Editorial: Panangalaw ti gobierno kadagiti agtungtunglab a Pilipino — Tawid News Magazine - Weekly Ilocos News 📰\nby Eden A. AlviarPosted on February 15, 2021 February 17, 2021\nMAKATAWENEN ti pandemia ti Coronavirus 2019, ngem saan a lumaglag-an ti laklak-amen a tuok ken rigat dagiti Pilipino gapu kadagiti saan a mayanatup a programa ti gobierno ken pagannurotan.\nDisiembre 2019 idi nadiskobre ti virus sadiay Wuhan, Hubei, China. Idi Enero 30, 2020, nairakurak ti umuna a kaso ti Covid 19 iti Pilipinas, ti turista a Chinese national. Indeklarar ni Presidente Rodrigo Duterte ti enhanced community quarantine idi Marso 17 agingga idi Abril 30, 2020 iti intero a Luzon. Napalukayan ti community quarantine kadagiti rehion ken probinsia a bassit ti kaso ti Covid 19, ngem nagtalinaed ti general / modified ECQ sadiay Metro Manila ken dadduma pay a lugar a nangato ti bilang dagiti nagpositibo.\nMaibasar iti report ti DOH, agarupen a 550,000 dagiti umili iti Pilipinas dagiti naapektaran iti Covid 19, ken dandanin 12,000 dagiti natay.\nIpampanakkel dagiti opisial ti administrasion ti kinaepektibo ti pananglappedda iti panagraira ri virus, ngem adu dagiti mangdildillaw iti kinakapuy ti Covid 19 response iti Pilipinas no maidilig kadagiti dadduma a pagilian iti Asia. Mababbabalaw pay ti administrasion gapu kadagiti prioridad a saan a mayanatup iti kasasaad dagiti umili nga agsagsagaba iti nakaro a rigat nangruna dagiti naawanan iti trabaho ken pagsapulan.\nIti report ti Department of Labor and Employment, nasurok a lima a million dagiti naawanan iti trabaho iti Pilipinas gapu iti pannakaipakat ti community quarantine. Dayta a bilang ket dagiti laeng karaman iti formal sector, wenno dagiti agtatatrabaho kadagiti rehistrado a kompania wenno institusion. Adun dagiti nagserra a negosio gapu ti pannakalugi.\nNailumlomen iti utang ti gobierno tapno adda pagsupusop iti nababa a napastrek para iti National Budget. Ngem adu latta dagiti mapaspasamak a kurapsion uray no agrigaten ti gobierno.\nTi pannakaparegta ti ekonomia ti kayat dagiti economic managers ti administrasion ket kidkiddawenda ti pannakapalukay dagiti nainget a restrictions iti tawen dagiti mapalubosan a rummuar kadagiti pagtaenganda, ken dagiti malukatan ti operasionna a negosio. Ngem kinontra ti Inter-Agency Task Force on the Emerging of Infectious Disease ken ti Presidente ta agamakda a kumaro ti panagwaras ti virus.\nMakapadagsen ti aggtultuloy nga itatayok ti presio dagiti magatgatang a taraon kas ti karne ti baboy ken manok. Awan met ti nasamay a maaramidan ti gobierno a mangkontrol ti kinangina dagiti taraon.\nSaan pay a mapalubosan ti panagbiahe ti public transportation a lumasat kadagiti nagduduma a probinsia a mangparigat kadagiti umili no adda dagiti napateg a gagaraenda iti sabali a lugar. Awan ti maaramidan ti gobierno kadagiti pribado a lugan nga agpaarkila iti nangina nga agibiahe kadagiti pasahero. Awan dagiti mapalubosan a public buses nga agbiahe iti Northern Luzon agturong sadiay Metro Manila, ngem nagadu dagiti pribado a behikulo nga agidiaya ti serbisioda a maarkila iti nangina.\nNainget ti iseserrek iti nagduduma nga LGU ta iti laksid dagiti kasapulan a dokumento nga inyetnag ti IATF ket nangiparuar met dagiti LGU kadagiti bukodda a pagallagadan iti iseserrek kadagiti masakupanda. Kayariganna itan a ti maysa a Pilipino ket gangganaeten iti bukodna a pagilian ta agrurutap dagiti dokumento a pataudenna sakbay a makastrek iti sabali a lugar wenno makasubli iti bukodna a probinsia.\nIti laksid a nagadu dagiti checkpoints kadagiti kalsada ket makapuslit latta dagiti aglaklako iti illegal a droga. Agraira latta dagiti pammapatay ken dadduma pay a krimen.\nUray no mapainget ti pannakaisayangkat ti operasion ti sugal kadagiti galiera ken dagiti dadduma pay a balay ti bisio, kimmaro ti online gambling, hueteng ken prostitusion.\nNakasaysayang dagiti magasgastos a pondo iti edukasion nangruna dagiti maisagsagana a modules ta saan a mayanatup iti panunot dagiti estudiante dagiti linaonda. Kaaduanna a saan a mismo a dagiti agbasa iti agsungbat. Nayon a pakarigatan dagiti nagannak dagiti agsungbat iti modules ken ag-load kadagiti gadgets para ti online learning ta nagdakes ti signal ti internet.\nAnia ti ar-aramiden ti administrasion tapno mapalag-anan ti laklak-amen a rigat dagiti Pilipino?\nKalaksidan ti panagsagsagana iti isasangpet dagiti bakuna kontra Covid 19, makumikom ti gobierno kadagiti dadduma a saan unay a napateg a gannuat ken proyekto kas ti igagatang kadagiti nangina a lugan ken panagipatakder kadagiti saan unay a kasapulan a pasdek ken imprastraktura kas ti pannakapalawa dagiti kalsada ken rangtay.\nMaituloy met ita a tawen ti pannakaingato manen ti sueldo dagiti agtatrabaho iti gobierno kabayatan a nailansan ti matgedan dagiti adda iti pribado a sektor ken nagadu dagiti naawanan iti trabaho. Maisingsingasing pay iti Kongreso ti pannakaipaay ti nangato ken regular a sueldo dagiti opisial ken agserserbi kadagiti barangay. Naindaklan dagiti akem dagiti agpapaay iti gobierno ken barangay, ngem saan a mayataday iti agdama a panawen nga agkurkurang ti pondo sa manayonan ti sueldo ken bilang dagiti masuelduan iti gobierno. Pangay-ayo kadi dayta kadakuada ta masakbayanen ti National and Local Elections?\nMakumikom met ti House of Representatives a mangikamakam ti pannakaamendar ti 1987 Constitution tapno mapalukayan dagiti economic restrictions ti Konstitusion a mangawis kadagiti foreign investors iti Pilipinas uray maapagduduan ti panggep ti Charter Change. Agtungtunglaben dagiti kaaduan a Pilipino. Nagpatinggan dagiti ayuda, ken saan pay a simmangpet dagiti bakuna. Ikagumaan koma ti gobierno nga alawen dagiti umili babaen ti pannakapategta ti ekonomia ken pannakaikkat dagiti awan-mamaayna a pagallagadan ita a pandemia.