Yehovha U Kongomisa Vanhu Vakwe eNdleleni Ya Vutomi | Nkandziyiso\nHLAYA HI Afrikaans Aukan Baoule Bassa (Cameroon) Bislama Boulou Cakchiquel (Central) Cambodian Chitonga Chokwe Chol Cibemba Cinyanja Dangme Drehu Efik English Ewe Fon French Ga Garifuna Greenlandic Haitian Creole Hausa Hmong (White) Iban Igbo Isoko Italian Kabiye Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Laotian Lingala Lunda Luvale Maltese Mam Mambwe-Lungu Mauritian Creole Mazatec (Huautla) Mizo Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndonga Ngabere Ngangela Nyaneka Nzema Otetela Pidgin (Cameroon) Portuguese Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Seychelles Creole Silozi Spanish Swahili (Congo) Swati Tahitian Tiv Tlapanec Tojolabal Totonac Tshiluba Tswana Twi Tzeltal Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallisian Wayuunaiki Welsh Xhosa Xitsonga Yoruba Zulu\n“Ndlela hi leyi. Fambani hi yona.”—ESAYA 30:21.\nTINSIMU: 65, 48\nHi wihi nkongomiso lowu Yehovha a wu nyikeleke enkarhini wa Nowa na Muxe?\nHi wihi nkongomiso lowuntshwa lowu Xikwembu xi wu nyikeke Vakreste?\nHi nga swi kombisa njhani leswaku hi titshege hi Xikwembu leswaku xi hi kongomisa?\n1, 2. (a) Hi xihi xitsundzuxo lexi poniseke vutomi bya vanhu vo tala? (Vona xifaniso lexi nga eku sunguleni ka xihloko lexi.) (b) Hi wihi nkongomiso lowu vanhu va Xikwembu va nga na wona lowu nga va ponisaka?\n“YIMA, LANGUTA, YINGISA.” Ku ringana malembe yo tlula 100, marito lawa ma kumeka eka mfungho lowukulu lowu hingakanyaka xiporo xa le Amerika N’walungu. Ha yini? Leswaku timovha leti tsemakanyaka ti nga chayisiwi hi xitimela lexi nga le ku tsutsumeni. Ku va vanhu va yingise mfungho lowu swi ponise vutomi bya vona.\n2 Yehovha u endla swo tala ku tlula ku nyika mimfungho leyi sirhelelaka. U kongomisa vanhu vakwe leswaku va kuma vutomi lebyi nga heriki ni leswaku va papalata makhombo. Yehovha u fana ni murisi la nga ni rirhandzu loyi a kongomisaka ni ku tsundzuxa tinyimpfu takwe leswaku ti papalata magondzo lama nga ni khombo.—Hlaya Esaya 30:20, 21.\nMINKARHI HINKWAYO YEHOVHA U KONGOMISA VANHU VAKWE\n3. Swi tise ku yini leswaku vanhu va famba endleleni leyi yisaka eku feni?\n3 Ku sukela eku sunguleni, Yehovha u nyike vanhu swiletelo swo karhi kumbe nkongomiso. Hi xikombiso, entangeni wa Edeni, Yehovha u nyikele swiletelo leswi nga erivaleni leswi a swi ta kongomisa vanhu leswaku va hanya hilaha ku nga heriki naswona va tsakile. (Genesa 2:15-17) Kambe Adamu na Evha va ale ku kongomisiwa hi Tatana wa vona la nga ni rirhandzu. Evha u yingise leswi a swi vonaka swi huma eka nyoka naswona Adamu u yingise nsati wakwe. Ku ve ni vuyelo byihi? Havumbirhi bya vona va xanisekile naswona va fe va nga ri na ntshembo. Nakambe, hikwalaho ka leswi va nga yingisangiki, vanhu hinkwavo va famba endleni leyi nga ni khombo, ku nga ndlela leyi yisaka eku feni.\n4. (a) Ha yini a ku laveka nkongomiso wun’wana endzhaku ka Ndhambi? (b) Ku cinca lokuntshwa ku yi kombise njhani ndlela leyi Xikwembu xi anakanyaka ha yona?\n4 Xikwembu xi nyike Nowa nkongomiso lowu poniseke vutomi bya vanhu. Endzhaku ka Ndhambi, Yehovha u lerise vanhu leswaku va nga dyi kumbe ku nwa ngati. Ha yini? Hikuva Yehovha a lava ku pfumelela vanhu leswaku va dya nyama. Hikwalaho ka ku cinca loku, vanhu se a va lava nkongomiso lowuntshwa: “Ntsena nyama leyi nga ni moya-xiviri wa yona—ngati ya yona—mi nga tshuki mi yi dya.” (Genesa 9:1-4) Xileriso lexi xi hi dyondzisa ndlela leyi Xikwembu xi byi tekaka ha yona vutomi, lebyi humaka eka xona. Hi xona Mutumbuluxi naswona xi hi nyike vutomi, kutani xi ni mfanelo yo hi nyika milawu ya vutomi. Hi xikombiso, xi lerise vanhu leswaku a va fanelanga va dlayana. Xikwembu xi teka vutomi ni ngati swi ri leswi kwetsimaka naswona xi ta xupula un’wana ni un’wana loyi a nga swi xiximeki.—Genesa 9:5, 6.\n5. I yini leswi hi nga ta swi kambisisa sweswi naswona ha yini?\n5 Endzhaku ka loko Nowa a file, Xikwembu xi ye emahlweni xi kongomisa vanhu va xona. Eka xihloko lexi, hi ta kambisisa swikombiso swi nga ri swingani swa ndlela leyi xi va kongomiseke ha yona. Mpfuxeto lowu wu ta endla leswaku hi ya hi tiyimisela swinene ku yingisa nkongomiso wa Yehovha lowu hi yisaka emisaveni leyintshwa.\nTIKO LERINTSHWA, NKONGOMISO LOWUNTSHWA\n6. Ha yini vanhu va Xikwembu a va fanele va yingisa milawu leyi nyikiweke Muxe naswona hi rihi langutelo leri Vaisrayele a va fanele va va na rona?\n6 Enkarhini wa Muxe, Yehovha u nyike vanhu vakwe nkongomiso lowu twisisekaka wa ndlela leyi a va fanele va tikhoma ha yona ni ku gandzela. Ha yini? Xiyimo a xi tlhele xi cinca. Ku ringana malembe yo tlula 200, Vaisrayele va ve mahlonga aEgipta laha vanhu lava a va tshama na vona a va gandzela vafi, swifaniso swa hava ni ku endla swilo swo tala leswi nyenyetsaka Xikwembu. Loko vanhu va Xikwembu va ntshunxiwa aEgipta, a va lava nkongomiso lowuntshwa. A va ta va tiko leri yingisaka Nawu wa Yehovha ntsena. Tibuku tin’wana ta swikombo ti vula leswaku rito ra Xiheveru leri nge “nawu” ri fambisana ni marito lama vulaka ku “kongomisa kumbe lerisa.” Nawu a wu sirhelela Vaisrayele eka ku tikhoma ko biha ni vugandzeri bya mavunwa bya matiko lawa a ma va rhendzerile. Loko Vaisrayele va yingisa Xikwembu a xi va katekisa. Loko va nga xi yingisi, a va kuma vuyelo byo vava swinene.—Hlaya Deteronoma 28:1, 2, 15.\n7. (a) Hlamusela leswaku ha yini Yehovha a nyike vanhu vakwe nkongomiso. (b) Nawu a wu va sirhelela njhani Vaisrayele?\n7 A ku ri ni xivangelo lexi endlaka leswaku ku laveka nkongomiso wun’wana. Nawu wu endle leswaku Vaisrayele va lunghekela xiendlakalo xa nkoka eka xikongomelo xa Yehovha, ku nga ku ta ka Yesu Kreste tanihi Mesiya. Nawu a wu tsundzuxa Vaisrayele leswaku a va hetisekanga. Nakambe a wu va pfuna ku twisisa leswaku va lava nkutsulo, ku nga gandzelo leri hetisekeke leri a ri ta susa swidyoho hilaha ku heleleke. (Vagalatiya 3:19; Vaheveru 10:1-10) Ku engetela kwalaho, Nawu wu sirhelele ndyangu lowu Mesiya a ta huma eka wona ni ku pfuna Vaisrayele leswaku va n’wi tiva loko a fika. Nawu a wu fana ni nkongomiso wa nkarhinyana, lowu yisaka eka Kreste.—Vagalatiya 3:23, 24.\n8. Ha yini hi fanele hi kongomisiwa hi Nawu wa Muxe?\n8 Tanihi Vakreste, na hina hi nga vuyeriwa eka nkongomiso lowu Yehovha a wu nyikeleke hi ku tirhisa Nawu. Hi ndlela yihi? Hi nga yima ni ku languta laha Nawu wu sekeriweke kona. Hambileswi hi nga ha riki ehansi ka milawu yoleyo, hi nga ha tirhisa yo tala ya yona tanihi nkongomiso evuton’wini bya hina ni ku gandzela Yehovha. U endle leswaku yi tsariwa eBibeleni leswaku yi ta hi dyondzisa, yi hi kongomisa ni ku endla leswaku hi tlangela leswi Yesu a hi dyondziseke swo tala ku tlula Nawu. Yingisa leswi Yesu a swi vuleke: “Mi swi twile leswaku ku vuriwe leswi, ‘U nga tshuki u endla vuoswi.’ Kambe ndza mi byela leswaku un’wana ni un’wana la tshamelaka ku languta wansati lerova a n’wi navela, ana se u endle vuoswi na yena embilwini yakwe.” Kutani a hi fanelanga hi papalata ku endla vuoswi ntsena kambe hi fanele hi tlhela hi papalata ku ehleketa hi swilo leswi thyakeke ni ku navela ko biha.—Matewu 5:27, 28.\n9. I xiyimo xihi lexintshwa lexi endleke leswaku ku laveka nkongomiso lowuntshwa wa Xikwembu?\n9 Endzhaku ka loko Yesu a te tanihi Mesiya, Yehovha u nyikele swiletelo leswintshwa leswi paluxeke swo tala hi xikongomelo xakwe. Ha yini a swi fanerile? Hi lembe ra 33, Yehovha u bakanye tiko ra Israyele kutani a hlawula vandlha ra Vukreste leswaku ri va vanhu vakwe. Xisweswo swiyimo swa vanhu va Xikwembu a swi tlhele swi cinca.\nNKONGOMISO WA ISRAYELE WA MOYA\n10. Ha yini vandlha ra Vukreste ri nyikiwe milawu leyintshwa naswona milawu leyi a yi hambane njhani ni leyi a yi nyikiwe Vaisrayele?\n10 Yehovha u nyike Vaisrayele Nawu wa Muxe leswaku a va dyondzisa ndlela leyi a va fanele va hanya ha yona ni ku n’wi gandzela. Eku sunguleni ka lembe ra vu-100 B.C.E. vanhu va Xikwembu a va nga ha humi eka tiko rin’we kambe eka matiko yo tala ni mindhavuko yo hambanahambana naswona a va vitaniwa Israyele wa moya. Va vumbe vandlha ra Vukreste naswona a va ri ehansi ka ntwanano lowuntshwa. Yehovha u va nyike swiletelo leswintshwa kumbe leswi engetelekeke swa ndlela leyi va faneleke va hanya ha yona ni ku n’wi gandzela. Entiyisweni, “Xikwembu a xi yi hi nghohe, kambe eka tiko rin’wana ni rin’wana munhu loyi a xi chavaka a tlhela a endla ku lulama wa amukeleka eka xona.” (Mintirho 10:34, 35) Va yingise “nawu wa Kreste,” lowu a wu sekeriwe swinene eka nkongomiso lowu tsariweke, ku nga ri eribyeni, kambe etimbilwini ta vona. Nawu lowu a wu ta kongomisa Vakreste ni ku tlhela wu va vuyerisa ku nga khathariseki laha va tshamaka kona.—Vagalatiya 6:2.\n11. “Nawu wa Kreste” a wu ta khumba vutomi bya Vakreste hi tindlela tihi timbirhi?\n11 Israyele wa moya u vuyeriwe swinene eka nkongomiso lowu humaka eka Yehovha hi ku tirhisa Yesu. Loko Yesu a nga si endla ntwanano lowuntshwa, u vule swileriso swimbirhi swa nkoka. Xo sungula a xi katsa ntirho wo chumayela. Kasi xa vumbirhi a xi katsa ndlela leyi Vakreste va faneleke va tikhoma ha yona ni ku tirhisana ni van’wana. Swileriso leswi a swi endleriwe Vakreste hinkwavo, kutani swa tirha eka hina hinkwerhu, ku nga khathariseki leswaku hi ni ntshembo wo hanya hilaha ku nga heriki etilweni kumbe emisaveni.\n12. Hi xihi xileriso lexintshwa hi ntirho wo chumayela?\n12 Enkarhini lowu hundzeke, vanhu va matiko a va fanele va ta eIsrayele leswaku va ta tirhela Yehovha. (1 Tihosi 8:41-43) Kambe Yesu u hi nyike xileriso lexi nga eka Matewu 28:19, 20. (Hlaya.) Yesu u byele vadyondzisiwa vakwe leswaku va ‘famba’ va ya eka vanhu hinkwavo. Hi Pentekosta ya lembe ra 33, Yehovha u kombise leswaku u lava leswaku mahungu lamanene ma chumayeriwa emisaveni hinkwayo. Hi siku rero, swirho swa kwalomu ka 120 swa vandlha lerintshwa swi tatiwe hi moya lowo kwetsima naswona swi sungule ku vulavula ni Vayuda ni vanhu va matiko lava veke swirho swa vukhongeri bya Xiyuda hi tindzimi to hambanahambana. (Mintirho 2:4-11) Endzhaku ka sweswo, swi sungule ni ku chumayela Vasamariya. Kutani hi lembe ra 36, se a swi chumayela ni vanhu va Matiko lava nga yimbangiki. Leswi a swi vula leswaku Vakreste a va fanele va chumayela vanhu hinkwavo emisaveni!\n13, 14. (a) “Xileriso lexintshwa” xa Yesu xi katsa yini? (b) I yini leswi hi swi dyondzaka eka xikombiso xa Yesu?\n13 Nakambe Yesu u vule “xileriso lexintshwa” xa ndlela leyi hi faneleke hi va khoma ha yona vamakwerhu. (Hlaya Yohane 13:34, 35.) Minkarhi hinkwayo hi fanele hi va rhandza naswona hi tiyimisela hambi ku ri ku va fela. Lowu a ku ri nchumu lowu munhu a nga boheki ku wu endla hi ku ya hi Nawu wa Muxe.—Matewu 22:39; 1 Yohane 3:16.\n14 Yesu i xikombiso lexinene xa ndlela leyi munhu a nga ri kombisaka ha yona rirhandzu ro kala vutianakanyi. A a va rhandza swinene vadyondzisiwa vakwe lerova u va fele hi ku swi rhandza. Naswona u langutele leswaku valandzeri vakwe hinkwavo va endla hilaha ku fanaka. Kutani hi fanele hi tiyimisela ku tiyisela swiphiqo hambi ku ri ku fela vamakwerhu.—1 Vatesalonika 2:8.\nNKONGOMISO WA SWESWI NI LE NKARHINI LOWU TAKA\n15, 16. Namuntlha swiyimo swa hina swi cince hi ndlela yihi naswona Xikwembu xi hi kongomisa njhani?\n15 Yesu u hlawule “hlonga ro tshembeka ni ro tlhariha” leswaku ri phamela valandzeri vakwe ‘swakudya swa moya hi nkarhi lowu faneleke.’ (Matewu 24:45-47) Swakudya leswi swi katsa nkongomiso wa nkoka lowu nyikiwaka vanhu va Xikwembu loko swiyimo swi cinca. Swiyimo swa hina swi cince hi ndlela yihi?\n16 Hi hanya “emasikwini yo hetelela” naswona ku nga ri khale hi ta langutana ni nhlomulo lowu nga si tshamaka wu va kona. (2 Timotiya 3:1; Marka 13:19) Nakambe, Sathana ni madimona yakwe va hlongoriwe etilweni va lahleriwa emisaveni, laha va xanisaka vanhu swinene. (Nhlavutelo 12:9, 12) Ku engetela kwalaho, hi yingisa xileriso xa Yesu hi ku chumayela emisaveni hinkwayo eka vanhu vo tala naswona hi tindzimi to tala ku tlula rini na rini!\n17, 18. Hi fanele hi endla yini loko hi nyikiwa nkongomiso?\n17 Nhlengeletano ya Xikwembu yi hi nyika switirhisiwa swo tala leswaku swi hi pfuna entirhweni wo chumayela. Xana wa swi tirhisa? Eminhlanganweni ya hina, hi nyikiwa nkongomiso wa ndlela leyi hi nga swi tirhisaka ha yona hi ndlela leyi humelelaka. Xana u teka nkongomiso lowu tanihi lowu humaka eka Xikwembu?\n18 Leswaku hi kuma mikateko ya Xikwembu, hi fanele yingisa nkongomiso hinkwawo lowu xi hi nyikaka wona hi ku tirhisa vandlha ra Vukreste. Loko sweswi hi yingisa, swi ta hi olovela ku yingisa nkongomiso hi nkarhi wa “nhlomulo lowukulu,” loko misava hinkwayo ya Sathana yo biha yi herisiwa. (Matewu 24:21) Endzhaku ka sweswo, hi ta lava nkongomiso lowuntshwa wa ndlela leyi hi faneleke hi hanya ha yona emisaveni leyintshwa yo lulama leyi yi nga taka yi nga ha lawuriwi hi Sathana.\nEmisaveni leyintshwa, hi ta kuma tibukunsongwa leti nga ni nkongomiso lowuntshwa wa ndlela leyi hi faneleke hi hanya ha yona eParadeyisini (Vona tindzimana 19, 20)\n19, 20. Hi tihi tibukunsongwa leti nga ta pfuriwa naswona hi byihi vuyelo lebyi nga ta va kona?\n19 Enkarhini wa Muxe, tiko ra Israyele a ri lava nkongomiso lowuntshwa, kutani Xikwembu xi ri nyike Nawu. Hi ku famba ka nkarhi, vandlha ra Vukreste a ri fanele ri yingisa “nawu wa Kreste.” Hilaha ku fanaka, Bibele yi hi byela leswaku emisaveni leyintshwa, hi ta kuma tibukunsongwa leti nga ni nkongomiso lowuntshwa. (Hlaya Nhlavutelo 20:12.) Swi nga ha endleka, tibukunsongwa leti ti hlamusela leswi Yehovha a swi languteleke eka vanhu hi nkarhi wolowo. Loko vanhu hinkwavo, ku katsa ni lava pfuxiweke eku feni va ti hlaya va ta kota ku tiva leswi Xikwembu xi va navelelaka swona. Tibukunsongwa leti ti ta hi pfuna leswaku hi dyondza swo tala hi ndlela leyi Yehovha a anakanyaka ha yona. Hi ta tlhela hi twisisa Bibele ku antswa, naswona eParadeyisini hi ta rhandzana ni ku xiximana. (Esaya 26:9) Anakanya swilo swo tala leswi hi nga ta swi dyondza ni ku dyondzisa van’wana hi kongomisiwa hi Hosi ya hina Yesu Kreste!\n20 Loko hi yingisa nkongomiso lowu “tsariweke eka tibuku-nsongwa” naswona hi tshama hi tshembekile eka Yehovha loko hi ringiwa ro hetelela, u ta tsala mavito ya hina hilaha ku nga heriki eka “buku-nsongwa ya vutomi.” Kutani hi ta kuma vutomi lebyi nga heriki! Xisweswo hi fanele hi YIMA kutani hi hlaya leswi Bibele yi swi vulaka, hi LANGUTA leswaku hi twisisa leswi swi vulaka swona eka hina, kutani hi wu YINGISA sweswi nkongomiso wa Xikwembu. Loko hi endla swilo leswi, hi ta pona nhlomulo lowukulu ni ku tiphina hi ku dyondza hi Yehovha, Xikwembu xa rirhandzu ni lexi tlhariheke hilaha ku nga heriki.—Eklesiasta 3:11; Varhoma 11:33.\n“Nawu wa Kreste”: Wu katsa swileriso hinkwaswo swa Yesu, ku katsa ni xa ku chumayela mahungu lamanene emisaveni hinkwayo ni ku rhandza vamakwerhu. Nawu lowu wu tsariwe etimbilwini ta hina naswona wa hi kongomisa hinkwako laha hi nga kona. Loko hi yingisa nawu lowu, Yehovha u ta hi katekisa hi ku hi nyika vutomi lebyi nga heriki