Gagauz gelegaţiyanın yolculuunu kardaş küüyünä, Bolgariyaya annatmadaanan, ilkin isteerim kısaca durgunmaa kazayaklı, Dmitriy Georgieviç Uzunun meraklı yaşamak momentelrindä.\nCÜMNÄ Haberi - 02 Temmuz 2014 Çarşamba - 12:17\nDmitriy Uzun çok yıl bulundu küüdä kolhozun başı olarak, işledi Çadır dolayın öndercilik strukturalarında. Kär bu insandan bän üürendim, ani gagauzların var baalantıları Bolgariyadakı küülärlän. Ani kurulmuş gözäl dostluklar hem yapılêr karşılıklı musaafirliklär.\nŞindiki zaman Dmitriy Georgieviç bulunêr pensiyada, ama paralel olarak işleer sigorta firmasında Donaris-grup menedjer. Bän çoktan tanıyardım bu adamı, Gagauziyanın aktiv patriotunu, o bütün yaşamasını baaladı halkına izmetä. Biraz utancak, ama çetin duran ayakta, doorulukçu, çalışkan, cuvaplı hem güvenni insan. Hep başkalaşêr eni fikirlärlän, angılarını yaşamaya geçirmää çalışêr.\nBu adam, nicä derlär, hep öndä, ilerdä gelärdi. Taa genç çocuk olarak işläärdi komsomolun raykomunda sekretari, instruktor, sora ayırıldı kolhoza “İskra” predsedateli. Uzun zaman, yakın 25 yıl predsedatellik etti kolhozda, sora kolhoz dönüştü Akţioner topluma. 1982-ci yıldan 2005-ci yıladan, kimi aralıklarlan çalışmış ilerletmää büük çorbacılıı, annadêr Dmitriy Uzun. Bu yıllar içindä devlet tarafından ona verilmiş sade bir medali «За трудовое отличие», bu taa bir moment, açan biz saymêêrız kendi çalışkan insannarımızı, çünkü kendi yaptıklarına görä o hak etti çok, çok taa önemni ödülleri, saygıyı…\nDmitriy Uzun 1990-cı yılda oldu tanınmamış Gagauz Respublikanın deputatı, pay aldı Gagauz Yeri avtonomiyanın kanon kurucu komisiyasının işindä. O pek mutlu duyêr kendisinşi, ani bulundu faydalı katkıda, gagauz halkına yardım etti kazanmaa avtonomiyasını.\nBenim soruşuma nasıl çalışılardı kolhoz başı olarak hem çorbacılıın şindiki durumu, te nasıl cuvaplêêr Dmitriy Uzun:\n- Bän sana söleycäm ölä, Konstantin, ani ozaman sovet zamanın çok eksiklerinin içindä, çiftçilää ayırılardı pek büük rol, devlettän verilärdi büük subsidiyalar. Lääzım nışannamaa, ani bu işin sonucu da pek iiyidi.\nHepsi küümüzün yaşayannarı işlärdilär kolhozun tarlalarında. Biz büüdärdik hem işledärdik pek çok mal, angılarını yollayabilärdik sovet respublikalarına. Kendiniz da düşünün, ozaman bizim kolhozun tarlaları kurardı 7300 ektar, sade sürmelik 6000 ektar. Kolhozda işläärdi 1800 kişi. Firmalarda vardı 1100 inek, hergün alınardı 15 ton süt. Biz etiştirärdik 1100 ton tütün, 7000 ton üzüm. Çok ii yıllarda 500 ektar meyvalıktan toplanardı 3000 tonadan meyva, çıkardı ii zarzavatlar h.b.\nZanaatlanardık tepliţacılıklan. İşläärdi hem izmettä bulunardı kolhozçularımız hem devletimiz için koyun, tavşan, kuş firmaları, bakılardı başka hayvananr da. Vardı üç tarlacılık brigadamız, beş baalarcılık hem taa çok türlü bölümnär hem brigadalar. Verecäm bir örnek 1986-cı yıldan, bu yıl bizim vardı serbest 12 milion rublämız, vardı nasıl onnarı serbest, istediimiz gibi kullanalım. Ozaman çok hızlı ilerlärdi kolhoz işleri, biz yapabilärdik eni soţial obyektlerini, yapılarını, hep iileştirärdik küüyün infrastrukturasını. Yol düzmesinä bakardık, okul, uşak başçası, tütün kurutma kompleksleri yapılardı. Yardım edärdik bolniţaya, kulturamıza, sport dalına. Yaşardık gözäl, varlıklı hem dostlukta. Elbet vardı problemnär dä. Kimilerini çözärdik, kilerini yakışmardı çözmää, ama bu başka bir konu…\nŞindi parçalandı hepsi: baalarlar yok, meyvalıklar yok, hepsi kolhoz varlıkları yıkıldı, parçalandı, taşındı. Peydalandı çok küçük çiftçi çorbacılıkları, ama onnarın işleri ii gitmerlär. Eni bişey yapılmêêr. Bana, nicä eski çiftçilik zaametçisinä, pek aar geler elbet… Belli bir iş, ani biz zamanı seçämeeriz…lääzım yaşayalım bizä verilmiş vakıtta…\nKor.K.K.: Dmitriy Georgieviç, annadarmısınız geçennerdä Çervenţı küüyünä, Bolgariyaya gitmeniz için. Nedän hem nasıl oralarlan baalantı kuruldu?\nD.G.: Başlıycam ondan, ani taa 1987-ci yılda, açan Kazayak tamamnadı 175 yılını kuruldu delegaţiya, angısına girdilär okul müdürü, Körtendän bir temsilci hem bän. Biz ozaman seftä karar verdik gitmää Kıvılcıklar küüyünä, şindi Çervenţı deerlär. Ozaman tanışmak vizitinnän gitmiştik, ama elbetki biz istäärdik köklerimizi da aaraştırmaa, üürenmää nasıl, nezaman dedelerimiz geçmişlär oradan Besarabiyaya. Ozaman taman ne perestroyka vakıdıydı, biz elbet aaraştıramadık kendi göçümüzü. İnsannar taa kompleksli, sıkılı kendilerini duyardılar, kimsey bizä doorusunu annadamamıştı. Bileriz, ani ozaman çoyu gagauzları bulgar öndercileri kayıtlara bulgar olarak yazmıştılar. Bunu da bizä hiç sölämemiştilär, bakmayarak ona, ani dedelerimiz gagauzça lafederlär, kayıtlara bulgar olarak girilmişlär. Ama genä dä ozaman bizim için önemniydi oralara gitmää, görmää erleri, neredän dedelerimiz Bucaa taşınmışlar.\nKor. K.K.: Annadım sizi. E şindi nasıl sizi orada karşıladılar?\nD.G.: Şindi taa çok açıldılar insannar. Biz taa çok eni işlär şindi üürendik. Geçennerdä, Çadır dolayın Administraţiyasının başı Sergey Buzadjı, bizim primar Grigoriy Kior, deputatımız Nikolay Kior, Küüyün Sovetinin başı Anatoliy Kior hem üüredici-tarihçi Födor Kılçık Çervenţı küüyündä bulunduk.\nTaa geçän yıl, açan kutladık Kazayak küüyün 200-cü yılını, ilkin biz 2012-ci yılda onnara gittik, tanıştık, dostlaştık, eni annaşmalar yaptık. Sora 2013-cü yılda oradan delegaţiya bizim küüyümüzä geldi. Bizim yaşayannar kendi evlerinä musaafirlerimizi aldılar, musaafirlik onnara yaptılar. Onnar pek beenmiştilär insanımızı, küüyümüzü. Te bölä kuruldu kardaşlarımızlarlan Bolgariyadan dostluumuz.\nBitkii keret biz kalabalık gittik kardaş küüyümüzä, yakın 20 kişilik bir grupa oldu, çükü orada oyunnarımızı, türkülerimizi da küüyümüzün kolektivleri “Sevda” hem “Dostluk” gösterdilär.\nGagauziya Kultura bakannıın avtobusunnan gittik, biz hepsimiz katıldık Çervenţı küüyündä geçirlenän etno-kultur festivalinä. Dolay hem küü öndercilerimizdän başka bu delegaţiyaya girdilär Kultura bakannıından da temsilcilär. Yolumuzu finans etti Gagauziyanın İspolkomu.\nKor. К.K.: Kiminnän buluşmalar oldu, nelär konuşuldu?\nD.G.: Biz tanıştık “Volçiy dol” dernään komitetinnän, onun öndercisinnä Penka Yordanovaylan, ihtär yaşayannarlan buluştuk. Getirdik onnara çok baaşış, onnarın arasında vardı kiyat «История с.Казаклия» h.b. Buluşmaların sonunda imzalandı “Volçiy dol” dernään hem Çadır dolayın Administraţiyasının aralarında annaşma.\nFestivaldä pay aldılar 12 kolektiv, angıları çaldılar türküleri hem gösterdilär folklor oyunnarını.\nSade yaşlı insannar korumuşlar ana dilini, te onnarlan da biz lafettik. Soruşumuza, neçin korumadınız dilinizi, onnar cuvap ettilär: deyni bizim dädularımız gittilär buralardan, bizimnän baalantılar kesildi. Ama biz tarihtän bileriz ne sebeplär beterinä dedelerimiz göçtülär. Biri onnardan saklanêr Bulgar hem grek klişelerin dartışma konusunda. Ama başta, onnarı pek çekti kimsesiz boşluk Besarabiya toprakları. İhtärlar bizä söledilär, ani biz dä dilimizi zamannan unudaceymışız, ama biz dedik, ani bölä olmıycek, deyni bizim okullar dilimizi üüreder, var universitetimiz, radiomuz, televiziyonumuz, gazetalarımız, kiyalarımız ana dilindä.\nKor. K.K.: Gagauzların göç tarihindän eni bişeylär üürenäbildiniz mi?\nD.G.: Elbet, ama pek az. Meraklı geldi, ani bizim kazayaklı soy adlarımızın bitkileri diişmiş. Örnek: Uzun – şindi var soyad Uzunov, Gaydarcı – Gaydarlı, Yançu-Yançev h.b. Arhivlär korunmamış, o üzdän bişey bulamadık dokumental olarak. Ama bulgarlar oynadılar gagauz giimnerinnän, nezamansa kär ölä giimnär bizim analarda hem babularda vardı. Dobrucada da biz bir festivalä uurladık, orada üç saat oyun gösterisi vardı. İçimiz gidärdi siiredärkäna çoban oyunnarını, onnarın ayaklarında pek tanıdık “sargıları” gördük, kär ölä nicä bizim giimnär. Bu işlär bizä pek yakın geldi, çünkü biz bir halkız.\nKor.K.K.: Nasıl çıkışları yapabilirsiniz tekrar Çervenţıdan dönüncä?\nD.G.: Elbet olumlu bir yolculuk yaptık, hepsimiz mutlu kaldık.\nDüşünerim, ani tarihçilerimiz hepsi proţesleri nicä şindiki zamanda olanaarı, ölä dä geçmişi kalemä alsınnar lääzım, çünkü biz çok geç kalmışız bu konuda.\n200 yıl geçmi, biz pek istedik geçmişimizi üürenmää, bu sevindirer, ama ileriyä dooru da lääzım aaraştırmaa arhivleri, ihtärlara sormaa, deyni taa dooru olsun yazılar. İhtär insannar kendileri dedilär ki yazalım gagauzların en büük ilerlenmä yapılan yılları için. O üzdän isteerim ki oralarda bizim tarihçilär çalışsınnar, çok ii olacektı uşaklarımız, unukalarımız için dä.\nBurada benim soruşum olacek moldovan-kardaşlarımıza, politikacılara da. Açan onnar derlär, ani biz gelmişiz bu topraklara, bizi buraya onnar kabletmişlär, afedin, ama bu iş ölä diildi. Biz buralarda köklü çorbacıyız, çünkü Bucak toprakları birzaman da diildi erleşik moldovannarlan, sade benim burada beşinci kuşak ayläm yaşêr hem ilerler.\nDelegaţiyamızın neeti tamamnandı. Bizim iki taraflı baalantılarımız Çervenţı-Kazayak dostluunu hem kardaşlıını kaaviledeceklär…\nKor.K.K.: Sanêrım butürlü buluşmalar, artık sıklaşsın lääzım Gagauziyanın küülerinin istoriyalarında. Hepsini meraklandırêr neredän 200 yıl geeri göçetti bizim dedelerimiz.\nBiz dä isteeriz görmää bizim baş kasabamızda, Komratta Bolgariyadan gelän öndercileri, sıradan insannarı, oyuncuları, türkücüleri. Bölä buluşmaklar yardım ederlär üürenmää geçmişini, nota vermää yaşamana, annamaa eni vakıtları hem kurmaa baalantıyı geçmiş hem gelecek zamannan.\nBeki da bunun için lääzım hazırlamaa bir kmpleksli programa, neredä kardaş küüleri taa da kolay ilerledeceklär üürenmäk, kultura, ekonomika, saalık hem başka taraflardan baalantılarını.\nD.G.:Kayılım sizinnän, Konstantin İvanoviç. Sıradakı vizitimiz olunca teklif ederim siz dä katılaasınız delegaţiyamıza Bolgariya, Çervenţı küüyünä. Denäyin açıklamaa oradaki gerçekleri, şindi kurulan baalantıları hem dalmaa geçmiş zamana bir ekskursiyaya.\nAnahtar Kelimeler:Gagauz, gelegaţiyanın, yolculuunu, kardaş, küüyünä, Bolgariyaya, annatmadaan,\nRenkli, resimni Gagauzça kalendar çıktı!\nBölä neet için taa ilerdän dä işittiydim, am...\nÜürenerim Rusiyada artık 4-cü yıl. Nijniy Novgorod...\n«Meydan» gazetasını duumasınnan kutlêêrım!\nİnanêrım, ani o tamannayacek bizim beklemelerimi...\n20-NCI BAAMSIZLIK YILINIZA DOORU\n?Meydan? gazetasına başarılar dilerim. Bu haber to...