مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> دیس دیس دیاں کہانیاں >> کہانی پراگا >> سُنج\nمینُوں گجرات گیاں تریہہ ورھے ہو گئے نیں اوس شہر دا مین جم پل آں پر ہُن اوتھے نہ کوئی جائیداد اے تے نہ کوئی رشتے دار۔ یاری سِول لائن والیاں دی سرکاری پکھی واساں نال ہوندی اے جِتھے نوکری لے جائے اوہ تُر جاندے نیں پر سرکاری نوکراں افسراں دے تے ودھیرے اگے پِچھے ہوندے نیں جیڈا افسر اوڈی بلادر! آبائی پِنڈ شہر وِچ کوتھی وی پوا چھوڑ دے نیں۔ تے آبائی قبرستان وِچ قبر دی تھاں وی ہوندی اے۔ میں تے فوجی افسر آہیا۔ میجر ہویا جیہا نہ ہویا۔ اِک بھرا پِنڈ آہیا اوہ مویا تے آخری وار پِنڈ گیا۔ سولاں ورھے ہو گئے نیں نیڑے دا کوئی رشتے دار ہانی اوتھے کوئی نہیں۔ لہور رہناں پر لہور وی کیہ آہیا میرا۔ نہ بھانجی نہ ورتن۔ بیوی موئی تے کہانی مُک گئی۔ ایہہ پنج سال پُرانی گل اے۔ اِنج لگدا ہے جیویں کدے آہی کوئی نہ۔ پُتر دوویں آئے امریکہ توں اِک اِک واری۔ آخری وار۔ اوہ وی تے آخر ماں دے پُتر آہے۔ دھر مپورے مکان لے کے دے گئے۔ فیر فیصلہ کیتا دوہاں پئی ڈیفنس ہاؤسنگ وِچ منافع اے۔ دوہاں رل کے پنج لکھ جمع کرائے پئی مینُوں ہر مہینے پیسے لبھ جان۔ پنشن تے سُود رل کے ہُن گزارہ نہیں کردے۔ پُتراں نُوں اِک دو واری لکھیا۔ اوہ گولدے کوئی نہیں۔ میں سوچیا خرچہ گھٹا لاں۔ وڈا خرچا کار دا اے۔ جاندا تے کدھرے نہیں بنک جان سبزی لیاون واسطے جاندا ساں۔ کار ویچی دو لکھ ہور جمع کرائے کُجھ آمدن ودھ جائے تے خرچ گھٹ جائے۔اِک ٹی وی رہ گیا اے خبرے ایہدی سنگت نے ہی بیڑہ غرق کیتا اے۔ کلب تے رہ کُجھ نہیں سی گیا۔ سروسز کلب دا ڈیڈھ سو روپیے دا بِل اینویں آجانا۔ تمبولا کھیڈن تے میں نہیں جانا ہوندا۔ ٹینس، سکواش کدے میں نہیں کھیڈے۔ بھلے وقتیں شراب پیویدی سی۔ ہُن تے اکھاں وِچ پان جوگی وی نہیں لبھدی۔ پیسے ہون تے لبھدی اے۔ پیسیاں کھنوں میں تے دس سال پہلاں چھڈ دِتی۔ کدے سوچناں شراب پیندا رہندا تے میرے نال اِنج نہ ہوندی۔ دو چار شرابیاں نال ای بہن اُٹھن ہوندا۔ آنڈھ گوانڈھ میں کِسے نُوں نہیں جاندا۔ کدے وی گوانڈھیاں دا پتہ نہیں سی ہوندا۔ دھر مپورے لوکاں دی محلے داری ہے اے پر آپنے میل دے ماریاں لوکاں نال۔ افسر کوئی ہے تے میں کِسے نُوں نہیں جاندا تے میں ارائیں وی نہیں پئی برادری ہووے۔\nبپتا جیہڑی بنی اے انہونی اے، پر اِنج لگدا اے جیویں میری حیاتی سوڑی ہوندی ہوندی اُکا مُک گئی اے! گھر وِچ ساریاں بتیاں بُجھیاں رہندیاں سن۔ اِک اخبار "دِن"لیناں اوہ وی بزاروں کدے کدائیں۔ کدی انگریزی دا لبھ جائے تے پڑھ لیناں۔ اخبار آلا وی نہیں آوندا۔ چوہڑی دا گھرے آلا مریا تے بُرا لگدا سی اکلے جَنے دے گھر عورت کم کرے۔ نوکر پہلوں کوئی نہیں جد دی بہشتن موئی۔ میں آپ کُجھ پکا کے دو چار دِن کر لیناں۔ ہُن آپ ای جھاڑ پونجھ کر لیناں۔ میں اِک دن فاروق پراپرتی آلے کول گیا۔ گھر دا کاغذ کوئی نہیں سی۔ کاغذ پتر وی بُڈھی ہی سانبھدی سی۔ پر کُجھ کاغذاں دا مسئلہ سی۔ بل سارے پُرانے مالک دے ناں آوندے نیں۔ بلکہ اوس توں وی پہلے مالک دے ناں۔ اوس کہیا، "کاغذاں واطے ایل ڈی اے بڑے پیسے مندے نیں تُسی اونے گھٹ دے چھوڑو۔ آپ کروا لیو۔ چلو سانوں بچت ہو گئی۔"دو چار واری فاروق صاحب نُوں کہیا فیر ٰیال نہ کیتا۔ کُجھ دِناں توں لوک پُچھدے سن پئی ایہہ گھر خالی اے۔ میں سمجھیا کسے دا آون جان نہ کر کے پُچھدے نیں۔ مینُوں کیہ پتہ سی کوئی ایڈی ودی مصیبت آون آلی اے! میری حیاتی دی کہانی ہولی ہولی مُکدی اُکا مُکن آلی اے۔\nکتیں دے دِن سن۔ ستائی اکتوبر سچے میرا جنم دِن افسر بنن دا دِن، پر کیہڑا کدے یاد ہوندا سی۔ سبزی آلے کولوں پچھناں، ،کیہرا وار اے تے اوہ ہسدا اے، "صاحب کدھرے نوکری کر لوؤ۔ تِتھ وار تے یاد رہوے جے!"میں اوس دِن چرِکا جیہا اُتھیا۔ کُجھ دِناں توں ڈھٹھا ڈھٹھا جیہا رہندا ساں۔ سی ایم ایچ گیا سائی کاٹررسٹ کہیا "موسم دا اثر اے بچیاں نال دوستاں نال گل بات کریا کرو۔"کیہ دسدا۔ ہُن پُتراں تے کدے چِٹھی وی نہیں پائی۔ دو سال پہلاں تائیں کدے کدائیں فون کردے سن۔دوہاں دے تھاں پتے وی بدل گئے سن۔ امریکناں ہار ای ہو گئے ہن۔ نالے کہیا اے ماں دے پُتر سن!\nاوس دِن دوپہر نیڑے سوں کے اُتھیا تے بُہتی ای طبیعت ڈھٹھی ڈھٹھی آہی۔ سبزی لے کے پرتیا تے گلی دی نُکڑے اِک صوفہ تے میز پئے سن۔ مینُوں لگا جوں میرے نیں۔ پر بے دھیانا جیہا گھر ول آیا۔ اندر زور زور دی ٹھوکا ٹھاکی ہو رہی سی۔ "کیہ ٹھوکا ٹھاکی نالدے گھر لگی اے؟"میں سوچیا۔ بوہا میرا کُھلا سی میں تے جندرا مار کے گیا ساں۔ اندر سارا سامان اُلٹ پُلٹ ہویا سی تے دو چار مِستری بارِیاں پٹ رہے سن۔ "کون لوک اوتُسیں؟"میں بڑے دِناں بعد فوجی افسر ہار بولیا۔ بہشتن ٹھیک آہدی آہی، "فوج وِچ تے کدے افسراں ہار بولیا نہیں سی ہُن ویچارے کیہ بولنا اے!""اسیں روزے دار آں بھائی جی! ہولی بولو۔ تُسیں کون او؟"اِک مِستری میرے ول ویکھے بغیر بولیا۔ "میں ایس گھر دا مالک آں۔ نِخل جاؤ ایتھوں کون لوک او تُسی؟"میں روہا روہی بولیا۔ اِک پہلوان جیہا اگے آ کے بولیا، "اسی شاہ صاحب دے بندے آں اوہناں ارائیاں کولوں مکان لیا اے۔ ""مکان میرا اے میجر نادر علی میرا ناں اے!""ہولی بول صاحب میں کوئی بولا تے نہیں!"پہلوان میرے نال ویہر کے بولیا۔ "تُہاڈی ماں نوں".......ـ"روزیاں وِچ بھائی جی مونہہ پلیت نہ کراؤ۔ گاہل کڈھنی اسانُوں وی آوندی ہے!"اوہ مستری بے دھیانا مُر بولیا۔ "گھر شاہ ہوراں خریدیا اے۔ مالکاں نال گل کرو جا کے!"میں دوڑیا باہر ول جیہڑا میز سی اوہدے دراز وِچ میرا بٹوہ سی کوئی چار سو روپیہ پیاسی۔ میں دراز کڈھ کے بٹوہ تے چیک بُک لئی۔ اِک میریپُرانی کتاب پئی سی امیر علی دی "بھائی جی تھانے آلیاں ساریاں اکثر پیسے نہیں دیندیاں۔ تریہہ رو پئے پہلوں دے دیو۔ رُکنا میں نہیں روزہ بڑا ڈاڈھا لگا اے۔"میں لڑن جوگا نہیں ساں۔ سریہہ روپئے کڈھ کے اوہدے ہتھ پھڑائے تے بہہ گیا۔ "خیریں تھانے چلے او۔ اجکل پُلس آلے عیدیاں لے رہے ہن۔ کھل لاہ لیندے جے۔ "میں جواب نہ دِتا۔\nتھانے مین حیاتی وِچ پہلی واری گیا ساں۔ خیر روز جاندے ہووو تد وی تھانہ کوئی چنگی تھاں نہیں۔ میں تھانے دار بیٹھیا ویکھ کے اپنا تعارف کریا۔ "میجر نادر علی!"ایتکاں کھسی جیہا مارشل لگا اے فوجی ہون دا کوئی رعب نہیں سی جاپدا۔ "میرے گھر تے قبضہ کر لیا اے کِسے نے!""ایہہ تے سول عدالت دا کیس اے پُلس جائیداداں دے جھگڑے نہیں مُکا سکدی!"تھانے دار وی مستری ہار بے دھیانا جیہا بولیا۔ "ڈاکے دا کیس تے پُلس کردی اے؟ میرا سامان وی چُکیا گیا اے۔""کیہ ایڈیس اے کپتان صاحب؟"میں دھر مپورے دا پتہ لِکھویا۔ "ایہہ تھانے دھرم پورے دا علاقہ اے۔ ""دھرم پورہ تھانہ کِتھے اے؟ "میں پُچھیا۔ "بھائی جی امبر سروں آئے او ؟ اوئے حسینیاں جا اوئے کپتان صاحب نال، کار ہے جے؟ـحولدار حسینا بولیا۔ "نہیں تے ٹیکسی منگاں؟ پیسے ہے جے؟"میں فیر جواب نہ دِتا۔ میں باہر آ کے رکشہ لیا۔ دو موٹے بندے پھس کے بیٹھے۔ "صاحب مینُوں لک دی تکلیف اے۔ اوئے رکشہ روک صاحب نُوں دھرم پورے تھانے لے جا۔ "حوالدار لہہ کے تھانے وڑ گیا۔ رکشے والے نُوں مین پُچھیا، "تھانے دا راہ آوندا ای؟" "اللہ کِسے نُوں نہ وکھائے جی ۔ دھرم پورے دا رہن آلاں تھانے لاہ دیاں گا۔ چالیہہ رو پئے لاں گا۔ "میرے وِچ سودا کرن دی ہمت سی نہ وقت۔ دھرم پورے تھانے دار نہ لبھے۔ میں کہیا میں ایس پی دے گھر چلیاں تے حوالدار کہیا "میں محرر آں تُسی رپٹ لکھاؤ۔ چودھری صاحب آوندے ہون گے۔ روزہ ایتھے ای کھولن گے۔ ""میرے گھر تے قبضہ ہویا اے تے ڈاکہ پیا اے!"ڈاکے دا کہہ کے قبضے دا کیس نہ لکھواؤ۔ کیہدے ناں تے اے مکان؟"حوالدار پچھیا، جوں میں مُلزم آں۔ "پرانے مالک دے ناں۔ ""ایہہ فاروق صاحب آلے مکان دا جھگڑا تے نہیں گلی نمبر پنج دے سنتالی نمبر مکان دا!""ایہہ تُہانوں کنج پتہ اے؟ـ"میں ساؤ بنن دا جتن کیتا۔ "تھانے دار صاحب نال کل گل کر رہے سن ۔ ""پر ڈاکہ تے اج پیا اے۔ کل تے اوتھے میں آپنے گھر ساں!ـ""ہو سکدا اے تُہاڈے نال جھگڑا ہووے۔ ارائیاں دا مکان اے شاہ صاحب نے خریدیا اے پچھلے مہینے۔ ""پچھلے مہینے؟"میرا تراہ نکل گیا۔ ہر گل دی سمجھ آئی۔ میں اُتھ کے ٹُرن لگا "کُکھ پیسے ہے جے؟"حولدار پُچھیا۔ "ڈاکے دا کیس اے۔ اسانوں دوڑ بھج کرنی پوے دی۔ ""رپورٹ دی کاپی دے دیو میرے کول چار سو روپیہ ہے اے۔ "میں سوچیا ایس پی کول رپورت دی کاپی لے جاں۔ "چار سو ویہہ دا کیس نہیں ڈاکے دا کیس اے ""چلو چار سو دیو۔ وڈے ویلے رپٹ دی کاپی لے جایو چوہدری صاحب آپ ویکھ لین۔ "مین نسن دی کتی پر کدھرے ڈھو نہ لگی: ایس پی صاحب، ایل ڈی اے، کور ہیڈ کوارٹر، ٹیشن ہیڈ کوارٹر۔ اج اِک مہینہ ہو چلیا اے۔ "سال لگ جاندے نیں"کِسے آکھیا۔