Gonzalo Torralbo, secretario xeral de Recyclia | Consumer
Gonzalo Torralbo, secretario xeral de Recyclia
Ou reciclamos os produtos electrónicos, ou só haberá para uns poucos
Os residuos eléctricos e electrónicos (RAEE) son o lixo urbano que máis crece na actualidade: cada cidadán xera 17 quilos anuais, dos que se recicla de forma adecuada 4,2 quilos. Recuperar ben estes residuos, ademais de evitar o seu impacto ambiental, permite obter materiais para fabricar novos produtos para todos, como destaca Gonzalo Torralbo, secretario xeral de Recyclia , a maior plataforma de recollida selectiva e xestión de RAEE e pilas usadas de España. Para mellorar estas cifras, a lexislación obrigará en 2016 a reciclar o 45% da media posta en venda no últimos tres anos, un incremento “importante” respecto ao ano pasado, recoñece este experto. Torralbo sinala a mellora dos puntos limpos, o control dos residuos ilegais ou a concienciación social como medidas que contribúan a iso.
Cantas toneladas de RAEE recóllense en España?
En 2015 recolléronse case 190 millóns de quilos, 4,2 quilos por habitante e ano a través dos sistemas colectivos de recollida oficiais, unha cifra que supera en 0,2 puntos as obrigacións marcadas pola lexislación. Iso non significa que en todos os segmentos nos que dividimos os residuos alcáncense os obxectivos. A partir de 2016 o cumprimento non só debe ser global, senón tamén en cada unha das categorías.
Como afectará a reciclaxe?
“O consumidor pode saír frustrado dos puntos limpos, teñen moito que mellorar”Deberase reciclar o 45% da media posta en venda no últimos tres anos. Trátase dun incremento importante con respecto aos obxectivos de 2015. Hai algúns residuos que se están recollendo adecuadamente, pero outros non se tratan de forma adecuada, como certos residuos informáticos ou de electrodomésticos, ou non se contabilizan porque non están nos sistemas oficiais.
Cantos residuos recóllense de forma adecuada e cantos non?
En España, que se atopa na media europea, un 30% dos produtos postos no mercado recóllense polos sistemas colectivos, entre un 20% e un 25% pódense estar a tratar ben, pero non se contabilizan porque se recollen por outras canles, e un 40% que se quedaron nas nosas casas ou non se tratan ben.
Que ocorre con eses residuos que non se tratan ben?
“Un 40% dos residuos eléctricos e electrónicos non se trata de forma adecuada”Por exemplo, hai moito teléfono móbil e moito equipo informático que se exporta a países do terceiro mundo como produtos de segunda man, pero en realidade acaban como residuos. O sistema de tratamento é moito máis barato, ou reciclan a parte que lles interesa e o resto contamina porque non teñen as mesmas condicións que en Europa. Unha das prioridades da directiva europea e a súa trasposición ao noso real decreto é que se recicle en Europa e que a materia prima quede aquí. Por iso esíxeselle á exportación unha serie de requisitos que na práctica non se cumpren.
Ese case 40% de fraude ou tratamento inadecuado prexudica ao medio ambiente, dificulta os cumprimentos dos obxectivos legais, non dispomos deses materiais para o seu aproveitamento e perdemos recursos para a fabricación de novos produtos.
Que medidas deberíanse tomar?
Debería haber un maior control da rastrexabilidade, da saída destes produtos fóra de Europa, aplicar medidas coercitivas en axentes que o fagan de forma inadecuada e concienciar aos cidadáns.
Nacións Unidas sinala que os RAEE son o lixo urbano que máis crece na actualidade no mundo. En España tamén?
Si, xéranse 17 quilos por habitante e ano; atopámonos na media europea. E cada vez máis, porque a tecnoloxía avanza e cambiamos de equipos con máis facilidade. Por exemplo, de móbil cambiamos nun ano ou ano e medio.
Que RAEE custan máis reciclar?
As pantallas, pola separación dos seus elementos, e os equipos con gases contaminantes e espumas polo custo da separación. Hai certas baterías que tamén custan polo proceso. As pilas botón ou os tubos fluorescentes son difíciles polo mercurio.
Melloraron as técnicas de aproveitamento dos RAEE?
Si, cada vez aprovéitase máis. Hai máis proxectos con novas técnicas de separación e tratamento máis específicos que permiten extraccións máis puras, de máis valor para a industria e con menos gasto. E dáse un valor ao sector da reciclaxe: agora recupérase unha materia prima que antes non se podía.
Compensa economicamente o custo de reciclar eses residuos?
O custo agora aínda é alto, pero merece a pena polo medio ambiente. E pasa como co papel reciclado, antes era carísimo, pero a medida que mellorou a tecnoloxía de recuperación e hai maior volume, os custos aseméllanse ao do papel non reciclado.
Somos os cidadáns conscientes do impacto ambiental de non reciclar os RAEE?
Así como estamos concienciados cos envases, o vidro ou mesmo a pila, cos RAEE aínda hai moito por facer. Primeiro, a mesma palabra RAEE, que dificulta a súa comprensión, logo identificar os residuos. Cústanos desprendernos dun produto antigo porque pensamos que imos aproveitalo. E hai que pór os medios para que sexa cómodo ao usuario. O consumidor pode saír frustrado do punto limpo, se ven que o tiran a calquera colector.
Os puntos limpos non tratan do modo correcto estes residuos?
“Cada cidadán xera 17 quilos anuais de residuos eléctricos e electrónicos, e cada vez máis”Hai de todo. Algúns son estupendos, pero teñen que mellorar moito. O novo real decreto obrigará a todos nunha marxe de cinco anos a facer melloras para que traten ben os distintos tipos de RAEE. É un tema custoso que non se fai dun día para outro. A seguridade das instalacións tamén ten que coidarse. Moitos non se vixían pola noite, e todos ouvimos falar dos roubos, sobre todo cando os metais teñen un valor alto. Outro problema é a dificultade de acceso aos mesmos, as barreiras que pon. É outra das batallas que temos, melloralos para non frustrar aos cidadáns.
Que destacaría ademais do novo real decreto?
Os puntos de venda con máis de 400 m2 de equipos pequenos teñen a obrigación de ter colectores para a súa recollida selectiva.
Como lle convencería a alguén que non recicla para que o fixese?
Se quere deixar unha mellor contorna aos seus fillos e ás xeracións futuras. Os recursos son limitados, e para fabricar aparellos que nos gustan, son necesarios materiais escasos na natureza, así que: ou reciclamos, ou só haberá poucos para uns poucos.
Moita concienciación, pero, ademais, é básico o papel da distribución dos produtos, que tomen conciencia da importancia de colaborar cos produtores.
Que entidades forman Recyclia?
Somos unha plataforma que xestiona sistemas colectivos de responsabilidade ampliada do produto. Agrupa o sector ofimático (Ecofimática), pilas (Ecopilas), informático (Ecoasimelec), electro medicamento, maquinas recreativas, equipos de vixilancia e control, caixeiros automáticos, lavadoras, etc. Somos a agrupación con máis produtores de equipos eléctricos e electrónicos e pilas (máis de 1.200 empresas). Recentemente incorporouse Ecolum, que se encarga da xestión dos residuos de lámpadas e luminarias.
raee reciclaxe residuos