བོད་ དང་ འབྲེལ་བ་ འི་ བརྗོད་གཞི་ འི་ བརྩམས་ཆོས་ རྩེ་གྲ །
ལོ་བཅུ་རིག་པ་ བསྒྲིམས་ ནས་ གསར་རྩོམ་ བྱས་པ་ འི་ བརྩམས་ཆོས ། བརྙན་འཕྲིན་ རྒྱུན་མཐུད་ འཁྲབ་ཚནབོད་ ཀྱི་ གསང་སྒྲུངཞེས་པ་ ཉིན་ཤས་ བསྟུད་མ་ ར་ བསྟན་པ་ བརྒྱུད་ རང་ལྗོངས་ ཀྱི་ མི་རིགས་ ཁག་ གི་ ལས་བྱེད་ མང་ཚོགས་ ཚོས་ འཁྲབ་ཚན་ དེ་ ལྟ་བ་ འི་ ཚ་རླབས་ ཉིན་ བཞིན་ འཕེལ་ ཡོད ། རྒྱ་ཆེ་ འི་ ལྟད་མོ་བ་ ཚོསབོད་ ཀྱི་ གསང་སྒྲུངལ་ སྔར་བ་ ས་ རྒྱུས་མངའ་ ལོན་ ཆེད ། འདི་ག་ ཚགས་པར་ གྱི་ གསར་འགོད་པ་ ས་ འཁྲབ་ཚན་དེ་ འི་ དཔྱད་ཞིབ་ རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ གྱི་ གྲས་ ཤིག་ ཡིན་པ་ འི་ བོད་ལྗོངས་ ཟློས་གར་ མཁས་ཅན་ མཐུན་ཚོགས་ ཀྱི་ ཀྲུའུ་ཞི་ བྱམས་པ་ ཡོན་ཏན་ ལ་ བཅར་འདྲི་ ཞུས་པ་ ཡིན ། འཁྲབ་ཚན་དེ་ འི་ ཐོག་མ་ འི་ མིང་ ལབཀྲ་ཤིས་ བདེ་ལེགསཞེས་ བརྗོད་པ་ དང་ གྲགས་ཅན་ འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ ལིའུ་ཏེ་པིན་ གྱིས་ རིག་པ་ བསྒྲིམས་ ནས་ བོད་ ཀྱི་ ལོ་རྒྱུས་ རིག་གནས་ ལ་ ཞིབ་འཇུག་ བྱས་པ་ འི་ རྨང་གཞི་ འི་ ཐོག་ ལོ་ 10 འབད་བརྩོན་ བྱས་ ཏེ་ གསར་རྩོམ་ བྱས་པ་ འི་ བོད་ ཀྱི་ བརྗོད་བྱ་ འི་ བརྩམས་ཆོས་ རྩེ་གྲ་ ཞིག་ ཡིན་པ་ རེད ། རྩོམ་པ་པོ་ ས་ ཁོང་ གི་ འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ འི་ འགན་འཁུར་བ་ འི་ བརྙན་འཕྲིན་ རྒྱུན་མཐུད་ འཁྲབ་ཚནབོད་ ཀྱི་ འཕོ་འགྱུརབསྟན་ རྗེས་ བོད་ ཀྱི་ མི་དམངས་ཚོ་ ས་ བོད་ ཀྱི་ གནད་དོན་ གླེང་བ་ འི་ བྱ་ཐབས་ ཐོག་ ནས་ ཏཱ་ ལ་ སྐྱེ་ཕྲེང་ བཅུ་བཞི་པ་ འི་ རུ་ཚོགས་ ཀྱི་ རྫུན་གཏམ་ ཐེར་འདོན་ བྱེད་པ་ འི་ གསར་རྩོམ་ གྱི་ རྩ་དོན་ གཏན་འཁེལ་ བྱས་ ཡོད ། དེས་ ན་ གསར་འགོད་པ་ ས་ 1998 ནས་ 2008 ལོ་ བར་ བོད་ ཀྱི་ སྤྱི་ཚོགས་ དང་ ། ལོ་རྒྱུས ། ཡུལ་སྲོལ་ གོམས་གཤིས ། ཆོས་ལུགས་ སོགས་ ཐད་ ཀྱི་ དཔྱད་གཞི་ འི་ ཡིག་ཆ་ བསྡུ་རུབ་ བྱས་ ནས་ རིག་པ་ བསྒྲིམས་ ཏེ་ ཞིབ་འཇུག་ བྱས་པ་ ཞིག་ རེད ། 2011 ལོ་ འི་ ཟླ་ 8 པ་ ར་ འཁྲབ་ཚན་ དེ་ ལྷ་ས་ ར་ དངོས་ སུ་ པར་ལེན་ བྱེད་འགོ་ ཚུགས་པ་ དང་ དུས་ཡུན་ ཟླ་ 4 འགོར་ ཡོད་པ་ རེད ། པེ་ཅིང་ དུ་ རྗེས་མཐུད་ ཀྱི་ སྒྲིག་སྦྱོར་ བྱས་པ་ བརྒྱུད་ 2012 ལོ་ འི་ ཟླ་ 7 པ་ འི་ ཟླ་ མཇུག་ ཏུ་ པར་ལེན་ སྒྲིག་སྦྱོར་ ཚོགས་པ་ ས་ ཚང་མ་ སྒྲིག་སྦྱོར་ ཟིན་པ་ རེད ། རིག་རྩལ་ ལས་དོན་པ་ ར་ བསམ་གཞིག་ བྱ་ རྒྱུ་ བྱུང་བ ། བོད་ ཀྱི་ གསང་སྒྲུངནི་ བོད་ འདི་ཉིད་ མེས་རྒྱལ་ དང་ ཁ་ འབྲལ་ཐབས་ མེད་པ་ འི་ ཆ་ཤས་ ཤིག་ ཡིན་པ་ འི་ ཐོག་ ནས་ རྒྱལ་གཅེས་ དང་ ཡར་ཐོན་ གྱི་ མི་སྣ་ བཀྲ་ཤིས་ ཞེས་པ་ གཙོ་བོ་ ར་ བྱས་ ནས་ དུས་རབས་ གོང་མ་ འི་ ལོ་རབས་ 30 པ་ ནས་ ལོ་རབས་ 50 པ་ འི་ ལོ་མཇུག་ བར་ གྱི་ བོད་ ཀྱི་ ལོ་རྒྱུས་ ཀྱི་ འཕོ་འགྱུར་ དང་ ། སྤྱི་ཚོགས་ ཀྱི་ འགྱུར་ལྡོགཁྱིམ་ རྒྱུད་ དར་རྒུད ། མི་ཚེའི་ འགྱུར་ལྡོག་ མང་པོ་ མངོན་པ་ ར་ བྱས་པ་ དང་ མི་སེམས་ འགུལ་བ་ འི་ གཏམ་རྒྱུད་ དང་ ། འགྱུར་ལྡོག་ མང་བ་ འི་ རྣམ་པ ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ འི་ མི་སྣ་ འི་ གཟུགས་བརྙན ། ཤིན་ཏུ་ ཟབ་པ་ འི་ མི་རིགས་ ཀྱི་ ཁྱད་ཆོས་ བཅས་ བརྒྱུད་ སྒྱུ་རྩལ་ གྱི་ རྣམ་པ་ འི་ ཐོག་ ནས་ ཆོས་སྲིད་ ཟུང་འབྲེལ་ གྱི་ བཀས་བཀོད་ རྒྱུད་འཛིན་ ཞིང་བྲན་ ལམ་ལུགས་ སྤྱི་ཚོགས་ ཀྱི་ མུན་ནག་ དང་ ། གདུག་རྩུབ ། རུལ་སུངས་ བཅས་ མངོན་པ་ བྱས་པ་ མ་ཟད་ དེ་ བཞིན་ བོད་ ཞི་བ་ ས་ བཅིངས་འགྲོལ་ བཏང་བ་ དང་ དམངས་གཙོ་ འི་ བཅོས་སྒྱུར་ གྱི་ ལོ་རྒྱུས་ འབྱུང་ངེས་ ཀྱི་ ཆོས་ཉིད་ མངོན་པ་ བྱས་པ་ ཞིག་ རེད ། ལས་རིགས་ ཀྱི་ ཚད་མཐོ་ འི་ གདེང་འཇོག་ ཐོབ་པ ། འཁྲབ་ཚན་ དེར་ ལས་རིགས་ ནང་ ཚད་མཐོ་ འི་ གདེང་འཇོག་ དང་ བསྔགས་བརྗོད་ ཆེན་པོ་ ཐོབ་ ཡོད ། འཁྲབ་ཚན་ དེར་ དཔྱད་ཞིབ་ བྱེད་མཁན་ རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ ཚོགས་ཆུང་ གི་ རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ ཚོས་ འཁྲབ་ཚན་ དེ་ ནི་ ད་ བར་ པར་ལེན་ ཡག་ཤོས་ བྱུང་བ་ འི་ བོད་ དང་ འབྲེལ་བ་ འི་ བརྗོད་གཞི་ འི་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ ཞིག་ ཡིན་པ་ འི་ ངོས་འཛིན་ བྱེད་ ཀྱི་ ཡོད ། འཁྲབ་གཞུང་ དང་ འཁྲབ་སྟོན་པ་ ནས་ གློག་འོད་ དང་ ། རྒྱན་གོས ། འཁྲབ་ལྗོངས་ སོགས་ བར་ ཚང་མ་ རྩེ་གྲ་ ཡིན་པ་ བརྗོད་ མི་ དགོས་པ་ ས་ ལྟད་མོ་བ་ ས་ ཡུལ་ལྗོངས་ ལ་ བལྟ་བ་ དང་ ཆབས་ཅིག་ སྐབས་ དེ་ དུས་ ཀྱི་ བོད་ ཀྱི་ མཐོ་རིམ་ མི་སྣ་ དང་ ། དམའ་རིམ་ མི་སེར ། བོད་དམག་ བཅས་ ཀྱི་ འཚོ་བ་ དང་ དེ་བཞིན་ བཅིངས་འགྲོལ་དམག་ བོད་ དུ་ ཡོང་བ་ སོགས་ ལོ་རྒྱུས་ ཀྱི་ དོན་དངོས་ ཐད་ཀར་ ངོས་འཛིན་ ཐུབ་ ཡོད་པ་ རེད ། འདི་ལོ་ འི་ ཟླ་ 9 པ་ ར་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ དེར་ ཀྲུང་དབྱང་ དྲིལ་བསྒྲགས་པུ་ འི་ སྐབས་ བཅུ་གསུམ་པ་ འི་ བསམ་པ་ འི་ དཔལ་ཡོན་ འཛུགས་སྐྱོང་ གིལེགས་པོ་ལྔ་ འི་ འདུ་འགོདཀྱི་ ཕུལ་བྱུང་ བརྩམས་ཆོས་ ཀྱི་ བྱ་དགའ་ ཐོབ་པ་ དེ་ ནི་ དོན་དམ་ ཞིག་ རེད ། བོད་ དང་ འབྲེལ་བ་ འི་ བརྗོད་གཞི་ འི་ འཁྲབ་ཚན་ རྩེ་གྲ་ གསར་རྩོམ་ བྱས་པ ། 2013 ལོ་ འི་ ཟླ་ 1 པོ་ ར་ འཁྲབ་ཚན་ དེ་ ལོ་ འགོའི་ འཁྲབ་ཚན་ ཡག་ཤོས་ ཤིག་ ལ་ བརྩིས་ ནས་ ཀྲུང་དབྱང་ བརྙན་འཕྲིན་ ལས་ཁུངས་ ཀྱི་ འཕྲིན་ལམ་ བརྒྱད་པ་ འི་ ཐོག་ བསྟན་པ་ དང་ སའུ་ཧུའུ་ བརྙན་ལམ་ གཅིག་པུ་ འི་ ཐོག་ དུས་མཚུངས་ སུ་ བསྟན་པ་ ས་ རྒྱལ་ཡོངས་ སུ་ ཚུར་སྣང་ ལན་ཆ་ ཆེན་པོ་ བྱུང་བ་ དང་ བསྔགས་བརྗོད་ ཆེན་པོ་ ཐོབ་ ཡོད ། ཀྲུང་དབྱང་ བརྙན་འཕྲིན་ ལས་ཁུངས་ སུའོ་ཕུའུ་རུའེ་ སྨྱན་སྦྱོར་ ཞིབ་འཇུག་ སྒྲིག་གཞི་ ས་ བསྡོམས་རྩིས་ བྱས་པ་ ར་ གཞིགས་ ན ། འཁྲན་ཚན་ དེ་ བསྟན་རིང་ ཆ་སྙོམས་ བརྙན་འཕྲིན་ བལྟ་ཚད་ 125 ཡན་ ཟིན་ ནས་ མཐོ་ཤོས་ སུ་ 208 ལ་ སླེབས་ ཡོད་པ་ དེ་ ནི་ རྒྱལ་ཡོངས་ སུ་ མི་ ཁྲི་ 3000 གིས་ དུས་གཅིག་ ཏུ་ འཁྲབ་ཚན་ དེ་ བལྟ་ གི་ ཡོད་པ་ དང་ རྒྱལ་ཡོངས་ ཀྱི་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ དུས་མཚུངས་ སུ་ བསྟན་པ་ འི་ ཨང་རིམ་ ཁྲོད་ ཨང་ གསུམ་པ་ ར་ སླེབས་ ནས་ ལོ་རྒྱུས་ ཐོག་ བོད་ ཀྱི་ བརྗོད་བྱ་ འི་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ གྱི་ ཨང་ དང་པོ་ ར་ སླེབས་ ཡོད ། ཐབས་ལམ་ སྣ་ཚོགས་ བརྒྱུད་ བསྡུ་རུབ་ བྱས་པ་ འི་ ཆ་འཕྲིན་ ཕྱོགས་བསྡུས་ ལས་ མངོན་གསལ ། འཁྲབ་ཚན་ དེ་ ནི་ དམིགས་བཙུགས་ ཀྱི་ ལོ་རབས་ ནང་ བོད་ ཀྱི་ སྐུ་དྲག་ རིམ་པ་ འི་ འཚོ་བ་ བཀོད་པ་ འི་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ ཐོག་མ་ དེ་ ཡིན་པ་ དེས་ ལྟད་མོ་བ་ ས་ བོད་ ཀྱི་ དེང་རབས་ སྤྱི་ཚོགས་ ཀྱི་ ལོ་རྒྱུས་ ཀྱི་ འཕོ་འགྱུར་ ངོས་འཛིན་ དང་ ཤེས་རྟོགས་ ཐུབ་པ་ བྱེད་པ་ འི་ ཉེ་དུས་ བོད་ དང་ འབྲེལ་བ་ འི་ བརྗོད་བྱ་ འི་ ཁྲོད་ ཀྱི་ ཆེས་ ཕུལ་བྱུང་ གི་ བརྙན་འཕྲིན་ འཁྲབ་ཚན་ ཞིག་ ཡིན་པ་ དང་ བོད་ ཀྱི་ ཡིད་དབང་ འཕྲོག་ཤུགས་ ལྡན་པ་ འི་ བརྙན་འཕྲིན་ སྒྱུ་རྩལ་ གྱི་ བརྩམས་ཆོས་ ཤིག་ ཡིན་པ་ རེད །