﻿ Математика фанидан компетенциялар | «Умид» ИДУМ\nDushanba Oktyabr 9th, 2017 Dushanba Oktyabr 9th, 2017 Фанлар бўйича компетенция 1та фикр билдирилган\nМатема́тика (қад. юнон. μᾰθημᾰτικά ; μάθημα — билим, фан) аниқ мантиқий мушоҳадаларга асосланган билимлар ҳақидаги фан. Дастлабки объекти саноқ бўлгани учун кўпинча унга “ҳисоб-китоб ҳақидаги фан” деб қаралган. Бугунги математикада ҳисоблашлар, ҳатто формулалар устидаги амаллар жуда кичик ўрин эгаллайди. Математика энг қадимий фан соҳаси бўлиб, узоқ ривожланиш тарихини босиб ўтган ва бунинг баробарида “математика нима?” деган саволга жавоб ҳам ўзгариб, чуқурлашиб борган. Юнонистонда математика деганда геометрия тушунилган. 9—13-асрларда математика тушунчасини алгебра ва тригонометрия кенгайтирган. 17—18-асрларда математикада аналитик геометрия, дифференциал ва интеграл ҳисоб асосий ўринни эгаллаганидан сўнг, то 20-аср бошларигача у “миқдорий муносабатлар ва фазовий шакллар ҳақидаги фан” мазмунида таърифланган.\nМатематика фанига оид компетенциялар\n(ФК1) Математика мазмунига оид умумий компетенция\nберилган сонларни ва энг содда касрларни ўқийди, ёзади, таққослай олади, тартибга солиб, турли кўринишларда тасвирлай олади;\nсодда сонли ифоданинг қийматини оғзаки ва ёзма ҳисоблай олади;\nсодда амалий, матнли ва мантиқий масалаларни еча олади;\nтекислик ва фазодаги содда геометрик фигураларни тасаввур қилади, танийди ва тасвирлай олади;\nобъектларни хоссалари бўйича тартиблайди ва содда комбинациялар туза олади;\nсодда амалий ҳолатларда тайёр жадвалларга маълумотлар кирита олади, энг содда диаграммалар шаклида тасвирлай олади.\n(Математика фани чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг бошланғич 4-синф битирувчилари)\nарифметик ҳисоб-китоб техникасига ва жуфт-тоқликка оид қизиқарли, ностандарт ва матнли масалаларни еча олади;\nбўяшлар, қоплашлар, қирқишлар, симметрияга оид содда геометрик масалаларни еча олади;\nсодда амалий вазиятларда комбинаторик ва мантиқий масалаларни еча олади;\nэлектрон ахборот манбаларидан турли кўринишдаги содда математик маълумотларни излаб топади, фойдалана олади.\nнатурал, бутун ва рационал сонларни ўқийди, ёзади, таққослай олади, тартибга солиб, турли кўринишларда тасвирлай олади;\nфоизлар, пропорциялар ва касрларга оид содда амалий масалаларни еча олади;\nифодаларнинг йиғиндиси, кўпайтмаси, бутун кўрсаткичли даражалар), содда радикаллар, содда тригонометрик ифодаларни ўз ичига олган формулалар бўйича аниқ ва тақрибий арифметик ҳисоб-китоблар ҳамда айний алмаштиришларни бажариб, амалда қўллай олади;\nсодда кетма-кетликлар (жумладан, арифметик ва геометрик прогрессиялар) ва функцияларни таний олади ҳамда таҳлил қила олади;\nтекисликда фигураларнинг хоссалари, геометрик алмаштиришлар, вектор ва координаталар усулларидан фойдаланиб масалаларни еча олади, содда тасдиқларни исботлай олади;\nсодда фазовий жисмларни ва уларнинг таркибий қисмларини тасаввур қилади, шарҳлай олади, сиртларининг юзалари ва ҳажмларини тайёр формулалардан фойдаланиб ҳисоблай олади;\nсодда комбинаторик масалаларни еча олади;\nамалий вазиятларда ҳодисаларнинг рўй бериш-бермаслик имкониятларини ҳисоблай олади ва баҳолай олади.\n(Математика фани чуқур ўрганиладиган ихтисослаштирилган умумтаълим муассасаларининг 9-синф битирувчилари)\nсонларнинг бўлиниш муносабатига, Дирихле ва математик индукция принципларига, жуфт-тоқликка оид ностандарт масалаларни еча олади;\nайниятларга, кўпҳадларга, тенгламалар ва тенгсизликларга оид ностандарт масалаларни еча олади;\nучбурчаклар ҳақидаги классик теоремалардан ва мураккаб бўлмаган ясси фигуралар хоссаларидан фойдаланиб геометрик масалаларни еча олади;\nграфларга, тўпламлар, объектларнинг такрорсиз комбинацияларига оид масалаларни еча олади;\nсодда амалий вазиятларда рўй берадиган ҳодисаларнинг эҳтимолликларини топа олади, рўй бериш-бермаслик имкониятлари бўйича таққослай олади;\nтурли манбалардан маълумотларни излаб топади, дастлабки ишлов бера олади.\nкомплекс сонларни ўз ичига олган содда сонли ифоданинг қийматини ҳисоблай олади;\nформулалар бўйича аниқ ва тақрибий арифметик ҳисоб-китобларни ва айний алмаштиришларни бажара олади;\nўрганилган турлардаги тенгламалар ва тенгсизликларни ҳамда уларнинг системаларини аниқ ва тақрибий еча олади;\nтурли усулларда берилган функцияларнинг хоссаларини аниқлай олади, элементар функциялар графикларини тасвирлай олади;\nмураккаб бўлмаган вазиятларда дифференциал ва интеграл ҳисоб усулларидан фойдалана олади;\nўрганилган ясси ва фазовий фигуралар хоссалари, геометрик алмаштиришлар, вектор ва координаталар усулларидан фойдаланиб амалий ва ўқув масалаларни еча олади, содда геометрик тасдиқларни исботлай олади;\nсодда тасодифий ҳодисаларнинг моделларини қура олади ва таҳлил қила олади;\nмулоҳазалар ва предикатлар ҳисоби, тўпламлар назарияси, комбинаторикага оид амалий ва ўқув масалаларни еча олади.\n(Математика фанига чуқурлаштирилган махсус мактаб ёки КХК талабалари)\nсонлар назариясига оид масалаларни еча олади;\nностандарт тенглама ва тенгсизликларни еча олади;\nсодда функционал ва дифференциал тенгламаларни еча олади;\nўрганилган ясси ва фазовий фигуралар комбинацияларига оид геометрик масалаларни еча олади;\nкомбинаторикага оид ностандарт масалаларни еча олади;\nамалий вазиятларда рўй берадиган айрим ҳодисалар ва жараёнларнинг моделларини қура олади ва таҳлил қила олади;\nсодда амалий вазиятларни графлар ёрдамида моделлаштира олади.\n(ФК2) Когнитив компетенция (шахснинг мустақил ижодий фикрлаши)\nмаълум математик фактлар ва содда мантиқий қонунлар асосида хулоса келтириб чиқара олади, рост ва ёлғон тасдиқларни фарқлай олади;\nзарур ҳолларда содда ҳисоблаш воситаларини қўллай олади;\nўқитувчи билан ҳамкорликда масаланинг ечимини топиш режасини туза олади, тузилган режа асосида ишлай олади ва ўз фаолиятини тўғрилай олади;\nматематикани ўрганиш жараёнида ўзида ижобий ҳиссиётларни шакллантира олади;\nмустақил равишда ўз билимларини мустаҳкамлай олади.\nўқитувчи билан ҳамкорликда ўқув ва амалий ҳолатларда мақсадни ифодалай олади;\nўқитувчи билан ҳамкорликда ностандарт ва қизиқарли масаланинг ечимини топиш режасини туза олади, тузилган режа асосида ишлай олади ва ўз фаолиятини тўғрилаб олади.\nМасалалар ечишда, назарий тасдиқларни асослашда исботлашнинг содда кетма-кетлигини туза олади, мулоҳазаларнинг мантиқий тўғрилигини баҳолай олади;\nўрганилган математик тушунчалар, фактлар, алгоритмлар, маълумотлар манбаларини ва зарур ҳолларда ҳисоблаш воситаларини қўллай олади;\nўрганилаётган математик вазиятда билишнинг асосий усулларидан (масалан, классификация, анализ, синтез, аналогия, умумлаштириш) фойдалана олади;\nмасала ечимига ижодий ёндаша олади, ечимга яқинлашиш даражасини ва олинган натижани баҳолай олади ҳамда зарур ҳолларда ўз фаолиятини тўғрилай олади;\nмустақил равишда ўз билимларини оширади, янги ғояларни яратади ва қабул қила олади.\nностандарт математик ҳолатларда классификация, анализ, синтез, аналогия, умумлаштириш, дедукция ва индукция усулларидан фойдалана олади;\nқабул қилинган мезонларга асосан ўз фаолияти самарасига баҳо бера олади.\nмураккаб бўлмаган ҳодиса ва жараёнларни математик моделлаштира олади;\nўрганилган математик тушунчалар, фактлар ва алгоритмларни ўқув ва амалий масала ечишда қўллай олади;\nстандарт вазиятларда классификация, анализ, синтез, аналогия, умумлаштириш, дедукция ва индукция усуллари ёрдамида стратегик, рефлексив ва эвристик тафаккур юрита олади.\nностандарт вазиятларда классификация, анализ, синтез, аналогия, умумлаштириш, дедукция ва индукция усуллари ёрдамида стратегик, рефлексив ва эвристик тафаккур юрита олади.\nМатематика фанидан компетенциялар Юклаб олмоқ\nkompetensiya, kompetensiya matematika, matematika, matematikadan kompetensiya, компетенции по математике, компетенция, компетенция математика, математика, математика фанидан компетенция, математикадан компетенция\n← Тил ҳақида шеърлар\nTurbo Pascal 7.0 ва ABC Pascal дастурлари →\nOne thought on “Математика фанидан компетенциялар”\nЗахида Seshanba Dekabr 4th, 2018 at 10:45