Apollo 11
Apollo 11 ilikuwa chombo cha angani cha kwanza kufikisha watu kwenye Mwezi. Hii yote ilifanywa na NASA (Mamlaka ya Marekani ya Usafiri wa Anga). Kilirushwa angani mnamo 16 Julai 1969 kikibeba wanaanga watatu Neil Armstrong, Buzz Aldrin na Michael Collins. Neil Armstrong
Neil Armstrong (5 Agosti 1930 — 25 Agosti 2012) alikuwa rubani mwanaanga wa Marekani aliyeshuka mwezini mwaka 1969, wa kwanza kabisa kati ya wanadamu wote. Mwezi
Mwezi wetu ni gimba la angani la kwanza ambako wanadamu wamefika. Tarehe 21 Julai 1969 mwanaanga Mmarekani Neil Armstrong alikuwa mtu wa kwanza wa kukanyaga uso wa mwezi. Wanaanga wengine 11 kutoka Marekani waliendelea kufika mwezini hadi mwaka 1972.Baadaye safari za kwenda mwezini hazikufanywa tena kutokana na gharama kubwa.
Usafiri wa anga-nje
Kiumbehai wa kwanza aliyefikishwa hadi anga-nje alikuwa mbwa Laika kwa njia ya satelaiti ya Sputnik 2. Mtu wa kwanza katika anga-nje alikuwa Mrusi Yuri Gagarin aliyezunguka Dunia mara moja tarehe 12 Aprili 1961 kwa Vostok 1. Kim Tae Jung
Kim Dae Jung (Kikorea: 김대중 金大中) (6 Januari 1925 - 18 Agosti 2009) alikuwa rais wa zamani wa nchi ya Korea Kusini. Mnamo mwaka wa 2000, amepata Tuzo ya Nobel ya Amani. Huyu ndiye mtu wa kwanza kutoka Korea kupata Tuzo ya Nobel.. Yeye ni Mroma tangu mwaka wa 1957, alikuwa kiitwa "Nelson Mandela" wa Asia . Kim Tae Jung alikuwa rais na aliyekuja kupokelewa na Kim Young-sam kuanzia mwaka wa 1998 hadi 2003. Alizaliwa mjini Haui-do, Mkoani South Jeolla, kisiwa kilichopo kwenye Pwani ya Korea Kusini. Mwezi (wakati)
Muda wa mabadiliko kati ya mwezi mwandamo hadi kupotea na kuwa mwezi mwandamo tena ni kati ya siku 28 - 29. Kipindi hiki kinakumbukwa kirahisi, kinatazamiwa na watu wote wakati uleule kwa hiyo pamoja na kipindi cha siku kilikuwa kati ya vipimo vya kwanza vya wakati kwa binadamu. Mfumo wa Jua
* Utaridi ni jina la sayari ya kwanza kutokana na lugha ya Kiarabu na pia katika mapokeo ya Kiswahili tangu kale. Vitabu vingine hutumia neno "Zebaki" ambalo pia lina asili ya Kiarabu likimaanisha metali mojawapo; inaonekana limepatikana kama tafsiri ya jina la Kiingereza la sayari ya kwanza "Mercury" bila kujua historia ya majina ya sayari sita ya kwanza yaliyoingia katika Kiswahili kutoka katika lugha ya Kiarabu. [2] ** Zuhura - Ng'andu ni sayari ambayo hutambulika kwa jina la Kibantu(Ng'andu) pamoja na jina lenye asili ya Kiarabu(Zuhura) *** Tazama makala ya Dunia kwa ajili ya namba halisi. Neno "ardhi" hutumika na waandishi kadhaa badala ya "dunia" wakitaka kutaja sayari ya tatu.Jina la sayariKipenyo kwenye ikweta kulingana na kipenyo cha dunia = 1 MasiNusukipenyo ya mzingo wa kuzunguka juaMuda wa mzingo (miaka)Kuinama kwa mzingo wa kuzunguka jua Pembenukta (°)Muda wa siku ya sayari (siku)MieziUtaridi [3]0.3820.060.3870.2417.0058.60Zuhura (Ng'andu)**0.9490.820.720.6153.39-2430Dunia (Ardhi)***1.001.001.001.000.001.001Mirihi (Murihi, Meriki, Mars)0.530.111.521.881.851.032Mshtarii [4]11.23185.2011.861.310.41463Zohari (Zohali, pia Zuhali) [5]9.41959.5429.462.480.42649Uranus [6] 3.9814.619.2284.010.77-0.71827Neptun [7] 3.8117.230.06164.81.770.67113 Jumatatu
Katika lugha mbalimbali za Ulaya siku hii ina jina la "mwezi". Lugha hizi kama Kiingereza, Kifaransa au Kijerumani zinaendeleza urithi wa Roma ya Kale na zaidi wa Babiloni ambako kila siku ya wiki ilikuwa chini ya mungu fulani aliyeonekana kama nyota. Ndugu Wadogo
Vilevile Ndugu Wadogo ndio wamisionari wa kwanza kufika India kwa meli (1500, baada ya kupitia Brazili); wengine wakafuata. Mabanyani waliwaua 3, lakini wengine waliongoka jumla wakabatizwa pasipo mafundisho kutokana na uhaba wa wamisionari. Safarini, wengine walihubiri kisiwani Sokotra (karibu na Somalia) na kuongoa karibu wote, hata wakageuza msikiti kuwa kanisa la Bikira Maria; lakini Waarabu wakakiteka (1510) wakaharibu kila kitu. Endymion
Hata hivyo, jukumu la mpenzi wa Selene, mwezi linajulikana hasa kwa Endymion aliyekuwa mchungaji au astronomeri, ama taaluma inayompa haki ya kutumia wakati chini ya mwezi. Titan (Zohali)
Titan (Gir.: Τῑτάν)[1] ni mmoja ya miezi ya sayari Zohali (Saturnus). Kipenyo chake kwenye ikweta ni kilomita 5,150km[2][3][4] na inatembea kwenye mzingo mwenye umbali wa kilomita 1,221,865km kutoka Zohali. [2] Titan ilitambuliwa mwaka 1655 na mwanaastronomia Christiaan Huygens kwa kutumia noja ya darubini za kwanza iliyoboreshwa. Titan ni mwezi mkubwa wa Zohali na mwezi mkubwa wa pili katika mfumo wa jua letu. Hata ni kubwa kuliko sayari Utaridi. Pamoja na dunia yetu ni mahali pa pekee penye angahewa nzito ya gesi. Lakini haifai kwa binadamu kwa sababu ni baridi sana na gesi zake ni nitrojeni pamoja na hidrokaboni kama methani. Pamoja na dunia yeti ni pia mahali pa pekee katika mfumo wa jua letu penye maziwa na mito lakini hii si ya maji bali na methani kiowevu.[5][6] Charles Messier
Mwaka 1757 aliagizwa na Delisle kutafuta Kometi ya Halley iliyotabiriwa kurudi mwaka ule; aliitambua tu kwenye Januari 1759 kwa sababu utabiri ulikuwa na makosa. 1761 alitazama mpito wa Zuhura mbele ya jua na 1764 alifaulu kukuta nyotamkia ya kwanza isiyojulikana bado. Teide
Mjerumani Hans Meyer (Mzungu wa kwanza kupaa kilele cha Kilimanjaro, Tanzania) pia alitembelea Teide katika mwaka 1894, wakati mwingine safari ya Kilimanjaro ili kuchunguza hali ya barafu ya volkeno. Baada ya kupanda kwa Teide, inajulikana kama "wafalme wawili, mmoja kupanda katika bahari na wengine katika jangwa na nyika".[1] Ferdinand Magellan
Ferdinand Magellan (1480 – 27 Aprili 1521; Kireno: Fernão de Magalhães; Kihispania: Fernando de Magallanes) alikuwa baharia na mpelelezi kutoka Ureno katika utumishi wa mfalme wa Hispania aliyekuwa mtu wa kwanza wa kuwa na safari iliyozunguka dunia yote.  Titan (Zohali)
Zamani Titani ilikadiriwa kuwa mwezi mkubwa katika mfumo wa jua. Lakini safari ya Voyager 1 ilipita Titan mwaka 1979 na vipimo vya kipimaanga hiki vilionyesha ya kwamba uso wa Titan inafichwa chini ya angahewa nzito lenye unene wa kilomita 900km. Kwa hiyo imejulikana ya kwamba Ganymedi mwezi wa Mshtarii ni mkubwa zaidi. Mexiko
Watu wa kwanza waliofika huko kutoka kaskazini walikuwa Waindio, wajukuu wa wahamiaji walioingia Amerika kutoka Asia ya Kaskazini. Hakuna uhakika kufika huko kulitokea lini: labda miaka 10,000 iliyopita[1]. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi.[5] Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata.[6] Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba. Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba. Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.[6] Marco Polo
Marco Polo (15 Septemba 1254 – 8 Januari 1324) alikuwa mpelelezi na mfanyabiashara wa Kiitalia. Ndiye wa kwanza kufanya upelelezi katika nchi zilizokingama na bara la Asia na “Mashariki ya Mbali” na wa kwanza kufanya upelelezi duniani kwa jumla. Adam Smith
Adam Smith (16 Juni, 1723 - 17 Julai, 1790) alikuwa mwanafalsafa nchini Uskoti aliyeweka misingi kwa Sayansi ya Uchumi ya isasa. Galileo Galilei
Alihamia chuo kikuu cha Padua alipofanya kazi kati ya 1592 na 1610. Alisikia kuhusu chombo kipya cha darubini (kionambali) kilichobuniwa na Mholanzi Hans Lipperhey akaiiga na kujenga ya kwake. Alikuwa mtu wa kwanza aliyetumia chombo hicho kwa kutazama mwezi, sayari na nyota. Aliona milima kwenye mwezi akawa mtu wa kwanza aliyeona miezi ya sayari Mshtarii. Emily Ruete
Kipindi anaishi Stone Town aliweza kufahamiana na jirani yake ambaye alikuwa mfanyabiashara wa Kijerumani, Rudolph Heinrich Ruete (Kuzaliwa 10 Machi 1839; Kufariki 6 Agosti 1870) na kupata ujauzito wake. Agosti 1866 ilionekana Dhahiri kuwa Salma anaujazito, ilibidi akimbilia kwenye manuwari sindikiza ya Uingereza H.M.S. Highflyer iliyoongozwa na Nahodha Thomas Malcolm Sabine Pasley R.N na kupewa ruhusa kuingia kwenye moja ya koloni la Uingereza liitwalo Aden. Huko alikuwa Mkristo na kuubatizwa kabla ya ndoa yake iliyofanyika tarehe 30 Mei 1867. Salma aljifungua mtoto wa kiume ,Heinrich, huko Aden Desemba 1866 na kufariki pindi akiwa katika safari ya kutokea Ufaransa kwenda Ujerumani katika majira ya joto mwaka 1867. Wawili hao walihamia Hamburg Ujerumani.[3] Valentina Tereshkova
Valentina Vladimirovna Tereshkova (Kirusi Валентина Владимировна Терешкова) (* 6 Machi 1937) alikuwa mwanaanga kutoka Umoja wa Kisovieti na mwanamke wa kwanza aliyefika kwenye anga-nje. Fly Me to the Moon
Mwaka 2000, Utada Hikaru alilimba pia wimbo huu wakati akitoa single yake ya Wait & See: Risk.Yi So-yeon, mwanaanga kutoka nchini Korea ya Kusini, alisema kuwa, alipokuwa angani aliimba wimbo huu kwa ajili ya wananga wenzake wakati walipokuwa angani. Wangulu
Ndiko mkoloni Mjerumani Karl Peters alifanya mkataba wa kwanza kwa maeneo yaliyokuwa baadaye koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Peters aliyekuwa ameondoka Saadani, alifika Nguru 23 Novemba 1884 alipokutana na mmoja Masungu Biniani.  Mizari
Lakini kwa darubini Mizar yenyewe ilitambuliwa kuwa nyota pacha. Galileo Galilei aliweza kuona sehemu zake mbili alipokuwa mtu wa kwanza wa kutazama nyota kwa darubini. Sehemu hizi mbili zinaitwa Mizari A na Mizari B.  Vostok
Ilikuwa mradi wa Umoja wa Kisovyeti ulioshindana na mradi wa Mercury wa Marekani. Mwanaanga Yuri Gagarin alikuwa binadamu wa kwanza aliyerushwa juu katika chombo Vostok 1 tarehe 12 Aprili 1961 na kuzunguka dunia mara moja katika anga-nje kwa kimo kati ya kilomita 315 na 169. Everest (mlima)
Watu wa kwanza wa kufika kwenye kilele walikuwa Edmund Hillary wa New Zealand na sherpa Tenzing Norgay wa Nepal tarehe 29 Mei 1953. Mwezi mpevu sana
NASA ilianza kutumia jina la "supermoon" kama mwezi mpevu unatokea karibu kuliko wastani wa obiti yake. Kwa hesabu hii kuna supermoon mara kadhaa kila mwaka.
Uangavu wa mwezi mpevu unategemea umbali wake na dunia. Obiti ya mwezi unapozunguka dunia si umbo la duara bali la duaradufu ambako umbali wa mahali kwenye obiti hadi dunia kama kitovu chake unabadilika. Mahali pa karibu zaidi pa mwezi hadi dunia (perijio ing. "perigee") pana umbali wa kilomita 356,410, mahali pa mbali zaidi (apojio ing. "apogee") kilomita 406,740.  Panji (kundinyota)
Panji inapatikana kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia, Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au Waarabu. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius. Gerard Kuiper
Kuiper alizaliwa kwenye familia ya fundi cherahani katika kijiji cha Uholanzi ya kaskazini. Tangu 1924 alisoma astronomia kwenye Chuo Kikuu cha Leiden. Jan Oort alikuwa kati ya walimu wake. Baada ya kumaliza shahada ya uzamivu kwa tasnia kuhusu nyota pacha mwaka 1933 akapata nafasi ya kazi kwenye paoneaanga pa Chuo Kikuu cha Kalifornia, Marekani. Baadaye alikuwa profesa kwenye Chuo Kikuu cha Chicago na Chuo Kikuu cha Arizona.
Utafiti wake ulihusu hasa mfumo wa Jua letu. Aliweza kuthibitisha kuwepo kwa dioksidi ya kaboni katika angahewa ya sayari Mirihi "(Mars)". Alitambua pia angahewa za miezi ya sayari kadhaa kama vile kwenye Titan (mwezi wa Mshtarii), Miranda (mwezi wa Uranus) na Nereid (mwezi wa Neptuni).  Kasi ya nuru
Tangu safari ya kwanza ya watu kufika juu ya mwezi chini ya Mradi wa Apollo wa NASA tabia ya nuru kuwa na kasi ilionekana kwa watazamaji wote. Kila safari kituo cha NASA katika mji wa Houston iliwaita wanaanga kwa redio: jibu lilichukua sekunde kadhaa hadi kufika kutokana na umbali wa kilomita lakhi tatu kati ya dunia na mwezi, hivyo mazungumzo yaliendelea kwa vituo vya kusubiri hadi sauti ilipofika na kurudi.  Kalenda ya Juliasi
Sosigenes alitumia majina ya miezi ya kalenda ya kale yanayoendela kutumikwa hadi leo. Isipokuwa mwaka 44 KK baada ya kifo cha Caesar mwezi wa "Quintilis" ilipewa jina la marehemu ikaitwa "Julius" ndiyo Julai kwa Kiswahili. Mtwala mkubwa aliyefuata baada ya Julius Caesar alikuwa Augusto (anayehesabiwa kuwa Kaisari wa kwanza wa Kirumi) na mwezi wa Sextilis ulipewa jina lake kwa heshima yake ni mwezi wa Agosti kwa Kiswahili. Hata watawala wengine walijaribu kupachika majina yao kwenye mwezi fulani lakini ni majina ya Kaisari Juliusi na Augusto pekee yaliyodumu. New York
Jina la Manhattan lakumbuka wakazi asilia waliokuwa Maindio wa Lenape na "manhattan" ni neno la lugha yao "Manna-hata" lililomaaanish a "kisiwa cha milima mingi". Mzugu wa kwanza aliyefika alikuwa nahodha Mwitalia Giovanni da Verrazano mwaka 1524 halafu Mwingereza Henry Hudson mwaka 1609. Septimius Severus
Lucius Septimius Severus (11 Aprili, 146 – 4 Februari, 211) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia 9 Aprili, 193 hadi kifo chake. Alimfuata Didius Julianus. Alikuwa Kaizari wa Roma wa kwanza kutoka Afrika ya Kiroma aliyezaliwa huko Leptis Magna (Libya ya leo). Sully Prudhomme
Sully Prudhomme (16 Machi 1839 – 7 Septemba 1907) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Ufaransa. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa René-François-Armand Prudhomme. Mashairi yake yanaonyesha sifa za ujumi. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa kwanza wa Tuzo ya Nobel kwa Fasihi. Church Missionary Society (CMS)
Mmoja kati ya wamisionari kutoka Ethiopia Mjerumani Dr. Ludwig Krapf aliamua kuwalenga Wagalla kutoka pwani la Afrika ya Mashariki. 1844 alifika Zanziibar akajipatia kibali cha Sultani Sayyid Said cha kuanzisha kituo cha misioni huko Mombasa. 1844 Krapf alifika Mombasa akianza mara moja kujifunza Kiswahili pamoja na lugha ya Mijikenda walio wazalendo wa eneo hili. Hapa Mombasa mke na mtoto waliugua Malaria wakafa. Krapf akahamia ndani ya bara akaanzisha kituo cha Rabai Mpya. 1846 misionari mwingine Johannes Rebmann alikuja na kufanya kazi pamoja naye. Hapa Rabai Mpya Krapf alitunga kamusi na sarufi ya Kiswahili ya kwanza. Krapf hakufaulu kuwafikia Wagalla wala kuwabatiza watu wengi tena lakini aliweka msingi muhimu kwa maendeleo ya kanisa la kikristo pia kwa jamii yote ya Afrika ya Mashariki kwa kazi yake ya kilugha.
Kwa ujumla CMS ilianzisha kanisa la kikristo mahali pengi duniani. Katika Afrika ya Magharibi iliwahi kuwabariki Waafrika kuwa mapadre na 1864 huko Nigeria Samuel Ajayi Crowther alibarikiwa kuwa askofu wa kwanza Mwafrika katika Kanisa Anglikana pia katika makanisa ya kiprotestant yote.
Taarifa juu ya wamisionari wa kwanza wa CMS Mlima Kenya
Katika miaka ya 1930 ziara zilifanyika zaidi katika nyika ya mlima. Raymond Hook na Humphrey Slade walikwea ili wachore ramani ya mlima na wakapeleka samaki. Februari mwaka 1938, C Carol na Mtu Muthara wakawa mwanamke wa kwanza na Mwafrika wa kwanza mtawalia kupaa Nelion, katika ziara na Noel Symington, mwandishi wa The Night Climbers of Cambridge, na tarehe 5 Machi Una Cameron akawa mwanamke wa kwanza kupaa Batian.[19] Ndege wa Peponi (kundinyota)
Ndege wa Peponi iko jirani na kundinyota Pembetatu ya Kusini (""). Pia ipo karibu na Nyota angavu ya Rijili Kantarusi.
Ndege wa Peponi inapatikana kati ya kundi nyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota ya kusini. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.  Edmund Hillary
Pamoja na sherpa Tenzing Norgay alikuwa mwanadamu wa kwanza wa kufika kwenye kilele cha Mlima Everest tarehe 29 Mei 1953. Kipimaanga
Chombo kilichosafiri mbali kabisa ni Voyager 1 iliyorushwa angani kwenye mwaka 1977 na kwenye Januari 2018 imeshapita obiti ya Pluto na kufikia umbali wa kilomita bilioni 21 kutoka kwenye Jua. Fly Me to the Moon
Wimbo huu ulirekodiwa kwa mara ya kwanza mwaka 1954, na Kaye Ballard na kuuzwa na Decca Records kama kijisehemu cha single kilichokuwa na namba 29114. Mnamo mwaka 1956, wimbo huu ulirekodiwa kwa mara ya pili na Portia Nelson katika albamu yake ya ‘Let Me Love You’ na katika mwaka huo huo, mwanamuziki mwingine aliyejulikana kama Johnny Mathis alirekodi wimbo huom kwa mara nyingine tena, hii ikawa ni mara ya kwanza kwa jina la ‘’Fly Me to the Moon’’ kutokezea katika kava la juu la rekodi hiyo Hussein ibn Ali
Hussein ibn Ali[1] (ar. حسين بن علي‎ , *11 au 13 Januari 626 BK – 10 Oktoba 680 BK, au 3 Shaabani 4 BH - 10 Muharram 61 BH) (3 شعبان 4 هـ - 10 محرم 61 هـ ) alikuwa mjukuu wa Mtume Muhammad akitazamiwa kama imamu wa kwanza wa Washia. Alizaliwa mjini Makka, babake alikuwa Ali ibn Abi Talib (khalifa wa nne na mamake Fatimah Zahra binti wa Muhammad. Kakaye alikuwa Hasan ibn Ali imamu wa pili wa Washia. Mwezi
Lakini kuna watu binafsi wanaodai kuwa na mali kwenye Mwezi. Tangu mwaka 1980 yupo Mwamerika mmoja aliyefaulu kuandikisha Mwezi kwa jina lake kwenye ofisi ya msajili wa viwanda mjini San Francisco akiendelea kuuza hati za kumiliki maeneo mwezini. Kuna pia familia moja pale Ujerumani iliyorithi hati ambako mfalme wa Prussia kwenye mwaka 1756 alitoa zawadi ya Mwezi kwa mzee wao. Taasisi ya Sheria ya Anga za Nje (International Institute of Space Law) ilitoa tamko kuwa madai haya hayana msingi wa kisheria [2]. Wingu Kubwa la Magellan
Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi unaojulikana ni "Kitabu cha Nyota" cha Mwajemi Abd-al-Rahman Al Sufi aliyetaja "Ngombe Dume Mweupe" inayoonekana kwa Waarabu wa kusini ilhali wingu halikuonekana katika kaskazini ya Uarabuni[1]. Alan Shepard
Alan Bartlett Shepard, Jr. (18 Novemba 1923 – 21 Julai 1998) alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga-nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa Marekani baada ya Mrusi Yuri Gagarin. Apollo 11
Mnamo 20 Julai 1969 Armstrong na Aldrin walikuwa wanadamu wa kwanza kutua kwenye Mwezi wakati Collins akibaki kwenye obiti karibu na mwezi. Sayansi
Mtu wa kwanza alitoka wapi Usafiri wa anga-nje
Usafiri wa anga-nje ni kila aina za safari au usafiri inayofikia nje za angahewa ya Dunia kwenye anga-nje. Ilhali hakuna mpaka kamili baina ya angahewa na anga-nje kuna mapatano ya kutazama umbali wa kilomita 100 kama chanzo cha anga-nje Chombo cha kwanza kilichofikia juu ya km 100 kilikuwa roketi ya Kijerumani aina ya V-2 katika majaribio ya mwaka 1944.[1] Moses Kiptanui
Moses Kiptanui (amezaliwa 1 Oktoba 1970 katika Wilaya ya Marakwet, Kenya) ni mwanariadha wa mbio ya umbali wa wastani na refu.Anajulikana zaidi kwa mbio ya 3000m ya kuruka viunzi alipokuwa mwanariadha bora kabisa kati ya miaka ya 1991 hadi 1995 na ni bingwa wa IAAF mara tatu mfululizo. Kiptanui,pia, alikuwa mtu wa kwanza kukimbia mita 3000 kwa ,muda wa chini ya dakika nane. William Herschel
Alikuwa mtafiti wa kwanza aliyechungulia spektra ya nuru ya nyota. Alikuwa pia wa kwanza wa kutambua mnururisho wa infraredi katika nuru ya Jua. Historia ya teolojia
Falsafa ilijaribu mapema kukabili suala la Mungu na miungu. Kati ya waliofanya kwanza kazi hiyo kuna Hesiodo (maandishi ya mwaka 700 KK hivi), Sokrate (470 KK hivi - 399 KK), Plato (maandishi ya mwaka 360 KK) na Aristotle (maandishi ya mwaka 330 KK) Milima ya Mwezi
Hakuna uhakika ni milima ipi ya leo. Katika historia milima ya Ethiopia, Kilimanjaro na milima ya Ruwenzori imeshatazamiwa kuwa milima ya mwezi ya kale. Mwangaza unaoonekana
Chanzo cha vipimo hivi ni kazi ya Hipparchos wa Nikaia mtaalamu wa Ugiriki ya Kale. [4] Aliorodhesha nyota kufuatana na ung'avu akazipanga nyota angavu zaidi kwenye daraja la kwanza, zile zilizoonekana hafifu zaidi katika madaraja ya pili, tatu na kadhalika hadi daraja la sita. Orodha yake ilikuwa msingi wa kitabu mashuhuri cha Almagest cha Klaudio Ptolemaio kilichoendelea kuwa msingi wa utaalamu wa nyota hadi mwisho wa karne ya 16 na kazi za Nicolaus Kopernikus, Galileo Galilei na Johannes Kepler. Papa Yohane Paulo II
Tarehe [[13 Aprili]] [[1986]] alikuwa Papa wa kwanza kutembelea [[sinagogi]] (mjini Roma)
[[Picha:Israel-Western Wall.jpg|thumb|[[Ukuta wa Maombolezo]] huko [[Yerusalemu]].]]
Mnamo Machi [[2000]], alipotembelea [[Yerusalemu]], akawa Papa wa kwanza kuhiji kwenye [[Ukuta wa Maombolezo]] alipoingiza ujumbe wake ndani ya ufa na kuomba msamaha kwa makosa dhidi ya Wayahudi. Nyuzi
Katika jiometria muundo huu ulielezwa kimsingi na mwanaastronomia Hipparchos wa Nikaia (190 KK–120 KK). Mawingu ya Magellan
Mawingu haya yalijulikana tangu kale kati ya mataifa ya nusutufe ya kusini na kupokea majina. Ushuhuda wa kwanza wa kimaandishi upo katika kitabu cha mwanaastronomia Al Sufi katika kitabu chake juu ya nyota mnamo mwaka 964 BK. Mzungu wa kwanza aliyeyaeleza alikuwa Ferdinand Magellan alipozunguka Dunia kwenye mwaka 1519.  Mwanaanga
Mwanamke wa kwanza angani alikuwa Mrusi Valentina Tereshkova mwaka 1963. Bara la Antaktiki
Kundi la kwanza la watu kufika kusini kwa kutosha na kuona kona ya barafu ya Antaktiki lilikuwa mwaka 1820 msafara wa kisayansi wa nahodha Fabian von Bellingshausen (Mjerumani Baltiki katika utumishi wa Tsar wa Urusi) akifuatwa mwaka uleule na nahodha Edward Bransfield wa Uingereza na tena Mmarekani Nathaniel Palmer. Mwezi mpevu sana
Asili ya jina la "supermoon" si katika fani ya astronomia. Liliwahi kubuniwa na mnajimu Mwingereza Nolle mnamo mwaka 1979. Nolle alidai mwezi kukaribia vile kunasababisha milipuko ya volkeno na mitetemeko ya ardhi, lakini hakuweza kuonyesha uhusiano wa kisayansi.  Ganimedi (Mshtarii)
Ganimedi ni moja ya miezi ya Mshtarii iliyotambuliwa mnamo mwaka 1610 na Galileo Galilei aliyekuwa mtu wa kwanza kutazama nyota kwa kutumia darubini.  Mmonaki
Wamonaki wengine pia walichangia sana uenezaji wa Ukristo Ulaya, k.mf. [[Augustino wa Canterbury]] (+605), aliyetumwa [[Uingereza]] na [[Papa Gregori I]] (540-604), mmonaki wa kwanza kufikia Upapa, halafu [[Bonifas]] (672-754), mtume wa [[Ujerumani]] na [[mfiadini]]. Nyoka Maji (kundinyota)
Nyoka Maji ni kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walizunguka Dunia yote yaani karne ya 16. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au vya Waarabu. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia iliyoonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius na kuingizwa baadaye katika ramani ya nyota ya Johann Bayer iliyokuwa muhimu kwa elimu ya nyota. Januari
Mwezi wa Januari ni mwezi wa kwanza katika Kalenda ya Gregori. Jina lake limetokana na jina la mungu "Ianus" wa Warumi. Kwa Kilatini, "ianua" maana yake ni "mlango". Papa Paulo VI
Paulo VI alikuwa Papa wa kwanza kusafiri kwa ndege akaenda mpaka nchi ya mbali, akiwa wa kwanza kwenda Israeli na kutembelea mabara yote. NASA
Mradi huo ulifuatiwa na Mradi wa Gemini kuanzia mwaka 1965 ulionyesha ya kwamba watu wanaweza kukaa angani kwa muda wa siku kadhaa hata kutekeleza shughuli fulani. Gemini iliandaa Mradi wa Apollo uliopeleka watu wa kwanza mwezini. Chombo cha angani "Apollo 11" kilifikisha wanaanga Neil Armstrong na Buzz Aldrin kwenye uso wa mwezi tarehe 20 Julai 1969 na kuwarudisha dunia tena. Ibn Sina
Ibn Sina (pia: Avicenna; jina kamili: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Sīnā; kwa Kiarabu ابو علی الحسین ابن عبدالله ابن سینا) ni kati ya wataalamu na wanafalsafa mashuhuri kabisa katika historia ya Uislamu. Mwanaanga
Yuri Gagarin - mtu wa kwanza angani Alan Shepard - mtu wa pili angani Valentina Tereshkova - mwanamke wa kwanza angani Buzz Aldrin mwezini - Neil Armstrong aliyepiga picha hii anaonekana kwenye dirisha la kofia ya Aldrin Sergei Krikalyov Mark Shuttleworth kutoka Afrika Kusini alikuwa Mwafrika wa kwanza angani Usafiri wa anga-nje
Marekani ilifaulu kupeleka watu wa kwanza hadi uso wa mwezi tarehe 20 Julai 1969: hao walikuwa Neil Armstrong na Buzz Aldrin. Buzz Aldrin
Dr. Edwin Eugene "Buzz" Aldrin, Jr. (*20 Januari 1930) ni rubani na mwanaanga kutoka nchi ya Marekani. Alikuwa mtu wa pili kukanyaga uso wa Mwezi alipofika pamoja na Neil Armstrong kwenye safari ya chombo cha anga cha Apollo 11.  Bartolomeo Dias
Bartolomeu Dias (1451 hivi – 29 Mei 1500 ), sharifu wa ukoo wa kifalme wa Ureno, ni maarufu kama Mzungu wa kwanza kuzunguka bara la Afrika toka kaskazini magharibi hadi mashariki kwa Rasi ya Tumaini Jema (1488), akifungua njia ya kwenda India kupitia baharini. Mikolojia
Inadhaniwa kuwa wanadamu walianza kukusanya uyoga kama chakula katika historia ya awali. Uyoga uliandikwa mara ya kwanza katika kazi za Euripides (480-406 KK). Mwanafalsafa wa Kigiriki Theophrastos wa Eresos (371-288 KK) alikuwa wa kwanza kujaribu kutofautisha mimea; uyoga ulionekana kuwa haupo katika kundi lolote.  Kisiwa cha Pasaka
Wakati wa kufika kwa Waholanzi, waliokuwa Wazungu wa kwanza kukuta kisiwa kile baharini, walibaki watu 2,000 - 3,0000 pekee. Kufika huku kulitokea tarehe 5 Aprili 1722 ambayo ilikuwa siku ya Pasaka: hivyo hilo likawa jina la kisiwa. Ramadan (mwezi)
Ramadhani au ramadan, ramazani (kwa Kiarabu رمضان) ni mwezi wa tisa katika Kalenda ya Kiislamu na mwezi wa kufunga katika Uislamu kuadhimisha ufunuo wa kwanza wa Quarani kwa Muhammad. Mwezi huu huwa na siku 29 au 30 kutegemeana na kuonekana kwa mwezi. Kipimaanga
Kuna aina mbalimbali za vipimaanga kama vile
Kipimaanga cha kwanza kilikuwa Luna 1 ya Umoja wa Kisovyeti kilichopita karibu na Mwezi kwenye Januari 1959. Kilikusanya data kuhusu Ukanda wa van Allen na kuthibitisha kuwepo kwa upepo wa Jua. Bara la Antaktiki
Mwaka 1907 ncha sumaku ya kusini ilifikiwa na msafara wa Mwingereza Ernest Shackleton Mwaka 1910 misafara miwili kutoka Norwei na Uingereza ilishindana kufika ncha ya kusini ya kijiografia. Mnorwei Roald Amundsen alikuwa wa kwanza kufika nchani tarehe 14 Disemba 1910 akarudi salama kwa meli yake. Kundi la Mwingereza Robert Scott likachelewa siku 33 likakuta bendera ya Norwei na hema la Amundsen. Kwenye njia ya kurudi Scott alikuta hali ya hewa mbaya akaishiwa chakula chote akafa pamoja na wenzake katika barafu. Elgon (mlima)
Mnamo mwaka wa 1896, C.W. Hobley alikuwa Mzungu wa kwanza kuzunguka mlima huu. Kmunke na Stigler ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya vilele vya Wagagai na Koitobos katika mwaka wa 1911 na kurekodiwa. F. Jackson, E. Gedge, na J. Martin ndio wa kwanza kupanda hadi juu ya kilele cha Sudek katika mwaka wa 1890 na kurekodiwa. Kilele kikuu ni rahisi kupanda na hakihitaji vifaa vyovyote vya kupanda milima. Mtu wa kwanza alitoka wapi
Kwa namna hiyo wapo wanasayansi wanaopinga imani na wapo wahubiri wa dini wanaopinga sayansi. Alan Shepard
Alijiunga na wanamaji wa jeshi la Marekani akawa rubani na 1959 aliteuliwa kwa mradi wa kuandaa safari kwenda anga-nje. Wakati ule MArekani ilishindana na Umoja wa Kisovieti katika upelelezi wa anga -nje na Marekani ilitarajia kumpeleka mtu wa kwanza angani. Lakini matatizo ya kifundi yalichelewesha safari na Yuri Gagarin aliwatangulia 12 Aprili 1961. Edwin Hubble
Edwin Powell Hubble (20 Novemba 1889 - 28 Septemba 1953) alikuwa mwanaastronomia wa Marekani. Matokeo ya Hubble yalibadilisha mwono wa kisayansi wa ulimwengu. Lenzi
Galileo Galilei kwa kawaida anaaminika kuwa alitumia lenzi ili kutengeneza darubini ya kwanza. Hata hivyo, yeye tu alibadilisha na kuboresha muonekano kama aliyojifunza kutoka kwa wataalamu wa Uholanzi kama vile Hans Lippershey. Huenda alikuwa ndiye wa kwanza kutumia teknolojia ili kufanya uchunguzi sahihi wa nyota. Kilimanjaro (Volkeno)
Tarehe 6 Oktoba 1889 Hans Meyer alikuwa mtu wa kwanza anayejulkikana kupanda mlima na kufika hadi kilele cha Kibo. Alichagua jina la "Kaiser-Wilhelm-Spitze" ("Ncha ya Kaisari Wilhelm"[7]).[8] That name apparently was used until Tanzania was formed in 1964,[9] when the summit was renamed "Uhuru", meaning "Freedom Peak" in Kiswahili.[10] Mwezi
Utaridi Zuhura (Ng'andu) Takwimu
Kati ya sensa mashuhuri duniani ni sensa katika Dola la Roma wakati wa Kaisari Augusto inayotajwa katika Injili ya Luka kwenye Agano Jipya la Biblia ya Kikristo [3] Alessandro Volta
Alessandro Giuseppe Antonio Anastasio Volta (kwa Kiitalia: [alessandro vɔlta]; 18 Februari 1745 - 5 Machi 1827) alikuwa mwanafizikia wa Italia, mtaalamu wa dawa, na mwanzilishi wa umeme na kani, mvumbuzi wa betri ya umeme na wa methane. Yeye alinunua rundo la Voltaic mwaka 1799, na aliripoti matokeo ya majaribio yake mwaka wa 1800 katika barua mbili kwenda kwa Rais wa Royal Society. Kaswende
Mwanzo halisi wa kaswende haijulikani [4] Kuna nadharia tete mbili za kimsingi:. Moja inapendekeza kuwa kaswende ililetwa Ulaya na wafanyikazi wa meli kutoka Christopher Columbus safari kuelekea Marikani, na nyingine inapendekeza kwamba kaswende ilikuwepo Ulaya hapo awali, lakini haikuwa imetambuliwa. nadharia hizi hujulikana kama nadharia "Columbian" na "kabla ya Columbian", mtawalio.[15] Nadharia ya Columbia inathibitiswa na ushahidi uliopo.[37] Taarifa ya kwanza iliyoandikwa kuhusu mlipuko wa kaswende katika Ulaya iliyotokea katika mwaka wa 1494/1495 katikaNaples, Italia, wakati waliingiliwa na Ufaransa.[13][15] Kutokana na kuenezwa na kundi la wapiganaji wafaransa waliporudi, hapo awali ilijulikana kama "ugonjwa wa Kifaransa". Mwaka wa 1530, jina "kaswende" lilitumiwa kwanza na daktari Mwitaliano na mshairi GirolamoFracastoro kama kichwa chaKilatini shairi lake kuelezea ongezeko la ugonjwa huo Italia.[38] Kaswende pia ilijulikana kihistoria kama "Poksi Kuu".[39][40] Krismasi
Aliyeingiza sikukuu ya "Kuzaliwa Jua" huko Roma ni Eliogabalus (kaisari kuanzia 218 hadi 222). Baadaye kaisari Aurelianus akaithibitisha rasmi mwaka 273, hatimaye ikahamishiwa tarehe 25 Desemba. Buzz Aldrin
Aliteuliwa kwa safari ya kwenda mwezini na kufika pale alipokuwa na umri wa miaka 39. Ferdinand Magellan
Kupitia visiwa vya Kabo Verde alielekea Brazil akafika tar. 6 Desemba 1519. Tar 13 Desemba alipumzika katika hori aliyoita kwa heshima ya Mtakatifu Januari na jina limekaa leo hii panaitwa "Rio de Janeiro". Walipokelewa vizuri na Maindio wenyeji walioamini ni miungu kwa sababu walileta mvua baada ya ukame. Vostok
Mradi wa Vorstok ilikuwa na safari sita za kupeleka wanaanga nje ya angahewa ya Dunia kati ya 1961 na 1963; safari ndefu ilidumu siku tano ambapo Vostok 6 ilimpeleka mwanaanga Valentina Tereshkova aliyekuwa mwanamke wa kwanza katika anga-nje.
Mradi ulitumia roketi za kijeshi zilizobeba chomboanga chenye sehemu mbili  Pwani na Bara ya Afrika Mashariki 1800-1845
Kadiri bei za watumwa na meno ya ndovu zilivyozidi kupanda, baadhi ya wafanyabiashara wasio Waafrika walianza kuingia bara. Msafara wa kwanza ulioongozwa na wasio Waafrika kuelekea bara ulifika Unyamwezini mwaka 1824 na ilipofikia 1845, wafanyabiashara wengi wa pwani, hasa Waarabu, walikuwa wamekwisha penya ndani ya bara hadi kufikia Buganda. Nzi (kundinyota)
Nzi ni kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu kuzunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Haikujulikani kwa Wagiriki wa Kale au Waarabu waliojifunza kutoka kwao. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius.  Ludwig Krapf
Krapf na Rebmann walikuwa Wazungu wa kwanza walioona milima yenye theluji Afrika. Rebmann aliona Kilimanjaro, Krapf aliona Mlima wa Kenya. Taarifa zao zilipofika Ulaya zilichekwa na wataalamu waliodai milima yenye theluji haiwezekani Afrika. Mpito wa Zuhura
Edmond Halley alitambua mwaka 1715 ya kwamba upimaji wa mpito wa Zuhura unaweza kuleta data za kuelewa umbali kati ya jua na dunia. Kutokana na makadirio yake jozi la mipito iliyofuata kwenye miaka 1761 na 1769 iliangaliwa na wanaastronomia wengi waliojiandaa na kusafiri kwenda maeneo tofauti ya dunia ili kupata vipimo vyenye nyuzi tofauti kati ya mtazamaji na jua. Safari mashuhuri ya nahodha na mpelelezi James Cook ilikuwa na lengo kuu kuwapeleka wanaastronomia hadi visiwa vya Tahiti kwa kutazama na kupima mpito huo. Sokrates
Sokrates (Ancient Greek: Σωκράτης, romanized:Sōkrátēs, 470 KK – 399 KK) alikuwa mwanafalsafa Mgiriki (mtu wa Athens). [1] Kinyonga (kundinyota)
Kinyonga inapatikana kati ya kundinyota zilizobuniwa tangu mabaharia Wazungu walipozunguka Dunia yote katika karne ya 16 na kuona mara ya kwanza nyota za kusini. Hazikutajwa katika vitabu vya Wagiriki wa Kale au vya Waarabu. Kundinyota hii ilielezwa mara ya kwanza na mabaharia Waholanzi Pieter Dirkszoon Keyser na Frederick de Houtman katika safari yao ya kuelekea Indonesia zikaonyeshwa mara ya kwanza mwaka 1598 katika globu ya nyota ya Petrus Plancius. Baadaye ilipokelewa katika "Uranometria" ya Johann Bayer. Fly Me to the Moon
Wimbo huu pia umekuwa ukiongoza katika mauzo ya kimataifa baada ya mwanamuziki Connie Francis kurekodi tar 28 Septemba 1962 katika lugha ya kilatini, na tar 23 Februari mwaka 1963 katika lugha ya kinepotalian huku matoleo yote yakitolewa na katika jina la Portami con te. Toleo katika lugha ya kuhispania lilirekodiwa tar 21 Februari 1963 na kuwa na jina la Llévame a la luna, japokuwa rekodi hii ilitolewa tena katika jina la Mandame a la luna. Mwezi
Mwezi wa dunia yetu ni kati ya miezi mikubwa kwenye mfumo wa Jua. Hakuna jina tofauti kuliko "mwezi" isipokuwa watu wametumia pia jina la Kilatini "Luna" wakitaja mwezi wetu ili kuutofautisha na miezi ya sayari nyingine. Qurani
Kuna baadhi ya kurasa za Qu'ran zinazoelezea habari za mambo ya watu wa katika Biblia. Kwa mfano watu wa katika Biblia waliotajwa kwenye Qu'ran ni pamoja na Adamu, Nuhu, Abraham, Lutu, Ismaili, Yakobo, Yosefu, Haruni, Musa, mfalme Daudi, Solomoni, Elisha, Yona, Yobu, Zakaria, Yohane Mbatizaji, Bikira Maria na Yesu. Mlima Kenya
Hatimaye, mwaka 1893 timu ilisafiri kutoka pwani hadi Ziwa Baringo katika Bonde la Ufa, ikiongozwa na John W. Gregory, mwanajiolojia Mwingereza. Walikwea mlima hadi mita 4,730 na wakakaa masaa kadhaa katika Barafuto ya Lewis. Aliporudi Uingereza, Gregory alichapisha majarida na hadithi ya mafanikio yake.[19] George Kolb, daktari Mjerumani, alifanya safari mwaka 1894 na 1896 [19] na alikuwa wa kwanza kufika nyika ya mlima upande wa mashariki. Luís de Camões
Luís Vaz de Camões (1524 – 10 Juni 1580) alikuwa mshairi Mreno anayesifiwa kama mshairi mkubwa katika historia ya Ureno. Alilinganishwa na Homer, Virgil na Dante. Aliandika mashairi kwa Kireno na Kihispania na utenzi mkubwa wa Os Lusíadas yaani safari za mabaharia Wareno walioongozwa na Vasco da Gama wakielekea Uhindi kupitia Rasi ya Tumaini Jema na pwani la Afrika ya Mashariki.[1] Abu Bakr
Abu Bakr (Kar.: أبو بكر‎‎ Abū Bakr al-Ṣiddīq; * 573 Makka kwa jina la ʿAbd Allah; + 23 Agosti 634 Madina) alikuwa khalifa wa kwanza wa Uislamu baada ya kifo cha mtume Muhammad. Alikuwa baba wa Aisha mke wake Muhammad.  Mwanaanga
Kati ya hawa ni 24 waliofika mbali zaidi kuliko kilomita 2,000 juu ya uso wa dunia hadi njia ya mwezi kwenye anga. Luna
Luna katika dini ya jadi na hadithi za Roma ya Kale, ni jina la Mungu Mwezi (Kilatini "luna"; tazama Kiingereza ""). Mara nyingi hutajwa kama dada wa mungu wa jua ("Sol"). 