झिगू अकुशल कम – नेपालभाषा टाइम्स\nझीगु जिन्दगी छु ? आखः ब्वनाः ज्या सयेकाः ध्यबा कमे यायेगु, नयेगु, त्वनेगु, फायेगु व मचाखाचा दयेकेगु जक खःला ? नयेगु, त्वनेगु, द्यनेगु व सेक्स यायेगु ला पशुपंछिं नं यानाच्वंगु दु । झी नं उलिइ हे जक सीमित जुल धाःसा खिचा व झी छु पात ? धायेमाःगु खँ मखु, मनूयागु जीवन धइगु अमूल्य, दुर्लभ व सर्वश्रेष्ठ खः ।\nथज्याःगु जीवनयात सार्थक यायेत मभिंगु कर्म छुं हे यायेमजिउ, भिंगु जक यायेमाः धयातःगु दु । थ्व विषयय् भगवानं धयाबिज्याःगु दु—\nसब्व पापास्स अकरणं, कसलस्स उपसम्पदा ।\nसचित्त परियोदपनं, एतं बुद्धान शासनं ।।\nअर्थात् छुं नं प्रकारयागु पाप कर्म मयायेगु, भिंगु कर्म जक यायेगु, थःगु चित्त परिशुद्ध यायेगु, थ्व हे बुद्धपिनिगु शिक्षा खः । (धम्मपद गाथा ल्याः १८३)\nगुगु ज्या यानाः थःत नं भिं जुइ, करपिंत नं बांलाः व कुशल कर्म खःसा गुगु ज्यां थःगु क्लेश अप्वइ, मन आकुल ब्याकुल जुइ अले मेपिंत नं दुःख जुइ व पाप खः, अकुशल कर्म खः । थज्याःगु कर्म झीसं गुगुं हालतय् नं याये मजिउ । अय्नं मनूत धइपिं स्वार्थी जुइ यः । कतिलाःपाकः जुइयः । करपिंत यग्गु थजु, थःत जक बांलाःसा जिउ धकाः बिचाः याइपिं नं यक्व दु । बुद्ध शिक्षाय् उल्लेख जू कथं अकुशल कर्म धइगु झिताजिया दु । उकी मध्ये नं म्हं याइगु स्वंगू, बचनं याइगु प्यंगू व मनं याइगु स्वंगू दु ।\nम्हं याइगु अकुशल कर्म ः\n१) पाणातिपाता ः मेपिंत दायेगु, पालेगु, स्यायेगु व मनय् चोट लाकेगु, थुपिं म्हं याइगु अकुशल कर्म खः । थःगु ज्यानया माया, थःगु म्हया माया धइगु न्ह्याम्हेस्यां दइ । सीगु धीगु सुयां यइ मखु । उकिसनं अकालं सीगु, करनिगु ल्हातं सीगु झन् सुयां यइ मखु । अथे जूगुलिं दायेगु, स्यायेगु, पालेगु मनुखं मनूयात जक मखु, पशुपंछियात नं यायेमजिउ, सुयातं मजिउ । म्वाःमदुगु ज्या यानाः करपिनिगु नुगलय् चोट लाकेगु नं हिंसा खः । गुगुं नं प्रकारयागु हिंसा जुइमा, व म्हं याइगु अकुशल जुइफु ।\nथ्व विषयय् जितः धाये मास्ते वःगु छता खँ छु धाःसां गुलिसिनं पशुपंछि थःगु ल्हातं स्याये मजिउ तर ला नये जिउ, थुकिं शील भंग जुइ मखु धाइपिं नं दु । पशुपंछि मस्याःसा ला गनं वइ ? अले मांशाहारी जुइबलय् व पापया छुं प्रतिशत थम्हं भोगे याये म्वाःली ला ? अय्नं जिं ला नयेगु त्वःताबलय् छम्ह निम्हेसिनं ब्वः बिल । भन्तेपिंसं ला नः, माधव दाइनं छाय् त्वःतेमाःगु ? तर जितः हिंसा याये मजिउ धासेंलि झी साकाहारी हे जुइमाः थें च्वं ।\n२) अदिन्नादाना ः करपिनिगु वस्तु थुवालं मबीक कायेगु, खुया कायेगुयात अदिन्नदाना धाइ । धायेबलय् सुयागुं सम्पत्ति, ध्यबा, तिसा, वसः न्ह्यागु नं जुइमा, उकिया थुवाःयात ठगे यानाः वा झंगः लानाः कायेगुयात नं अदिन्नादाना धायेमाः । थ्व नं म्हं याइगु अकुशल कर्म खः । थांैकन्हय् झीथाय् स्वनिगलय् न्हापा थें छँेय् छेँय् खू वइपिं उस्त मदयेधुंकल धाःसां जिउ । बरु थीथी कथं ठगे याइपिं ठगतय्गु धाःसा बिगिबिगि दु ।\nगथे कि, थः ग्राहकतय्त १५ प्रतिशत, १६ प्रतिशत ब्याज बीगु धकाः प्रचार यानाः चायेकातःगु फाइनान्स कम्पनी, सहकारी संस्था मध्ये गुलिसिनं करपिनिगु लाखौं, करोडौं दां दुकयाः कुइँच जूपिं दु । हिचःति हायेकाः कमे यानाः मुंकातःगु दां उमिसं नया बिउबलय् सह याये मफयाः हर्ट आट्याक जुयाः सीगु नं दु । अज्याःपिं फाइनान्स कम्पनी, सहकारी संस्थाया थुवाःया ख्वाःपाः पुनातःपिं ठगतय्त राज्यं कडा कारवाही यायेमाःगु खः । तर उमिगु हे हालिमुहाली जुयाच्वन । थःपिंसं यानागु कर्मया भोग गुगुं हालतय् नं मयासें गाइ मखु । उपिंपाखें पीडित जूपिंसं मेगु छुं याये मफुसां सीमा झोकनीमा धकाः सराः बियाच्वंगु दइ । मेखे महात्मा धाःपिंसं ठगे यानाच्वंगु नं जिं खना ।\n३) कामेसु मिच्छाचारा ः परस्त्री परपुरुषगमन यायेगु हे कामेसु मिच्छाचारा खः । थः कलाः दयेक दयेकं अथवा भाःत दयेकं मेपिं मिसा वा मिजं ल्यवः कयाः शारीरिक स्वापू तयेगु नं याये मजिउगु ज्या खः । बुद्धया उपदेश कथं नं थज्याःगु ज्या धइगु सदांया लागिं त्याग यायेमाः ।\nबचनं याइगु प्यंगू अकुशल कर्म ः\n१) मुसावादा ः मखुगु खँ ल्हायेगु\nथ्व पञ्चशीलया प्यंगूगु शिल खः, गुगु झीगु बचनं चायेकं वा मचायेकं यानाच्वनी । यद्यपि झीसं थ्व नं सिउ कि असत्य खँ ल्हाइपिंत मनूतय्सं पत्याः याइ मखु । थुकी भचा गम्भीरनक्सां ध्यान बीमाः थें च्वं । थुथाय् जितः छता खँ लुमना वः । बौद्ध विश्वविद्यालय स्थापना यायेगु लागिं शिक्षा मन्त्रालयय् डेलिगेशन वनावःम्ह छम्ह भन्तें धाःगु लुमं– ‘जिं ला गोली नयेमाःसां मखुगु खँ ल्हाये मखु ।’ धन्य वसपोलपिं ।\n२) पिसुणवाचा ः मिले जुयाच्वंपिंत फाया बी कथं चुगुलि यायेगु मनू ल्वाकेगु ज्या खः ।\n३) फरुसावाचा ः कडा अपशब्द न्ववायेगु । थज्याःगु वचन तइपिं न्ह्याम्हेसियां अप्रिय जुइ ।\n४) सम्फप्पलाप वाचा ः अनावश्यक निन्दा चर्चा यायेगु । थुकिं क्लेश जक अप्वयेका बी । मनय् शान्ति दइ मखु ।\nच्वय् उल्लेख जूगु बचनं याइगु अकुशल कर्मं नं झी न्ह्याबलें अलग जुयाच्वनेमाः धकाः बुद्ध शिक्षाय् उल्लेख जुयाच्वंगु दु ।\nमनं याइगु अकुशल कर्म थथे दु ः\nक) अविज्झा ः करपिनिगु सजीव अथवा निर्जीव वस्तुइ मिखा वंकाः लोभ यायेगु । थुकिं यक्वसित स्यंकाच्वंगु दु । ततःधंगु अपराध गथेकि हत्या, लुट, डकैटी, भ्रष्टाचार, बलात्कार जुयाच्वंगुया मू हुनि थज्याःगु लोभ खः । गबले तक राज्यं अज्याःगु ज्या याइपिं अपराधीतय्त कडा कारबाही याइ मखु, अपराध अप्वया वनी । झीत तं पिहां वइबलय् मिखां छुं खनी मखु । अय्नं तं वःगु चायेकेफु । तर लोभ धइगु मचायेकं नं वयेयः खनिं । उकिसनं नियत बांलाःगु जूसा पाय्छि हे जुल । मखुसा छु जुइ धाये फइ मखु ।\nख) ब्यापाद ः करपिनिगु दोष जक लुमंकाः तं पिकयाच्वनेगु, द्वेष भावना तयेगुयात ब्यापाद धाइ । थ्व नं मनं याइगु छताजिया अकुशल खः । गुण व दोष धइगु ला न्ह्याम्हेसिकें दयेफु । तर गुणयात ल्वःमंकाः अवगुणयात जक बिचाः यायेगु धइगु नकारात्मक दृष्टिकोण खः, गुकिं द्वेष भावना उत्पन्न जुइ ।\nग) मिथ्यादृष्टि ः अःखःगु धारणा, पाय्छि मजूगु बिचाः । धर्मयात धर्म, सत्ययात सत्य, खुँयात खुँ, सज्जनयात सज्जन धकाः मथुइकुसे उकिया अःखः थुइकेगु मिथ्यादृष्टि खः । गथेकि द्यःइा मूर्तिइ पशुपंछि बलि बीगु नं धर्म जुइ मखु । यद्यपि थ्वहे ज्यायात धर्म खनीपिं नं यक्व दु । अज्याःपिंत सम्यक दृष्टि दुपिं याये मल्वः ।\nअन्त्यय् झीपिं थुकी गौरवान्वित जुइमाः कि झी सकलें बुद्ध जन्म जूगु देय्या नागरिक खः । सुख, शान्ति प्राप्त यानाः थःगु अमूल्य जीवन सार्थक यायेत झीगु म्ह, बचन, मनं याइगु अकुशल कर्म याये हे मजिउगु जुयाच्वन । धात्थेंगु धर्म नं थ्वहे खः । बुद्धं नं थ्वहे धर्म प्रचार यानाः तिबः बिउगु सीदु ।\nनेतातय्के राजनीतिक नैतिकताया अभाव