ပၼ်ႁႃတၢင်းယၢပ်ႇ ဢၼ်ၸၢင်ႊႁူပ်ႉၺႃး တင်း ၽူႈတၢင်းၼႃႈ\n၁။ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင် ?\nၽူႈလၢတ်လၢတ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ လွင်ႈၾိင်းမိူင်း ဢၼ်ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းၵၢၼ်တႅပ်းတတ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ။\nမၼ်းၸၢင်ႊ တၢင်တူဝ်သေ တႅမ်ႈပၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး၊ ၸၢင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လိူင်ႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းၵၢင်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ၊ သင်ဝႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈ ၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၵေႃႉလႂ် ႁဵတ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႊလႆႈထုၵ်ႇ ယိုတ်းဢဝ်ဝႂ်လႅင်ႇၸဵၼ်ႇၶိုၼ်း၊ သင်ႁဵတ်းမႅၼ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸိုင် ၸၢင်ႊလႆႈထုၵ်ႇဢဝ်လိူင်ႈပႃးၵွၼ်ႇ။\nၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊၼႆႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးသွင်မဵဝ်း၊ ပဵၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈသုင် လႄႈ ၽူတၢင်ၼႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ် သုင်သုတ်း သွင်မဵဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တူၺ်းတီႈ ၶေႃႈထၢမ် မၢႆ3ၽူႈတၢင်းၼႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ် သုင်သုတ်း လႄႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈသုင် ပိူင်ႈၵၼ်သင် ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။\n၂။ ၸႂ်ႉဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း လၢၼ်းပျႃႉသေ တႅၼ်းတၢင် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸွင်ႇလႆႈ\nဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉၼႄဝႆႉ ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း ၶၢဝ်ႉၶၢဝ်ႉမၼ်းၵွႆး။ သုၼ်ႇလႆႈ၊ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ် လိူင်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး၊ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ပဵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သေ ၸၢင်ႊလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇယူႇ။\nဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇတႅၼ်းတၢင်လႆႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ။ ဢၼ်ၸႂ်ႉဢႅပ်ႇပလီႇၵေးသျိၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ် တႃႇလိူၵ်ႈလႆႈလၢႆးတၢင်း ဢၼ်လီတီႈသုတ်း၊ လၢႆးတၢင်းဢၼ်တေၸၢင်ႊပဵၼ်မႃးလႆႈ တီႈသုတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်းပၼ်လႆႈ၊ မီးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႊဢဝ် ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး၊ ဢၼ်လႆႈမႃး ႁင်းၵွႆးၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း၊ မၼ်းၸၢင်ႊပၼ်လႆႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်မႃးတီႈသုတ်းယဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီဢဝ် တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်လူင်ႉလႅၼ်ႇ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉၼၼ်ႉၵွႆး။\nတႃႇတၢင်တူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် လိူင်ႈၼႂ်းလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼႆႉ လူဝ်ႇၽူႈတၢင်ၼႃႈယဝ်ႉ။\n၃။ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ် သုင်သုတ်း လႄႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈသုင်ၼႆႉ ပိူင်ႈၵၼ်သင်\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈႁဝ်းပေႃး ပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ၊ လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈသုင် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်းၼႃႈ ဢၼ်မီးသုၼ်ႇ ၸွမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ၸၼ်ႉၸေႊဝဵင်း လႄႈ ၸေႊတွၼ်ႈ ၵွႆးၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်း (ပီႊ 1879 ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ လုမ်းတတ်းသိၼ်သုင်သုတ်း ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ၸွမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႊတီႈတီႈ၊ ႁူမ်ႈပႃး လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်တေလႆႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်း (ပီႊ 1926)။ လိူဝ်ၼၼ် ၾိင်ႈမိူင်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပႃးတႃႇ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လုမ်းသုင်သုတ်း ယဝ်ႉ။\n၄။ ၸွင်ႇၽူႈတၢင်ၼႃႈၶဝ် တေၸွႆႈထႅမ်ၵေႈလိတ်ႈ ပၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇႁဝ်းလႆႈယူႇႁႃႉ\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေၸၢင်ႊ ၸွႆႈထႅမ် ႁႂ်ႈႁဝ်းပေႃး ပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ၊ လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေၸၢင်ႊပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ၊ ပေႃးႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၽွၼ်းယွၼ်းမၼ်းတေပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။\nပႅၵ်ႉသမ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈ တေယိုၼ်ယၼ်ႁပ်ႉဝႃႈ လိူင်ႈဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းတေႉၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈယူႇ၊ ပေႃးၼၼ်ၵွၼ်ႇ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ် ဢၼ်ယိုၼ်ႁပ်ႉၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတေႃႇသူႈ လိူင်ႈယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေၸၢင်ႊႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လႆႈသုၼ်ႇလႆႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\n၅။ ၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ပႃႇရႃႇလီႇၵႄႇ (paralegal) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၽႂ်\nၵူၼ်းၸွႆႈထႅမ်ပၼ် လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်း ပႃႇရႃႇလီႇၵႄႇ (paralegal) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်း လႆႈၶဝ်ႈပၢင်သွၼ် ၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ပၼ်ႁႅင်း၊ ၵၢၼ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵေႈလိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ။\nပႃႇရႃႇလီႇၵႄႇၼႆႉ ၶဝ်ၸွႆႈထႅမ် ပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း၊ လၢႆးဢၼ်ၸၢင်ႊ ၵုမ်းၵုပ်းၶိုၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပိုတီႈ၊ ၸုမ်းတူင်ႇဝူင်း ပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းတၢင် ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၸွႆႈထႅမ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈယူႇ။\nပႃႇရႃႇလီႇၵႄႇ ၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႊၸွႆႈထႅမ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်ႈၵႃႈ လွင်ႈလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတႅၼ်းတၢင် တီႈၽူႈတၢင်ၼႃႈလႆႈ။ ပိူင်တႅၵ်ႈ - ၵၢၼ်ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် တီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၵၢၼ်ၸွမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ပၼ်ထိုင်တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီပၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵွႆး။\n၆။ မိူဝ်ႈႁဵတ်းၽိတ်းၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်\nလႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ် လူၺ်ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ မဵဝ်းလႂ် ဢမ်ႇဝႃႈ မီးသုၼ်ႇၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၶိုၼ်းတွပ်ႇၵႄႈယဝ်ႉ။\nၼႂ်းသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၸၢင်ႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း ႁူမ်ႈပႃး ဝၢႆးလႆႈထုၵ်ႇတီႉၵမ်ယဝ်ႉ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း လႆႈထုၵ်ႇၵုမ်းၶင်ဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇတႃႇလႆႈ ႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၵေႃႉတေႃႇၵေႃႉယဝ်ႉ။\nသင်ဝႃႈ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ် လူၺ်ႈလိူင်ႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊ လူင်းတူတ်ႈပၼ်တၢမ်ႇ ထိုင်တၢႆ ၼၼ်ႉၸိုင် ၸိုင်ႈမိူင်းတေလႆႈ ပၼ်ၽူႈ တၢင်ၼႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။\n၇။ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႃ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ?\nတႃႇတူၺ်း ၽိုၼ်ၼၢမ်းတၢင်း လွင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ တဵၵ်းတီႈၼႆႉၶႃႈလႄႈ။\n၈။ တေလႆႈၸၢင်ႈ ၽူႈတၢင်းၼႃႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႂ်\nထုၵ်ႇလီႁႃ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဝႆးဝႆး ၼင်ႇၵႃႈ ပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nတႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ လႆႈထုၵ်ႇတီႉၵမ် ဢဝ်လိူင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးသုၼ်ႇ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈလႆႈ ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။\nၵၢၼ်ဢၼ် ဢဝ်ၵူၼ်းၸွႆႈ လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်းၼႆႉ ၸဝ်ႉလႆႈၵႃႊႁိုဝ်ၵေႃႈ မီးၽွၼ်းလီၼမ်ၵႃႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ပေႃးပဵၼ်လိူင်ႈၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈၼႆ ၸၢင်ႊႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်းၵၢၼ်ဢဝ်လိူင်ႈ၊ ဢဝ်ၵၢၼ်ႁပ်ႉပၢၵ်ႇသေ ပွႆႇတူဝ်လွတ်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊၵႅတ်ႇၵင်ႈပၼ်ပႃး ၼင်ႇႁိုဝ် ပလိၵ်ႈၶဝ် တေဢမ်ႇလႃႈလီႁဵတ်းလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\n၉။ ၸွင်ႇထုၵ်ႇလီ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်းၼႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ၸွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ\nသင်ဝႃႈ လိူင်ႈၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ် ၸွမ်းၵၼ် လၢႆလၢႆၵေႃႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ႁင်းၽႂ်ႁင်း မၼ်းယဝ်ႉ။\nမိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ထၢင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈတူၺ်း တႃႇပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၽႂ်မၼ်းၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်းၸိုင် မေႃၸၢင်ႊမီးမႃးယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း - မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးတႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တိုၵ်ႉလီ တႃႇသိုပ်ႇတေႃႈသူႈယူႇၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးတႃႇထႅင်ႈသမ်ႉ ၼိုင်ႈသမ်ႉ လီတႃႇယိုၼ်ႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။\nၼႃႈၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉ\n၁ဝ။ ၼႃႈၵၢၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်သင် ?\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ တေႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇၶဝ်ပဵၼ်လႆႈ၊ မိူဝ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၸိူင်ႉယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၾိင်ႈတိုဝ်းၵမ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၾိင်ႈမိူင်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈ လိင်ႉလႅၼ်ႁဝ်း၊ တီႈလုမ်းတိတ်းသိၼ် ဢမ်ႇၼၼ် တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထၢင်ႇၽိတ်း။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ။ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ႁဵတ်းဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုင် ၶဝ်ႈတူၺ်းတီႈတွၼ်ႈ 18 ၸွင်ႇတိူင်ႇၸႅင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ႁဝ်းလႆႈ ၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ ။ ။\nၽူႈတၢင်လၢတ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၾိင်ႈမိူင်း လိူင်ႈလႂ် လိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶေႃၶေႃဝႆႉ။\nၽူႈတၢင်လၢတ်ႈၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်လိူင်ႈမႃးၼၼ်ႉသေ လူဝ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း လႄႈ လူဝ်ႇလႆႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉလႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇမႂ်ၼၼ်ႉဝႃႈ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၽွၼ်းယွၼ်ႈမၼ်း တေပဵၼ်သင်မႃး ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။\nမိူဝ်ႈၸွမ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ပၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်း၊ ဢဝ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉသေ သပ်းလႅင်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈၾိင်ႈမိူင်းယဝ်ႉ။\nမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉတေႃႇသူႈ လိူင်ႈယူႇတီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်တၢင်ႇၼႄ လၵ်းထၢၼ်၊ ၵူတ်ႇထတ်း ထၵ်းထၢၼ် ပၼ်ၵေႃႉ တိုၵ်ႉတေႃႇသူႈလိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တွင်ႈထၢမ် ၵူၼ်းမႃးပဵၼ်လၵ်းထၢၼ် ၽၢႆႇပုၼ်ႉ၊ ၵၢၼ်သၢၼ်ၶတ်း မိူဝ်ႈလူဝ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၵွႆး။\nမိူဝ်ႈႁပ်ႉထွမ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်း တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေလႆႈမီးဝႆႉ၊ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်လူဝ်ႇတၢင်ႇၼႄ တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေပၼ်ၽိုၼ်မိူၼ်မၼ်း တီႈၵေႃႉၸၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်း ပိုၼ်ႉတီႈ ဢၼ်ပဵၼ်လိူင်ႈ၊ ၵူတ်ႇထတ်း လၵ်းထၢၼ်၊ တွင်ႈထၢမ် ၵူၼ်းတူဝ်ထူပ်းတႃႁၼ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇပွင်ႇလႅင်း ငဝ်းလၢႆး ၶိုပ်ႈၼႃႈလိုတ်းသုတ်း တီႈၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၵႅတ်ႇၵင်ႈဝႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶေႃႈမုၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉမႃးၸၢင်ႈမၼ်း လႄႈ ၶေႃႈမုၼ်းလွင်ႈ လိူင်ႈ ဢမ်ႇဢမ်ႇႁူဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတီႈ။ တူၺ်းတီႈ မၢႆ 11 ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈတၢင်းၼႃႈ တေလႆႈထိင်းသိမ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၶေႃႈမုၼ်း တေဢမ်ႇႁူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၼႆၼၼ်ႉၶႃႈလႄႈ။\n၁၁။ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈတၢင်းၼႃႈ တေလႆႈထိင်းသိမ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၶေႃႈမုၼ်းတေဢမ်ႇႁူဝ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇထိင်းသိမ်း ၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈလိူင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမႃးၸၢင်ႈမၼ်း၊ ဢၼ်ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမႃးၸၢင်ႈမၼ်း လၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ဢွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ တၢင်းၼွၵ်ႈ။ ။\nမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ၵႂႃႇတဵၵ်းတဵင် ႁႂ်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိူင်ႇ လပ်ႉဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ။\nၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈဝဵၼ်ႉဝႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ။\nၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေႁဵတ်းၽိတ်းၾိင်ႈမိူင်းၸိုင် မၼ်းတေဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈလႅၼ်ပၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။\nဝၢႆးသေ ၸၢင်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ သင်ၵႂႃႇႁဵတ်းၽိတ်း ၾိင်ႈမိူင်းထႅင်ႈ ဢၼ်မႂ်ႇၸိုင် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇတိူင်ႇလၢတ်ႈ တီႈၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၶဝ်ယဝ်ႉ။\nသင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႃႈ တေၸုၼ်ႉပွႆႇပႅတ်ႈ လွင်ႈဢၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေလႆႈသိူင်ႇလပ်ႉပၼ် ၶေႃႈမုၼ်း ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈဝဵၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။\nမိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈၾၢင်ႉတေႉတေႉ၊ လိူဝ်သေၽူႈတၢင်ၼႃႈယဝ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၵေႃႈ ၸၢင်ႊလႆႈငိၼ်းပႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nသုၼ်ႇလႆႈ တႃႇၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢင်ႈမၼ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်လႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၸဵမ်ဢဝ်ၼႂ်းၶွၵ်ႈ ၶင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။\nလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၽူႈပိၼ်ႇၽႃႇသႃႇ၊ ၵူၼ်းၸၢင်ႈ ဢၼ်ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ၸၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်တေလႆႈသိူင်ႇလပ်ႉဝႆႉသေ ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ၾိင်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၵႅတ်ႇၵင်ႈပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။\nၵွၼ်ႇၼႃႈ မိူဝ်ႈပႆႇလႆႈလၢတ်ႈသင် တီႈၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီ ယွၼ်ၶေႃႈႁပ်ႉႁွင်းဝႃႈ တေသိူင်ႇလပ်ႉပၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။\n၁၂။ ၵၢၼ်ၶတ်းၵၼ် တႃႇပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် (conflict of interest) ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်\nပေႃးၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ် ၵူၼ်းတင်းသွင်ၽၢႆႇ (ၽူႈတဵင်မၢပ်ႇ လႄႈ ၽူႈၶွင်ႈမၢပ်ႇ) ၸိုင် ၸၢင်ႊပဵၼ်မႃး ၵၢၼ်ၶတ်းယႅင်ႉ တႃႇပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ် လႄႈ ၸင်ႇႁၢမ်ႈတပ်ႉဝႆႉ ဢမ်ႇပၼ်ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၵူၼ်းမႃးၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉၵွႆး။\nပေႃးဢဝ် ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်တိုၵ်ႉတိုဝ်းၵမ်ယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ဝႃႈတႄႉ ဢမ်ႇႁၢမ်ႈတပ်ႉဝႆႉသေတႃႉ ၼႂ်းလိူင်ႈဢၼ်မီး ၵူၼ်းလၢႆလၢႆၵေႃႉလႆႈမၢပ်ႇမႂ် ၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼိုင်ႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလီ ႁပ်ႉၵၢၼ်တႃႇၼိုင်ႈၵေႃႉၵွႆး။\nမိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ထၢင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈတူၺ်း တႃႇပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆသေတႃႉ ဝၢႆးလိုၼ်းၸိုင် မေႃၸၢင်ႊမီးမႃးယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း - မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးတႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တိုၵ်ႉလီ တႃႇသိုပ်ႇတေႃႈသူႈယူႇၼၼ်ႉ ငဝ်းလၢႆးတႃႇထႅင်ႈသမ်ႉ ၼိုင်ႈသမ်ႉ လီတႃႇယိုၼ်ႁပ်ႉတၢင်းၽိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ\n၁၃။ မုင်ႈမွင်းသင်လႆႈ တီႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ ?\nသင်ဝႃႈ ၽူႈၼႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉၸိုင် တေႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈ လူင်းလၢႆႈမိုဝ်း ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ် လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ယိုၼ်ႈတၢင်ႇၼႄ တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။\nပေႃးၵူၼ်းၸၢင်ႈၶဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇမႃး ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေၶိုၼ်းပွင်ႇလၢတ်ႈၼႄ၊ တေလၢတ်ႈ လွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ လႄႈ ငဝ်းလၢႆးလိုၼ်းသုတ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်။\nႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇၶဝ်ႈလုမ်း ၵမ်းတေမႃး လႄႈ ဝၢႆးၶဝ်ႈလုမ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းသပ်းလႅင်းၼႄ ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်တေပဵၼ်မႃး။\nတေဢဝ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ\nၶေႃႈပူင် တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်၊ လိၵ်ႈယိုၼ်ႈမွပ်ႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸဵမ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈ ၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သိုင်ႇၾိင်ႈတေ သိမ်းဝႆႉ။\nပေႃးၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးဝႆႉ ၼႂ်းၶွၵ်ႈၶင် ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းၸိုင် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေၶတ်းၸႂ် ၼင်ႇႁိုဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၸဵဝ်းပူၼ်ႉ ၶွၵ်ႈၶင်ၼၼ်ႉ ဝႆးဝႆးယဝ်ႉ။\nၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေလႆႈသဵင်ႈပၼ် ၸွမ်းၼင်ႇၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈဢဝ် ဢဝ်ၵူၼ်းၵေႃႉမၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသေ တေလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇၵူၼ်းၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈသပ်းလႅင်းၼႄဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁဵတ်းလႆႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း - ၸိူင်ႉၼင်ႇႁဝ်းလၢတ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊႁဵတ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် မၼ်းသၢၼ်ၶတ်းၵၼ်တင်း ၾိင်ႈမိူင်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။\n၁၄။ တႃႇႁူပ်ႉထူပ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ဢီႈသင်ဝႆႉ?\nတၢမ်တူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီ ႁႃဝႆႉ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nမိူဝ်ႈတေထူပ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၶေႃႈထၢမ် (ဢမ်ႇၼၼ် ၶေႃႈဢၼ်ၶႂ်ႈၵေႈလိတ်ႈ) ၊ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မႆႈၸႂ်ဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉလူင်ႈၼႃႈယဝ်ႉ ။\nထုၵ်ႇလီႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇၶႆႊလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ၊ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်း၊ သိုဝ်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်းယူဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\n၁၅။ ထုၵ်ႇလီလၢတ်ႈၼႄ ၽူႈတၢင်ၼႃႈဢီႈသင် ?\nလိူဝ်သုၼ်ႇလႆႈ၊ ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ထုၵ်ႇလီထၢမ်ပႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းသင်လႆႈ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၾိင်ႈမိူင်း ၼႆၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ။\nႁႂ်ႈၽူႈတၢင်ၼႃႈ သပ်းလႅင်းၼႄ တၢင်းႁၼ်ထိုင်မၼ်း လွင်ႈ ၽွၼ်းလီ၊ ၽွၼ်ႉႁၢႆႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅပ်းတတ်းသဵၼ်ႈၸႂ် တႃႇတေၶိုင်သၢင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉလႄႈ။\nလိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆႉ ၸွင်ႇပဵၼ်လွင်ႈတူၺ်း တႃႇပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၼႆ ထၢမ်တူၺ်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈၶႃႈလႄႈ။ ထုၵ်ႇလီတွင်ႈထၢမ်ပႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ပႃးၼႂ်းလိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ (ၵူၼ်းၸိူဝ်း ၸၢင်ႈမႃးပဵၼ် ၽူႈလၵ်းထၢၼ် ပၼ်တႃႇလိူင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ) ၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၽူႈတၢင်ၼႃႈ တိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ယူႇႁိုဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ၸွင်ႇယၢမ်ႈႁဵတ်းပၼ်မႃးၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။\n၁၆။ လိၵ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ?\nသင်ဝႃႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉၵၢၼ် တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ပၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႉၸိုင် တေႁႂ်ႈသူၸဝ်ႈ လူင်းလၢႆႈမိုဝ်း ယိုၼ်ႈမွပ်ႈ ပၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈ ၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ လႄႈ ၵူၼ်းၸၢင်ႈ မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nတႃႇတေ ၸွမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈတီႈလုမ်းတတ်းသိၼ်ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ တေဢဝ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ယိုၼ်ႈတၢင်ႇၼႄ တီႈလုမ်း တတ်းသိၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။\nပေႃးယိုၼ်ႈတၢင်ႇတီႈလုမ်းယဝ်ႉ လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တေႃႇထိုင် လိူင်ႈၼၼ်ႉသုတ်းယဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် တေႃႇထိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ လူႉသဵင်ႈတၢႆယဝ်ႉ။\nပေႃးၵူၼ်းၵေႃႉၸၢင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ယိုၼ်ႈတၢင်ႇမႃးႁႂ်ႈ ယိုတ်းသိမ်းပၼ် လိၵ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉၼႆၸိုင် လုမ်းတတ်းသိၼ် မီးသုၼ်ႇ တႃႇယိုတ်းသိမ်းလႆႈယဝ်ႉ။\nပၼ်ႁႃ ဢၼ်ၸၢင်ႊလႆႈႁူပ်ႉတင်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ\n၁၇။ ပေႃးၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇ ၵပ်းသၢၼ် ၸူးႁဝ်းယဝ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ?\nၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇပွင်ႇလႅင်း ၵူၼ်းၵေႃႉၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းယဝ်ႉ။\nၽူႈတၢင်ၼႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇလၢတ်ႈၼႄ ငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ၶိုပ်ႈၼႃႈ လႄႈ ငဝ်းလၢႆးလိုတ်းသုတ်းယဝ်ႉ။\nပေႃးၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢမ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇသူၸဝ်ႈ ႁိုင်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸမ်ဝၼ်း ဢၼ်တေလႆႈယိုၼ်ႈတၢင်ႇ လိုၼ်းသုတ်း ဝၼ်းဢၼ်တေလႆႈႁပ်ႉထွမ်ႇယဝ်ႉၸိုင် ထုၵ်ႇလီပွင်ႇၶၢဝ်ႇ တီႈၽူႈတၢင်ၼႃႈယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ပိူင်ပဵၼ် ယွႆႈမၼ်းပႃးလႄႈ။ ပေႃးလူဝ်ႇၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီတိူင်ႇၸႅင်ႈယဝ်ႉ။\n၁၈။ ၸွင်ႇတိူင်ႇၸႅင်ႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈ ?\nပေႃးမႆႈၸႂ် လွင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ဢၼ်လႆႈၸၢင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ဢဝ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇပႅတ်ႈလႆႈယူႇ။\nပေႃးမီးလွင်ႈ ပွင်ႇၸႂ်ၽိတ်း ၵၼ်တင်း ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ႁဝ်းၸိုင် ႁႂ်ႈမၼ်းသပ်းလႅင်းၼႄလႄႈ။ ယွၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်း ၵေႃႉတေႃႇသူႈလိူင်ႈဝႆႉလႄႈ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၸင်ႇပဵၼ်ဢၼ်တေႉယဝ်ႉ။\nဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၽူႈတၢင်ၼႃႈၼႆႉ ၶဝ်တေဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ် ၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ၊ ၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း။\nပေႃးၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၽိတ်းသိၼ်ၶဝ်ၸိုင် တိူင်ႇၸႅင်ႈလႆႈယူႇ။ ၵၢၼ်ၽိတ်းသိၼ် ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လႃႈလီႁဵတ်း၊ လႃႈလီႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ တိူင်ႇၸႅင်ႈ၊ ဢဝ်လၢႆးတၢင်ႇလၢႆးသေ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပႃးယဝ်ႉ။\nပေႃးပဵၼ် ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ လုမ်းတတ်းသိၼ် သုင်သုတ်း တိူင်ႇၸႅင်ႈလႆႈ တီႈလုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယဝ်ႉ။ တႃႇၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈသုင်တႄႉ တိူင်ႇၸႅင်ႈတီႈ လုမ်းတတ်းသိၼ် ၸၼ်ႉတႂ်ႈၵေႃႈလႆႈ။\nပဵၼ်ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ထၢၼ်ႈလႂ်ၵေႃႈလီ ယဝ်ႉတီႈၶေႃႈတႅပ်းတတ်း လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လုမ်းတတ်းသိၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးသုၼ်ႇတႃႇ ယိုတ်းသိမ်း လႅင်ႇၸိၼ်ႇ ၽူႈတၢင်ၼႃႈလႆႈ တင်းၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵွၼ်ႇ။