यानंतर बोलायचे झाले तर पीएच मीटर व्यतिरिक्त अजून एक महत्वाचे उपकरण बऱ्याचशा प्रयोगशाळांमध्ये जेव्हा मी भेट देतो तेव्हा मला दिसून येत नाही, परंतु तरीही ते खूप महत्वाचे आहे. ते म्हणजे ऑस्मोमीटर .
পিএইচ মিটার ছাড়াও আরো যে যন্ত্রটি গুরুত্বপূর্ণ, যা আমার পরিদর্শন করা বেশিরভাগ গবেষণাগারেই থাকেনা, তা হলো অস্মোমিটার।