Մենք բնականաբար, կփորձենք հնարավորինս վերականգնել Մաշտոցի կյանքի ու գործի այն դրվագները, որոնք չենք տեսնում (ու չէինք էլ կարող տեսնել) Կորյունի "Վարք”-ում, ինչպես նաեւ դրա հիման վրա հետագայում գրված փարպեցիական ու խորենացիական "Վարքեր”-ում: Իսկ վերականգնելով այդ բացը, մենք Մաշտոցին կտեսնենք արդեն ոչ թե որպես եկեղեցական գործիչ, Կորյունի բնութագրությամբ` "առաքելական” դիմապատկերով մեկին, այլ որպես ամենահամապարփակ իմաստով ազգային գործիչ, հայ հոգեւոր կյանքի բարեփոխիչ, հայոց մեծ լուսավորիչ, ով այդպիսին լինելով` չէր կարող հակասությունների մեջ չմտնել եկեղեցու` հայ հոգեւոր կյանքի համար օտար կայմեր պարզող ու խարիսխներ գցող այդ բռնակալ ինստիտուտի հետ ու, մտնելով, չունենալ իր ողբերգությունը, մեծղի ողբերգությունը: