title: Tumbalalaika
text: # Tumbalalaika
  
  Tumbalalaïka est une chanson du folklore juif ashkénaze russe, chantée en yiddish de génération en génération, puis transmise en Israël à son tour.
  
  ## Yiddish
  
      שטײט אַ בחור און ער טראַכט,
      (או: שטײט אַ בחור, שטײט און טראַכט)
      טראַכט און טראַכט אַ גאַנצע נאַכט:
      וועמען צו נעמען און ניט פֿאַרשעמען,
      וועמען צו נעמען און ניט פֿאַרשעמען?
      טום־באַלאַ, טום־באַלאַ, טום־באַלאַלײַקע
      טום־באַלאַ, טום־באַלאַ, טום־באַלאַלײַקע
      טום־באַלאַלײַקע, שפּיל באַלאַלײַקע,
      טום־באַלאַלײַקע, פֿריילעך זאָל זײַן!
      (או: שפּיל באַלאַלײַקע, פֿריילעך זאָל זײַן!)
      מיידל, מיידל, כ'וויל בײַ דיר פֿרעגן:
      וואָס קאַן וואַקסן, וואַקסן אָן רעגן?
      וואָס קאַן ברענען און ניט אויפֿהערן?
      וואָס קאַן בענקען, וויינען אָן טרערן?
      טום־באַלאַלײַ, טום־באַלאַלײַ...
      נאַרישער בחור, וואָס דאַרפֿסטו פֿרעגן?
      אַ שטיין קאַן וואַקסן, וואַקסן אָן רעגן,
      ליבע קאַן ברענען און ניט אויפֿהערן,
      אַ האַרץ קאַן בענקען, וויינען אָן טרערן!
      טום־באַלאַלײַ, טום־באַלאַלײַ...
      ויש הממשיכים:
      וואָס איז העכער פֿון אַ הויז?
      וואָס איז פֿלינקער פֿון אַ מויז?
      וואָס איז טיפֿער פֿון אַ קוואַל?
      וואָס איז ביטער, ביטערער וי גאַל?
      טום־באַלאַלײַ, טום־באַלאַלײַ...
      אַ קוימען איז העכער פֿון אַ הויז,
      אַ קאַץ איז פֿלינקער פֿון אַ מויז,
      די תּורה איז טיפֿער פֿון אַ קוואַל,
      דער טויט איז ביטער, ביטערער וי גאַל!
      טום־באַלאַלײַ, טום־באַלאַלײַ...
  
  ## Translittération
  
      Shteyt a bokher, un er trakht (ou shteyt un trakht)
      Trakht un trakht a gantse nakht
      Vemen tzu nemen un nisht farshemen
      Vemen tzu nemen un nisht farshemen
         Refrain :
         Tumbala, Tumbala, Tumbalalaika
         Tumbala, Tumbala, Tumbalalaika
         Tumbalalaika, shpil balalaika
         Tumbalalaika (ou Shpil balalaika), freylekh zol zayn
      Meydl, meydl, kh'vil bay dir fregn,
      Vos ken vaksn, vaksn on regn?
      Vos ken brenen un nit oyfhern?
      Vos ken benken, veynen on trern?
         Refrain
      Narisher bokher, vos darfstu fregn?
      A shteyn ken vaksn, vaksn on regn.
      Libe ken brenen un nit oyfhern.
      A harts ken benken, veynen on trern.
         Refrain
      Vos iz hekher fun a hoyz?
      Vos iz flinker fun a moyz?
      Vos iz tifer fun a kval?
      Vos iz biter, biterer vi gal?
         Refrain
      A koymen iz hekher fun a hoyz.
      A kats iz flinker fun a moyz.
      Di Toyre iz tifer fun a kval.
      Der toyt iz biter, biterer vi gal.
         Refrain
  
  ## Traduction
  
      Un jeune garçon se tenait debout, et il pensait
      Pensait et pensait toute la nuit,
      Qui prendre (= choisir) sans offenser
      Qui prendre sans offenser
         Refrain :
         Résonne bala, résonne bala, résonne balalaika
         Résonne bala, résonne bala, résonne balalaika
         Résonne balalaika, joue la balalaika
         Résonne balalaika, soyons heureux !
      Jeune fille, jeune fille, je veux te demander
      Qu’est-ce qui grandit sans pluie ?
      Qu’est-ce qui peut brûler sans fin ?
      Qu’est-ce qui peut languir et pleurer sans larme ?
      Pauvre garçon, qu’as-tu à demander ?
      Une pierre peut grandir, grandir sans pluie,
      L’amour peut brûler sans finir
      Un cœur peut languir et pleurer sans larme
      Qu’est-ce qui est plus haut qu’une maison ?
      Qu’est-ce qui est plus rapide qu’une souris ?
      Qu’est-ce qui est plus profond qu’un puits ?
      Qu’est-ce qui est amer, plus amer que la bile ?
      Une cheminée est plus haute qu’une maison,
      Un chat est plus rusé qu’une souris
      La Torah est plus profonde qu’un puits
      La mort est amère, plus amère que la bile
  
  Après un grand succès en Israël, un couplet fut ajouté, en hébreu :
  
      Ma osé osé hekhalutz
      Kshehou ba, hou ba lakibboutz
      Ba lakibboutz rotsé le'ekhol
      Ro'eh bakhoura shokhe'ah hakol
         Que fait le pionnier
         Quand il arrive au kibboutz ?
         Il a faim et veut manger,
         Mais quand il voit une fille, il oublie tout !
  
  ## Version slovaque
  
      Šiel si mládenec dievčinu hľadať,
      štyri hádanky dával jej hádať.
      Ak na otázky odpovie správne,
      hneď z veľkej lásky môžu sa brať.
         ref.:
         Tumbala, tumbala, tumbalalajka,
         tumbala, tumbala, tumbalalajka,
         je to len bájka, hraj, balalajka,
         tumbalalajka, muzika hraj!
      Hádaj, čo rastie aj bez koreňa?
      Hádaj, čo horí aj bez plameňa?
      Bez husličiek čo pieseň vie zahrať?
      Bez slzičiek čo vie zaplakať?
         ref.
      (Vidí mládenca dievčina rada,
      jeho hádanky štyrikrát háda
      a na otázky odpovie správne,
      hneď z veľkej lásky môžu sa brať.)*
      Kameň, ten rastie aj bez koreňa.
      Láska, tá horí aj bez plameňa.
      Bez husličiek vie zahrať aj vietor.
      Srdce aj bez sĺz vie zaplakať.
         ref.
         Tumbala... muzika fraj!
  
  ## Version russe
  
      Думает парень ночь напролёт
      Ту ли девчонку в жёны берёт
      Можно влюбиться и ошибиться
      Ах, если б всю правду знать наперёд!
         Припев:
         Тум-бала, тум-бала, тум-балалайка
         Тум-бала, тум-бала, тум-балала,
         Тум-балалайка, сердцу сыграй-ка
         Пусть веселится вместе с тобой!
      Слушай, девчонка, ты мне ответь:
      Что может вечно, вечно гореть,
      Что без дождя растёт и в мороз,
      Что может плакать, плакать без слёз?
         Припев.
      Парень, тебе я скажу не шутя:
      Камень растёт без тепла и дождя,
      Вечно гореть любви суждено,
      Плакать без слёз может сердце одно!
         Припев.
  