Yaña ênergiya ütkärgeçläre häm yaña krizislar | TRT Tatarça\nYaña ênergiya ütkärg...\nYaña ênergiya ütkärgeçläre häm yaña krizislar\n03.07.2017 ~ 22.06.2018\n“Aylar buyı Misırğa bäyle Tiran häm Sanafir utrawlarınıñ Soğud Ğaräbstanına birelüe mäs’äläse söyläşelä. Utrawlarnıñ tapşırıluı – tüntäreleşçe Sisi tarafdarları arasında da xätta citdi bäxäslärgä säbäp buldı.\nŞunısı qızıq: Könbatış dönyasında bu mäs’älädä hiçber mäqalä diyärlek yazılmağanı kebek Yaqın Könçığıştan da tawışın yañğıratuçı bulmadı.\nUrta diñgez belän Yaqın Könçığış häm bu räweşle böten dönya östendä bik zur yoğıntısı bulaçaq Tiran häm Sanafir utrawlarınıñ Soğud Ğäräbstanına tapşırıluı mäs’äläsen citdi mäğnädä qarap uzarğa kiräk, çönki bu mäs’älä irtägä ênergiya bazarınıñ iñ köçle köndäşlek mäydanı bulaçağı mäğlüm.\nBu ike utraw Akaba qultığın Qızıl diñgezgä totaştıra. Sina yarım utrawı belän Tirannıñ arası 8 4,3 diñgez mili.\nUzğan atnada Misır İlbaşı Abdulfättah äl Sisineñ Soğud Ğäräbstanına birgän Tiran belän Sina yarım utrawınıñ arasındağı diñgez yulınıñ iseme – xalıqara literaturada “Misırnıñ êçke yulı” bularaq uza. Utrawlarnıñ Ğaräbstanğa tapşırıluı belän bergä bu status betkän buldı. Monnan soñ Qızıl diñgezgä kerü urını belän Akaba qultığınnan çığu urını yaña statusqa qawıştı. Häm yaña status Farsı qultığı buyındağı häm üzgärgän status belän bergä mänfäğätlärendä tiskäre yaqtan üzgäreş bulaçaq böten illärgä yaña problema tudıra.\nBernindi matdi qimmäte bulmağan, östendä ülän dä xätta üsmägän, astında ber gramm nindi dä bulsa yatma bulmağan şuşı ike utraw ni öçen Soğud Ğäräbstanına birelde soñ?\nMisırnıñ utrawları Soğud Ğäräbstanına tapşırıluı belän bergä Farsı qultığına kerü urını monnan arı “xalıqara su yulı” buldı. Yäğni böten illärneñ köymäläre /Akaba qultığına irekle räweştä, berkemgä dä xisap birmiçä kerä ala. Bu räweşle Misırnıñ Farsı qultığına kerüendäge böten xakimiyäte tulısınça betä. Qultıqqa kerep çığular monnan arı kontrolsez bulaçaq.\nYaña statusnıñ İzrailgä biräçäk östenlekneñ berseneñ ênergiya ütkärgeçlärenä yaña al’ternativ yul açuı.\nBu räweşle Rusiyä häm Farsı qultığı illäreneñ Urta diñgez belän Törkiyä aşa salırğa planlaştırğan ênergiya liniyalarına zıyan kitereläçäk. Ênergiya êksportına bäyle bulğan Rusiyä iqtisadı da bik citdi tetränü yäşäyäçäk.\nBöten dönyanı şuşı räweşle qızıqsındırğan bu satunıñ dönya matbuğatında yaqtırtılmawı añlaşılmaslıq wazğiyät tügel.\nSoğud Ğäräbstanı, Berläşkän Gäräp Ämirlekläre häm Baxreyn kebek patşalıqlarda xakimiyätneñ media östendäge yoğıntısı häm köçe bäxäsläşelmäs.\nBöten bu waqiğalar yäşängän çaqta “Äl Cäzirä” kanalınıñ xucası bulğan Qatar däwläte isä qamalış häm diplomatik krizis yäşi ide.\n“Äl Cäzirä” Yaqın Könçığışta uynalğan uyınnarnı açıp salıp, ğaräp cämäğätçelegen uyandıra ide. Häm bu patşalıqlarnıñ berençe maqsatı, qızğanıç, şuşı telekompaniya buldı.\nAmerika Quşma Ştatları Qatarğa milliardlarça dollarlıq qoral satqannan soñ bu ilneñ terrorçılıqqa yärdäm ütmäwen añladı. Bu waqiğa bik qızıq diplomatik taktika bularaq tarixqa uzdı.\nAmerika Quşma Ştatları häm İzrailneñ Rusiyä ênergiya koridorına qarşı yaña koridor buldıru tırışularınıñ buluın isäplärgä mömkin. Bu tırışulardan soñ Rusiyäneñ Äsäd rejimına bäyle oçqıçnıñ bärep töşerelüenä sıltap, Süriyä hawa kiñlegen koaliśiya köçlärenä yabuın açıqlawı – yaña salqın diplomatiya dulqınına säbäp buldı.\nYasalma räweştä uylap çığarılğan Qatar krizisı Misırnıñ şuşı utrawlarnı Soğud Ğäräbstanına satuına iğtibarnı çitkä yünältep toru öçen barlıqqa kitereldeme ällä digän soraw da tua. Älbättä, monıñ öçen genä tügel. Şaqtıy säbäp buluı mäğlüm”\nEtiketlar: yaña krizislar , yaña ênergiya ütkärgeçläre , ênergiya bazarı , Sanafir utrawı , Tiran utrawı , Misırnıñ êçke yulı , Qızıl diñgez , Akaba qultığı , Soğud Ğaräbstanı , Misır , Kön tärtibe , Erdal Şimşek , Ärdal Şimşäk\nKatar krizisı:töreklär häm ğaräplär\nMisır utrawların Soğud Ğäräbstanına birä\nMisır ike utrawın Soğud Ğäräbstanına kire tapşıra\nTörkiyädä çit il keşesenä toraq satuı artqan 22.06.18 09:27:00