Naendeee na Kũthũkĩĩa | Mbivilia Nĩalyũlaa Andũ\nSOMA KWA Chitonga (Kya Malawi) Drehu Hmong (White) Kikamba Kisalimbia (Kya Roman) Kĩaimala Kĩaiti Kĩvulanĩte Kĩalavu Kĩalingainoni Kĩalivania Kĩamenia Kĩamualiki Kĩangali Kĩangyemi Kĩausa Kĩavilikaana Kĩesitonia Kĩevelania Kĩeviki Kĩili Motu Kĩiloko Kĩindonesia Kĩingimbo Kĩisivania Kĩisoko Kĩitaliano Kĩkaonde Kĩkasaki Kĩkatalanĩ Kĩkilimbati Kĩkolea Kĩkongo Kĩkongo Kĩkuloesia Kĩkwangalĩ Kĩkwanyama Kĩkwengyua (Kya Bolivia) Kĩkyeki Kĩkyikyewa Kĩkyina (Kya Tene) Kĩkyina (Kĩte Vinya) Kĩkyitonga Kĩkyitumbuka Kĩkyuvasi Kĩkũyũ Kĩlativia Kĩleno Kĩlingala Kĩlithuania Kĩlomania Kĩlunda Kĩlundi Kĩlunganda Kĩlusi Kĩlũvale Kĩmalei Kĩmambwe-Lungu Kĩmandangasika Kĩmasendonia Kĩmaya Kĩmbisilama Kĩmbulikelia Kĩmbundu Kĩmianimali Kĩmooa Kĩndakyi Kĩndenimaka Kĩndevele Kĩndonga Kĩnga Kĩngalivuna Kĩngavele Kĩngayavani Kĩngiliki Kĩnglinilandi Kĩnguni Kĩngyelũmani Kĩngyiongyia Kĩnoliwei Kĩnyalwanda Kĩnyaneka Kĩnzaluo Kĩnzande Kĩnzavoteki (Kya Isthmus) Kĩnzema Kĩnzonzĩli Kĩnzulu Kĩosetia Kĩotetela Kĩsalimbia Kĩsango Kĩseveti Kĩsevuano Kĩsilanandongo Kĩsilovaki Kĩsilovenia Kĩsiluva Kĩsiniala Kĩsinyangya Kĩsisemba Kĩsolonzi Kĩsona Kĩsonga Kĩsosa Kĩswaili Kĩswaili (Kya Congo) Kĩswindeni Kĩsũngũ Kĩtalitali Kĩtangaloki Kĩthai Kĩtingilinya Kĩtivi Kĩtoko Visini Kĩtotonaka Kĩtuluki Kĩtuvalu Kĩtwii Kĩukileinĩ Kĩumbundu Kĩvalanza Kĩvaviamendo (Kya Aruba) Kĩvaviamento (Kya Curacao) Kĩvenda Kĩvietinamu Kĩvingyi Kĩvinilandi Kĩvolandi Kĩwalisia Kĩwolaita Kĩyoluva Sesotho (Lesotho) Setswana kĩkilingisi kĩngualani\nNaendeee na Kũthũkĩĩa\nŨvoo ũũ ũeleetw’e nĩ Stephen McDowell\nASYAIWE MWAKA WA 1952\nNTHĨ ĨLA WUMĨTE UNITED STATES\nĨVINDA ĨVĨTU NATHATAA NA MĨTŨKĨ\nNeanĩie Los Angeles, California, U.S.A., isionĩ syĩsĩkĩe mũno nũndũ wa ũng’endu na ndawa sya kũmila. Twasyaĩtwe twĩ thanthatũ, na ninyie naĩ wa kelĩ.\nInyia wakwa atũeeie ndĩninĩ ya evangelical. Nĩ wa mũika, ndyekalaa kwosana na maũndũ ala neemanyĩasya ndĩninĩ. Wakyumwa nainaa kwaya ĩkanisanĩ, nayo mĩthenya ĩla ĩngĩ naendaa kwĩtanĩthya, kũtũmĩa ndawa sya kũmila, na kwĩka ũlaalai.\nNathataa mĩtũkĩ na naĩ mũng’endu, na natũmĩaa kĩndũ kyonthe kĩla nakwata nĩkũne mũndũ. Maũndũ ala neemanyĩasya kanisanĩ mayandethasya. Naasya atĩĩ, “Ũĩvanĩsyo nĩ wa Mwĩaĩi, na ninyie ũtũmĩaa kũĩvanĩsya!” Nĩ sekondalĩ myakanĩ ya 1960, nĩnalikanile na kyama kya siasa kyeetawa Black Panthers. Kyama kĩu kĩsĩkĩe nũndũ wa kũtetea andũ na kũkitĩa mavata ma ene nthĩ. O na nĩnalikile kĩkundinĩ kya kũtetea mavata ma syana sya sukulu. Mavinda maingĩ nĩtwaluaa nduuthĩ na kĩla ĩvinda ũndũ ũsu nĩwatumaa sukulu ĩvingwa kwa ĩvinda.\nNũndũ naĩ mũng’endu mũno, navikie vandũ weethĩa kũlua nduuthĩ kũyĩũmbĩanĩa. Na nũndũ wa ũu, nĩneelikilye maũndũnĩ maingĩ ma ũng’endu nũndũ wa kĩmena. Kwa ngelekany’o, ĩvinda yĩmwe nĩ na anyanyawa nĩtwasyaisye sinema syoonanasya ũndũ andũ ma Africa ala maĩ ngombo mathĩnĩaw’a nthĩ ya United States. Nĩtwathatiw’e mũno nĩ ũndũ ũsu, na twamavũa andũ ma mũika asũngũ ala mookĩte kũsisya sinema. Ĩtina wa ũu, twaendie isionĩ ila syaĩ vakuvĩ syekalaa asũngũ tũimamantha tũmavũe.\nNĩ vakuvĩ myaka 20, nĩ na aũme ala tũsyaanĩw’e nĩtweesĩkĩe kana twĩ ing’endilĩ. Nĩtwathĩnanasya na volisi mavinda maingĩ. Mũinawa ũmwe aĩ kĩkundinĩ kĩthũku kya ing’endilĩ na nĩneethĩawa na ngwatanĩo namo. Naendeee kũthũkĩĩa.\nNaĩ na mũnyanyawa ũmwe ũla asyai make maĩ Ngũsĩ sya Yeova. Nĩmanthokisye maũmbanonĩ ma Kĩklĩsto, na neetĩkĩla kũthi. Kuma mwambĩĩonĩ, nĩnoonie Ngũsĩ syĩ kĩvathũkany’o. Kĩla mũndũ aĩ na Mbivilia yake na nĩwamĩtũmĩaa ĩla maũmbano maendeee. O namo andũ ma mũika nĩmaumisye maũvoo ũmbanonĩ ũsu! Ũndũ ũla wambendeeisye mũno nĩ kwĩmanyĩsya kana ĩsyĩtwa ya Ngai nĩ Yeova, na kwĩw’a yĩitũmĩwa. (Savuli 83:18) Andũ ala maĩ kĩkundinĩ kĩu maĩ ma mbaĩ syĩ kĩvathũkany’o, ĩndĩ mayaanĩkĩte.\nMwambĩĩonĩ ndyendaa kwĩmanyĩsya Mbivilia na Ngũsĩ, ĩndĩ nĩnendete kũthi maũmbanonĩ moo. Wĩoo ũmwe nĩ maũmbanonĩ asu, kĩkundi kĩmwe kya anyanyawa nĩkyaendie wathinĩ vandũ. Me kũu, nĩmakũnie kamwana kamwe kakw’a nũndũ nĩkaleile kaimanenga ngyaketi (leather jacket) yako. Mũthenya ũla waatĩĩe, meekũnaa kĩthũi nũndũ wa kũwaa kamwana kau. O na me kotinĩ maisilĩlwa, mayoonaa ta ve ũndũ mekĩte. Aingĩ moo matw’ĩĩiwe kwovwa nginya ĩla mekw’a. Nĩnatanie mũno nũndũ ndyaĩ namo wĩoo ũsu. Nĩnatwie kũalyũka na sndyambĩĩsya kwĩmanyĩsya Mbivilia.\nNũndũ kwa myaka mingĩ nĩnekalanasya na andũ mamenete andũ ala mataĩ ma mbaĩ yoo, ve maũndũ amwe Ngũsĩ syeekaa manzeng’asya. Kwa ngelekany’o, ĩla mũsũngũ ũmwe waĩ Ngũsĩ wavangie kũthi nthĩ ĩngĩ, atiie syana syake iyĩewa nĩ mũsyĩ ũmwe wa andũ aiũ. O na ĩngĩ, mũsyĩ ũmwe wa mũsũngũ nĩwoosie kamwana kamwe ka mũndũ mwiũ kala kataĩ na vandũ kekala. Maũndũ asu matumie nĩĩkĩĩa kana Ngũsĩ sya Yeova niatĩĩaa ndeto ii sya Yesũ syĩ ĩandĩkonĩ ya Yoana 13:35, yĩla yaĩtye atĩĩ: ‘Na kwondũ wa ũu andũ onthe makamanya kana mwĩ amanyĩw’a makwa, ethĩwa mwĩthĩwa na wendo inyw’ĩ kwa inyw’ĩ.’ Nĩnamanyie kana nĩnakwata ana-a-asa ma w’o.\nĨla neemanyĩisye Mbivilia nĩnamanyie kana naaĩlĩte kũalyũla mosũanĩo makwa. Yaĩ no nginya nĩvĩndũe mosũanĩo makwa nĩ kana nĩthĩwe na mũuo na andũ ala angĩ, na ndyona ũsu wĩ ũndũ wa vata vyũ thayũnĩ wakwa. (Alomi 12:2) Nĩnaendeeie kwĩka maendeeo, na Mwei wa 1, 1974 navatiswa na natw’ĩka Ngũsĩ ya Yeova.\nYaĩ no nginya nĩvĩndũe mosũanĩo makwa nĩ kana nĩthĩwe na mũuo na andũ ala angĩ, na ndyona ũsu wĩ ũndũ wa vata vyũ thayũnĩ wakwa\nĨndĩ o na ĩtina wa kũvatiswa, yaĩ nginya nĩendeee kũng’ang’ana wĩthĩe ndiũthata mĩtũkĩ. Kwa ngelekany’o, mũthenya ũmwe nĩ ũtavany’a wa nyũmba na nyũmba, nasembanisye na kĩng’ei kĩmwe kyooyĩte letiũ ngalĩnĩ yakwa. Ĩla nakĩthengeeie kyalekilye letiũ ĩsu na kyasemba. Ĩla naeleisye ala angĩ twatavanasya ĩmwe, mũtumĩa ũmwe wa kĩkundi ũla waĩ vau angũlilye atĩĩ: “Stephen, keka nũkwatie kĩng’ei kyu wĩthĩwa wĩkanie nakyo ata?” Ĩkũlyo yĩu nĩyatumie nzũanĩa mũno na noona naĩlĩte kwĩkĩa kĩthito nĩthĩwe nĩ mũndũ wa mũuo.\nMwei wa 10, 1974, nĩnatw’ĩkie mũtavany’a wa ĩvinda yonthe na natavanasya masaa 100 kĩla mwei. Ĩtina wa ũu, nĩnakwatie kĩanda kya kũthũkũma ovisinĩ ũla mũnene wa Ngũsĩ sya Yeova ũla wĩ Brooklyn, New York. Mwaka wa 1978, nĩnasyokie Los Angeles nĩ kana ngasũvĩe inyia wakwa nũndũ aĩ mũwau. Ĩtina wa myaka ĩlĩ, nĩnatwaie kĩveti kyakwa kĩla kĩtawa Aarhonda. Kĩveti kyu kyakwa nĩkyandetheeisye mũno kũsũvĩa inyia wakwa kũvika ĩla wakwie. Ĩtina wa ĩvinda, nĩtweetiwe Sukulu ya Mbivilia ya Ngileati na twatũmwa nthĩ ya Panama ta amisonalĩ.\nKuma navatiswa nĩngomanĩte na maũndũ matonya kũtuma nĩthilĩka mũno. Nĩnĩmanyĩĩtye kana nĩnaĩle kwĩvetangana na andũ ala meũnthokoa, kana ngatata ũndũ ndonya nĩthĩwe nĩ mũuu. Kĩveti kyakwa vamwe na andũ angĩ aingĩ methĩĩtwe maindũngĩa mũvea nũndũ wa ũndũ nĩthĩĩtwe ndyĩka ĩla nakwatwa nĩ maũndũ matonya kũtuma nĩthata. O nakwa mavinda maingĩ nĩnzeng’aa! Ĩndĩ nditonya kwasya nĩalyũkĩte kwa vinya wakwa. Vandũ va ũu, ũndũ ũsu ũndĩkĩĩthasya ũtonyi ũla Mbivilia yĩ naw’o wa kũalyũla andũ.—Aevelania 4:12.\nMbivilia nĩndetheesye kũmanya nĩkĩ nĩ thayũ, o na nĩmanyĩĩtye ũndũ ndonya kwĩkala na mũuo na andũ ala angĩ. Yu vandũ va kũvũa andũ, nĩmatetheeasya kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo na Ngai. Kwa ngelekany’o, nĩnĩmanyĩĩtye Mbivilia mũndũ ũmwe twamenanĩte twĩ sukulu! Avatiswa, nĩtwekalile nyũmba ĩmwe kwa ĩvinda, na nginya ũmũnthĩ twĩ ndũũ mũno. Kũvikĩĩa ũmũnthĩ, nĩ na kĩveti kyakwa nĩtwĩmanyĩĩtye Mbivilia na andũ mbee wa 80, na makatw’ĩka Ngũsĩ sya Yeova.\nNĩmũtũngĩaa Yeova mũvea mũno nũndũ wa kũtuma nĩmanya vata wa kwĩthĩwa nĩ thayũ, na akandetheesya kwĩthĩwa na ũtanu nĩ katĩkatĩ wa ana-a-asa.