AN SUNGH HNU AH NEYMAR NIH CABIA ATTIAL MI CU ATTHA TUK HRINGHRAN – The Chinlung Post\nAN SUNGH HNU AH NEYMAR NIH CABIA ATTIAL MI CU ATTHA TUK HRINGHRAN\nNizan PSG an sungh hnu ah Neymar nih Bible hmang in hnemhnak bia a chimmi cu uar atuk hringhran. Kan theih cio bangin Bayern nih PSG cu 1-0 in an tei hna. Lentecelhnak timi ahcun Celhnak a si bangin pakhat paoh nih teinak cu hmuh hrimhrim a haumi asi. Nizan 2020 UEFA Champion League Final zongah pakhat lawmhnak in an khat i, pakhat an ttap.\nNizan cu vawleipi nih an cuanh dih mi hna asi. An chuihning zong a zoh an dawhdawh ngaingai. Asinain vanchiat ah PSG cu Bayern nih an tei diam hna. Nizan an chuihning zoh tikah PSG lei in alang ngaingai mi pakhat cu Neymar hi asi. Sunghnak an hmuh tikah Neymar cu mitthli he ngaihchia ngaingai in bawlung kun chungah a um zong kan hmuh dih.\nAsinain an sunghmi cungah atuarzia athiam ngaingai. Neymar sining le lungput nih lentecelhnak sullam akhen ngaingai tiah minung tampi hna nih an chim. Sunghnak an hmuh hnu ah cabia dawh taktak in Neymar nih attialmi hrimhrim in upat tlak asinak le fiangtein hmuh khawh asi. Neymar nih cabia attialmi cu atanglei bantuk hi asi.\nLungfak le ngaihchia ngaiin a umnak pic cu Neymar nih Instagram ah ataar hnu ah cabia ah Bible caang attial. Cu a ttialmi Bible ca caang cu 2Tomothy 4:7 nak kha a si.Tlik zuamnak ah khan ka tha a dih umnak in ka chuah cang. Adongh tiang khitkhat ka tli cang, zumhnak kha fek tein ka tleih zungzal. tiah Neymar nih attial.\nRelchih a duhmi caah CNLD kong:CNLD nih teinak a hmuh ahcun Chin State budget a zor lai lo; CNLD Kong Bialehnak. Pakhatnak ah Hihi NLD le USDP Kawl mei-tlai party upa pawl bia meilah asi i ramkhel ah a niam tukmi a si. Atu kan ramkhel ah a biapi bik hi Federal mahte khuakhannak lak ding le democracy (ralkap uknak doh) a nun thai nakding kha asi. Cu lio ah hmuhtheihnak budget, tender le arsa eittinak ding lawngte mit a rak au mi an um.\nMiphun dothlennak ah a hak a kaumi Rakhine, Shan le Kachin tehna ah cun ṭhanchonak (development) hi cu cazin ah an chiah lomi a si. Pahnihnak ah A dik zong a dik lomi asi. ‘Lau hna seh, ttih hna seh’ tinak men asi. Mizoram ah Vai Party a simi Congress nih tuanpi in an rak aupi len bal. Asinain Miphun Party a simi MNF party nih cozah Caan hnih/thum an hun tlaih ve tikah zei pipa aa thlau hlei lo kha, mipi nih an mit in an hmuh tikah cu bia cu an chim ngam ti lo.\nRakhine ah NLD an sung nain an budget a zor hlei lo khih. Pathumnak Laitlang NLD le USDP cozah nihcun Nay Pyi Taw ah an kal i an pipu le sin ah kutdok bang zapei donh in an hal hna. A hal zong an hal ngam lo i an pekmi hna zat paoh kha ‘kan i lawm’ an ti ko rua. Kannih nihcun khukbil in kan hal hna lai lo. ‘Leiba cawh’ tu in kan cawh hna lai. Kum 70 chung thlawh lo chuahtak mi Lopil bang in nan kan hnon i nan kan namneh caah hawi hnu i kan fualnak a si. Panglong minthutu miphun 4 ah kan i tel, Myanmar rampi horkuang ah a rak tlak laite ah Chin Battalion nih minung 200 leng thisen le nunnak in kan rak khamh.\nAtu ah nan kan tuahto ning le nan kan daithlanhning hi kan duh lo tiah a herh le kan sawhchih hna lai. Mahsahlah chan ah E.K Kim Ngin (Laitlang uktu) nih Kawl cozahpi sin ah Laitlang budget hal kha ‘mithmai a bi tuk’ tiah a rak i phuhrung ti a si. Cucu Laimi nih hin kan pale tampi (a bik in Kawl party hnuzul pawl) lungput a si. An pi le an pu pawl nih ‘tam tuk nan kan hal’ tiah sik sual lai an phang i tampi an hal ngam hna lo. Hihi miphun party (CNLD) le Chin mino nih kan duh ti lo.\nMizoram hruaitu Pu Lal Deng nih India cozahpi sin ah budget a hal hna tikah Vai bawi pawl an zai lengmang, ti a si. “Nan chuahpimi vial a tlawmte, nan halmi a tam tuk” an tak ti. Cu tikah “A si le kannih hi khingrit kan si ai, iinn-dang teh kan chuah ko ne lai” a ti hna i, Vai pawl an lau (thinphang) ti a si. Kutdawh ramkhel policy in leiba cawh ramkhel caan a si cang. Palinak ah 2008 Phunghrampi ningin budget phawtning hi zoh usih. Section (193) ning in Chin cozah nih ramthen budget cu suaisam a si i section (230) ningin President hruaimi Finance Commission ser a si.\nCu ah cun Chin cozah lutlai Chief Minister zong aa tel ko. Cu Commission nih (230) (d) ningin ramṭhen cozah kip kha budget ṭhenhphawtnak an tuahmi a si. Cu hlan ah cun ‘bawi tawzat a thiam deuh paoh tam deuh hmuh a rak si ko. Cucu “a ṭah aw a thang deuh paoh hnuk tam deuh din” asiloah “hal u law pek nan si lai’ timi policy kha a rak si. Asinain atu ahcun cu tin a si ti lo. Democracy ram ah an hmanmi Financial Commission i budget ṭhenhphawt ning tahfung (criteria) a simi– sifahnak cazin (poverty index), milu tlawm-tam (population), hmunhma/hlat-naih (geography/distance) ti pawl kha zoh in Myanmar ram zong ah budget ṭha tein ṭhenhphawt a si cang, kum 2018 hnu khan biatak tein zulh a si.\nUN, World Bank, ADB le IMF tepawl nih formula/method/criteria an suaisampi. Cucu India i Finance Commission bantuk khi a a si cang. Cucaah a fawinak cun budget ṭhentphawtnak hi bawi tluanh le party vote pek tepawl he a pehtlai ti lai lo.Atu i Laitlang ah budget hawi nakin zatuak(%) tamdeuh kan ngahmi zong khi Myanmar ram ah sifahnak buaktlak 24% lawng a si lioah Laitlang kha sifahnak 58% a si.\nYangon, Mandalay tepawl 13% lawng an si tikah a let 5 tluk in kan sifahnak a zual caah a si. UN i SDG-2030 hmuichon ning in sifah hloh a herh caah a si. Pa 5nak Laitlang cozah nih thanchonak le sipuazi (development & economy) kongah idea an ngeih lo tuk caah le an ralchiat tuk caah (asiloah an lungput a that lo caah) a lut ding hnga tluk hmanh in a lut lo. A nai bik pakhat ka chim lai. India cozah nih kum fatin Laitlang le a ramri he aa pehmi Myanmar ram ṭhanchonak caah USD 5 million hi earmark a tuah peng (a chiah peng) nain “a soktu um lo ruang ah” zatceo hmanh kan hmang kho ballo tiah an counselor nih a ka chimh lengmang. Cozah nih hnatlakpi a hauh caah a si.\nKaa tuar lo i CNF tang ah dirhmi CCPR min in 2017 lioah USD ting 5 man tluk ka sokpi hna. Chin State cozah nih recommendation min a ṭhu ngam lo “cunglei Nay Pyi Taw ah va kalpi uh” an kan ti. Asinain Peng pakhat project ca vial ahcun CM nih Vuanci Soe Thet kha min a ṭhutter ko tiah kan theih, cu tu cu hei chia ko usih. Cucu kan i tuar ti lo i naite May thla ah khan Paletwa ralzam pawl caah ti in project cu USD sing 2 man kan sok ṭhan i Chin Cozah nih min an thu duh/ngam hoi lo. Recommendation pek kha upadi nih a kham lo i ngamh/duh lo awk hrim a si lomi a si.\nZeitluk in dah mizapi kan sungh! Chin cozah nih ṭhanchonak ca ah idea ngei hna sehlaw project tuah cawk lo a si. Ramdang bawmhnak tampi a luhter khawh.Biafunnak. Cucaah CNLD teinak kan hmuh i cozah kan kai ahcun Chin cozah budget a zor hlei lai lo leng ah project tampi kan ser khawh lai caah ramchung ramleng in ṭhanchonak budget tam deuh hmanh in a lut lehlam lai.Credit:Salai Ceu Bik Thawng\nCNLD KONG CU A FIANG KHOTUK CANG HIH, ZAKHAT AH ZAKHAT BAK ASI CANG\nA Voi (6)Nak Laipaih An Tuah miah Champion la Mi minung pahnih Nih phaisa faangkhat hmanh An Hmu Lo.