Ana Sözü. Turnenin da kanatçıı Yat-yareli. Seni uran avcılar, Acıba nereli? Seni uran avcılar, Acıba gülär di mi? Bän bir candım, bir kuştum, - PDF\nDownload "Ana Sözü. Turnenin da kanatçıı Yat-yareli. Seni uran avcılar, Acıba nereli? Seni uran avcılar, Acıba gülär di mi? Bän bir candım, bir kuştum,"\n1 Ana Sözü Yaþa, benim Halkým! TM ANA SÖZÜ ( ) 25 Hederlez ay (may) 2013 Paası - 2 ley 50 bani Aydın Pskellä günü kutluca olsun! Göktä Boba hem Kurtarıcı bizi hepsimizi korusun! Herkezinä saalık, kısmet, bereket, uznu ömür, raatlık hem uzluluk! HRİSTOS DİRİLDİ! HAKINA DİRİLDİ! Paskellä için okuyun 5-ci sayfada Mihail ÇAKİRä Büükelçidän çiçek Çiçek ayın (aprel) 27-dä bütün dünneyin hem gagauzların Büük aydınnadıcısının, bilim hem klisä adamının, gagauzların apostolunun Protoierey Ay- Boba Mihail ÇAKİRın ( ) duuma günündän 152 yıl tamamnandı. Mihail ÇAKİR hem onun eşi İrina ÇAKİR bir mezarda topraa verili. Gagauz folklorunu yaşadalım! SALLANÊR KAVAK (Gagauz halk türküsü) Sallanêr kavak, sallanêr, Dalı kırılmış. Eşil yapracıı da Acın erdä çürümüş. Geliyor turnäm, geliyor, Akça karşıda. Turnenin da kanatçıı Yat-yareli. Seni uran avcılar, Acıba nereli? Seni uran avcılar, Acıba gülär di mi? Bän bir candım, bir kuştum, Foto - Todur ZANETin Yuvamdan uçtum. Yuvacıımdan uçtum Gurbet elinä düştüm. İçerlerä girerim Evlär diil bezim. Dışarı çıkêrım, bakına durêrım Tayfa da diil bizim. Kapumuzun önündä Serenni pınar var. Gelän-geçän turnelär Sereninä konar. Konmayın, turnäm, konmayın Burda yaz hiç olmaz. Konmayın, turnäm, konmayın Tırnaklarnız donar. Çok seläm götürünüz Benim ihtiar bobama, O ihtiardır, atına pinämäz, Burayı gelämäz, Gelsin dolaşsın. Götürün gözäl turnelär Anacııma seläm. Anacıım da gariptir, Patına pinämäz, Burayı sürtämäz. Gelsin dolaşsın. Çok seläm götürünüz Benim kandan kardaşçııma. Kardaşçıım küçüktür Yolları bulamaz, Burayı gelämäz. Gelsin dolaşsın. Türküyü söledi Fedora Borisovna DUKAL (fotoda), Kazayak küüyü, Çadır rayonu, Gagauziya (Gagauz Yeri). Çiçek ayın (aprel) 27-dä onarın mezarına çiçek koydular Türkiye Respublikasının Moldovada Büükelçisi sayın Mehmet Selim KARTAL hem Gagauz Milii Gimnanın avtoru Todur ZANET. Çiçekleri koyduktan sora, saygı durumu yapıp, Canabileri dualarını yaptılar hem baş iilttilär Büük aydınnadıcının hem onun eşinin önündä. Raatlıkta dinnenin gagauzların Ayozlu insannarı! Diil zil sesi işidiler, çannarın artık poträ düümesi öter!!! Hederlez ayın (may) 23-dä Gagauziya Halk Topluşu kendi üstolan sesiyasına toplandı bir soruşu incelemää Todur ZANET deyni: Moldova Respublikasının öndercilerinin Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyasının yok etmesinä denemeleri. Sonu 2-ci sayfada Yaşasın Ana Dilimiz! Çiçek ayın (aprel) 27-dä Gagauziyada gagauz dili hem kulturası Günnerin kapanışında, Komratta Gagauziyanın «Региональный Консилиум Молодежи Гагаузии» cümne kuruluşun meropriyatiyası oldu. Komradın merkez yolundan bir paradlan geçip, hem bir sestä Gagauziya benim Vatanım!, Yaşasın Ana Dilimiz!, Gagauziya var, var da olacek!, Biz varsak halk ta var! lozunglarını baararak, gençlär 4x12 metralık Gagauziyanın Bayraanı hem çok küçük bayrakları taşıdılar. Sora hepsi bilä Komratın meydanında kısa bir mitinga katıldılar. Foto - Roman HOMENKOnun Sora da, Gagauziya gençleri için, hem hepsi için, kim o günü Komradın meydanına Ana Dili yortumuzu kutlamaa hem şennenmää deyni geldi, Gagauziyanın anılmış artistleri bir büük konţert gösteridilär. Konţerttä anılmış türkücüykamız Lüdmila TUKAN seftä çaldı Komratta kendisinin eni türküsünü Bendä var bir Vatan! Büük ustanın duuma günündän 85-ci yıldönümü H e d e r l e z ayın (may) 2-dä Gagauz literaturasının klassiyin, poêtın, yazıcının, dramaturgun, folklorcunun, aaraştırmacının hem publiţistın, muzeycinin, raametli Nikolay BABOG- LUnun duuma günündän 85-ci yıldönümü tamamnandı. Nikolay BABOGLUnun yaratma ömürü pek uzundu. Yaşamasında Büük Usta irmidän zeedä literatura hem folklor kiyatları yazdı hem hazırladı, otuzdan zeedä da üüretmäk kiyadı gagauzlara baaşladı, hem literaturaya yol verdi gagauzların yazıcılarından çoyuna. Nikolay BABOGLUnun yazdıklarını, onun şıralı hem derin literatura dilini gagauz yazıcılarından hiç birisi geçämedi. Bir şüpesiz: GAGAUZ literaturasında Nikolay BABOGLU vardı hem daymalarda kaldı en BÜÜK USTA! Bu var hem her daymaların daymalarında olacek!\n2 Gagauziya başkanı Mihail FORMU- ZAL Hederlez (may) ayın 24-dä Gagauziya primarlarınnan hem İspolkom azalarınnan bir toplantı yaptı. Toplantıda inceleneceydi bir konu: Moldova pravitelstvosunun çalışmak grupasının, Mol- 25 Hederlez ay 2013 Gagaziyanın özel statusu yok edilecek mi? Moldova Pravitelstvosunun izininä görä, 2013-cü yılın Küçük ayın (fevral) 15-dä kuruldu bir çalışmak grupası, ani lääzımdı açıklasın o teklifleri, angılarına görä Moldovanın zakonnarı Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonuna görä doorudacektılar. Ama iş tersinä döndü. Bu grupa teklif eder Moldova zakonnarının erinä Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonun yarısından çoyunu diiştirmää, yapıp ölä, ani Gagauziya (Gagauz Yeri) sıradakı bir rayon kertiinädän düşsün. Bu grupanın çalışmasında Gagauziyadan biricii pay almadı. Ama bu iş grupanın hiç umurunda diildi. Onnar Gagauziyayı (Gagauz Yerini) yok etmää deyni kendi işini hem adımnarını yaptılar. Da, şaka murat, maamilä surat, kendi tekliflerini, diil incelemäk (!) için, ama tanışmak (?) için Gagauziya Halk Topluşuna yolladılar. M.FORMUZAL: Moldovadan isteerlär yapmaa bir büük Moldova rayonu dovanın zakonnarı Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonuna görä doorudulması deyni teklifleri. Ama ne İspolkom azaları, ne da primarlar toplantıya hazır diildilär. Bunu Gagauziya Başkanı kendisi urguladı, da sora teklif etti diil Moldova zakonnarını diiştirmää, ama Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonu doorutmaa. Mihail FORMUZAL açıkladı üç meraklı teklifi: Gagauziyada hepsi devlet strukturaların başına insannarı, Gagauziya Halk Topluşun kayıllıınnan, İspolkom koysun; Gagauziya bücetinä, insan sayısına görä, Moldova bücetindän gelirlär yollansın (örnek olarak: tamojne vergileri); Gagauziyada Prezident, Parlament hem ministerstvolar olsun. Bundan kaarä başkan teklif etti, Gagauziyaylan ilgili soruşları incelärkana, Moldovanın zokonculuk sistemasına Gagauziya zakonnarı da bir uurda kabledilsin. Zerä sudlarda neredä kurtarêr Moldova zakonnarını kullanêrlar, neredä kurtarmêêr Gagauziyanın zakonnarını. Gagauziyadan uezd yapmaa isteerlär Marian LUPU Gagauziyanın haklarının yonmasına karşı Moldova Demokratlar partiyasının başı, Moldova parlamentının eski spikerı hem büünkü deputatı Marian LUPU Eni Gagauziya saytına bir intervyu verdi. Orada, Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonun diiştirelmesi hem yonması için Moldova pravitelstvonun kurduu çalışma grupasının teklifleri uurunda, Canabisi ölä açıklamalar yaptı: Avtonomiyanın özel hak statusunu nesoy sa kısıtlayan hiç bir iniţiativa bizim tarafımızdan ne selemlanêr ne da arka olacek... Gagauziya (Gagauz Yeri) hakkında hepsi artık kocalık göstersin lääzım, da kabledärkana nesoy sa önemli zakonnarı hem kararları, lääzım avtonomiyanın özelliini, onun özel hak statusunu esaba almaa... Moldova pravitelstvonun çalışma grupasının alatlan yapılan teklifleri, ani yollanıldı GHTya, Kişinev hem Komrat arasında ilişkilerinä fayda getirmeyecek. Taa da beter, onnar var nicä keskinnetsinnär cümne-politika durumunu diil sadä Gagauziyada, ama bütün respublikada da... Gagauziya Halk Topluşun başı Dimitriy KONSTANTİNOV açıkladı, ani Moldova hazırlanêr genä uezd sistemasına geçmää. Canabisi bildirdi, ani plana görä lääzım olsun 6 uezd. Onnarın birisi kurulacek Gagauziya (Gagauz Yeri) topraklarında. Bu proekta görä annaşılêr, ani Gagaziyanın özel statusu kaybelecek. Çünkü uezdlarda hepsi kuvet organnarın başları, gagauzlara sormadaan, Kişinevdan koyulaceklar. Bu iştä Gagauziyanın hiç bir rolü kalmêêr. - urguladı Dimitriy KONSTANTİNOV. Sonu. Çeketmesi 1-ci sayfada Sesiyada hepsi vardı: GHT deputatları, primarlar, sovetniklär, Moldova parlamentının gagauz deputatları. Sadä bir Gagauziya başkanı hem onun yardımcıları yoktu. Bölä, açan lääzım, herbir kavgayı unudup, birleşmää da Gagauziyayı korumakta bir yumuruk gibi olmaa, bizdä birlik yok. Bekim üsttä izmettä olannar bizdän diil? Nicä da olsa sesiya onnarsız da önemli karar aldı. Biri biri ardı, tribunaya çıkan insannar (kimileri erindän) konuylan ilgili kendi bakışlarını açıkladılar, tekliflerini hem fikirlerini söledilär. Sadä İspolkomun fikirini bu gün işidämedik. Nasaat edennär may hepsicii başlardılar kendi sözünü bir soruştan: Neredä bulunêr Gagauziyanın başkanı bu zor kertiktä, angısına getirdilär merkez kuvetlär Gagauziyayı? (Başkan bu arada Azerbaycan büükelçiliinin reçepţiyasında bulunardı). Sesiyada sadä kritika yapıldı o tekliflerä, ani Kişinevdan veriler avtonomiyamızı yok etmää deyni: - Moldovanın SİS slujbası teklif eder Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonundan çıkarmaa o yazıyı, angısına görä Moldova kendi suverenitetını kaybedärsa, Gagauziyanın hakkı var kendi baamsızlıına kauşmaa. Hem taa teklif eder Gagauziyada bulunan SİS bölümün hem başka kuvet bölümnerin başlarını, Gagauziyaya sormadaan işä koymaa hem iştän çıkarmaa; - transport ministerstvosu da teklif eder almaa Gagauziyadan hakkı baamsızlıına açıklamaa, herliim Moldova kendi devletliini kaybedärsa; - Baş prokuratura teklif eder çıkarmaa avtonomiya için zakondan rus Diil zil sesi işidiler, çannarın artık poträ düümesi öter!!! dilin devlet dili olmasını hem GHT deputatların haklarını kısıtlamaa; - çiftçilik ministerstvosu teklif eder, kaldırıp Gagauziyadan özel hak statusunu, Gagauziyayı 2-ci uurda administraţiya (rayon) yapmaa. Konu için annadarak deputat Sergey ÇİMPOEŞ söledi, ani hepsi bunnar diil zil ötmesi, ama artık çannarın poträ düümesi hem teklif etti başka beklämemää da nekadar tez bunnara karşı koymaa. Deputat İvan BURGUCU urguladı, ani Moldovanın merkez kuvetleri lääzımdı Moldova zakonnarını Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonuna görä doorutsunnar. Onnar sa bu zakonu yonmaa başladılar. Bu en büük sebepti, angısına görä GHT deputatları Moldova pravitelstvosunun komisiyanın çalışmasına katılmadılar - dedi deputat. - Komisiyanın teklifleri bu Gagauziyanın yok edilmesinä teklif, silip Gagauziyanın haklarını, onu rayon uuruna indirmää. Bu üzerä lääzım nekadar tez toplamaa Gagauziyanın herbir uurda deputatların üstolay Kongresini! Komrat primarı Nikolay DUDOG- LU sordu neçin bizä lääzım bölä başkan, ani pravitelstvo azası olarak o bizi koruyamêêr? Deputat Georgiy LEYCU dedi, ani lääzım koydurmaa Moldova zakonnarına onu, ani Gagauziya 3-cü uurda administraţiya hem onun özel hak statusu var. Ozaman bizim hem Moldovanın arasında Konstituţiya sudu olacek Deputat İvan KARACA: Bän asker adamım. O üzerä deerim poträ! Lääzım kalkınmaa! Moldova parlamentın deputatlar da birkaç kerä söz aldılar. MLDP deputatı Pötr VLAH urguladı, ani Moldova pravitelstvosunun komisiyasının toplantıları olmamış. MDP deputatı Aleksandr STOYANOGLU dedi, ani MDP bölä diiştirmeklär için oy vermeyecek. MRKP deputatı Oleg GARİZAN konuylan ilgili komunistlär partiyasının ofiţial açıklamasını okudu. Hep bu par- tiyadan deputat İrina VLAH pek dooru urguladı, ani GHT sade deklaraţiya yapêr. İnsan onnara alıştı da artık hiç bakmêêr. Laflarınız lääzım aar olsun. Hem siz artık zakon tekliflerinnän Moldova parlamentına danışın. GHT Başın yardımcısı Demyan KARASENİ urguladı, ani Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonuda diil lääzım ne bir virgül diişilsin, ne da bir nokta kaldırılsın. Deputatlar urguladılar, ani GHT deputatların kayıllıını almadaan, hiç biri yok nicä bişey diiştirsin Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonda. Sora GHT üstolan sesiyasının Kararını oybirliinnän kabledildi. Kararda urgulanêr, ani Moldova pravitelstvosunun çalışmak grupası işlerinnän Gagauziya (Gagauz Yeri) özel haklarını hem statusunu yok etmeyä çalışêr, indirip avtonomiyayı bir rayon kertiinä kadar. GHT deputatları isteerlär Moldova kuvetlerindän, ani onnar Moldova Konstituţiyasına Gagauziya (Gagauz Yeri) özel hak statusu için zakonu ayırı bir statyaylan koysunnar. Kararda izin verdi GHTnın juridika komisiyasına bu uurda Moldova parlamentına bir zakon iniţiativasını hazırlasın. GHT aldı karar tezdä Gagauziyanın herbir uurda deputatların üstolay Kongresini toplamaa. Kongrestä teklif ediler Moldovada hem Gagauziyada olan cümne-politika durumu incelemää.\n3 25 Hederlez ay 2013 Başkana genä ultimatum. Bu kerä 10 günnnük Hederlez ayın (may) 17-dä Gagauziya Halk Topluşun deputatı, GHTnın insan hakları hem zakonculuk komisiyasının başı İvan BURGUCU yolladı Gagauziya başkanına Mihail FORMUZALa bir Açık kiyat. Kiyatta teklif ediler paalı başkan artık başlasın esaba almaa o kararları hem zakonnarı, ani GHT kableder. İvan BURGUCU teklif eder, ani başkan Mihail FORMUZAL dönsün artık yustiţiya meydanına da başlasın Gagauziya için zakoncasına işlemää. Açık kiyatta urgulanêr, ani GHTnın insan hakları hem zakonculuk komisiyasının başı danışmış Halk Topluşun prezidiumuna 10 günün içindä toplamaa deyni Gagauziyanın herbir uurda deputatların üstolan sesiyayasını. O sesiyada, başka soruşların arasında, Gagauziya başkanını iştän atmak soruşu da var nicä incelensin. Not. Vakıt gösterer, ani Açık kiyatlar hem ultimatumnar başkanın umurunda da hiç diil. O yavşıcık, hiç birinä bişey sormadaan, kendi işini yapêr. Enseyişin 68-ci yıldönümünü kutladılar Hederlez ayın (may) 9-da Komratta II-ci Dünnä cengindä Enseyişin 68-ci yıldönümünü kutladılar. Kutlamlar başladılar paradlan, ani merkez sokakatan Kurtarıcı-askerlär memorialanadan geçti. Burada, mitingtan hem saygı susmak minudundan sora, memorialın Sonsuz ateş yanına çiçeklär hem venoklar koyuldu. Sora da Komrat kasabasının D. Karaçoban liţeyin üürencileri temaylan ilgili peet okudular. Kutlama meropriyatiyalarında pay aldılar Komradın hem Gagauziyanın öndercileri, Moldova parlamentın de- putatları, cenklär veterannarı. Not. Taa ileri Hederlez ayın (may) 2-dä, II-ci Dünnä cengindä Enseyişin 68-ci yıldönümü kutlama çerçevesindä, Komratta Rus gençlerin Ligı 365 metralık Georgiy şiridini yaydı. Milli yortunun praradında gagauzça plakat yoktu Hederlez ayın (may) 6-da Gagauziyada kutlandı gagauzların en evelki milli yortusundan birisini Hederlez yortusu. (Bu yıl Hederlez yortusu Paskellenin ikinci gününä düştü). DIKŢIONAR ROMÂN-GAGAUZ sözlüünä prezentaţiya Hederlez ayın 22-dä Kişinevda Milli bibliotekada oldu prezentaţiya DIKŢIONAR ROMÂN-GAGAUZ sözlüünä hem da kiyatlara ÎNVĂŢĂM LIMBA ROMÂNA. ÜÜRENERİZ ROMIN DİLİNI hem Ghid de conversaţie român găgăuz. Romınca-gagauzça lafetmäk kiyadı. Hepsi bu kiyatların avtoru filologiya bilgilerindä doktor Todur ANGELİ. Prezentaţiyada pay aldılar politikacılar, diplomatlar, deputatlar, politika analitiklacırı, jurnalistlär. Onnarın arasında Moldovanın ikinci prezidentı Pötr LÜÇİNSKİY, Moldovada Türkiye Büükelçiliin birinci sekretari Orhan IŞIK, Moldovada Azerbaycan Büükelçisi Namik ALİEV, Moldovada Bulgariya Büükelçiliin temsilcisi da vardılar. Hepsi söz tutannar metettilär kiyatları hem urguladılar, ani büün, açan romun dilin üürenmesi Moldovada ön plana çıktı, bu kiyatlar pek lääzımnı olacek y y. Hederlez yortusunun kutlamaları başladı Çadır kasabasından. Burada, Çadırın at fermasının ipodromunda, Altın At yarışları yapıldı. Yortunun ikinci payında, Gagauziyanın baş kasabasında Komratta, Hederlez yortusuna katılan devletlerin ansamblilerinin paradı oldu. Paradtan sora da, meydanda, Hederlez halklararası folklor festivalin konţerti oldu. Festivaldä, Gagauziyanın ansamblilerindän kaarä, pay aldılar Türkiye Edirne, Bulgariyanın Sofiya hem Belarusiyanın Gomel kasabalarından ansamblilär. Hederlez yortusunda, şannı musaafir olarak, pay aldılar Türkiyedän musaafirlär: TÜRKSOY Genel sekretarin yardımcısı Fırat PURTAŞ, Prof. Dr. Refet YİNANÇ, Etimesgut belediye (primariya) başkanın yardımcısı Alaaddin SONAT, Trakya Üniversitetin temsilcisi Evrim KAŞIKÇI. Büük sancıylan genä urgulêêrız, ani Gagauzların aydın milli yortusu genä rusçanın altında geçti: yapılan paradta hepsi plakatlar rus dilindä yazılıydı. Hep bu günü Gagauziya küülerindä da konţertlär hem horular oldular. Not. Hederlez yortusunun meropriyatiyaların çoyunu GRT (Gagauziya Radiosu hem Televideniyası) cannı yayında gösterdi. Fotolar Gagauziyanın ofiţial saytından hem Ana Sözü arhivından. Moldova parlamentın deputatı Viktor STEPANÜK urguladı, ani Moldovada var moldovan dili, ama diil romun dili. Hep bu iş için söledi Moldova parlamentın deputatı Oleg GARİZAN da. Canabisi açıkladı ani dooru olaceydı bu kiyatların adlarında romun lafın erinä moldovan lafı yazmaa. DIKŢIONAR ROMÂN- GAGAUZ sözlüündä var 27 bin. Tirajı 1000 taanä. Sözlüün ön sözünü romun dilindä yazdı Doktor habilitat Vasile BAHNARU. Önsöz basılı romunca hem rusça, gagauzçası yok. Not. Prezentaţiyayı hazırladılar: da (platforma diyalog avrasya ), IPN (İnfo-prim-neo) basın merkezi, noutăţi basın merkezi. Olimpiadalarda genä Orizont ilerdä Hederlez ayın 8-13 günnerindä Amerika Birleşik Devletlerin (ABD) Hyuston kasabasında üürencilerin PROJECTS FOR I-SWEEEP 2013 halklararası olimpiadası oldu. Olimpiadada dünneyin 68 hem Amerikanın 41 devletindän üürencilär pay aldı. Onnarın arasında vardılar Çadırdakı Moldo-Türk Orizont teoretik liţeyin 12-ci klasta üürencileri Dimitriy VORNİKOV (solda) hem İlya ÇERNEV (saada). Olimpiadada energetikaylan ilgili 393 proekt vardı. Kendi proektlarınnan Dimitriy VORNİKOV hem İlya ÇER- NEV 3-cü eri aldılar. Bu iş için onnara PROJECTS FOR I-SWEEEP 2013 halklararası olimpiadanın bronz medalileri hem diplomaları verildi. Paskellä 2013 çarşısı Hederlez ayın (may) 2-4 günneri arası Komratta Paskellä 2013 yortu çarşısı yapıldı. Hazırladı bu yortulu meropriyatiyayı Gagauziyanın alış-veriş palatası. Çarşıya katıldılar firmalar Gagauziyadan hem Moldovadan. Komratlılar hem kasabanın musaafirleri Paskelleyä karşı buldular burada, keselerinä uygun paalarda, paska, kozanak, maasul hem et mallarını, tatlıları. Romun dili ön plana çıkarılacek artık Moldova parlamentında deputat Anna GUŢU: Gagauziyada insannarın kolaylıı olacek gagauz hem romun dilindä lafetsinnär. Diil lääzım rus dilindä öncelik olsun, nicä şindi var. Baba Marta ayında Moldova parlamentın Liberal partiyası hazırladı hem parlamenta artık verdi lingvistika politikasında bir zakon proektı, angısına görä Moldovada ön plana romun dili çıkêr. Zakonun proektına görä halklararası konuşmak dili statusu rus dilindän alınêr, Moldovada romun dilindän kaarä başka dillerdä üürenmäk Universitetlarda olmayacek, romun dilini bilmeyennär işä alınamayacek h.t.b. Gagauziyanın cümne GRT kompaniyasında açıklamada Liberal partiyasından Moldova parlamentında deputat Anna GUŢU dedi: Gagauziyada insannarın kolaylıı olacek gagauz hem romun dilindä lafetsinnär. Diil lääzım rus dilindä öncelik olsun, nicä şindi var. Bu zakona büük kritika yaptılar Komunistlär partiyası, Gagauziyanın başkanı hem Halk Topluşu. GHT özel bir açıklama yaptı Liberal partiyası hazırladıı lingvistika politikasında zakon proektınnan ilgi Gagauziya Halk Topluşu Gagauziyanın haklarını hem dooruluklarını yok etmäk için Moldova Respublikasının Liberal partiyasının ininţiativası için adlı özel bir açıklama yaptı. Açıklamakta urgulanêr, ani zakon halka karşı genoţidı devlet politikası uuruna kaldırêr. Liberal partiyası bileräk yaradêr o olayları, angıları cümnenin parçalanmasına hem Moldova Respublikasının ortalıının bozulmasına getirer. GHT sayêr, ani bu zakonun kabledilmesi Gagauziya (Gagauz Yeri) avtonomiyasının yok edilmesinä yol açacek.\n4 25 Hederlez ay 2013 Mihail ARABACInın resimcilii kuyumcu işi gibi incä hem gözäl Mihail ARABACInın, nicä da başka gagauz resimcilerin çoyunun, yaratmak yolu gözümün önündä geçti. Ama taa tanıştıımız kıpımdan beeri, onun yaratmaları canımda ayırı bir erdä erleştirlär. Bekim ondan, ani bakarkana o yaratmalara şaşêrsın nekadar pak, temiz hem duruk onnar. Nekadar sıcaklık geler o kartinalardan. Bunnar hepsi çekiler ondan, ani Mihail ARABACI kendisi da pek pak, temiz, sıcak ürekli hem duruk cannı bir insan. Bu fenomenı annamaa deyni, lääzım bilmää, ani onun yaşamak hem yaratmak yolu, taa küçüklüündän büünkü günädän, geçti haliz ayozlu incazanaat yaratmak dünnäsının denizindä hem sevda içindä yaşayan aylesindä. Bir da, Canabisi Allahı pek inanan insan. Bu işlär, katlanıp, büük bir er kapladılar onun canında hem verdilär kolayını bu zenginniklän o paylaşsın bizimnän kendi resimnerindä da. Duudu o 1957-ci yılın Canavar ayın (oktäbri) 15-dä Komratta. Dört yıl ( y.y.) üürendi kasabanın 2-ci şkolasında (büünkü gündä o şkolanın erindä bulunêr Gagauziyanın İspokomun hem Halk Topluşun binası). Şkolada Mişa ARABACI uslu bir uşaktı. Üüredicilerini sevärdi hem seslärdi. Zulumnuk yapmazdı. Hepsi bunnar evdän çekilärdi. Bobası İordan İvanoviç hem anası Mariya Georgievna uşaklarını (oolunu hem iki kızlarını) çalışmak, seslemäk hem Allaha inanmak duygularına görä terbi edärdilär. Taa küçüklüündän Mişa pek sevärdi resimcilii. Ozaman da onda resimciliklän ilgili talantın ilk filizleri peydalanêr o başlêêr kiyatlardan kartinkaları tefterinä resimnemää. Gösterer o resimneri anasına-bobasına, dostlarına, üüredicilerä. Da, açan Sovetlär Birliindä başlêêrlar açılmaa resimcilik zanaatı orta şkolaları (ilktän Leningradta, Moskvada, Minskta hem Kişinevda) Mişayı, belliki, 1969-cu yılda orêy üürenmää yollêêrlar. O islää verer ekzamennarı da olêr Respublikanın resimcilik zanaatı orta şkolasının üürencisi. Şkola internat biçimindäydi. Üürenmäk diildi heptän parasız. Anası-bobası lääzımmış ödesinnär internata para. (Parayı devlet ölä esaplarmış: ayleyä girän zarplataları Gagauz resimcilerin arasında o bir güneş gibi şılêêr. Gülär üzlü hem şen ürekli bir insan bölä fikir herkerä peydalanêr, açan onunnan buluşêrsın. Sanêrım hiç yanılmayacam, herliim yazarsam, ani bu iki cümledän okuycular hemen resimciyi Mihail ARABACIyı tanıdılar. Onun yaratmaları gagauz incäzanaatında ayırı bir er kaplêêr. Dünneyin angı köşesindä dä bulunmasan, onun resimnerini görüncä, hemen oun yaratmak ustalıını hem becerikli stilini tanıyêrsın. O yaratmalarda tarafımızın, insannarımızın hem küülerimizin ruhu uçêr, peyzajlardan da topraamızın hem kırlarımızın gözellii eseer. katlayıp bölärmiş okadar paya, nekadar insan var ayledä. Mişanın yollarmışlar internata.). Burada o 7 yıl üürendi. Ana predmetlardan kaarä, şkolada jivopis, karandaş, akvarel, kompoziţiya uroklarını derindän üürenärdilär. Şkolayı başardıktan sora (1976 y.), Mişa ARABACI döner Komrata da başlêêr işlemää resimcilik donaklama masterskayasında. Buradan onu armataya alêrlar (1977 y.), da o iki yıl, tankist olarak, Nikolaev kasabasında (Ukrayna) slujbasını yapêr ci yılda girer üürenmää Ükraynanın Lvov kasabasının İ.FÖDOROV adına poligrafika institutun grafika bölümünä da, altı yıldan sora (1991 y.), kableder zanaat grafika resimcisi. Kendi diplom işinä alêr tema Gagauzların material kulturası. Burada o akvarel ustalıınnan resimneer gagauz giyimnerini, adetlerini, tertiplerini hem avadannıklarını. Taa sora da ikidä-birdä o hep gagauz kulturasının temasına dönecek. Ama kendi yaratmalarında o taa çok er baaşlêr peyzajlara. Bu uurda büük ustalıı göstermää ona kolaylık verer o, ani Canabisi bir uurda becerikli kullanêr hem akvarel hem da jivopis ustalıını. Onuştan herbir kartinasından avtorun stil özellii eser. Kendisi Mihail ARABACI sayêr, ani resimci olarak o kendi iç yapısını düzmää taa başarmadı. O üzerä da hep ustalıını taa da derindän inceletmää savaşêr. Zerä biler, ani resimcilik o kuyumculuk gibi incä bir iş. Onun resimcilii da kuyumcu işi gibi incä hem gözäl. İşi bölä yapmaa deyni resimcinin üreendä sevgi hem can sıcaklıı olsun lääzım. Bu duyguları da Mişanın üreenä koydu onun anası Mariya Georgievna. Bunun için Mişa pek sever anasını. Ona deyni anası büün da Allahlı bir insandır. Mişa ARABA- CInın kendisinin da çoktan aylesi var. Karısınnan, Elena Kirillovnaylan, iki ool büütülär. Artık unukaları, Aleksandra, dünneyä geldi. Kendi uşaklarının terbi etmesindä onnar anasının-bobasının örneeni kullandılar: büüttülär onarı hep o sevgi hem sıcaklık içindä. Birkaç yıl geeri, kullanarak Allahtan verilän resimcilik vergisini, angısını anasının hem Allahın yardımınnan büük ustalaa çevirdi, Mihail ARABACI pek gözäl bir resimindä mamusunun patredini (patrettä) yaptı. Resimci sayêr, ani bu patretlän o becerdi çevirmää anasına sade bir parçacıı ondan, ne baaşladı yaşamasında ona anası. Allahı inanmak ta Mişaya anasından geçti. O sayêr kendisini pek dindar bir insan. Bezbelli bu üzerä da, açan ona hem raametli Födor JABİNa teklif ettilär Beşalma küüyün klisesinin duvarlarını hem tavanını donaklamaa, o büük havezlän hem büük cuvapçılıklan tutundu bu iştän, da, iki yılın içindä, yaptı kendi işini ölä, ani yıllar boyunca resimnerdä ne bir bozukluk, ne da çatlacık peydalanmadı. Bu oldu o beterä da, ani duvarların suvası da pek kırnak hem saa hazırlanmıştı. Mihail ARABACInın taa bir talantı var o becerer dünnää uurunda büük resimcilerin kartinalarına kopiyaları en üüsek uurda yapmaa. Bu geler ondan, ani kendisi da büük usta, kendisi da çok işleer hem bilgilerä saabi olêr. İşä başlamadaan okuyêr o resimci için hem o zamannar için, ani gösterili kartinada. Lääzım açıklamaa, ani kartinalardan kopiya yapan aaz resimci var, zerä bu iş pek çok kuvet hem vakıt alêr. Mihail ARABACInın canında kötü neetlär, çok görmäk hem haseetlik er kaplamêêr. Bu da verer kolaylıını raat işlemää hem sevinmää başka resimcilerin yaratmalarına. Verer kolayını onun resimnerindän da pozitiv energiya essin. Resimnär sa diil aaz. Kendi yaşamasında o üzlärlan resim yarattı. Onnarın çoyu muzeylerdä, galereyalarda hem özel kolekţiyalarda bulunêrlar. O resimnerin artık kendi ömürleri var. Ama hepsi onnar resimciya deyni paalı. Onnarın arasında Mamu, Köprücük, Babunun evi, Benim sokaam kış gecesindä. Büün Mihail ARABACI Gagauziya resimcilär Birliin azası. Çok kerä respublika hem halklararası sergilerdä pay aldı. Kendi sergilerini da birkaç kerä hazırladı ci yıldan beeri çeşitli resimcilär simpoziumnarına katıldı. Şindi resimci savaşêr başarmaa o işlerini, ani ileri çekettirilmişti hem kimä sa adanmıştı. Bundan sora var neeti başlasın kendisinin bir ideyasını aslıya çıkarmaa gagauzların hristiannıınnan ilgili büük bir kartina yapmaa. Allaa ona yardımcı olsun! Todur ZANET\n5 25 Hederlez ay 2013 PATRİARH KİRİLIN PASKELLÄ KUTLAMASI Şükür Allaha, Angısı verdi bizä ensemäk bizim Saabimiz İisus Hristosun aracılıınnan! (1 Kor. 15:57) Saabidä sevgili olan Ayozlu başpopazlar, hatırlı presviterlär hem diakonnar, Allahı sevän monahlar hem monahinelär, sevgili kardaşlar hem kızkardaşlar! Bu büük hem aydınnık günü candan kutlêêrım sizi Saabinin Paskellä yortusunnan hem selemneerim herkezini evelki hem ayoz laflarlan: HRİSTOS DİRİLDİ! Taman bu laflarda, anglarınnan insannar Paskellä günnerindä seläm vererlär biri-birinä asirlärlän hem angılarınnan dünneyä tanıklık ederlär, ani bu oluş halizdän oldu 2000 bin yıl geeri. Bu sözlerdä var hem ensemäk haberi, hem sevinmäk teklifi, hem selemet adanması, hem herbir kişiyä deyni umutlan sevinç. O, Kim Pekpak Mariya Kızdan duudu, Kim bir da kabaatsız çok zeet çekti, stavroza gerildi hem iki hırsızın arasında öldü, O hepsindän en ilk dirildi ölülerdän. O söledii gibi, dirildi (Mf.28:6). Mezarın içi boş. Orada kalmış sade ölümnük bezleri, angıları sarılıydı Onun güüdesi. Miru götürän karılar, Saabinin gömüldüü erinä gelip çin sabaalän... gün duuarkan (Mk. 16:2), orada İisusu bulamadılar, zerä ne kapuyu kapayan taş, ne mezarı bekleyän bekçilär yoktu nasıl karşı dursun Yaşayan Allahın büük kuvedinä. Er altı genişeldi da kenarsız açtı aazını (İs. 5:14), sevinän cendem artık hazırdı yutmaa en kuvetli duşmanını, ama bunun erinä korkudan durakaldı, zerä Allahlıın şafkından aydınnandı. Hristos çürümeyi yok etti hem ölümü yıktı. Ya r a d ı c ı s ı n ı seslämeyän hem daymalı ömürün kaynaandan atılan ilk insandan dünneyä kötülük girdi, da günah başladı zaabitlik etmää insan arasında. Ama Hristos bitki Adam (1Kor. 15:45) duh, can hem güüdä ölümünü ensedi. Nicä hepsi Adamda öler, ölä da hepsi Hristosda ömür bulacek, apostol Pavli tanıklık eder (1 Kor. 15:22). Hepsini, neyi biz kaybettiydik ilk Adamda, enidän bulduk Hristosda. Saabinin Paskellesi var hakına Allahın mukayetliinin en büük vergisi bizä (ay. Feodor Studit). Kurtarıcımız yok etti o aralıı, ani vardı insanın hem Yaradıcının arasında, da verdi bizä kolaylık Onunnan birleşmää. Ayoz Damasklı İoanın sözünä görä, Hristosun Stavrozundan bizä dirilmäk baaşlandı cennet kapuları açıldı, bizim oluşluumuz Allahın saa tarafında oturdu, biz da olduk Allahın evlatları hem mirasçıları (Doorusaltanatlı inanın açıklanması, 4 kiyat). Biz hepsimiz lääzım uygun olalım bu vergiyä. Allahın Oolu, bizim tabiatımızı kabledip, herşeydä bizä benzedi, sade günahtan kaarä. Kendi erdeki yaşamasınnan hem stavrozda zeetlerinnän O gösterdi bizä en büük usluluk hem Gökteki Bobasını seslemäk örneeni, aldangaçlarlan hem yanılmaklarlan cenk etmäk örneeni, hem Kendi Dirilmesinnän günahın sincirlerini kırdı da verdi bizä kuvet hem kolaylık kötülüü ensemää. Taman bölä düüştä insan duhça büüyer da olêr canda serbest kişi. Biz yaşêêrız ölä vakıtta, açan serbestlii annêêrlar, nicä herşey yapmak bolluunu. Çoyu halizdän sanêr, ani sade kuvet hem zenginnik, saalık hem güüdä kuvedi var nasıl serbestlik versin, da, bu dünnenin idollarına izmet ederäk, çok kerä kaybederlär en paalısını yaşamanın aslı neetini. Mezardan çıkan Kurtarıcı, bizä serbestlik baaşlayıp, açtı bu neeti, angısı var Hakikatı tanımak (İn. 8:32) hem Allahlan yaşamak. Hristos, güüdä ölümünü yok edip, daymalı ömür adadı, ama diil erdeki yaşamanın devamı olarak, ama nicä insanın oluşluunun diişilmesi, açan güüdä da eni kalitelär kazanêr. Saabinin dirilmesindä belli olêr bizim gelecek dirilmemizin da süreti. Gelecek Gök Padişahlıında, neredä olmayacek ne ölüm, ne hastalık, ne ayırılmak, ne da vakıt, Allah gözdän herbir yaşı silecek (Açıkl. 21:4), da olacek bitkisiz sevinç hem daymalı sevgi. Saabinin ölümü ensemesi verer bizä çetin umut, ani biz da Onun ardına Onun saltanatlı ikinci gelmesindä dirilecez eni yaşamak için neredä bulunacez Allahlan durmaksız sözleşmektä. Pay edelim Dirilän Saabimiz için sevinmelii hepsinnän, kimä lääzım bizim bakmamız hem yardımımız: hastalarlan, ihtärlarlan, zor çekennärlän, darsıklıkta olannarlan, kapanda olannarlan, evsiz imeesiz olan insannarlan. Da, benzeyip Dirilmenin tanıklarına ayoz apostollara, inannan hem girginniklän yakındakılarımıza hem uzakta olannara getirelim ii haber, ani hakına dirildi Hristos! Amin. Moskva hem bütün Rusiya Patriarhı KİRİLL Not. Bu kutlama tekstı Moskva hem bütün Rusiya Patriarhın presslujbasından gagauz dilindä açıklandı). Ankarada Büük Paskellä hem Hederlez bakıldı Hederlez ayının beşindä, pazar günü, Türkiyenin başkasabasında Ankarada yaşayan gagauzlar, gagauzların en büük, en şannı Büük Paskellä hem en evelki Hederlez yortularını kutlamak için Mavi Göl dä bir piknik tertiplediler. İki yortu da arka arkaya düştüü için kutladılar onnarı bir gündä. Hazırladı bu yortuların kutlamasını Ankaradakı Gagauz Birlii cümne kuruluşu. Piknää Ankarada yaşayan bütün Moldovalılar buyur edildi. Pikniimiz bununnan da sınırlı kalmadı, hem Ankarada yaşayan Moldovalıların dostları, hem da İstanbul da, Bursa da, Edirne dä, Eskişehir dä yaşayan Moldovalılardan da katılan 13 üürenci oldu. Başka kasabalarda yaşayan vatandaşlarımızın pikniimizä katılmasına, İstanbuldakı Moldovalılara dayma omuz koyan üüredici Ali Kara yardımcı oldu. Hepsi pazarın erkän vakıdında toplandılar. Buluşannar: Hristos dirildi! - Hakına dirildi! laflarınnan selämladılar biri-birlerini. Hep birliktä sabaa imää inildi. Türlü türlü imeklerin yanında, adetä görä, sofrada hem boyalı yımırta, hem da paska (kozanak) ikram edildi. Vatanından uzakta olan bu dostlarımız, Hristiyan adetlerini da düzgün yapmaa savaştılar. İmää başlamadaan hep birliktä dua okudular. Pikniktä gün boyunca gagauz türküleri çalındı, halk oyunları oynandı, yarışmalar yapıldı. Yarışmaları kazanannara baaşışlar verildi. Hep birliktä hem şennenildi, hem imeklär hazırlandı. Çocuklar mangal başında lokmaları pişirdi, kızlar salataları hazırladı. 60 kişiyi geçän sayıda kalabalık bir sofrada imää inildi. Günün nicä geçtiini kimsey annamadı. Taa karannık çökenedän birliktä çennik oldu. Daalışarkana da hepsi pek gözäl vakıt geçirdiini, gelän yıldakı Paskeleyä da taa kalabalık olarak toplanmak istediini söledi. Allah izin verirsä, neçin olmasın! Dr. İrina İUSİUMBELİ, Ankara/Türkiye Komrat ihtärlar Evindä Paskellä buluşması Büük Paskellenin üçüncü günündä, Komrat primariyanın teklifinä görä, buradakı ihtärlar Evinä musaafirlää geldilär Komrat Klisenin popazı protoierey Födor (KARABACAK), Komrat primarı Nikolay DUDOGLU hem pazar Klisä şkolasının üürencileri. Buluşmada Komrat primarı Nikolay DUDOGLU kutladı hepsiciini Büük Paskellä hem Hederlez yortusunnan. Üürencilär kısa bir konţert gösterdilär. Konţerttä uşaklar türkü çaldılar hem peet okudular İisus Hristozun dirilmesi için, Kırmızı yımırta için teatru oyunu gösterdilär. Herbir peettän sora uşaklar deyärdilär: Hristos dirildi! Onnara insannar cuvap edärdilär: Hakına dirildi! Konţert bittiktän sora, musaafirlär baaşladılar ihtärlar evindä bulunan insannara kendi baaşışlarını. Buluşmanın sonunda protoierey Födor (KARABACAK) hem pazar Klisä şkolasının üürencileri Allahlı dua yaptılar.\n6 Todur MARİNOGLU eni kiyadını tanıttı Avdarma küüyün D. Çelengir teoretik liţeyindä Çiçek ayın (aprel) 30-da oldu prezentaţiya gagauz poetın hem yazıcısının Todur MARİNOGLUnun küçüklär için Benim sevgili dostlarım kiyadına. Elena Födorovna KARAMİT, Avdarma küüyün D. Çelengir teoretik liţeyin direktoru. Nicä açıkladı avtor kendisi bu kiyat yazılı maasuz uşak başçalarına hem küçük klasta üürenicilerä şiir formasında, o temalara görä, angıları var üürenmäk programasında: yaban hem ev hayvannarı, kuşları, su yaşayannarı hem böceklär, zarzavatlar, meyvalar, zanaatlar, aylä hem başka temalar. Var nicä demää, ani herbir şiirin yanında var pek uygun seçilmiş, şıralı renkli resimnär, angıları diil sade donadêr sayfaları, ama uyandırêr uşaklarda havez okumaa onnarı hem annamaa nesä eni. Kiyadın prezentaţiyası iki payda geçti. Onun ilk payında söz verildi liţeyin küçük klaslarda üürenicilerinä. Onnar maasuz prezentaţiya için hazırladılar bir kultura programası. Üz uşaa yakın, bölük-bölük, avtorun ayırı temalardan şiirleri annattılar, kimilerini rol oyunu gibi gösterdilär. Aralarda orta klaslardan üürenicilär çaldılar Todur MARİNOGLUnun şiirlerinä düzülü gözäl türküleri. Prezentaţiyanın ikinci payında söz tuttu musaafirlär, ani geldilär o gün liţeyä, yazıcıyı kutlamaa deyni. Prezentaţiyada pay alannarın arasında bulunardı anılmış gagauz yazıcıları Pötr ÇEBOTAR hem Vasi FİLİOGLU; resimcilär Dimimtriy SAVASTİN hem Pötr DİMOV; Komrat hem Çadır dolaylarından üüredicilär, terbiedicilär hem bibliotekacılar; Beşalma muzeyin direktoru Lüdmila MARİN, gagauz türkücüsü Lüdmila TUKAN. Prezentaţiyada laf alannar nışannadılar, ani Benim sevgili dostlarım kiyadın peydalanması bu bir büük adım gagauzların uşak literaturasının ilerlemesindä. Kutlamalara cuvap sözündä Todur MARİNOGLU söledi, ani bütün ürektän şükür eder kiyadın sponsoruna İlya KAZMALIya kiyadın tiparlanmasında finans yardımı için. 25 Hederlez ay 2013 Bu büük yortudan sora musaafirlär uuradılar Avdarma küüyün muzeyinä hem uşak yaratıcılık merkezinä. Sayêrım, ani başlankı klasların üüredicilerinä hem uşak başçaların terbiedicilerinä deyni bu kiyat bir lääzımnı hem beklenän yardım gagauz dili urokların hazırlanmasında hem geçirilmesindä. İnanêrım, ani Benim sevgili dostlarım bulacek uşakların arasında çok okuyucu hem umutluyuz, ani Todur MARİNOGLU taa diil bir sıra sevindirecek Gagauziyayı eni kiyatlarınnan. Canabisi herkerä yardım için vakıt bulêr Gagauzların anılmış poetı, yazıcısı, Ana Sözü gazetanın baş redaktoru Todur ZANETin 55-ci yıldönümünä karşı, Komrat Mihail ÇAKİR adına pedagogika kolecinda meraklı hem çok beklenilän bir yortu geçti: kolecın üürencileri hem üüredicileri hazırladılar yazıcı için maasuz bir kutlama programası. Hiç açıklamadaan programanın özünü, onnar teklif ettilär Hederlez ayın (may) 2-dä poet gelsin pedkoleca musaafirlää. O günü Mihail ÇA- KİR adına pedagogika kolecın enilenmiş büük başında poetı karşlamaa deyni hepsi hazırdı: sţena hem masalar donaklıydı, poetın yaratmalarınnan ilgili sergi hazırdı, zal doluydu. Annaşılmış saatta büük başa girdi paalı musaafir. Onu ev saabileri tuzekmeklän hem çiçeklän karşladılar, da programa başladı. Programada kolecın üürencileri annattılar yazıcının yaratmak yolu için, okudular onun peetlerini hem o yazıları, ani yazmışlar onun için başka gagauz yazıcıları. Annattılar poetın romun dilinä çevirili peetlerini hem Todur ZANETin çevirdii Mihail EMİNES- KUnun Luçafarul poemasındana bir parçasını. Ayrı bir bölümdä açıklandı yubilärın dramaturgiyası hem onun hazırladıı Gagauzlar hem Gagauzluk bilim kinosu. Bundan kaarä sţenada koyuldu onun GAGAUZLUK: Kultura, Ruh, Adetlär kiyadın fıkralarına görä teatru gösterilerini hem gagauz halk oyunnarını. Bu aydın buluşmakta sţenadan da, zaldan da poet için sölendi ürektän gelän pek paalı hem açık sözlär, açıklandı duruk duygular, belli edildi o haliz candan saygılar. Programanın sonunda söz verildi Todur ZANETä. Canabisi urguladı, ani bu kutlama programanın içindekileri ona deyni halizdän bir sürpriz oldu. Paalı musaafir urguladı, ani Mihail ÇAKİR adına pedagogika kolecında büük aydınnadıcımızın Mihail ÇAKİRin aoyzlu ruhu uçêr. Bu ruh büük bir raatlık verer hepsinä, hem kolecın zaametçileri o ruhu koruyêrlar. hem da o ruh sıcaklıı içindä kendi işini yapêrlar, ilerlederäk gagauz dilimizi hem vereräk onu kendi üürencilerinä. Peagogika kolecında da yaşêêr hem yaşadılêr haliz pak hem haliz temiz gagauz dili. Todur ZANET tanıştırdı zalda bulunannarı enidän renkli çıkan Ana Sözü gazetasının eni sayısınnan, okudu kendi taazä peetlerini hem baaşladı pedkolecın bibiotekasına hem üüredicilerinä GAGAUZLUK: Kultura, Ruh, Adetlär kiyadını. Kapanış sözündä pedkolecın direktoru Mariya Dimitrieyna TANASOVİÇ okudu poetın bir peetini, şükür etti ona, ani zaametini saymadı da geldi bu buluşmaya. Şükür etti, ani o herzaman kolecın kolektivınnan buluşmaklara geler hem yardımnara hazır. Buluşmakta urgulandı, ani Komrat Mihail ÇAKİR adına pedagogika kolecın taa kurulma günündän beeri Todur ZANET herzaman koleca yardımda bulundu. Herkerä hazır yardım etmää hem üürencilerä hem da üüredicilerä. Angı vakıt danışsanız da ona, Canabisi herkerä yardım için vakıt bulêr. Buluşmak başarıldı türküylän Yaşa, Halkım! (laflar - Todur ZANETin, muzıka - İlya FİLEVın). Not. Buluşmayı hem programayı hazırlamaa deyni en baş çalışmaları yaptı kolecın üüredicileri Sirkeli G.D., Marinova A.D., Sukman A.D., Mihaylova T.G., İpatova T.G.. Sergiyi hazırladı kolecın biblioteka öndercisi KARA P.. Yortuyu götürdülär pedkolecın üürencileri: Basarab Liliya, Uzun Vani, Kösä Alla, Kuru Mariya, Peeva Kseniya, Nedälkov Mihail. Poetın şiirlerini okudular: Uzun Nina, Kel Vera, Düvenji Paşi, Molla Mariya, Sırbu Kristina, Trandafilova Maya, Çomak Alla, Zavriçko Lena, Andriyeş Yuliya, Serdega Rima, Bejenar Lena, Çirkova İra, Mardar Aleksandra, Buzilê Evdokiya, Karaivan Aleksandr. Gagauz halk oyunnarını hazırladı üçüncü kursta üürenän studentka Kristeva Evdokıya. Oyuncular: Orman Darya, Uzun Alexandra, Karaseni Diana, Sarandi Lüba, Ormanji Sofya, Yalanji Evdokiya, Tukan Natalya, Konstantinova Nadejda. Kemençä avasınnan Koreneva Yuliya cannandırdı herbirini zalda bulunannarı. Türkü çaldılar: Telpiz Nasti hem Uzun Vani. Galina Dimitriyevna SİRKELİ, gagauz dilindä üüredici.\n7 25 Hederlez ay 2013 Te bän insan, diri, sıcak, oldum sana, topraam, dayak Neya yaşêêrım? Duuêrım yaşamaa yaşêêrım. Duuêrım zor çekmää çekerim. Duêrım sevdadan datmaa, Hem kaybetmää hem aaramaa. Duuêrım köstekli yola Diri acıylan kol-kola. Yaşêêrım geceyi görmää, Gülümsemää hem aalama. Yaşêêrım geçmişi kurmaa, Lüzgerä karşı durmaa, Güzün sancıyı duymaa, Yazın kuş gibi uçmaa. Duuêrım üüsektän düşmää, Kimä sa sevgimi vermää. Dua Atayım oy: sölemää sölämemää. Diz çöküp, seni Göklerä dua etmää. Allahım, sölä, aalamaa aalamamaa. Ver bana nasaat, şindi ne yapmaa? Soruşum sana: beklemää beklämemää? Cannım ii sözü hazır kabletmää. Yaşamak Sendän, ne taa istemää? Yalvarcam: Allam, ver onu sevmää! Olsun ölä Olsun ölä, ani gördüynän bän seni Aramızda ateş çaksın! Olsun ölä, ani tuttuynan elini, Gök denizi kıskançlıktan karalansın. Olsun ölä, ani dattıynan o girgin bakışını, Canım yıldızlara kalksın. Yollarımız karşı gelip, ko dolaşsın, Ecelimiz bizi peşkirlän baalasın. Çöktüynän karannık, cannarımız ko urulsun. Kahır da bir kıpım bizä satsın. Olsun ölä, ani sevda kendi içkisindä Acıylan tatlıyı kaarıştırsın! Olsun ölä... Ayozum Karşı gelerim seninnän düşlerdä, Da urulup omuzlan, Afet deerim. Bir bakışın bana geler zeedä, O laf tatlı dudaklardan: Severim! Sän nicä ayoz, nicä bir yıldız, Sän pek yakınsın hem uzaksın. İnan, bana pek zor sensiz. Benim yaşamamda sän şafksın. Kaarlar döşerlär güüdemdä. Bu iş saklı, ama bilersin, Hep bir cuvap sendä, bendä: Severim bän hem sän seversin! Genç hem pek talantlı poet Elena MOKANU duudu 1990-cı yılın Harman ayın (avgust) 17-dä Gagauziyanın Çöşmäküüyündä. Yaşaması küçüklüündän beeri sevgi hem kısmet içindä geçti. Nicä deer Elena kendisi: Küüyümdä küçüklüüm geçti pek kısmetli. Sevmää beni üüretti anam, dayanmaa hem beklemää bobam, tarla erini paaya koymaa malim, evi korumaa dädum. Başardı Komrat G.Gaydarcı liţeyini. Şindi başarêr Komrat devlet universitetını. Üç yıl artık GRTda televideniyada gagauzça kolverimnär yapêr. Peet yazmaa başladı 12 yaşından beeri. Peetleri tiparlandı gazetalarda hem peet toplumunnarında. Artık hazır tipardan çıkmaa Elena MOKANUnun ayırı peet kiyadı. İsıt beni, SEVDAM, koru beni Zihir suuktan hem yaşlardan, Baaşla bana umut eni İki kanat altın tüüdän! Ansızından sevgi Bän sendän istämedim dostluk. Gözlerin yakêrlar canımı. Bir kıpım etişmeer pak soluk, Doldurêr sancı kalibimi. Nesoy olacek büünkü sabaa? Gecelär zeetledilär beni. Sansın yok bendä kabaat, Ama nesoy sa oldu eni... Bän beklämedim sendän yardım. Bulmadım duygulara kantar. Bakarak gök bakışa, daldım Bu gökä seninnän barabar. Bän sandım, ki kaskatı oldum, Bän sandım, kabletmeycäm seni, Ama te güneşlän bän doldum, Kablettim sıcak kalibini. Aldadêrım Sünerlär yıldızlar yavaş-yavaş. Karşlêêrım sabaayı canımnan! Bän kendimä başka diil baş- Güüdäm dolu, dolu seninnän. Ama sän sansın bir gölgä- Bän yaklaşêrım, sän kaçêrsın. Bu diil haliz sevda ölä, Bän aldadêrım inanêrsın. Bän sevdayı aarêêrım çok, Yollar bunun için kavrêêrım, Ama fayda bundan hiç yok, Boşa bän içimi açêrım. Genä yalan o gözlerin... Ne yapayım? Biter gölgä da, Açan sabaa adım-adım Geler küüyä, geler bana da. Ananın adından Yaşamak sana ko baaşlasın İi bir dost zor kıpımda, İlkyaz lüzgeri çekindirsin Kızımı yalpak kanadında. Yavrucuum, sana canım kopêr, Sän bana baaşışsın Allahtan. Yanaamı açan kızım öper, Yaşlarım akêrlar şenniktän. Karannık korkutmasın seni, Çalacam türkü bütün gecä, Kızıma vererim sesimi Canında çalsın ko kemençä! Ne da olmasa, ko korusun Allaa Bu benim naazlıı kuşçaazımı. Ver umut, sän ver umut bana, Ani sevecän kızçaazımı. Yangın bitmedi Oldum sana, sevgim kayıp. E ne yaptık? Ayıp...ayıp... Yaktım seni bir mum gibi, Ama te genä sän diri. Unutturdum, unutmadım, Oldum uzak adım-adım, Ama yanêr dudaklarım... Satıp ta, enidän kurtardım. Gölgä gibi kaybelmedim. Bolluk verip, salvermedim. Göz kapayıp, seni sevdim, Bu zor yolu kendim seçtim. Yaktı yara, geçämedi, Bolluk urää verämedi. Dönüp, sevgi bir ok urdu, Da bakışım sendä durdu! Sabaa Sabaa serin, çiili otlar, Eni, taazä, şen duygular. Yaamurdan sora usluluk, Serin, taazä, tatlı soluk. Te bän insan, diri, sıcak, Oldum sana, topraam, dayak. Eşil kirez fidannarı Silkerlär şen dallarını. Yaprakların uçlarından Damnêêrlar gümüştän çiilär. Güllär sarı, güllär pembä... Uşakım, kısmetliyim bän. Küçük canım çemrek düüler, Sabaa şennii uyandırêr! DİLSİZ... Yıldızların eri göktä, Yaprak dalda büüyer. Kara biyazlan birliktä Olêr ölä, ki dolaşêr. Gecä olmazmış aydınnık, Sabaa çeketmeer güneşiz, Bana gündüz da karannık, Ana dilim, sensiz! Boodayların eri kırda, Sofra sa yokmuş ekmeksiz. Aaçlık duyêrım karnımda, Diil ekmeksiz, dilsiz! Çöşmä olmazmış damnasız, Susuz öler insan. Bekim dilsiz yaşêêr hırsız, Salt diilim bän, inan. Deniz boyu olmaz kumsuz, Su donmêêr ayazsız. Dilsiz bän diilim Gagauz, Millet olmaz dilsiz. Beklämedim Bu ateşli sevgiyi Beklämedim, sän inan. Karşılayıp sabaayı, Oldum sana eni can. Dolayları diiştirdi, Başka türlü oldu gök, Bana kanat ekledi, Ama uçmaa kuvet yok... Mamuya Mamu, sesimi işit, Uzaktan seni çaarêrım, Yol sana uzun şirit, Bän sa taa uzaklaşêrım. Te düşerlär yapraklar, Onnarı lüzgär daadêr. Canımda, inan, pek ar. Yol beni sana çaarêr. Mamu, sesimi işit, Bu sabaa gökä bakêrım... Gel bana, beni yısıt. Yalpaklık sendän bekleerim. Eriyer bitki kaarlar, Güüdä dolusu soluyêrım... Şükür, ani bendä var MAMU... Bän onu severim! Malimä Bän geldim, sän taa diriydin, Soluyardın zorcana. Sän bana umut verdiydin, Zoru brakıp kendinä. Gözlerindä görünärdi Yaşamak susuzluun, Kan yavaş-yavaş gezärdi, Da te heptän durgundu. Laflar maanasız kalardı, Baalayamayıp bizi. Sän yakındın, sän taa vardın, Koruyardın havezi... Yudum-yudum su içärdin, Bezbelli, bitki kerä. Kuvedi erä verärdin, Da te katıldın erä. Güzün bakışı bıçaktı, Salardı gecä köpek. Sana orada sıcaktı. Özlediydim seni pek. Bobanın elleri Geçerlär yıllar Sansın büük bayırlar; Kalêrlar geeri, kalêrlar geeri, Ama hep aklımda, Ama hep canımda Bobanın elleri, sinirli elleri. Sofranın başında, Aulun boyunda, Her zaman tokatta Bobam, sevgili bobam. Te geçti küçüklüüm; O yıllar sansın tüü Uçtular, uçtular Yolları yok geeri, Ama ne pek tatlı Uyudardı beni Bobanın o kaavi, o yalpak elleri. Sofranın başında, Yortulu avşamda, Saa ol - deerim sana, Bobam, sevgili bobam. Atılmadım Söz verdim, atılmadım. Korudum, satamadım. Kavgaya katılmadım, Sevdadan da datmadım. Bekim, oldu yannışlıım, Ama bil, istämedim. Canımı sana verdim, Geeri çevirämedim. Havezi yıllar suulttu, Buz ama yapamadı. Bän kaldıydım umutlu Umut kurtaramadı. Neredä gezdi raatlıım? Dolaşıkmış yolları. Sevginin hem yalnızlıın Yok dooru kantarları. Yalansız seni çaldım, Ama kısa vakıda. İçim acıdan yandı, Sansın keskin rakıdan. Sevgi Herbir işin kendi eri. Adımnayıp hep ileri Hem unudup dönmää geeri, Kendilerin tam erini Çoyu aarêêr, Ama arka aşırıya, Seni, SEVGİ, onnar atêr. Raat Raat, ne raat... Uslandı canım. Duymêêrım kabaat, Ani kör kaldım. Raat, ürääm sessiz, Yok hiç bir da ses... Nerdä vardık biz Şiridi sän kes. Raat, gözüm yaşsız, Yok hiç bir damna... Kısmetliydik biz... Unut ta anna. Üfkelänmä, sus, Çaarma uzaktan, Oldu su da buz Sevda tıynaanda. Raat, ne raat... Canımı böldüm, Duymêêrım kabaat, Ki sensiz öldüm.\n8 Genç çalgıcılarımız 3-cü erleri aldılar Paskelleyä karşı İtaliyanın Rimini kasabasında geçti halklararası muzuka festivali. Festivali, profesional olmayan çalgıcılara deyni, hazırlêêr hem yapêr Evropanın çeşitli kasabalarında İspaniyadan Fiestalonia Milenio komitetı. Festivalin lozungu Günädän ellän uzanmaa. Gagauziyadan festivaldä pay aldılar Valkaneş muzıka şkolasının üürencileri İrina KARAKAŞ (fleytada üüredicisinän Mariya İlyiniçna ÇER- NEVAylan bilä), Anastasiya LAPÇUK hem da Çöşmäküüyü muzıka şkolasını başaran İrina MARTIŞOVA. Genç çalgıcılarımız üçü da fastivaldä 3-cü erleri aldılar: İrina KARAKAŞ fleytada, Anastasiya LAPÇUK hem İrina MARTIŞOVA pianinoda. Festivaldä, Valkaneş muzıka şkolasından kaarä, pay aldılar üürencilär Kişinev Evgeniy DOGA hem Tiraspol muzıka şkolalarından hem Belţ kasabasının balet studiyasından. Not. Festivalä gitmää deyni İrina KARAKAŞa sponsorluk yaptılar Moldova parlamentın deputatı İrina VLAH hem GHT deputatı Roman TÜTİN. SPORT Aleksandr PETKOV serbest güreçtä çempion Hederlez ayın günnerindä Kişinevda gençlär arasında Moldovanın serbest güreçtä çempionatı oldu. Burada Gagauziyanın regional sport liţeyin üürencisi, güreşçi Aleksandr PETKOV (55 kg) altın medaliyi aldı. Çempionata Gagauziyadan dört güreşçi katıldı. Onnarı hepsini hazırladı trener İlya ESİR. Şindi Aleksandr PETKOV başladı hazırlanmaa serbest güreştä Dünnää (Bulgariyada) hem Evropa (Makedoniyada) çempionatlarına. 25 Hederlez ay 2013 Kurtarıcı Hristozun Hramın 1-ci protodiakonu Baba Marta ayın 24-dä Moskva hem bütün Rusiya Patriarhı KİRİLL Kurtarıcı Hrisrozun Hramında Ayozlu-Troiţalı Sergiy Lavrasının diakonunu Konstantin BARGANı protodiakon yaptı. Paskellä gecesi da Patriarh KİRİLL onu bu Hramının birinci protodiakon yaptı hem Konstantin BARGANa kamilavka (maasuz popaz şapkası) taşımaa hakkını verdi. Baurçunun eni mezarlıında çasovnä klisesi açıldı Küçük Paskellä günü Baurçu küüyün eni mezarlıında gözäl bir çasovnä açıldı. İki yıl geeri, bir aydın hem ayozlu gündä, baurçuluyka Anna İvanovna BOLYŞO- VAnın aylesinä göktän nur indi, da Anna İvanovnaya geldi fikir Baurçu küüyün eni mezarlıında bir Çasovnä klisesi yapmaa. Bu fikiri oollarınnan paylaşıp, Canabisi danıştı Baurçu popazına bu işi hayırlasın deyni da hayırlı sözünü kabletti. En başta proekt hazırlandı. İnternettän inceleyip artık var olan Çasovnä proektlarını, kendi proektını hazırladılar da işä başladılar. Çasovnänın düzmesindä en büük işleri hem zaametleri kendi üstüna aldı Anna İvanovnanın büük oolun, gagauz işadamı Vasiliy KADIN. İşin başarılmasına Vasiliya yardımcı oldular onun eşi Lüdmila KADIN (TUKAN) hem kızları Karina hem Margarita. Gagauzların adetlerinä görä Çasovnänın düzmesindä pay aldılar hem kendilerindän meciyä katıldılar Hederlez ayın 11-dä Tomayda oldu anılmış gagauz güreşçinin hem trenerın Vladimir Vasilyeviç TAUKÇİnın anması için 1-ci serbest güreş turniri. Onu hazırlamaa deyni katlanmışlar gagauz işadamnarı Gagauziyadan, Moldovadan, Ukraynadan hem Rusiyadan: E. N. Kapsamun, V. İ. Staman, K. D. Sibov, V. A. Koltuk, Y. D. Dimçoglo, S. İ. Stamat, F. İ. Karabacak, V. Z. Karabacak, P. Z. Karabacak, Vit. V. Taukçi, V. V. Taukçi, V. V. Bratan, V. S. Berber, İ. S. Berber, D. D. Babov, D. G. Topçu, S. F. Kostandoglo, D. S. Nedälko. Turnirın hazırlanmasında büük pay aldı Kongaz Vekil güreşçi klubun başı Genadiy TULBA. Turnirın ofiţial açılışında Moldova hem Gagauziya Gimnaları çalındı hem Vladimir Vasilyeviç TAUKÇİ için dokumental bir film gösterildi. Açılışta söz tuttular halklararsı sportta master Genadiy TULBA, Gagauziyanın başkanı Mihail FORMU- ZAL, GHT deputatları Födor GAGA- Din sistemasına görä Protodiakon bu kafedral Soborun eparhiyasında baş diakon sayılêr. Protodiakonnar taa çok olêr o popazlar, angıların pek kaavi hem gözäl sesleri var. Slujba yapılarkana onnar Evangeliyayı okuyêrlar. Bıldır hem bu yıl Kurtarıcı Hristozun Hramında, Moskva hem bütün Rusiya Patriarhı KİRİLL Paskellä slujbasını yaparkana, Konstantin BARGAN slujbanın bir parçasını gagauz dilindä okudu. K. BARGAN Gagauziyada Eparhiya açılması için: Gagauziyada Eparhiya açmaa deyni büük bir kolaylık var. çok insannar. Kimi imäk hazırlayıp ustaları doyurdu, kimi kendi aulundan elektrika verdi, kimi gelip ustalara yardımcı oldu. Çasovnänın düzmesi için annadarkana Vasiliy KADIN şükür etti hepsi bu insannara, ani omuz koydular bu ayozlu iştä, da onnarın hem Allahın yardımınnan Çasovnä kaldırıldı, onun kubeyi hem kryçası kuruldu. Kruça Kievdan alındı. İçindeki resimnär yapıldı. Bölä, Allahtan gelän neet aslıya çıkarıldı, da, popazlar hem insannar dualarınnan ayozlanıp, Küçük Paskelledä Çasovnänın kapuları açıldı. V.V.TAUKÇİnın anması için serbest güreş turniri UZ, Georgiy LEYÇU hem Anatoliy TOPAL, Komrat kasabanın primarı Nikolay DUDOGLU, Tomay küüyün primarı Födor TOPÇU, Kişinevdan hem Moskvadan musaafirlär. Söz verildi Vladimir Vasilyeviç TAUKÇİnın eşinä da, angısına Tomay küüyün primarı baaşladı bir bin ley baaşış. Hep para baaşışı Canabisinä yaptılar sportsmennar hem sponsorlar da. Bunun için hepsi lääzım savaşsın, haliz popazlar. Bizim klisä adamnarımız diil diplomat, ama akıllı olarsalar izmetçi olarsalar, ozaman hepsi olacek. Gagauziya Eparhiyasının kurmasında biz zarar yapmayacez, hem gagauz halkının ruh dengini bozmayacez. Da yakın komuşularımızlan yaşayacez barış, yardım hem sevgi içindä. Not. K. BARGAN duudu 1984-cü yılda Büük ayın 20-dä Kongaz küüyündä. Üürendi Moskvadakı din seminariyasında, Ruh akademiyasında. Evli. Üç uşaan (iki çocuk bir da kız) bobası. Bundan sora türkücü Olesä TU- KAN (anılmış gagauz güreşçisi hem sport trenerı Födor TUKANın kızı) çaldı türküyü Serbest güreşinä Gimn da turnir başladı. Turnirdä pay aldılar güreşçilär Gagauziyadan, Moldovadan, Ukraynadan, İzraildän. Turnirdan bittiynän küülülerä hem sportsmennara deyni bir konţert gösterildi. ANA SÖZÜ Gagauz dilindä gazeta Çıkêr beeri Kurucu ANA SÖZÜ S.R.L. Sertifikat No Todur ZANET Baş redaktor İndeksi - PM Gazeta Universul basım evindä basılêr Tiraj 3000 ekz. Sımarlamak No: 619. YAZIŞMA ADRESİMİZ: RM 2028, Moldova, Kişinêu, c/p Nr Tel/fax:\nAna Sözü Yaþa, benim Halkým! TM ANA SÖZÜ 1988 www.anasozu.com 1-2 (620-621) 30 Büük ay (yanvar) 2015 Paası - 2 ley 50 bani Baba Martanın 22-dä başkanın seçimneri Kırım ayın (dekabri) 27-dä Gagauziya Halk\nANA TARAFIM Ay, Bucaam, Bucaam, Zavallı Bucaam, Ne pek suuk tenin, Ne pek kıt kucaan! Evellär haksız Sän emärdin ter, Dedelär susuz Aktarardı er.\nANA TARAFIM Ay, Bucaam, Bucaam, Zavallı Bucaam, Ne pek suuk tenin, Ne pek kıt kucaan! Evellär haksız Sän emärdin ter, Dedelär susuz Aktarardı er. Evellär engin Meralarında Bilmääzdin rengi Pelindän kaarä.\nSEVDA TÜRKÜLERİ. Ah!... morekız, morekızl. Anan öldü dediler. -Ko ölsün, ko ölsün, Çal gaydaci gaydai, Ben teperim horoyu.\nSEVDA TÜRKÜLERİ Ah!... morekız, morekızl. Anan öldü dediler. -Ko ölsün, ko ölsün, Çal gaydaci gaydai, Ben teperim horoyu. Ah!... more kız, more kız!... Baban öldü, dediler. -Ko ölsün, ko ölsün, Çal gaydaci\nGAGAUZ EDEBĐYATINDA DĐONĐS TANASOĞLU NUN YERĐ\nGAGAUZ EDEBĐYATINDA DĐONĐS TANASOĞLU NUN YERĐ ÖZET Nadejda CHĐRLĐ Çağdaş Türk edebiyatları arasında Gagauz edebiyatı en gencidir. Elli bir yıllık bir alfabeye sahip olan bu Türk topluluğu, hem aydın sayısının