2020 Июнь 11 - АДЫГЭ ПСАЛЪЭ - ФИФI ФЫМЫГЪЭПУД, ФИ IЕЙ ФЫМЫГЪЭПЩКIУ\nКъэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек Адыгэ Республикэм, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт, АР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, ДАХ-м и Нэхъыжьхэм я советым и унафэщI МэшбащIэ Исхьэкъ йохъуэхъу абы «Урысейм ЛэжьыгъэмкIэ и ЛIыхъужь» цIэр къызэрыфIа­щамкIэ. 2019 гъэ\nЕгъэджэныгъэм и фIагъым и щыхьэт\nБэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым иджыблагъэ къыIэ­рыхьэжащ IуэхущIапIэм щызэфIах егъэджэны­гъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэм фIагъ лъагэ зэриIэм щы­­-хьэт техъуэ тхылъ. АбыкIэ хъыбар дигъэщIащ ­КъБКъУ-м и пресс-IэнатIэм.\nУниверситетым щекIуэкI егъэджэныгъэм и унэтIыныгъэу 22-рэ къэпщытэныгъэхэм кIуэцIрыкIащ. АбыхэмкIэ къызэрагъэпэща Интернет-экзаменым ­хэтащ ди къэралым и еджапIэ нэхъыщхьэу 150-м щIигъу, студентрэ аспиранту мин 200-м нэс. Къэп­щытэныгъэхэм гулъытэ хуащIащ еджакIуэхэм ябгъэдэлъыпхъэ къызэрыгуэкI щIэныгъэмрэ зэфIэкI­хэмрэ, апхуэдэуи щытыкIэ къызэрымыкIуэ ихуэмэ, IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм хэкIыпIэ къызэрагъуэтыфри халъытэу. Iуэхум хэтахэм тест щытыкIэм ит лэжьыгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр ягъэзэщIащ, я гупсысэмрэ Iуэху бгъэдыхьэкIэу яхэлъымрэ наIуэ кърыращIу.\nКъэпщытэныгъэхэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, ­КъБКъУ-р утыку зэрихьа егъэджэныгъэ унэтIыныгъэхэм я нэхъыбапIэм фIагъ лъагэ яIэу къалъытащ. ЕджапIэ нэхъыщхьэм и унафэщIхэр арэзыщ Iуэхур зэрекIуэкIамкIэ. Мызыгъуэгум зыIэрагъэхьа ехъулIэныгъэхэм къапэкIуа сертификатхэр сэбэпышхуэ хъунущ, университетыр къэрал аккредитацэм щыпхыкIкIэ. Апхуэдэуи ахэр и тегъэщIапIэу, КъБКъУ-р хэтыфынущ «Иджырей Урысейм щызекIуэ егъэджэныгъэ программэ нэхъыфIхэр» къэралпсо проектым.\nИ чэзум щIадзэжыну мэгугъэ\nДызэрыщыгъуазэщи, ди къэралым мы зэманым зыщызыубгъуа коронавирус уз зэрыцIалэм и зэ­ранкIэ, школхэм я пэщIэдзэ, ику ит классхэм, сабий садхэм гъэ еджэ­гъуэр нэхъ пасэу яухащ мы илъэсым. 2020-2021 гъэ еджэгъуэщIэр зэрауб­лэжыну щIыкIэхэм иджыблагъэ щытепсэлъыхьащ УФ-м и Прези­дентым и нэIэм щIэту лажьэ, Уна­гъуэмрэ сабийхэмрэ хъумэным и Iуэхур къэралым зэригъэкIуэнымкIэ советым. REGNUM ­хъы­­бар­егъащIэ IэнатIэм хэIущIыIу зэрищIамкIэ, зэ­хуэсым хэтащ УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым и УнафэщI Мат­виенкэ Валентинэрэ «Роспотреб­надзор»-м и пашэ Поповэ Аннэрэ.\n— Дуней псор къапщтэмэ, коронавирусым и зэранкIэ школхэм кIуэну Iэмал ямыIэу, егъэджакIуэ­хэмрэ еджакIуэхэмрэ зэпэIэщIэу, ­­еджэгъуэ илъэсыр кърахьэлIащ ныбжьыщIэ мелардым щIигъум, — къыхигъэщащ Поповэм. — ДызэригугъэмкIэ, ди къэралым и школхэр къызэIутхыжынущ фокIадэм и 1-м. Дызэреса хабзэм тетуи, махуэрыеджэу лэжьыгъэр дублэжыну ди мурадщ. Егъэджэныгъэ-гъэ­сэныгъэ лэжьыгъэр зэрегъэкIуэ­кIыпхъэхэм ехьэлIа чэнджэщхэр ягъэзащIэмэ, Iуэхур кIэлъыплъыныгъэ ткIийм щIэту екIуэкIынущ.\nАпхуэдэу зэхуэсым щытепсэ­лъы­хьащ школакIуэхэр еджапIэм ерыскъы пщ­тыркIэ щыгъэшхэн зэры­хуейми. Абыхэм ятеухуа чэнджэщ­хэри игъэхьэ­зыращ «Рос­пот­реб­надзор»-м икIи щIы­пIэхэм лъа­­гъэIэсащ. А Iуэхури къэ­­ралым и кIэлъыплъыныгъэ ткIийм зэрыщIэтIынур щыжаIащ зэIущIэм.\nЕджэнымрэ школымрэ гу щы­зымыхуэу илъэсыр кIэщIу къэ­зыуха ныбжьыщIэхэр гъэ е­дж­э­гъуэщIэм зэрыхуэпIащIэм шэч хэлъкъым. Лэжьыгъэр япэрей мардэхэм тету зэфIэувэжыным щIохъуэпс адэ-анэхэри. Ди республикэм и школакIуэхэри щогугъ фокIадэм и 1-м узыншэу, бэIутIэIуншэу еджапIэхэм екIуэлIэжыну.\nОнегин ЕвгенийПушкин Александр\nТезгъэуркъым я зэш жылагъуэм,\nНэхъ пагэм е хэгъэфIыкIам;\nНыбжьэгъу, мы си шэсыпIэр плъагъум,\nСыхуейт, пхуэфащэу къыщIэкIам.\nЗдынэса курсыр къыхуэщIэнукъым\nЗаочнэу еджэ студентыр кафедрэм щIыхьауэ:\n— Си зачеткэр къызэфтыж, ахъумэ сэ…\n— КхъыIэ, ефтыж, — лъэIуащ егъэджакIуэри, — зачёткэр имыIыгъмэ, здынэса курсыр къыхуэщIэнукъым абы.\nАстэжь Бэлэ Альберт и пхъур Черкесск къалэм къыщалъхуащ. 2005 гъэм ар УФ-м и Правительствэм и Финанс академием щIэтIысхьащ. Абы зэрыще­джэм хуэдэурэ хъыджэбзым «Инвестиции и финансы» компанием лэ­жьэн щыщIидзащ.\nБэлэ ди хабзэ дахэм тету ягъэса, адыгагъэр, лъэпкъ макъамэхэр зи псэм хэлъ пщащэщ. Академием щыщIэса зэманым ар къыщыфащ Батыр Муш­тэфар зи унафэщI «Адыгэхэр» ансамблым, иужькIэ Энеев Аскэр и «Асса­пати» гупым хэтащ.\nБэлэ къыщалъхуа щIыналъэм 2018 гъэм къигъэзэжауэ банкым щолажьэ. Абы къыдэкIуэу, сабийхэр къэфэкIэм щыхуигъасэ студие къызэIуихауэ езыр зыхуэIэзэхэмкIэ щIэблэм ядогуашэ.\nЗи Iуэху нахуэм и нэгу хейщ\nАхъшэ мыбж зэIэпахыркъым.\nБгъэр куэдрэ уэмэ, и дамэр мэкъутэ.\nГур кIуэдмэ, лъэр щIэ­кIыр­къым.\nГъуэгум лъыхъуэркъым — щIоупщIэ.\nХэти сыти жрыреIи, хьэгъуэлIыгъуэ тIэкIур фIыщ\nЛIэщIыгъуэкIэрэ лъэпкъым къы­дэгъуэгурыкIуа ди адыгэ хабзэ дахэр, зым зы кIэриудмэ, адрейм нэгъуэщI гуэр къыхилъхьэурэ Iисраф ящIу, Iуэхур лэкъумхъуэжым фIэ­кIыу шумэдан зэхуэхьым щынэса зэмант. Зеикъуэм я колхоз цIэрыIуэм и тхьэмадэ нэхъ цIэрыIуэж Къардэн Барэсбий нысэ къишауэ кIэлъыкIуэ дыкIуат. Барэсбий сэрэ дызыхьэблэт, дыкъыздэхъуауэ дызэрыцIыкIурэ дызэныбжьэгъут, абы и щхьэгъусэ КIуакIуэ сэри зэдэлъхузэ­шыпхъум драбынти, я хьэгъуэлIыгъуэм и курыкупсэм сыхэтын хуейт.\nГу зылъебгъэтэнумэ, зумыплъыхьу тIыс\nАкъылкIэ щыпэ­мы­лъэ­щым, IэштIымкIэ пэ­щIэуващ.\nАкъылым къимыхь лIыгъэм къизэуркъым. Ахъшэ зи куэдым Iужажэ и щхьэгъэрытщ.\nБзэгузехьэ зегъэлIыхъури, лIыгъэ зы­хэлъ зеущэху.\nБзу кхъуейкIэ гуэ­шэфым къызыхих къе­хьэлъэкIыркъым.\nБиижьыр щигъэблагъэм, благъэжьым къиб­гынащ.\nБлэбгъэкIар дамэ тету мэлъэтэж.