Pakasaritaan ti Biag: “Agragsak Koma Dagiti Adu nga Isla” | Pagadalan\nBASAEN ITI Albanian Amharic Arabic Armenian Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bengali Bicol Bislama Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Danish Drehu Dutch Efik English Estonian Fijian Finnish French Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Kannada Kazakh Kikamba Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Latvian Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Mauritian Creole Maya Mixe Mongolian Nepali Norwegian Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persian Polish Portuguese Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Russian Sango Serbian Serbian (Roman) Seychelles Creole Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Sranantongo Swahili Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tatar Telugu Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Turkish Turkmen Turkmen (Cyrillic) Tuvaluan Tzotzil Ukrainian Urdu Uzbek Vietnamese Wallisian Waray-Waray Wolaita Yoruba Zapotec (Isthmus)\nTi Pagwanawanan —Pagadalan nga Edision | Agosto 2015\nKas insalaysay ni Geoffrey Jackson\nSaankonto a malipatan daydi nga aldaw. Kaduak ti dadduma a kakabsat a lallaki iti nagduduma a paset ti lubong a madandanagan nga agur-uray iti opisina a pagmitmitingan ti Bagi a Manarawidwid. Dandani idin sumrek ti Writing Committee ket natudingankami a mangted iti presentasion. Sumagmamano a lawas sakbay dayta, inusigmi dagiti problema dagiti agipatpatarus ket masapul a mangirekomendakamin kadagiti solusion. Mayo 22, 2000 ti petsa idi. Ngem apay a nakapatpateg dayta a miting? Sakbay nga ibagak ti makagapu, estoriaek pay nga umuna ti kabibiagko.\nNagbautisarak iti Queensland, ken nagserbiak kas payunir iti Tasmania ken misionero iti Tuvalu, Samoa, ken Fiji\nNAYANAKAK idiay Queensland, Australia, idi 1955. Di nagbayag, nakipagadal iti Biblia ni nanangko nga Estelle kadagiti Saksi ni Jehova. Nagbautisar iti sumaruno a tawen, ket 13 a tawen kalpasanna, inawat met ni tatangko a Ron ti kinapudno. Nagbautisarak met idiay Queensland idi 1968.\nManipud idi ubingak, pagay-ayatkon ti agbasa ken agadal iti lengguahe. No agpasiarkami, masuron dagiti nagannakko ta agtugawak laeng iti likud ti luganmi nga agbasbasa imbes a kitaek dagiti malabsanmi. Ngem ti panagbasbasak ket nakatulong kaniak iti eskuelaan. Idi nageskuelaak iti hayskul iti Glenorchy, iti isla ti Tasmania, adu a sertipiko ti pammadayaw ti naawatko.\nNgem idi agangay, masapul nga agdesisionakon. Awatek kadi ti libre a panagadal iti unibersidad? Nupay magusgustuak ti agbasa ken agadal, agyamanak ta tinulongannak ni nanangko nga ad-adda a mangayat ken Jehova. (1 Cor. 3:18, 19) Gapuna, idi pinalubosandak dagiti nagannakko a saanen nga ageskuela idi nagraduarak iti hayskul, nagpayunirakon manipud idi Enero 1971 iti edad a 15.\nIti sumaruno a walo a tawen, nagpayunirak iti Tasmania. Kabayatanna, nagasawakami ken ni Jenny Alcock a maysa a napintas a balasang a taga-Tasmania. Uppat a tawen a nagserbikami kas special pioneer iti nasulinek a paset ti Smithton ken Queenstown.\nNAIBAONKAMI KADAGITI ISLA TI PASIPIKO\nIdi 1978, iti umuna a gundaway, tinabunuanmi ti internasional a kombension iti Port Moresby, Papua New Guinea. Malagipko pay ti misionero a nagpalawag iti lengguahe a Hiri Motu. Nupay awan naawatak iti palawagna, nagutugotak nga agbalin a misionero, agsursuro iti sabali a lengguahe, ken agpalawag. Mapaggiddanko met laengen ti panagayatko ken Jehova ken ti panagayatko iti lengguahe.\nNasorpresakami idi nagsublikami iti Australia. Naawiskami nga agserbi kas misionero iti isla ti Funafuti, Tuvalu, ti maawagan idi nga Ellice Islands. Idi simmangpetkami idi Enero 1979, tallo laeng ti bautisado nga agibumbunannag iti intero a Tuvalu.\nKaduak ni Jenny iti Tuvalu\nNarigat a sursuruen ti lengguahe a Tuvaluan. Ti laeng “Baro a Tulag” ti libro a magun-odan iti dayta a lengguahe. Awan ti diksionario wenno panagadal iti lengguahe isu nga inkeddengmi ti agsursuro iti 10 agingga iti 20 a sasao kada aldaw. Ngem nabigbigmi idi agangay a di umiso ti ammomi a kaipapanan ti adu a sasao a nasursuromin. Imbes nga ibagami a dakes ti agpadles, ti gayam ibagbagami ket dakes ti agusar iti timbangan ken baston! Ngem masapul nga adalenmi ti lengguahe tapno matulonganmi dagiti narugianmi nga iyadalan iti Biblia, isu nga intuloymi ti nagadal iti lengguahe. Kalpasan ti adu a tawen, kinuna ti maysa kadagiti damo nga inyadalanmi: “Maragsakankami ta makapagsaokayon iti lengguahemi. Saanmi idi a maawatan ti ibagbagayo.”\nNgem naaddaankami iti gundaway tapno masursuromi ti baro a lengguahe. Gapu ta awan ti balay a maabanganmi, nakipagnaedkami iti pamilia a Saksi iti kadakkelan a purok. Kaipapanan dayta a mairuamkamin iti lengguahe ken biag iti purok. Kalpasan ti adu a tawen a saankamin nga agsasao iti Ingles, Tuvaluan ti nagbalinen a kangrunaan a lengguahemi.\nDi nagbayag, adun ti naginteres iti kinapudno. Ngem ania ti usarenmi a mangyadal? Awan ti publikasionmi iti lengguaheda. Kasano nga agadalda a personal? Inton makigimongda, ania ti kantaenda, ania ti adalenda, ken kasano nga agsaganada para iti gimong? Kasano a makapagbautisarda? Talaga a kasapulan dagitoy a napakumbaba a tattao ti naespirituan a taraon iti bukodda a lengguahe! (1 Cor. 14:9) Naisaludsodmi, ‘Addanto ngata publikasion iti Tuvaluan a nakurang pay a 15,000 a tattao ti agsasao iti dayta?’ Sinungbatan ni Jehova dagita a saludsod ket pinaneknekanna ti dua a banag: (1) Kayatna a maipakaammo ti Saona “kadagiti isla iti adayo,” ken (2) kayatna a dagidiay ibilang ti lubong a “napakumbaba ken nanumo” agkamangda iti naganna.—Jer. 31:10; Sof. 3:12.\nPANANGIPATARUS ITI NAESPIRITUAN A TARAON\nIdi 1980, dinutokannakami ti sanga nga opisina nga agipatarus—maysa a trabaho a nariknami a saankami a kualipikado. (1 Cor. 1:28, 29) Idi damo, nakagatangkami iti daan a mimeograph machine iti gobierno, inusarmi dayta a pagimprenta iti maadal kadagiti gimong. Impatarusmi met iti Tuvaluan ti libro a Ti Kinapudno a Mangiturong iti Biag nga Agnanayon ken inyimprentami iti dayta. Malagipko pay laeng ti naingel nga angot ti tinta ken ti panangibtur iti nakaro a pudot iti tropiko ta manomano a mayimprenta ti amin a literatura. Awan pay ti koriente idi!\nNarigat idi ti agipatarus iti Tuvaluan ta manmano dagiti reperensia a makatulong kadakami. Ngem adda di ninamnama a nakatulong. Naminsan, bayat ti panangasabak, diak ammo a balay gayam ti bumusbusor ti napanak. Dayta a lalaki ket maysa idi a mannursuro. Dagus nga imbagana a saankami a mapmapan iti balayna. Kinunana: “Adda laeng kayatko nga ibaga. Ti patarusyo ket saan a kas iti panagsasao dagiti tattao iti Tuvalu. Saan a gagangay dayta iti Tuvaluan!” Dinamagko dayta iti dadduma ket pudno ti imbagana. Binalbaliwanmi ngarud ti panagipatarusmi. Ngem nasdaawak ta inusar ni Jehova a tumulong kadakami ti maysa a bumusbusor a nalawag nga agbasbasa kadagiti literaturatayo!\nKingdom News No. 30 iti Tuvaluan\nTi umuna a literatura a nayimprenta iti Tuvaluan ket ti imbitasion iti Memorial a naiwaras iti publiko. Simmaruno iti dayta ti Kingdom News No. 30 a naigiddan a nairuar iti Ingles. Maragragsakankami ta addan maitedmi kadagiti tattao iti bukodda a lengguahe! Idi agangay, addan sumagmamano a broshur ken libro a magun-odan iti Tuvaluan. Idi 1983, nangrugi nga iyimprenta ti sanga nga opisina iti Australia ti 24 a panid a Pagwanawanan iti kada tallo a bulan, isu nga adda adalenmi a pito a parapo kada lawas. Ania ti reaksion dagiti tattao? Gapu ta magusgustuan dagiti umili iti Tuvalu ti agbasa, nagbalin a nalatak ti literaturatayo. Tunggal adda baro a publikasion, maibrodkas dayta iti radio, ken nagbalin pay ketdi a paulo ti damdamag! *\nIdi damo, isuratda laeng ti patarusda. Di nagbayag, naimakinilian dagiti manuskrito sa maulit-ulit a maimakinilia agingga a mabalinen a maipatulod tapno mayimprenta iti sanga nga opisina iti Australia. Dua a kakabsat a babbai ti mangiserrek idi iti manuskrito iti kompiuter, uray no saanda a maawatan ti Tuvaluan. Ti mamindua a panangiserrek iti manuskrito iti kompiuter sa maikompara ti nagdumaan dagiti manuskrito ket nagresulta iti basbassit a kamali. Maisubli kadakami ti nalpasen a panid tapno makorehir sa maipatulod manen iti sanga nga opisina iti Australia tapno mayimprenta.\nNgem nagbaliwen ti pamay-an ti panagipatarus! Ita, agipatarusen a direkta iti kompiuter ti maysa a grupo ti agipatpatarus. Kaaduanna, ma-compose ti nakorehiren a naipatarus iti mismo nga ayan dagiti agipatpatarus, sa maipatulod iti Internet kadagiti agim-imprenta a sanga nga opisina. Saanen a masapul ti agapura a mangipatulod kadagiti manuskrito.\nDADDUMA PAY NGA ANNONGEN\nIti panaglabas dagiti tawen, naibaonkami ken Jenny iti nagduduma a lugar iti Pasipiko. Manipud iti Tuvalu, naibaonkami idiay Samoa idi 1985. Tinulonganmi dagiti agipatpatarus iti lengguahe a Samoan, Tongan, ken Tokelauan malaksid pay iti Tuvaluan. * Idi 1996, kasta met laeng ti trabahomi iti sanga nga opisina iti Fiji. Timmulongkami kadagiti agipatpatarus iti lengguahe a Fijian, Kiribati, Nauruan, Rotuman, ken Tuvaluan.\nMangyad-adalak iti literatura a naipatarus iti Tuvaluan\nKanayon a masmasdaawak iti regta nga ipakpakita dagiti agipatpatarus iti literaturatayo. Narigat ken makabannog daytoy a trabaho. Ngem dagitoy a matalek a kakabsat ipakpakitada a kayat ni Jehova a maikasaba ti naimbag a damag “iti tunggal nasion ken tribu ken pagsasao ken ili.” (Apoc. 14:6) Kas pagarigan, idi maisagsagana a maipatarus ti umuna a kopia ti magasin a Pagwanawanan iti lengguahe a Tongan, dinamagko iti amin a panglakayen iti Tonga no asino ti mabalin a masanay nga agipatarus. Maysa kadagiti panglakayen nga addaan iti nasayaat a trabaho kas mekaniko ti nagikkat iti trabahona iti sumaruno nga aldaw ket dagus a nagipatarus. Makaparegta ti inaramidna ta adda pamiliana ken saanna nga ammo no kasano a maipaayna ti kasapulan ti pamiliana kalpasan ti panagikkatna. Ngem impaay ni Jehova ti kasapulanna ken ti pamiliana, ket nagtultuloy a nagipatarus iti adu a tawen.\nDagiti napasnek nga agipatpatarus ipakpakitada ti panangmatmat dagiti miembro ti Bagi a Manarawidwid a maseknan unay iti naespirituan a kasapulan dagiti tattao uray manmano ti agus-usar iti dayta a lengguahe. Kas pagarigan, naisaludsod no adda pagimbagan ti panangpataud iti literatura a Tuvaluan. Maragragsakanak a makabasa iti sungbat ti Bagi a Manarawidwid: “Awan ti makitami a rason a masapul nga isardengyo ti agipatarus iti lengguahe a Tuvaluan. Uray no manmano ti agsasao iti dayta, masapul a maammuan dagiti tattao ti naimbag a damag iti bukodda a lengguahe.”\nBaybay a nangbautisarak\nIdi 2003, nayakarkami ken Jenny iti Translation Services iti Patterson, New York manipud iti Translation Department iti Fiji. Kasla pimmayso nga arapaap dayta! Nagbalinkami a paset ti grupo a tumultulong iti pannakaipatarus dagiti literaturatayo iti ad-adu pay a lengguahe. Iti sumaruno a dua a tawen wenno nasursurok pay, naaddaankami iti pribilehio a mangbisita iti nagduduma a pagilian tapno tumulong a mangsanay kadagiti grupo ti agipatpatarus.\nNAGPAPATEG A DESISION\nSubliak ita ti presentasion a nadakamat iti rugi. Idi 2000, nakita ti Bagi a Manarawidwid a masapul a masanay pay dagiti grupo ti agipatpatarus iti intero a lubong. Bassit pay idi ti pannakasanay ti kaaduan nga agipatpatarus. Kalpasan ti panangiparangmi ti presentasionmi iti Writing Committee, inaprobaran ti Bagi a Manarawidwid ti maysa a programa ti pannakasanay ti amin nga agipatpatarus iti intero a lubong. Karaman iti programa ti pannakasanay ti umiso a panangtarus iti Ingles, pamay-an ti panagipatarus, ken ti grupo a panagipatarus.\nAnia ti resulta dayta a panangipaganetget iti umiso a panagipatarus? Simmayaat dagiti patarus. Immadu met ti bilang dagiti lengguahe a nakaipablaakan dagiti literaturatayo. Idi simmangpetkami iti umuna a destinomi kas misionero idi 1979, magun-odan laeng ti Pagwanawanan iti 82 a lengguahe. Kaaduan a lengguahe ket maipablaak laeng kalpasan ti sumagmamano a bulan a maipablaak ti Ingles. Ngem ita, magun-odanen ti Pagwanawanan iti nasurok a 240 a lengguahe, a kaaduan kadagitoy ket kagiddan ti Ingles. Ita, magun-odanen ti naespirituan a taraon iti nagduduma a pamay-an iti nasurok a 700 a lengguahe. Arapaapmi laeng idi dayta.\nIdi 2004, nangaramid manen ti Bagi a Manarawidwid iti nakapatpateg a desision—ti pannakapapartak ti pannakaipatarus ti Biblia. Sumagmamano a bulan kalpasan dayta, karamanen a maipatpatarus ti Biblia tapno magun-odan iti ad-adu a lengguahe. Manipud 2014, mayim-imprentan ti intero a Biblia a New World Translation wenno paset dayta iti 128 a lengguahe—a pakairamanan dagiti lengguahe a maus-usar iti South Pacific.\nIdi inruarko ti New World Translation of the Christian Greek Scriptures iti Tuvaluan\nMaysa a nakapatpateg a paset ti biagko ti pannakaibaonko a tumabuno iti kombension iti Tuvalu idi 2011. Adu a bulan a nakaro ti tikag iti intero a pagilian. Gapuna, kasla saanen a matuloy ti kombension. Ngem nagtudo iti napigsa iti rabii a simmangpetkami isu a naangay met laeng ti kombension! Naaddaanak iti pribilehio a mangiruar iti New World Translation of the Christian Greek Scriptures iti Tuvaluan—ti lengguahe nga us-usaren ti manmano a tattao ngem naikkan iti daytoy nagpintas a regalo. Idi nalpas ti kombension, nagtudo manen, isu a nalpas ti programa a nakaad-adu ti literal ken naespirituan a danum.\nPagsalsaludsodak dagiti nagannakko a da Ron ken Estelle iti maysa a kombension iti Townsville, Australia idi 2014\nNgem nakalkaldaang ta saan a nakita ti matalek nga asawak a ni Jenny, a kaduak iti 35 a tawen, dayta a nakallalagip a pasamak. Natay idi 2009 gapu iti kanser iti suso a sangapulo a tawen nga inibturanna. Inton agungar, maragsakanto la ketdi a makaammo nga addan Biblia a naipatarus iti Tuvaluan.\nIdi agangay, impaayannak manen ni Jehova iti napintas nga asawa a ni Loraini Sikivou. Nagtrabaho da Loraini ken Jenny iti Bethel iti Fiji. Nagipatarus ni Loraini iti lengguahe a Fijian. Naaddaanak manen iti matalek nga asawa ket agpadakami nga agserserbi ken Jehova ken pagay-ayatmi ti lengguahe!\nKaduak ni Loraini a mangaskasaba iti Fiji\nNo lagipek ti napalabas, maparparegtaak a makaammo nga itultuloy ti nailangitan nga Amatayo a ni Jehova nga ipaay ti kasapulan ti nagduduma a lengguahe, bassit man wenno adu ti agsasao iti dayta. (Sal. 49:1-3) Nakitak ti dungngo ni Jehova iti maragragsakan a tattao idi damo a makitada ti dadduma a literaturatayo iti bukodda a lengguahe wenno agkantada a mangidayaw ken Jehova iti lengguahe ti pusoda. (Ara. 2:8, 11) Malagipko pay laeng ti kinuna ti maysa a lakay a kabsat a ni Saulo Teasi. Idi damo a kinantana ti maysa a kanta ti Pagarian iti bukodna a lengguahe, kinunana: “Siguro masapul nga ibagam iti Bagi a Manarawidwid a napimpintas a denggen dagitoy a kanta iti lengguahe a Tuvaluan ngem iti Ingles.”\nManipud idi Septiembre 2005, saanko a ninamnama nga agbalinak a miembro ti Bagi a Manarawidwid dagiti Saksi ni Jehova. Nupay saanakon nga agipatpatarus, agyamanak ken Jehova ta impalubosna a tumulongak iti sangalubongan a trabaho a panagipatarus. Maragragsakanak a makaammo nga ipapaay ni Jehova ti naespirituan a kasapulan ti amin nga adipenna—uray dagiti adda iti naiputputong nga isla iti tengnga ti Taaw Pasipiko! Pudno ti kinuna ti salmista: “Ni met laeng Jehova nagbalinen nga ari! Agrag-o koma ti daga. Agragsak koma dagiti adu nga isla.”—Sal. 97:1.\n^ par. 18 Para kadagiti pagarigan ti komento dagiti tattao iti literaturatayo, kitaen ti Pagwanawanan, Disiembre 15, 2000, p. 32; Agosto 1, 1988, p. 22; ken Agriingkayo! a Disiembre 22, 2000, p. 9.\n^ par. 22 Para iti kanayonan a detalye maipapan iti trabaho a panagipatarus iti Samoa, kitaen ti 2009 Yearbook, pp. 120-121, 123-124.\nMakatulong a Proyekto\nKas personal a proyekto, manipud 1979, nagaramidak iti listaan dagiti sasao a Tuvaluan ken dagiti kaipapananda. Inaramidko daytoy iti maysa nga oras kada bigat iti agarup 20 a tawen. Idi agangay, nagbalin a diksionario daytoy a listaan. Idi 2001, inyimprenta dayta ti gobierno ti Australia kas sagut kadagiti umili ti Tuvalu. Idi 1999, nangaramidkami met ken Jenny iti libro ti gramatika iti lengguahe a Tuvaluan.\nTI PAGWANAWANAN —PAGADALAN NGA EDISION Agosto 2015