بۇنىڭ دەلىلى- دەل مۇشۇ ھالقىلىق تارىخى پەيتتە مەيدانغا چىققان ئۆز دەۋرنىڭ بەرپاچى مۇتەپەككۇرى ۋە ئۆلىماسى, مەشھۇر پەلسەپە تەنقىدچىسى شەيخۇلئىسلام ئىبن تەيمىيە نىڭ ‹‹ ئەقىل بىلەن نەقىل ئوتتۇرسىدا مادارا ››، ‹‹ لوگىكلارغا رەددىيە ›› قاتارلىق بۈيۈك ئەسەرلىرىدە مەزكۇر مەسىللەر ئەقىدىۋى نۇقتىدىن نۇقتىلىق ھەل قىلىنغاندىن كىيىنلا ئىسلام دۇنياسىدا يىڭى بىر گۈللىنىش دەۋرى بارلىققا كەلدى. ئىبن تەيمىيە دۇنيانىڭ ئەزەلىيلىكى مەسىلىسىدىكى بۇ تارىخى تۈگۈننى ئۆزىنىڭ: « دۇنيا – ئەزەلى ھادىسىۋى مەۋجۇدىيەتتۇر» دىگەن بىر جۈملە سۆزى ئارقىلىقلا يىشىپ تاشلىدى.