Say Bunga na Espiritu—Kamaongan\nBASAEN ED Acholi Afrikaans Aja Akha Albanian Altai Alur American Sign Language Amharic Amis Angolan Sign Language Arabic Armenian Armenian (West) Aukan Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Baoule Bashkir Bassa (Cameroon) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bicol Bislama Boulou Bulgarian Cakchiquel Cambodian Catalan Cebuano Changana (Mozambique) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chinese (Cantonese) Chinese (Simplified) Chinese (Traditional) Chinese Cantonese (Simplified) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Chuukese Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Congolese Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Damara Dangme Danish Dayak Ngaju Digor Douala Dutch Ecuadorian Sign Language Edo Efik English Esan Estonian Ewe Fijian Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Gitonga Greek Greenlandic Guadeloupean Creole Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hungarian Iban Ibanag Ibinda Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Javanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kachin Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kazakh (Arabic) Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Korean Krio Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Laotian Latvian Lhukonzo Lifu Lingala Lithuanian Lomwe Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Macua Makhuwa-Meetto Malagasy Malay Malayalam Maltese Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Marshallese Mauritian Creole Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mizo Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Navajo Ndau Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Ngangela Nias Niuean Norwegian Nyaneka Nyungwe Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Palauan Panamanian Sign Language Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (West Africa) Polish Polish Sign Language Ponapean Portuguese Portuguese (Portugal) Punjabi Quebec Sign Language Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivia) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Romanian Romany (Macedonia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Ronga Runyankore Russian Rutoro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sena Sepedi Sepulana Serbian Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Seychelles Creole Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Sunda Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tahitian Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Uighur (Arabic) Uighur (Cyrillic) Ukrainian Umbundu Urdu Urhobo Uruund Uzbek Uzbek (Roman) Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wayuunaiki Welsh Wolaita Xhosa Yapese Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu\nPANANGONTROL ED SARILI\nNATURAL labat ya labay tayon isipen na arum ya maong tayon too. Balet aliwan mainomay ya ipanengneng so kamaongan ed mundo natan. Dakel so totoo ya “agda aaroen so kamaongan.” (2 Tim. 3:3) Nayarin walay tutumboken da ya sarili dan estandarte ed no antoy duga tan aliwa, ya singa da ibabagan “say maong et mauges tan say mauges et maong.” (Isa. 5:20) Tan amin tayo et wala ray lalabanan tayon kakapuyan tan nayarin walay negatibon epekto na saray naeksperiensya tayo nensaman. Kanian ompan nalikna tayo imay singa alikna nen Anne, * ya anggano pigaran dekada lan manlilingkor ed si Jehova et inamin to, “Mairap kon panisiaan ya sarag koy magmaliw ya maong a too.”\nBalet diad tua, sarag tayon amin ya ipatnag so kamaongan! Kabiangan itan na bunga na masanton espiritu na Dios, tan say espiritu to et mas mabiskeg nen say antokaman ya impluensya na sayan mauges a mundo odino say mismon kakapuyan o apalabas tayo. Amtaen tayo no anto so kamaongan tan no panon tayon mas nipanengneng itan ya kualidad.\nANTO SO KAMAONGAN?\nDiad simplin panangibaga, say kamaongan et say pagmaliw ya maong. Ontutukoy itan ed atagey ya estandarte ed moral tan maabig ya ugali, tan agpanggawa na kaugsan. Say maong a too et naynay ya manaanap na paraan pian tulongan so arum tan manggagawa na maabig ed sikara.\nSeguradon naiimanom ya wala ray totoon akaparaan ya manggaway maong ed saray kapamilya tan kakaaro da, balet aliwan magenap itan pian nibagan maong ira ed pakanengneng nen Jehova. Diad tua, limitado so abilidad tayon ipanengneng iyan kualidad, ta ibabaga na Biblia ya “anggapoy matunong a too diad dalin a naynay a manggagaway maong tan agbalot mankakasalanan.” (Ecl. 7:20) Oniay inamin nen apostol Pablo: “Amtak ya anggapoy maong a manaayam ed siak, salanti, diad laman ko.” (Roma 7:18) Kanian no labay tayon mas nipanengneng so kamaongan, nepeg itayon manpatulong ed si Jehova, say Lapuan na kamaongan.\n“SI JEHOVA ET MAOMAONG”\nSi Jehova a Dios so angiter na estandarte ed no anto so maong. Oniay ibabaga na Biblia nipaakar ed sikato: “Maomaong ka tan maong iray gagawaen mo. Ibangat mo pad siak iray pananontonan mo.” (Sal. 119:68) Usisaen tayo so duaran aspekto na kamaongan nen Jehova ya abitla ed satan ya bersikulo.\nSi Jehova et maomaong. Say kamaongan et kabiangan na personalidad nen Jehova kanian amin ya gagawaen to et maong. Imanoen no antoy agawa nen oniay imbaga nen Jehova ed si Moises: “Ipanengneng kod sika so amin a kaabigan ko.” Legan ya ipapanengneng nen Jehova so gloria to, kaiba lay kamaongan to, oniay arengel nen Moises: “Jehova, Jehova, a Dios a mapangasi tan maabagey, matantan a manpasnok tan abalbaleg ed matoor a panangaro tan katuaan, a mangipapatnag na matoor a panangaro ed saray nilibo, mameperdona na impakalingo, impakasumlang, tan kasalanan, balet agton balot abuloyan ya agnadusa so nankasalanan.” (Exo. 33:19; 34:6, 7) Natalosan tayo ed satan ya si Jehova et maomaong ed amin a paraan. Anggaman si Jesus so sankaabigan ya alimbawa na maong ya too, imbaga to: “Anggapoy arum a maong, noag say Dios.”​—Luc. 18:19.\nNanengneng tayoy kamaongan nen Jehova diad saray pinalsa to\nMaong iray gagawaen nen Jehova. Napatnagan so kamaongan na Dios ed amin ya gagawaen to. “Si Jehova et maomaong ed amin, tan say panangasi to et napatnagan ed amin a kimey to.” (Sal. 145:9) Anggapoy panaglabi nen Jehova sano ipapanengneng toy kamaongan, ya inter toy bilay na amin a totoo tan say amin ya nakaukolan da pian manbilay ira. (Gawa 14:17) Ipapanengneng to met so kamaongan sano peperdonaen to tayo. Insulat na salmista: “Maomaong ka, O Jehova, tan akaparaan kan mamerdona.” (Sal. 86:5) Makaseguro tayo ya “si Jehova et agto isiblet so antokaman a maong a bengatla ed saramay manaakar a walaay integridad.”​—Sal. 84:11.\nARALEN SO MANGGAWA NA MAONG\nPinalsa itayo na Dios unong ed indengan to, kanian sarag tayoy magmaliw ya maong tan manggawa na maong. (Gen. 1:27) Anggaman ontan, papasesegen na Salita na Dios iray lingkor to ya ‘aralen da so manggawa na maabig.’ (Isa. 1:17) Balet panon tayon naaralan ya ipanengneng iyan balibalin kualidad? Imanoen so taloran paraan ya nagawaan tayo itan.\nUnona, sarag tayon ipikasi ya nawalaan tayo na masanton espiritu, ta ontulong itan ed saray Kristiano ya ipanengneng so tuan kamaongan. (Gal. 5:22) On, natulongan itayo na espiritu na Dios ya aroen no antoy maong tan busolen no antoy mauges. (Roma 12:9) Diad tua, ibabaga na Biblia ya sarag itayon pabiskegen nen Jehova “diad amin a maabig a gawa tan salita.”​—2 Tes. 2:16, 17.\nKomadua, nepeg tayon basaen so pinuyanan ya Salita na Dios. No ontan so gawaen tayo, nibangat ed sikatayo nen Jehova so “interon dalan na kamaongan” tan niparaan to tayo “parad amin a maabig a gawa.” (Pro. 2:9; 2 Tim. 3:17) No babasaen tayo so Biblia tan dadalepdepen tayo itan, mangiiyan tayod puso tayo na maong iran bengatla nipaakar ed Dios tan say linawa to. Kanian singa tayo papanoen so puso tayo na maong iran bengatla ya sarag tayon usaren sano nakaukolan.​—Luc. 6:45; Efe. 5:9.\nKomatlo, gawaen tayoy anggaay nayarian tayon ‘aligen so maong.’ (3 Juan 11) Wala ray alimbawa ed Biblia ya balibalin aligen tayo. Siempre, say sankaabigan ya alimbawa et si Jehova tan si Jesus. Balet sarag tayo met ya aligen so arum ya kabkabat a maong a too. Say duaran nayarin nanonotan tayo et si Tabita tan Bernabe. (Gawa 9:36; 11:22-24) Nagunggonaan ka no aralen moy ibabaga na Biblia nipaakar ed sikara tan no imanoen mo ray ginawa ra pian natulongan day arum. Isip mo no anto ray nagawaan mo pian natulongan mo ray kapamilyam o saray kakongregasyon mo. Tan imanom met no panon ya agunggonaan si Tabita tan Bernabe lapud maomaong ira ed arum. Nagunggonaan ka met no manggawa kay kamaongan.\nIsipen met iray alimbawa na saray manggagawa na maong natan. Singa bilang, imanoen iray makukulin elder diad kongregasyon ya “maaro ed kamaongan.” Agmet lilingwanan iray matoor ya sister ya “maong so ibabangat da” diad salita tan alimbawa ra. (Tito 1:8; 2:3) Oniay imbaga na sister ya si Roslyn: “Walay kaarok ya mansasagpot a maong pian tulongan tan pasesegen so arum diad kongregasyon. Iisipen toy situasyon da tan mabetbet ya mangiiter na simplin regalo odino tutulongan to ra diad praktikal iran paraan. Parad siak, talagan sikatoy maomaong ya too.”\nPapasesegen nen Jehova iray lingkor to ya ‘anapen day kamaongan.’ (Amos 5:14) No ontan so gawaen tayo, agtayo labat naaro iray estandarte to noagta lalo itayon napakiwas ya manggawa na maong.\nGagawaen tayoy anggaay nayarian tayon magmaliw ya maong tan manggawa na maong\nAgtayo iisipen ya kaukolan a baleg so gawaen tayo parad arum odino mangiter tayoy mablin regalo pian makapanggawa tayo na kamaongan. Bilang alimbawa, say sakey ya pintor et aliwa labat ya maminsan odino mamidua ton igulis so brush to pian makagawa na painting. Imbes, maminpigapiga ton igulis itan. Mipadpara, nipanengneng tayoy kamaongan diad maminpigapiga tayon panggawa na angkekelag ya bengatla ya makatulong ed arum.\nBibilinen itayo na Biblia ya magmaliw tayon “akaparaan” ya manggawa na maong. (2 Tim. 2:21; Tito 3:1) No maimano tayo ed kipapasen na sakey ya too, nayarin walay naisip tayon paraan pian sikatoy natulongan “parad pankaabigan to, pian sikatoy napabiskeg.” (Roma 15:2) Singa bilang, nayarin inabang tayo no antoy walad sikatayo. (Pro. 3:27) Nayarin imbitaan tayoy arum parad simplin panangan odino makapaseseg ya panlilimog. No walay amta tayon mansasakit, nayarin ikdan tayoy card, bisitaen tayo, odino tawagan tayo. On, dakel so pankanawnawa tayon mangibaga na “maabig a salita . . . a makapabiskeg unong a nakaukolan, pian nagunggonaan iray ondedengel ed satan.”​—Efe. 4:29.\nSinga si Jehova, manaanap tayoy paraan pian makapanggawa tayo na maong ed amin a totoo. Kanian patas so pantrato tayo ed sikara. Say sakey ya importantin paraan ya nagawaan tayo itan et diad pangipulong na maong a balita na Panarian ed amin. Singa ingganggan nen Jesus, nepeg ya manggawa tayoy maabig anggan diad saray mamubusol ed sikatayo. (Luc. 6:27) Lanang ya duga so panggaway kaabigan tan say pangipanengneng na kamaongan, ta “anggapoy ganggan a sumpad saraya.” (Gal. 5:22, 23) No maong so kagagawa tayo anggano wala ray onsusumpa ed sikatayo odino ondadalan tayod subok, nayarin nasagyat so arum ed katuaan tan igloria day Dios.​—1 Ped. 3:16, 17.\nNATUMANGAN SO MAONG A TOO\n“Say maong a too et natutumangan lapud gagawaen to.” (Pro. 14:14) Antoy arum ed saratan ya tumang? No maong tayo ed arum, posiblin maong met so pantrato da ed sikatayo. (Pro. 14:22) Anggano andi, no tuloytuloy tayon manggawa na maong, nayarin onlemek lanlamang so puso ra tan natunaw so inkaawet da.​—Roma 12:20, paimanod leksab.\nDakel so makapangibaga ya agunggonaan ira lapud nanggawa ray maong tan impulisay day mauges. Imanoen so eksperiensya nen Nancy. “Binmaleg ak ya anggapoy pibabalik, imoral, tan anggapoy respetok ed arum,” so inamin to. “Balet nen naaralan ko tan inyaplikak iray estandarte na Dios ed no antoy maong, aliknak ya mas maliket ak. Natan et wala lay respetok ed sarilik.”\nSay sankaimportantian a rason ya ipanengneng tayoy kamaongan et lapud napaliket tayoy Jehova. Anggano agnanenengneng na arum so gagawaen tayo, nanenengneng itan nen Jehova. Amta to so kada maong ya gagawaen tan nononoten tayo. (Efe. 6:7, 8) Antoy resulta? “Say maong a too et nagagamoran toy panangabobon nen Jehova.” (Pro. 12:2) Kanian itultuloy tayon ipanengneng so kamaongan. Insipan nen Jehova ya “say gloria tan galang tan kareenan et parad balang sakey a manggagaway maong.”​—Roma 2:10.\n^ par. 2 Sinalatan so arum a ngaran.\nLiket—Kualidad ya Naaalig Tayod Dios\nKareenan—Panon ya Niwala ed Sikatayo?\nPananisia—Kualidad ya Mamapabiskeg ed Sikatayo