Global Voices Aymarata » México: ¿Sartasiwix nuwasiñ tuqitat jan ukax Gubierno tuqitacha? · Global Voices Aymarata » Print\nJaqukipäw uñt'ayata/apkatata 28 qasäwi phaxsi 2011 12:15 GMT 1\t · Qillqiri J. Tadeo Jaqukipiri Emma Quispe Mamani\nCategoria-naka: Latin America, México, Citizen Media, Digital Activism, Protesta\nPacha uru suxta llamayu phaxsi pä waranqa tunka mayani maranxa, waranqha markachir mixikanunak ukhamaraki yaqha markanakankiris Nueva York, Buenos Aires, Paris ukat Madrid uka markanakaxa mistsuwayaqpxatanaw unxtasiwinakaru jan nuwasiwi utjañapataki. Yaqhipax mayipxanwa Felipe Calderón markan jilir iiptirix  jaytxañapa. Kunatix jupax janiw kuns lurawaykataynati yanqhachaña ukhamaraki wila wartawi uka tuqinakatxa, ukham sasaw yatiyapxi khaysa BBC  tuqinxa.\nJavier Sicilia, sikt'irit irnaqirin wawapawa achuqa phasi tukuy aka maratxa wal ch'amañchawayatayna jan utjañapataki aka nuwasiwinakax ukhamaraki sartasiwinaka utjañapataki.\nMexicanos protestando contra la violencia en el Zócalo en Ciudad de México. Alberto Millares, Copyright Demotix\nMarkachirinakan arsuwipanakax ratukirakiw taqi blogs uksanakan uñstawayana. Víctor Hernández  ukan arsuwipax uñstawayiwa blog Michoacán en Resistencia sutinchatatuqina, kunatix jupax kusist'awayatanawa, pashp markachirinak sartasitapata jan yaqha jilir irnaqirinakan ch`amañchata.\nUkhamarakiw t'axllirt'awayatana, aka sartawirux jan nuwasiwi utjañapataki, ukat aka unxtasiwinakax lurasiwayaniwa taqiwx markanakana sarakiwa. Javier Sicilia uka jaqiw yatiyawinaq yatiyawayatäna, ukat juk'amp pachpa pisin jakir jaqinakarakiw yatiyasiwayapxatana khaysa tiliwisiun tuqinakata jan uka tuqi irnaqirinakampi yanapt'ata.\nAkax nayrir sartasiwiwa pisi jakirinak tuqitxa aka nuwasiw sayt'ayañataki aka sartasiwix lurawayapxiwa jan khitin chamanchata.\nJavier Hernández Alpízar , blogutak Zapateando2, satak ukatakixa sawayatanawa Siciliaxa, jaqiw apanaqawayi jilir irnaqirinakaru ukhamaraki yanqhachir jaqinakarusa, ukat sartasiwinakac utjatapa.Ukatsti Hernadez Alpizar sawayarakitaynawa:\nLaphir qillqata uka tukumintux tukusiskiw ma kulirawiru,ukat sapxarakiwa qhuru arunakampi “nanakax qarxataxaptu jumanak pulitikunakatxa ukhamaraki ukankir irnaqirinakampisa, kunatix jan suma irnaqatata, janiw kusapkayatati akanak sayt'ayxañatakix. Kuntix aka markax munki nayraqatar sartañatakix jan ukasti janiw nayraqatar mistkaniti”.\nJenaro Villamil  bloguer ukahamarak yatiyir jilax tuka waraqa jaqiw Mixiku markanx unxtasipxi sasaw yatiyatana. Villamil uka jaqitakix qhanatanaw kunats uka unxtasiwixa ukaxa:\nKulirat, tunka waranqa jaqinakaw unxtasiwayapxana khaysa Bellas Artes Mixiku markana narkutrafiku tuqit arusiñataki, ukhamarakiw kimsa warnqa markachirinakawa arusiwayapxatayna sikt'ir irnaqirimp p'iqinchata, kuirnawaka tantachawi ukhana, akax paqallqu waynanakampiw qalltawayatayna nayririr pä tunk kimsaqallquni achuqa phaxsitxa.\n“Mistsum Calderon! ¡mistsum Calderon!” sasaw arnaqhapxatana, kunawsatix jupanakax sarapkana unxtasiwiru Mixiku marcanx. Pachp arunakarakiw ist'asina Muntiriy, Mirida, Guadalajara ukat juk`api markanakanas.\nYaqha tuqitx, administrador blog tuqix México Sí  ukxatw arst'awayarakitayna, muspaña arunaka aka unxtawinakatxa, ukat qhanañchawayatanawa kunatix janiw guwirnu tuqitakiti jan ukasti nuwasiñ tuqitatapa aka unxtasiwinakax sasa:\n¿kunats aka unxtasiwixa? ¿Amuyt`asiptati jiwayan amtat utxatapa jiwas tuqi? ¿ Kunas askichawixa? ¿Markachir mistsuñapa kallinakar yatiyir nuwasiñ tuqita? Amuyt`twa ukax janiw kuntakis walikiti, aka nuwasiwix apnaqatawa jaqinak jiwayirinakamp jan yatiqañ utar saririnaka, jilpach alkul umirinaka jiwayiri yaqhanakataki. Aka jiwayir jaqinakax payllawi p'iqinchirinakamp churatawa, jan yatir ni muniri markxa qullqi apsuriki. Unxtasiwinx aka jaqi jiwayirinakax umatasipkanawa kunatix jupanakax munapxanwa justxasiñap markachirinakax. Kunapachatix jaqinakax justxatapxi ukhax, janiw chamakaniti qarintañaxa, lunthataña ukamaraki qullq apsuñasa.\nUkhamaw tukuyawayxi arst'atapaxa, aka bluguer tuqitxa, ullirinakapar mä jawst'awimpi:\nJaniw jaytsnati q'alpach askichanxa aka jan walt'awitx markatuqiruxa, arsuñasawa jan suyañkam ma wawaru jiwañapkama\nAkanx mä mayanakakiw unxtasir jaqinakan arsuwinakapax suxta llamayu phaxsinxa Mixiku markana. Kunatix janiw yatiskiti kunats unxtasiwipxi qhiti tuqisa ukat kunas lurasini. Ukhamarakiw wali kusawa yatiña kunjams markax mistsuni nayraqataru aka jan waliwitxa ukhamarakiw aka jutir maranxa yaqha prisidintiruw ajlliñaxani kunatix jaqinakaw amuyt'apxani partido poder  ukar ajlliñs jan uksti pachpaskañapatakisa.\nURL to article: https://aym.globalvoices.org/2011/04/1538\n Felipe Calderón markan jilir iiptirix: http://es.wikipedia.org/wiki/Felipe_Calder%C3%B3n\n Víctor Hernández : http://michoacanenresistencia.blogspot.com/2011/04/la-marcha-de-hoy-contra-la-violencia-un.html\n partido poder: http://es.wikipedia.org/wiki/Partido_Acci%C3%B3n_Nacional_%28M%C3%A9xico%29