aurreiritziak | Telp tailerrak
Aurreiritzi eta aitzakiarik ez
Osteguna, 2015eko urriaren 8a
Letrak Euskaraz! taldekoen beste bideoa bat dugu hemen. Oraingoan Euskararen erabilera mugatzen duten aurreiritzi eta aitzakiei egurra ematen!
Zergatik egiten dugu askotan euskaldunok gure artean erdaraz?
Asteartea, 2014ko urtarrilaren 14a
Galdera horri erantzunez, hainbat arrazoi eman zituen Ainhoa Lasa Emuneko lankide eta TELP tailerretako dinamizatzaileak Kike Amonarrizek aurkezten duen ETB1eko Tribuaren Berbak saioan. Urte berrirako euskararekiko asmoen gaiaren harira, euskaldunok geure artean erdaraz egiteko joeraren inguruan eta Telp tailerretako gako batzuen berri hitz egin zuten Kikek eta Ainhoak. Bien arteko elkarrizketatxoa azpiko loturan duzue:
Eta zuek, ba duzue zuen hizkuntza jokaerari buruzko asmo berririk 2014rako?
Aurreiritzi linguistikoak desmuntatzen II
Asteartea, 2013ko martxoaren 19a
Norbait gaztelaniaz zuzentzen zaigunean zein hizkuntzatan erantzuten diogu? Gure artean oso hedatuta dagoen aurreiritzi bat da edukazio falta dela euskaraz erantzutea gaztelaniaz hitz egiten dizutenean.
Teorian, badirudi errespetu adierazpen eredugarria izan daitekeela gaztelaniaz erantzutea gaztelaniaz egiten dizunari. Praktikan, aldiz, portaera horrek gaztelaniaren alde egiten duen idatzi gabeko arau bati erantzuten dio, edukazio txarreko eta antzekoak deitu ez gaitzaten.
Portaera horrek ez luke ezer txarrik izango euskara eta gaztelania garrantzia sozial berbera izango balute eta, ondorioz, erdaldunek ere hizkuntza aldatuko balute norbaitek euskaraz egiten dienean. Kontua da, ez dela horrela izaten, salbuespenak salbuespen. Era horretan euskararentzat kaltegarria den disimetria bat sortzen da: talde batean gaztelaniaz hitz egiten duen norbait badago, "edukazioagatik", gainontzekoak ere gaztelaniaz hitz egiten dute. Horrela, euskaraz zuzentzen zaizkigunean bakarrik aritzen gara euskaraz, eta horrek, euskararen ordezkatze prozesua indartzen duen euskararen ezkutaketa dakar hainbat esparrutan.
Bitoriano Gandiagaren poesia gogora ekar dezakegu, soziolinguistika ikasgai gisa:
Erabiltzen ez den Euskara
hil egiten den bezala.
Euskara ez da
asko ta asko galdu
asko eta asko erabili delako.
Askotan eta asko
erabili ez delako
galdu da euskara
askoan asko.
askotarako eta beharrez [halabeharrez] askoka
Errespetu kontu bat izango balitz, hizkuntza aldatzen dugunok beti euskaldunak garenez, ondorioztatu dezakegu erdaldunak ez direla errespetuzko pertsonak. Baina horrek ez du ez hanka ez bururik ezta? Hizkuntza izan beharrean, beste arlo bateko adibide bat jarrita, ulertu dezakegu aurreiritzi honen zentzugabekeria. Demagun ni lagun batekin egunero kafea hartzera joaten naizela. Egunero nik ordaintzen dut kafea, lagunak ez du inoiz ordaintzen. Egunero, egunero, egunero… Kasu horretan zer izango nintzateke? Errespetu handiko pertsona ala… (zuk zeuk jarri adjektiboa).
Era horretako fenomeno sozialek gertakari kezkagarri bat azaleratzen dute, eremu batzuetan (hirietan, esaterako) euskarak duen erabilera urria. Idatzi gabeko arau horrekin apurtzea ezinbesteko baldintza da normalizazio prozesu batean aurrera egiteko. Gainera, kasu askotan gaztelaniaz zuzentzen zaiguna ere euskalduna izan daiteke, edota ulermen maila ona duen gaztelaniaduna, beraz, zergatik ez erantzun euskaraz? Eman euskara elkarri, sorpresa atsegin asko edukiko ditugu eta.
Zuk nik hitz egiten dudan hizkuntza egin behar duzu
Asteartea, 2013ko urtarrilaren 8a
Oraingoan aurreiritziei buruz hitz egiteko aitzakia Galizia aldean jasotako gertaera batean aurkitu dugu. Radio Galega irrati publikoan galizieraz hitz egiten da baina hara non entzuleren bat ez dago ados eta gauetan emititzen den Pensando en ti irratsaiora deitu du bere kexa azaltzeko. Hona hemen entzule eta irratsaioko gidaria den Alberto Freireren arteko eztabaida:
Ikus dezakegunez ez gara euskaldunok bakarrik horrelako aurreiritziei egin behar diegunok. Minorizatutako hizkuntzak dauden beste lurralde batzuetan ere horrelako egoerak jasn behar izaten dituzte.
Ariketa bat proposatu nahi dizuegu: entzule horrek botatzen dituen hainbat aurreiritzi beste egoera eta lurralde batzuetan entzunak ditugu ezta? Batzuk zerrendatuko ditugu eta guztion artean ea zer nolako erantzunak bururatzen zaizkigun gure ohiko bizitzan horrelakoei aurre egin beharko bagenie, ados? Ea ba, hona hemen zerrenda:
– Nik espainolez hitz egiten badizut, zuk niri hizkuntza berean egin behar didazu, guztiona da eta.
– Zuk edukazioagatik nik hitz egiten dudan hizkuntza egin behar duzu, ni hemen bizi bainaiz baina ez naiz hemengoa.