Potpisujem :: Katar e Konvencija\nĐindo mothodimatengo: 15731\nKatar e Konvencija\nE Konvecija katar Saveto Evropako si mamuj maripe rromnjengo thaj mamuj maripe ande familija, thaj godolastar si majbaro maškarthemutno čhinadipe ande kava kotor. Lako res si te čhol majteluni tolerancija pale averčande kotora maripaske ande savo si majanglal čhutine e rromnja. Voj kamel te boldel gindipe thaj o mentaliteto manušenge, thaj khajda šaj te boldel o gindo ande sasto amalipe. E Konvencija čhuta o fundo pale neve došalimaske buća, pale bimaripe, arakhipe viktimaske thaj tradipe kolen save ćerde maripen. Voj akharel te sa e institucije thaj bivladake ćidimata ćeren ketane sar si vi ramosardo ande ortune protokolurja.\nKonvencija pindžarel maripen rromnjengo sar uštavipe pe fundoske manušikane hakaja. Ande late ramol kaj si maripen rromnjengo dumutno istorikano proceso ande savo beršenca maškar manuša thaj rromnja sas bi barabarikano niveli, godolastar sas e dominacija manušengi a rromnja sas bixakajipen. E Konvencija čhuta obligacija e phuvjendji save kamle te len piro kotor sar te majanglal vazden e xakaja rromnjengi, a majanglal te araćhel xakaja viktimaske bixakajengo ande sajekh kotor. E phuvja musaj te len sama te institucije, šerutne thaj aver ćeren svato angle phuvja, thaj ćeren bući sar si ramosardo ande obligacija. E phuvja musaj te či den, roden, thaj došarel kolen save ćerde maripen a sar si ramosardo ande kaja Konvencija.\nE Konvencija si dromardi pe arakhipe katar maripen rromnjengo thaj maripen ande familija. Phuvja save si pale Konvencija trubun te si len:\n• averčhande amalimasko thaj kulturako niveli ke manuša thaj ke rromnja a sa ande reso te khosenpe steretipurja thaj e predrasude, sar vi e tradicija ande savi si rromnji čhutini pe rig.\n• e kampanje, ande save vazdelapes o gindo themesko pale maripen savo šaj te dićhelpe ande averčhande kotora trajoske, sar vi godova so šaj te avel ande palpalunipe marimasko, thaj te phenelpes kaj si maripe bilačho.\n• te čholpe ande sikavimasko sistemo kova so si phanglo pale jekhipe maškar rromnja thaj e manuša, sar šaj te bi marimasko ćeren svato, orta pe tromanipe te losarelpe, thaj tromanipe katar maripe.\n• sikavipe pale bućarne save ćeren bući e viktimasa numaj kolenca save ćeren maripen sar te araćhen te na avel dži ko maripen numaj te araćhen thaj pe vrajama dićhen o maripen, sar vi te len sama pale hakaipe viktimaske, te na avel palpala maripe viktimaske.\n• te ćerelpe programo, ande savo ćerelape bući kolenca save ćerde maripen, uzal pherdo tromalipe pale viktima.\nARAKHIPE THAJ LOĆARIPE VIKTIMASE\nE Konvencija rodel te ćeren maškar peste saora ande themutne institucije: e krisa, institucije save prrsaren, e policija, socijalne thaj sastimaske institucije, komune, bivladake ćidimata thaj aver institucije thaj manuša save šaj te loćaren viktimaske katar sa e kotora marimaske a save si ramosarde ande Konvencija.\nPhuvja save kamen e Konvencija musaj te araćhen thaj loćaren viktima khajda kaj:\n• haćaren maripe savo ćerelpe pe rromnja thaj ande familija andar dićhipe katar manušenge hakaja\n• ćerel te problemo dićhelpe katar sa e riga, savo lel sama pe sa e akterja thaj dićhel buhlo konteksto.\n• lel sama te na avel palpale o maripen\n• ćerel te zuravel thaj tromarel e rromnjen te korkoro ćeren bući pala peste\n• ćerel te avel majlačhe pale sa jekh viktimo thaj šaj te saora loće roden pire hakaja\nArakhipe viktimoske naštik te avel phanglo pale viktimo te kamel te prrl numaj te del piro alav mamuj kova savo ćerda maripen\nFundoske phirda pale zuravipe savo dela šaipe te viktimo sastarel si:\n• hakaimasko thaj psihološko turnjivipe\n• lovengo ažutipe\n• sikavipe, thaj ažutipe te roden e bući.\nSOS bipoćinimasko telefonsko akharipe trubul te avel sa jekh djes 24 saturja, 7 djesa ande kurko, te šaj te učharel sasti phu thaj te del piro gindo te na pindžarelepe (kola save akharen a či kamen te den piro alav) katar sa e kotora ande maripen.\nSpecijalizujime zuravipe pale viktima trubul te avel:\n• te loće šaj džan ande sarbarutno kher thaj te šaj so majbut loćarelpe lendje o trajo, sar rromnjendje khajda vi lendje čhavorendje.\n• te rromnja loće šaj aven ande centro te si line pe zor, sar vi te ande centro šaj dićhenpe ko drabarno, te ćeren analize thaj krisimasko-medicinske buća.\n• arakhipe thaj loćaripe pale čhavorra save dikhle maripen pire dejengo.\nE policija musaj te sigo thaj sar trubul del piro gindo kana si pučipe pale maripen, a sar ramol ande Konvencija. Institucije ande phu musaj te loćaren e policijaće thaj averenge te šaj den o nalogo pale manuš savo ćerda maripen, te inkljel avri andar o kher, ande vrjama savi si optimalno, thaj te či den leske te boldel pes ando kher, sar vi te či den leske te ćerel svato e viktimasa.\nTRADIPE THAJ E SANKCIJA\nE Konvencija rodel te sa jekh maripen e romnjengo thaj maripen ande familija avel tale sankcija savi ramol ande zakono:\n• sa so gindilpe tale fizikano maripen\n• godjako maripen, daravipen thaj e presija\n• ekonomikano maripen\n• seksualno maripen thaj seksualno daravipen\n• prandinipe pe zor\n• čhinadine telune ekstremiteturja ke romnja\n• zorasa ćerdino abortuso thaj e sterilizacija\n• buća save si ćerde angle alav "paćavipe"\n• ažutipe numaj loćaripe te ćerenpe buća save si ramosarde opre\nE phuvja musaj te ćeren o zakono sar te kala buća aven tale sankcija, te aven orta ćerde thaj te či den manušenge te palem ćeren o maripen. Tale sankcije haćarelpe kana džalpe ando phanglipe te trubul. Phu šaj te rodel vi aver e sankcije pale maripen, sar kaj si dićhipe pale kola save si došale, numaj čhinadipe te naštik dićhel e čhavorren, te naštik averčhande te lel pes sama pe viktimo.\nE phu savi ramosarda e Konvencija musaj te lel sama kana čhinadel e sankcija:\n• došalimaske buća ćerde upral romnji savi sas leski numaj upral rrromnjasa kasa trajil numaj amalasa andar e familija numaj katar e manušenca kasa trajin ando kher numaj manušenca save bilačhimasa labaren piro autoriteto\n• pale ćerdo maripen numaj averčhande ćerdo maripen\n• došalimaske buća ćerde manušendje save si dukhade pe aver thana\n• došalimaske buća ćerde čhavorreske numaj angle čhavorro\n• došalimaske buća ćerde katar e rig jećhe manušestar numaj katar majbut manuša\n• došalimaske buća angle save sas majanglal zurale maripa\n• došalimaske buća save si ćerde bašadenca numaj daradine bašadenca\n• došalimaske buća save ačhada orta fizikano numaj godjarimasko dukhadipe po viktimo\n• kana došalo sas majanglal tale sankcija godolastar kaj ćerda maripen\nNaštik te čhinadolpes šaipe maškar čingarde manuša, sar vi kaj naštik vareko ažutil lenge te crden o prrpe savo si teljardo angle Konvencija.\nE phu musaj te ćerel sa e majanglune buća sar o prrpe či ačhela pe jekh than. Rodel te sa e institucije ćeren po rndo sar si po zakono, te den arakhipe thaj loćaren viktimaske te so majloće džal maškar o proceso.\nAnde situacija kana si šaipe te avel maripen, institucije musaj te po zakono tradel e manušes andar o kher thaj te či del leski te avel paše ko kher, thaj paše ke viktimo. Ande phu musaj te aven vi aver zakonurja save či dena te avelpe paše ko viktimo thaj savo arakhela lesko trajo.\nBuća save ćerenpe sar došarde a ramosarde si ande Konvencija musaj te ćerenpe sar bući savi musaj te ćerelpe angle phu kaj si maripen. O prrpe naštik te crdelpes vi kana viktimo či kamel te prrl. Viktimo šaj te rodel thaj te lel ažutipe katar gavermentoske thaj bivladake ćidimata. E phu musaj te ćerel but phirda sar arakhela hakaja viktimose.\nE phu musaj te ćerel e phirda te manuš kasko than bešimasko si ke rrom numaj rromnja, šaj te lel bešimasko lil a te najmoraš dumut te trajil e rromesa numaj rromnjasa. Thaj vi, e phuvja musaj te len e phirda, te pindžarel rodno maripen e rromnjengo, thaj te dićhel len sar rodipen, thaj sar čhinadipe rromnjengo save si tale pharipe.\nSAJEKHUTNE POLITIKE THAJ LENGO MONITORINGO\nE Konvencija majanglal ramol kaj naštik ni jekh korkoro institucija te čhinel o problemo katar maripen e rromnjengo thaj e familijako. Majlačhe avilosas te saora ćeren ketane bući sar kaj si e gavermentoske institucije thaj e bivladake ćidimata.\nAžućarelpe katar e Vlada, Themeski skupština thaj e lokalne thana, te phenen e themešće kaj marimasa naštik te khoselpe o problemo. Saora musaj te haćaren kaj katar akana thaj majdur, po maripen e romnjengo thaj ande familija či phandasa jakha.\nE phuvja musaj te losaren numaj te ćeren jekh numaj majbut institucije pale koordinacija, savi ćerela monitoring thaj dela piro gindo pale politika thaj buća save ćerenpe pale ačhavipe maripesko a so ramol ande Konvencija. E institucije si undžile te ćiden sa kova so ćerelpe pale maripen, te ćeren e analiza thaj te publikujin kova so ćerde.\nE phuvja musaj te poćinen e manušen ande institucije a save ćerena zuraven e politika maripaski, programurja pale čhinadipa maripaski e romnjengo thaj ande familija, sar vi kola save ćeren e bivladake ćidimata.\nTe šaj ćerelpe o monitoringo ande phuvja save si phangle e Kovencijava ande Saveto Evropako, avela ćerdo ćidipe katar averčhande profesije (GREVIO) a savo ćerela e analiza katar o raporto save bičhalde e phuvja pe štar berš. Ande sa jekh vrjama ćidipe (GREVIO) lela vi raporto katar bivladake ćidimata. Te vareso ande raporto naj užo numaj pe varesavo pučipe musaj te delpe buhlo svatoirisaripen, o Saveto Evropako šaj te džal ande phu, thaj te rodel svatoirisaripen.\nKava ćidipe (GREVIO) šaj te del piro lačho gindo sar te phuvja majlačhe ćeren sar si ramosardo ande Konvencija. O raporto avela bičhaldo ande Komiteto savo ćidel sa e phuvja save si ande Saveto Evropako, a savo del piro gindo pale raporto pe kova so ramosarda o ćidipe (GREVIO).\nE Konvencija akharel e nacionalne parlamenturja te len piro kotor ande kaja tematika, thaj te len sama sar ćerelpe po tereno a so si ramosardo ande e Konvencija.