Эссе "Ээжин тодлврас" (Из воспоминаний бабушки)\nИнфоурок › Другое › Статьи › Эссе "Ээжин тодлврас" (Из воспоминаний бабушки)\nХуучн цаг үзүлгдҗәх фильмсд ямаранчн поезд хәәкрәд ду һархла, мини ээҗин зүркн менрсн болна. Хойр нүднь нульмсар дүүрәд, цааранднь түүгән бәрҗ чадлго асхрулад уульна. Өлн өдрмүд, киитн ут үвл, үкл, - цуг эн үзсн зовлӊ сананднь шинәс босад, чееҗинь атхҗ бәрнә. Тер сиврин цаг экин санаг даӊгин дахна. Һазрт унсн өдмг үзхләрн, өргәд зальврдмн. Хоорнднь зүсм өдмгин чинриг өргҗүлҗ, харһнҗах цагт ямаран үнтә, әмтәхн болдгинь келҗ өгдм. Бичкндән цадтлан идҗ үздгоһан, эс гиҗ төрүц иддгоһан бәәҗ-бәәҗәһәд санандан сергәдмн. Дәкәд мадниг цуһараһимдн хоорндан ни-негн бәәтн, айстан керүл-цүүгә һарһад бәәх керг уга гиһәд давтна. Түрсн, муурсн кемлә хамгин бат элгн-садн нег-негән татдҗ менд амулӊ һарцхана. Сиврин цаста ө-шуһу модн заагт тиим улс чинәһән алдҗах берәд болну, бичкн көвүд болну дөӊгән күргәд үкләснь һарһҗ авцхадг билә. Олн зүсн әәмшг харһдг бәәсмн: һар-көлән көлдәх, моднд даргдх, төөрх, уснд чивх … . Цасн бөлкүсцә чигн зәрм һазрар болдг, ик зууһарн өвдгцә билә. Ик цас үздго хальмгудт тернь күчр болдг бәәсмн. «Көөрк хальмгуд…» гиһәд дуунд дуулдгинь мел ил үзүлгднә. Ээҗм кезәчн келсән, сансан үлгүрәр батлад бәәдмн.\nМини ээҗ зурһан үр һарһсмн: һурвн көвү, һурвн күүк. Эврән эрт өнчрсмн. Эцкнь дәәнә түрүнд Сталинградск фронтд әмәсн хаһцла. Невчкн зуур дәәнә пеньс авчала. Хальмг улс цааҗла харһад, Сиврүр туугдхла, ээҗәсн, экәсн хагсцсмн. Өнчрсн күүкиг бичкдүдин герт илгәхәр бәәсмн, зуг нег орс бер гертән авла. Бийнь олн үртә, болв юмнас әәлго хальмг күүкиг эврәннь күүкдлә хамдан әдләр асрсмн. Тер бер цаһан седклтә, өр-өвчн зүрктә билә. Ээҗм нег ахта бәәҗ. Ахнь Широклаг тосхлһнд йовулгдсн учрар, дән чилтл, зәңг-зә уга билә. Әрә әмд үлдәд, кесг сардан ээҗән, экән, дү күүкән олҗ авх саната бәәҗ. Аштнь ээҗм олҗ авч. Орс бер иҗлдсн күүкиг ахднь өгшгоһар седсмн. Арһ уга, ахднь дү күүкинь көтлүләд һарсмн. Мини ээҗ тер берин нер усинь эс медҗ авсндан кесгтән һундла. Цааранднь ахтаһан талдан һазрт одсмн. Орс бер салхларн, мини ээҗдм бичкн нүдтә сиик зүүлһҗ өгсн бәәҗ. Тер сиикиг кесгтән зүүҗ йовла. Харм төрхд, ода тер сиик уга. Геедрсн болх кевтә. Зуг ээҗин зургт чикнәннь ашкднь нүдтә сиик үзгднә. Терүгән үзчкәд, мини ээҗ эн тууҗан шинәс эклнә.\nГесн өлн болхла, күн юуһар болвчн бийән теҗәнә. Хальмгудас ик зунь үксн үкрин, мөрнә мах, бондцгин хальсд идҗ йовла. Энд-тенд үкр үксн болхла, хальмгуд нег-негндән зәӊгләд, утхан авад һарцхадг бәәҗ. Дәкәд хальмг күүкд улсиг бруцеллёзар гемтә үкрмүдиг саалһдг, хәләлһдг бәәсмн. Ода санхнь, мана ээҗ-экнрин һар-көл шарклад, зоваһад бәәснь учринь тер гемд кевтә. Харһнҗах бичкдүдтән тер үс чигн хулхалад өгдг бәәсмн. Хамгин әәмшгтә көдлмш хальмгудар келһдг билә. Үлгүрлхднь, стеклозаводт шил үләһәд кесгнь шавтсмн. Дәкәд болхла, экин келсәр, тедн ик-ик хәәснд хлоркта юм буслһдг бәәҗ. Тер хлоркта буслҗах усна ууринь күүнә нүд хорсаһад иддг бәәҗ. Хөөннь кесгнь нүдндән гемтә болцхав. Мини ээҗ тиим көдлмшт көдлҗ йовла. Хойр нүднь бас гемтсмн. Җил ирвәс нүднәннь харан дор орад бәәв. Геснь икәр өлсхлә, бәәҗ ядад, һууль хәәдг болцхав. Бәәрн улс әдл болдго билә. Негнь санан зовад бәәсн хотарн хувалцдг, наадкнь дуудҗ авад гүвддг.\nСиврт туугдхларн, экм арвн һурвта билә. Җилмүд давад, өсәд, шин һазртан иҗлдәд бәәцхәв. Баһчуд хоорндан ни-негн, сән-сәәхн бәәцхәсмн. Немш, орс, хальмг болн нань чигн келн улс хамдан көдләд, нәәрән һарһад үүрлцхәд бәәҗ. Тер түрү-зүдү цагт бәәрн улсудас боднцг тәрдг, тәмк урһадг авъяс дассмн. Мини ээҗ Сиврт авалян харһад, ханьцад, ууһн үрән һарһад удлго теегүрн нүүсмн. Сиврин күүкд тәвшгоһар уульдг билә. «Үлдтн. Хамаран однт? Цаг давулҗаһад хәрх болвзат?» - гиҗ келцхәдг бәәҗ. Маднд болхла, теегин аһар, үнр соңсгдсн болҗ медгддг билә. Ода санхнь, Сиврт кесгнь көл деерән һарчасмн. Үкр бәрәд, боднцган суулһад иҗлдҗәсмн. Болв эңкр һазр-уснас даву юмн уга бәәҗ. Цуһар шууглдад, инәлдәд хәрцхәләвидн.\nОда ээҗм сәәһән хәәлә. Келҗ өгсинь соңсад, тодлад авлав. Өрк-бүләрн Санлын өдрт Зулан өргнәвидн, зальврнавидн. Сиврт үлдсн, Сиврәс ирсн мана седклд.\nНомер материала: ДБ-343552\nПрезентация на тему "Осетинские музыкальные инструменты"