ЦIыху, сурэтыщI гъуэзэджэ | Электронная газета "Кабардино-Балкария"\n26 сентября, 2021 - 06:30\nМузейм и пэш Iэхуит­лъэхуитым ягъэбжьыфIэ Бгъэжьнокъуэм графикэ жыпхъэм иту лъэпкъым, тхы­дэм, Iуэ­ры­Iуатэм, лъагъуныгъэм, нэгъуэщI куэдми теухуауэ ищIа лэжьыгъэхэм. Художественнэ тхыгъэхэм я лIыхъужь куэд къахыбоцIыхукI абыхэм. Сурэт къэс зы хъыбар, ухуейуэрамэ, гъащIэ псо къаIуатэ. Псом хуэмыдэу гъэ­щIэ­гъуэн сщыхъуащ абы Нарт эпосым и лIы­хъужь­хэм я теплъэр зэ­рищIар, ахэр сы­зэмысащ, щIэщыгъуэщ, ауэ щыхъукIи, къэсцIыхуж теплъэ телъыджэщ.\nКъБР-м и СурэтыщIэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Темыркъан Геннадий зэIущIэр къыщызэIуихым жи­Iащ Адыгэхэм я махуэм ирихьэлIэу Бгъэжьнокъуэм лъэпкъ нагъыщэкIэ бей и лэжьыгъэхэр утыку къызэ­рырахьар игъуэу къызэрилъытэр.\n- Заурбэч и творчествэр зэрыщыту хуэгъэпсащ къы­зыхэкIа лъэпкъым, абы и лъапIэныгъэ нэхъыщхьэхэр екIуу, щIэщыгъуэу къэIуэ­тэнымкIэ лэжьыгъэшхуэ ещIэ. Сэ къызолъытэ абы и IэрыкIхэр адыгэ лъэпкъым и дамыгъэу. Сыхуейт лъэпкъ куэдым Бгъэжьнокъуэм и сурэтхэр ялъагъуну, лъэпкъыпсэ–лъэпкъыгу пса­лъэхэм я мыхьэнэр мы су­рэтыщIым и лэжьыгъэ­хэмкIэ зыхащIэну. Апхуэ­дэуи сыхуейт мы пэшым къыщыгъэлъэгъуа лэжьыгъэхэм нэхъыбэ къакIуэу еплъыну, дыщIэгушхуэ су­рэ­тыщIым и лэжьыгъэхэм щымыгъуазэхэм зрагъэ­цIыхуну, зыцIыхухэм абы­ и зэфIэкIыр зэрыбгъуфIэр иджыри зэ хьэкъ ящы­хъужыну. ПщIэ ин хузощI емызэшыжу и лъэпкъым зэрыхуэлажьэм, творческэ гъуэгуанэ дахэ зэрыпхишам папщIэ.\nБгъэжьнокъуэм фIыщIэ псалъэкIэ зыхуигъэзащ ­КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Карчаевэ Аминат.\n- Мы пэшым щIэт дэтхэнэри дахагъэм хуэпIащIэу къызэрыкIуар си фIэщ ­мэхъу. СызэреплъымкIэ, сы­щыуэнукъым, Бгъэжьнокъуэ Заурбэч и творчествэр Къэбэрдей-Балъкъэрыр, адыгэ лъэпкъыр щIэгуш­хуэн фIыгъуэщ жысIэ­мэ. Адыгэхэм я махуэшхуэм, ар къызэрызэIуахам мыхьэнэ зэриIэр псоми къыдгуроIуэ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и ехъулIэныгъэм и щэху нэхъыщхьэр и лъэпкъым хуиIэ пыщIэныгъэ быдэмрэ фIы­лъагъуныгъэмрэщ. Куэд щыгъуазэщ Бгъэжьнокъуэр зэ­рыегъэджакIуэ бэлы­хьым. ЕгъэджакIуэу улэ­жьэн папщIэ зэфIэкI пыухы­кIа ухуейщ. Уи IэзагъэмкIэ щIэблэм уадэмыгуэшэфрэ сабийхэм бзэ къахуумы­гъуэтыфмэ, егъэджэныгъэ Iуэхум пхухэлъхьэн щыIэкъым, псом хуэмыдэу творческэ IэщIагъэхэм ехьэ­лIауэ.­ СурэтыщIым и мыза­къуэу, ди республикэм ­щып­сэу дэтхэнэми мы гъэ­­лъэ­гъуэныгъэмкIэ се­хъуэ­­хъуну, зымылъэгъуахэр еп­лъыну къыхуезджэну сы­хуейт.\nЗэIущIэм зыкъригъэхьэ­лIат мы махуэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым къэкIуэжауэ щыIэ, УФ-м и цIыхубэ, КъБР-м щIыхь зиIэ я сурэ­тыщI Пащты Герман. Абы жиIащ Бгъэжьнокъуэм хуэ­дэу полиграфиемрэ графикэмрэ хуеджауэ ди республикэм зыбжанэ фIэкI зэ­римысыр. Пащтым игу къигъэкIыжащ, Бгъэжьнокъуэр щылажьэу щыта тхылъ те­дзапIэр нэхъыфIхэм хабжэу, зэпеуэ зэмылIэужьыгъуэхэм пашэныгъэ щау­быду зэрыщытар Заурбэч ­зэ­ри­фIыщIэр. Абы и лэ-­ жьы­гъэхэм щыщу Нарт эпосым хуищIа сурэтхэм щхьэхуэу къытеувыIащ Пащтыр. Ди лъэпкъэгъум а сурэтхэм къыщигъэлъэгъуа Iэзагъэ иным, зэфIэкIым, гупсы­сэхэм я щIэщыгъуа­гъым тепсэ­лъы­хьащ Герман.\n- Сэ стхыр макъамэщи, Бгъэжьнокъуэм и сурэтхэм ящIэлъ макъамэм сытеп­сэлъыхьынущ, - мы псалъэ­хэмкIэ жиIэнур иублащ композитор ХьэIупэ Джэб­рэIил. - Заурбэч и гъэлъэ­гъуэныгъэ куэд щIауэ сы­­щIэхъуэпсырти - нобэ слъэ­гъуащ! Макъамэм сы­зэрыхуэтхьэкIумафIэм и ­гъусэу, нэ­гъуэщI макъами зэхэсхыну си насып къихьащ, ар итхъа цIыкIум (штрихым) и макъамэщ. Графикэм деж абы къалэнышхуэ зэригъэзащIэм куэд щыгъуазэщ. НтIэ, макъамэми а зы итхъа цIыкIум мыхьэнэшхуэ щи­Iэщ. Мы сурэтхэм еплъ куэдым ­ялъагъунур зы жыпхъэм иту щIа теплъэгъуэщ, ауэ уп­кърып­лъыхьыпэ­мэщ абы нагъыщэрэ щIагъыбзэу щIэ­лъым гу щы­лъыптэр. Абы и кууагъыр нэсу къызыгурыIуэфынур зырызщ, езы Заурбэч хуэдэу гу къабзэ зиIэхэрщ. ГъащIэшхуэ уиIэну, дахагъэ куэд плъагъуну, абыкIэ укъыддэгуэшэну си гуапэщ.\n«Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI Ацкъан Руслан Заур зэрысурэтыщI Iэ­зэм хуэдэу, ныбжьэгъу бэ­лы­хьу, цIыху щыпкъэу зэры­щытым яхутепсэ­лъы­хьащ къызэхуэсахэм.\nГуманитар къэхутэныгъэ­хэмкIэ институтым адыгэ IуэрыIуатэмкIэ и секторым и унафэщI Гъут Iэдэм сурэ­тыщIым и IэдакъэщIэкIхэм къыпхалъхьэ къарум, гушхуэныгъэм къытеувыIащ. IуэрыIуатэджым жиIащ лэжьыгъэхэр гъэщIэгъуэн зэрыщыхъуар, языныкъуэ­хэр телъыджэ дыдэу къы­зэ­рилъытэр.\nПIалъэ къызыхэкI мыхъуну сабий хирургиемрэ травматологиемкIэ щIэныгъэ къэхутакIуэ институтым ней­рохирургиемкIэ и къудамэм и унафэщI, Медицинэ щIэныгъэхэмкIэ Урысей академием сабийхэм я узын­шагъэмкIэ и щIэныгъэ центрым и лэжьакIуэ пажэ, медицинэ щIэныгъэхэм я доктор Семэн Жаннэ къы­щыпсэлъащ гъэлъэгъуэныгъэм.\n- Си насып кърихьэкIри, Бгъэжьнокъуэ Заурбэч, ХьэIупэ ДжэрбэIил хуэдэ цIы­хушхуэхэр гъунэгъу къы­с­хуэхъуащ. Абыхэм я цIыху щIыкIэкIэ япэсщIын щы­мыIэу фIыуэ солъагъу, ап­хуэдэ дыдэу солъагъу абы­хэм я творчествэ къулейри.\nЗаурбэч и гъэлъэгъуэныгъэу Москва щащIахэм мызэ-мытIэу сыкIуати, куэду пщIэ къызэрыхуащIыр, и творчествэр фIыуэ зэра­лъагъур си нэгу щIэкIащ. Ар цIыху псэ къабзэщ, сэ сызэреплъымкIэ, а и псэ ­къабзагъэращ абы и сурэтхэм дыдэзыхьэхыу къахэщри. Мы пэшым щытлъагъу сурэт­хэм я нэхъыбэр фIы­цIэрэ хужьущ зэрызэхэтыр, ауэ а плъыфитIыр сурэты­щIым зыуэ Iэзэу егъэджэгури, абы гуапагъэри, хуабагъэри, нэхугъэри къобэкI. СынасыпыфIэщ абы и кIы­щым сыкIуэурэ сыбгъэ­дэсыну Iэмал сызэриIэм папщIэ. Къыхэзгъэщыну сы­хуейт нобэ пэшым щытлъа­гъур лъэпкъыр щIэгушхуэн фIыгъуэ ину къызэрыслъы­тэр, - жиIащ Жаннэ.\n- Мы гъэлъэгъуэныгъэр зэ­рымыщIэкIэ сщIауэ жы­пIэ хъунущ,- къригъэжьащ Бгъэжьнокъуэм псалъэ щратым. - Къыпымрэ сэрэ еджапIэ дыкъыщикIыжам, батэкъутэ дгъэшын ди гугъэу, Налшык гъэлъэ­гъуапIэ пэш къыщызэIутхыу графикэмрэ живописымрэ абы щыдгъэлъэгъуэну псалъэ зэттыжат. Ар къыдэмыхъулIауэ республикэм ди IэдакъэщIэкIхэр утыку къыщидмыхьэныр ди мурад быдэт. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, гугъэмрэ гъащIэмрэ зэтехуэркъым. Си гъэлъэ­гъуэныгъэм си къуэрылъху цIыкIухэм я цIэ фIызощ, абы­хэм тыгъэ яхузощI, - жиIэри Бгъэжьнокъуэм пща­­щэжьей тхьэIухудитI уты­кум къришащ. Адэш-­ х­уэм и гуапэу къыхигъэща­щ абыхэми сурэт зэращIыр.\nДи гуапэщ Заурбэч и унагъуэ дахэм, лъэпкъым хуэ­узыншэу, иджыри куэдрэ и IэдакъэщIэкIхэмкIэ лъэпкъ­ гъуазджэр игъэбжьыфIэну!