ТАЛЫГЫРДА ТӨРЕЛДЕРДЕН ДАМЧЫП КЕЛГЕН... - Центр развития тувинской традиционной культуры и ремесел\nХүндүлүг чонувус! Бурунгу өгбелеривистен салгал дамчып келген бо кожаңнарны Кыдаттың Синьцзян-Уйгур автономнуг районунуң сумуларында чурттап чоруур тывалар ырлажып чоруурлар. Чаагай чаңчылдарын уламчылавышаан, үнген-кирген улузу-биле хүндүлежип чоруур хан төрел чонувус дээш чоргаарланып, силер бүгүдеге «Дуңмалар» деп ырыны таныштырарын чөпшээреп көрүңер.\nУк ырының Тываже кирип келген төөгүзү 2017 чылда эгелээн.\nТыва төптүң эртем экспедициязын ТКУ-нүң «Тюркология» деп эртем-өөредилге төвүнүң удуртукчузу, профессор Мира Викторовна Бавуу-Сюрюн баштаан. Эртем экспедициязы Ханас, Буурчин база Алдай сумуларынга чедип, аас чогаалы, ёзу-чаңчылдар талазы-биле байлак материалдарны чыып алган. Салгалдан салгалче, үзүктел чок, чүс-чүс чылдарда дамчып келген тыва чоннуң аас чогаалының делегейиниң байлаа, ооң каас-чаражы кайгамчык болгаш кижиниң сагыш-сеткилин уярадыптар хуулгаазын күштүг.\nБора-ла дагга ээ бооп ушкан\nБөдөнө* куштар эртине*.\nБодунуң чуртун байырладып чоруур\nБора-ла дуңмалар эртине.\nКадыр дагга ээ бооп ушкан\nХартыга куштар эртине.\nХамык чонун байырладып чоруур\nХайыралдыг дуңмалар эртине.\nЭзим дагга ээ бооп ушкан\nЭзир куштар эртине.\nЭргим чуртун байырладып чоруур\nЭнерелдиг дуңмалар эртине.\nАртка-сынга ээ бооп ушкан\nАңгыр куштар эртине.\nАрат-чонун байырладып чоруур\nАвыралдыг дуңмалар эртине.\nБөдөнө – бичии куштарны ынчаар адаар.\nЭртине – үнелиг дээн уткалыг.