Aleksandrów Łódzki – gmina miejsko-wiejska w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim.

Siedziba władz gminy to miasto Aleksandrów Łódzki, zajmuje ono powierzchnię 13,5 km², natomiast tereny wiejskie 102,1 km², co łącznie daje 115,6 km².

Według danych z 31 grudnia 2007 r. gminę zamieszkiwało 26 851 osób.

Miejscowości 
W skład gminy wchodzi 26 sołectw (30 wsie):
 Sołectwa wiejskie w gminie
 Nowy Adamów
 Stary Adamów
 Bełdów
 Bełdów Krzywa Wieś
 Chrośno
 Ciężków
 Jastrzębie Górne
 Kolonia Brużyca
 Krzywiec
 Księstwo
 Mała Brużyczka
 Nakielnica z wsią Karolew
 Nowe Krasnodęby
 Prawęcice
 Rąbień z wsią Antoniew
 Rąbień AB
 Ruda Bugaj z wsią Łobódź
 Sanie
 Słowak
 Sobień
 Stare Krasnodęby
 Wola Grzymkowa z wsiami Budy Wolskie, Grunwald, Izabelin, Placydów
 Zgniłe Błoto
 Sołectwa miejskie w gminie
 Brużyca Wielka
 Szatonia
 Wierzbno

Historia
Gminę utworzono 1 stycznia 1973 w powiecie łódzkim w Województwo łódzkie (1945–1975). Składała się wówczas z 30 sołectw, należących przed 1954 do różnych gmin:

 do gminy Bełdów w powiecie łódzkim:
 Bełdów, Bełdów-Krzywa Wieś, Błoto, Ciężków, Nowy Adamów, Sanie, Słowak i Stary Adamów;
 do gminy Brużyca Wielka w powiecie łódzkim:
 w tym należące do 1924 roku do gminy Brużyca:
 Brużyca-Kolonia, Brużyca Wielka, Franin, Łobódź, Ruda-Bugaj, Szatonia, Wierzbno i Zimna Woda;
 w tym należące do 1924 roku do gminy Nakielnica:
 Brużyca Mała,  Jastrzębie Górne, Karolew, Księstwo, Nakielnica, Piaskowice i Sokołów;
 w tym należąca do 1928 roku do gminy Chociszew w powiecie łęczyckim:
 Aniołów (z Krogulcem);
 do gminy Rąbień w powiecie łódzkim:
 w tym należące ciągle do gminy Rąbień:
 Antoniew, Budy Wolskie, Grzymkowa Wola, Piaskowa Góra, Rąbień, Rąbień AB i Romanów; 
 w tym należące do 1927 do gminy Rszew:
 Krzywiec i Niesięcin (ze Rszewem i Kolonią Rszew);
 w tym należąca w latach 1927-46 do gminy Brus:
 Dąbrowa (z Hutą Jagodnicą i  Jagodnicą);
 do gminy Chociszew w powiecie łęczyckim:
 Chrośno, Nowe Krasnodęby, Prawęcice, Sobień i Stare Krasnodęby.

W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do ówczesnego województwa łódzkiego.

Zredukowanie obszaru w 1988 
1 stycznia 1988 obszar gminy Aleksandrów Łódzki zredukowano o 3138,29 ha (31,28 km2):
 do miasta Aleksandrowa Łódzkiego włączono 816,27 ha:
 Brużycę Wielką z Rafałkami (204,00 ha), Franin (137,90 ha), Piaskową Górę (101,37 ha), główną część Szatonii z Łomnikiem (120,00 ha) i Wierzbno (253,00 ha);
 do miasta Konstantynowa Łódzkiego włączono 833,65 ha:
 Dąbrowę (64,00 ha), Niesięcin (430,00 ha), Kolonię Rszew (108,00 ha) i Rszew (231,65 ha);
 do miasta Zgierza włączono 401,54 ha:
 Aniołów (106,57 ha), Krogulec (170,10 ha) i Piaskowice (124,87 ha);
 do miasta Łodzi włączono 1086,83 ha:
 w tym do dzielnicy Bałuty 777,79 ha:
 Romanów (124,85 ha), Sokołów (351,64 ha) i Zimną Wodę (248,30 ha) oraz mniejszą część Szatonii (53,00 ha);
 w tym do dzielnicy Polesie 307,04 ha:
 Hutę Jagodnicę (103,00 ha ) i  Jagodnicę (134,04 ha) oraz wschodnią część Antoniewa (70,00 ha).

Struktura powierzchni 
Według danych z roku 2007 gmina Aleksandrów Łódzki ma obszar 116,43 km², w tym:
 użytki rolne: 60%
 użytki leśne: 26%

Gmina stanowi 13,61% powierzchni powiatu.
Lasy – 29,6 km, tereny pod zabudowę wiejską (1.200 gospodarstw rolnych) – 7,8 km. Użytki rolne – 77,9 km, tereny zielone – 0,3 km.

Demografia 
Dane z 31 grudnia 2007 r.:

 Piramida wieku mieszkańców gminy Aleksandrów Łódzki w 2014 roku.

Działalność gospodarcza 
2.623 podmiotów gospodarczych Przemysł włókienniczy – 38% Handel – 24% Mechanika pojazdowa i transport – 5%

Przyroda 
Na terenie gminy znajduje się kilka ciekawych obiektów przyrodniczych. W okolicach Bełdowa oraz Zgniłego Błota znajduje się kilkanaście stawów rybnych. Na północ od miejscowości Rąbień znajduje się rezerwat florystyczny Torfowisko Rąbień z cennym mszarem torfowcowo – wełniankowym, z licznymi gatunkami chronionymi, m.in. kumakiem nizinnym oraz dzięciołem średnim.
W Bełdowie natomiast znajduje się wiele pomnikowych drzew, w tym jeden wyjątkowy, jeden z największych w województwie łódzkim – dąb szypułkowy o obwodzie na wys. 0,8m aż 768 cm. W parku dworskim obecna jest też olbrzymia topola biała, o obwodzie 680 cm i wysokości 39 m.

Jednostki OSP w gminie 
 OSP Aleksandrów Ł, S-6, Krajowy system ratowniczo-gaśniczy
 OSP Prawęcice, S-2, Krajowy system ratowniczo-gaśniczy
 OSP Rąbień, S-3, Krajowy system ratowniczo-gaśniczy
 OSP Sanie Ludwików, S-3, Krajowy system ratowniczo-gaśniczy
 OSP Bełdów, S-2
 OSP Bełdów Krzywa Wieś, S-1
 OSP Chrośno, S-1
 OSP Jastrzębie Górne, S-1
 OSP Nakielnica, S-1
 OSP Adamów, S-1
 OSP Sobień, S-1

Sąsiednie gminy 
 Dalików,
 Konstantynów Łódzki,
 Lutomiersk,
 Łódź,
 Parzęczew,
 Zgierz,
 Zgierz (miasto)

Przypisy

Linki zewnętrzne 
 Najstarsze wsie na terenie gminy Aleksandrów
 Dworki szlacheckie na terenie gminy Aleksandrów