Latitudo
Latitudo (kwa Kilatini: latitudo) ni mahala pa mchoro wa dunia au ramani huonyesha kwa mistari iliolazwa ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka ikweta kwa kipimo cha digrii (°). Longitudo
Longitudo (kilatini: longitudo) katika ramani au mchoro wa dunia ,ni njia ya kuonyesha mahali duniani kwa kutaja umbali wake kutoka mstari wa meridiani ya sifuri kwa kipimo cha digrii (°). Kwenye msingi wa digrii 360 za duara digrii hizi za latitudo huehesabiwa hadi +180° (kwenda mashariki) au hadi -180° (kwenda magharibi). Ni kawaida vilevile kutaja tofauti kati ya longitudo za mashariki au magharibi kwa kuongeza herufi za "E" (east) na "W" (west) badala ya +/-. Pamoja na kipimo cha latitudo inataja kamili kila mahali duniani.
Nondo (mdudu)
Nondo ni wadudu wa oda ya Lepidoptera (lepidos = gamba, ptera = mabawa) ambao wanabeba vigamba juu ya mabawa yao. Nondo wanafanana na vipepeo lakini wanatofautiana kwa umbo la vipapasio. Vile vya vipepeo ni kama nyuzi zenye kinundu mwishoni kwao lakini vile vya nondo vina maumbo mbalimbali bila kinundu. Juu ya hiyo takriban nondo wote hukiakia wakati wa usiku na vipepeo hukiakia wakati wa mchana. Kuna zaidi ya spishi 160,000 za nondo. Kipindi cha kawaida
Kwa Kilatini siku ya kazi inaitwa na Kanisa "feria" (wingi wake unamaanisha likizo, starehe), kwa sababu kwa Mkristo kila siku ni sikukuu. Hivyo hata Kipindi cha Kawaida ni cha pekee, kwa kuwa maisha yake yamegeuzwa na kufichika pamoja na Kristo ndani ya Mungu. Kwa mtazamo wa imani hata muda wa kawaida unaweza ukawa na utajiri mkubwa ajabu. Kitubio
Kitubio au Upatanisho ni sakramenti ya Kikristo katika Kanisa Katoliki, Makanisa ya Kiorthodoksi na madhehebu mengine machache.
Kwa njia yake Mkristo aliyetubu anapokea kwa huduma ya Kanisa msamaha wa Mungu kwa dhambi alizotenda baada ya Ubatizo. Madhara ya ongezeko la joto duniani
Mabadiliko ya hali ya anga yanatarajiwa kuwa na mchanganyiko wa matokeo kwa kilimo, huku baadhi ya maeneo yakifaidika kutokna na kupanda kiasi kwa vipimo vya joto na mengine yakithirika vibaya. Maeneo ya latititudi za chini yamo hatarini zaidi ya kuathiriwa na upungufu wa mazao ya chakula. Maeneo ya latitiudi za kati na za juu yanaweza kuwa na ongezeko la vipimo vya joto vya kati ya 1-3°C (ikilinganishwa na kipindi cha 1980-99). Kulingana na ripoiti ya IPCC, zaidi ya ongezeko la joto la 3°C kunaweza kusababisha mazao ya kilimo Duniani kupungua, lakini taarifa hii si ya uhakika. Utafiti mwingi wa kilimo uliopimwa katika Ripoti haujumuishi mabadiliko katika hali kali za hewa, mabadiliko katika kuenea kwa wadudu waharibifu na magonjwa, au maendeleo yanayowezekana yanayoweza kusaidia kukabiliana na mabadiliko ya hali ya anga. Latitudo
Pamoja na namba ya longitudo inaonyesha mahali kamili kwenye uso wa dunia. Utao
Utao (pia: udao) ni aina ya imani katika nchi ya China inayoitwa wakati mwingine falsafa na wakati mwingine dini. Lugha saidizi ya kimataifa
Lugha saidizi ya kimataifa ni lugha ya kuundwa iliyoundwa kwa ajili ya mawasiliano kati ya watu toka mataifa mbalimbali. Lugha saidizi ya kimataifa inayozungumzwa zaidi ni Kiesperanto. Nyingine ni kama Kivolapuki, Kiido, Kiinterlingua na Kislovianski. Sagittarius
Sagittarius ni neno la Kilatini linalomaanisha kiasili mtu mwenye mishale. Limeingia katika lugha ya sayansi mbalimbali na kwa njia hii inaweza kutaja Joto
Joto ni hali ya umotomoto wa mtu, kitu au sehemu fulani. Linapozidi huweza kusababisha kuungua kwa kitu kilichokabiliwa na joto lililozidi. Katumba
Katumba inaweza kumaanisha Lambo
Lambo ni ukuta uliojengwa kwa kusudi la kuzuia mwendo wa maji au kubana maji katika eneo fulani. Mara nyingi malambo hujengwa kufunga njia ya maji ya mto. Lambo laweza pia kukusanya maji ya mvua kwenye njia ya mtelemko wake. Utawa wa Tatu
Tangu mwanzo Kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu, bali linaathiri wengine pia. Ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa Mungu, na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya Watubu (Ordo Poenitentium). Kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo, wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama Watubu. Toba ni neno la msingi katika historia ya Kanisa. Maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa Mungu na kuishi kadiri ya Injili, lakini Wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu. Mtubu, akiwa peke yake au pamoja na wengine, alitarajiwa kuacha kazi zilizotazamwa ni kinyume cha Injili (k.mf. biashara na uaskari), kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na Mungu kwa maisha ya sala na tafakuri, kuhiji, kufunga, kujinyima, kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote. Wengi kati yao walikuwa wanawake, hasa wa koo bora, kama mama wa Klara wa Asizi. Kipandauso
aura ni hali ya neva za macho inayopita na hutokea kabla au wakati wa maumivu ya kichwa.Dalili hizi hutokea polepole kwa dakika kadhaa na kwa jumla hudumu kwa kipindi kisichopita dakika 60 . Dalili hizi zinaweza kuwa za kuona, kuhisi au za kimwendo, na watu wengi hupata zaidi ya dalili moja. Athari za kuona ndizo zinazotokea mara nyingi zaidi, na hutokea kwa hadi visa asilimia 99 na zaidi, nusu yake vikiwa na hatari hizi pekee. Matatizo ya kuona mara nyingi huhusisha skotoma yenye vimulimuli (eneo la jicho lisiloona kwa sehemu ya kutazamia inayowaka). Tatizo hili kwa kawaida huanzia karibu na kiini cha sehemu ya kuona, kisha kusambaa kuelekea pande zote kwa mistari ya zigizagi inayofananishwa na nguzo au kuta. Kwa kawaida, mistari hii huwa nyeusi na nyeupe lakini watu wengine huona mistari yenye rangi. Baadhi ya watu hupoteza sehemu muhimu ya kuona inayojulikana kama hemianopsia huku wengine wakipata kiwaa. Latitudo
Digrii za latitudo hugawiwa katika umbali wa 60 dakika au minuti; dakika ya latitudo ni mita 1852 au maili moja ya kibahari. Dakika hugawiwa katika nukta au sekondi. Mfano: 13°19.717′ N. Tutuko
Tutuko (kutoka kitenzi "kututuka"; pia Hepesi simpleksi kutoka jina la Kiingereza lenye asili ya Kigiriki ἕρπης, herpes, "unaoenea polepole" au "uliofichika") ni ugonjwa wa kuambukiza unaosababishwa na virusi vya hepesi simpleksi.[1] Lama
Ni cheo kinachoweza kutumika kama tunuko kwa mtawa wa kike au wa kiume au (katika shule za Nyingma, Kagyu na Sakya) wanaojihusisha na kufanya mambo ya kitantra waliosonga kusudi kuwapa sifa ya kuweza kufundisha na mamlaka ya kufanya hivyo kulingana na ngazi waliyofikia; au wanaweza kuwa sehemu ya cheo kama Dalai Lama ama Panchen Lama kama itumikavyo kwa koo za malama wenye kuzaliwa tena (Tulkus). Utata
Utata ni hali ya neno au sentensi kuwa na maana zaidi ya moja. Utata hutokea pale mtu wa upande wa kikomo anaposhindwa kupata maana iliyokusudiwa na chanzo.  Kilatini
Wikipedia ya Kilatini Walawi (Biblia)
Katika tafsiri ya kwanza ya Kiyunani (Septuaginta) kinaitwa "Λευιτικóς", "Levitikos", yaani "Cha Kilawi" kutokana na mada zake zinazohusu Walawi, yaani makuhani.  Kiatu
Kiatu ni bidhaa yenye lengo la kulinda na kustarehesha mguu wa binadamu wakati wa kufanya shughuli mbalimbali. Pia kutumika kama bidhaa ya mapambo na mitindo, hasa kutokana na aina mbalimbali sana, tena tofauti kati ya utamaduni mmoja na utamaduni mwingine.  Latitudo
2. Tropiki ya kansa (23½°Kas) Daktari
Daktari (au dokta; wingi wake unaundwa kwa kutanguliza "ma-") ni neno lenye asili ya Kilatini ("doctor") lililoingia Kiswahili kwa kupitia Kiingereza. Hutumiwa kwa maana mbili: Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko
Tangu mwanzo Kanisa liliona kufanya dhambi na toba si jambo la binafsi tu, bali linaathiri wengine pia. Ndiyo sababu liliwadai waamini malipizi ili kuwapa msamaha wa Mungu, na waliopaswa kuyafanya waliandikishwa katika orodha rasmi ya Watubu (Ordo Poenitentium). Kitubio cha siri kiliposhika nafasi ya utaratibu huo, wengi walijiamulia kufanya malipizi ya hadhara hata kwa dhambi za wengine wakajulikana kama Watubu. Toba ni neno la msingi katika historia ya Kanisa. Maana yake asili ni kujitoa kabisa kwa Mungu na kuishi kadiri ya Injili, lakini Wakristo wa karne za kati waliona inadai sana huzuni na fidia kwa dhambi za binafsi na za ulimwengu. Mtubu, akiwa peke yake au pamoja na wengine, alitarajiwa kuacha kazi zilizotazamwa ni kinyume cha Injili (k.mf. biashara na uaskari), kujitenga na jamii ili kufungamana zaidi na Mungu kwa maisha ya sala na tafakuri, kuhiji, kufunga, kujinyima, kutoa sadaka na kujitesa kwa wokovu wake na wa wote. Wengi kati yao walikuwa wanawake, hasa wa koo bora, kama mama wa Klara wa Asizi. Sheria
"Kutilia maanani" knaonyesha ukweli kwamba vyama vyote katika mkataba vimebadilisha kitu fulani chenye maana. Baadhi ya mifumo ya sheria ya kawaida, ikiwemo Australi, zinasonga mbali kutoka dhana ya kutilia maanani kama mojawapo ya mahitaji ya mkataba. Dhana ya "estoppel" au "culpa in contrahendo", inaweza kutumika kuunda wajibu wakati mazungumzo kabla ya kuingia mkataba Katika maeneo ya kisheria ya kiraia, kutilia maanani si lazima kwa mkataba kuwa na nguvu ya kisheria. Nchini Ufaransa, mkataba wa kawaida unasemekana kutokea ambapo "kukutana kwa akili" au kwa "kuwa na nia zinazowiana". Ujerumani ina mtazamio maalum kuhusu mikataba, ambayo inayusisha sheria ya mali. Kanuni ya dhana ya kiakili ("Abstraktionsprinzip" wanayoitumia, inamaanisha kuwa wajibu wa kibinafsi wa mkataba unaundwa kando na jina la mwenye mali yanayokabidhiwa. Wakati ambapo mikataba inavunjwa kwa sababu fulani (kwa mfano mnunuzi wa gari amelewa kiasi kwamba hana uwezo wa kisheria wa kufanya mkataba) Wajibu wa kimkataba wa kulipa unaweza kuvunjwa tofauti na jina la mwenye gari. Sheria ya kutajirika kusio kwa haki, badala ya sheria tya mkataba, basi inatumika kurudisha jina kwa mmiliki halali. Sintaksi
Sintaksi (au sarufi miundo/muundo) ni tawi la isimu au taaluma ya sarufi inayoshughulikia namna ambavyo vikundi vya maneno na sentensi mbalimbali zinajengwa katika lugha. Hasa hushughulikia kanuni zinazotawala mfumo wa vipashio vya lugha. Sarufi muundo hushughulikia kanuni zinazotawala mpangilio wa maneno katika lugha husika ili kujenga (kuunda tungo yenye maana). Kipashio ni kipande cha neno au kikundi cha maneno yanayotoa taarifa fulani katika lugha ya Kiswahili. Kuna vipashio vitano - navyo ni: Mofimu --> Neno --> --> Kirai --> Kishazi --> Sentensi. Katika namna ya kutaja au kutumia vipashio, ngazi ya mofimu ni ndogo kuliko neno. Neno ni ndogo kuliko Kirai. Kirai ni kidogo kuliko Kishazi. Kishazi ni kidogo kuliko Sentensi. Hivyo basi mpangilio wake halisi huanza kwa ukubwa na kuja udogo.  Marudio
Vitu vingi katika dunia hutokea kwa marudio maalumu. Kutambua marudio ya mawimbi ya nuru, sauti, mawimbi ya sumakuumeme na kadhalika kumekuwa msingi kwa sehemu kubwa ya teknolojia tunayotumia, kuanzia redio, televisheni hadi simu na kompyuta. Sacrosanctum Concilium
Ilileta mabadiliko makuu katika ibada za kanisa katoliki, hasa matumizi ya lugha za kawaida za watu katika ibada badala ya Kilatini kama lugha kwa nchi zote. 
Lengo la hati hiyo ni kufanya kwanza mapadri, halafu Wakristo wengine pia waelewe na kutimiza liturujia ili kwa njia yake wamtukuze kweli Mungu na kufaidika Kiroho. Ajenda
Ajenda au agenda (kutoka neno la Kilatini) ni orodha ya mambo yaliyopangwa yazungumzwe kwenye mkutano. Dutu
Dutu (kwa Kiingereza substance) ni kitu chochote katika dhati yake. Uzito
Uzito wa kitu (jinsi chembe zilivyowekwa kwenye maada) ni kipimo cha nguvu iliyomo kwenye kitu hiko kwa kani ya mvutano. Uzito haupaswi kuchanganywa na dhana inayohusiana na masi. Kwa vitu vidogo duniani, nguvu ya uzito inaelekezwa kuelekea katikati ya sayari. Kwa vitu vingi, kama vile Mwezi unaozunguka pande zote za Dunia, nguvu inaelekezwa kuelekea katikati. Madhara ya ongezeko la joto duniani
Wakazi ambao ni wazawa wa maeneo wanamoishi katika maeneo ya latitiudi za juu tayari wanaathirika na matokeo mabaya ya mabadiliko ya hali ya anga. Athari ya mabadiliko ya hali ya anga kwa mifumo ya kibinadamu ina uwezekano wa kusambazwabila kufuatilia mpango maalum. Bara Afrika pengine ndilo eneo dhaifu zaidi dhidi ya mabadiliko ya hali ya anga ya siku za usoni. Nchi zinazoendelea pengine zimo hatarini dhaifu dhidi ya mabadiliko ya hali ya anga kuliko nchi zilizostawi. Huku joto kikiwa 1-2°C zaidi ya vipimo vya kati ya viwango vya mwaka wa 1990 na 2000, na kuna uwezekano kuwa athari mbaya zitafanyika katika maeneo mbalimbali, k.m., Mataifa ya Aktiki na visiwa vidogo. Katika maeneo mengine, vikundi fulani vya wakazi vitaathirika na kiwango hiki cha ongezeko la joto, k.m., jamii za maeneo ya juu na jamii za maeneo ya pwani yenye viwango vikubwa vya umaskini. Ongezeko la joto la zaidi ya 2-3°C, kuna uwezekano kuwa nchi nyingi zitakuwa na matokeo mabaya kwa jumla. Maana ya maisha
Wabudha wanaamini kwamba maisha kwa undani yamejaa mateso au kuchanganyikiwa. Hilo si kumaanisha kwamba hakuna raha maishani, lakini kwamba raha hii haisababishi furaha ya milele. Mateso yanasababishwa na kuvishikilia vitu vinavyonekana na kuguzika au visivyoonekana na visivyokuguzika ambavyo mwishowe husababisha mtu kuzaliwa tena na tena katika mzunguko wa kuwepo. Sutra na tantra za Kibudha haziongei kuhusu "maana ya maisha" au "madhumuni ya maisha", bali huzungumzia kuhusu uwezo wa maisha ya binadamu wa kukomesha mateso kupitia kujiepusha na tamaa na kushikilia dhana fulani. Mateso yanaweza kushindwa kupitia shughuli za binadamu, tu kwa kuondoa sababu ya mateso. Kufikia na kutimiza kutopenda raha ni mchakato wa ngazi nyingi ambazo hatimaye matokeo yake ni hali ya Nirvana. Nirvana inamaanisha uhuru kutoka mateso na kuzaliwa upya.
Ubudha wa Kitheravada kwa jumla unadhaniwa kuwa karibu na mazoezi ya mapema ya Wabudha. Unakuza dhana ya Vibhajjavada (Pali), maana ya moja kwa moja "Kufunzwa kwa Uchambuzi", ambao Unasema kwamba lazima ufahamu utokane na uzoefu wa anAyenuia kuupata, uchunguzi makini, na kufikiria badala ya kutumia imani ya kipofu. Hata hivyo, mapokeo ya Kitheravadin pia yanasisitiza kuutilia maanani ushauri wa wenye busara, hasa ikizingatiwa kuwa ushauri huo na tathmini ya uzoefu wa kibinafsi kuwa vipimo viwili ambavyo vinafaa kutumiwa kuyapima mazoea. Lengo la Kitheravadin ni ukombozi (au uhuru) kutoka mateso, kulingana na Kweli Nne Adimu. Hili linapatikana katika kuipata Nirvana,au kufunguliwa ambao pia husitisha 0}mzunguko unaorudiwa wa kuzaliwa, uzee, maradhi na kifo. Laozi
Sehemu muhimu ya mafundisho hayo ni wito wa kutambua "tao" ambayo ni kanuni au utaratibu wa msingi wa ulimwengu wote, pia chanzo cha kila kitu; Utao unalenga maisha yanayolingana na kanuni hii ya tao. Luteni Kanali
Asili ya neno "luteni" ni Kifaransa ""lieu-tenant"" (yaani "mwenye kushika nafasi") kwa maana ya naibu, makamu. Kiasili lieu-tenant alikuwa makamu wa kapteni, yaani mkuu wa kikosi aliyeshika mamlaka yake wakati hayuko.  Mdudu
Mdudu (mkubwa dudu pia) kwa lugha ya mitaani ni aina ya mnyama mdogo asiye vertebrata, yaani mnyama bila uti wa mgongo. Wanyama waitwao “wadudu” wana miguu kwa kawaida (k.m. buibui, nge, jongoo au wadudu wa kweli).  Mkanda wa jeshi
Tutuko zosta zinaweza kuwa na dalili za ziada, ikitegemea dematomi inayohusika. Tutuko zosta za ophthalmikasi yanahusisha obiti ya macho na hutokea takriban katika 10% hadi 25% ya visa. Hii inasababishwa na kirusi kinachoamsha kitengo cha macho cha neva ya trijemia. Kati ya wagonjwa wachache, dalili zinaweza kuwa ni pamoja na uvimbe wa macho, uvimbe wa konea, uvimbechungu wa uvea, na kupooza kwa neva za macho ambao wakati mwingine unaweza kusababisha uvimbe sugu wa macho, kupoteza uwezo wa kuona na maumivu yanayodhoofisha. [14] Tutuko zosta aina ya otikas, ambazo pia zinajulikana kama ugonjwa wa Ramsay Hunt aina ya II, zinahusisha sikio. Yanadhaniwa kutokana na virusi vinavyoenea kutoka kwenye neva ya usoni hadi kwenye neva ya vestibulikomboli. Dalili ni pamoja na kupoteza uwezo wa kusikia na kisulisuli (kizunguzungu). [1] Liturujia ya Kilatini
Liturujia ya Kilatini ni aina ya liturujia ya Ukristo iliyoenea upande wa magharibi wa Dola la Roma ambapo ilitumika lugha ya Kilatini.  Maandamano
Maandamano (kutoka kitenzi "andaa" kilichonyambuliwa kwa viambishi -ma- na -na-; kwa Kiingereza "procession", kutoka Kilatini "processio", pia "cortege") ni kundi la watu wanaotembea pamoja kwa utaratibu maalumu.  Mapenzi
Wakati mwingine Kilatini hutumia neno Amare katika sehemu ambazo Kiingereza wakati mwingine kingetumia neno kupenda, jambo ambalo huzua utata. Dhana hii, hata hivyo, hunyeshwa sana katika Kitalini kwa jumla na neno placere au delectāre, ambayo hutumiwa zaidi katika miktadha isiyo rasmi, na neno la mwisho la delectāre likitumiwa mara nyingi katika ushairi wa kimapenzi wa Catullus. Neno Diligere mara nyingi linazua wazo la "kuwa na upendo wa," "kuheshimu," na kwa nadra sana hutumiwa kurejelea mapenzi ya kimahaba. Neno hili linaweza kufaa kuelezea urafiki wa watu wawili. Nomino inayolingana diligentia, hata hivyo, ina maana ya "bidii" au "uangalifu," na ina uhusiani mdogo sana wa kisemantiki na kitenzi hiki. Observare ni kisawe cha diligere; licha ya kiwa na asili moja na Kiingereza, kitenzi hiki na nomino inayolingana, observantia, mara nyingi huashiria "heshima" au "upendo." Neno Caritas hutumika katika tafsiri za Kilatini za Biblia ya Kikristo kwa maana "upendo wenye hisani"; maana hii, hata hivyo, haipatikani katika maandiko ya Kirumi ya kipagani ya kale. Kwa sababu linatokana na ushirikiano na neno la Kigiriki, hakuna kitenzi cha kuandamana. Ibada
Neno la Kiswahili linatokana moja kwa moja na Kiarabu ambapo neno عبادة, ibadah, linahusiana na maneno mengine kama vile "utumwa", na linadokeza utiifu na unyenyekevu hasa kwa Mungu pekee, inavyodaiwa na Uyahudi, Ukristo na Uislamu. Lama
Lama (kitibeti: བླ་མ་; Wylie: bla-ma) ni cheo cha heshima kwa mwalimu wa kidini wa Tibet. Jina hili linafanana na lile la kisanskriti 'guru' ("taz." Ubuddha wa kitibeti na Bön).  Anwani ya kijiografia
Dunia hugawiwa katika gredi 360 za longitudo na gredi 180 za latitudo (90° za kaskazini na 90° za kusini). Bara
Neno "bara" lamaanisha nchi kavu, tofauti na bahari au visiwa vidogo karibu na pwani ya nchi kavu kubwa zaidi. Si lazima kutaja maeneo makubwa tunayomaanisha tukiongea juu ya "mabara saba ya dunia". Neno "kontinenti" latokana na Kilatini "terra continens" yaani "nchi (kavu) mfululizo". Kitoda
Kitoda ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Watoda. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kitoda imehesabiwa kuwa watu 1560. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitoda iko katika kundi la Kidravidi ya Kusini. Kutubu
Kutubu inayomaanisha “mhimili, ncha" ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini upande wa kaskazini ya ikweta wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema القطب "al-qutub" inayomaanisha „nyota ya ncha ya kaskazini".  Sui iuris
"Sui iuris" ni msamiati wa Kilatini unaomaanisha "lenye sheria za kwake" na linatumika hasa katika Kanisa Katoliki kuhusu madhehebu ambayo ndani ya umoja wake yanajitegemea kisheria, yaani Kanisa la Kilatini na Makanisa Katoliki ya Mashariki.  Kitanda (maana)
Kitanda inaweza kumaanisha Kujiua
Kujiua (kwa Kiingereza "suicide" kutoka neno la Kilatini "suicidium", lililotokana na "sui caedere", "kujiua") ni kitendo cha mtu kujisababishia kifo kwa makusudi ama kwa kufanya kitu kinachoharibu uhai wake au kwa kuacha yale yanayohitajika kuuendeleza kama kula au kunywa.  Ukumbusho (liturujia)
Ni tendo ambalo linataka kumfanya Mungu na watu kukumbuka tukio la historia ya wokovu. Tena, kwa wenye imani hiyo, si kama kukumbuka tukio lingine la zamana ambalo limepita tu. Ni kwamba kwa tendo hilo Mungu anafanya tukio liwepo upya kwa waliopo na kuwaletea neema zake ambazo zinawaelekeza kwenye utimilifu wa wokovu utakaopatikana baadaye.  Matatu
Matatu ni neno la kawaida nchini Kenya na Uganda la kutaja gari aina ya daladala linalotumika kama usafiri wa umma.  Paliumu
Paliumu (kutoka Kilatini "pallium") ni vazi linalotumika katika Kanisa la Kilatini. Tabianchi
Athira kuu zinazoamulia tabianchi ni latitudo ya eneo, kina chake juu ya usawa wa bahari na hali ya uso wa ardhi yake, pamoja na kuwepo au kutokuwepo karibu na magimba makubwa ya maji, kama bahari au maziwa.
Tabianchi ya eneo huitwa kwa majina kama vile wastani, yabisi, baridi, tundra, tropiki, kiikweta, kimediterania, na kadhalika. 
Mpangilio unaotumiwa sana ni ile iliyoanzishwa na Vladimir Koeppen mwenye kanda tano: Adili
Adili, (kwa Kilatini "virtus", yaani nuguvu) ni uzoefu wa kutenda kiutu. Utakatifu
Neno la Kiebrania Qadosh linamaanisha kujitenga au kutengwa.  Kikaduo
Kikaduo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina na Laos inayozungumzwa na Wakaduo. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikaduo nchini Uchina imehesabiwa kuwa watu 180,000. Pia kuna wasemaji 5000 nchini Laos (1981). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikaduo iko katika kundi la Kingwi. Kichin ya Laitu
Kichin ya Laitu (pia Kilaitu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walaitu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Laitu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Laitu iko katika kundi la Kisal. Benedictus
Benedictus ni neno la Kilatini lenye maana ya "Asifiwe". Ni maarufu kama jina la wimbo wa Kiinjili unaotumika kila siku katika Masifu ya asubuhi ya madhehebu mbalimbali ya Ukristo.  Libido
Kijamii, huenda ikawa kwamba kazi unazozifanya ili kukidhi mahitaji ya kila siku zinakunyima wakati au hata uchu wa ngono. Bi Kidude
Watu wanasema 'Utu uzima dawa' Bi Kidude ana upeo mkubwa sana wa akili kwani pamoja na kukulia katika mazingira yaliyogubikwa na tamaduni za kiarabu ambapo mwanamke anatakiwa wakati wote akiwa hadharani ajifunike, Bi Kidude aliliona hili katika upeo mwingine kwamba ni sheria tu ya kitamaduni toka Uarabuni, hivyo aliamua kuvunja sheria hiyo na kuondoa hijabu mwilini mwake, na sasa hivi anavaa kama Mtanzania na si kama Mwarabu. Lakini hakubakia hapo alivunja na miiko mingine zaidi ya kutokunywa na kuvuta, kwani Bi Kidude anakunywa pombe na kuvuta sigara jambo ambalo si kawaida kwa wanawake Zanzibar.  Dodo
Dodo linaweza kumaanisha: Nchi
Neno nchi imeendelea kutoka neno "contra," ya Kilatini maana yake "dhidi", inayotumika katika maana ya "inayolalia, au kinyume na, mtazamo", yaani hali ya ardhi ilivyoenea nje kwa mtazamo. Kutoka kwa hili likaja neno la Mwishoni mwa Kilatini "contrata" , ambalo lilikuja kuwa "contrada" ya Kiitaliano ya kisasa. Neno hili linaonekana katika Kiingereza ya Enzi za Kati kutoka karne ya 13, tayari katika hisia mbalimbali. Mtume Mathayo
Mathayo (kwa Kiebrania מַתִּתְיָהוּ, "Mattityahu" au מתי, "Mattay", "Zawadi ya Mungu"; kwa Kigiriki Ματθαῖος, "Matthaios") alikuwa Myahudi wa karne ya 1, mmojawapo kati ya Mitume wa Yesu anayeheshimiwa hasa kutokana na Injili yenye jina lake. Labda aliitwa pia "Lawi". Ntobo
Ntobo inaweza kumaanisha Kilatini
Kilatini ina athira kubwa katika lugha ya sayansi na elimu. Hadi leo hufundishwa mashuleni hasa Ulaya kama lugha ya kigeni. Libido
Kuna vyakula pia vinavyoongeza libido kama vile ndizi, tini na parachichi. Matunda hayo hujulikana kama mkuyati (kwa Kiingereza aphrodisiacs)[5]. Mimea mingine mikuyati ni kama vile Muyohimbi (Pausinystalia yohimbe) wa Afrika Magharibi, Mkombelo (Mondia whytei) kutoka sehemu tofauti za Afrika[6] na Muashwagandha kutoka Uhindi (Withania somnifera).[7] Titi
Matiti au maziwa ni sehemu za kifua zilizotutumka zenye machuchu. Baada ya kuzaa hujaa na maziwa (kiowevu) na hutumika ili kunyonyesha mtoto mchanga. Ladino
Zamani lugha iliandikwa kwa herufi za Kiebrania lakini nje ya Israeli huandikwa kwa alfabeti ya Kilatini. Breviari
Breviari (kutoka Kilatini "brevis", 'fupi') ni kitabu cha kiliturujia cha Kanisa la Kilatini kinachokusanya pamoja Zaburi, masomo, sala, tenzi, nyimbo nyingine na taratibu za kila siku kwa ajili ya Sala ya Kanisa inayowapasa kwanza maaskofu, mapadri, mashemasi na watawa. Kitsuvadi
Kitsuvadi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Watsuvadi. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kitsuvadi imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitsuvadi iko katika kundi la Kikainji. Kanuni ya Imani ya Nisea-Konstantinopoli
Mwishoni mwa karne ya 6, baadhi ya makanisa ya Kilatini yaliongeza neno "Filioque" ("na (kwa) Mwana") ambalo lilipingwa na Makanisa ya Kiorthodoksi kama upotoshaji wa imani juu ya mahusiano kati ya nafsi tatu za Mungu  Lishe
Lishe (kutoka kitenzi "kula" kikinyambuliwa kama "kulisha"; kwa Kiingereza: ) ni tawi la sayansi ambalo hufafanua uwiano wa virutubishi na madini katika vyakula. Uwiano huu huangaliwa kati ya uzazi, kukua kwa kimo, afya na magonjwa. Utajiri
Utajiri (kutoka neno la Kiarabu) ni wingi wa vitu vya thamani na wa vyanzo vya mapato ambavyo nchi au mtu wanamiliki.  Mkate
Wamisionari Wazungu Waluteri waliofika Afrika ya Mashariki walitoka Ujerumani ambako mkate si chakula cha kila mlo wakajua katekesimo ya Martin Luther ambako swali "Mkate wa kila siku unamaanisha nini" linajibiwa: "Chochote tunachohitaji kwa mwili na maisha kama vile kula, kunywa, nguo,viatu, nyumba, kaya, shamba...". Hapo waliona kuna neno la Kiswahili cha "riziki" kinachotaja maana ya chakula ambacho wakati ule hakikujulikana kwa Waafrika. Tawahudi
Uradidi ni msogezo wa kujirudiarudia, kama vile kupigapiga mkono, kufanya kelele, kutikisa kichwa, au kutikisa mwili. Tabia ya kulazimisha inanuiwa na huonekana kufuata kanuni, kama vile kupanga vitu katika vitita au mistari. Uhafidhina ni kukataa kukubali mabadiliko, kwa mfano, kusisitiza kwamba samani isisongozwa au kukataa kukatizwa. Uhalisia unahusisha tabia isiyobadili mpangilio wa shughuli za kila siku, kama vile kutobadili chakula au mavazi. Hii huhusishwa kwa karibu na uhafidhina na wathibitishaji wa kujitegemea wamependekeza kuchanganya vipengele hivi viwili.[32] Tabia vikwazo ni finyu katika lengo, nia, au kitendo, kama vile mshughuliko na kipindi kimoja cha runinga, mwanasesere, au mchezo. Kujiumiza hujumuisha vitendo vya kudhuru au vinavyoweza kumdhuru mtu, kama vile kuchokora macho, kujichokoa ngozi, kuuma mkono, na kugonga kichwa.[3] Utafiti mmoja wa mwaka 2007 uliarifu kwamba majeraha ya kujiumiza wakati fulani yaliathiri 30% ya watoto walio na ASD.[25] Utitiri (Arithropodi)
Kwa asili jina utitiri hutumika kwa ugonjwa wa kuku ambao unasababishwa na wadudu wadogo walio na mnasaba na kupe na papasi. Lakini kwa sababu hakuna jina la jumla la Kiswahili kwa kundi la Acari “utitiri” hutumika zaidi na zaidi kwa spishi nyingine za Acari. Kwa asili pia neno hili lilikuwa nomino isiyoweza kuhesabiwa, kama sukari kwa mfano, lakini watu wengine wameanza kulichukulia kama neno katika umoja (pengine hata "titiri") na "matitiri" kama wingi. Utitiri ni nusungeli katika ngeli ya Arachnida. Kwa hivyo wana miguu minane kama buibui na nge. Latitudo
Mahali penye ikweta kamili (kwa mfano Nanyuki katika Kenya) ina latitudo ya "0". Mahali pa mbali ni ncha ya kaskazini au ya kusini zinazotajwa kwa 90°. Pamoja na kipimo cha longitudo inataja mahali kamili duniani. Utao
Tao au Dao kiasili ni neno la Kichina la kutaja "njia". Katika Utao imekuwa njia ya kutaja nguvu inayoratibu ulimwengu. Wafuasi wa Utao huamini ya kwamba hakuna maneno ya kibinadamu yanayoweza kueleza tao yenyewe. Kwa hiyo wanaona umuhimu wa kufuata utaratibu wa maisha badala ya majadiliano ya kinadharia. Tao ina nia yake na mtu anatakiwa kwenda sambamba iwezekanavyo na mwendo asilia wa maisha. Latitudo
Latitudo za kaskazini na kusini ya ikweta zinatofautishwa ama kwa kuongeza herufi "N" (=north) na "S" (south) au kwa alama za "+" (kaskazini) na "-" (kusini). Amerika ya Kilatini
Amerika ya Kilatini ni jina la kutaja sehemu kubwa ya Amerika.  Christus Dominus
Christus Dominus ni maneno mawili ya kwanza ya hati iliyotolewa kwa Kilatini na Mtaguso wa pili wa Vatikano kuhusu kazi ya maaskofu. Maneno hayo yana maana ya "Kristo Bwana". Nahodha
Neno la Kiingereza kwa "nahodha" ni "captain" linalotokana na Kigiriki katepánō ("aliyewekwa juu") ambalo lilitumiwa kama cheo cha kijeshi. Lilikuwa na asili ya Kilatini kama capetanus / catepan, na maana yake inaonekana kuwa imeunganishwa na ile ya Kilatini "capitaneus". Kundinyota
Wanaastronomia wanatumia zaidi mfumo wa digrii zinazolingana na utaratibu wa latitudo na longitudo hapa duniani wakitaka kutaja mahali kamili pa nyota. Lakini hadi leo kundinyota ni msaada wa kujua eti nyota fulani au nyotamkia inapatikana katika eneo gani kwenye anga ya usiku. Hii ni sawa na kusema "mji fulani uko kaskazini-magharibi ya Afrika" kabla ya kutaja kikamilifu mahali pake kwa longitudo na latitudo. Shahada (Uislamu)
Tamko hili lina maneno yafuatayo: لا إله إلا الله محمد رسول الله (Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi). Maana yake ni: "Hakuna mungu ila Allah; Muhammad ni mtume wa Allah". Katika sala maneno haya huanzishwa kwa "أشهد أن‎" ("ash-hadu an" yaani: Nakiri kwamba...). Libido
Libido huenda ikaathirika iwapo u mgonjwa maana hutakuwa na uchu au hata fikra za ngono. Mkondo wa Ghuba
Tabianchi ya Ulaya inaruhusu kustawi kwa mazao ya kutosha kulisha watu wengi - wakati huohuo maeneo ya Kanada katika latitudo ileile hazina watu kutokana na vipindi virefu vya baridi na muda mfupi wa kustawi wa uoto. Katika Kanada kwenye latitudo ya 60 hakuna miti tena kwa sababu ya kipindi kirefu cha baridi - kumbe Ulaya miji mikubwa kama Sankt Petersburg, Helsinki, Stockholm na Oslo iko kwenye latitudo ileile. Satelaiti
Satelaiti (pia setelaiti, setilaiti, kutoka Kilatini satelles, "msindikizaji", kupitia Kiingereza satellite) ni kitu kinachofuatana na kitu kingine. Neno linatumiwa kwa maana mbili ambayo ni: Tingi
Tingi inaweza kumaanisha Luteni
Asili ya neno ni Kifaransa ""lieu-tenant"" (yaani "mwenye kushika nafasi") kwa maana ya naibu, makamu. Kiasili lieu-tenant alikuwa makamu wa kapteni, yaani mkuu wa kikosi aliyeshika mamlaka yake wakati hayuko.  Tutuko
Hepesi ya mdomo na ile ya jenitalia kwa kawaida hutambuliwa kwa kuzingatia dalili zilizodhihirika.[2] Utambuzi unaweza kuthibitishwa na tabia ya virusi au DNA ya kutambua hepesi kwenye viowevu vinavyotoka katika malengelenge. Kuchunguza damu ili kutambua kingamwili dhidi ya virusi kunaweza kuthibitisha maambukizi ya hapo awali lakini kutakuwa hasi katika maambukizi mapya.[1] Kiteso
Kama lugha zingine ambazo zina majina ya kijinsia, mambo ambayo kwa kawaida hayawezi kuwekwa katika jamii ya kijinsia bado yanaweza kuwekwa kwa jamii kimakusudi. Mfano moja wa mambo au maneno haya ni "Etogo " ambayo inamaanisha nyumba kwa lugha ya Kiteso na hospitali inaitwa "Adekis ". Shati inajulikana kama "Esaati ". Kifaduro
Kifaduro (au laringotrakeobronkitisi) ni hali ya upumuaji ambao husababishwa na maambukizi ya virusi kwa njia ya juu ya hewa. Maambukizi husababisha uvimbe ndani ya koo, ambao huharibu upumuaji wa kawaida na kuleta dalili za hali ya juu ya kikohozi cha "kubweka", strida, na sauti iliyokauka. Inaweza kuleta dalili chache, kiasi, au kali zinazozidi zaidi usiku. Mara nyingi hutibiwa kwa dozi moja ya steroidi za kunywa; wakati mwingine epinephrini hutumika zaidi kwa visa kali. Ni nadra kulazwa hospitalini. Maabadi
Maabadi ni mahali popote pa ibada, kama vile hekalu, kanisa, msikiti, patakatifu n.k. Pia twaweza kusema ni sehemu iliyowekwa wakfu au ni eneo maalum lililojengwa ambalo mtu au kundi la watu kama vile kusanyiko hukutana kufanya ibada au kujifunza masomo ya kidini. Jengo lililojengwa kwa lengo hili wakati mwingine huitwa nyumba ya ibada. Chini ya Sheria ya Kimataifa ya Ubinadamu na Mikataba ya Geneva nyumba za ibada hupewa ulinzi maalum sawasawa na ulinzi unaotolewa kwa hospitali kwa kuonyesha msalaba mwekundu. Bethsaida
Bethsaida (kutoka Kiebrania/Kiaramu בית צידה "beth-tsaida", yaani "Nyumba ya uwindaji" au "ya uvuvi", kutoka mzizi צדה auצוד) ni mahali panapotajwa na Agano Jipya. Kilatini
Hadi leo ni Katakombu
Katakombu (kutoka neno la Kilatini "catacombae") ni mahandaki yaliyotengenezwa chini ya ardhi kwa malengo ya kidini. Kwa namna ya pekee yanafikiriwa yale ya Dola la Roma. Kaswida
Kaswida au Kasida (kutoka قصيدة, qaṣīdaᵗ, neno la Kiarabu lenye maana ya muziki) ni tungo zinazoghaniwa ili kumsifu Muhammad hasa katika adhimisho la Maulid au mtu mwingine, kitu au jambo maalumu. Lafudhi
Lafudhi ni namna ya pekee ya kutamka lugha kutokana na lugha ya mwanzo/awali ya mzungumzaji au eneo alipojifunza lugha.
Mara nyingi watu wanaweza kusikia kutokana na matamshi kama msemaji ni mgeni kutoka nchi fulani au kama anatokea mji fulani kama ni mwenyeji. Mdudu-ute
Mwili wa wadudu-ute umerefuka na una mapingili mengi. Kila pingili linabeba jozi la miguu isipokuwa mapingili matatu ya kichwa. Tofauti na arithropodi miguu hii haina viungo lakini ni kama vifuko vilivyojaa na hemolimfi (“damu”). Inaweza kusogea kwa msaada wa musuli chini ya ngozi. Kichwa kinabeba vipapasio viwili kwenye pingili la kwanza, lakini hivi havina homolojia na vile vya arithropodi. Pingili la pili lina kipenyo kinachofanya kazi ya mdomo lakini, tena, hiki hakina homolojia na mdomo wa arithropodi. Kuna mataya (mandibili) mawili yenye ncha kali katika mdomo. Vitundu vya matezi ya ute vipo kwenye pingili la tatu. Martin Luther
Mawazo hayo yalimuongoza polepole padri Mkatoliki Luther kujiuliza juu ya desturi nyingi za Kanisa, lililoorodhesha matendo yaliyohesabiwa kuwa yanaleta neema, na juu ya mafundisho mbalimbali. Alidhani mawazo yake hayo si mapya, bali kwamba ndiyo mafundisho ya Mtume Paulo na ya Agostino wa Hippo. Maandiko yao yakawa mwongozo wake. Libido
Utafiti umeonyesha kwamba wanaume huwa na libido ya kiwango cha juu wanapobalehe kati ya umri wa miaka kumi na tano hadi kumi na tisa. Kutoka hapo, libido yao yaenda ikididimia maana homoni ya tesistosteroni pia yafifia. Hata hivyo inasemekana [1] kuna uwezekano mtu akawa na libido hafifu akiwa na umri mdogo ikiwa homoni yake ya tesistosteroni imekwenda chini, jambo ambalo linaweza kusuluhishwa [2]