajeuen Acèh na siblah rot barôh pulo Sumatra, ngon nang nanggroe na di Banda Acèh Darôssalam. Sôleutan Ali Mughayat Syah jeuet keu raja phôn nyang puga keurajeuen Acèh nibak uroe Aleuhad, 1 Jumadil awal thôn 913 H atawa nibak uroe 8 buleuen sikureueng thôn 1507. Lam tarèh keurajeuen dari thôn 1496 sampoe thôn 1903, Acèh ka meuhasé geupeukeumang saboh peundédikan militè nyang gigéh, ngon sabé lam geujaga nanggroe beujeuôh nibak jijajah lé bangsa Eropa. Acèh jeuet keu saboh nanggroe nyang that hayeue lam bhaih diplomasi ngon dumna neugara nyang  laén.

Masa Keurajeuen Sôleutan Iskandar Muda

Acèh jeuet keu saboh neugara nyang that kaya ngon that makmu nibak masa puncak meujaya Keurajeuen Acèh. Lam peuneugah sidroe ureueng tamaong dari nanggroe Peuranci, nyang teuka u Acèh nibak masa jaya nyan (masa Keurajeuen Sôleutan Iskandar Muda), jepeugah Acèh nyan keurajeuen nyang that na luah trôh u pasi barat pulo Ruja di Minangkabau, keurajeun Acèh siblah rot timu trôh keudéh u Pirak, di seumeunanjông Malaysia.

Masa nyan keubit Acèh jeuet keu neugara nyang na angkatan prang that gigéh ngon meucehu, jeuet keu bangsa nyang that teuga nibak bangsa-bangsa nyang na di tanoh ngon laôt Meulayu di Seulat Malaka.

Sôleutan Iskandar Muda dudoe meujudô ngon sidroe putroe Raja Pahang, nyang geuturi nan putroe nyan seubagoe Putroe Phang. Meusebab rayek that gaséh Iskandar Muda keu Putroe Phang, ka geupuga saboh Gunongan nibak teungoh mideuen Khayali keu tanda gaséh droeneuhnyan keu Putroe. Meukeuseud nibak gunongan nyan keu ubat meucén ngon rihôn putroe keu nanggroe geuh nyang jeuôh di tanoh Malaya. Sampoe nibak uroe nyoe Gunongan ngon Mideuen Kahayali nyan manton na ngon jeuet takalon di Banda Acèh.

Masa prang ngon Portugéh
Nibak masa keuneuk meuakhé Keurajeuën Samudra Pasè, di Seumeunanjông Meulayu ka geupuga Keurajeuën Malaka, saboh keurajeuën Islam nyang geupeudong lé Parameswara nyang geutamong agama Islam ngon geutuka nan jeuet keu Iskandar Syah. Keurajeuën Islam di Malaka teudong ngon makmu sampoe thôn 1511 bak watèe nyan teuka Portugéh ngon ka jipeutalô angkatan prang Malaka.

Meunan Malaka ka rhôt lam kuasa Portugéh, dari Acèh hana reuda meusambông lam padum droe Sôleutan sabé-sabé geujak prang Portugéh nyan nibak tanoh Malaka. Ngon ubéna beunalah prang dari blah Portugéh u Acèh jeuet geupeutalô cit lé militè Acèh. Deungon ôseuha Acèh lam prang Portugéh jeuet keu saboh kri meuhat Portugéh nyan hanjeuet beurangkaho lé keu dijak prang ubéna nanggroe merdeka nyang laén di Asia Teunggara.

Meuhubôngan ngon Eropa

Inggréh
Nibak abad keu-16, lé Ratu Inggréh, Elizabeth I, ka jikirém utôsan nyang nanjih Sir James Lancester u keurajeuën Acèh nyang lé utôsan nyan jikirém siôn surat ukeue Sôleutan Acèh. Meusajan ngon surat nyan utôsan Inggréh jiba cit meumacam hadiah nyang that meuhai yumjih. Meukeusud ratu Inggréh lam surat ngon hadiah nyan keuneuk peukong hubôngan dagang ngon keurajeuën Acèh. Lé sultan bak masa nyan ka geupeusampoe beunalah surat nyan siôn surat nyang geusurat nibak keureutaih nyang paléng hayeue, geusurat lam bahsa nyang that ceudaih ngon daweuet nibak meuh. Geujôk beunalah hadiah cit keu Ratu Inggréh, na lam hadiah nibak Sôleutan Acèh keu ratu Inggréh sipasang gleueng jaroe nyang geupeugot nibak batèe rubi. Keu Sir James  lé Sôleutan ka geubri gla seubagoe "Ureueng Kaya Putéh". Meunan keuh reusam bangsa Acèh nibak geupeumulia jamèe teuka, ngon reusam nibak geumeuget hubôngon ngon nanggroe lua.

Beulanda

Laén nibak Inggréh, Pangiran Maurits dari Beulanda natom cit meukirém surat keu meukeusud meulakèe bantu nibak keurajeuën Acèh. Sôleutan Acèh ngon niet nyang teupat, ka neukirém keuh saboh utôsan u nanggroe Beulanda. Tuanku Abdul Hamid jeuet keu ulèe kawan utôsan dari Acèh nyang geukirém lé Sôleutan Acèh u Beulanda. Lam masa keumunjôn nyan Tuanku Abdul Hamid ka sakét sampoe abéh umu di Beulanda. Lé pangiran Beulanda ka jipeuna saboh keurija seumiyub utôsan Acéh ngon saboh acara raseumi neugara Beulanda. Ngon seubab nibak masa nyan di Beulanda hana nyang meuphôm keu reusam seumiyub ureueng Islam, meuhat Tuanku Abdul Hamid ka jiseumiyub deungon reusam Nasrani nibak saboh leuen geurija. Nibak jirat Tuanku jinoe ka jipeudong saboh batèe jirat nyang jipeuraseumi lé Pangiran Bernhard lakoe Putroe Juliana atawa ayah nibak Putroe Beatrix.

Peurancih
Peurancih jeuet keu neugara Eropa laén nyang na meukirém utôsan raseumi u Acèh. Utôsan raja Peurancih nyan na jiba saboh ceureumèn nyang meuhai meukeusud seubagoe hadiah keu sôleutan Acèh. Sayang that ceureumèn nyan ka beukaih bak jiba, meuhat cit saboh cumèh nibak ceureumèn nyan nyang trôh jiba ukeue Sôleutan.

Turki Utsmani
Nibak masa Iskandar Muda, lé Sôleutan Acèh neukirém utôsan meukeusud meujak meuhadap ngon Sultan Utsmaniyah nyang na di Istanbul. Meuseubab meusigo trôh utôsan Acèh di Istanbul, sultan Utsmani teungoh sakét, trép keuh masa utôsan Acèh ka meukeumat di banda Istanbul. Lada nyang neuba seubagoe hadiah nibak sôleutan Acèh nyang geumeukeusud peusampoe ukeue sultan Utsmani ka geupeubloe bacut-bacut sampoe nyang natinggai cit sicupak teuk. Bah that meunan lé Sultan Utsmani ka neubalah hadiah lada sicupak nyan ngon neukirém u Acèh saboh meuriam, na padum droe utôh ngon teuntra nyang hayeue lam bhaih eleumèe prang keu bantu keurajeuën Acèh bak muprang lawan Portugéh. Meuriam nyan sampoe uroe nyoe geuthèe nan seubagoe meuriam lada sicupak, keu geuingat sijarah nyang that phét nibak masa meujak peugot hubôngon ngon Turki Utsmani. Nibak thôn 1565 lé Sultan Sulaiman dari Turki ka neukirém cit 15 boh kapai teuntra nyang leungkap ngon mumacam meuriam keu beunantu keurajeuen Islam di Acèh nibak lawan Portugéh nyang keuneuk jajah ubéna keurajeuen Islam nyang na di Asia Teunggara. Angkatan prang Turki Utsmani yôh nyan geupimpin lé Lakseumana Kurtoğlu Hızır Reis.

Masa prang ngon peunjajah

Ureueng Acèh seugohlom teudong keurajeuĕn Acèh Darôssalam, hana meubileueng go ka neumeuprang ngon peunjajah nyang teuka dari lua. Keurajeuen Pasè phôn that geumeuprang lawan Majapahit nyang teuka dari Jawa keuneuk jajah keurajeuen Pasé, keudua lawan keurajeuën Siam nyang teuka dari Thailand jinoe, lheueh nyan teuma geumeuprang lom ngon Portugéh sampoe nibak masa meuakhé keurajeuën. Keurajeuën Lamuri meunan cit, phôn that geumeuprang lawan ngon keurajeuën Cola dari India, nyang keuneulheuh geumeuprang ngon Portugéh nyang keuneuk kauasa Seulat Malaka. Meunan ka teudong keurajeuën Acèh hantom teudôh cit nibak neumeuprang lawan bangsa Portugéh di Acèh atawa di Seumeunanjông Meulayu. Keuneulheueh that Acèh geumeuprang meuplôh thôn bak geulawan Beulanda nyang keuneuk jipeutamong Acèh lam kuasajih di Hindia Beulanda, sampoe ngon prang keuneulheueh nyan ka runtôh keurajeuen Acèh nyan ngon hana meubeudoh lé sampoe 'an uroe nyoe.

Referensi

Tarèh Acèh
Tarèh


Onmyoji Zombie (阴阳师僵尸; pinyin: yīnyáng shī jiāngshī) is the fourth and final unique zombie encountered in Heian Age in the Chinese version of Plants vs. Zombies 2. He can summon Divine Winds.

After walking two steps on the field, Onmyoji Zombie then will raise his fan and swing it around. It will cause a Small Wind at first, which push most zombies forward, and then a Big Wind later on. Similar to Divine Wind, they function the same way as it is, but unlike the aforementioned mechanic, Small Winds only happen once instead of twice in a row.

He has an Elite variant that can summon Small Wind covering five lanes and add to a giant tornado that will fly plants in 3x3 area. He will move towards your house after releasing his skill five times and behaves like a normal Onmyoji Zombie.

Origins

Onmyoji Zombie is based on an Onmyōji, one of the positions in the Ministry of the Center's Bureau of Onmyō under the ritsuryō system in ancient Japan.

Description
Onmyoji Zombie, as his name suggests, wears an onmyōji outfit (his top hat was grey-ish dark brown, while his outfit are mainly cyan and white). He also has a fan, which can be used to control the Divine Wind mechanic.

Almanac entry

Normal

Elite

Encounters
Heian Age: Days 17,  18, 19, 20,  21, 23 and 24

Strategies
You have to prepare Dendrobium Windbreak to counter his main ability. If there is a Divine Wind mechanic that goes after him automatically without using his ability, then it's also a problem for your defenses as well. Try to block it with planting two plants that distracting them such as Puff-shroom or use Windbreak Dendrobium for their main counter since he can stand longer with two leaves. Planting more Windbreak Dendrobiums in diagonal lanes will be a perfect strategy for upcoming winds that goes through other lanes.

Gallery

Trivia
In the 2.7.5 loading screen a peashooter is seen knocking off Onmyoji Zombie's hat however at no point in game does the hat fall off the zombie's head.
Onmyoji Zombie is similar to Chief Ice Wind Zombie, as both of them controls the main mechanic of their worlds, respectively frozen blizzards and divine wind. Both of them also activate these mechanics in a single lane.
Coincidentally enough, both zombies are related to winds.
Also coincidentally, they're both Chinese-exclusive zombies.

See also
Chief Ice Wind Zombie

Heian Age
Heian Age encountered zombies
Zombies with "Protected" toughness
Zombies with "Hungry" speed
Instant-kill zombies
Memory Lane
Memory Lane encountered zombies
Elite zombies
Ranged Zombies


Jeumpa saboh keurajeuën Islam nyang na di Acèh nibak bak abad keu 7 atawa abad keu 8 Masehi. Nyang puga keurajeuen nyoe nan gopnyan Salman Al-Parsi, sidroe ureueng Parsi nyang teuka u pulo Ruja nibak masa Wangsa Bani Umayyah di Arab. Neuduek kerajeuen Jeumpa na lam wilayah siblah rot barat Peudada sampoe u panté krueng Peusangan siblah rot timu.

Tarèh Acèh
Tarèh


Prang Acèh - Portugéh thôn 1521 jeuet keu saboh prang nyang rayek lam karu Acèh ngon Portugéh. Punca phôn karu nyan na nibak thôn 1519, lam saboh keujadian na kapai Portugéh nyang jiba lé Gaspar de Costa gadoh toe ngon Acèh. Kapai nyan ka geuprang lé ureueng Acèh, ngon mandum ureueng lam kapai ka geupeumaté, nakhuda kapai nyang nanjih Gaspar ka geudrop ngon lheueh nyang jiteubôh lé Portugéh. Hana trép leungka saboh kapai nyang laén nyang jiba lé Joano de Lima nyang jilhom saôh lam wilayah laôt Acèh ka geuprang cit lé ureueng Acèh. Mandum aneuk kapai ngon nakhuda kapai keudua nyan hana nyang seulamat meusidroe pih In 1520, Lam karu bak thôn 1520 ureueng Acèh ka geureubôt gampông bangsa Portugéh nyang na di dairah Daya.. Ngon keujadian nyan jeuet keu dali bagi Portugéh jipeugah keurajeuë Acèh ka geumita cungkhèk ngon bangsa Portugéh nyan.

Referensi

Tarèh Acèh
Tarèh


Prang Acèh - Portugéh nakeuh prang antara militè Acèh ngon bangsa Portugéh nyang na di Meulaka, Seumeunanjông Meulayu. Karu antara bandua keurajeuën nyan na meupadum boh tunjak nibak thôn 1519 sampoe 1639. Lam karu meuplôh thôn nyan bangsa Portugéh jibantu atawa meurumpok beunantu nibak padum-padumboh keurajeuën Meulayu nyang na di Seulat Malaka, nibak masa nyan Acèh nyang geubantu lé Keurajeuën Turuki Utsmani meuheut that keuneuk peuluah keurajeuën u mandum wilayah Seulat Malaka.

Nibak masa keurajeuën Iskandar Muda, Portugéh ngon ubéna keurajeuën Meulayu nyang na di seumeunanjông ngon di pulo Sumatra ka meusikutu keu peutheun bèk sampoe meuhasé nanggroe Meulayu nyan geukuasa lé Acèh.

Tarèh awai

Nibak abad 15, na lhèe boh keurajeuën nyang that peunténg di ujông barôh pulo Sumatra. Keurajeuën Pasè nibak akhé abad 13, nyang geumat keundali rab mandum bhaih meuniaga di seulat Malaka, keurajeuën Pasè ka seungap meuseubab hana piyôh karu lam keurajeuën nyan nibak awai abad 16. Keurajeuën peunténg keudua Pidie nyang meusyeuhu ngon hasé lada, keurajeuën nyoe jeuet keu sikutu Portugéh nibak thôn 1509. Nyang keu lhèe Daya, nyang jeuet keu teumpat jimeuduek atawa teumpat peuniyôh bangsa Portugéh di panté barat pulo Sumatra.

Thôn 1496 keurajeuën Acèh geupuga lé Sôleutan Ali Mughayat Syah nibak tapak keurajeuën Lamuri, hana trép lé Ali Mughayat Syah ka geupeusaho Daya, Pidie ngon padum-padum boh keurajeuën ubit nyang laén. Bak thôn 1524 Pasè pih ka meuhasé geupeusapat lam keurajeuën Acèh. Ngon meusapat ubéna wilayah nyan ka jeuet Acèh nyan meutamah kong lom angkatan prang seureuta meutamah maju lam bhaih meuniaga lada nyang jeuet keu hasé bumoe nyan that peuntèng nibak masa nyan. Ngon lagèe nyan laju sigra keurajeuën Acèh jeuet keu musôh keu bangsa Portugéh nyang teungoh jiôseuha keuneuk kuasa ekonomi lada di pulo Sumatra.

Thôn 1511, gubernur Portugéh di India Afonso de Albuquerque ka jireubôt Meulaka, saboh banda ekonomi peuntèng di seumeunanjông Meulayu. Banda Meulaka bak watèe nyan jeuet keu banda nyang that ramèe geukunjông lé ureueng meuniaga dari Cina, India, Eropa ngon Arab. Meuseubab Meulaka nyan ka jikuasa lé Portugéh, saboh bangsa kaphé, dum ureueng Islam lheueh nyan ka hana geupiyôh lé u Meulaka. Geulantoe Meulaka, dum ureueng Islam ka geumeuniaga u Banda Acèh. Nyankeuh seubab lé Portugéh hana seunang jih meunyo ngon seubab meubeudoh Acèh jeuet keu hana meurasa neuduek bangsa Portugéh di Meulaka.

Meunan cit bangsa Acèh, hana piyôh neukalon syèdara neuh di tanoh Meulayu nyang bak watèe nyan ka lam jaroe kaphé. Lam bhaih lawan bangsa Portugéh nyan Acèh sabé meurumpok beunantu nibak keurajeuën Islam nyang na di Turuki seureuta keurajeuën Islam nyang na di Jawa. Meuhat padum-padum boh keurajeuën Meulayu hana galak jih keu Acèh, saweueb teumakôt bangsa meulayu nyan keu geukuasa peunoh nanggroe awaknya lé keurajeuën Acèh.

Masa karu

Karu phôn 1519
Punca phôn karu nyan na nibak thôn 1519, lam saboh keujadian na kapai Portugéh nyang jiba lé Gaspar de Costa gadoh toe ngon Acèh. Kapai nyan ka geuprang lé ureueng Acèh, ngon mandum ureueng lam kapai ka geupeumaté, nakhuda kapai nyang nanjih Gaspar ka geudrop ngon lheueh nyang jiteubôh lé Portugéh. Hana trép leungka saboh kapai nyang laén nyang jiba lé Joano de Lima nyang jilhom saôh lam wilayah laôt Acèh ka geuprang cit lé ureueng Acèh. Mandum aneuk kapai ngon nakhuda kapai keudua nyan hana nyang seulamat meusidroe pih In 1520, Lam karu bak thôn 1520 ureueng Acèh ka geureubôt gampông bangsa Portugéh nyang na di dairah Daya.. Ngon keujadian nyan jeuet keu dali bagi Portugéh jipeugah keurajeuë Acèh ka geumita cungkhèk ngon bangsa Portugéh nyan.

Prang thôn 1521
Nibak thôn 1521, 6 boh kapai Portugéh nyang jipawang lé Jorge de Brito jibungka dari Goa ngon jipiyôh di Banda Acèh. Disinan meurumpok ngon 9 droe bangsa Portugéh nyang karam di laôt Acèh. Ureueng karam nyan jimeungadu bak de Brito, jipeugah droe ka geuprang lé sôleutan Acèh sampoe kapai awak nyan karam. Ban jideungo haba nyan, de Brito ka jilakèe bak sôleutan beu geupulang atra bangsa Portugéh, nyang meulakèe nyan hana geupeureumeun lé sôleutan, de Brito ngon awak Portugéh nyang laén ka jirampok saboh meuseujid nyang rab ngon kuta. Awak nyan jipeukaru cit saboh gampông nyang na disinan, ngon seubab nyan ka geubalah buet awak nyan lé teuntra Acèh. Lam keujadian nyan leubéh 50 droe bangsa Portugéh nyang meuhasé geupeumaté.

Prang di Pidie
Thôn 1522 Sôleutan Ali Mughayat Syah geujak reubôt keurajeuën Pidie nyang nibak masa nyan jeuet keu sikutu Portugéh. Sôleutan Pidie meuhasé geuplueng u Pasè, ngon geumeulakèe bantu meulindông bak saboh kuta atra Portugéh nyang na disinan. Lé Kapiten kuta laju jikirém Manuel Henriques ngon 80 droe teuntra Portugéh jibantu lé 200 lamiet u Pidie rot laôt, sôleutan ngon 1000 droe ureueng ngon 15 boh gajah geujak rot darat. Lam keujadian nyan teuntra Acèh meuhasé geupeumaté 35 droe bangsa Portugéh, dumna Portugéh nyang mantong seulamat ka jigisa u Pasè seureuta jipeugah awak nyan ka rôh lam tipèe sôleutan Pidie.

Prang meureubôt Pasè thôn 1523 - 1524
Nibak thôn 1523 lé keurajeuën Acèh ka geuba saboh angkatan prang keuneuk jak reubôt Pasè. Saboh keurajeuën awai nyang mat keundali di seulat Malaka jinoe ka meusikutu ngon musôh Acèh, ngon seubab Pasè nyan kréh kroh sabé lam keurajeuën kajeuet keu saboh keurajeuën nyang leumoh. Prang meureubôt Pasè lé keurajeuën Acèh deungon kri geutôp wilayah Pasè lé pasukan Acèh lam watèe nyang trép, lam neutôp nyan keubit ramèe keuereubeun ureueng Pasè atawa teuntra Portugéh nyang abéh umu.. Beunileueng teuntra Portugéh di Pasè na 350 droe, le nibak teuntra nyan ka cidra ngon sakét bak peutheun Pasè. Meuseubab hana kuasa keu lawan Acèh lé teuntra Portugéh dudoe jibungka dari wilayah Pasè.

Prang di laôt Aceh thôn 1528
Nibak thôn 1527 na saboh tunjak teuk karu Acèh - Portugéh. Lam keujadian nyan sidroe panglima laôt Portugéh Francisco de Mello teungoh jikeumirém ngon kapai meuseunyata u Goa. Lam laôt kapai Portugéh nyan ka meurumpok ngon kapai haji ureueng Acèh nyang lam meujak woe dari Meukah u Banda Acèh. Lam kapai Acèh na 300 droe bangsa Acèh seureuta 40 droe bangsa Arab. Kapai de Mello bak watèe nyan ka jitimbak meuriam u ateueh kapai Acèh sampoe karam, hana nyang seulamat ureueng Acèh ngon Arab lam  keujadian nyan, saweueb nyang hana abéh umu pih jidrop ngon laju jipoh maté lé Portugéh nyan. Meuseubab nyan keurajeuen Acèh geumita cara keuneuk tueng bila di laôt, dudoe meurumpok keuh saboh kapai Portugéh nyang meuhasé geudrop lé teuntra laôt Acèh.

Prang di Acèh thôn 1529
Lam ôseuha keuneuk piyôh meumusôh ngon Acèh, bak thôn 1529 lé gubernur Portugéh di Meulaka ka jikirèm saboh kapai utôsan meuniaga ukeue Sôleutan Acèh. Hana jeuôh lom jibungka kapai Portugéh nyan ka geuseutot lé nyang hana meunè teuka ngon hasé meureubôt kapai ngon geudrop mandum ureueng Portugéh ngon Meulayu nyang na lam kapai utôsan. Lam haba nyang jiteurimong lé gubernur Meulaka, kapai utôsan nyan ka gadoh seubab karam lam laôt.

Lé Sôleutan Aceh ka geulakèe lom saboh utôsan Portugéh keu geulantoe utôsan awai. Gubernur Meulaka jikirém teuk saboh kapai raya nyang jimat keumudoe lé Manuel Pacheco lam kapai na padum droe ureueng syèedaga bangsa Portugéh. Bak watèe keuneuk lhom saôh di Banda Acèh kapai Portugéh laju geupagap lé kapai Acèh lam jumeulah nyang le. Manuel nakhuda kapai Portugéh maté keunong timbak, kapai nyan geudrop ngon mandum ureueng Portugéh asoe kapai geureubôt lé teuntra laôt Acèh.

Prang Meulaka thôn 1537
Phônthat Acèh geujak prang neuduek Portugéh di Meulaka bak buleuen sikureung thôn 1537. Angkatan laôt Acèh ka geuparèntah langsông lé Sôleutan Alauddin al-Kahar. Lam prang nyoe na jumeulah 3000 droe teuntra Acèh nyang bungka u Meulaka, trôh di Meulaka bak saboh malam ngon laju geupeuhancô kuta Portugéh nyang na di pasi. Lheueh dua uroe dua malam  geumuprang teuntra Acèh meuhasé cit jitiyeuep u laôt lé Portugéh, ngon jumeulah rugoe keureubeun nyawong tentra Acèh na 500 droe.

Prang kuala Perlis thôn 1547
Ôseuha keurajeuën Acèh keuneuk reubôt Meulaka bak thôn 1547 lam saboh prang di kuala krueng Perlis toe pulo Langkawi, lam prang nyan teuntra Acèh geuparèntah lé raja Pidie. Armada kapai Acèh na jumeulah 60 boh kapai ngon 5000 droe teuntra, 300 droe ulèe balang geutamah lom na 80 droe teuntra  Janissary dari keurajeën Turuki Utsmani. Phôn geutrôn janissary nyan u darat di Kuala Perlis ka meuhasé jipagap ngon jiparôh lé Portugéh.
Seuningoh jih lé Portugéh ka jipeusaho ubéna kapai nyang bak mieng kuala Perlis nyan ngon jijak seurang dumna kapai Acèh nyang teungoh lam ôseuha keuneuk lhom saôh lam krueng Perlis, ngon armada kapai Portugéh bak watèe nyan ka meuhasé jipeutheun droe nibak geuprang lé armada Acèh. Lheueh geumuprang sampoe uroe nam buleuen duablah, mandum pasukan Acèh ka jipeuhancô lé Portugéh ngon na nyang ka jidrop. Sôleutan Perlis dudoe ka geupeujôk keurajeuën Perlis jeuet keu nanggroe nyang meusikutu ngon Portugéh.

Prang laôt Qisyin thôn 1561
Nibak buleuen lhèe atawa buleuen peuet thôn 1561, saboh kapai raya dari Acèh ngon 50 boh meuriam rayek, ureueng lam kapai na jumeulah 500 droe bangsa Acèh ngon dum bangsa Turuki, Arab ngon Habsyi. Kapai nyan ka jipagap lé dua boh galleon Portugéh toe ngon panté Qisyin Yaman. 3 boh kapai nibak keuerajeuën nyang meumusôh nyan ka geumeuprang phôn beungoh sampoe malam. Lam keujadian nyan mandum kapai ka tutông sampoe bandua boh kapai Portugéh meuhasé geupeuhancô lé kapai Acèh ngon karam lam laôt, hana meudum jumeulah keuereubeuen nyawong lam keujadian nyan.

Seuningoh jih saboh kapai Acèh nyang teungoh neuba lada teuka keunan ngon jikalon lé kapai Portugéh nyan laén. Ngon sigra Portugéh jitiyeuep kapai Acèh nyang ka geupeusiblah droe sampoe malam. Dudoe dua boh kapai Acèh geupyiôh di banda Aden.

Prang Meulaka thôn 1568

Sôleutan Alauddin dari Acèh ka geujak prang Portugéh di Meulaka bak thôn 1598. Lam prang nyan Acèh ka geuteurimong bacut beunantu seunyata meuriam nibak keurajeuën Turki Utsmani. Hana le jeuet geubantu lé Utsmani, meuseubab nibak thôn nyan Utsmani pih teungoh geujak muprang u Siprus ngon teungoh na kréh kroh cit di Aden, Yaman. Teuntra sôleutan Acèh na 15.000 droe meutamah na lam jumeulah le teuntra Turki nyang geujak ngon kapai galai panyang. Lam prang nyan banda Meulaka meuhasé jipeutheun lé Portugéh ngon beunantu nibak sôleutan Johor.

Prang di laôt Acèh thôn 1569

Saboh kapai kerakah atawa carrack ngon saboh teuk kapai galai meuseunyata ata Portugéh ka jimuprang ngon armada laôt Acèh nyang keuneuk bungka u Meulaka nibak thôn 1569. Keujadian prang nyoe na di laôt Acèh, ngon hasè nibak keujadian nyan, keurajeuën Acèh ka rugoe dum kapai nyang meuhasé jipeuhancô lé Portugéh. Reuncana Sôleutan Acèh hana jadèh geubungka u Meulaka ngon seubab nyan.

Prang Kuta Famosa thôn 1570
Keurajeuën Acèh hana geupiyôh bak geuprang Portugéh di Meulaka. Lam buleuen siblah thôn 1570, na 100 boh kapai dari Acèh meujak prang Kuta Famosa di pasi Seulat Meulaka. Lam prang nyang Portugéh sigo teuk meuhasé jipeutheun kuta awaknyan. Le that keuereubeuen kapai seureuta nyawong teuntra Acèh, rôh lam kawan nyang syahid lam keujadian prang nyan sidroe pangiran dari Acèh.

Prang Meulaka thôn 1573
Portugéh di Meulaka karab meuhasé geupeuhancô lé armada laôt Acèh bak buleuen siplôh thôn 1573. Lam prang nyan armada Acèh ka geubantu lé Ratu Kalinyamat dari Jepara ngon beunantu nibak wangsa Qutb Shahi dari India Seulatan. Keu meujak prang Meulaka, Acèh ngon sikutu mandum geupeusapat 129 boh kapai ngon 7.000 droe teuntra.

Bak 13 uroe buleuen siplôh, saboh kuta Portugéh nyang na di pasi seulatan Meulaka ka geupeuhancô lé teuntra Acèh. Teungoh meubura apui tutông kuta disinan lam tiba-tiba jitrôn keuh ujeun ngon angèn raya, meusampoe seungap apui ngon jeuet keu tamah pueh bak teuntra Acèh geupeuabéh banmandum ureueng Portugéh nyang karab talô nyan. Panglima Acèh dudoe geucuba ubah cara ngon geupeudong kuta nibak binèh krueng Muar, meukeuseud peuneudong kuta nyan geumeutôp banda Meulaka nibak peue mantong beunantu nyang jeuet jipeutamong tamong u dalam banda. Meuhat lagèe nyan pih han cit jipiyôh bak jimeulawan, saban sabé kuta Acèh di krueng Muar jiprang ngon padum boh kapai Portugéh nyang teuka di laôt. Beuthat pih na meuriam Turki lam kapai ngon lam kuta teutap han asé cit bak geupeutalô Portugéh deungon cara meunan, seubab kureueng that teuntra Acèh nyang meuphôm keu taktik prang artileri nibak masa nyan. Lam ôseuha meutôp banda nyan, saboh kapai paléng rayek nyang geuba lé teuntra Acèh kajidrop lé Portugéh. Geukalon meunan keujadian laju rhôt seumangat ubéna teuntra lam kapai nyang laén, lheueh nyan ka geusipreuek droe keudéh keunoe peutheun kapai bah bèk sampoe keunong drop bak musôh. Ngon cara nyan keuh Acèh geusurôt nibak prang nyan ngon geugisa lom u Acèh.

Prang Meulaka thôn 1575
Lheueh Meulaka geutôp lé Acèh bak ujông thôn 1573 sampoe awai thôn 1574. Kuta Portugéh di Meulaka ka jipeubiyeue hana lé jipeurati lé Portugéh ngon sikutu Meulayu jih. Thôn 1575 teuntra Portugéh nyang neuduek di Meulaka ka hana lé peunajôh ngon ubat beudé pih karab abéh. Bak uroe keunelheueh buleuen sa thôn 1575, saboh armada kapai laôt Acèh teuka lom keunan meujak tôp Meulaka. Kapai Acèh meuhasé geupeutalô ubéna kapai Portugéh, geupeumaté 75 droe musôh ngon geudrop 40 droe Portugéh, cit 5 droe nyang asé jipeuseulamat droe ngon jilangue krueng.

Teuntra laôt Acèh meuhasé geuteungoh u darat, na tujôh blah uroe di darat ngon sabé lam geutakôt na taron Portugéh nyang jeuet keu bahya. Lam han leupah geureubôt kuta Malaka nyan 'oh lhueh nyan geutrôn lom u laôt ngon mandum geugisa teuma keudéh u Acèh.

Prang Johor thôn 1577
Dua thôn lheueh geuprang Portugéh di Meulaka, bak 1 uroe buleuen sa thôn 1577. Di laôt Johor ka jeuet prang antara Portugèh ngon armada laôt Acèh 150 boh kapai ngon 10.000 droe teuntra nyang geupimpén lé Sôleutan Ali Ri'ayat Syah I. Lam karu di Johor nyan 1.600 droe teuntra Acèh ka jidrop lé Portugéh. Ngon seubab nyan, Sôleutan laju geupuwoe lom teuntra ngon mandum kapai u Acèh.

Prang Meulaka thôn 1582
Armada laôt Acèh sigo teuek geujak prang Meulaka nibak thôn 1582. Ngon 150 boh kapai, teuntra Acèh ka geuragap dua boh kapai Portugéh nyang na lam krueng. Phôn geutimbak kapai nyan ngon meuriam, ban geukalon hana jeuet keu reuloh kapai nyan, teuma geu tôt ngon apui, lé Portugéh kapai nyang ka tutông nyan jitulak u kapai Acèh ngon tujuan beututông cit kapai Acèh nyang saban na lam krueng. Dudoe na saboh galiông Portugéh nakhudajih Nuno Monteiro ngon 50 droe teuntra ka dijak peurôh droe lam karu nyan, bak watèe Portugéh nyan keuneuk rhak lam kapai Acèh, ngon sigra geuplèe minyeuk lé teuntra Acèh sira geutimbak ngon meuriam apui. Ngon seubabnyan tutông keuh galiông nyan, maté mandum Portugéh nyang na lam kapai nyan. Meunan lheueh nyan teuntra Acèh hana geupiyôh cit di Meulaka, kapai Acèh mandum geusurôt droe nibak peupanyang karu saweueb tujuan utama Acèh jan nyan cit keumeujak muprang u Johor.

Prang Acèh thôn 1606
Nibak thôn 1606, raja muda Portugéh di India Dom Martim Afonso de Castro ka jipeuna saboh ekspedisi militè keumeujak muprang ngon VOC (Beulanda) nyang ban meubeudoh di Asia Teunggara, lam prang nyan nyatajih Portugéh jimita karu cit ngon keurajeuën Acéh nyang watèe nyan teungoh meusahbat ngon VOC.

Bak watèe Dom Martin na di laôt Acèh, raja muda Portugéh nyan ka jipeuteungoh mandum teuntrajih keumeujak prang Banda Acèh. Ôseuha Portugéh nyan ka geubalah lé ureueng Acèh nyang peutheun Banda nibak jicok lé musôh. Nibak watèe nyan teuka haba dari Meulaka, meuhat Beulanda nibak watèe nyang saban ka jitôp kuta Portugéh di Meulaka. Hana trép jipeutheun droe di Acèh, mandum teuntra Portugéh jiparèntah lé raja muda keu jibungka mandum u Meulaka.

Prang krueng Meulaka thôn 1615

Thôn 1615, Sôleutan Iskandar Muda meuhasé geujak prang Johor. Iskndar Muda watèe nyan geupimpén saboh armada laôt nyang that rayek, 40.000 droe teuntra ngon 500 boh kapai. Sira neugisa pasukan prang nyan u Acèh, lé Sôleutan ka neupiyôh di Meulaka ngon meukeusud keuneuk prang Portugéh. Lam seunurat tarèh, prang nibak thôn nyan jeuet keu prang nyang paléng brat bandéng ngon mandum prang Portugéh di Asia Teunggara. Acèh mantong hanjeuet cit geupeuhancô neuduek Portugéh di Meulaka nyan, ramèe that keuereubeuen nyawong teuntra Acèh nyang jeuet keu seubab dudoe lé Iskandar Muda neusurôt teuma ngon laju neugisa u Acèh.

Prang Pirak thôn 1620
Acèh geupeutalô Keurajeuën Pirak bak thôn 1620. Seuleusoe nibak prang ngon Pirak, lakseumana Acèh ka geukirém 20 boh kapai u Meulaka. Seugohlom 20 boh kapai nyan jeuet geupeurap bak kuta Portugéh, ka jithèe lé Portugéh bahya nyang ka geuba lé teuntra Acèh lam laôt Meulaka. Meunan ka leumah rahsia teuntra Acèh ngon sigra geusurôt teuma dari Meulaka.

Bak watèe nyan teuntra Acèh ka geukalon di Meulaka, na 4 boh kapai raya atra Portugéh nyang jeuet keu tanda Portugéh ka sép seunyata keu meujak peutheun kuta nibak geuprang lé Acèh. Iskandar Muda dudoe geulakèe beunantu nibak Beulanda beujiprang kapai Portugéh nyan lé Beulanda, keu balaih jasa Beulanda nyan, Acèh geupeupanyang kontrak meuniaga Beulanda di banda Tiku.

Lheueh trôh haba bhaih Acèh ka geupeutalô Pirak lé Portugéh jikirém 9 boh kapai u Pirak, meukeusud meujak luem armada Acèh ngon meujak kawai kapai niaga Portugéh nyang bak haba teungoh keumeung tamong u Seulat Malaka.

Referensi

Tarèh
Tarèh Acèh
Prang Acèh


Abdullah Abdul Kadir Munsyi atawa leubèh geuturi seubagoe Abdullah Munsyi (1796-1854) sidroe pujangga Meulayu nyang lahé di Meulaka. Gobnyan jeuet keu pujangga chik bangsa Meulayu nyang sampoe uroe nyoe teutap geuingat seubagoe ureueng chik sasteura Meulayu modern. Gobnyan geugla nan "Munshi" meuseubab ngon sifeuet aréh seureuta bijaksana nyang jeuet keu peurangui gobnyan, nan nyan lam basa Persia nyang makna jih gurèe.

Lam seunurat J.T Thomson, sidroe bansa Inggréh nyang hudép saboh masa ngon Abdullah Munsyi jipeugah rupa gobnyan hana rupa lagèe ureueng Meulayu. Leubèh hi ureueng Tamil nyang teuka dari India Seulatan. Gobnyan geumeungui peukayan nyang kayém jingui lé ureueng Tamil Meulaka, siluweue Acèh, bajèe meucitak, ija krông curak kotak, kupiah peuet sagoe ngon geusôk silop. Seumangat gobnyan lagèe bangsa Arab, leumoh leumbôt lagèe ureueng Hindu, meuhat budi bahsa gobnyan cit budi bahsa Meulayu.

Gobnyan abéh umu di Mekah bak watèe geujak peubuet ibadah haji bak thôn 1854.

Ureueng meucaé


Meuseujid Aya Sophia atawa na nyang kheun Hagia Sophia, saboh meuseujid nyangna di nang nanggroe Turuki, Istanbul. Meuseujid nyan saboh peuneudong nyang geupuga nibak masa Keurajeuën Bizantium, geupuga phôn nibak thôn 360, masa raja Konstantius II. Ban ka teudong peuneudong nyan jingui seubagoe geurija lé kawôm Yunani Ortodoks sampoe thôn 1453 bak watèe geugantaoe neugui geurijanyan jeuet keu meuseujid, nibak masa lheueh geupeutalô banda Konstantinopèl lé Wangsa Utsmani. Nibak thôn 1931 lé peumarèntah Rèpublik sekulèr Turuki Aya Sophia kajitôp, ngon meubarô jipeuhah lom bak thôn 1935 jeuet keu saboh museum sampoe bak thôn 2020 geupulang lom neungui Aya Sophia nyan jeuet keu meuseujid lé peumarèntah Turuki. Sampoe 'an jinoe Aya Sophia nyan mantong geungui keu meuseujid. Bak thôn 2020 nyan ubéna atôran nyang jipeuna lé Peumarèntah Sekulèr Turuki ka geupeubateue saweueb nibak tarèh Aya Sophia nibak masa Sôleutan Muhammad Al Fatih peuneudong nyan ka geuwakeueh seubagoe meuseujid.

Referensi

Meuseujid di Turuki


Silotti Barat nakeuh saboh nanggroe dalam di India. Nang nanggroejih nakeuh bangladesh.

India


HEC Paris (École des hautes études commerciales de Paris) nakeuh saboh universitas nyang teuduëk di Feira de Santana, Paris, Peurancih. Universitas nyoë geupeudöng bak thôn 1881.

Peunawôt luwa
 Web raseumi HEC Paris

Nè

Peurancih


Morotai, saboh pulo nyang na di barôh Maluku. Ureueng nyang duek di pulo nyoe na 2 bansa, bansa Tobelo ngon Galela

Maluku


Ureueng Filistin atawa Palestina (, al-Filasṭīniyyūn) saboh bansa Arab nyang na di Filastin.

Arab


Abeno Harukas() nakeuh building di Osaka,Jeupun.

Gallery

Jeupun