Инфоурок › Другое ›Конспекты›Кижизидилге шагы "Суг амыдыралдын чаякчызы"\nКижизидилге шагы «Суг – чуртталганнын чаякчызы»\n1.Уругларны торээн бойдузунга ынак, ону камнап, кадагалап билир кылдыр ооредир.\n2.Ада-огбелеривистин чаагай чанчылдарынга даянып, огбелеривис шаанда сугну алдын, монгун дег унелеп, камнап чораанын угаадыр.\n3.Уругларнын угаан-медерелин сайзырадыр.\nДерилгези: чуруктар, улугер домактар, ионизатор ( океан, фонтан, суг даажы, ), карточкалар.\nКижизидилге шагынын чорудуу:\n- Экии, уруглар! Богун кижизидилге шагында сугнун ажык-дузазын чугаалажып, таныжып ооренип алыр бис уруглар.\nБашкынын кыска тайылбыры\nУлегер домактар-биле ажыл (самбыра)\n-Бо мерген состернин утказын хандыр бодап коор болза, дыка-ла шын, ханы уткалыг.\nСуг чуртталганы чаяп турар. Суг чок болза, чырык чер кырынга дириг чуве турбас: кижилер, амытаннар, куштар, мал-маган, унуш-дужудувус, оът-сиген – шупту суксап, кадып, олуп каар.\nШаг-шаандан тура тыва кижи ижер суун «суг - эртине» деп ыдыктап чораан. Ол анаа-ла каас-коя чугаа эвес, амыдыралдын негелдези-биле тыптып келген. Суг алдын, монгунден унелиг эртине-дир.\nТыва кижи хем кыдыынга келгеш, аъттыг болза, аъдындан дужуп, ыяап-ла олуруп, соок кара сугну адаыштааш ижер, холун сугже суп, куш кирип, шаптанып сериттенип алыр чораан. Унуп чыдар суг бажынга келген болза, чаламазын баглап кааш, аъш-чеминин устун чажар, йорээл созун чугаалаар чорааннар.\nАмгы уени кысказы-биле таныштырар\nРоберт К.К.Кудажынын шулун аяанныг номчуур.\n(Башкы музыканы ажаылдадып алгаш уругларны дыштандырар)\n-Уруглар карактарынар шийип алынар, сула салдыныпкаш дыштаныылынарам.\nТывада билир хемнер-холдеринни адап корунерем? (Улу-Хем, Каа-Хем, Дус-Хол, Хемчик, Алаш )\nБарыын-Хемчик кожуунда кандыг хемнер-суглар барыл? (Алаш, Хемчик о.о.)\nСуг дугайында улегер домактардан чугаала?\nСугну камнаар болза кандыг хемчеглер ап болурул?\nШаанда тывалар сугну канчаан кадагалап-унелеп чорааныл?\nСугнун ажык-дузазын чугаала?\n1.Кижизидилге шагында чуу билип алдынар уруглар?\nЭки идепкейлиг ажылдаанынар дээш четтирдим оолдар.\nНомер материала: ДВ-382838