श्रीगर्गसंहिता 

अश्वमेधखण्डः - चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः 

रासक्रीडा - 

वज्रनाभिरुवाच - 
अद्‌भुतं कृष्णचरितं मया त्वन्मुखतः श्रुतम् ॥ 
 किं चक्रुर्गोपिकास्तासां स कथं दर्शनं ददौ ॥१॥ 
 तत्सर्वं मुनिशार्दूल मह्यं श्रद्धालवे वद ॥ 
 धन्यास्ते ये हि शृण्वंति कर्णे कृष्णकथां सदा ॥२॥ 
 मुखेन कृष्णचन्द्रस्य नामानि प्रजपंति हि ॥ 
 हस्तैः श्रीकृष्णसेवां वै ये प्रकुर्वंति नित्यशः ॥३॥ 
 नित्यं कुर्वंति कृष्णस्य ध्यानं दर्शनमेव च ॥ 
 पादोदकं प्रसादं च ये प्रभुञ्जंति नित्यशः ॥४॥ 
 इतीदृशेन भावेन श्रमेण जगदीश्वरम् ॥ 
 ये भजंति मुनिश्रेष्ठ ते प्रयांति हरेः पदम् ॥५॥ 
 संसारे ये प्रभुञ्जंति भोगान्नानाविधान्मुने ॥ 
 श्रवणादीन्न कुर्वंति देहसौख्येन दुर्मदाः ॥६॥ 
 ते चांते यमदूतैश्च गृहीताश्च भयानकैः ॥ 
 पतिताः कालसूत्रे वै यावद्‌रविनिशाकरौ ॥७॥ 
 सूत उवाच - 
इत्युक्तवंतं राजानं प्रत्युवाच मुनिश्वरः ॥ 
 गद्‌गदस्वरया वाण्या प्रशंस्य चरितं हरेः ॥८॥ 
 गर्ग उवाच - 
कृष्णे चांतर्हिते राजंस्त्वरं सर्वाश्च गोपिकाः ॥ 
 आचक्षाणाश्च तं तप्ताः हरिण्यो हरिणं यथा ॥९॥ 
 अन्तर्हितं हरिं ज्ञात्वा गोप्यः सर्वाश्च पूर्ववत् ॥ 
 यूथीभूता विचिक्युर्वै सर्वतस्तं वने वने ॥१०॥ 
 पप्रच्छुर्भूरुहान्सर्वान्मिलित्वा तु परस्परम् ॥ 
 हत्वा ह्यस्मान्कटाक्षेण क्व गतो नंदनदनः ॥११॥ 
 तदस्माकं च वदत यूयं सर्वे वनेश्वराः ॥ 
 मार्तंडकन्ये त्वजिरे गोपालो गाश्च चारयन् ॥१२॥ 
 नित्यं चकार लीलां तु स गतः कुत्र नो वद ॥ 
 शतशृङ्गगिरींद्रस्त्वं श्रीनाथेन धृतः पुरा ॥१३॥ 
 वामहस्ते रक्षणार्थं वासवाद्‌व्रजवासिनाम् ॥ 
 न जहाति हरिस्त्वां तु स्वपुत्रं हृदयोद्‌भवम् ॥१४॥ 
 स गतो वद कुत्रास्ते विहाय विपिने च नः ॥ 
 हे मयूराश्च हरिणा हे गावो हे मृगाः खगाः ॥१५॥ 
 किरीटी ह्यलकी कृष्णो युष्माभिः किं विलोकितः ॥ 
 वदन्त सोऽपि कुत्रास्ते वने कस्मिन्मनोहरः ॥१६॥ 
 एतैस्तु वाक्यैः संतुष्टाः कठिनास्तीर्थवासिनः ॥ 
 उत्तरं नैव दास्यंति सर्वे ते मोहिताः किल ॥१७॥ 
 गर्ग उवाच - 
एवं सर्वा हि पृच्छन्त्यः कृष्णचन्द्रं वने वने ॥ 
 वदंत्यः कृष्ण कृष्णेति बभूवुस्तन्मयास्ततः ॥१८॥ 
 चक्रुः कृष्णचरित्राणि तत्र कृष्णमयाः स्त्रियः ॥ 
 यमुनावालुकायां च पदानि ददृशुर्हरेः ॥१९॥ 
 वज्रध्वजांकुशाद्यैश्च चिह्नितानि महात्मनः ॥ 
 तत्पदान्यनुसारेण पश्यन्त्यः प्रययुः स्वरम् ॥२०॥ 
 कृष्णांघ्रिरेणवो नीत्वा मूर्ध्नि धृत्वा व्रजस्त्रियः ॥ 
 पदान्यन्यानि ददृशुश्चान्यचिह्नयुतानि हि ॥२१॥ 
 निरीक्ष्याहुः प्रियासार्द्धं गतः प्रियतमो ह्यसौ ॥ 
 एवं वदंत्यः पश्यन्त्यो गोप्यस्तालवनं गताः ॥२२॥ 
 व्रजन्नग्रे व्रजेंद्रस्तु व्रजेश्वर्या व्रजे नृप ॥ 
 कोलाहलं च गोपीनां श्रुत्वा प्रत्याह स्वमिनीम् ॥ २३॥ 
 शीघ्रं गच्छ प्रिये त्वं तु कोटिचन्द्रसमप्रभे ॥ 
 आगता व्रजनार्यो हि नेतुं त्वां मां च सर्वतः ॥२४॥ 
 ततः प्रिया हरेः पूर्वं शृङ्गारं कुसुमैर्नृप ॥ 
 चकार सुंदरं दिव्यं वृन्दारण्ये च पूर्ववत् ॥२५॥ 
 नंदसूनुः प्रियायाश्च दिव्यं श्रृंगारमेव च ॥ 
 चकार बहुभिः पुष्पैर्भांडीरे च यथा पुरा ॥२६॥ 
 केशप्रसाधनाद्यैश्च स्रक्तांबूलानुलेपनैः ॥ 
 सुंदरी सुंदरेणापि बभूवात्यंतसुन्दरी ॥२७॥ 
 ततः कृष्णस्तु मुदितः पुष्पवृक्षतले नृप ॥ 
 शय्यां पुष्पमयीं कृत्वा तया रेमे रमेश्वरः ॥२८॥ 
 वृन्दावने गोवर्धने कृष्णायाः पुलिने तथा ॥ 
 नंदीश्वरे बृहत्सानौ तथा रोहितपर्वते ॥२९॥ 
 अरण्येषु द्वादशसु सर्वत्र व्रजमंडले ॥ 
 कांतया विचरन्कांतो वंशीवटतले स्थितः ॥३०॥ 
 तत्र शुश्राव गोपीनां वदन्तीनां रवं परम् ॥ 
 स्वामिन्या सह राजेंद्र श्रीगोपीजनवल्लभः ॥३१॥ 
 पुनः प्राह प्रियां प्रेम्णा गच्छ गच्छ प्रिये त्वरम् ॥ 
 कृष्णवाक्यं ततः श्रुत्वा प्राह भूत्वा च मानिनी ॥३२॥ 
 राधोवाच - 
न समर्था प्रचलितुं क्वचिद्‌गेहान्न निर्गता ॥ 
 नय मां ते मनो यत्र दुर्बलां दीनवत्सल ॥३३॥ 
 इति तद्वाक्यमाकर्ण्य रामां रामानुजस्ततः ॥ 
 स्वेन पीतांबरेणापि वीजयामास स्वेदतः ॥३४॥ 
 प्रगृह्य पाणिना प्राह सर्प राज्ञि यथासुखम् ॥ 
 इति सा हरिणा प्रोक्ता मत्वात्मानं वरं परम् ॥३५॥ 
 हित्वासौ स्त्रीजनान् रात्रौ भजते मां रहःस्थले ॥ 
 इति मत्वा तु हरये भूत्वा तूष्णीं व्रजेश्वरी ॥३६॥ 
 वस्त्रेणाननमाच्छाद्य पृष्ठं दत्वा स्थिताभवत् ॥ 
 पुनराह हरिस्तां तु प्रिये गच्छ मया सह ॥३७॥ 
 भजामि त्वामहं भद्रे वियोगार्तां तु शापतः ॥ 
 विहाय गोपीः सर्वाश्च लग्नास्त्वां तु भजाम्यहम् ॥३८॥ 
 त्वं तु मे स्कंधमारुह्य सुखं व्रज रहःस्थले ॥ 
 इत्युक्त्वा मानिनीं मानी स्कंधयानमभीप्सतीम् ॥३९॥ 
 त्यक्त्वा ह्यन्तदर्धे राजन्स्वात्मारामः स्वलीलया ॥ 
 अन्तर्हिते भगवति सहसा सा वधूर्नृप ॥४०॥ 
 अन्वतप्यत दुःखार्त्ता गतमाना रुरोद ह ॥ 
 ततस्तद्‌रोदनं श्रुत्वा वंशीवटतटे त्वरम् ॥४१॥ 
 आजग्मुर्गोपिकाः सर्वा ददृशुस्तां च दुःखिताम् ॥ 
 चक्रुः स्त्रियस्तदंगेषु वायुं व्यजनचामरैः ॥४२॥ 
 स्नापयित्वा तु तां प्रेम्णा काश्मीरसलिलेन च ॥ 
 सिषिचुर्मकरंदैस्तां चन्दनद्रवशीकरैः ॥४३॥ 
 पुनर्वाक्यैः समाश्वास्य गोप्यः कर्मसु कोविदाः ॥ 
 निशम्य तन्मुखाद्यानं गोविंदस्य च मानतः ॥४४॥ 
 मानिन्यो गोपिकाः सर्वा विस्मयं परमं ययुः ॥ 
 विहाय मानं ताः सर्वा आगत्य पुलिनं नृप ॥ 
 स्वरैर्जगुः कृष्णगुणाँस्तदागमनहेतवे ॥४५॥ 

इति श्रीगर्गसंहितायां हयमेधखण्डे 
रासक्रीडायां चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ॥४४॥ 

 हरिः ॐ तत्सत् श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ 

वर्गःगर्ग संहिता