Uˆ lahˇ-eu aˇ muˇ-euˬ sahˬ boꞈ | Gui-eu & Mehˬ-eu\n“Naw maꞈ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ mehˬ nya tsoˆ nya deˇ laˇ-euˬ meh.” (Heˬbyehˇ 5:12) Shaˇ noeˬ haw sheˇ, boeˬ boeˬ luˆ luˆ laꞈ k’oeˇ neh k’aˇ mehˬ k’aˇ tsoˆ nya-eu g’aˬ pyeuꞈ-eu Yeˬhawˇbaˬ, aˬ dui-ahˇ kuˇ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ kawˆ bi mehˬ-eu meh. Gaˇ heu naˇ, muiˬ dui dui-awˇ poeˬ dui dui-eu uˬ taꞈ, kah dui dui-eu k’aˆ behˆ pyeuꞈ meh. Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu, nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ maˬ ehˇ, aˇ muˇ laꞈ k’oeˇ maˬ ehˇ, tsaꞈ gaˬ duˬ-ahˇ maˬ ehˇ ya mehˬ-eu meh. Aˬ dui gaˇ heu aˬ joˆ-ehˇ mˇ byah nya-eu nga?\nDawˬ k’oꞈ Pawˇluˆ neh Tiˆmoˇseˬ-ahˇ boꞈ nehˬ-euˬ sahˬ boꞈ laꞈ k’oeˇ ahˇ meh. Teu gaˇ, “Nawˬ-euˬ aˇ yamˬ hawˇ-eu g’aˬ dawˬ tawˆ luꞈ, tsawˇ haˬ aˇ maꞈ-ahˇ Jaˇliꞈ gui mehˬ-eu, dawˬ mehˬ mehˬ-eu, mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu, heu deuˬ-euˬ g’aˇ duˬ zmˬ-awˬ” lehˇ ehˇ taˬ-awˇ, “Nawˇ k’oeˇ loꞈ-ehˇ mˇ-eu k’oeˇ-aˬ, nawˬ-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ maˬ ehˇ, nawˬ neh mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, ka k’oꞈ-eu jeˬ pyeuꞈ-eu meh” lehˇ jiˇ paˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. (1 Tiˆmoˇseˬ 4:13, 16) Nawˇ dehꞈ ziˇ-ahˇ, bi buˬ bi law iˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ aˬ cawˬ-ahˇ ya biˇ nehˬ-eu miˇ neh, gui-eu paw hawˇ-eu mehˬ-eu paw huiˬ laˇ mahˇ laˇ-eu heu naˇ, aˇ yeˇ huiˬ dui dui-eu meh. Paˇ dmˬ heu dmˬ nawˬ-ahˇ heu loꞈ-ehˇ jahˇ nya ni caw ba nehˬ nya meh. Aˬ dui paˇ dmˬ heu dmˬ-euˬ laꞈ k’oeˇ haw taˬ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ-ahˇ haw ma.\nSahˬ boꞈ myaˆ pyawˬ yawˬ taꞈ na luꞈ laꞈ k’oeˇ ahˇ-eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ naˇ, teu kawˆ laꞈ k’oeˇ aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu, maˬ ngeuˇ naˇ aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ zmˬ iˇ-eu lehˇ bi siˬ-eu yaw jeˬ ma jeˬ pyeuꞈ meh\nAˬ yawꞈ kawˆ yawꞈ aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu zmˬ jeˬ zmˬ kawˆ jaˆ meh\nNui noeˬ nui duˇ heu deuˬ, tsaꞈ gaˬ iˇ ngeh maˬ ehˇ, g’a k’oꞈ iˇ ngeh maˬ ehˇ, mehˬ nehˬ iˇ ngeh maˬ ehˇ, zmˬ nya meh. Heu dmˬ laꞈ k’oeˇ-euˬ yawˬ tsahˇ yawˬ naˇ, myaˬ tiˬ paˆ Bawˬdzaˬnymˇ-ahˇ mehˬ ngeh zmˬ nya meh.\nYeˬhawˇbaˬ “huiˬ-eu mehˬ-eu tsoˆ-eu g’aˬ” pyeuꞈ meh. (Yawˇbaˆ 36:22) Paˇ dmˬ heu dmˬ nawˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ gui nya laˇ-awˇ, mehˬ nya laˇ ni caw ba nehˬ k’awꞈ, aˬ dui k’aˇ mehˬ-eu jeˬ dawˬ tawˆ luꞈ Yeˬhawˇbaˬ jawˇ gaˇ neh oe-awˇ, tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ sheuˬ laꞈ-eu aˬ yawꞈ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ myah luꞈ ya noeˬ taˬ meh. (Yoˇhaˬ 6:44) Teu miˇ neh, muiˬ-eu shawˇ-eu yaw sahˇ tiˬ k’ehˬ maˬ taˬ shaˇ-awˇ, mehˬ ngeh Jaˇliꞈ-ahˇ yaw k’aˆ k’aˆ-ehˇ zmˬ. Aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ nui ma aˬ dui jawˇ gaˇ maˬ ngeuˇ-eu, Yeˬhawˇbaˬ jawˇ gaˇ ya bi jaˆ-awˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ ziꞈ dah ni gaˬ ni leh jeh-awˇ ya caw ba nehˬ-eu meh.\nAˇ yeˇ k’aˇ huiˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ mehˬ laˇ lehˇ nawˬ-ahˇ kuˇ-eu meh. Nawˇ “Miˬyehˇ neh biꞈ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe” naˇ, mˇ byah nya meh lehˇ nga maꞈ jah ziꞈ ma.—1 Beˬtuˆluˆ 4:11.\nNawˇ loꞈ-ehˇ tiˬ kawˆ loꞈ-ehˇ mehˬ luꞈ-eu cawˬ\nYeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ deuˬ-euˬ Uˆ lahˇ-eu aˇ muˇ\nGui-eu hawˇ-eu Mehˬ-eu—Uˆ lahˇ-eu aˇ muˇ-euˬ sahˬ boꞈ


Dawˬ caˇ 8—Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-euˬ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ | Ka li zaˬ-euˬ dawˬ caˇ\nREAD IN Abkhaz Acholi Afrikaans Akha Albanian Altai American Sign Language Amharic Amis Arabic Armenian Attié Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Fon French Fulfulde (Cameroon) Ga Garifuna Georgian German Gokana Greek Greenlandic Guarani Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Hunsrik Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kabuverdianu Kachin Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kosraean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Medumba Min Nan (Taiwan) Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Cyrillic Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swedish Tagalog Tahitian Talian Tamil Tarahumara (Central) Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yemba Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu\nDawˬ caˇ 8\nYeˬhawˇbaˬ aˬ dui-euˬ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ\n(Ja ceuˬ 91)\n1. Yeˬhawˇbaˬ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ.\nAˬ dui nui ma taˬ nya.\nYawꞈ naˇ shmˇ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ.\nMiˬyehˇ uˆ lahˇ gaˇ jawˇ.\nYawꞈ gaˇ mˇ eu saˇ jaˇ ziꞈ naˇ\nyawꞈ haw piˇ eu maˇ diˇ duˬ meh.\nYeˬhawˇbaˬ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ.\nAˬ myah luꞈ aˬ yawꞈ saˇ jaˇ ziꞈ.\n2. Tsawˇ haˬ zaˬ yaw myaˬ shiˇ awˇ\ngaˇ dzeˇ shiˇ byah taˬ k’awꞈ.\nNahˬ yu ni g’eh tsawˇ haˬ ahˇ\ntiˬ jawˇ byehˇ dzeh maˬ baw.\nTeu miˇ aˬ dui guˆ k’aˇ maˬ za.\nLaˆ cawˆ eu jeˬ dawˬ peh maˬ oe.\nBuˬ iˇ nya haiˬ jeˬ ahˇ neh\nyawꞈ aˬ dahˇ uˬ moˆ jawˇ miˇ neh.\n3. Aˬ dui ahˇ yawꞈ ngehˬ g’eh meh.\nCaw ba lahˇ ju buˬ ni.\nUˬ ciꞈ paw guˆ jeˬ hawˇ eu\nnah g’ahˇ beuˆ kaˆ myaˬ ahˇ\naˬ dui guˆ eu tiˬ jeˬ maˬ loˬ.\nAˬ gaˇ iˇ k’awꞈ guˆ k’aˇ maˬ za.\nAˬ dui k’aˇ iˇ gaˇ bo saˆ meh.\n(Ceuˬ. 97:10; 121:3, 5; Yaˇ. 52:12-ahˇ haw.)\nYeˬhawˇbaˬ aˬ dui-euˬ cehˆ zaꞈ duˬ pyeuꞈ (Dawˬ caˇ 8)


Keu ka deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ zmˬ | Gui-eu jeˬ & Mehˬ-eu jeˬ\nDzaw deuˆ 9\nKeu ka deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ zmˬ\nAˇ yeˇ huiˬ-eu jeˬ: Aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ mehˬ ngeh, yaw awˬ awˬ-ehˇ g’oˆ shaw leˇ-awˇ noeˬ taˬ nya-eu g’aˇ duˬ, keu ka deuˬ-ahˇ zmˬ.\nMehˬ-eu jeˬ bi muiˬ daˆ laˇ-eu g’aˇ duˬ keu ka deuˬ-ahˇ zmˬ. Ciˇ liˇ cawˇ lawˇ deuˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ ngehˬ keuˆ-eu g’aˇ duˬ, aˇ baˇ, miˇ k’ahˬ aˇ baˇ, aˇ yamˬ bi siˬ-eu aˇ baˇ, maˬ ngeuˇ naˇ keu ka nui deuˬ-ahˇ zmˬ. Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ aˬ dui neh zmˬ-euˬ keu ka deuˬ-ahˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, aˬ dui neh mehˬ-euˬ aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ noeˬ taˬ nya ni caw ba nehˬ.\nNaˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ keu ka deuˬ bi mawˇ duˬ.\nMaˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ keu ka deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ lehˬ hmˬ taˬ.\nTsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˇ baˇ byaˬ nehˬ-awˇ, aˇ baˇ teu aˬ jeˬ-ahˇ ehˇ mawꞈ nga lehˇ bi ehˇ. Aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ ngehˬ keuˆ-eu g’aˇ duˬ tiˬ jeˬ paˬ lehˇ naˇ haˬ. Biˬdiˬoˬ byaˬ nehˬ ngeh, aˬ yawꞈ jawˇ paw baꞈ pyawˇ-awˇ bi haw. Aˬ myah myah naˇ aˬ dui biˬdiˬoˬ byaˬ luꞈ ngeh, tiˬ jeˬ teu naˆ naˆ-ehˇ ngehˬ-eu maˬ loˬ-a.\nGui-eu jeˬ hawˇ-eu Mehˬ-eu jeˬ—Keu ka deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ zmˬ


Dawˬ caˇ 56—Tsaˬ-eu gaˇ ma-ahˇ cah-eu yawˬ ha ya tseˇ | Ka li zaˬ-euˬ dawˬ caˇ\nREAD IN Abkhaz Acholi Afrikaans Akha Albanian Altai American Sign Language Amharic Arabic Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Faroese Fijian Finnish Fon French Fulfulde (Cameroon) Ga Georgian German Gokana Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Iban Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kabuverdianu Kachin Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kosraean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Medumba Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Ronga Runyankore Russian Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Shuar Sidama Silozi Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swedish Tagalog Tahitian Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu\nDawˬ caˇ 56\nTsaˬ-eu gaˇ ma-ahˇ cah-eu yawˬ ha ya tseˇ\n(Dawˬdaˬ 3:1, 2)\n1. Tsaˬ gaˇ ma ahˇ cah muiˬ dui dui eu dehꞈ jeˬ pyeuꞈ.\nNawˬ g’aˇ duˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ mˇ dah nya.\nTeu miˇ Yeˬhawˇbaˬ mehˬ nehˬ laꞈ jeˬ ahˇ mˇ caw.\nYawꞈ euˬ dawˬ tsaˬ jeˬ pyeuꞈ lehˇ jah.\nMaˇ diˇ jaˆ gaˇ ma,\nyawˬ ha naꞈ-i ya tseˇ mˇ meh.\nTsaˬ jeˬ tseˇ geuꞈ ngeh,\nYeˬhawˇbaˬ nawˬ ahˇ\nlaꞈ k’aˬ cehˇ jeˬ biꞈ nehˬ meh.\n2. Miˬyehˇ euˬ g’aˇ duˬ nawˬ neh leh jeh awˇ mˇ jeˬ,\nMiˬyehˇ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ tsaꞈ iˇ jeˬ,\ndehꞈ ziˇ za awˇ neh muiˬ eu aˇ siˬ ahˇ ya mawˇ.\nMehˬ hu paw dehꞈ ziˇ laꞈ k’aˬ cehˇ.\n3. Miˬyehˇ nehˬ-ehˇ ciˬ cehˆ aˬ dui zaˬ deuˬ ahˇ duˇ meh.\nAˬ yawꞈ mehˬ nehˬ sheuˬ g’eh jeˬ ahˇ loˬ.\nTeu miˇ yawˬ jawˇ na mˬ taˆ Aˬda gaˇ ma-ahˇ cah.\nAˬ yawꞈ euˬ guiˬ lahˬ tiˬ byah za.\n(Ceuˬ. 26:3; Dawˬ. 8:35; 15:31; Yoˇ 8:31, 32-ahˇ haw.)\nTsaˬ-eu gaˇ ma-ahˇ cah-eu yawˬ ha ya tseˇ (Dawˬ caˇ 56)


Jaˇliꞈ dzaw ngeh gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ za-awˇ byawˬ dzehˬ laˇ ni aˬ joˆ-ehˇ ya jahˇ\nLoꞈ-eu nymˇgoˇ (Dzaw ngeh zmˬ-eu dmˬ) | Shiꞈ siˬ ba la 2018\nREAD IN Acholi Akha Aukan Baoule Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Biak Bislama Cambodian Changana (Mozambique) Chin (Hakha) Chokwe Chopi Chuabo Chuukese Dayak Ngaju Drehu English Gitonga Greenlandic Hmong (White) Iban Ibinda Javanese Kachin Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kikongo Kimbundu Kisi Krio Laotian Lhukonzo Lomwe Macua Maltese Mapudungun Mauritian Creole Mizo Navajo Ndau Ngangela Nias Niuean Nyaneka Nyungwe Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Southern Greece) Runyankore Rutoro Sangir Saramaccan Sena Seychelles Creole Sunda Tahitian Tshwa Uighur (Cyrillic) Umbundu Urdu Uruund Wallisian Wayuunaiki Welsh\nYawˇshuˆ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ neh Saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ Miˇ k’ahˬ-ahˇ ya sheuˬ uˇ leꞈ-eu meh. Gaˇ heu naˇ shaˬ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Ehˇ k’awꞈ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-ahˇ ‘Yawˬ haˇ yawˬ ha nui jah ahˇ-eu laꞈ k’oeˇ, k’aˬ duˬ ni mˇ-awˬ’ lehˇ ehˇ nehˬ-awˇ g’aˬ biꞈ nehˬ-euˬ uˬ taꞈ, Zahˇ dawˬ-ahˇ gui-awˇ nui ma keuˆ-eu laꞈ k’oeˇ mˇ caw naˇ, aˬ geu jeˬ gaˇ kawˆ-ahˇ noeˬ tsehˆ ngeh maˬ kaˬ, yawˬ gahˇ gahˇ-ehˇ noeˬ tsehˆ nya-awˇ, k’aˇ mˇ k’aˇ shaˇ-eu jeˬ pyeuꞈ leˇ nya-eu meh lehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.—Yawˇshuˆ 1:7, 8.\nNymˬ-mˇ aˬ dui “shaˬ dui dui-eu aˇ yamˬ”-ahˇ jawˇ luꞈ-eu miˇ neh shaˬ zahˬ ya tahˬ puˬ-eu meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 3:1) Aˬ dui dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ Yawˇshuˆ loꞈ-ehˇ mˇ pyeuꞈ mawꞈ naˇ, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ neh Yawˇshuˆ-ahˇ biꞈ-euˬ nui noeˬ nui duˇ-ahˇ ya mˇ caw-eu meh. Aˬ dui aˬ myah luꞈ Jaˇliꞈ ya gui-awˇ, yaw muiˬ-ehˇ noeˬ tsehˆ nya-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui neh ya siˬ-euˬ jeˬ-ahˇ ya zmˬ-eu meh.\nYawˬ haˇ yawˬ ha Jaˇliꞈ dzaw-eu jeˬ aˇ yeˇ huiˬ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ k’awꞈ, dzaw jeˬ dzaw kawˆ maˬ siˬ nya-eu deuˬ jawˇ-awˇ, dzaw gaˇ laꞈ k’aˬ maˬ cehˇ-eu deuˬ jiˇ jawˇ-eu meh. “ Heu loꞈ-ehˇ mˇ haw” lehˇ ehˇ-eu oeˬ coeˇ oeˬ bawˬ-ahˇ haw naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha Jaˇliꞈ dzaw-eu byawˬ laˇ ni maˬ ehˇ, teu gaˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ za ni maˬ ehˇ, caw ba nehˬ-eu jeˬ-ahˇ ya mawˇ tehꞈ-a.\nJa ceuˬ sahˬ boꞈ boꞈ-eu g’aˬ “Ngaˬ-euˬ laˬ k’aˬ cehˇ duˬ zahˇ dawˬ k’oꞈ dawˬ laꞈ k’oeˇ jaˆ-eu miˇ neh, dawˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ naˇ haˬ geuꞈ nya ni caw ba nehˬ laꞈ” lehˇ ehˇ-eu meh. (Ja ceuˬ 119:35) Nawˇ k’awꞈ Jaˇliꞈ yaw byawˬ byawˬ-ehˇ dzaw nya-awˇ, nawˇ ngehˬ-ehˇ dzaw naˇ ngehˬ-ehˇ muiˬ-eu nui noeˬ nui duˇ deuˬ za laˇ dui dui meh.\nNawˇ Yawˇshuˆ loꞈ-ehˇ Iˇsaˬleˬlaˆ deuˬ-ahˇ maˬ ya sheuˬ g’eh k’awꞈ, nawˇ jiˇ shaˬ zahˬ gaˇ kawˆ jaˆ-eu meh. Nawˇ jiˇ ni Yawˇshuˆ loꞈ-ehˇ Jaˇliꞈ gui-awˇ, ya siˬ-euˬ jeˬ-ahˇ mˇ caw luꞈ-uˇ. Nawˇ toˆ-ehˇ jahˇ naˇ, gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ noeˬ tsehˆ nya-awˇ, dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ mˇ pyeuꞈ nya meh.\nHeu loꞈ-ehˇ mˇ haw\nMaˬ dzaw mi na-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ. Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ nui noeˬ boꞈ ahˇ taˬ-awˇ, heu naˇ nawˬ-euˬ g’aˇ duˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Teu miˇ neh, nawˇ Jaˇliꞈ gui ngeh, gui-euˬ jeˬ-ahˇ g’oˆ shaw nya ni caw ba nehˬ laꞈ lehˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ shaˇ-awˇ gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ noeˬ taˬ-eu uˬ taꞈ, nawˬ-euˬ dehꞈ ziˬ laꞈ k’oeˇ yaw muiˬ-ehˇ noeˬ tsehˆ nya-eu g’aˇ duˬ nawˬ neh ya siˬ-eu jeˬ zmˬ iˇ.—Eˇzaˬlaˬ 7:10.\nYawˬ ha-ahˇ naˇ haˬ. Nawˇ Jaˇliꞈ gui ngeh maˬ ehˇ, Jaˇliꞈ-ahˇ dawˬ peh taˬ-eu paˇ dmˬ deuˬ gui ngeh maˬ ehˇ, ‘Gaˇ kawˆ heu Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ ehˇ nehˬ-eu nga? Gaˇ kawˆ heu Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ-euˬ gaˇ kawˆ daˬ ma hmˬ nehˬ-ehˇ aˬ joˆ-ehˇ taꞈ-eu nga? Ngaˬ neh ya siˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu neh, aˬ cawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ nya-eu nga?’ lehˇ yawˬ ha-ahˇ naˇ haˬ.\nDzaw ngeh shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ. Nawˇ gui luꞈ ngeh, shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ-eu g’aˇ duˬ, tiˬ k’ehˬ naˬ-awˇ yawˬ ha-ahˇ heu loꞈ-ehˇ naˇ haˬ. ‘Gaˇ kawˆ heu ngaˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh laˇ nya? Ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh toˆ-ehˇ g’eh laˇ nya? Gaˇ kawˆ heu gaˇ hu ngaˬ neh puˬ haw-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, nymˬ-mˇ pyeuꞈ luꞈ-eu jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, mehˬ hu paw pyeuꞈ laˇ-eu jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, aˬ joˆ-ehˇ taꞈ-eu nga? Jaˇliꞈ zahˇ hawˇ-eu nui noeˬ nui duˇ heu ngaˬ-euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ k’oeˇ aˬ joˆ-ehˇ zmˬ iˇ nya-eu nga?’ (Yawˇbaˆ 23:5; Ja ceuˬ 49:3) Nawˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ teu loꞈ-ehˇ maˬ bi jahˇ nga lehˇ dzawˇ nehˬ nya ma loˇ? Maˬ ngeuˇ naˇ, Jaˇliꞈ laˇ k’oeˇ nawˬ neh ya gui-euˬ teu g’aˬ, yawˬ jeˬ yawˬ lehˇ jahˇ naˇ aˬ joˆ-ehˇ pyeuꞈ laˇ nga lehˇ shaˇ noeˬ haw.—Dawˬmehˬmehˬ-eu 32:28, 29.\nGui ngeh aˇ baˇ-ahˇ noeˬ mawˇ haw. Yaw jeˬ maˬ jeˬ, Yoˇsehˆ-euˬ aˇ doˆ deuˬ Yoˇsehˆ-ahˇ Iˇshaˬmeˬlaˇ tsawˇ haˬ-ahˇ ahˬ nehˬ-eu aˇ baˇ-ahˇ noeˬ mawˇ nya miˇ-a loˇ? (Aˇdahˬbeh-eu 37:18-28) Nawˬ-ahˇ aˬ jeˬ mawˇ laˇ nga, aˬ jeˬ gaˬ laˇ nga, aˬ jeˬ-euˬ yaw saꞈ siˬ laˇ nya? Nawˇ teu g’aˬ pyeuꞈ luꞈ-eu lehˇ shaˇ noeˬ haw. Aˬ yawꞈ maꞈ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu nga? Nawˇ gui luꞈ-eu gaˇ kawˆ deuˬ-euˬ aˇ baˇ-ahˇ noeˬ mawˇ haw naˇ, gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ za dzehˬ laˇ-eu meh.\nNawˇ gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ poˆ tseˇ nya-eu g’aˇ duˬ, aˇ maꞈ aˇ muˇ neh lehˬ hmˬ nehˬ-euˬ dzaw ngeh zmˬ-eu keu ka-ahˇ zmˬ. Nawˬ-euˬ dawˬ paw neh jaˆ-eu awˆlai paw neh jahˇ doˆ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ehˇ, sahˬ boꞈ paˇ dmˬ deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ zmˬ dzaw nya meh. Keu ka heu deuˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ zmˬ nya laˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ cawˬ-ahˇ cawˬ ba nehˬ laꞈ lehˇ shaˇ-eu taˬ shaꞈ dawˇ. Yaw jeˬ maˬ jeˬ, nawˇ siˬ nya mawꞈ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ-ahˇ ja sawˇ nehˬ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ poˆ tseˇ-eu g’aˇ duˬ, G’awˇ-ciˬtaoˬbeuˇ-euˬ paˇ dmˬ deuˬ toeˬ mehˬ-eu jeˬ, maˬ ngeuˇ naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ deuˬ-euˬ poˆ tseˇ-eu keu ka heu deuˬ-ahˇ zmˬ nya meh. Nawˇ gui nya-eu dawˬ neh jaˆ naˇ Miˇ shuiꞈ dawˬ paˇ Jaˇliꞈ-euˬ naˇ k’ah jaˆ-eu dzawˇ lahˬ-ahˇ jiˇ zmˬ nya meh. Teu gaˇ miˇ tsaˬ pehˇ tsahˇ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, aˇ yamˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ, dza-eu pehˬ-eu saˆ-eu gaˇ kawˆ heu deuˬ maˬ ehˇ ahˇ-awˇ gaˇ kawˆ nui deuˬ jiˇ ahˇ meh.\nAˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ kawˆ shawˆ-ehˇ ngehˬ. Heu naˇ nawˬ neh nymˬ-mˇ hawˇ-eu dzaw-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ-ahˇ noeˬ taˬ nya ni caw ba nehˬ-eu meh. Nawˬ neh ya siˬ-euˬ jeˬ aˬ cawˬ-ahˇ ja nehˬ naˇ muiˬ dzehˬ meh. K’oeˇ naˇ, Miˬyehˇ gaˇ mˇ ngeh aˬ jeˬ zmˬ iˇ nya nga? lehˇ shaˇ noeˬ haw. Heu loꞈ-ehˇ jahˇ naˇ, nawˇ k’awꞈ aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ noeˬ taˬ nya-awˇ, aˬ cawˬ jiˇ ni nawˬ neh dzaw-euˬ jeˬ-ahˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu jeˬ za nya meh.\nAˬ dui aˬ suˇ g’aˬ-euˬ taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ poˆ?\nNawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ aˬ geu gaˇ haw luꞈ?\nYeˬhawˇbaˬ jawˇ paw aˬ suˇ g’aˬ jawˇ?\nAˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ pyeuꞈ\n“Tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na luꞈ”-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ ka dehꞈ\nText Publication download options Loꞈ-eu nymˇgoˇ (Dzaw ngeh zmˬ-eu dmˬ) Shiꞈ siˬ ba la 2018\nShiꞈ siˬ ba la 2018\nLoꞈ-eu nymˇgoˇ (Dzaw ngeh zmˬ-eu dmˬ) Shiꞈ siˬ ba la 2018


Dawˬ caˇ 4—‘Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ bo-eu yawˇ bo yaw sahˇ pyeuꞈ’ | Ka li zaˬ-euˬ dawˬ caˇ\nREAD IN Abkhaz Acholi Afrikaans Akha Albanian Altai American Sign Language Amharic Arabic Armenian Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cambodian Catalan Cebuano Chichewa Chin (Hakha) Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Drehu Dutch Edo Efik English Esan Estonian Eton Ewe Ewondo Fang Faroese Fijian Finnish Fon French Fulfulde (Cameroon) Ga Garifuna Georgian German Ghomálá’ Gokana Greek Guarani Gun Haitian Creole Hausa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Javanese Kabiye Kachin Karen (S'gaw) Kazakh Khana Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Kosraean Krio Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Medumba Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mizo Moore Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Nepali Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Oromo Ossetian Otetela Otomi (Mezquital Valley) Palauan Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Polish Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quiche Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Tena) Rarotongan Romanian Ronga Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovenian Solomon Islands Pidgin Spanish Sranantongo Sunda Swahili Swedish Swedish Sign Language Tagalog Tahitian Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Turkish Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamese Wallisian Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yemba Yoruba Zapotec (Isthmus) Zulu\nDawˬ caˇ 4\n‘Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ bo-eu yawˇ bo yaw sahˇ pyeuꞈ’\n(Ja ceuˬ 23)\n1. Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ ahˇ bo yaw sahˇ.\nK’aˇ sheuˬ g’eh gaˇ iˇ g’eh ma.\nNoeˬ tmˬ jeˬ hawˇ-eu geuꞈ mawꞈ jeˬ siˬ nya.\nMaˇ diˇ loˬ jeˬ ahˇ k’awꞈ siˬ.\nLawˇ gawˆ gaˇ dzeˇ ngaˬ ahˇ sheuˬ g’eh.\nTiˬ jeˬ guˆ maˬ jaˆ jawˇ zaˇ-ahˇ.\nMaˬ tsehˆ leˇ nui gaˬ neh ngaˬ ahˇ sheuˬ g’eh.\nNui saˇ oꞈ duˬ ahˇ sheuˬ g’eh.\nMaˬ tsehˆ leˇ eu nui gaˬ neh sheuˬ g’eh.\n2. Shiˬ keuˇ g’eh nawˬ euˬ gaˇ ma cah.\nNawˬ euˬ gaˇ ma yaw tsaˬ meh.\nNawˬ euˬ tsawˇ myahˇ saˇ jaˇ ziꞈ laꞈ k’oeˇ\nngaˬ ahˇ taˬ bi cah bahˬ laꞈ.\nZahˇ tsui g’eh gaˇ ya cah eu k’awꞈ\nnawˬ gawˬ yoeˬ lmˇ boˬ bi g’eh.\nAˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ k’awꞈ tiˬ jeˬ ahˇ maˬ guˆ.\nNgaˬ euˬ cawˬ Miˬyehˇ pyeuꞈ miˇ.\nAˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ k’awꞈ tiˬ jeˬ maˬ guˆ.\n3. Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ ngaˬ ahˇ bo.\nK’aˇ sheuˬ g’eh gaˇ caw teh ma.\nNgaˬ ahˇ g’aˬ biꞈ awˇ naˬ duˬ biꞈ taˬ.\nDehꞈ ziˇ loˬ jeˬ nawˇ biꞈ meh.\nMaˇ maˇ ni nawˇ jawˇ eu loꞈ ehˇ\nziꞈ meh ngaˬ euˬ noeˬ tmˬ jeˬ.\nAˬ myah luꞈ ngaˬ ahˇ nui gaˬ nawˇ biꞈ laꞈ.\nNgaˬ ahˇ nawˇ k’ahˬ lahˇ nehˬ laꞈ.\nAˬ myah luꞈ ngaˬ ahˇ nui gaˬ biꞈ laꞈ.\n(Ceuˬ. 28:9; 80:1-ahˇ haw.)\n‘Yeˬhawˇbaˬ ngaˬ-ahˇ bo-eu yawˇ bo yaw sahˇ pyeuꞈ’ (Dawˬ caˇ 4)


Miˬyehˇ-euˬ gaˇ mˇ paw bym laˇ—Maˬ huiˬ maˬ mahˇ laˇ-eu Jaˇliꞈ dzaw zaˬ-ahˇ byehˇ dzeh\nAˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ-eu nga?: Tsawˇ haˬ deuˬ ya buˬ ya law-iˇ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ kuˇ-awˇ laꞈ jeuˬ ya shaˇ-eu meh. (Maˆ 10:13, 14) Ehˇ k’awꞈ, Jaˇliꞈ k’aˇ dzaw laˇ-eu deuˬ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ zahˇ dawˬ-ahˇ dehꞈ caw mawꞈ-eu maˬ ngeuˇ-a. Aˬ dui Miˬyehˇ nui k’ahˇ shiˇ ni maˇ diˇ dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ mawꞈ-eu deuˬ-ahˇ caw ba-eu heu neh, aˇ yamˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ gaˇ zmˬ-eu ma. Jaˇliꞈ dzaw zaˬ deuˬ tiˬ k’ehˬ dzaw myahˇ laꞈ-euˬ k’awꞈ maˬ huiˬ maˬ mahˇ laˇ naˇ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ maˬ paˇ mehˬ ni, Yeˬhawˇbaˬ neh aˬ yawꞈ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ-ahˇ sheuˬ ahˇ laꞈ-euˬ deuˬ-ahˇ mehˬ iˇ naˇ muiˬ dzehˬ meh. (Yoˇ 6:44) Ehˇ k’awꞈ, tiˬ nah aˬ yawꞈ maꞈ noeˬ poˆ noeˬ paˇ-awˇ, “mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ-eu jeˬ za”-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ-ahˇ ha geuꞈ-eu lehˇ mˇ mawˇ naˇ, aˬ dui jiˇ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ paˇ mehˬ k’oꞈ iˇ-eu ma.—K’ehˇ 13:48.\nJahˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ:\nYaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ dzaw mawꞈ-eu dzaw zaˬ-ahˇ ja ceuˬ nehˬ.—1 Tiˆ 2:4\nYa siˬ-euˬ jeˬ-ahˇ mˇ caw-eu heu naˇ, aˇ yeˇ huiˬ-eu lehˇ tiˬ k’ehˬ maˬ kaˬ ehˇ nehˬ.—Luˇ 6:46-49\nAˬ yawꞈ-ahˇ Yeˬsuˇ neh ja-euˬ shiˬ yoeˬ sehˬ-eu gaˇ kawˆ ja nehˬ-awˇ, nawˬ-ahˇ maˬ bi huiˬ maˬ bi mahˇ laˇ ni laˆ tsoeˬ-eu aˬ geu jeˬ nya lehˇ nahˬ yu ni naˇ haˬ.—Tehˬ 13:18-23\nNawˇ aˬ yawꞈ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh maˬ paˇ mehˬ-eu lehˇ g’awˬ shaˬ gaˬ-eu laꞈ k’oeˇ dzawˇ nehˬ\nNawˬ-ahˇ tiˬ poˆ na g’aˬ biꞈ laˇ ma lehˇ ehˇ nehˬ-awˇ, tiˬ nah nawˇ huiˬ laˇ mahˇ laˇ naˇ paˇ mehˬ laˇ ma lehˇ ehˇ nehˬ\nBiˬdiˬoˬ haw g’aˬ naˇ, laꞈ oˆ jaˆ-eu naˇ haˬ-eu jeˬ heu deuˬ-ahˇ dawˬ k’oꞈ biꞈ:\nHeu gaˇ haw ngeh, Jaˇliꞈ dzaw zaˬ maˬ huiˬ maˬ mahˇ laˇ nga lehˇ bi siˬ laꞈ-eu aˬ geu jeˬ nga?\nMehˬ-eu g’aˬ dzaw zaˬ-ahˇ ya dehꞈ poˆ ya dehꞈ paˇ-eu lehˇ siˬ leˇ ni aˬ joˆ-ehˇ caw ba nehˬ-euˬ nga?\nMehˬ-eu g’aˬ Jaˇliꞈ dzaw zaˬ-ahˇ, tiˬ nah aˬ yawꞈ paˇ dzaw k’oꞈ laˇ nya meh siˬ lehˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ nga?\nJaˇliꞈ dzaw zaˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh mi naˆ-ehˇ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ sheuˬ g’eh nehˬ laꞈ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ. Dzaw zaˬ-euˬ aˇ k’oꞈ hawˇ-eu dui dui baw-eu jeˬ-ahˇ haw ngeh, aˬ yawꞈ huiˬ laˇ mahˇ laˇ-euˬ jeˬ-ahˇ haw.\nAˬ yawꞈ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ dzaw laˇ ngaˇ laˬ?\nAˬ yawꞈ maˬ dzaw mi naˆ-ehˇ jeˬ hu lehˬ hmˬ taˬ ngaˇ laˬ?\nAˬ yawꞈ bawˬ dzaˬ gaˇ laˇ ngaˇ laˬ?\nAˬ yawꞈ Jaˇliꞈ zahˇ ehˇ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ dehꞈ poˆ dehꞈ paˇ ngaˇ laˬ?\nAˬ yawꞈ yawˬ ha neh ya siˬ-euˬ jeˬ, aˬ cawˬ-ahˇ ja nehˬ ngaˇ laˬ?\nAˬ yawꞈ zahˇ k’awꞈ-ahˇ neh doˆ laˇ ngaˇ laˬ?


Loꞈ-eu nymˇgoˇ Awˆlai Sahˬ boꞈ taˬ duˬ\nJahˇ doˆ taˬ-euˬ jeˬ\nAˬkaˬ sahˬ boꞈ paˇ dmˬ (2013-2021)\nLaˬ k'aˬ tiˬ cehˇ ha geuꞈ ma.\nHeu naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ deuˬ neh g'awˬ mya jeˬ-euˬ dawˬ neh jahˇ doˆ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ poˆ tseˇ-eu keu ka pyeuꞈ meh.\nJahˇ doˆ taˬ-euˬ jeˬ daoˇloˆ mawꞈ naˇ, jw.org-ahˇ iˇ.\nShiꞈ siˬ ba la 28 nah, Jawˇ nah dzeuˇ smˬ nah\nHeu loꞈ-ehˇ g’eh-eu deuˬ pyeuꞈ dahˬ beh laˇ ngeh, uˬ duˬ baꞈ diˇ-awˇ haw-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw maꞈ-ahˇ ka k’oꞈ le-eu aˇ yamˬ peh laˇ-euˬ meh.—Luˇ. 21:28.\nTeu ngeh zahˇ bi laˆ cawˆ dzeuˇ-euˬ deuˬ, Yeˬhawˇbaˬ-euˬ Saˇ kiˇ naˇ aˬ jeˬ miˇ neh maˬ bi laˆ cawˆ-eu nga lehˇ nui ma pehˇ-eu k’awꞈ pyeuꞈ nya meh. Aˬ yawꞈ maꞈ aˬ dui-ahˇ nui ma pehˇ dui dui-eu lehˇ yaw jeˬ ma jeˬ, iˇteuꞈnehꞈ paw neh mˇ doˆ laꞈ-eu meh. Tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca deuˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ uˬ dzah g’aˬ pyeuꞈ-eu Saˬdaˬ aˬ dui-ahˇ bye dui dui-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ dui-euˬ zahˇ tiˬ zahˇ tehꞈ-ehˇ dzeˇ luꞈ-eu miˇ neh meh. Aˬ yawꞈ maꞈ yawˬ zahˇ na luꞈ-ahˇ laˆ cawˆ jiˇ ma lehˇ noeˬ taˬ-euˬ loꞈ-ehˇ maˬ jahˇ nya-eu miˇ neh, aˬ dui jawˇ paw ciˬ pyawˇ leꞈ-eu meh. Teu ngeh tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca deuˬ Maˬgawˇgaˆ-euˬ Gawˇgaˆ geuꞈ-awˇ, g’aˬ k’aˇ ahˇ-eu shaˇ doˆ-awˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ deuˆ laˇ-eu meh. (Yeˬ. 38:2, 14-16) Nymˬ-mˇ aˬ dui yawˬ jeˬ na luꞈ-ahˇ maˬ siˬ jiˇ nya-a. Aˬ dui teu ngeh aˬ jeˬ jeˇ pyeuꞈ laˇ maˬ siˬ lehˇ k’ahˬ lahˇ nya meh. Ehˇ k’awꞈ aˬ dui yaw duˬ baw-eu tiˬ jeˬ naˇ, huiˬ dui dui-eu shaˬ zahˬ-ahˇ guˆ-eu maˬ loˬ-a. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ bi buˬ bi law iˇ-eu gaˇ ma shaˇ dahˇ nehˬ meh.—Ceuˬ. 34:19. w19.10 16-17 ¶10-11\nYawˬ nah na luꞈ Jaˇliꞈ-ahˇ pyehˆ tseˇ-eu—2021\nShiꞈ siˬ ba la 29 nah, Jawˇ nah dzeuˇ oeˬ nah\nNga maꞈ jah-eu Miˬyehˇ pyeuꞈ-eu, nga maꞈ-euˬSahˬpaˬ Miˬyehˇ-oˇ, k’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu g’awˬ mya jeˬ, nga maꞈ g’aˇ duˬ nawˇ mˇ-euˬ meh.—Ceuˬ. 40:5.\nAˬ dui guiˬ lahˬ huiˬ miˇ-a lehˇ tehꞈ-ehˇ maˬ noeˬ ni, ngehˬ-awˇ mˇ-eu jeˬ neh Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ-eu lehˇ ya mˇ doˆ laꞈ-eu meh. Teu naˇ aˬ dui-ahˇ nymˬ-mˇ iˬ nah-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ bi beu gaˇ-eu meh. Aˬ dui Miˬyehˇ neh aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ g’aˇ duˬ mˇ-euˬ jeˬ-ahˇ guiˬ lahˬ huiˬ-eu maˬ siˬ nya-eu miˇ tsaˬ-ahˇ jawˇ luꞈ-eu ma. Aˬ dui “aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah aˇ yamˬ”-ahˇ jawˇ luꞈ-eu lehˇ maˇ jawˆ ni siˬ laˇ-eu tiˬ jeˬ naˇ, tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu heu meh. (2 Tiˆ. 3:1, 2) Aˬ dui teu loꞈ-ehˇ maˬ g’eh ni dehꞈ luꞈ-uˇAˬ da aˬ ma deuˬ, zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ ceh dzaˬ ni yaw g’oeˇ g’oeˇ lehˇ bi jawˇ mawꞈ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ jiˇ ni aˬ yawꞈ-euˬ zaˬ deuˬ-ahˇ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ mehˬ bawˬ gm-eu laꞈ k’oeˇ, g’oeˇ law gaˬ law-ehˇ bi dehꞈ mawꞈ-eu meh. Aˬ dui tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ g’oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ heu naˇ, Ka li zaˬ maˇ diˇ deuˬ pyeuꞈ-eu lehˇ bi siˬ-eu meh. (Yoˇ. 13:35) Aˬ dui Ja ceuˬ sahˬ boꞈ boꞈ-euˬ tiˬ g’aˬ neh “Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nui ma taꞈ-awˇ dehꞈ-eu jeˬ, aˇ naˆ ni zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-awˇ, aˇ naˆ ni laˬ k’aˬ cehˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu nga” lehˇ ehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ nui ma tsaˬ-eu ma. (Ceuˬ. 133:1) Aˬ dui mehˇ nmˇ deuˬ-ahˇ gaˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ gaˬ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. (1 Yoˇ. 4:20) “Nui nahˬ nui yu ahˇ-eu laꞈ k’oeˇ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ g’awˬ shaˬ gaˬ”-eu nymˇ jiˇ laꞈ k’oeˇ ya jawˇ-eu heu aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga!—Peˇ. 4:32. w20.02 9 ¶6-7\nShiꞈ siˬ ba la 30 nah, Jawˇ nah dzeuˇ ngaˬ nah\nHaˬnahˬ-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ diˇ aˬ maˇ guiˬ lahˬ biꞈ nehˬ.—1 Saˬ. 2:21.\nHaˬnahˬ-ahˇ shaˬ zahˬ bi mˇ-eu gaˇ kawˆ tiˬ poˆ tehꞈ-ehˇ taˆ lehˇ maˬ byoˆ-iˇ jiˇ-aˬ. Aˬ yawꞈ Peˬniˇnaˬ nehˬ-ehˇ aˬ yawꞈ tiˬ nymˇ dahˬ-ahˇ ya jawˇ daˆ leꞈ-eu meh. Jaˇliꞈ-ahˇ Peˬniˇnaˬ paˇ-iˇ-euˬ gaˇ kawˆ maˬ ehˇ taˬ-aˬ. Teu miˇ neh, Haˬnahˬ Peˬniˇnaˬ-euˬ dawˬ doeˇ daˬ daˬ-ehˇ jawˇ daˆ leꞈ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. Ehˇ k’awꞈ, Haˬnahˬ aˬ yawꞈ-euˬ shaˬ zahˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ shaˇ dawˬ-ahˇ jiˇ naˇ haˬ nehˬ laꞈ meh lehˇ jah ziꞈ laˇ ngeh nah neh taꞈ naˇ, shaˬ zahˬ maˬ paˇ mˇ ni nui ma saˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ neh nui ma bi laˆ saˇ-euˬ meh. Aˇ nah naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-ahˇ zaˬ g’awˬ mya g’aˬ bi baw-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ guiˬ lahˬ shaˇ dawˬ-ahˇ dawˬ k’oꞈ biꞈ nehˬ-euˬ meh. (1 Saˬ. 1:2, 6, 7, 17-20) Aˬ dui-ahˇ shaˬ zahˬ bi mˇ-eu gaˇ kawˆ maˬ byoˆ-iˇ jiˇ k’awꞈ, aˬ dui nui saˇ za nya meh. Aˬ dui guiˬ lahˬ yaw k’aˆ-ehˇ shaˇ-awˇ, mehˬ bawˬ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni iˇ k’awꞈ, gaˇ kawˆ tiˬ jeˬ na jaˆ luꞈ-eu siˬ k’awꞈ pyeuꞈ nya meh. Ehˇ k’awꞈ Haˬnahˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ nui ma laˆ saˇ nehˬ gaˇ laˆ tsoeˬ laˇ nya-eu jeˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ nga lehˇ ya siˬ-euˬ ma. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ ngehˇ-eu uˬ taꞈ, aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ naˇ, aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ aˇ saˬ saˬ leˇ ngeh guiˬ lahˬ biꞈ-eu meh.—Heˬ. 11:6. w20.02 22 ¶9-10\nZmˬ nya-eu aˇ tiˆ\nYawˬ ha-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ haw lahˇ nehˬ-eu jeˬ\nIˇ-meˬ-oˬ paw neh biˇ nehˬ-eu


Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ nui gahˇ biꞈ | Gui-eu jeˬ & Mehˬ-eu jeˬ\nDzaw deuˆ 18\nNaˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ nui gahˇ biꞈ\n1 Gawˇliˬtu 9:19-23\nAˇ yeˇ huiˬ-eu jeˬ: Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ yawˬ ha-euˬ nui noeˬ zmˬ ni laˆ noeˬ nehˬ-awˇ, ya gaˬ-euˬ jeˬ heu aˇ poeˬ baw miˇ-a lehˇ noeˬ leˇ ni caw ba nehˬ.\nNaˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ aˬ jeˬ jeˇ-ahˇ siˬ nya dzeuˇ-euˬ nga lehˇ jeˬ hu shaˇ noeˬ. Gaˇ kawˆ teu kawˆ-ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ neh siˬ nya dzeuˇ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngehˬ poˆ ni, aˬ yawꞈ maꞈ maˬ siˬ nya-eu yaw shuiꞈ tsahˇ-ahˇ toeˬ mehˬ nehˬ.\nNaˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ siˬ nya dzeuˇ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ aˇ yamˬ aˇ dzehˬ-ehˇ maˬ zmˬ dzeuˇ ni, aˇ yeˇ huiˬ-eu yaw shuiꞈ tsahˇ-ahˇ ngehˬ keuˆ ngeh zmˬ-awˇ a lawˆ lawˆ-ehˇ ngehˬ.\nPoˆ tseˇ-awˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ. G’eh nya naˇ, aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ dzawˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ, maˬ gaˬ haw-euˬ gaˇ kawˆ hawˇ-eu nymˬ-mˇ pyeuꞈ luꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ zmˬ. Naꞈ suiˇ ni ngehˬ-eu g’aˇ duˬ, ngehˬ-eu lehˇ g’eh-eu gaˇ kawˆ-ahˇ hawˇ-eu, gaˇ kawˆ teu aˬ dui neh poˆ tseˇ-euˬ gaˇ kawˆ nehˬ-ehˇ aˬ joˆ-ehˇ taꞈ nga lehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ.\nAˬ dui ngehˬ-eu lehˇ g’eh-eu gaˇ kawˆ-ahˇ lehˬ hmˬ ngeh, aˬ dui yawˬ ha-ahˇ, ‘aˬ jeˬ, aˬ jeˬ miˇ neh, aˇ myah, aˬ gaˇ, aˬ suˇ g’aˬ, aˬ joˆ-ehˇ’ lehˇ heu loꞈ-ehˇ naˇ haˬ. Aˬ dui mehˬ-eu jeˬ yaw dehꞈ dehꞈ lehˇ bi g’eh-eu g’aˇ duˬ, naˇ haˬ-eu jeˬ heu deuˬ-ahˇ zmˬ-awˇ dawˬ k’oꞈ biꞈ.\nGaˇ kawˆ deuˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ-eu lehˇ bi siˬ. Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-euˬ dehꞈ ziˇ-ahˇ gaˇ dahˇ aˬ joˆ-ehˇ tsoeˬ-eu lehˇ dzawˇ nehˬ. Aˬ yawꞈ maꞈ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ maˬ ehˇ, haw jeˬ haw kawˆ-ahˇ maˬ ehˇ, mˇ jeˬ shaˇ kawˆ-ahˇ maˬ ehˇ, heu deuˬ-ahˇ ngehˬ keuˆ.\nGui-eu jeˬ hawˇ-eu Mehˬ-eu jeˬ Gui-eu jeˬ hawˇ-eu Mehˬ-eu jeˬ—Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ nui gahˇ biꞈ


Aˬ dui aˬ suˇ g’aˬ-euˬ taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ poˆ? | Dzaw ngeh zmˬ-eu dmˬ\n“Miˬyehˇ-aˬ, dawˇ coe ni yaˇ k’aˬ daˇ-eu g’aˬ meh. Naw maꞈ neh mˇ-euˬ gaˇ deuˬ-ahˇ aˬ yawꞈ maˬ ngehˇ-a.”—Heˬbyehˇ 6:10.\nDawˬ caˇ: 39, 30\nAˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ nga muiˬ dzehˬ-eu?\nAˬ dui-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ bi geuꞈ mawꞈ-eu aˬ jeˬ nga?\nYeˬhawˇbaˬ Maˬliˇ hawˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n1. Aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ jeˬ geuꞈ mawꞈ-eu nga?\nNawˇ siˬ nya-awˇ yaw zeu baw-eu tiˬ g’aˬ, nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ maˬ noeˬ taˬ nya-eu uˬ taꞈ, nawˬ-ahˇ maˬ siˬ nya nya lehˇ ehˇ naˇ, nawˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ g’eh laˇ nya? Heu naˇ, nui ma nyiˇ laˇ dui dui nya meh. Aˬ jeˬ miˇ neh? Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ dui yawˬ g’aˬ na luꞈ aˬ cawˬ neh bi noeˬ taˬ mawꞈ-eu miˇ neh meh. Ehˇ k’awꞈ, aˬ dui aˬ cawˬ-ahˇ aˬ dui aˬ suˇ g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, aˬ dui aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ-awˇ, aˬ jeˬ mˇ-euˬ lehˇ jiˇ bi siˬ nya mawꞈ-eu ma.—Bawˇtsahˬ 11:16; Yawˇbaˆ 31:6.\n2, 3. Aˬ dui aˬ cawˬ taˬ huiˬ nehˬ laˇ gaˇ geuꞈ mawꞈ ngeh, aˬ jeˬ pyeuꞈ laˇ nya-eu nga? (Dahˬ beh-eu baˇ-ahˇ haw.)\n2 Ehˇ k’awꞈ aˬ dui maˬ yahˇ naˇ, aˬ dui geuꞈ mawꞈ-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ heu, maˬ ngeuˇ paw-ehˇ iˇ nya-eu meh. Saˬdaˬ-euˬ miˇ tsaˬ aˬ dui-ahˇ tsawˇ myahˇ doˆ mawꞈ ni maˬ ehˇ, aˇ yeˇ huiˬ-eu tsawˇ haˬ pyeuꞈ mawꞈ ni maˬ ehˇ jahˇ nya-eu meh. Gaˇ kawˆ heu aˬ dui-ahˇ pyeuꞈ laˇ naˇ, aˬ dui mˬ taˆ jawˇ-eu aˬ dui-euˬ Aˬda Yeˬhawˇbaˬ Miˬyehˇ-ahˇ, aˬ yawꞈ za geuˇ-eu loꞈ-ehˇ maˬ taˬ huiˬ-eu uˬ taꞈ, uˬ duˬ maˬ tahˬ-eu jeˬ jiˇ pyeuꞈ meh.—Pah mehˬ-eu-eu 4:11.\n3 Yeˬsuˇ saˇ ka-ahˇ-euˬ zahˇ aˬ yuiꞈ tiˬ g’aˬ na, taˬ huiˬ-eu gaˇ kawˆ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ, noeˬ bahˬ taˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ-euˬ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ “Pehˇ k’ahˬ pehˇ mahˇ dm dm-ehˇ cah-awˇ, lehˆ lehˆ kawˆ doe ni aˬ cawˬ yaw zeu baw nehˬ-eu jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ-eu zahˇ dawˬ k’oꞈ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. Aˬ yawꞈ maꞈ-aˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ laꞈ k’oeˇ hawˇ-eu bawˬ-iˬ g’eh gaˇ, aˬ cawˬ taꞈ-ehˇ muiˬ dzehˬ-eu nuiˇ duˬ deuˬ-ahˇ nuiˇ mawꞈ-eu meh” lehˇ saˇ tiˇ biꞈ-awˇ, “Doeˇ dui dui-eu k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yawꞈ maꞈ ya daˬ tehꞈ-a” lehˇ jiˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. (Luˇkaꞈ 20:46, 47) Ehˇ k’awꞈ Yeˬsuˇ naˇ, aˬ cawˬ maˬ mawˇ-euˬ k’awꞈ pyeuꞈ nya-eu, pyuˇ maˇ byaˆ nyiˬ byaˆ damˬ-euˬ shaˬ dui dui-eu miˬ coeˬ miˬ ma tiˬ g’aˬ-ahˇ ja ceuˬ-eu meh. (Luˇkaꞈ 21:1-4) Taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ Yeˬsuˇ haw-eu jeˬ heu naˇ, aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ tiˬ pawˬ-iˬ maˬ duˇ leˇ-eu lehˇ maˇ jawˆ ni siˬ laˇ-eu meh. Heu kawˆ naˇ aˬ dui-ahˇ taˬ huiˬ-eu jeˬ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ, Yeˬhawˇbaˬ bi haw mawꞈ-eu jeˬ-ehˇ haw nya ni caw ba nehˬ-eu meh.\nMuiˬ dui dui-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ\n4. Aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ nga muiˬ dzehˬ-eu? Aˬ jeˬ miˇ neh?\n4 Aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ nga muiˬ dzehˬ-eu? Muiˬ dzehˬ-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ heu naˇ, tsawˇ haˬ deuˬ leh jeh-awˇ sahˬ boꞈ dzaw goˇ-eu, dehꞈ dzaˬ laˇ-eu, dawˬ caˇ caˇ-awˇ aˇ baˇ jahˇ gaˇ tsawˇ myahˇ doˆ-eu heu deuˬ-ahˇ neh za-euˬ taˬ huiˬ-eu jeˬ teu maˬ ngeuˇ-a. Pawˇluˆ “Nymˬ-mˇ poˆ jawˇ-aˬ, naw maꞈ Miˬyehˇ-ahˇ siˬ nya laˇ-euˬ meh. Maˬ ngeuˇ naˇ, Miˬyehˇ naw maꞈ-ahˇ siˬ nya-euˬ meh lehˇ k’awꞈ ehˇ-awˬ. G’aˬ baˬ dui dui-awˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jahˇ nya-eu yaw sahˇ k’oeˇ deuˬ jawˇ paw naw maꞈ aˬ joˆ-ehˇ paˇ g’oꞈ pyawˇ-iˇ mawꞈ-eu nya. Aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ zaˬ k’aˆ paˇ geuꞈ poˆ mawꞈ-eu nya?” lehˇ ehˇ-awˇ, muiˬ dzehˬ-eu taˬ huiˬ-eu jeˬ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu lehˇ ehˇ-eu meh. (Gaˬlaˬtiˆ 4:9) Boeˬ boeˬ luˆ luˆ-ahˇ Uˆ lahˇ-eu g’aˬ pyeuꞈ-eu Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ ‘siˬ nya-eu’ heu naˇ, muiˬ dui dui-eu tiˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui aˬ suˇ g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ siˬ nya-awˇ, aˬ dui-ahˇ gaˬ-eu uˬ taꞈ, aˬ yawꞈ nehˬ-ehˇ cawˬ bi cawˬ mawꞈ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ beh-euˬ miˇ neh, aˬ dui aˬ yawꞈ nehˬ-ehˇ cawˬ pyeuꞈ nya-eu meh.—Dawˬtsoˆtsoˆ-eu 12:13, 14.\n5. Miˬyehˇ aˬ dui-ahˇ siˬ nya ni aˬ jeˬ ya jahˇ-eu nga?\n5 Moˇseˬ naˇ Yeˬhawˇbaˬ-euˬ cawˬ pyeuꞈ-eu lehˇ aˬ dui siˬ nya-eu ma. Aˬ yawꞈ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ “Nawˬ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ ngaˬ-ahˇ ehˇ mehˬ nehˬ laꞈ-awˬ” lehˇ ehˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ k’awꞈ aˬ yawꞈ-ahˇ “Nawˇ ngaˬ-ahˇ k’aˇ shaˇ-eu loꞈ-ehˇ ngaˇ mˇ ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nawˬ-ahˇ ngaˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ siˬ nya-awˇ, nui ma tsaˬ-eu ma” lehˇ ehˇ k’oꞈ nehˬ-euˬ meh. (Doˆ-iˇ-eu 33:12-17) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui aˬ suˇ g’aˬ pyeuꞈ-eu lehˇ yaw muiˬ-ehˇ siˬ nya-eu meh. Ehˇ k’awꞈ, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ-euˬ cawˬ pyeuꞈ-eu g’aˇ duˬ aˬ jeˬ ya jahˇ-eu nga? Aˬ dui aˬ yawꞈ-ahˇ ya gaˬ-awˇ aˬ dui-euˬ dehꞈ ziˇ aˬ yawꞈ-ahˇ ya a nehˬ-eu meh.—1 Gawˇliˬtu 8:3-ahˇ gui.\n6, 7. Aˬ dui-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ maˬ bi cawˬ daˆ leꞈ-eu aˬ jeˬ pyeuꞈ nya nga?\n6 Teu tehꞈ-ehˇ maˬ g’aˬ ni, aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ cawˬ ya cawˬ daˆ leꞈ-eu meh. Gaˬlaˬtiˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ jawˇ-eu, dahˬ beh-euˬ Ka li zaˬ deuˬ loꞈ-ehˇ duˇ ni, aˬ dui miˇ tsaˬ heu siˬ-euˬ “G’aˬ baˬ-awˇ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu” jeˬ-euˬ zaˬ k’aˆ maˬ paˇ ya geuꞈ meh. Heu naˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ dehꞈ dzaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ doˆ-eu jeˬ-ahˇ k’awꞈ ehˇ mawꞈ-eu meh. (Gaˬlaˬtiˆ 4:9, YS97) Gaˬlaˬtiˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ jawˇ-eu Ka li zaˬ deuˬ, Miˬyehˇ-ahˇ siˬ nya-awˇ Miˬyehˇ jiˇ ni aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ siˬ nya-eu meh. Ehˇ k’awꞈ, mehˇ nmˇ heu deuˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu jeˬ paw paˇ “g’oꞈ iˇ” nga lehˇ Pawˇluˆ ehˇ-eu meh. Teu miˇ neh, Pawˇluˆ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ ‘G’aˬ baˬ-awˇ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu jeˬ jawˇ gaˇ aˬ jeˬ miˇ neh g’oꞈ-iˇ te?’ lehˇ naˇ haˬ-eu meh.\n7 Gaˇ kawˆ heu aˬ dui-ahˇ jiˇ keuˆ le nya meh laˬ? Keuˆ le nya meh. Aˬ dui Saˇ kiˇ pyeuꞈ laˇ ngeh, Pawˇluˆ loꞈ-ehˇ Saˬdaˬ-euˬ miˇ tsaˬ-ahˇ dehꞈ dzaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ doˆ-eu jeˬ-ahˇ byehˇ dzeh yaꞈ-euˬ k’awꞈ pyeuꞈ nya meh. (Piˇliˇpiˆ 3:7, 8-ahˇ gui.) Aˬ dui sahˬ boꞈ dzaw goˇ gaˇ aˬ cawˬ neh cawˬ ba-eu pyuˇ maˬ ehˇ, pyuˇ g’awˬ mya ni poˆ nya-eu muiˬ-eu gaˇ maˬ ehˇ byehˇ dzeh-euˬ k’awꞈ pyeuꞈ nya-awˇ, aˬ dui-ahˇ tsawˇ myahˇ bi doˆ-awˇ pyuˇ bi jaˆ laˇ nya-eu deuˇ-mˬ mui-eu paw maˬ ehˇ, niˇ g’a paw maˬ ehˇ, nya-eu jeˬ-ahˇ byehˇ dzeh-euˬ jiˇ pyeuꞈ nya meh. (Heˬbyehˇ 11:24-27) Heu loꞈ-ehˇ noeˬ tsehˆ-awˇ mˇ-euˬ teu naˇ muiˬ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Teu miˇ neh, k’oeˇ ngeh ba-euˬ gaˇ kawˆ teu-ahˇ leh jeh-euˬ law nmˇ-aˬ, ngaˬ-euˬ dehꞈ ziˇ heu naˆ maˬ tseˇ muiˬ dzehˬ ma lehˇ g’awˬ cawˇ cawˆ-ehˇ g’eh-awˇ nui ma cawˆ-eu teu naˇ, nui gahˇ maˬ ahˇ-eu jeˬ pyeuꞈ meh. Aˬ dui heu loꞈ-ehˇ noeˬ naˇ aˬ dui neh “gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu” lehˇ sawˇ-euˬ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jaˆ-eu jeˬ paw g’oꞈ iˇ nya-eu meh.\n8. Aˬ dui-ahˇ Yeˬhawˇbaˬ neh taˬ huiˬ nehˬ laꞈ-euˬ jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ ni caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ nga?\n8 Aˬ dui-euˬ laꞈ k’oeˇ Yeˬhawˇbaˬ neh bi taˬ huiˬ mawꞈ-eu jeˬ huiˬ laˇ naˇ, miˇ tsaˬ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ maˬ geuꞈ mawꞈ ni pyeuꞈ iˇ nya-eu nga? Aˬ dui aˇ yeˇ huiˬ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ nyiˬ kawˆ-ahˇ ya haw tsoˆ taˬ-eu meh. Dahˬ beh-eu kawˆ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ aˬ myah luꞈ taˬ huiˬ-eu meh. (Heˬbyehˇ 6:10-ahˇ gui; 11:6) Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ saˇ jaˇ ziꞈ-eu gaˇ mˇ zaˬ yawˬ g’aˬ na luꞈ-ahˇ, aˇ poeˬ baw-eu lehˇ haw-eu miˇ neh, aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ zaˬ tiˬ g’aˬ na-ahˇ maˬ ya ngehˬ g’eh naˇ, “dawˇ coe ni” maˬ mˇ-eu jeˬ pyeuꞈ nya lehˇ noeˬ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ “tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ” aˬ myah luꞈ siˬ nya-eu meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 2:19) Aˬ yawꞈ “yaw tsaˬ yaw dawˇ deuˬ-euˬ gaˇ ma”-ahˇ siˬ nya-awˇ, bi buˬ-iˇ ni aˬ joˆ-ehˇ caw ba-eu lehˇ jiˇ siˬ nya-eu meh.—Ja ceuˬ 1:6; 2 Beˬtuˆluˆ 2:9.\n9. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-eu lehˇ aˬ joˆ-ehˇ mˇ mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ ehˇ haw.\n9 Tiˬ poˆ na Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-eu lehˇ aˬ myah myah-ahˇ maˬ duˇ ni mˇ mawˇ-eu meh. (2 Laˬsaˬbaˬ 20:20, 29) Yaw jeˬ ma jeˬ, Iˬ ma laˆ shaˆ Yaw neˇ-ahˇ g’aˬ k’aˆ dui dui-eu Paˬlawˇ-euˬ guiˇ maꞈ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ mehˬ nah teh le ngeh Yeˬhawˇbaˬ neh caw ba nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. (Doˆ-iˇ-eu 14:21-30; Ja ceuˬ 106:9-11) Gaˇ kawˆ heu zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g’eh-awˇ, 40 k’oꞈ dzeuˇ iˇ-euˬ k’awꞈ ni teu kaˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ja luꞈ-a siˬ. (Yawˇshuˆ 2:9-11) Aˬ dui-ahˇ g’awˬ myahˇ maˬ g’eh-ehˇ Gawˇgaˆ-euˬ Maˬgawˇgaˆ deuˆ laˇ-eu lehˇ g’eh-eu miˇ neh, aˬ dui gaˇ hu Yeˬhawˇbaˬ neh aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ baoˬ neh caw ba nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ noeˬ mawˇ-eu heu naˇ, g’aˬ za laˇ dui dui-eu jeˬ pyeuꞈ meh. (Yeˬsaˬgeˬlaˇ 38:8-12) Teu ngeh aˬ dui miˇ tsaˬ zaˬ neh maˬ ngeuˇ-eu, Yeˬhawˇbaˬ neh bi ha geuꞈ-eu g’aˇ duˬ leh jeh-euˬ miˇ neh laˬ k’aˬ ya cehˇ dui dui-eu meh.\n10. Aˬ dui haw tsoˆ taˬ paˬ-ehˇ g’eh-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ nyiˬ kawˆ aˬ yawꞈ kawˆ aˬ jeˬ nga?\n10 Aˬ dui haw tsoˆ taˬ paˬ-ehˇ g’eh-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ nyiˬ kawˆ aˬ yawꞈ kawˆ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni taˬ huiˬ nehˬ nya-eu meh. Aˬ dui aˬ cawˬ bi ja ceuˬ-eu g’aˇ duˬ tehꞈ-ehˇ mˇ muiˬ naˇ, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ guiˬ lahˬ maˬ paˇ biꞈ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh nga? Aˬ cawˬ deuˬ aˬ yawꞈ maꞈ-ahˇ ja ceuˬ naˇ, aˬ yawꞈ maꞈ-euˬ guiˬ lahˬ teu gaˇ jiˇ-euˬ meh lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ-eu meh. (Maꞈtehˬ 6:1-5-ahˇ gui.) Ehˇ k’awꞈ, “tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya-eu jeˬ-ahˇ mawˇ nya-eu” Yeˬhawˇbaˬ naˇ, yaw muiˬ jeˬ mˇ-euˬ k’awꞈ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ ja ceuˬ nehˬ-eu deuˬ-ahˇ haw mawˇ-awˇ, guiˬ lahˬ biꞈ-eu meh. Tiˬ poˆ na, Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ zaˬ-ahˇ guiˬ lahˬ biꞈ-eu meh. Aˬ dui yawˬ jeˬ ma jeˬ tiˬ kawˆ na-ahˇ haw kaˇ-euˇ.\nYeˬhawˇbaˬ taˬ aw-eu miˬ shuiꞈ tiˬ g’aˬ-ahˇ, maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni taˬ huiˬ nehˬ\n11. Yeˬhawˇbaˬ Maˬliˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n11 Yeˬhawˇbaˬ taˬ aw-eu miˬ shuiꞈ pyeuꞈ-eu Maˬliˇ-ahˇ tseˇ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ Yeˬsuˇ-euˬ aˬ ma bi geuꞈ-euˬ meh. Maˬliˇ muiˬ-eu uˬ duˬ tahˬ nymˇ jaˆ-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ nehˬ-ehˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu Naˬzaˬlehˇ meuˬ meuˬ zaˬ-ahˇ jawˇ-eu meh. (Luˇkaꞈ 1:26-33-ahˇ gui.) Yeˬhawˇbaˬ aˬ jeˬ miˇ neh Maˬliˇ-ahˇ tseˇ-euˬ nga? Mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ Gaˬbeˬlaˇ Maˬliˇ-ahˇ “Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ luꞈ meh” lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Maˬliˇ Yeˬhawˇbaˬ nehˬ-ehˇ aˇ naˆ ni g’oeˇ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yawꞈ-euˬ yuiꞈ nyiˇ Eˇliˇsaˬbehˆ nehˬ-ehˇ ngehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ haw ngeh siˬ laˇ-eu meh. (Luˇkaꞈ 1:46-55) Yeˬhawˇbaˬ Maˬliˇ-ahˇ aˬ myah luꞈ haw luꞈ-awˇ, aˬ yawꞈ-euˬ saˇ jaˇ ziꞈ-eu jeˬ-ahˇ ya mawˇ-euˬ miˇ neh, Maˬliˇ maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni guiˬ lahˬ biꞈ-euˬ meh.\n12, 13. Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ dehꞈ le ngeh yamˬ-ahˇ hawˇ-eu, dehꞈ le-euˬ 40 nah byah laˇ-awˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ iˇ ngeh, aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n12 Yeˬsuˇ dehꞈ le ngeh, Yeˬhawˇbaˬ aˬ suˇ suˇ g’aˬ-ahˇ bi siˬ-euˬ nga? Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ hawˇ-eu Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu Behˬlehˬhehˬ meuˬ laꞈ nyiˇ paw yawˇ bo luꞈ-eu taˬ aw-eu yawˇ bo zaˬ deuˬ-ahˇ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ neh bi tsaꞈ nehˬ-iˇ-euˬ meh. (Luˇkaꞈ 2:8-14) K’oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ teu deuˬ k’awꞈ zaˬ nahˬ jawˇ gaˇ g’a iˇ-euˬ meh. (Luˇkaꞈ 2:15-17) Maˬliˇ hawˇ-eu Yoˇsehˆ, Yeˬsuˇ heu jeˬ-ehˇ taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ za gaˇ ya mawˇ ngeh, zahˬ leˇ dui dui-euˬ yaw duˬ baw meh. Yeˬhawˇbaˬ-euˬ mˇ jeˬ mˇ kawˆ Saˬdaˬ-euˬ mˇ jeˬ mˇ kawˆ nehˬ-ehˇ beu gaˇ-eu meh. Saˬdaˬ aˬ guiˇ gaˇ kawˆ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu deuˬ Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ aˬ daˬ aˬ ma jawˇ gaˇ bi iˇ ngeh, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ zaˬ deuˬ Yeˬsuˇ dehꞈ leˬ-euˬ gaˇ kawˆ ya siˬ-awˇ nui ma maˬ saˇ ni g’eh-eu meh. (Maꞈtehˬ 2:3) Saˬdaˬ neh mˇ-euˬ jeˬ baˬ da neh tiˬ jeˬ-iˬ maˬ siˬ nya-eu zaˬ deuˬ g’awˬ mya ni ya bi sehꞈ-euˬ meh.—Maꞈtehˬ 2:16.\n13 Yeˬhawˇbaˬ neh Iˇsaˬleˬlaˆ deuˇ-ahˇ biꞈ nehˬ-euˬ zahˇ dawˬ k’oꞈ dawˬ laꞈ k’oeˇ, aˬ li baw-euˬ 40 nah byah laˇ naˇ, aˬ ma g’aˬ Yeˬhawˇbaˬ-ahˇ lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ ya lawˇ nehˬ meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. Teu miˇ neh, Maˬliˇ hawˇ-eu Yoˇsehˆ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ iˇ-eu g’aˇ duˬ, 6 laˇ kaˬ-eu gaˇ ma-ahˇ iˇ-euˬ meh. (Luˇkaꞈ 2:22-24) Gaˇ ma gaˇ pehˇ-ahˇ Maˬliˇ piˇ ma deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ taˬ huiˬ-eu g’aˇ duˬ, tiˬ jeˬ paˬ jahˇ-eu maˬ siˬ lehˇ noeˬ-eu k’awꞈ pyeuꞈ nya meh. Yeˬsuˇ taˬ huiˬ-eu jeˬ za-euˬ meh. Ehˇ k’awꞈ Maˬliˇ neh noeˬ-euˬ jeˬ-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. Yeˬhawˇbaˬ “Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-eu nui ma ahˇ-eu tsawˇ haˬ yaw muiˬ” Suˇmoˬ hawˇ-eu, 84 k’oꞈ byah laˇ-euˬ bawˇlawˇpeh Aˬnaˬ-ahˇ tseˇ-awˇ Yeˬsuˇ-aˬ, Miˬyehˇ neh saˇ jaˇ dzaˬ taˬ-euˬ Meˬsiˇyaˆ hawˇ-eu Ka li meh lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.—Luˇkaꞈ 2:25-38.\n14. Yeˬhawˇbaˬ Maˬliˇ-ahˇ guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ biꞈ-eu nga?\n14 Yeˬhawˇbaˬ saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ ngehˬ g’eh nehˬ-euˬ Maˬliˇ-ahˇ taˬ huiˬ daˆ leꞈ ngaˇ loˇ? Taˬ huiˬ meh. Aˬ yawꞈ Maˬliˇ neh ngehˬ-awˇ mˇ-euˬ jeˬ Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ bi boꞈ ahˇ taˬ-euˬ meh. Yeˬsuˇ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ 3 k’oꞈ guiˬ mˇ ngeh Maˬliˇ iˇ caw nya-euˬ gaˇ maˬ duˇ-a. Teu naˇ Maˬliˇ miˬ coeˬ miˬ ma pyeuꞈ-awˇ, Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ ya jawˇ-eu miˇ neh k’awꞈ pyeuꞈ nya meh. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ aˬ cawˬ deuˬ loꞈ-ehˇ muiˬ-eu gaˇ kawˆ yaw myaˬ jeˬ-ahˇ maˬ ya tahˬ puˬ-aˬ. Ehˇ k’awꞈ aˬ yawꞈ Yeˬsuˇ shiˇ ngeh teu gaˇ jawˇ-eu meh. (Yoˇhaˬ 19:26) K’oeˇ uꞈ taꞈ tiˬ k’ehˬ naˇ, Maˬliˇ muiˬ-eu shawˇ-eu yaw sahˇ za-eu Beˬdeˬgoˇdeˬ aˇ nah maˬ keuˆ laˇ mi na-ehˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ-euˬ g’aˬ k’ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jawˇ luꞈ-eu meh. (G’aˬk’ehˇ 1:13, 14) Teu miˇ neh Maˬliˇ-ahˇ g’aˬ k’ehˇ nui deuˬ nehˬ-ehˇ muiˬ-eu shawˇ-eu yaw sahˇ neh tseˇ doˆ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. Teu maˇ diˇ ngeuˇ naˇ, aˬ yawꞈ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ mˬ k’oeˇ taˆ mˬ maˬ maˬ byaˆ za ziˇ ya jawˇ-eu meh. Heu naˇ, aˬ yawꞈ Miˬyehˇ-euˬ gaˇ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ mˇ-euˬ miˇ neh, za-eu muiˬ dui dui-eu laꞈ sawˬ pyeuꞈ meh.\nYeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ taˬ huiˬ\n15. Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jawˇ ngeh aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n15 Yeˬsuˇ zahˇ-euˬ aˬ yuiꞈ deuˬ hawˇ-eu uˆ lahˇ-eu aˬ yuiꞈ deuˬ neh, taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ maˬ geuꞈ mawꞈ-a. Ehˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ mˬ k’oeˇ taˆ neh 3 poˆ keuˆ ni ngaˇ nawˬ-ahˇ gaˬ ma lehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, g’aˬ ahˇ dui dui leˇ-eu yaw duˬ baw meh. Yeˬsuˇ Yawˇdaˬ Lawˇ baˬ-ahˇ iˇ cuꞈ shawˇ-awˇ neh tuˇ laˇ ngeh, Yeˬhawˇbaˬ “Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k’ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma” lehˇ ehˇ-eu meh. (Maꞈtehˬ 3:17) Teu ngeh, dawˬ teu-ahˇ Yeˬsuˇ hawˇ-eu Iˇ cuꞈ shawˇ-eu Yoˇhaˬ tehꞈ-ehˇ ya gaˬ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. K’oeˇ naˇ Yeˬsuˇ shiˇ-eu tiˬ k’oꞈ ca ngeh jiˇ, kuiˇ laꞈ 3 g’aˬ Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-awˇ “Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k’ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma. Aˬ yawꞈ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geuꞈ-awˬ” lehˇ ehˇ gaˇ ya gaˬ-euˬ meh. (Maꞈtehˬ 17:5) Aˇ saˬ saˬ ngeh poˆ naˇ, Yeˬsuˇ shiˇ-eu yaw myaˬ nah maˬ ngeuˇ naˇ maˬ paˇ ca ngeh, Yeˬhawˇbaˬ mˬ k’oeˇ taˆ neh aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ tiˬ poˆ paˇ ngehˬ cawˬ-euˬ meh.—Yoˇhaˬ 12:28.\nYeˬhawˇbaˬ neh aˬ yawꞈ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ taˬ huiˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ neh, aˬ dui aˬ jeˬ dzaw geuꞈ nya-eu nga? (Aˇ deuˆ 15-17-ahˇ haw)\n16, 17. Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n16 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yawꞈ-ahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu g’aˬ lehˇ kuˇ laˇ-eu uˬ taꞈ, daˬ ga laˇ paˬ-ehˇ ya shiˇ meh lehˇ siˬ nya-eu meh. Ehˇ k’awꞈ, Yeˬsuˇ aˬ yawꞈ geuꞈ mawꞈ-eu jeˬ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, Miˬyehˇ geuꞈ mawꞈ-eu jeˬ-ehˇ pyeuꞈ luꞈ-uˇ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. (Maꞈtehˬ 26:39, 42) Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ zaˬ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda neh taˬ huiˬ-euˬ jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ-eu miˇ neh, zeuˇ liˬ k’oeˇ taˆ “ya shiˇ-eu daˬ ga dui dui-eu jeˬ-ahˇ aˬ yawꞈ k’ahˬ maˬ lahˇ-a.” (Heˬbyehˇ 12:2) Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ taˬ huiˬ nehˬ-euˬ nga?\n17 Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jawˇ ngeh, gaˇ hu aˬ yawꞈ-euˬ Aˬda nehˬ-ehˇ mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ ngeh za-euˬ yaw shehꞈ k’ahˬ sehˇ k’oeˇ, za luꞈ-uˇ lehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. (Yoˇhaˬ 17:5) Yeˬsuˇ teu taꞈ-ehˇ dzehˬ ni za mawꞈ-eu lehˇ Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ tiˬ gaˇ-iˬ maˬ ehˇ taˬ-aˬ. Yeˬsuˇ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jawˇ ngeh Yeˬhawˇbaˬ neh noeˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ mˇ caw-euˬ gaˇ neh, muiˬ dui dui-eu laꞈ sawˬ za gaˇ maˬ noeˬ tmˬ-a. Ehˇ k’awꞈ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ-ahˇ aˬ jeˬ biꞈ nehˬ-euˬ nga? Aˬ yawꞈ Yeˬsuˇ maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni taˬ huiˬ nehˬ-euˬ meh. Yeˬhawˇbaˬ Yeˬsuˇ-ahˇ bi g’oꞈ dehꞈ laˇ ngeh, mˬ k’oeˇ taˆ aˬ yawꞈ-ahˇ “goˇ dui dui gaˇ ciˬ nuiˇ” nehˬ-awˇ, tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ za haw-euˬ shiˇ-eu maˬ baw-eu yaw sahˇ-euˬ ziˇ k’awꞈ biꞈ nehˬ-euˬ meh. * (Ehˇ lahˬ-ahˇ haw.) (Piˇliˇpiˆ 2:9; 1 Tiˆmoˇseˬ 6:16) Yeˬhawˇbaˬ, Yeˬsuˇ neh saˇ jaˇ ziꞈ-eu laꞈ k’oeˇ aˬ yawꞈ-euˬ gaˇ mˇ-euˬ g’aˇ duˬ biꞈ-euˬ laꞈ sawˬ heu naˇ, maˬ ehˇ jiˇ coeˇ ni muiˬ-eu jeˬ pyeuꞈ meh.\n18. Aˬ dui miˇ tsaˬ zaˬ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, Miˬyehˇ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ ni caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ nga?\n18 Aˬ dui-ahˇ miˇ tsaˬ zaˬ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu, Miˬyehˇ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ geuꞈ mawꞈ ni caw ba nehˬ-eu aˬ jeˬ nga? Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ aˬ myah luꞈ aˬ yawꞈ-ahˇ saˇ jaˇ ziꞈ-eu deuˬ-ahˇ taˬ huiˬ-awˇ, aˬ yawꞈ maꞈ maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni laꞈ sawˬ biꞈ meh lehˇ ehˇ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ heu-ahˇ noeˬ taˬ paˬ-ehˇ g’eh-eu meh. Aˬ dui mehˬ hu paw Yeˬhawˇbaˬ guiˬ lahˬ aˬ joˆ-ehˇ biꞈ-eu lehˇ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ noeˬ nya-a. Ehˇ k’awꞈ, nymˬ-mˇ haiˬ-eu miˇ tsaˬ heu laꞈ k’oeˇ shaˬ zahˬ gaˇ kawˆ-ahˇ oˇ luꞈ ngeh, miˇ tsaˬ heu g’awˬ myahˇ maˬ g’eh-ehˇ ya byoˆ-iˇ jiˇ-awˇ, miˇ tsaˬ-ahˇ neh za-euˬ taˬ huiˬ-eu jeˬ aˬ geu jeˬ maˬ kaˬ jiˇ ya byoˆ-iˇ jiˇ meh lehˇ aˬ dui ya noeˬ taˬ-eu meh. (1 Yoˇhaˬ 2:17) Ehˇ k’awꞈ aˬ dui-euˬ gaˬ-eu Aˬda Yeˬhawˇbaˬ “dawˇ coe ni yaˇ k’aˬ daˇ-eu” g’aˬ pyeuꞈ-eu miˇ neh, aˬ dui neh mˇ-euˬ jeˬ hawˇ-eu aˬ yawꞈ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ gaˬ-euˬ jeˬ-ahˇ maˬ ngehˇ-a. (Heˬbyehˇ 6:10) Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ aˬ dui maˬ noeˬ mawˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni nui gaˬ mˇ mawˇ nehˬ-eu meh.\n^ Yaw zaˬ 17 Laꞈ sawˬ heu naˇ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ noeˬ haw-euˬ laꞈ sawˬ pyeuꞈ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Heˬbyehˇ Jaˇliꞈ laꞈ k’oeˇ shiˇ-eu maˬ baw-eu yaw sahˇ-euˬ ziˇ gaˇ kawˆ maˬ ngehˬ keuˆ taˬ-euˬ miˇ neh meh.\nYeˬhawˇbaˬ neh taˬ huiˬ-eu jeˬ: Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui-ahˇ yaw zeu taˬ-awˇ, guiˬ lahˬ biꞈ ngeh maˬ ehˇ, aˬ dui-ahˇ bi buˬ bi lawˬ iˇ-awˇ laꞈ sawˬ biꞈ ngeh maˬ ehˇ, aˬ dui-ahˇ taˬ huiˬ-eu meh. Yeˬhawˇbaˬ neh aˬ dui-ahˇ taˬ huiˬ-eu lehˇ ehˇ-eu heu naˇ, aˬ yawꞈ aˬ dui-ahˇ aˬ yawꞈ-euˬ cawˬ lehˇ sawˇ gaˇ ehˇ mawꞈ-eu meh


Yaw jeˬ ma jeˬ zmˬ-awˇ mehˬ | Gui-eu jeˬ & Mehˬ-eu jeˬ\nDzaw deuˆ 8\nYaw jeˬ ma jeˬ zmˬ-awˇ mehˬ\nMaꞈtehˬ 13:34, 35\nAˇ yeˇ huiˬ-eu jeˬ: Aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ mehˬ-eu g’aˇ duˬ, yaw awˬ awˬ-ehˇ g’eh-awˇ, nui ma ahˇ laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ zmˬ.\nYaw awˬ awˬ-ehˇ g’eh-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ tseˇ. Yeˬsuˇ loꞈ-ehˇ duˇ ni, g’awˬ loe ni g’eh-eu gaˇ kawˆ-ahˇ dzawˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ nyiˇ dui dui-eu gaˇ kawˆ-ahˇ zmˬ-awˇ, naꞈ suiˇ ni g’eh-eu gaˇ kawˆ-ahˇ dzawˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ, awˬ dui dui-eu gaˇ kawˆ-ahˇ zmˬ. G’oˆ shaw-eu shaˬ-eu, maˬ loˬ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ taˬ zmˬ. Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ maˬ bi noeˬ kaꞈ-eu g’aˇ duˬ, aˬ dui mehˬ luꞈ-eu gaˇ kawˆ nehˬ-ehˇ taꞈ leˇ-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ zmˬ.\nHaw doˆ nya-eu g’aˬ pyeuꞈ. Aˬ dui-euˬ tiˬ jawˬ jaˆ-eu jeˬ-ahˇ haw ngeh maˬ ehˇ, aˇ maꞈ aˇ muˇ-euˬ sahˬ boꞈ-ahˇ gui ngeh maˬ ehˇ, mehˬ-eu yaw nya deuˬ mehˬ ngeh maˬ ehˇ, aˬ dui zmˬ mawꞈ-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ yaw muiˬ-ehˇ boꞈ taˬ.\nNaˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ noeˬ keuˆ. Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ mˇ-eu jeˬ, maˬ ngeuˇ naˇ aˬ yawꞈ maꞈ nui ma ahˇ-eu jeˬ nehˬ-ehˇ taꞈ-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ tseˇ. Aˬ yawꞈ maꞈ nui ma maˬ saˇ-eu, nui ma pehˇ-eu yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ maˬ tseˇ ni yahˇ.\nAˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ mehˬ. Yaw jeˬ ma jeˬ zmˬ-eu heu naˇ, ciˇ liˇ cawˇ lawˇ-ehˇ g’eh-eu jeˬ-ahˇ ngehˬ keuˆ-eu g’aˇ duˬ maˬ ngeuˇ ni, aˇ yeˇ huiˬ-eu tsahˇ-ahˇ ngehˬ keuˆ-eu g’aˇ duˬ bi pyeuꞈ. Naˇ haˬ luꞈ-eu deuˬ-ahˇ yaw jeˬ ma jeˬ-ahˇ tehꞈ-ehˇ maˬ ngeuˇ-eu, aˬ dui neh mehˬ-euˬ aˇ yeˇ huiˬ-eu jeˬ-ahˇ noeˬ taˬ nya ni caw ba nehˬ.\nGui-eu jeˬ hawˇ-eu Mehˬ-eu jeˬ—Yaw jeˬ ma jeˬ zmˬ-awˇ mehˬ