⚏जनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाः\nजनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाः\nने. स. ११३६ पोहेलागा पारु बिराजकाजी राजोपाध्याय\nतारा प्रधान । वय्‌कः थौंकन्हय् नेपालभाषा केन्द्रिय विभागय् नेपालभाषाय् स्नातकोत्तर तगिंया विद्यार्थी खः । छम्ह नेवालं नेपालभाषा विषय कयाः ब्वनेगु बांलाःगु खँ खः, तर छुं विशेष खँ मखये नं फु । छम्ह नेवालं नेपालभाषा ब्वन, छु तःधंगु खँ ले ? गुलिसिया म्हुतुं थथे नं पिहां वयेफु । तर तारा प्रधानया नेपालभाषा विषयया अध्ययन धाःसा विशेष हे जुयाब्यूगु दु । छाय्‌धाःसा वय्‌कः नेपालभाषा ब्वनेगु हे नितिं सिक्किमंनिसें थन झायादीगु खः । नेपालय् च्वनाः नेपालभाषा अध्ययनया झ्वलय् वय्‌कःया अनुभवयात कयाः वय्‌कःया नेवाः दबूलिसेया खँल्हाबल्हा थन न्ह्यब्वयाच्वना । (सं.)\nथौंकन्हय् नेपालभाषाया अध्ययनया ज्या गथे जुयाच्वंगु दु ?\nआःला न्ह्यइपुस्से हे च्वनाच्वंगु दु । अध्ययनया ज्या बांलाक हे न्ह्याःवनाच्वंगु दु । न्हापा ला जितः तसकं हे थाकूगु खः । उखे सिक्किमय् नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदु । जि थन वयाबलय् नेवाः भाय् ल्हायेमसः, थु नं मथू । अज्याःगु अवस्थाय् न्हापा न्हापा ला क्लासय् च्वनेबलय् छुं हे थुइमखु, तसकं हे थाकूगु खः । तर आः क्लासय् च्वँच्वं दक्वं थुयावन, गुरुपिनि ग्वाहालिं ब्वनावँवं आः अःपुयावंगु दु ।\nसिक्किमंनिसें थन थ्यंक नेपालभाषा ब्वं वयेगु बिचाः गुकथं वल ?\nन्हापा न्हापा ला जितः थज्याःगु बिचाः दुगु मखु । कल्पना म्याडमपिन्सं थन वनाः ब्वँ हुँ धयादिल । थन वयाबलय् खास ला जि खुलाया नितिं जक वयागु खः । खुला थन च्वनाः नेवाः भाय् सयेकाः लिहां वनेगु बिचाः खः ।\nथन वयाः तुलसी सरयात नापलानाः एम.ए. जोइन याना । क्लासय् च्वँच्वं ब्वनावँवं एम. ए. लेभल कम्प्लिट हे यानाः लिहां वने धकाः जिं ब्वनेगु ज्यायात निरन्तरता बियाछ्वया ।\nछुं हे मथूगु अवस्थाय् अभ्यास गुकथं याना वनाले ?\nशुरुइ ज्वजलपा सफू स्वस्वं अभ्यास याना । छेँय् भौजुपिं नापं नेवाः भासं खँ ल्हायेगु याना । थन गुरुपिन्सं नं स्यना बियादी ।\nनेपालभाषा ब्वनेगु नितिं प्रेरणा सुपाखें दत ?\nमुख्य रुपं ला तुलसीलाल सर हे खः प्रेरणा । खुला जक ब्वनाः लिहां वनेत वयाम्ह जितः एम.ए. लेभल पुरा हे यायेत नं वय्‌कलं हे प्रेरीत यानादीगु खः । लिसें जि नेवाः भाय् थु हे मथूगु अवस्थाय् ब्वनेगु नितिं ग्वाहालि बियादीम्ह नं वय्‌क: हे खः ।\nआः थन नेपालभाषा एम.ए. सिधयेकाः योजना छु दु ले ?\nजिगु बिचाः ला अन वनाः नेवाः भाय् मसःपिन्त नेवाः भाय् ल्हाकेगु खः । अन नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदु । अनया मनूतय् दथुइ नेवाः भाय् ल्हायेगु लकस दयेके जितः मन दु । अन स्कूलय् नेवाः भाय् ब्वंकूसां नेवाःतय्‌गु छेँय् नं स्कूल तापाः । आः अन वनाः स्कूल नं जुइफु, मेमेगु अफिस नं जुइफु, नेवाः भाय्‌या नितिं छुं ज्या याये । वालय् छकः अथवा लच्छिइ छकः अन सकसितं मुंकाः नेवाः भाय् गथे यानाः ल्हायेगु धकाः अभ्यास याके ।\nअनं सिक्किम हेराल्ड धइगु नेवाः पत्रिका पिहांवः । उगु पत्रिका प्रचलित लिपिइ हे पिदनाच्वंगु दु । उकीयात अझ बांलाका यंकेत नं छुं याये । पत्रपत्रिका, भेला आदि छु यानाः जी, सिक्किमय् नेवाः भाय्‌या प्रचार यायेगु व स्यनाबीगु जिगु आज्जु खः ।\nसिक्किमय् नेवाः पत्रिका नं पिदं, अन येँयाः हनेगु नं न्ह्याःगु दु, स्कूलय् नेवाः भाय् नं ब्वंकू । थ्व ल्याखं स्वयेबलय् तुलनात्मक रुपं अनया नेवाःतय्‌के चेतना ला आपाः हे दुगु खनेदुनि ?\nआः ला यक्व हे चेतना वःगु दु । न्हापा न्हापा ला भाय् नं मस्यू । थौंकन्हय् इन्द्रजात्रा हनी, सापारु न्यायेकी । इन्द्रजात्राय् थनया कुमारीया फोटो तयाः रथजात्रा याइ । गबलें गबलें थनं हे सःताः पुलुसिक, लाखेय् नं पिकाइ, धुन्या नं पिकाइ । स्कूलय् ब्वंकेगु नं यात । अथेसां स्कूलं लिहांवनाः ला छेँय् खय् भासं हे खँ ल्हाइ अले नेवाः भाय् ल्हायेगु बानी मदयाः ल्वःमनावनी ।\nचेतना दयावल, तर नेवाः भासं खँ ल्हानाजुइगु लकस धाःसा विकास मजूनि । भाषा ल्हाकेगु ल्याखं अन अझं तसकं थाकुनि । अन गामय् छेँय् नं तापाक तापाक दयाच्वनी । अन आः झीसं झीसं हे कुतः यायेमानि । न्यादँ न्ह्यः व आः ला यक्व ह्यूपाः वयेधुंकल । व ल्याखं स्वयेबलय् छुं ई लिपा भाय् ल्हायेगु लकस नं दयावइ धकाः आश काये थाय् ला दु ।\nअन सरकारपाखें भाय्‌या नितिं गुलितक्क ग्वाहालि दु ?\nमुख्य ला सिक्किम सरकारपाखें नेवाः भाय्‌यात नं मान्यता ब्यूगुलिं हे जिपिं नं सचेत जुयागु खः । इन्द्रजात्रा हनेत नं सिक्किम सरकारपाखें ग्वाहालि दु । स्कूल स्कूलय् नं नेवाः भाय् ब्वंकू, शिक्षकपिन्त बांलाःगु आम्दानी दु । नेपालभाषालिसें अन मेमेगु स्थानीय भाषा संरक्षणया नितिं, उत्थानया नितिं सरकारपाखें ग्वाहालि, तिबः गाक्कं दु हे धायेमाः ।\nतुलनात्मक ल्याखं सिक्किम सरकार स्वयां नेपाल सरकारपाखें जाती, भाषायात यानातःगु व्यवहार गथे ताः ?\nथन ला ग्व, सरकारं उलि छुं याःगु मखना जिं । बरु थःथःपिन्सं भाषाया निम्तिं यानाच्वंगु दु । तर सरकारं उलि मयात । अन सरकारं मान्यता बियाः जनतायात सचेत दयेकल । थन ला जनता सचेत जूसां सरकारं वास्ता मयाःगु हे खना जिं । सिक्किम सरकारं याये थें थन नं यानाब्यूगु खःसा ला स्वनिगलय् नेवाः भाय् गन थ्यनी जुइ ।