अरब बनेज्यामि व धर्म प्रचारकतेसं ८गू शतकय् चट्टग्राम व आकिब बन्दरय् आगमन यात। थ्व निगु बन्दरगाहया मध्यवर्ति क्षेत्रय् दूगु कक्सबाजार इलाका आराकाननाप बलाःगु स्वापू दयाच्वन। ९गू शताब्दीइ कक्सबाजारनापं बृहत्तर चट्टग्राम हरिकेलाया जुजु कान्तिदेब द्वारा शासित जुल। ९३० ख्रिस्टाब्दय् आराकान जुजु सुलात इङ्ग चन्द्र चट्टग्रामय् वयाः कक्सबाजारयात आराकान राज्यया अंश दयेकल। १६६६ सालय् मुघलतेगु सेना चट्टग्रामय् थ्यन। मुघल सेनापति बुजुर्ग ओमेद खान कर्णफुलिया दक्षिणय् माघ किल्लाय् वयाः आराकानबासी रामु किल्लाय् थ्यन। मुघल धुंका थ्व थासय् आराकानीतेगु नियन्त्रण दयाच्वन। लिपा, ब्रिटिश इस्ट इन्दिया कम्पनीया हिराम कक्सया अधीनय् थ्व थासय् छगू बजाः पलिस्था जुल, गुकियात हे कक्स बाजार धका धाइगु जुल।