Unsur Kebahasaan dan Pesan Moral Teks Cerpen\nolehAdmin — 24 Juni 0\n3.2.3 Menganalisis unsur kebahasaan teks carèta panḍâ’\n3.2.4 Membandingkan karakteristik bahasa teks carèta panḍâ’ dengan teks sastra lainnya\n3.2.5 Menjelaskan pesan moral teks carèta panḍâ’\nBâtegghâ Bhâsa Ḍâlem Carèta Panḍâ’ (Karakteristik Umum Bahasa Teks Fiksi)\nBâtegghâ bhâsa sè èghuna'aghi ḍâlem carèta panḍâ’ biyasaèpon aghuna’agi bhâsa sè manḍhâp. Sanaos bâḍâ jhughân sè aghuna'aghi onḍhâk tèngghi, nangèng rang-rang. Sanaos aghuna'agi onḍhâk manḍhâp ta' kèngèng sambhârângan, nangèng aghuna’aghi gher-ogher/ atoran sè bâḍâ. Ngèngèngè ka’ḍinto ampon akor sareng èssèèpon. Biyasaèpon carèta panḍâ’ èssè'èpon akaton korang parlo akadhi bâca'an-bècaan sè laèn, nangàng carèta panḍâ’ jhughân aghânḍhu’ pamertè beccè' akadhi angghidhàn sastra sè laèn.\nSalaèn ḍâri onḍhâgghâ bhâsa, bâca'an carèta panḍâ’ aghuna'aghi ca'-oca’ sè ampon biyasa èghuna'aghi rè-saarè. Tor jhughân kabilâng ta' aghuna'aghi rarenggghân otabâèpon panyeḍḍhâ’na bhâsa. Mèla ḍâri ka’ḍinto, saè sè maos tor jhughân sè mèrengngaghi ghâmpang nganghâli otabâ ghâmpang onèng.\nBhâbhânḍingnga Bâtek Bâca'an Carèta Panḍâ’ sareng Bâca'an Sastra Laèn (Perbandingan Karakteristik Teks Cerita Pendek dengan Teks Sastra Lain)\nÈ yattas ampon èjhârbâ'âghi ngèngèngè bâtek bâca'an carèta panḍâ’ saè bhâsa sè èghuna'aghi otabâ onḍhâgghâ bhâsaèpon tor jhughân kabilâng ta' aghuna'aghi bhâsa rarengghân. Manabi èyoladhi ḍâri carèta kasebbhut, carèta panḍâ’ ghâmpang èkaghâli sareng sè maos, saka'ḍinto jhughân sareng sè mèyarsa'aghi. sanaos kadhi ka'ḍinto ghâmpang èlang ḍâri pangghâliyân.\nLaèn ḍâri bâca'an sastra sè bânnya' aghuna'aghi bhâsana sastra, sè ka'ḍimma ḍhâng-kaḍhâng sareng sè meyarsa'aghi malarat sè ngaghâliyâ. Nangèng manabi ampon ngaghâli ḍâ' èssè'èpon bâca'an kasebbhut malarat sè èlangnga ḍâri pangghâliyân para maos sareng para pameyarsa.\nSanajjân akadhi ka’ḍinto bâḍâ jhughân carèta panḍhâ’ sè carètana cekka’ neng pangghâliyânna para maos, aghumantong ḍâ’ carètaèpon. Manabi carètana lèbhur, bhâghus tor nyennengngaghi mèla bhâḍhi dhâddhi ngen-angenna ḍâ’ ka para maos sanaossa carèta panèka seppè bhâsa rarengghânna, ponapa polè èsellaè sareng bhâsa rarengghân. Artèna ta’ sadhâjâna carèta panḍâ’ panèka lekkas èlang ḍâri pangghâliyânna para maos aghumantong jhughân ka èssè ḍâri carètaèpon.\nOkara Langsung sareng Okara Ta' Langsung\nOkara langsung èngghi ka'ḍinto okara sè langsung èponḍhut ḍâri ḍhâbuna orèng sè èssèna ta’ èbâ-obâ, samè sareng ponapa sè èyoca’aghi sareng orèng sè aḍhâbu. Dhinèng ḍhâ-tanḍhâna okara langsung èngghi panèka :\nÈtanḍhâi sareng tanḍhâ pèṭṭèk ḍuwâ (“) bânnè tanḍhâ peṭṭèk sèttong (‘).\nAksara sè awwâl sè èparèngè tanḍhâ peṭṭèk ngangghuy aksara rajâ (kapital)\nOkara pangèrèng sareng okara peṭṭèkan èpèsa kalabân tanḍhâ koma (,)\nOkara langsung sè aropa ḍhâ-kanḍhâ (dialog) kodhu aghuna’aghi tandhâ bâca tité’ ḍuwâ’ (:) è yaḍâ’na okara langsungnga.\nCarana maos neng okara pèthèghân intonasina ètekket (èparanyèng) sakonè’\nPangèrèng, “ pethèghân”\n“Pethèghân”, pangèrèng, “pethèghân”\nConto okara langsung:\nÈbhu makon, “mellèyaghi èbhu bujâ neng bârung!”\n“Jhâ’ aghuli”, ca’na polisi ḍâ’ malèng.\n“Sapa sè abhersè’è kellas arèya?”, Ca’na bhu ghuru sabellunna molaè pangajhârân.\n“Kaka’, bâ’na èyolok eppa’”, ca'na èbhu, “Bâ’nâ èsoro ngakan bhâreng eppa’na."\nBudi ngoca’ : “Sèngko’ terro èntara ka Jeppang.”\nOkara ta' langsung èngghi ka'ḍinto okara sè nganḍhiyâghi oca’na orèng laèn ḍâlem bhângon okara berta. Dhinèg tanḍhâna èngghi ka’ḍinto:\nTa’ aghuna’aghi tanḍhâ peṭṭèk (kèpè’)\nIntonasina sè maos rata.\nBâḍâ aobâna oca’ ghântè orèng, biyasana nyebbhut nyamana sè notorraghi.\nConto okara ta’ langsung:\nÈbhu nyoro kaulâ ka’angghuy ngaterraghi sorat ḍâ’ kantorra Èppa’\nPolisi nyentak malèng sè katello sè ghi’ bhuru èpeghâ’ ka’angghuy maso’ tong-sèttong.\nWartawan atanya ka kopala polisi pasèra bisaos sè dhâddhi panglakona bom Bhâli\nLilis ngoca’ ka kaka’na jhâ’ abâ’na èyolok eppa’ ka’angghuy neḍḍhâ.\nOkara Lako sareng Okara Nyanḍhâng (Kalimat Aktif dan Kalimat Pasif)\nOkara lako èngghi ka'ḍinto okara sè jhejjerrâ ngalakonè sèttong kalakowan.\nRama ngarè' paḍi\nPaman akosar kobhurân.\nOkara nyanḍhâng èngghi ka'ḍinto okara jhejjherrâ ètèbhânè sèttong kalakowan.\nAjâmma esambhelli sareng kaka'.\nMahmudin èkopènès sareng pa’ ghuru.\nPamertè Beccè' ḍâlem Carèta Panḍâ’ (Pesan Moral Teks Cerita Pendek)\nManabi panjhennengngan maos bâca'an ponapa'a bisaos, saè carèta panḍâ’ otabâ bâca'an carèta sè laèn èyarep ngaghâli ḍâ’ èssè'èpon bâca'an. Sanaos ḍâlem carèta panḍâ’ aghuna'aghi onḍhâk manḍhâp manabi ta' ngèstowaghi tanto bisaos bisa jhughân ta' ngaghâli ḍâ' èssè'èpon carèta panḍâ’ kasebbhut. Mèḍa ḍâri ka'ḍinto, kodhu ngaghâli ḍâ’ ma'na otabâ artè'èpon ca'-oca' sè bâḍâ è ḍâlem bhân-sabbhân okara ḍâlem paragraf.\nPara maos, ngèrèng kaghâli areng-sareng pamertè beccè' sâ bâḍâ è ḍâlem bâca'an carèta panḍâ’ sè abhul-ombhul:\n"Sala Ta' Ètemmo Orèng"\nParlo èkaghâli jhâ' sèttong kennengngan sareng kennengngan laèn bidhâ adhat kabiyasa’annèpon otabâ bhuddhâjâèpon. Lerres ca'èpon rèng seppo, "Mon èntar ka naghârâna nèttèng kodhu noro' nèttèng" Sè maksottèpon manabi èntar ḍâ’ sèttong kennengngan/ daerah kodhu ngèrèng adhâd otabâ kabiyasa'an sè bâḍâ è kennenggan kasebbhut salagghi' adhât/ kabiyasa'an kasebbhut ta' nyèngla ḍâri atoran aghâma.\nḌâlem carèta kasebbhut katèngal nalèka Nurdin ngatorè ka'-angka'an ḍâ’ tamoyya, èngghi ka’ḍinto nangka bungkol, laddhing, mènnya' kalettèk, bu'bu' sareng serbit. Serrè'èpon èdhingghâl ka pasar sareng Nurdin, tamoyya apangrasa mengnga’ nèngalè ka'-angka'an ka’ḍinto. Kanyata'annèpon ponapa sè èlakonè tamoyya sala, lantaran ta' akor sareng kabiyasa'annèpon Nurdin dhibi'. Onèngnga jhâ' sala saamponna Nurdin rabu ḍâri pasar pas ècontowè caraèpon aḍhâ'âr nangka.\nPara maos, ngèngèngè ka’ḍinto aropa'aghi pangaonèngan anyar ḍâ’ bhâdhân kaulâ sadhâjâ sè bisa èpondhut ḍâri carèta carèta kasebbhut.