Q=6	C=6	SS=1	LS=0	PS=0	DC=0	LC=0	SD=0	BS=0	G0=111	G1=68	G2=24	DLID=kaa_Latn	BODY=Google-da jumys isteý – qoljetpes arman emes\n24 Qyrkúıek, 12:18 1313 0 Tehnologııalar Túrkistan Gazeti\nAıadaı ǵana aýyldan shyqqan balanyń bolashaqta álemniń alpaýyt kompanııalarynyń birinde qyzmet etýi buryn oryndalmas armandaı kórinetin. Al qazir munyń qoldan keletin is, baǵyndyrýǵa bolatyn beles ekenin dáleldep júrgen otandastarymyz barshylyq. Túrkistan oblysy Ordabasy aýdanyndaǵy Temirlan aýylynda ósip-óngen Baqytjan Tórebaev qazirgi tańda Kremnıı alqabyna qarasty Sannıveıl qalasynda ornalasqan Google korporaııasynyń keńsesinde jumys isteıdi. Eńbek jolyn elimizdegi bankterdiń birinde programmıst qyzmetinen bastap, qazirgi tańda kúlli álem qoldanatyn Google Payments jobasynda jaýapty qyzmet etetin Baqytjanǵa arnaıy habarlasyp, áńgimege tartqan edik.\n– Baqytjan, shyny kerek, «qazaq balasy Google-da jumys isteıdi» dese, eleń ete qala­tynymyz ras. Áńgimemizdi Kremnıı alqabyna qalaı jetkenińizden bastasaq.\n–Oqyrmanǵa túsinikti bolý úshin áńgimeni áriden bastaıyn, men 1985 jyly ońtústik óńirdegi Arys ózeniniń jaǵasynda ornalasqan Temirlan aýylynda dúnıege keldim. Munda bastapqyda Abaı Qunan­baev atyndaǵy mektepte, keıinnen 4-synyptan bastap Shoqan Ýálıhanov atyndaǵy mektepte bilim a­l­dym. 11-synypta oqyp júrgenimde Almatydaǵy stý­dent aǵam demalys saıyn aýylǵa kelgende meniń bolashaǵymdy oılap, «mynadaı ýnıversıtet bar, onda osyndaı mamandyq bar, soǵan daıyndalýyń kerek» dep baǵyt-baǵdar berip ketetin.\nKezekti bir kelgeninde Almatyda Qazaqstan-Brıtan tehnı­ka­lyq ýnıversıteti ashylǵaly jat­qanyn aıtyp, mundaǵy qabyldaý em­­tıhanyna qajetti mate­rıal­dar­dyń barlyǵyn ákelip berip ketti. Sóı­tip, baǵym janyp, 2002 jyly aǵam jol siltegen sol ýnıversıtetke oqýǵa tústim. Munda bes jyl boıy programmıst mamandyǵy boıynsha oqydym. Jańadan ashylǵan oqý ordasy bolǵan soń, stýdent sany az bol­dy, osylaısha, bir-birimizdi jaqsy ta­nyp, jaqyn aralastyq. Onyń ús­tine, bilim berý júıesi de jańadan ja­saqtalyp jatqandyqtan, buǵan qo­sa kadr jetispeýshiliginen aǵyl­shyn tilinde ótýi tıis keıbir pán orys jáne qazaq tilinde ótti. Aýyldan kelgen men úshin orys jáne aǵyl­shynsha til syndyrý, sonymen qatar bul tilderde sabaq oqý ońaı bolmady. Desek te, qatarymnan qalyspaı, ty­ry­syp-tyrmysyp, oqyp shyqtym. QBTÝ-dy bitirgen soń, Almaty qala­syn­daǵy banktiń birinde boryshkerlermen jumys isteıtin ortalyqta eki jyldaı jumys istedim. Múmkin bilersiz ıa bilmessiz, sol jyldary ha­lyqqa nesıeni kóptep beretin, aqyr sońynda muny halyqtan qaı­tara almaı, boryshkerler tizimi qu­rastyryldy, men sol tizimdi suryp­tap, aqparat jınaıtyn ortalyqta qyzmet ettim. Keıinnen taǵy bir bank­tiń ınnovaııalyq tehnologııalar basqarmasynda programmıst qyz­metin atqaryp, onda bir jyldaı eńbek etken soń, jumystan shyǵyp kettim.\n– IT salasy boıynsha elde ju­mys istegen qazaqstandyqtar «bank­ke jumysqa bir kirseń, túr­mege kirgendeı bolasyń, bul júıe­den qaıta shyǵý qıyn, sóı­tip, damymaı qalasyń» degendi alǵa tartady. Banktegi jumy­syńyzdy toqtatýǵa osyǵan uqsas sebep boldy ma?\n– (Kúlip). Muny túrme dep aıta al­maımyn, banktegi jumystyń da ózindik ereksheligi bar. Degenmen munda óz bolashaǵymdy elestete almadym. Onyń ústine, sol ýaqytta úılengenmin, bir balam bar. Jas otbasyǵa Almaty sekildi qymbat qalada páter jaldap turý qıynǵa soǵatyny belgili. Onymen qosa, ulymnyń bolashaǵyn oılap, ony jetildirý kerek ekenin jete túsinip, tek bir bankpen shektelgim kelmedi. Sóıtip, kózge kóringen barlyq múmkindikti qarastyryp, jan-jaqty izdene bastadym. Sol ýaqytta QBTÝ-da birge oqyǵan dostarymnyń keıbiri Kremnıı alqabynda, endi biri basqa sheteldik iri kompanııalarda ju­mys istep jatqan bolatyn. Olarmen aqyldasa kele, Frımont qa­la­synda ornalasqan Soltústik-batys polıtehnıkalyq ýnıversıtetiniń (Northwestern polytechnic university) ma­gıstratýra bólimine oqýǵa tústim. Mun­da eki jyl kompıýterlik baǵdar­la­malaý boıynsha bilim aldym.\n– Siz oqýǵa ketkende otba­sy­ńyz aýylda qalyp qoıdy ma?\n– Sol ýaqytta ózimmen birge otba­symdy alyp ketýge jaǵdaıym bolmady. Qazir ótken ómirime kóz júgirtsem, «oqımyn, damımyn» degen maǵan qarsy turmaı, qaıta qoldaý bil­­dirip, elde balamen qalǵan áıe­lim­niń túsinistik tanytqanyna qaı­ran qalamyn. Negizi, elden kishigirim qara­jat jınap kelgenmin, onyń ústine, aǵam da qarjylaı kómektesti. Son­daı-aq qol bos kezde qosymsha jumys istep, oqýymnyń aqshasyn ótep júr­dim. Segiz aıdan keıin Amerıkaǵa ke­linshegimdi alyp keldim, al balamdy aýyldaǵy ata-anamnyń qaraýyna qal­dyrdyq. Munda kelgen soń, joldasym da qur jatpaı, talaptanyp, aqy­rynda basqarý isi boıynsha magıstratýra bóliminde bilimin shyń­da­dy.\n– Kremnıı alqabynyń mańaıyn­da ornalasqan ýnı­versı­tette oqıtyn kez kelgen stý­dent mundaǵy alpaýyt kom­panııalardyń birinde qyzmetke or­nalasýdy maqsat tutatyny bel­gili. Ómirbaıanyńyzdy oqy­sam, Google kompanııasyna ju­mys­qa turý úshin úsh márte qujat tap­syryp, tórtinshisinde ǵana qa­byldanypsyz. Mundaǵy kóp­te­gen iri kompanııanyń ishinen ne­likten tek Google-ǵa jumysqa turýdy kózdedińiz?\n– Kremnıı alqabynda qaptaǵan ýnıversıtetterde oqıtyn stýdent­terdiń sol mańda ornalasqan iri kompanııalarda jumys isteýge talpynatyny ras. Nege tek Google deseńiz, munda jumys isteý stýdent kezden týyndaǵan arman bolatyn. So­syn oqyp júrgen kezde munda jumys isteıtin tanystar arqyly Google-dyń keńsesine kirip, mundaǵy qyzmetkerlerdiń jumys isteý ádisi bylaı tursyn, keńseniń, bizdiń tilmen aıtqanda, kompanııanyń kampýsyna tamsanyp júretinbiz. Mundaǵy jumys oryndary keńse retinde emes, úlken bir qalashyq retine salynǵan. Sóıtip, ýnıversıtet bitirerde sonda jumysqa turýǵa qujat tapsyrdym, alaıda bul áreketimnen túk shyq­pady, qabyldamady. Esesine, San-Franısko qalasynda Brighterion kompanııasynan usynys kelip tústi. Sóıtip, oqýym aıaqtalǵan kúnniń ertesinde sol jumysqa shyǵyp kettim. Munda eki jyl istegen soń, jumys ornymdy aýystyrǵym keldi. Jalpy, óz basym programmıstke eki-úsh jyl saıyn jumysyn aýystyryp turý tıimdi dep esepteımin, sebebi bir baǵyttaǵy tehnologııany az ýaqyt­tyń ishinde tez meńgerip ala­syń da, ary qaraı damymaı qala­syń. Ózime kerektini ıgerip, ma­shyq­tanǵan soń, basqa baǵyttaǵy qyz­metti qarastyr­dym. Oryndalmaı júr­gen armanym – Google-ǵa ju­mysqa turýǵa taǵy da ta­laptandym, taǵy jolym bolmady, úshinshi márte tapsyryp edim, taǵy da jaýap joq. Mu­nymen qatar, taǵy basqa kom­panııa­larǵa qujat tap­syr­ǵan bo­latyn­myn. Nátıjesinde Nıýark qa­la­synda ornalasqan Aport kompanııasynan usynys túsip, onda tórt jyldaı programmıst bolyp ju­mys iste­dim. Sosyn álgi Google-men baı­la­­nystyrǵan maqsatym menmun­da­lap, maza bermeı qoıǵan soń, 2018 jyly tórtinshi ret qujat tapsyrdym. Sóıtip, bul joly aıym ońynan týyp, atalmysh kompanııa qyz­met­kerleriniń qataryna qosyldym. Qazir ýaqytty keri aınaldyrsa, QBTÝ-da oqyp júrgende kóptegen olım­pıadaǵa qatysatyn edim, sol olımpıadalar arqyly nebir esepter shyǵarýdy sol kezde úırensem, Google-dyń esigin úsh ret qaqpaı, birin­shi retten-aq jumysqa ornalasar edim. Óıtkeni bul esepterdi shy­ǵara bilmeseń, Google-dyń kadrmen qamtý bólimi uıymdastyratyn suhbattan óte almaısyń. Birge jumys isteıtin áriptesterimniń kóbisi jas­taıynan nebir jarystar men olım­pıadalarǵa qatysqan, sol sebepti olarǵa mundaı iri kompanııaǵa ju­mysqa turý ońaı.\n– Google-da qandaı jobaǵa jaýap­tysyz?\n– Bastapqyda álemniń on shaqty eli­ne tegin Wi-Fi taratatyn Google stations jobasyn damytýǵa jaýapty komandada jumys istedim. Desek te, bıyl jyl basynda bul joba kompanııa úshin tıimsiz bolý sebebinen jabylyp qaldy. Onyń ústine, ınternet taratýǵa qatysty ár eldiń óz zańy bar, bireý muny quptar, endi bireýi qup­tamas. Buǵan qosa, tegin dúnıe bolǵan soń, kompanııaǵa túser paıdasy da onsha bolmady-aý. Sosyn bul iske jaýapty komandanyń teń jartysy Google payments jobasyna aýystyq. Qazirgi tańda osy jobamen aınalysyp júrgenime jarty jyldaı ýaqyt boldy. Google payments ıfrlyq formattaǵy ámııan ispetti, munda kez kelgen ónimdi Google payments mobıldi qosymshasy ar­qyly satyp ala alasyz. Bul – maǵan óte qyzyq, sebebi buǵan deıin men tek serverlik jeliler boıynsha jumys isteýdi úırengenmin, sondyqtan mobıldi qosymshamen baılanysty mundaı úlken joba – men úshin tyń nárse. Buǵan qosa, munda kóptegen jańa tehnologııany úırenýge múm­kindik bar. Búginde Google ınjenerleri qurastyrǵan Flutter (dart) tehnologııasyna álem boıynsha suranys kóp, sol sebepti álem qoldanatyn ári tegin turǵan dúnıeni úırenip júrmin.\n–Mundaı kompanııalarǵa ju­mysqa qabyldanýdyń ózi belgili bir kezeńderden turatyn kúrdeli pro­ess ekenin jıi estımiz. Siz­diń jaǵdaıyńyzda qalaı boldy?\n–Jumysqa shaqyrtý, zamanaýı tilmen aıtqanda, offer alǵan soń, kompanııanyń kadrmen qamtý bóli­mimen baılanys ornatasyz, mun­daǵylar qujattardy túgendep, kompanııa jumysymen tanystyrady. Sosyn kelesi kezeńde qyryq bes mınýt boıy onlaın rejımde esep shyǵarýyń kerek. Keıin keńsege sha­qyrtylasyz, munda kúni boıy sonda jumys isteıtin bes-alty maman sizge baǵdarlamalaýǵa qatysty ártúrli baǵyttaǵy suraqtar qoıady. Osy ke­zeń­derden ótkennen keıin, arnaıy komıssııa nátıjeńizdi baǵalap, álgi mamandardyń bergen baǵasyn saralap, sońǵy kezeń – kelisimshart ja­sasýǵa baǵyttaıdy. Men muny saýdalasý dep aıtamyn (kúlip). Munda aı­lyq, eńbek demalysy boıynsha saý­dalasasyń. Elde eńbekaqy aı saıyn beriledi ǵoı, al munda olaı emes, tabys túrleri kóp, apta, eki apta saıyn beriletini bar, sosyn qyz­metkerge kompanııa akııa usy­nady, munymen qosa, jyl saıyn bel­gili bir kólemde bonýs beredi. Men mundaǵylarmen ary saýdalasyp, beri saý­dalasyp, nátıjesinde eki tarapqa qolaıly ortaq bir mámilege keldik, desek te, keıin qarasam olar maǵan men kútkennen de kóbirek jalaqy taǵaıyndapty (kúlip).\n– Sosyn munda jumys isteý tár­tibinde qatyp qalǵan qaǵıda joq eken, sol ras pa?\n– Iá, ol ras. Jumysqa barý, qaıtý ýaqytyń ózińe baılanysty. Jumys barysymen kezdesýdi de ózińe yńǵaıly ýaqytqa belgilep alasyń. Bar bolǵany – ózińe mindettelgen ju­mysty der kezinde aıaqtasań bol­ǵany. Degenmen mundaı ǵıma­rat­tyń ishine bir kirseń, shyqqyń kelmeı qala­tynyn joǵaryda aıtyp óttim. Onda ár ǵımaratta eki-úsh tamaqta­na­tyn oryn bar, munda ár eldiń ult­tyq taǵamdaryn ázirleıdi. Má­selen, sýshıdi unatsańyz, arǵy bette turǵan japon ashanasyna bara alasyz, úndi tamaǵyn qalasańyz, bergi bettegi sol eldiń tamaǵyn ázirleıtin kafeden tamaqtana alasyz. Sosyn arnaıy jasaqtalǵan ǵımarattarda qyzmetkerdiń bos kezinde aınalysýyna tıimdi kóptegen sekııa jumys isteıdi. Gıtara úırený, pıanınoda oınaý, sýret salý sekildi úıirmeler bar, munyń barlyǵy qyzmetkerler úshin tegin. Tipti, jumys barysynda kıimińizdi abaısyzda bylǵap al­sańyz, úıge barmaı-aq, osyndaǵy arnaıy bólmede jýyp alsańyz bolady. Sosyn munda sport sekııalary da kóp, tıisinshe qyzmetkerler arasynda kóptegen saıys uıymdas­tyry­lady. Ózim fýtbolǵa qyzyǵa­tyndyqtan, áriptesterimmen jıi dop teýip turamyn. Jalpy, Google kom­pa­nııasynyń Kremnıı alqabynyń ár aımaǵyndaǵy fılıaldarynda otyz myńǵa jýyq qyzmetker jumys is­teıdi. Álbette, mundaı iri kompanııa basshylyǵynyń san myńdaǵan qyzmetkerine qolaıly jaǵdaı jasap, ózindik mádenıet pen erejesin qalyptastyratyny túsinikti jaıt. Degenmen, men Kremnıı alqabynda IT astanasy nemese qolaıly jumys orny bolǵandyqtan turyp jatqa­nym joq. Munda ózimdi qaýipsiz sezi­nemin, onyń ústine, aýa raıy da qo­laıly, munda qatty sýyq nemese qat­ty ystyq bolmaıdy. Onyń ústi­ne, úsh ulymnyń oqýyna da qolaıly jer. 5-synypta oqıtyn úlken ulym biz turyp jatqan qalada óz jasyna qatysty kategorııa boıynsha qa­lalyq fýtbol komandasynda óner kór­setedi. Al jubaıym úıde bala­lar­dyń oqýyna qaraılasady, buǵan qosa, qazir onlaın rejımde oqýǵa májbúr bolǵandyqtan, balalardyń oqýyna basa kóńil bólý qajet.\n– Amsterdamdaǵy Booking.com kompanııasynyń bas keńse­sinde jıyrmaǵa jýyq qazaq ju­mys isteıdi eken. Al birneshe iri kompanııany toǵystyratyn Krem­nıı alqabynda jumys is­teı­tin qazaqtar sany budan da kóp shyǵar?\n– Bilýimshe, qazirgi tańda jalpy al­qapta shamamen otyz-qyryq qazaq ju­mys istep jatyr. Kópshiligimiz de­malysta, túrli meıramdarda bas qosyp turamyz. Munda bir mektep pen ýnıversıtette oqyǵan dostarymnan bólek, tipti bir aýylda ósip-óngen aýyldastarym da jumys isteıdi. Sosyn osy jerge kelip tanysqan qazaqtarmen de baılanysymyz jaqsy. Al Google-dyń kóptegen fılıal­darynda jumys isteıtin qazaq­tar arnaıy qurylǵan chat arqy­ly jumysymyzǵa jáne Qazaqstanǵa qa­­tysty máselelerdi talqylap oty­ra­­myz.\n– Ózińiz sekildi álemniń iri kom­panııalarynda jumys isteıtin qazaqtar eldegi IT salasynyń damýy kenjelep tur degendi jıi aıtady. Bul jóninde siz ne aıta alasyz?\n– Qazaqstan – jas memleket, táýel­sizdik alǵanymyzǵa otyz jyl endi tolady. Al IT salasy batysta qaı zamannan beri damyp kele jatyr. Sońǵy on jyl ishinde Qazaqstan ba­tysty qýyp jetpese de, ilgerileý­shi­lik bar dep aıta alamyn. Árıne, úırenýdi, ıgerýdi qajet etetin jańa tehnologııalar jeterlik. Degenmen qazirgideı qolyńdy sozsań, qala­ǵa­nyńdy alatyn zamanda jańa tehnologııalar qoljetimdi, qolaıly ári asa kúrdeli emes. Sosyn elde atqarylyp jatqan jumysty joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Elde jańa tehnologııalarmen tanystyrý úshin túrli zerthanalar ashylyp jatqanyn bilemin. QBTÝ-da oqyǵan turǵylastarym da jańa tehnologııalardy meńgerý isin úı­retip júrgeninen habardarmyn. Máselen, sońǵy ret elge barǵanymda el­degi keń qoldanylatyn bir banktiń mobıldi qosymshasynyń álemdik standartqa saı ázirlengenin baıqa­dym. Taǵy sol sekildi jańalyqtar je­terlik. Sol sebepti eldegi IT salasy ken­j­elep qaldy degenge onsha kelis­peımin.\n– Siz sekildi bolashaqta Google korporaııasynda jumys is­teýdi maqsat tutyp júrgen qa­zaq­standyq jastarǵa aıtaryńyz bar ma?\n– Google-ǵa jumysqa ornalaspaı turyp, mundaǵy adamdar óte bilimdi, esh qatelespeıdi, quddy bir robottar sekildi jumys isteıdi dep oılaıtynmyn, sóıtsem, mundaǵylar da ózimiz sekildi qarapaıym adamdar eken. Olar da jańylysady, olar da qate she­shim qabyldaıdy. Desek te, olar qatań daıyndyqtan ótken, teh­no­logııanyń «tilin» erte jastan meń­gergen, biraq muny úırenip alý anaý aıtqandaı qıyn emes. Munda kelgenge deıin eki kompanııada jumys is­tegenimdi aıttym, qazir saraptap qarasam, mundaǵy mamandyqtardyń asyp bara jatqan túgi joq. Eń basty qyzmetkerler jumys isteý erejesin jáne aǵylshyn tilin jaqsy biledi. Biz tek jańa ortaǵa beıimdelý jáne til bilmeý jaǵynan ǵana aqsap jat­qa­nymyz bolmasa, álgi mamandarmen teń dárejede jumys isteı alamyz. Sizge mynany aıtaıyn, eńbek etken qazaq sheteldiń men degen mamanynan artyq bolmasa, kem túspeıdi. Soǵan kózim jetti. Aramyzda jalqaý baýyrlarymyz da joq emes, desek te, bizdi kópshilik eńbekqor halyq dep tanıdy. Sosyn ózimdi ómir boıy bir kompanııaǵa jumys isteımin dep aıta almaımyn. Aldaǵy ýaqytta jeke joba ashqym keledi, sol kezde bul jobaǵa tájirıbe jınaqtaǵysy keletin, biliktiligin arttyrýdy oılaıtyn baýyr-qaryndastarymdy ju­myldyryp, óz bilgen-kórgenimmen bólisip, olarǵa jańa nárseni tıimdi qol­danýdyń qyr-syryn úıretkim keledi.