దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్క అనగానే మషాలా వెంటనే జ్ఞాపకమొస్తుంది. బిరియాని తయారీలోనూ, మషాలా కూరలు తయారీలోనేగా దీని ప్రభావం ఉంటుందనేది అనే అభిప్రాయం అందరిలో ఉంది. కాని దానిలోనూ ఔషధ గుణాలున్నాయని కొందరికే తెలుస్తుంది. . దాల్చిన చెక్కకు సంస్కృతంలో ‘త్వక్’అనే పేరుంది. ‘దారుసితా’ (తియ్యని మాను కలిగినది అని అర్థం) అనేది కూడా దాల్చిన చెక్క పేరే. * తెలుగులో దాల్చిన పట్ట అనీ లవంగ పట్ట అనీ పిలుస్తారు. అయితే లవంగం చెట్టుకూ దాల్చిన చెట్టుకూ సంబంధం లేదు. * దాల్చిన చెట్టు మానునుంచి వలిచిన పట్టని ఎండబెట్టి దాల్చిన చెక్క పేరుతో మార్కెట్లో విక్రయిస్తుంటారు. * ‘బిర్యానీ ఆకు’ అనే పేరుతో మార్కెట్లో మనకు కనిపించేది ‘సిన్నమోమం తమాల’ (ఆకు పత్రకం) అనే చెట్టు ఆకులు. దాల్చిన ఆకులను తేజ్‌పత్ అంటారు.
స్తోత్రము
స్తోత్రము : హిందూమత ధర్మములో స్తోత్రము అనగా స్థుతిస్తూ గానము చేసేది లేక ప్రశంశములతో కూడిన గానం (ప్రశంశా గానం) లేదా కీర్తన లేదా పాట. ఈ స్తోత్రములు దేవీ, శివుడు లేదా విష్ణువు కొరకు నిర్దేశింపబడినవి. స్వామి తపస్యానందుల వారి ప్రకారం, శ్లోకాలను శబ్దపూరితంగా, తన్మయం చెందుతూ, భగవన్నామ కీర్తన జేయడం. హోళీ
"దుల్‌‌‌హేతి", "ధులండి" మరియు "ధులెండి" అని కూడా పిలిచే ముఖ్యమైన రోజు హోలీ ఉత్సవ రోజున, ప్రజలు రంగుల పొడిని మరియు రంగు నీళ్ళను ఒకరిపై ఒకరు జల్లుకుంటూ ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ముందు రోజున హిరణ్యకశ్యపుని చెల్లెలైన హోలిక అనే రాక్షసి బొమ్మకు నిప్పంటిస్తారు. దీనిని హోలిక దహన్ (హోలికను కాల్చడం) లేదా "చోటీ హోలీ" (చిన్న హోలీ) అని అంటారు. హిరణ్యకశిపుని చెల్లెలైన హోలిక అనే రాక్షసి ప్రహ్లాదుడిని మంటలలో వేసినప్పుడు దైవలీలతో తప్పించుకుంటాడు అందుకే భోగి మంటలు అంటిస్తారు. హోలిక ఈ మంటలలో దహనమయ్యింది కానీ విష్ణువుకు పరమ భక్తుడైన ప్రహ్లాదుడు, అతని అపార భక్తితో ఎటువంటి గాయాలు లేకుండా తప్పించుకుంటాడు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో హోలిక దహన్‌ను "కామ దహనం" అని అంటారు. గాలపు సిడి ఉత్సవాలు
వారి వారి నమ్మాకాల ప్రకారం, సిడి తిరుగుతామని మొక్కు కున్న వారికి సంబంధించింది ఈ గాలపు సిడి.
సిడి మ్రాను కొయ్య అనేది, సిడుల జాతర కోసం, అమ్మవారో లేక వారు నమ్ముకున్న మరో దేవతో ఆ ఆలయాల ముందు నాటిన స్తంభం.
మ్రొక్కుకున్న వారి వీపులో నుంచి ఇనుప గాలమును గుచ్చి, సిడి మ్రాను కొయ్యకు కట్టి తిప్పేవారు. దీనిని గాలపు సిడి అనేవారు.అని పాండురంగ మహాత్యములో మూడవ అస్వాసం, 77 వ పద్యంలో అమ్మవారి జాతరలో ఒక స్త్రీ సిడి తిరుగుటను గూర్చి వ్రాయబడి ఉంది. కోర
తెలుగు భాష ప్రకారంగా కోర [ kōra ] అనగా దంష్ట్ర (A tusk, fang, tooth). A cup గిన్నె. A tray or dish, పళ్లెము. adj. Sharp, pointed కోర కొమ్ము a sharp horn. కోరపళ్లు the incisors. కోర మీసాలు pointed whiskers. కోర పంది a tusked boar. Unbleached, brown. Base, impure. Slanting, lying on a side ఒరిగియుండే, పక్కగానుండే. కోరదవడలు hollow cheeks. కోరకొండె or కోరసిగ a side lock or tuft of hair ముఖపార్శ్వమునవేసే కొండె. కోరపోవు అనగా వంకరలుపోవు అని అర్థం. పల్లె వాసుల నివాస గృహాలు
ఇవి మట్టి గోడలపై కర్ర దూలాలుంచి వాటిపై ఏటవాలుగా వాసాలు పెట్టి వాటిని వెదురు బద్దలతో కట్టి దాని పై బోద, రెల్లుగడ్డి, ఇలాంటి వాటితో కప్పు వేస్తారు. ఈ కప్పు ఏటవాలుగా వుండి పైన పడిన వర్షం నీరు క్రిందికి జారిపోవడానికి అనుకూలంగా వుంటుంది. పైన రెండు వైపుల కప్పు కలిసే చోటును "వెన్నుగోడు" అని కప్పు చివరిభాగం క్రింద "చూరు అని అంటారు. ఆ ఇంటిలో రెండు దూలాల మధ్యనున్న భాగాన్ని "అంకణం" అంటారు. సర్వ సాధారణంగా చాల వరకు మూడు అంకణాల ఇండ్లే వుంటాయి. అంతకన్న ఎక్కువగా కొన్ని అరుదుగా వుండొచ్చు. రెండు దూలాల మధ్య అడ్డంగా కర్రలు గాని చెక్కలు గాని పెట్టి దానిపై బస్తాలు గాని, కొన్ని వ్యవసాయ సామానులు గాని పెట్టు కుంటారు. దీన్ని "అటక" అంటారు. దీని పై కూడా పనిముట్లు, ఇతర పరికరాలు పెట్టుకుంటారు. . గోడ మూలలో ఒక బండను పెట్టి దాని పైన కూడా కత్తులు, కొడవళ్లు పెట్టు కుంటారు. దీన్ని మచ్చు అంటారు. ఇంట్లో ఆగ్నేయ దిశగా వున్న ప్రదేశాన్ని వంటకు ఉపయోగిస్తారు. అక్కడ తూర్పు దిశన గోడకు ఒక అడుగు వెడల్పు, ఒక అడుగు ఎత్తు గల దిమ్మను కట్టి దానిలోనే పొయ్యి, మారు పొయ్యిని అమర్చు కుంటారు. పొయ్యి పైభాగాన గోడకు దీర్ఘ చతురస్త్రంగా కన్నాలుంటాయి. ఇవి పొయ్యి లోనుండి వచ్చే పొగ పోవడానికి చేసిన ఏర్పాటు. 
ఈ ఇంటికి ఒక ద్వారం ఒక తలుపు వుంటుంది. ఆద్వారాని కిరువైపుల బయట గోడకు రెండడుగుల ఎత్తున అరుగులు అమర్చుకుంటారు. దాన్ని కూర్చోడానికి, పడుకోడానికి వాడు కుంటారు. ద్వారాని కిరువైపుల బయట కొంత ఎత్తులో రెండు చిన్న గూడులు పెడ్తారు. వీటిని "దీగూడు" అంటారు. అనగా దీపం పెట్టే గూడు లన్నమాట. అదేవిదంగా ద్వారాని కెదురుగా వున్న ఇంటి లోపలి గోడకు కూడా దీగూడు కళాత్మకంగా దీప స్తంభం లాగ నిర్మిస్తారు. ఇది కొంచెం పెద్ద గూడు. దానిముందు దీపం వుంటుంది. గూడు చుట్టు గోడకు దేవుని పటాలు వుంటాయి. ఇక్కడి దీపం మాత్రం ప్రతి రాత్రి దీపం పెడ్తారు. వంట చేసే ప్రదేశంలో పైన దూలాలకు గాని, దూలాల మధ్య వేసిన కర్రలకు గాని ఉట్టి వేలాడ గట్టి వుంటుంది. ఉట్టి అంటే దారాలతో రెండు మూడు రింగులు చేసి దానికి కొంత పొడవైన మూడు దారాలు కూర్చి దాని పైనున్న దూలానికి వేలాడ గట్టాలి. అందులో, పాలు, పెరుగు, ఇతర ఆహార పదార్థాలున్న పాత్రలను వుంచుతారు. పిల్లులు, కుక్కల బారి నుండి కాపాడు కొనుటకు ఇవి వుప యోగ పడతాయి. ఈ ఉట్టి పద ప్రయోగం చాల పురాతనమైనది. కృష్ణ జన్మాష్టమి రోజున ఉట్టి కొట్టే పండగ జరుగు తుంది. ఈ తరంవారు ఉట్టిని అక్కడ మాత్రమే చూడ గలరు. కాక పోతో ఈనాడు చాలమంది ఇండ్లలో ఇంటి గుమ్మం ముందు. పైన గుమ్మడి కాయను ఉట్టిలో పెట్టి కట్టు తున్నారు. ఉట్టి అంటే అదే. "ఉట్టి అందుకోలేనమ్మ స్వర్గాన్ని అందు కో గలదా" అనే సామెత కూడా ఉంది. ఇందు తెలిపిన పరికరాల పేర్లు, ఆవాసాల పేర్లు మొదలైనవి వుపయోగం ఒక్కటే అయినా వాటి పేర్లు కొన్ని ప్రాంతాలలో వేరుగా వుండొచ్చు. చుట్ట కుదురు... కుండలు, బిందెలు మొదలగు వాటి క్రింద పెట్టే గడ్డితో చేసిన చక్రాలు. కుండలు పొందికగా వుండడానికి వీటిని పెడ్తారు. ఇంటి పైకప్పుకు తాటాకులు ఎక్కువగా వున్న ప్రాంతాల వారు తమ ఇంటి పై కప్పుకు తాటాకులను వాడు కుంటారు. వల
వల లేదా జాలము (ఆంగ్లం Net) అనగా దారముతో అల్లిన జాలి. వీటిని జల్లెడ మాదిరిగా ఉపయోగిస్తారు. తెలుగు భాషలో వల పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. వల నామవాచకంగా A net. జాలము అని అర్ధం. ఉదా: "వల యెత్తి నీటిలో నేయంగ." నీ వలను జిక్కి నిన్నే తలంచు." ఇది కాక వలపు, Love, కామము అని కూడా అర్ధమున్నవి. వలకాక n. Amorous desire, మన్మధతాపము. (క్షేత్రయ.) వలకాడు n. A lover. కాముకుడు. వలకారి n. One who causes another to fall in love. వలపించువాడు, లేక వలపించునది. వలకారితనము n. అనగా Prettiness, gracefulness. శృంగారభావము. ఉదా: "అలవోకగా వచ్చి యప్పటప్పటికి సమేలంపు మాటల మేలమాడు, పలుమారు తన మ్రోలకలికి సేతల తోడి వలకారితనమున వన్నె బెట్టు, అన్యాపదేశంబు లాడి నెచ్చెలుచే బ్రియమారనేమేని బెట్టిపంపు." వలకారివగలు n. Airs, graces, pretty ways or gestures. వన్నెలాడి టక్కులు. వలదొర, వలరాజు, వలరాయడు or వలరేడు n. అనగా A name of Manmatha, the Hindu Cupid. మన్మథుడు. వలవంత or వల్వంత n. Amorous desire, మన్మథ వ్యధ. Emotion, passion, grief, affliction, misery, మనోవ్యధ, దుఃఖము, పరితాపము. ఉదా: "ఆత్మవత్సర్వభూతాని యనుట బొంకె, ముద్దియలకైన వలవంత ముచ్చటలను, నాటపాటల గతుల గొంతడచుగాని, నోరులేని జంతువులకె నొప్పి ఘనము", "శోకవిషణ్న మానసాంభోరుహలై పథంబు గొని పోయెదరివ్వలవంత మీకునే కారణ జాతమయ్యె." పాకము
పాకము [ pākamu ] pākamu. సంస్కృతం n. Cooking, dressing food, boiling, వంట. Maturity, natural or artificial, as the state of being cooked or ripened. పరిపాకము. The style of an author: the chief distinctions of which are కదళీ పాకము the plantain style, which is easily comprehended, the plantain being quite soft and without stones: ద్రాక్షాపాకము or grape style, which is very superior and more difficult, to understand, and నారికేళ పాకము or cocoanut style, which is puzzling and dry, requiring time and consideration to digest it. దేహ పాకము the constitution of the body. ఆమెకు పాకశుద్ధి కద్దు she is a good cook. లేహ్యపాకము the concoction or preparation of medicine. పాకగేహము లేదా పాకశాల pāka-gēhamu. n. A kitchen. వంటయిల్లు. 20వ శతాబ్దం పూర్వభాగంలో పల్లెల్లో తెలుగు ప్రజల జీవనవిధానం
[[దస్త్రం:Divasalu 60.JPG|thumb|right|కాకులకు పిండంపెట్టి కాకులకొరకు ఎదురు చూస్తున్న వ్వక్తి.. 9 రోజులు ఈ కార్యక్రమం జరుగుతుంది]]
పాలు పోసి ఇంటికొచ్చిన తర్వాత ఒక పెద్ద పళ్లెం తీసుకొని దాని నిండా ఇసుక పోసి అందులో నవ దాన్యాలు పొసి ఒక ప్రక్కన ఒక ఇటుకను పెట్టి దానికి కుంకుం బొట్టలు పెట్టి పూజకు సిద్దంగా వుంచాలి. దానిని ఇంట్లో ఒక ప్రక్కన పెట్టి దాని చుట్టు కొత్త బట్టలు, పండ్లు, పూజ ద్రవ్వాలు సిద్దంగా వుంచాలి. తల కొరివి పెట్టిన వ్వక్తి ఉపవాస ముండి మెడలో బద్దె ధరించి (జందెం లాగ) తల స్నానం చేసి ఆ పళ్లెం ముందు దూప దీప నైవేద్యాలు సమర్పించి అక్క డ అనేక వంటలతో తళిగ వేసి పూజ చేసి కొబ్బరి కాయ కొట్టి వేరొక విస్తరిలో తళిగ లోని పదార్తాలన్నింటి లోని కొంత తీసి మారొక విస్తరిలో వేసి బయటకు వెళ్లి దానిని కాకులకు పెట్టాలి. దానిని [[పిండం]] అంటారు. ఆ పిండాన్ని కాకులు ముట్టాక అతను ఇంట్లోకి వచ్చి తళిగలోని మిగిలిన పదార్థాలను తిని ఉపవాసం విరమించాలి. అప్పుడే... వచ్చిన బందు మిత్రులు బోజనాలు చేస్తారు. ఆ తొమ్మిది రోజులు ఈవిధంగా తప్పనిసరిగా చేయాలి. ఈ తొమ్మిది రోజులు అతను ఎవరి గడప తొక్కకూడదు. అనగా ఎవరి ఇంటికి వెళ్లకూడదు. ఈ తళిగ వేసె కార్యక్రమం... దగ్గిర బంధువులు ఒక్కొక్కరు ఒక్క రోజున వేస్తారు. వారు తమ ఇళ్లవద్ద వంటలు తయారు చేసుకొని రావచ్చు., లేదా వీరింటికి అన్ని సామానులు తెచ్చి ఇక్కడే వంటలు చేసి [[తళిగ]] వేయ వచ్చు. ఇలా ప్రతి రోజు కార్యక్రమం వుంటుంది. తొమ్మిదో రోజు పెద్ద కార్యక్రమం జరుగుతుంది. ౙ
అచ్చ తెలుగు పదాలలో తాలవ్యాచ్చుల ముందు తాలవ్య జగా కంఠ్యాచ్చుల ముందు దంత్య జగా పలుకుతాం. రెండు సమీప ధ్వనులు Complementary Distribution లో ఉండే వాటిని సవర్ణాలుగానే (allophones) తప్ప, వేర్వేరు వర్ణాలుగా పరిగణించరు. అయితే, సంస్కృత పదాలను పలికేటప్పుడు మాత్రం కొంతమంది శిష్టులు కంఠ్యాచ్చుల ముందుకూడా వీటిని తాలవ్య జగా పలకడం వినిపిస్తుంది కాబట్టి దంత్య జను ప్రత్యేక వర్ణంగా గుర్తించాలని వాదించవచ్చు. జాతీయములు - చ, ఛ
ఎక్కువగా అభిమానించటం, గౌరవించటం. (ఆ విద్యార్థి గురువు గారి చంకనెక్కాడు
చాకలి కూరలో అన్ని రకాల కూరలు కలసి వుంటాయి. ఆ విదంగా అన్ని విషయాలు/పనులు కలగా పులగంగా చేస్తే ఈ మాటను వాడతారు.
రహస్యమైన విషయాన్ని అందరికి చెప్పేశాడు. ఉదా: ఎవ్వరికి చెప్పొద్దని వానికి ఈ మాట చెపితే వాడు చాకి రేవు పెట్టాడు.
అసహ్యించు కోవటం చి ఛీ అవతలికి పో అనడం. చ అక్షరానికి గుడి ఇస్తే చీ అవుతుంది అలా నిఘూడంగా చెప్పడం.
తిరిగిరాని అప్పు .చేపాయి అంటే చేబదులు . బస్తా ధాన్యం అప్పు తీసుకుంటే ఎవరికైనా లెక్కగా గుర్తుంటుంది. అలాకాక అప్పుడప్పుడు ఓ చాటెడు ధాన్యం అప్పు తీసుకుంటే ఇచ్చిన వారు కూడా త్వరగా అడగరు. ఇలా ఆ అప్పు తిరిగిరాని ఖాతాలో పడిపోతుంది.
భూమ్మీద పడ్డవేళ, పుట్టిన మరుక్షణం .శిశువునుపుట్టగానే పూర్వం చాటలో ఉంచేవారు..
సర్వం సిద్ధం అని, అన్నీ అమరి ఉండటం, సులువైనపని
చాలా స్పష్టంగా కనబడేది
చాపకిందికి నీరు చేరే టప్పుడు ఏ మాత్రం తెలియదు. చాపంతా తడిసి పోయేంత వరకు తెలియదు. అలాకె కొంత మంది మనవైపున చేరి మనకు తెలియకుండానె మన విషయాలను గ్రహించి మన శత్రువులకు చెప్తారు. ఆ సందర్భంగా ఈ మాటను వాడ తారు.
అర్థం: అతి ప్రాముఖ్యమైన విషయాన్ని సాధారణ విషయం లాగ చెప్పాడు... అని అర్థం.
ఉదా: ఎన్ని రోజులు ఈ ముసుగులో గుద్దులాట? ఈ సారి చావో రేవో తేల్చుకోవలసిందె
నాగటిచాలు పొలం దున్నేటప్పుడు ఒక చాలు పక్కన ఉండే చాలు మళ్ళీ అలాగే ఉంటుంది. వంశపారంపర్యంగా వచ్చే అలవాట్ట్లు లక్షణాలు .నీవు నీ అయ్యకు చేసిన మర్యాదనే నేను నీకు చేస్తున్నాను అన్నాడట కొడుకు.
అతి పొడవైన: అక్కడ క్యూ చాంతాడంత పొడవుంది.
విజృంబించాడు అని అర్థం: ఉదా: సచిన్ ఈరోజు ఆటలో చించేశాడు. అటువంటి సందర్భంలో వాడే మాట ఇది.
అల్పమైనది, చాలా చిన్నది . అరిటాకు, తామరాకు పెద్దవి. .
ఏ చెట్టు కాయలైనా అవి పండినతర్వాత ఆచెట్టులోని కాయలు ఒకటో రెండో రాలి పడతాయి. మిగతావాటిని మనుషులే చెట్టెక్కి కోసుకోవాలి. కాని చింత చెట్టు కాయలు పండినతర్వాత బలమైన గాలి వీస్తే ఆ చెట్టులోని కాయలన్ని టప టప మని అన్ని ఒక్కసారిగా రాలి క్రింద పడతాయి. అలా అన్నీ ఒక్క సారిగా రాలిపోతే చింతకాయలు రాలినట్లు అని ఈ జాతీయాన్ని వాడుతుంటారు.
అడ్డంకులు కల్పించారని అర్థం.
చాల భయ పడుతున్నాడు; ఉదా: వారు చిగురుటాకులా వణికి పోతున్నారు.
అల్లరి పిల్ల వాడని అర్థం: ఉదా: ఆ పిల్లవాడు చిచ్చర పిడుగు.
రెండో భార్య ఇల్లు, చిన్నభార్య ఉండే ఇల్లు, వివాహేతర సంబంధం
చులకన చేయు. ఆ మంత్రి గారు బడుగు జీవులను చిన్న చూపు చూస్తున్నాడు.
అవమానకరమైన మాటలు అని అర్థము: ఎవరైన అవమాన కరమైన మాటలు మాట్లాడుతుంటే ఈ సామెతను ఉదహరిస్తారు.
ఉత్తుత్తి మాటలు చెప్పటం, క్రియా శూన్యం. పందిరంటే గుంజలు పాతటం, వాసాలు కట్టి ఆకులు కుట్టడం లాంటి పనులన్నీ చేయాలి. అలాకాక కేవలం అవన్నీ చేసినట్టు గాలిలో చిటికలు వేసి అభినయం చేసినంత మాత్రాన అక్కడ నిజంగా పందిరి ఏర్పడదు. చేయాల్సిన పని చేయక మాటలతో కాలక్షేపం చేయటం.
స్వల్ప వ్యవధిలో. ( ఉదా: చిటికెలో వచ్చేస్తా...)
కలహించటం, ఎప్పుడూ అసహనంగా, దురుసుగా మాట్లాడటం
కోపతాపాలు, అల్లరులు . వంటకోసం పొయ్యిలో రాజేసిన మంట సజావుగా వెలుగుతూ ఉంటే వంట త్వరగా అయిపోతుంది.మంటకు బదులు చిటపటమంటూ నిప్పురవ్వలు వెలువడుతూ ఉంటే ఇబ్బంది.
బ్రతుకు పోరాటంలో ఓడి పోయాడని అర్థం:
బాగ కొట్టాడని అర్థం. ఓడించాడని కూడా అర్థం.
చాల కోపంగావున్నాడని అర్థం.
ఎడతెగని ముసురు
బ్రతుకు చిద్రమై పోయిందని అర్థం.
జైలు కెళ్లాడని అర్థం.
కోపంగా వున్నాడు అని అర్థం. ఉదా: వాడెప్పుడూ చిర్రు బుర్రు లాడుతుంటాడు.
చిల్లరగా అతి తక్కువ పెట్టుబడితో వ్యాపారం చేసే వారికి పెద్ద నష్టాలేమీ ఉండవు.ఖర్చులుపోగా మిగిలిందంతా లాభమే. రొట్టెలవాడి కన్నా ముక్కల వాడి పనే నయం అన్నట్లు. 
వచ్చిందేదీ నిలవకపోవటం.అధికంగా ఖర్చు చేస్తూ ఆస్తిని హరించటం
నష్టాన్ని కలిగించటంలో అందరూ సమానులేనని .రంధ్రం, చిల్లు, చిల్లి, బొక్క అర్థాలన్నీ నష్టం అనేకదా?
పూర్తిగా నిరుపయోగమైన వాడని అర్థం. ఉదా: వాడు చిల్లి కాసుకు కూడా సరి రాడు.
ఏదైనా ఒకటే... అనే అర్థంలో పై మాటను వాడతారు
అలంకార ప్రాయం, నిరుపయోగమైనా అలాగే ఉంచుకోటం.బతికుంటే చాలని అనుకోవటం
కరువుకాలం.చిలుకకు సాధారణంగా ఎప్పుడూ కరవు పరిస్థితి ఎదురు కాదు.అన్ని రుతువుల్లోనూ పంటలు, పండ్లు ఆహారంగా దొరుకుతూనే ఉంటాయి. అయితే ఒక్కోసారి చిలుకకు కూడా ఆహారం దొరకదు. ఆ సందర్భంగా ఈ మాటను వాడుతారు.
పనికిరాని వస్తువు, నిరుపయోగకరం తెంపులతాడులాగా
ఆనందంగా వున్నాడు అని అర్థం. ఉదా: వాడెప్పుడు చీకు చింత లేకుండా ఉన్నాడు.
అనుభవం లేని వ్యక్తి కార్యాచరణకు పూనుకోవటం .ఆత్రం కొద్దీ వెలుతురున్నప్పుడే దొంగతనానికి వెళ్ళి పట్టుబడటం
ఉదా: వాడు చీడపురుగు.. = ధుర్మార్గుడు అని అర్థం.
అసహ్యించు కున్నాడని అర్థం. ఉదా: వానికెమైనా చెపితె చీదరించు కుంటాడు.
పెద్ద పెద్ద ప్రమాదాలు, బాధలు వచ్చినా ఏ మాత్రం చలించకుండా, ప్రతిస్పందించకుండా ఉండటం.బాధ్యత లేకుండా ప్రవర్తించటం
చీమలకు పక్షులకున్నట్టు రెక్కలు పుట్టుకొస్తే ఇకవాటి గమన వేగాన్ని ఎవరాపగలరు అని ఒక ఊహ. తక్కువస్థాయి వారికి ఉన్నట్టుండి అన్నీ కలిసొచ్చి గర్వంతో విర్రవీగుతున్నప్పుడు, తుళ్ళి పడుతున్నప్పుడు వారిని గురించి అంటారు.చీమ ఎంత చిన్నదో గర్వపడే వ్యక్తి కూడా అంత అల్పుడని, అయితే ఆస్తి కలిసి రాబట్టి అలా మిడిసి పడుతున్నాడన్నది భావన.నడమంత్రపుసిరి లాగ.
అతి స్వల్పమైనది. ఉదా:
స్వల్ప అవకాశం. (అక్కడ చీమ దూరె సందు కూడా లేదు ఎలా వెళ్ళను?)
పట్టుదలకు నిదర్శనం. చీమ తనకంటే ఎక్కువ బరువున్న ఆహారపు గింజను మోసుకుంటూ చాలాసార్లు జారి కిందపడుతుంటుంది. అయినా పట్టు వదలకుండా తనకు కావలసిన ఆహారాన్ని చేర్చుకుంటుంది.
సిగ్గు లేని వాడని అర్థం: ఉదా: వాడినెన్నన్నా సిగ్గు లేదు; వాడు చీము నెత్తురు లేని వాడు.
చీములాంటి అసహ్యకరమైన పనులుచేసి, అవినీతి పద్ధతుల్లో బాగా ధనాన్ని సంపాదించినవాడు.
మేలు జరగటం, కలిసి రావటం, అదృష్టం వరించటం. చుక్క అంటే శుక్రగ్రహం.శుక్ర గ్రహానికి ఎదురుగా ప్రయాణం చేయటం కీడును కలిగిస్తుందంటారు. అయితే ఆ శుక్ర గ్రహానికి ఎదురుగా కాక దానికి భిన్నంగా వాలుగా ప్రయాణం చేస్తే కీడుకు బదులు మేలు జరుగుతుందని మూఢభావన.
అనుకున్న దానికి వ్వతిరేకంగా జరిగింది.: ఉదా: అతనికి కోర్టులో చుక్కెదురైంది. బైల్ దొరకలేదు.
కుతి అంటే కోరిక . పొగాకు చుట్టను తాగటానికి అలవాటు పడి, దాన్ని విడిచి పెట్టలేకపోవటం
అప్పుడప్పుడు ఎప్పుడో కుదిరినప్పుడు ఎప్పుడో ఒకసారి వచ్చి వెళ్ళటం. (ఏరా? బడికి చుట్టపు చూపుగా వస్తున్నావు...)
మిత్రుడిగా వచ్చి శత్రువుగా ప్రవర్తించటం .అనురాగం పొందేవాడిలాగా ముందుగా ప్రవర్తించి, ఆ తర్వాత శత్రువుగా మారి పీడించటం
కష్టాలు ప్రాప్తించడం, తెలిసిరావడం
బయట ఒకలా, అంతరంగంలో మరోలా ప్రవర్తించే మోసకారి.నమ్మి వెంట వెళితే మోసపోవాల్సి వస్తుంది. పైపై మెరుగులు చూసి మోసపోవద్దని ఈమాటకు అర్థం.
చెప్పిన దానికన్నా అధికమైన అక్కరలేని పనిని కూడా చేయడం, అమితోత్సాహంతో ప్రవర్తించడం 
జరగటానికి వీలులేని పనులు.ఇంటిచూరు వెన్నుగర్ర కంటే చాలా కిందకు ఉంటుంది. చూరు నీళ్ళు అక్కడి నుండి ఇంకా కిందికి దిగుతాయేకాని పైనున్న వెన్నుగర్ర వైపు వెళ్ళ లేవు.
ఒకరికి వంత పాడుతున్నారని అర్థం. ఉదా: వాడొట్టి చక్క భజన గాడు.
పెద్దవాడయాడు: ఉదా: వాడు చెట్టంత ఎదిగాడు ఏం లాభం ఏ పని చేత కాదు. ఆ సందర్భంలో ఈ మాటను వాడుతారు.
ఒకరి మీద ఆధారపడి జీవించేవాడు, నిరుపయోగి .దట్టమైన చెట్లకింద గడ్డి అంతగా మొలవదు. ఒక వేళ మొలిచినా ఆరుబయట మొలిచిన గడ్డిలాగా ఉపయుక్తంగా ఉండదు. నిస్సహాయుడై ఒకరి పంచన చేరిన వ్యక్తి కూడా అలాగే ఏ మాత్రం గుర్తింపు లేకుండా పడిఉంటాడు.
ఎంతో దూరదూరంగా చెల్లాచెదురై పోవటం .అప్పటి దాకా కలిసి ఉన్నవారు.. ఒకరికొకరు సంబంధం లేకుండా దూరదూరంగా విడిపోవట
దుర్మార్గులు అచ్చంగా చెడు పురుగుల్లాంటి వారే. పచ్చటి చెట్టులాంటి సమాజంలో ఆ చెడు పురుగులుంటే పురుగులు కనిపించకుండా చెట్టునెలా తొలచి నిర్వీర్యం చేస్తాయో దుర్మార్గులు సమాజాన్ని అలా నాశనం చేస్తారు.
అజ్ఞానంతో తానే గొప్పని అనుకోవటం
ఉపకారం పేరుతో అపకారం చేయటం
అలిగాడని అర్థం: ఉదా: ఆ కొత్తల్లుడు కారు కొనివ్వలేదని చెట్టెక్కి కూర్చున్నాడు.
ఎంత చెప్పినా ఎవరూ వినిపించుకోని సందర్భం. విసిగివేసారటం.
చెప్పు కిందనున్న తేలు పూర్తిగా చిక్కినట్టే. అది తప్పించుకోలేదు. అలా తప్పించుకోలేని పరిస్థితిలో వున్న వారి గురించి ఈ మాట వాడతారు.
వెళ్లి పోవడానికి సిద్దంగా వున్నాడని అర్థం: ఉదా: వాడప్పుడే చెప్పుల్లో కాళ్లు పెట్టుకొని ఉన్నాడు./
చెప్పు ఎంత కోపంగా విసిరినా ఒక్క కుండకూ తగిలే అవకాశం లేని, కుండలు కూడా లేని దుర్భర దారిద్య్రం ఉన్న ఇల్లు. నీ ఇంట్లో చెప్పేస్తే కుండకు తగలదు అంటారు.
చాల ప్రయాస పడి తిరిగాడని అర్థం: ఉదా: ఆ సంబంధం కొరకు చెప్పులరిగేలా తిరిగాను.
మోసపోయామని బయటకు చెప్పుకోటానికి సిగ్గు, చెప్పకుండా మనసులోనే దాచుకుంటే దుఃఖం
సామాన్యంగా చెమట పట్టింది అంటే అతిగా ఎండలో తిరగడమో, అతిగా శ్రమ చేయడమో... వాతావరణము అతి వేడిగా వుండడమో వంటి కారణాలుంటాయి. ఒకరు మరొకరిని చెమటలు పట్టించ లేరు. మాటలతో గాని, చేస్టలతో గాని ఆపని చేయలేరు. కానీ కొందరు ఎదుటివారికి అతి భయంకరమైన వార్తలు చెప్పితే ఎదుటి వాడు నమ్మితే ఆ సందర్భాన్ని ... వాడికి చెమటలు పట్టించాడు అని అంటుంటారు. నిజంగా ఆభయానక సందర్భంలో కూడా చెమటలు పట్టవు. కాని జాతీయ ప్రయోగమున్నది. ఒక జాతీయము యొక్క నిజార్థం మొకటి వుంటే ... దాని ప్రయోగార్థం మరొకటుంటుంది. అలాంటివి నిజమైన జాతీయాలు. అలాంటి వాటిలో ఇది ఒకటి.
చేస్తున్న పనికి బాగా అంతరాయం కలగటం, పనివాడు, పనిముట్టు పోవటం. ఆ సందర్భంగా ఈ మాటను వాడతారు. ఉదా:.. "ఈ రోజు పని వాడు రాక పోయే సరికి చెయ్యి విరిగి నట్టుంది."
ఉదా: ప్రతి పక్షాలు అధికార పార్టీ వారిని చెరిగేశారు.
సువిశాలమైనది, చాటంత, ఎకరమంత, లంకంత .గుండె చెరువైంది అనేటప్పుడు మాత్రం చాల ఎక్కువ దుఃఖం కలిగినదని అర్థం.
సహాయమడిగితే చేతిలో ఉన్నది కూడా లాక్కుపోవటం.చెరువు విశాలంగా ఉంటుంది. బావి ఇరుకుగా ఉంటుంది.చెరువులో పడ్డప్పుడు దెబ్బలేం తగలవు కానీ బావిలో పడ్డప్పుడు దెబ్బలు తగలొచ్చు. తక్కువ కష్టాల నుంచి తప్పిస్తామని చెప్పి ఎక్కువ కష్టాలను కలిగించటం.
ఇలాంటిదే మరొక సామెత: " పెనంలో నుండి పొయ్యిలో పడ్డట్టు\ "
అదృష్టం మీద ఆధారపడటం.పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉన్నాయనుకున్నా, అంతా బాగానే జరుగుతుందనుకున్నా అనుకోని అవాంతరాలు సంభవించటం వల్ల ముందు అనుకున్నదంతా తారుమారవుతుంది.
విజృంబించాడు. ఉదా: ధోని ఆటలో చెలరేగి పోయాడు.
విలువలేనిది పనికిరానిది. = ఉదా: వీడొక చెల్లని కాసు. ఎవరికి పనికి రాడు.
నిరంతరం చెబుతుండటం వినేదాకా విసుగులేకుండా చెప్పటం. (నీ చెవిన ఇల్లు కట్టుకొని చెప్పాను... నామాట విన్నావా? ఇప్పుడు చూడ ఎలా అయిందో?)
తప్పు చేసినప్పుడు హెచ్చరించటం
వినబడిందా... ఉదా: నేను చెప్పింది చెవి కెక్కిందా?
ఉదా: అతను చెవి కోసిన మేకలా అరుస్తున్నాడు. ఎవరైనా పిల్లలు ఎడతెరిపి లేకుండా ఏడుస్తుంటే ఈ మాట అంటారు.
నేనేమన్న అమాయకుడినా.. ఉదా: నేనేమైనా చెవిలో పూలు పెట్టుకొని వున్నానా...
అమాయకత్వం, చాదస్తం .అర్చకుడు పువ్వునిచ్చినప్పుడు స్త్రీలైతే జడలో ముడుచుకుంటుంటారు. పురుషులకు అలాంటి అవకాశం లేదు. కానీ ఆ పువ్వు పవిత్రమైంది. దాన్ని శిరస్సున ధరించే తీరాలి అని అనుకొని చెవిలో ఉంచుతుంటారు.
చాల కష్టపడి...; అని అర్థం.
ఫలితం లేని పని చేసే వారినుద్దేశించి ఈ సామెత వాడతారు
ప్రయోజనం లేని పని.చెవిటివాడి ముందు శంఖం వూదితే... " దాన్ని కొరకటం నీ అబ్బ తరం కాదు " అన్నాడట
ఉపయోగంలేని పని చేస్తే ఈ మాట వాడతారు.
శ్రవణ శక్తి లోపించటం, చెబుతుంటే వినిపించుకోకపోవటం, మాట్లాడుతున్నప్పుడు పరధ్యానంగా, ఏదో ఆలోచిస్తూ ఉండటం
రహస్యంగా మాట్లాడు కుంటున్నారు. ఉదా: వారిద్దరు చెవులు కొరుక్కుంటున్నారు. రహస్యంగా మాట్లాడుకుంటుంటే ఈ మాటను వాడతారు.
గుణ పాటము: ఉదా: వానికి ఇది చెంప పెట్టు లాంటిది.
చాల పెద్ద కళ్లున్నాయని అర్థం.
ఒక విషయాన్ని బాగా విస్తరించి చెప్పటం, ఏదైనా విషయాన్ని ఆపకుండా చెప్పటం
ఒట్టి మాటల మనిషి అని అర్థం: ఉదా: వాని మాటలు నమ్మకు, వాడు చేతల మనిషి కాడు.
నీరసం వచ్చింది: ఉదా: చేతలుడిగి పోయాయి నేను ఆ పని చేయలేను.
తగినంత... (వాడికి చేతి నిండా పని ఉంది.)
సొంతం కావటం, చేతికొచ్చేదాకా నమ్మకం లేదంటారు
అప్పగించడం . పిల్లను ఓ అయ్య చేతిలో పెట్టాము అంటారు
దొంగ తనం చేశాడని అర్థం: ఉదా: వాడు సందట్లో సమారాధనంగా తన చేతి వాటం ప్రదర్శించాడు.
ఉదా: ఆ డాక్టర్ చేతి వాసి మంచిది.
ధర్మాత్ముడు అని అర్థం: ఉదా: అతను అడిగిన వారి కాదనడు: అతని చేతికి ఎముక లేదు.
ఎదిగిన కొడుకు. ఉదా: వాడికేం పర్వాలేదు కొడుకులందరు చేతికి అంది వచ్చారు.
ఉదా: ఆ పని కావడానికి అతనికి చేతి చమురు బాగానె వదిలింది. బాగా నష్టపోయాడని అర్థం.
సహాయకుడు అని అర్థం. ఒక పనిలో సహాయకునిగా వున్న వాడిని చేతి కింది మనిషి అంటారు.
చేతు అంటే చేతులు . సాపు అంటే సాధన బాగా ఉండటం . చేతాళం, పేతాళం. ఒక పని చేయటానికి చేతులు బాగా అలవాటుపడటం, చేతులతో పని బాగా చేసే సాధన లేక నేర్పరితనం కలిగి ఉండటం
విస్తృతంగా వ్యాపించటం, ఆహ్వానించటం. (దీన్ని నిందా వాచకంకా గూడ వాడుతారు) ఉ: వాడు అందరిదగ్గరా చేతులు చాస్తున్నాడు.
అందరి దగ్గరా యాచిస్తున్నాడని అర్థం
పని విరమించు కున్నారు. ఉదా: ఈ పని తమ వల్ల కాదని వారు చేతులెత్తేశారు.
విధేయతతో ప్రవర్తించటం, అణిగి ఉండటం. పని లేక పోవటం. ( పని లేక పోవడం::: అనే అర్థంలో ఈ జాతీయాన్ని ఇలా వాడుతారు. "అలా చేతులు కట్టుకుని కూర్చోక పోతె ... వచ్చి వాళ్లకు సాయం చేయవచ్చు గదా ")
పని లేక పోవడం: ఉదా: నాలుగు రోజుల నుండి పనిలేక పోయే సరికి చేతులు కట్టేసి నట్టుంది.
నష్ట పోయాడు. ఉదా: అతను వ్వాపారంలో బాగా చేతులు కాల్చుకున్నాడు.
తీరిక లేదు అని అర్థం: ఉదా: చేతులు ఖాళీగా లేవు పక్కింటికి వెళ్లు.
పని చేయలేక పోవడం: ఉదా: పనిచేసి, చేసి చేతులు పడి పోయాయి. నిందా వాచకముగా కూడా ఈ మాటను వాడుతారు: " నీ చేతులు పడిపోనూ"
జాగ్రత్తగా: ఉదా: అతడు ఏ పనిచేసినా చేతులకు మట్టి అంట కుండా చేస్తాడు. నింద పడడు అని అర్థం. (మంచికి, చెడుకి కూడా ఈ జాతీయాన్ని వాడుతారు. )
చేయి కలపడం, ఒక లక్ష్యాన్ని సాధించడానికి ఒకటి కావడం. ఒకరికొకరు సాయం చేసు కోవడం. (వారందరు చేతులు కలిపితేనె నా గెలుపు సాద్యమైంది.) (చెడు పనికి కూడా ఈ మాటను వాడతారు: ఉదా: "ఆ దొంగలిద్దరు చేతులు కలిపారు "
గుణ పాటం: ఉదా: ఆ పని నాకు చేదు అనుభవాన్ని మిగిల్చింది.
అసలు విషయం: ఉదా: ఇప్పటికైనా ఆ చేదు నిజం చెప్పావు సంతోషం.
బాధాకరమైన విషయం ప్రయోజనం కూడా ఉంటుంది. ఆ సందర్భంగా ఈ మాటను వాడతారు.
ఎవరూ నేర్పనక్కరలేదు. "తాతకు దగ్గులు నేర్పినట్టు " అలాంటిదె.
గోలగా వున్నది: ఉదా: ఇదేమన్నా క్లాసా లేక చేపల మార్కెట్టా/. అలా అరుస్తున్నారు.
నిరంతరం ఒకరికి జవాబుదారీగా ఉండి బతకటం, స్వేచ్ఛ లేకుండా జీవించటం, ఇంకొకరి సూచనల మేరకు వ్యవహరిస్తూలెక్క చెప్పాలి.
వధూవరులు ఒకరి చేతిని ఒకరు పట్టుకోవడంతోటే వారికి వివాహ బంధం ఏర్పడుతుంది.చేయి పట్టి, జీవిత భాగస్వామిగా చేసుకోవటం
అడగటం, అర్థించటం, యాచించడం. ఉదా: వాడెప్పుడు ప్రతి ఒక్కరిదగ్గర చేయి చాస్తుంటాడు.
ఎదుటివ్యక్తిపై ఆగ్రహంతో చేయి చేసుకోవటం, కొట్టటం, తన్నటం
చాల పని మంతుడని అర్థం. (వాడు ఈ పనిలో బాగా చేయి తిరిగిన వాడు.)
ఆర్థిక ఇబ్బందుల నుంచి కాస్తంత వెసులుబాటు కలగటం ఉదా: నాకష్టాలు తీరాయి. ఇప్పుడు నా చేయి కొంత వదులయ్యింది.
ఉదా: వాడు సినిమాకు వస్తానని చెప్పి నాకు చెయ్యిచ్చాడు.
ప్రమేయం, పాత్ర ఉండటం.
విరామం లేకుండా మేస్తూనే ఉండటం. నిరంతరం ఏదో ఒకటి నములుతూ, ఏదో ఒక పని నిర్విరామంగా చేస్తుండటం. ఆ సందర్భంగా ఈ జాతీయాన్ని వాడుతారు.
ఇరుగు పొరుగు చేలల్లోది ఒక చోటకు చేర్చి కలిపితే ఏ చేలోది ఏ చొప్పో అంత తొందరగా కనుక్కోలేరు.చొప్ప అంతా ఒకలానే ఉంటుంది. ఇలా రెండు కుటుంబాల్లోని సభ్యులు ఇరుగు పొరుగునే ఉండి వారంతా కలివిడిగా తిరుగుతున్నప్పుడు 'చొప్పలో చొప్ప కలిసినట్లు వారంతా కలిసిపోయారు అంటారు
తమాషా చూస్తున్నారు; ఉదా: పని చేయ కుండా చోద్యం చూస్తున్నారా? ౘ
అచ్చ తెలుగు పదాలలో తాలవ్యాచ్చుల ముందు తాలవ్య చ (ఉదా:చిలక, చేప), కంఠ్యాచ్చుల ముందు దంత్య చ (ఉదా:చదువు, చుక్క, చొప్ప) ను పలుకుతాం. భాషాశాస్త్ర పరిభాషలో దీనిని Complementary Distribution అని అంటారు. రెండు సమీప ధ్వనులు Complementary Distribution లో ఉండే వాటిని సవర్ణాలుగానే (allophones) తప్ప, వేర్వేరు వర్ణాలుగా పరిగణించరు. అయితే, సంస్కృత పదాలను పలికేటప్పుడు మాత్రం కొంతమంది శిష్టులు కంఠ్యాచ్చుల ముందుకూడా వీటిని తాలవ్య చగా పలకడం వినిపిస్తుంది (ఉదా: చక్రం, చూడామణి, చోద్యము) కాబట్టి దంత్య-చను ప్రత్యేక వర్ణంగా గుర్తించాలని వాదించవచ్చు. దాల్చిన నూనె
డిస్టీలరు అను ఒక స్టీల్ పాత్రలో దాల్చిన చెక్క పొడిని లేదా ఆకుల పొడిని తీసుకుని,దానికి నీటీని తగినంత చేర్చి, పాత్రను అడుగునుండి వేడిచేసిన,నీరు ఆవిరిగా /స్టీముగా మారి, దాల్చిన చెక్క ,లేదా ఆకుల ద్వారా పయనించు సమయంలో,వాటిలోని నూనెను ఆవిరిగా మార్చును.నీటి ఆవిరి, మరియు నూనె ఆవిరులు డిస్టీలరు పైభాగాన వున్న ఒక గొట్టం ద్వారా కండెన్సరు కు వెళ్ళును. కండెన్సరులో ఆవిరి గొట్టం వెలుపలి భాగంలో చల్లని నీరు ప్రవహించు ఏర్పాటు వుండును. అక్కడ నీటి ఆవిరి మరియు దాల్చిన నూనె ద్రవీకరణ చెంది, సంగ్రహణ పాత్రలో చేరును. సంగ్రహణ పాత్రలో జమ అయిన నూనె,నీటి మిశ్రమాన్ని కొన్ని గంటలు కదఫా కుండా వుంచాలి. అప్పుడు నూనె, నీరు వేరు వేరు పొరలుగా/మట్టాలుగా ఏర్పడును.నూనె సాంద్రత నీటి కన్న ఎక్కువ కావున పైభాగాన నీరు,ఆడుగు భాగాన నూనె చేరును,నూనెను వేరు పరచి,వడబోసీ భద్ర పరుస్తారు.పాత్రలో తీసుకున్న దాల్చిన చెక్క పరిమాణాన్ని బట్టి సంగ్రహణకు 5-6 గంటల సమయం పట్టును. శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క
3. బెరడును లోపల గల కర్ర నుంచి వేరుచేయటం. జాతీయములు - ద, ధ
నిజం నిప్పులాంటిది .ఎప్పటికైనా వాస్తవం తెలియక మానదు. అసత్యం ఆడిన వారికి బాధలు తప్పవు.
అతిగా ఆశపడి సంపాదించి కూడపెట్టటం శ్రేయస్కరం కాదని.అందరూ తినాల్సిన పదార్థాన్ని తానొక్కడే తినాలనుకొని రహస్యంగా దాచిపెడితే అది ఎన్నో రోజులు నిలువ ఉండదు. ఆ తర్వాత పాచిపోయి తినటానికి పనికిరాకుండా పోతుంది.
అరక కట్టినప్పుడు ఎడమవైపు ఉండే ఎద్దును దాపటెద్దు, దాటలెద్దు అని అంటుంటారు. దాపట, దాపల అనే పదాలకు ఎడమవైపు అని అర్థం. వెలపట, వెలపల అని అంటే కుడివైపు అని అర్థం. నాగలి చాలు వంకర లేకుండా చక్కగా ఉండాలంటే ఎడమవైపు నుండే ఎద్దు హుషారుగా, ఓపికగా తెలివిగా ఉండాలి. కుడి వైపు ఉన్న ఎద్దు కాస్త పక్కకు జరుగుతుంటే ఎడమవైపు పగ్గం వేసి ఉన్న ఎద్దు దాన్ని అదుపులో పెడుతూ పొలంలో నాగలి చాళ్ళన్నీ సక్రమంగా వచ్చేందుకు దోహదపడుతుంటుంది. ఈ విషయంలో కుడివైపు ఉండే ఎద్దు బలహీనంగా ఉన్నా సరిగ్గా పనిచేయలేకపోయినా పెద్ద ఇబ్బందేమీ ఉండదు. కానీ దాపటెద్దు బలంగానూ, తెలివిగల దానిగానూ ఉండాలి. దాపటెద్దు తీరులో బాగా బలంగానూ, మంచి తెలివి తేటలు ఉన్న వ్యక్తి కనిపించినప్పుడు 'వాడిదంతా దాపటెద్దు తీరు... ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉంటాడు' అంటారు.
అదుపు చేయటం ఎదుటి వ్యక్తిని తన అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా మార్చుకోవటం, తన మాట వినేలా చేయటం దారికి తెచ్చుకోవటం
ప్రతిభావంతుల ముందు, శక్తిసామర్థ్యాలు ఎక్కువగా ఉన్నవారి ముందు తక్కువ ప్రతిభ, తక్కువ శక్తిసామర్థ్యాలు ఉన్న వారు గుర్తింపు పొందలేరని
ఏమి తోచడం లేదు; ఉదా: ఇన్ని కష్టాలనెలా ఎదుర్కోవాలో దిక్కు తోచడం లేదు.
గట్టిగా అరిచాడు.
ఉదా: ఆ పని నేను చేసేది లేదు: నీకు దిక్కున్న చోట చెప్పుకోపో.
ఉదా: వాడు ఇంత బతుకు బతికి దిక్కు లేని చావు చచ్చాడు.
ఎవరూ ఆధారం లేని వాడు.
తక్కువే; ఇద్దరిని పోల్చేటప్పుడు ఒకనికన్నా మరొకడు అతి తక్కువ స్థాయిలో వున్నప్పుడు ఈ జాతీయాన్ని ఉపయోగిసారు. ఉదా: వానిముందు వీడు దిగదుడుపే.
సిద్ధంగా అందు బాటులో వున్న వస్తువు, ధనము.
చివరి ఆశ. వివరణ: పూర్వం ఎవరైనా మరణిస్తే వారు మరణించారని నిర్ణయించ డానికి వైద్యులు వుండే వారుకాదు. 
శవ యాత్రలో వూరు బయట శవాన్ని దించి శవం చెవిలో అతని పేరు పెట్టి పిలుస్తారు. ఒక వేళ బతికి వుంటే అతను పలుకతాడు. అలా కొన్ని సందర్భాలలో జరిగింది. దాన్నే " దింపుడు గాల ఆశ " అంటారు. ఈ పద్ధతి ఈ నాటికి కొన సాగుతున్నది. ఇప్పుడు ఒకడు మరణించాడని వైద్యుడు నూటికి నూరు పాళ్లు నిర్ణయించినా పాత పద్ధతి ప్రకారం "దింపుడు గాలం" పద్ధతిని ఈ నాటికి కొనసాగిస్తున్నారు.
ధుర్మార్గుడు: ఉదా: వాడు దీపాలార్పే వాడు వాన్ని చేరదీయకండి. లేని పోని మాటలు చెప్పి ఇతరులను మోసపుచ్చి వారిని నాశనము చేయడమో... లేక అనవసర భయబ్రాంతులను కల్పించి ఇతరుల మనసు విరిచి జీవితం పై విరక్తి కలిగేటట్లు చేసి వారిని ఆత్మ హత్యకు పురికొల్పేటట్లు చేయడమో కొంతమంది చేస్తుంటారు. అలాంటి వారి గురించి ఈ జాతీయము వాడుకలో ఉంది.
సమాలించు కున్నారు ; ఉదా: అతని మరణం వీరికి తీరని లోటే. విధిలేక దుఃఖాన్ని దిగ మింగు కున్నారు.
ఉదా: వారితో పోట్లాడాలని నీకు అంత దురదగా వున్నదా?
సమూలంగా నాశనమై పోవటం, నిశ్శేషంగా నశించి పోవటం ఉదా: వాడు చేసిన పని దుంప నాశనమై పోయింది.
కుక్కను కొట్టటానికి దుడ్డే కావాలా . ఏదో ఒక వంక పెట్టి చెప్పిన పనిని చెయ్యకుండా తప్పించుకోటం
సోమరులు తినటానికే పుట్టినట్టు ఎప్పుడూ తింటూ పనిచేయమంటే శక్తి లేని దూడల్లాగా కూర్చుంటారు. ఎద్దులాగా ఎక్కువగా తింటారే కానీ దానికి తగ్గట్టు పనిచేయరు.
దులపటం అంటే శుభ్రం చేయటం. తిట్టడం, విమర్శించటం కూడా. ఉదా: వాడు చేసిన తప్పుకు పట్టుకొని దులిపి వదిలి పెట్టారు.
చెడతిట్టు, దూషించు. అని అర్థము వాడు దుమ్ము తూరుపెత్తు చున్నాడు అని అంటే వాడు తిడుతున్నాడని ఆర్థము
బాగా కొట్టాడని అర్థం.
బాగా కొట్టాడని అర్థం
ఉదా: వాడు నిజం చెప్పడం లేదు: రెండు తగిలిస్తే వాడె నిజం చెప్పతాడు. దెబ్బకు దెయ్యంకూడ వదులుతుంది.
కష్టాల మీద కష్టాలు వచ్చాయి.
ప్రతీకారం తీర్చు కున్నారు. ఉదా: వారు దెబ్బకు దెబ్బ తీశారు.
విపరీతంగా ప్రవర్థింస్తుంటే ఇలా అంటారు
దబాయించడం, అతిగా బొంకడం, అడ్డూ అదుపూ లేకుండా మోసం చేసి తాను మోసగాడిని కాదని నమ్మబలకడం.దోషి దేవుడి మీద అబద్ధపు ప్రమాణాలు చేస్తే దేవుడు శిక్షిస్తాడని కొందరు నిజాలను ఒప్పుకునేవారు. కానీ మరికొందరు తప్పు చేసినా చేయలేదని దబాయించి గుళ్లో దేవుడి మీద ప్రమాణం చేయడమే కాక ఆ దేవుడి విగ్రహాన్ని కూడా ఎత్తుకొచ్చి తాము తప్పు చేయలేదని నమ్మపలుకుతుండేవారు.నిజం చెప్పమని అడుగుతున్నప్పుడు తప్పు చేసినప్పటికీ చేయలేదని తనను తాను సమర్ధించుకోటం.
ఉదా: ఈ పని పూర్తయ్యే సరికి దేవుడు కనిపించాడు. చాల కష్టమైందని అర్థం.
కష్టాలు తొలిగితే ఇలా అంటారు
ఉదా: దేవుడు చల్లగా చూడ బట్టి ఈ పని సక్రమంగా జరిగింది.
అనుమానాస్పదం: రావొచ్చు రాకపోవచ్చు: సందేహాస్పదము.
ఎంతో ధైర్యంగా అందర్నీ పనులు చేయమని ప్రోత్సహిస్తూ కొద్దిపాటి సాయం కూడా చేయక మొహం చాటుచేయటం.
అత్యాశకు పోయి నష్టాల పాలు కావటం.ఓ వ్యక్తి తన దోసిట్లో అంబలి పోస్తే తాగకుండా ఇంతలో ఇంకా ఎక్కువ అంబలి ఆ పక్కనెక్కడో ఉందని ఎవరో చెప్పింది విని దోసిట్లో ఉన్న దాన్ని కిందపారబోసి దొప్ప కోసం వెళ్ళాడట. తీరా అక్కడకు పోతే దొప్పాలేదు, దాంట్లో అంబలీ లేదు.
కొంతమంది ఏదైనా నష్టం జరుగుతున్నంతసేపూ ఏమీ చేయకుండా వూరుకొని, ఆ తర్వాత ఆ నష్టానికి కారకులైన వారిని అది చేస్తాం, ఇది చేస్తాం అంటూ ప్రగల్భాలు పలుకుతుంటారు. ఓ వ్యక్తి ఇంట్లో దొంగలుపడి దోచుకుంటున్నంత సేపూ భయం వల్ల ఏమీ మాట్లాడకుండా కూర్చుని, దొంగలెంచక్కా వెళ్ళిపోయిన తర్వాత వాళ్ళను పట్టుకొంటానంటూ పంచె ఎగ్గట్టి అందరి ముందూ బీరాలు పలికాడట. ఇలాంటిదే మరొకటున్నది: "దొంగలు పోయిన ఆర్నెల్లకు కుక్కలు మొరిగి నట్టు"
బయటకు చెప్పుకోలేని బాధ.
చాల ఆలస్యంగా పనిచేసే వారని అర్థం.
సందేహిస్తున్నాడు.
బలహీనుడు వెంటపడి ఎంతో పెద్దవారిని, బలవంతులను వేధించటం. దోమ అన్నిటా చాలా అల్పజీవి. మనిషి తలుచుకుంటే ఒక్క దెబ్బతో దాన్ని నలిపేయగలడు. కానీ అంతటి మనిషిని గదిలో ఉన్న ఒక్క దోమ శబ్దం చేస్తూనో, కుట్టి పారిపోతూనో తెగ వేధిస్తుంది.
కార్యసాధకుడు, కార్యదక్షుడు.కాళ్ళు పట్టుకునో, బతిమిలాడో, దండించో అనుకున్న పనిని మాత్రం సాధించుకొచ్చేవాడు.వాడికి పని అప్పజెప్తే అది అయిపోయినట్టే.
మనిషి మంచివాడు మాట దురుసు.దోసకాయ అంతా బాగున్నా దాన్ని అగ్రభాగాన చేదుగా ఉంటుంది.
అందంగా, ఆరోగ్యంగా, బంగినపల్లి మామిడి పండులా ఉండటం చక్కలు
చిరుతలు వీటినే కొన్ని ప్రాంతాలలో చక్కలు అని అంటారు. వీటిని హరిదాసులు ఎక్కువగా వాడుతారు. భజనలు చేసేవారు కూడా వాడుతారు. ఇలా చక్కలు వాయిస్తూ చేసే భజనను చక్కభజన అని అంటారు.
భజనలు చేసేవారు వాడే చెక్కలు కొంత పెద్దవిగానూ, ఆ చెక్కలలో గజ్జెలు మొదలవు వానిని అమర్చి వుంటాయి. వాటిని వాయిస్తున్నప్పుడు చప్పుడు వస్తుంది. దానికనుగుణంగా వారు భజన పాటలను పాడుతారు. దానినే చెక్కభజన అని అంటారు. దీనినే కొన్ని ప్రాంతాలలో రాంభజన అని కూడా అంటారు. ఈ రామభజనలు, చెక్క బనజలు వివిధ ప్రాంతీయ నామాలతో తెలుగు రాష్ట్రాలలో విస్త్రుతంగా వ్యాప్తిలో ఉన్నాయి. దాల్చిన చెక్క
Cinnamomum verum ("నిజమైన దాల్చిన చెక్క, శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క) C. burmannii (ఇండోనేషియా దాల్చిన చెక్క) C. loureiroi (వియత్నాం దాల్చిన చెక్క) C. aromaticum (చైనా దాల్చిన చెక్క) తమాల వృక్షము చాప
చాప ఒక సాధారణమైన గృహోపకరణము. దీనిని నేలమీద గాని, మంచం మీద గాని వేసి విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి ఉపయోగిస్తారు. వీటిని వెదురుతో గాని, కొబ్బరిపీచుతో గాని, వస్త్రంతో గాని తయారుచేస్తారు.
ఈతచాపలు 
ఈత ఆకులతో తయారు చేసిన చాపలను ఈతచాపలు అంటారు. గతంలో వీటి వాడకం పల్లెల్లో ఎక్కువ.
సిరిచాప సన్నని జమ్ముతో అందంగా రంగురంగులలో వీటిని అల్లుతారు. వీటిని సిరిచాపలు అంటారు. సామాన్యంగ ఇవి ప్రస్తుతం అందరి ఇళ్లలోను వుంటాయి.
జమ్ము చాపలు వీటి జమ్ము అనబడే ఒక విధమైన గడ్డితో రైతులు స్థానికంగా తయారు చేసుకుంటారు. ఇవి చాల మెత్తగా వుంటాయి.
ప్రస్టి చాపలు ప్రస్తుత కాలంలో ఈ ప్లాస్టిక్ చాపలు విరివిగా వస్తున్నాయి. జ
అచ్చ తెలుగు పదాలలో తాలవ్యాచ్చుల ముందు తాలవ్య జ గా కంఠ్యాచ్చుల ముందు దంత్య జ గా పలుకుతాం. రెండు సమీప ధ్వనులు Complementary Distribution లో ఉండే వాటిని సవర్ణాలుగానే (allophones) తప్ప, వేర్వేరు వర్ణాలుగా పరిగణించరు. అయితే, సంస్కృత పదాలను పలికేటప్పుడు మాత్రం కొంతమంది శిష్టులు కంఠ్యాచ్చుల ముందుకూడా వీటిని తాలవ్య జ గా పలకడం వినిపిస్తుంది కాబట్టి దంత్య జ ను ప్రత్యేక వర్ణంగా గుర్తించాలని వాదించవచ్చు. నిచ్చెన
నిచ్చెన (ఆంగ్లం: Ladder) అనగా నిట్టనిలువుగా గాని వాలుగా గాని ఉండే మెట్లవంటి అమరిక. ఇది సాధారణంగా వెదురు, చెక్క లేదా లోహముతో గానీ తయారుచేయబడి ఉంటుంది. దాల్చిన కుటుంబము
దీని ఆకులను కొందరు వంటలో ఉప యోగించెదరు. కరక్కాయలతో గలిపి రంగు వేయుటలో వాడుదురు. మరియు ఔషధములలో వాడుదురు. శిల్పం
భారతీయ వాస్తుశిల్పము కళగా పరిగనింపబడినది. కళ అనగా అంశము. క కారము బ్రహ్మ వాచక మగుటవలన సృష్టిని, ల కారము లయమును సూచించుచున్నందున కళకూడా సృష్టి, స్థితి, లయ రూపమైనది.64 కళలు లో 38 వ కళ వాస్తువిద్యా. అనంతాంధకార కాల గర్భమున దాగియున్న ప్రాచీన వాస్తువిజ్ఞానమును దర్శించుటకు జ్ఞానజ్యోతిలవలె అపౌరుషమైన వైదిక సాహిత్యము, పురాణము అగు శిల్పశాస్త్రములు ఇంకనూ మిగిలిఉన్నవి. అందువలన నేటికిని నష్టావిశిష్టములైన ప్రాచీన నిర్మాణములు మన కళావిశిష్టత నెలుగెత్తి చాటుచున్నవి.భారతీయ వాస్తు విజ్ఞానము ముత్కృష్ణమైనది; ఉదాత్తమైనది. మన ఆధ్యాత్మిక వికాసమున కనుగుణముగా ఆయాప్రయోజనములతో కూడిన ఆరాధనలు, ఉపాసనలు, వానికి తగిన దేవతలు, దేవాగారములు వెలసినవి. ప్రపంచ వాజ్మయమున ప్రాచీనమగు చతుర్వేదాలు ఉపనిషత్తు లయందు దేవమూర్తులు, దేవాగారములు, పూజలు ప్రస్తావించబడినవి.వేదకాలమునందు జనులు గూహలలో కాక సుందరహర్మయములలో నివసించినారు అని అథర్వణ వేదం చెప్పుచున్నది.వేదములలో రాజులకు ప్రాపదములను, రాజోద్యోగులకు శాలా హర్మ్యములు ఉండినట్లు తెలియుచున్నది. తైత్తిరీయోపనిషత్తు బ్రాహ్మణమున ఒక బ్రాహ్మణ గృహ వర్ణన కలదు. అగ్నిశాలలు, శ్మశానవాటికల నిర్మాణములు, శిలా ఫలకములపై గీయబడిన చిత్తరువుల, విగ్రహముల ప్రస్తావన తెలుపబడినది. అప్పటికే వాస్తు శిల్ప అభివృద్ధి జరుగుచుండెడను. ఋగ్వేదం న 1000 ద్వారములు గల ఒక రాజు ప్రస్తావించబడినాడు.7 మిత్రావరుణులు 100 స్తంభములు, 100 ద్వారములు గల భవనముల నాక్రామించుకిని ఉండిరి. గరగ నృత్యం
ఆంధ్ర దేశంలోనూ, రాయలసీమ లోనూ, తెలంగాణాలోనూ, కర్నాటక లోనూ కరగ అనే పేరుతోనూ తమిళంలో కరగం అనే పేరు తోనూ, ఇతర ఆంధ్ర ప్రాంతాలలో గరికె, గరిక, గరిగ,గరిగె అనే పేర్లు తోనూ ప్రచారంలో వుంది. ఈ గరగ నృత్యాన్ని నృత్యకారులెంత నేర్పుగా ప్రదర్శిస్తారో ఆ నేర్పుకు తగిన లయబద్ధ సహకారం డప్పులు వాయించే వారు అందిస్తూ వుంటారు. ఈ రెండు సమిష్టి కలయికల తోనూ ఈ గరగ నృత్యం ఎంత గానో శోభిల్లుతుంది. ఈ గరగలను సేవించడం ద్వారా ఆమ్మవారిని సేవించినట్లే భావింప బడుతుంది. గరిక అంటే కుండ అని అర్థం. ద్రౌపది తన వివాహ సమయంలో అనందావేశంతో ప్రక్క నున్న కలశాన్ని నెత్తిన పెట్టుకుని చిందులు వేసిందనీ, ఆ విధంగా అది పవిత్రం పొందిందనీ తెలుగు విశ్వవిద్యాలం జానపద కళల విభాగపు లెక్చరర్ డా: బిట్టు వెంకటేశ్వర్లు గారు అంటున్నారు. ఈ నాటికీ వివాహ సమయంలో అన్ని ప్రాంతాలలోనూ గరికె ముంత, గరిగె బుడ్డి (అలంకరించిన) ముంత, పెండ్లి సమయాలలో కుమ్మరి వారు అలివేణి కుండలతో పాటు ఈ కరికె ముంతను కూడ అందంగా రంగులతో చిత్రిస్తారు. దీనిని ఎంతో పవిత్రంగా చూస్తారు. గరికె ముంత లేకుండా వివాహం జరపరు. ఆ ముంతతో పూజా విధాన ముగింపుతో దానిని తాకించి, మంత్రాలు చదువుతారు. స్కాచ్ విస్కీ
నేడు కేవలం వేళ్ళమీద లెక్కించగలిగే బట్టిలు వారి సొంత మొలకలని కలిగిఉన్నాయి: అవి బాల్వేనె, కిల్చోమన్, హైల్యాండ్ పార్క్, గ్లెన్ ఫిద్దిష్, గ్లెన్ ఓర్డ్, బౌమోర్, లాఫ్రోయిగ్, స్ప్రింగ్ బ్యాంక్, తందు, ఎడ్రాడోర్ మొదలైనవి. ఈ బట్టీలు చేసే మొలకలకి అవసరమైన బార్లీ ఉత్పత్తి వారి ఉత్పత్తికి అవసరమైన మొలకల శాతంలో కొంత భాగాన్నే పూరిస్తుంది. అన్ని బట్టీలు నైపుణ్య మొలకలకారులనుంచి మొలకలని తెప్పించుకుంటాయి.
ఎండబెట్టిన మొలకలు (ధాన్యపు సారా, ఇతర ధాన్యాల విషయంలో) "గ్రిస్ట్" అని పిలువబడే ముతక పిండిలో పెట్టబడతాయి. ఇది మాష్ టన్ అని పిలువబడే పెద్ద గిన్నెలో వేడినీటితో కలుపబడుతుంది. గ్రిస్ట్ నానబెట్టబడుతుంది. చెక్క
చెక్కను ఇంగ్లీషులో Wood అంటారు. ఇది చెట్ల యొక్క మాను, పెద్ద కొమ్మలు మరియు వేర్ల నుండి లభిస్తుంది. ఇది చాలా గట్టిగా ఉంటుంది. ఇది పీచు నిర్మాణ కణజాలం. వందల, వేల సంవత్సరాల నుంచి దీనిని వంట చెరుకుగాను మరియు గృహ నిర్మాణ సామాగ్రి గాను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇది ఒక సేంద్రీయ పదార్థం, సెల్యూలోజ్ ఫైబర్ల యొక్క సహజ మిశ్రమం, ఇందులో ఇమిడి ఉన్న లిగ్నిన్ మాతృక (matrix of lignin) కుదింపులను నిరోధిస్తాయి. ఈ చెక్క గట్టితనం చెట్టుని బట్టి, చెట్టు పెరిగిన ప్రాంతాన్ని బట్టి, చెట్టు వయసుని బట్టి, తీసుకున్న భాగాన్ని బట్టి, తీసుకున్న పరిమాణాన్ని బట్టి మారుతూ ఉంటుంది. ఈ భూమి ట్రిలియన్ టన్నుల చెక్కను కలిగి ఉంది, ఇది సంవత్సరానికి 10 బిలియన్ టన్నుల రేటుతో పెరుగుతుంది. చెక్క వస్తువులు సమృద్ధి అయిన కార్బన్ న్యూట్రల్ పునరుత్పాదక వనరు వంటి, ఆసక్తి కరమయిన పునరుత్పాదక శక్తి. 1991లో సుమారు 3.5 బిలియన్ క్యూబిక్ మీటర్ల వుడ్ పండించబడినది. చెక్కను ఆధిపత్యంగా ఫర్నిచర్ మరియు భవన నిర్మాణం కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. చీకటి
చీకటి అనే పదం నిఘంటువు ప్రకారం చీకు మరియు కట్టు అనే రెండు పదాల కలయికతో ఏర్పడింది.
చీకటికి సంస్కృతంలో అంధకారము, అంధము, అగువు, ఆసక్తము, తమస్సు, తిమిరము, నభోరజస్సు, నిశాచర్మము, నీలపంకము, భూచ్ఛాయ, మబ్బు, మేచకము, రజోబలము, రజోరసము మొదలైన పేర్లు ఉన్నాయి. సూత్రము
సూత్రము [ sūtramu ] sūtramu. సంస్కృతం n. A thread, cord, line, yarn, twine. తంతి, నూలు, నూలిపోగు, దారము. A brief or precept in grammar, &c., an aphorism. అనేకార్థబోధకసంక్షిస్తవాక్యము. An expedient, contrivance; an artificial piece of work; a machine, ఉపాయము, యంత్రము. కపట a delusive contrivance. నాటకసూత్రధారి. "the unseen mover of the world's machine," an epithet of God. జతసూత్రము a water work, a hydraulic engine. వ్యాకరణసూత్రము a concise rule of grammar. ఆపస్తంబసూత్రము the institutes of Apastamba. మీ గోత్రసూత్రములేమి what is your family name? and what is your creed? మంగళసూత్రము the thread with which the marriage badge is tied on the bride's neck. యజ్ఞసూత్రము the sacred thread worn by the three principal classes of the Hindus. "స్మృతిసూత్రసమాజములకు." A. i. 43. సూత్రగాడు sūtra-gādu. n. An artist, a contriver or maker of any machine. యంత్రకాడు. సూత్రధారకుడు, సూత్రధారుడు or సూత్రధారి sūtra-dhārakuḍu. n. The manager or principal actor in a play or drama; the person behind the scenes who pulls the strings of puppets. An instigator, secret agent, or tempter. మేళనాయకుడు, ఆటాడించువాడు, నడిపించువాడు. "జగన్నాటక సూత్రధారికి." T. ii. 77. "నేసూత్ర ధారిమీరందరుబహురూపులని." B. X. 297. సూత్రపట్టు sūtra-paṭṭu. v. a. To "lay the line," as a bricklayer does. దారము పట్టు. "బ్రహ్మతనుచేయులోక ప్రపంచమునకు, దారతమ్యంబు దెలుపంగదలచి యొక్కొ, సూటిమీంటికి నేలకు సూత్రపట్టు, వీకనీరంథ్ర ధారాళవృష్టి గురిసె." R. vi. 3. "పరగ వీధులుపురినూత. పట్టినట్టు." A. i. 4. సూత్రపడు sūtra-paḍu. v. n. To match, ౛తపడు. సూత్రించు sūtrin-ṭsu. v. a. To lay down a rule, to enact. సూత్రముగా నేర్పరచు, సూత్రపరచు. చెక్క భజన
ఇలా ఎన్నో కొల్లలు కొల్లలుగా భజనలో వాడుకునే జానపద గేయాలున్నాయి. వీటిలో చాల వరకు ఆయా ప్రాంతీయ భాషా మండలి కాలలో ఎన్నో పాట లున్నాయి. ఏది ఏమైనా చెక్క భజన సకల కళా సమన్వితమైన జానపద నృత్య కళారూపం. దీనిని నేడు తెలుగు విశ్వ విద్యాలయం చేపట్టి శిక్షణా శిభిరాల ద్వారా పునరుద్ద రిస్తున్నది. దీనిని డా|| చరిచర్ల కృష్ణా రెడ్డి గారు సక్రమంగా నిర్వహిస్తున్నారు. దాల్చిన చెక్క
ఇవి కాక Cinnamomum verum' యొక్క అంటు రకాలు ఉపయోగంలో ఉన్నాయి. ధనువు
విల్లు ఆకారంలో నిర్మించిన ప్రవేశ ద్వారాన్ని ఆర్చి అంటారు. చాకలి
పెళ్లిల్లలో చాకలి చేయాల్సిన సాంప్రదాయ పనులు చాల వుంటాయి. దీవిటి పట్టడం, "చాకలి సాంగెం" అనె ఒక కార్యక్రమం వుండేది. అది లేక పోతె చాల లోటు. పంతులు గారు కూడా కొన్ని సందర్భాలలో చాకలి ఎక్కడ అని పిలుస్తుంటాడు. పెళ్ళి సందర్భంగా చాకలికి ప్రత్యేకించి డబ్బులు ఇవ్వరు. కాని అక్కడ తలంబ్రాలు పోసిన బియ్యం చాకలికే చెందుతాయి. అలాగే మంగళ స్నానం తర్వాత విడిచిన బట్టలు కూడా చాకలికె చెందు తాయి. జాతరలు, గ్రామ దేవతల పూజలందు చాకలే పూజారి. సమాజంలో ముఖ్యమైన పాత్ర వహించిన ఈ చాకలి వృత్తి ప్రస్తుతం పూర్తిగా కనుమరుగైనది. అప్పట్లో వంకల్లో వాగుల్లో ఎక్కడ పడితె అక్కడ నీళ్లు లభించేవి. వారి పని సులువయ్యేది. రాను రాను నీటి లబ్యత తక్కువయ్యె కొద్ది నీటి కొరకు పొలాలలోని బావుల వద్దకు పరుగులు తీసి, అవికూడ అడుగంటగా, రైతులు వరి పండించడం మానేయగా.. వారికి రావలసిన మేర సరిగా రాక, ఇలా ఎన్నో అడ్డంకులు ఎదుర్కొని క్రమంగా ఆ వ్వవస్థ కనుమరుగైనది. చాల తక్కువగా వుండే చాకలి కులం సామాజిక మార్పులతో చెల్లా చెదురై అంతరించి పోయింది. తరతరాలుగా బట్టలుతికిన చాకిరేవులలో చాకి బండలు నునుపు దేలి చాకలి వృత్తికి సాక్షిభూతంగా నేటికి అక్కడక్కడా పడి ఉన్నాయి. పల్లె ప్రజలు ఎవరి బట్టలు వారె వుతుక్కుంటూ కాలం వెళ్ల దీస్తున్నారు. కాక పోతె బట్టల మురికి అతి సులభంబా వదల గొట్ట డానికి అనాడు లేని డిటర్జెంటులు, పౌడర్లూ, సబ్బులు, బట్టలు ఉతికే యంత్రాలు ఇప్పుడొచ్చాయి. పైగా మురికి అంతగా అంటని, అంటినా సులభంగా వదిలిపోయే టెర్లిన్, టెరికాట్, పోలిస్టర్ వంటి బట్టలు ఎక్కువైనాయి. దాంతో గృహస్తుల బాధ కొంత వరకు తీరింది. చాకలి లేని లోటు కొంత వరకు తీరింది. చాకలి వృత్తి కేవలం మురికి బట్టలను వుతకడం మాత్రమే కాదు... అతనికి అనేక సామాజిక పనులు కూడా వుండేవి. అన్ని ప్రాంతాలలోను చాకలి వృత్తి ఇంచు మించు కనుమరుగైనది. ఎవరి బట్టలను ఎక్కువగా వారే వుతుక్కుంటున్నారు. మరి... ఇతర సామాజిక కార్యక్రమాల సంగతి... అవి ఏవంటే... ముట్టు బట్టలను ఉతకడం, ఆడపిల్లలు సమర్థాడినప్పుడు స్నానం చేయించడము, పురుడు పోసినప్పుడు స్నానం చేయించడము, చావు వంటి అశుభ కార్యాలకు దీవిటి పట్టడం, పెళ్ళి వంటి శుభ కార్యాలకు దీవిటి పట్టడం, ఇలాంటి కార్యక్రమాలు ఏనాడో కనుమరుగైనవి. పాత సంప్రదాయాలను మరువలేని వారు ఆ యా సమయానికి ఒక చాకలి కులస్తుని అద్దెకు పిలిపించితూ తూ మంత్రంగా ఆకార్యక్రమం జరిగిందని పిస్తున్నారు. దీన్ని బట్టి చాకలికి ఆ రోజుల్లో ఎంతటి పరపతి ఉండేదో ఊహించు కోవచ్చు. అది ఆనాటి చాకలి ప్రాముఖ్యత. భారతీయ దుస్తులు
పట్టు దారంతో అల్లిన మెత్తని చీర ను పట్టుచీర అంటారు. భారతదేశంలో అన్ని శుభకార్యాలకు, పండుగ లకు ఎక్కువగా పట్టుచీరలు ధరించడానికి ఇష్టపడతారు. గడ్డి
గడ్డి [ gaḍḍi ] gaḍḍi. తెలుగు n. Grass. కసవు. వరిగడ్డి rice straw. గడ్డి మొలతాడు a small cord made of the darbha or sacred grass worn around the waist by a young Brahmin in the ceremony of investing him with the sacred thread. కామంచిగడ్డి or కామాక్షికసవు the Citronella, or Andropogon Nardus. (Watts.) గడ్డితలకాయ gaḍḍi-tala-kāya. n. A hair-brained fellow, a soft-headed fool. గడ్డిపరక gaḍḍi-paraka. n. A blade of straw or grass గడ్డిపాము gaḍḍi-pāmu. n. A species of snake. గడ్డిపిట్ట gaḍḍi-piṭṭa. n. A kind of bird: there are three sorts, named ఎర్రగడ్డిపిట్ట, బిత్తరిగడ్డిపిట్ట and భూతగడ్డిపిట్ట. గడ్డిబొద్దున gaḍḍi-bodduva. n. A ring of grass rope to set a pot on. చుట్ట కుదురు. 20వ శతాబ్దం పూర్వభాగంలో పల్లెల్లో తెలుగు ప్రజల జీవనవిధానం
ఆరోజుల్లో [[వరి పంట]] పండించాలంటే ... పొలాన్ని మూడు సార్లు [[మడక]] తో దున్ని, చువరి [[దుక్కి]]లో పశువుల ఎరువును వేసి చదును చేస్తారు. నీళ్లలో కలిపి దున్నే దుక్కిని [[అడుసు దుక్కి]] అని, నీళ్లు లేకుండా మెట్ట పొలాలలో దున్నే దుక్కిని [[వెలి దుక్కి]] అని అంటారు. [[వెలి దుక్కి]]కి తగుమాత్రం తేమ వుండాలి. తేమ ఎక్కువగా వుంటే దున్నరు. ఆ తేమ శాతాన్ని [[పదును]] అంటారు. అడుసు దుక్కి దున్నిన తర్వాత ఒకపెద్ద చెక్క పలకను ఎద్దులకు కట్టి అడుసులో ఒక సారి తిప్పితే పొలం అంతా చదునుగా అవుతుంది. ఆ తర్వాతి పొలం అంతా ఆకు పరచి ఆ ఆకును కాళ్లతో బురద లోనికి తొక్కుతారు. ఆకు అనగా, [[కానుగ]], [[వేప]], [[గంగ రావి]], [[జిల్లేడు]] మొదలగు ఆకు తెచ్చి అడుసు లో వేసి తొక్కుకాతారు. పొలాల గట్టు మీద ఈ ఆకు చెట్లు లేనివారు అడవికి వెళ్లి కనిపించిన ఆకు కొమ్మలను కొట్టి [[మోపు]]లుగా కట్టి తెచ్చి పొలంలో పరచి తొక్కుతారు. ఇది పంటకు చాల సారవంత మైన [[సేంద్రియ ఎరువు]]. తర్వాత అది వరకే నారు పోసి వుంచుకున్న వరి [[నారు]]ను పీకి కట్టలు కట్టలుగా కట్టి పొలంలో వరుసలుగా వేస్తారు. ఆడ కూలీలు వచ్చి నాట్లు వేస్తారు. ఈ కూలీలు నాట్లు వేస్తూ పాటలు పాడతారు. ఈ పాటలు ఒకరు ఒక [[నుడుగు]] పాడితె మిగతా వారు కోరస్ గా పాడు తారు. ఆ దృశ్యం చూడ ముచ్చటగా, ఆ పాటలు విన సొంపుగా ఎంతో ఆహ్లాద కరంగా వుంటుంది. మధ్యాహ్న సమయానికి పొలం యజమాని ఇంటి నుండి కూలీలకు (అన్నం) సంగటి వస్తుంది. అప్పుడు కూలీలు బయటికి వచ్చి తమ బురద కాళ్లను కడుక్కొని చెట్టు కింద కూర్చొని చేతిలో [[సంగటి]] ముద్దను వేయించుకొని తింటారు. కొందరు చిన్న పిల్ల లున్న తల్లులు రెండు ముద్దల సంగటిని కొంగులో వేసుకుని మూట గట్టుకొని తాము తెచ్చుకున్న గిన్నెలో కూర పోయించు కొని ఇంటి కెళ్లి తమ పిల్లలకు అన్నం పెట్టి, చంటి పిల్లలుంటే వారికి పాలిచ్చి తిరిగి పనిలోకి వస్తారు. పొద్దు పోయిందాక వారు పని చేసేవారు.
[[దస్త్రం:Paddy field.JPG|thumb|right|పొట్టకర్ర మీదున్న వరి పొలము]]
వరి నాటిన నాలుగు వారాలకు [[కలుపు]] తీయాలి. ఇది కూడ [[బురద]]లో పనే. ఆడవారి పనే. తెల్ల వారి [[సద్దులు]] తాగి పనిలోకి దిగితే మధ్యాహ్నం ఒంటిగంటకు [[సంగటి]] తిని అరగంట అలసట తీసుకుని మల్లీ పనిలోకి దిగుతారు. కలుపు తీత లో కూడ వీరు పాటలు పాడుతారు. వరి నాట్లు, కలుపు తీయడం ఈ రెండు పనులలోనె ఈ పాటల కార్యక్రమం వుంటుంది. మిగతా ఏ పనిలోను ఈ కోరస్ పాటలుండవు. ఈపాటలు వారికి పనిలోని అలసటను మరిపించి మనసుకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయి.ఆ రోజుల్లో ఈ కూలివారికి డబ్బురూపంలో కాక వస్తు రూపంలో [[కూలి]] ఇచ్చేవారు. అనగా ఒక కూలికి రెండు బళ్ళల వడ్లు ఇచ్చేవారు. ఆతర్వాత కొంత కాలానికి డబ్బులను కూలీగా ఇచ్చే పద్దతి వచ్చింది. ఏ పనికైనా కూలిగా డబ్బులు తీసుకున్నా వరి పంటకు సంబందించిన పనికి మాత్రము... వడ్లను మాత్రమే కూలిగా తీసుకునేవారు. కొంత కాలానికి అన్ని పనులకు డబ్బులే కూలిగా ఇచ్చే పద్దతి వచ్చింది. మెదట్లో ఒక మనిషి కి ఒక రోజుకు కూలి అర్థరూపాయి గా వుండేది. ఆ తర్వాత... తర్వాత అది పెరిగి ఈ రోజుకి అనగా 2011 వ సంవత్సరానికి 150 రూపాయలైంది. పని గంటలు మాత్రము తగ్గినాయి. అప్పట్లో పొద్దున ఎనిమిది గంటలకు పనిలోకి వస్తే సాయంత్రం పొద్దు పోయిందాక పని చేసే వారి. ఇప్పుడు పొద్దున 8 గంటలకు పనిలోకి దిగి మధ్యాహ్నం భోజన సమయానికి అనగా ఒంటి గంటకు దిగి పోతారు.
[[దస్త్రం:సద్దలు పైరు.JPG|thumb|right|సద్దపైరు]] కూర్మావతారము
హిందూమత పురాణాల లో శ్రీమహావిష్ణువు యొక్క దశావతారాల లో రెండవ అవతారం కూర్మావతారము. కూర్మము అనగా తాబేలు. దేవదానవులు అమృతము కోసము పాలసముద్రాన్ని మథించడానికి మందర పర్వతాన్ని కవ్వంగా నిర్ణయించి, పాలసముద్రంలో వేస్తే అది కాస్తా ఆ బరువుకి పాలసముద్రంలో మునిగిపోతుంటే, విష్ణుమూర్తి కూర్మావతారములో దానిని భరిస్తాడు. ఇది కృతయుగం లో సంభవించిన అవతారం[1]. కొల్లాజ్
అనేక చెక్క కొల్లాజ్ కళా సృష్టులు చిన్నగా ఉండి, ఒక వర్ణచిత్రం మాదిరిగా చట్రములో బిగించి వేలాడతీయవచ్చు. దీనిలో సాధారణంగా చెక్క ముక్కలు, చెక్క పేళ్ళు లేదా పొలుకులు ఒక కాన్వాస్ పై (వర్ణచిత్రం అయితే) లేదా ఒక చెక్కపలక పై అమర్చబడి ఉంటుంది. చట్రములో అమర్చబడి చిత్రం లాగా ఉండే ఇటువంటి చెక్క శిలాపలక కొల్లాజ్ లు ఆయా పదార్ధాల యొక్క లోతు, సహజ రంగు మరియు అల్లికలో ఉన్న వైవిధ్యము వంటి అంశాలను అన్వేషించడానికి అవకాశం ఇస్తుంది. అదే సమయములో, భాష, సంప్రదాయాలు, చిత్రాలను గోడలో వేలాడదీసే పద్ధతికి సంబంధించిన చారిత్రాత్మక అనుకంపాలకు అనుకూలంగా ఉపయోగించుకోవడానికి సహాయపడతాయి. చెక్క కొల్లాజ్ పద్ధతులు కొన్ని సార్లు వర్ణచిత్రాలు గీయడం మరియు ఇతర మాధ్యమములో కలుపబడి, ఒకే కళా సృష్టిగా కూడా వాడబడుతుంది. చద్దన్నం
రాత్రి వండుకున్న అన్నంలో పాలను పోసి దానిలో చేమురు అనగా కొద్దిగా మజ్జిగ లేక పెరుగును పాలు తోడుకునేందుకు అనగా గడ్డ కట్టుకునేందుకు వేస్తారు. ఈ విధంగా పాలు పోయడం ద్వారా గడ్డ కట్టుకున్న పెరుగన్నంను చద్ది అంటారు. 
ఈ చద్దికి తిరగమాతవేస్తే దానిని దద్ధోజనం అంటారు. నుదురు
లలాటము [ lalāṭamu ] lalāṭamu. సంస్కృతం n. The forehead. నుదురు, నొసలు. లలాటలిఖితము or లలాటలిపి lalāṭa-likhitamu. n. That which is written on the forehead: (what Mussulmans call 'nasib.') Luck, destiny. (Brahma is imagined to write in crooked lines on the skull, the future events of each life.) లలాటిక or లలాటపట్టము lalāṭika. n. A tiara, a fillet. ముఖపట్టిక, పాపటబొట్టు. శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క
బెరడు యొక్క రుచిని బట్టి శ్రీలంక దాల్చిన చెక్క యొక్క వివిధ పంటలు: గడ్డ
గడ్డ [ gaḍḍa ] gaḍḍa. తెలుగు n. A lump, mass or clod, మంటిపెల్ల. Any bulbous root. దుంప. An island. ద్వీపము. A continent or part of the earth. A bank, brink, edge. A boil or ulcer, వ్రణము. తెల్లగడ్డ or వెల్లుల్లి garlic. ఎర్రగడ్డ an onion. గడ్డకట్టు to solidify, to gather into a lump. గడ్డనెక్కు to escape. గడ్డనువేయు to rescue. గడ్డపలుగు gaḍḍa-palugu. n. A pickaxe, an instrument for breaking clods. గడ్డపార gaḍḍa-pāra. A crowbar. గడ్డపొయ్యి a fire place formed by putting three stones or clods of earth together. గడ్డలుగా ఏర్పరిచిన పొయ్యి. దాల్చిన కుటుంబము
దాల్చిన చెట్లను మన దేశములో అంత శ్రద్ధతో పెంచుట లేదు. అవి పడమటి కనుమల మీద బెరుగు చున్నవి. సాధారణముగ అన్ని నేలలందును పెరుగ గలవు కాని, మంచి నేలలు కానిచో చెక్క బాగుండదు. ఈ చెట్లు కొమ్మలను పాతినగాని గింజలను బాతిన గాని మొలచును. ఆరేడడుగుల దూరమున గోతులు తీసి వానిలో నాలుగైదేశ కాయలను పాతుదురు. మొక్కలు బాగుగ నెదిగిన పిమ్మట వానిని గురించి మనమంత జాగ్రత పుచ్చుకొన నక్కర లేదు. వాని చుట్తు నుండు చెత్త మొక్కలను పెరిగి వైచిన చాలును. కొంత ఎత్తు ఎదిగిన పిమ్మట వాని చిగుళ్ళను గోసి వేయుదురు. ఆరేడేండ్లెదిగన పిమ్మట బెరడును గొయ్య వచ్చును. మానుకును చుట్టుగాక రెండు వైపులనే గోయుదురు. కోయుట వర్షకాలములో నయ్యేఅ బెరడు సులభముగ వచ్చును. బెరడును గోసిస తరువాత నొక చెక్కమీద నొక దానిని జేర్చి గట్టిగా బిగించి కట్టి ఒక దినముంచెదరు. మరు నాడు ఆ చెక్కలపై నున్న పొరను కత్తితో గీసి వైచి వానిని నీడలో ఆర బెట్టుదురు. దానినే ముక్కలుగా కోసి అమ్మదెచ్చు చున్నారు. జాతీయములు - ద, ధ
కన్నం వేయటం అంటే దొంగతనం చేయటం.ధన వంతుల ఇళ్ళల్లో దొంగతనాలు చేసి ఆ ధనాన్ని పేదలకు పంచితే ధర్మ కన్నం అంటారు. దాల్చిన నూనె
దాల్చిన నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.దాల్చిన చెట్టు యొక్క బెరడును దాల్చిన చెక్క అంటారు.దాల్చిన చెక్కను ఆనాదిగా చీనా మరియు ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగించినట్లు తెలుస్తున్నది.అలాగే దాల్చిన నూనె ను కూదా వైద్యంలొ,కాస్మాటిక్సులలో,మరియు వంటలలో వాడుతారు . దాల్చిన చెక్కను ఆహారంలో /వంటల్లో మంచి వాసన రుచి ఇచ్చుటకు ఉపయోగిస్తారు.దాల్చిన నూనెను పలు జబ్బుల నివారణకు ఇతర మందులతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు.దాల్చిన నూనె ను దాచిన చెట్టు బెరడు మరియు ఆకులనుండి ఉత్పత్తి చేస్తారు.దాల్చిన చెట్టు వృక్షశాస్త్ర పేరు సిన్నమోముమ్ జిలానీకమ్(Cinnamomum zeylanicum ) దీనికి మరోపీరు సిన్నమోముమ్ వెర్వున్(Cinnamomum vervun) పెళ్ళి
నిశ్చయ వివాహం: పెద్దలు నిర్ణయించి కుదిర్చిన పెళ్ళిని నిశ్చయ వివాహం అంటారు. నిశ్చయ వివాహాన్ని ఆంగ్లంలో ఆరేంజ్డ్ మ్యారేజ్ (Arranged marriage) అంటారు. హిందూ సాంప్రదాయం ప్రకారం భారతదేశంలోని హిందువులు నిశ్చయ వివాహాలను జరిపిస్తున్నారు. వధువు: హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం లక్ష్మీ, సరస్వతి, పార్వతి ల ఏకాత్మక రూపంగా వధువును తలుస్తారు. పచ్చదనంతో లోకాన్ని చైతన్య పరచే ప్రకృతి యొక్క ప్రతిరూపంగా వధువుయొక్క కాళ్ళకు పారాణి పూసి జడలో మల్లెలు తురిమి మొహానికి పసుపును రాసి అలంకరిస్తారు. వరుడు:త్రిమూర్తుల దివ్యస్వరూపం. విధాత చూపిన విజయోన్ముఖ పథంలో విజ్ఞతతో నడిచేందుకు సిద్ధమైన సిద్ధ పురుషునిగా వరుడిని తలుస్తారు. పెళ్ళి చూపులు: తెలుగు వారి పెళ్ళిళ్ళలో ఉండే ఆ సందడి, సంతోషం ఎవరూ మరువలేరు. సకుటుంబ సపరివార సమేతంగా, బాజా భజంత్రీల నడుమ, సంతోషంగా జరిగే ఆ కళ్యాణ మహోత్సవం అందరి జీవితాలలో ఒక మరువలేని సంఘటన. పెళ్ళి చూపులతో పెళ్ళి కార్యక్రమం ప్రారంభం అవుతుంది. సాంప్రదాయం ప్రకారం అబ్బాయి, అమ్మాయి ఇంటికి బంధువర్గ సమేతంగా వెళ్ళి అమ్మాయిని చూస్తారు. కట్న కానుకలు, లాంఛనాలు అన్నీ కుదిరాక నిశ్చితార్థపు తేదీ నిర్ణయించు కుంటారు. ఆహ్వాన పత్రికలు: నిర్ణయించబడిన ముహూర్తానికి వరుని తరపువారూ, వధువు తరపువారూ వారి వారి కులాచారానుసారంగా ఆహ్వానపత్రికలు ముద్రించుకుంటారు. వీటిని శుభలేఖలు|పెళ్ళి పత్రికలు అంటారు. మంగళ సూచకంగా శుభలేఖకు నాలుగువైపులా పసుపు పూస్తారు. పెళ్ళి పిలుపులు: బంధుగణమును పిలుచుకొనుట అనేది పెళ్ళిళ్ళలో సర్వ సాధారణం. ఎక్కడెక్కడో ఉంటూ, అప్పుడెప్పుడూ కలిసే బంధువులందరూ కలువవగలిగే మంచి సందర్భాలు, పెళ్ళిళ్లు. ఆ కలయికలకు వేదికగా పెళ్ళివారి ఇల్లు మారిపోతుంది. సరంజామా:పెళ్ళి సరంజామా కొనటం అనేది పెళ్ళి వారి ఇండ్లలో అన్నిటికంటే పెద్దపని. పెళ్ళి అనగానే పట్టుచీరల రెపరెపలు, బంగారు ఆభరణాల ధగధగలు, కొత్తకొత్త వస్తువులు ఇలా అన్నీ కొత్తగా కొనుక్కుంటారు. కళ్యాణ మండపము: కొందరు మండపములను వాడితే మరికొందరు వాడరు. సాధారణంగా పల్లెలలో కొబ్బరి ఆకుల పందిరి వేయుట వలన మండపంయొక్క ఆవశ్యకత తక్కువ. పట్టణాలలో టిప్ టాప్ పందిరి వేయుట వలన మండపాలు తప్పని సరిగా వాడటం జరుగుతుంది. నిశ్చితార్ధము: వధూవరులు పరస్పరం నచ్చాక వారి తలిదండ్రులు కట్నకానుకలు, ఆభరణాలు మొదలగు విషయాలు మాట్లాడుకొన్న తరువాత ఒక శుభముహూర్తంలో పురోహితుడు బంధుమిత్రుల సమక్షంలో పెళ్ళి ముహూర్తాన్ని లగ్న పత్రికగా రాయించి, లగ్న పత్రికలు, తాంబూలాలు మార్చుకొంటారు. ఈ వేడుక ఒక పెళ్ళి కొరకు ఒప్పందం లాంటిదనుకోవచ్చు. నిశ్చితార్థం రోజున అమ్మాయి, అబ్బాయి ఉంగరాలు మార్చుకోవటంతో సగం పెళ్ళి జరిగినట్టుగానే భావిస్తారు. నిశ్చితార్థం అనగా వివాహ నిశ్చయం. వీలైనంత తక్కువ సమయంలో లేక నిర్ణిత కాల వ్యవధిలో వివాహంద్వారా సంబంధాన్ని ఏర్పచుకుని ఏకమవడానికి చేసిన ప్రతిపాదనను వాగ్ధానం ద్వారా నిశ్చయించుకోవడాన్ని నిశ్చితార్థం అంటారు. దీనిని ఇంగ్లీషులో Engagement అంటారు. నిశ్చితార్ధం జరిగిన తరువాత పెళ్ళి అయ్యేంత వరకు నిశ్చితార్ధపు జంట లోని అబ్బాయిని పెళ్ళి కుమారుడు అని అమ్మాయిని పెళ్ళి కుమార్తె అని వ్యవహరిస్తారు. స్నాతకము: పెళ్ళి కుమారుని ఇంటిలోగాని, కళ్యాణమండపంలోగాని లేదా విడిదిలోగాని పురోహితులు స్నాతక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. విఘ్నేశ్వర పూజతో మొదలుపెట్టి, అన్ని ప్రాయశ్చిత్తాల కోసం, శరీర శుద్ధి కోసం బ్రాహ్మణులు వరునిచే గోత్ర ప్రవరలు చేయిస్తారు. కాశీప్రయాణం: బాజా భజంత్రీల మధ్య వరుడు గొడుగు పట్టుకొని చేత్తో కర్ర పుచ్చుకొని కాళ్ళకు పాదుకలు ధరించి మెడలో పసుపు బట్టను వేసుకొని తాను సన్యాసం స్వీకరించేందుకు కాశీయాత్రకు పోతున్నానని బయలుదేరుతాడు. వధువు సోదరుడు వచ్చి 'అయ్యా, బ్రహ్మచారిగారూ! మీకాశీ ప్రయాణం విరమించుకోండి. మా సోదరిని వివాహం చేసుకొని గృహస్థుగా జీవించండి', అని చెప్పి బొట్టు పెట్టి, నూతన వస్త్రాలను ఇచ్చి వెనుకకు తీసుకొని వస్తాడు. కొన్ని కులాల వారికి ఈ సంప్రదాయం లేదు. వరపూజ (ఎదురుకోలు):కాశీయాత్ర విరమించుకొని వరుడు కళ్యణ మండపానికి వస్తుంటే కన్యాదాత మేళ తాళాలతో, పానకం బిందెలతో, కొత్త బట్టలతో ఎదురేగి స్వాగతం పలుకుతాడు. పానకం వరునికి ఇచ్చి రుచి చూపించి తరువాత బంధువులందరికీ ఇస్తారు. తరువాత కన్యాదాత అందరినీ మండపానికి తీసుకెళతాడు. గౌరీవృతం: పెళి ము౦దు చేసే వఁత౦ మంగళ స్నానాలు:అబ్బాయి, అమ్మాయికి నలుగుతో సనాన౦ చేయడ౦. కన్యావరణము:బ్రహ్మచర్యాన్ని వదిలి గృహస్థాశ్రమాన్ని పొందుటకై వచ్చే వరునికి ఎదురేగి 'నాయనా నా కుమార్తెను భార్యగా స్వీకరించి కలకాలం వర్దిల్లమ'ని కన్యాదాత దీవిస్తాడు. మధుపర్కం: మధువు అంటే తేనె.కుమార్తెకు భర్తగా వరుని ఎంపిక తరువాత అతను వధువు తల్లి తండ్రికి సంప్రదాయం అనుసరించి పుత్ర సమానుడౌతాడు.వివాహానంతరం మధుపర్కము అంటే తీయని పానీయము అని అర్ధము. ఇంతకు ముందు దీనిని ఎక్కువగా ఉపయోగించేవారు. ప్రస్తుతము దీనికి బదులుగా వరునికి పంచదార రుచి చూపిస్తున్నారు. యజ్ఞోపవీతధారణ: మహాసంకల్పం: కాళ్ళు కడుగుట: సుముహూర్తం (జీలకర్ర, బెల్లం): పెళ్ళిచూపులతో ఒక కార్యక్రమం పూర్తి అయిన పిదప వారిరువురి జాతకాల ననుసరించి జ్యోతిష్యములో అనుభవమున్న పండితులతో పెళ్ళికి తగిన ముహూర్తం నిర్ణయించ బడుతుంది. వారు నిర్ణయించిన ముహూర్తానికి వరుడు వధువు తలపై జీలకర్ర బెల్లం పెట్టడం జరుగును. ఈ కార్యక్రమమునందు ఈ క్రింది మంత్రము చదువుతారు. ఒడి
తెలుగు భాషలో ఒడి కి సంబంధించిన వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. ఒడి అనగా తొడ పైభాగము లేదా ఒడువు. ఆవుకు ఒడిజారినది నేడో రేపో దూడవేయును అంటారు. ఒడ్డాణము స్త్రీలు ఒడి భాగంలో ధరించే ఆభరణము. "ఒడికట్టు" అనగా ప్రయుత్నించు అని అర్ధం. ఉదా: వాడు పాపానికి ఒడికట్టెను. స్త్రీలు ధరించే మొలనూలును "ఒడిదారము" అని కూడా అంటారు. హిందువుల వివాహం సమయంలో వధువు ఒడిని ధరించిన వస్త్రంలో పోసిన బియ్యమును "ఒడిబ్రాలు" అంటారు. పంచె
సంస్కృత పదం ధౌత నుండి ధోతి వ్యుత్పత్తి అయినది. దీనిని ఒడిశా, హిందీ లలో "ధోతి" అని, గుజరాతీలో ధోతియు అని, బెంగాలీలో ధుతి అని అస్సామీలో "సురియా" అని, పంజాబీలో "లాచా" అని, మళయాళంలో "ముండు" అని, కొంకణ్లో ధోతార్, అంగోస్తర్, ఆడ్-నెశ్చె, లేదా పుడ్వె అని, మరాఠీలో "ధోతార్" లేదా పంచె అని, కన్నడంలో కూడా "పంచె" అని పిలుస్తారు, పంజాబీలో లాచా అని, ఉత్తర ప్రదేశ్, బీహార్, తేరై ల నగరాలలో మర్దానీ అనీ, తమిళంలో వేట్టి లేదా వేష్టి అనీ పిలుస్తారు. చెక్క భజన
ఇది చాల శ్రమతో కూడుకున్న కళారూపం. అందరూ సమానంగా అడుగులు వేయాలి. అందరూ ఒకే రకంగా వలయా కారంగా తిరిగాలి. ఒకే రకంగా చేతుల్లో ఘల్లు ఘల్లు మనే చెక్కలను పట్టుకోవాలి. అందరూ కలిపి కట్టుగా తాళం వేయాలి. ఒకే రకంగా ఆగి చలనాలను చూపించాలి. ఒకే సారి ఎగరటం, కూర్చోవట, గుండ్రంగా తిరిగటం. ఎగురుతూ గుండ్రంగా తిరుగుతూ భజన చేయటం చెక్క భజన విశిష్టత. ప్రతి పాటకూ నృత్యం మారుతుంది. పాట మారుతుంది. భావం మారుతూంది. వరుసలు మారుతాయి. తాళం మారుతుంది. తెలుగు వారి భక్తిరస కళారూపాలలో చెక్క భజన ఒక సుందర కళారూపం.
ఇలాంటి శాస్త్రీయ జానపద కళారూపాన్ని శాస్త్రీయ నృత్య కారులు పల్లెటూరి కళారూపంగా పామర కళారూపంగా ఏదో పని లేక తీరిక సమయాల్లో ఉవుసు పోక కుఱ్ఱ వాళ్ళందరూ కలిసి చేసుకునే ఏదో చెక్కభజనగా తేలికగ భావంతో చూసి ఇలాంటి కళారూపాలన్నిటినీ అణగ ద్రొక్కి వేశారు. చెక్క భజనలో తాళం లేదా? లయ లేదా, గమకం లేదా, పాట లేదా? అంగికాభినయ విన్యాసంతో కూడిన నృత్యం లేదా? అభినయంతో కూడిన ముఖ భావాలు లేవా? భక్తి పాటల తన్మయత్వంలో ముఖంలో చూపించే సాత్వికాభావాలు లేవా? అందరికీ అర్థ మయ్యే భాష లేదా? ముఖంలో సాత్విక భావం లేదా? చిరుగజ్జెల సవ్వడితో చేసే నృత్యం లేదా? అందరు ఒకే రకంగా తిరుగుతూ. కూర్చుంటూ, లేస్తూ గిరకాలు కొడుతూ క్రమ శిక్షణతో కూడిన శాస్త్రీయమైన తాళ గతులు లేవా? స్వర గతులు లేవా? బృందాన్నంతా ఏక త్రాటి మీద నడిపే గురువు లేడా? ప్రేక్షకులందర్నీ ముగ్ధులను చేస్తూ పాటలు పాడే శ్రావ్వమైన కంఠాలు లేవా? ఎన్నో ఉన్నాయి. అల్లుడు నోట్లో శని అన్నట్లు ఆదరణ తగ్గి పోయింది. అయినా పల్లె ప్రజలు ఈ నాటికీ ఈ కళా రూపాన్ని బ్రతికించు కుంటున్నారు. ఈ నాటికీ అన్ని ప్రదేశాల్లోనూ ఈ కళారూపం బ్రతికే ఉంది.
పైన వివరించిన విధంగా ఎన్నో అడుగులు, భంగిమలూ, వివిధ దశలలో ఈ విధంగా నడుస్తాయి, ఆది అడుగు .. రెండు పోట్లు .. మూడు మెలిక .. కులుకుడు .. కుప్పిడుగు .. పద్మ వ్యూహము .. పర్ణశాల మొదలైన వివిధ రకాల అడుగులతో శోభాయమానంగా బృందాన్ని తయారు చేస్తాడు గురువు. పైన వివరించిన అడుగులే కాక, గురువు నేర్పిన వివిధ రకాలైన భంగిమల్ని కూడా కళాకారులచే చేయిస్తాడు. వ్రాతలో కంటే ప్రతి భంగిమనూ ప్రత్యక్షంగా చూస్తే తప్ప ఆ ప్రత్యేకతను అర్థం చేసుకోలేము. అందుకే ఈ కళా రూపాన్ని గురుకుల పద్ధతిలో తీర్చిదిదిద్దాలి. చెక్క భజన గూర్చి తెలిసిన పరిశోధకులు ఎడ్ల బాలకృష్ణా రెడ్డి గారు ఒకరు. జానపద పారమార్థిక గేయ సాహిత్యంలో చెక్క భజన కులుకు భజన, అని పేరు పెట్టారు. చెక్క భజన ప్రాచీన రూపం కులుకు భజన. మొత్తం భజనల్లో ఏడు రకాలున్నాయనీ తెలిపారు. హరి భజన, ఊరి భజన, కులుకు భజన, పండరి భజన, కోలాట భజన, సప్తాతాళ భజన, వేదాంత భజన. భజన అందరికీ సంబంధించిన జానపద కళారూపం. భజనంటే సేవ, భగవంతుని అనంత నామాలకు రూప గుణ మహిమల్ని రాగ తాశ యుక్తంగా తన్మయత్వంలో సమష్టిగా కీర్తించటం భజన అంటారు. బల్ల
"ఇదే పేరున్న గ్రామం కోసం బల్ల (గ్రామం) చూడండి."
బల్ల [ balla ] balla. సంస్కృతం n. A bench, plank, board, table. A ship's deck. The disease called spleen. గుల్మము. వారు బల్ల మీద కూర్చుండిరి they were sitting on a bench. రెండు బల్లలను జతచేయుము join the two planks together. అతని కడుపులో బల్లకట్టుకొన్నది or బల్లపెరిగినది he has a enlargement of the spleen. నీరుబల్ల the dropsy బల్లకట్టు balla-kaṭṭu. n. A large flat bottomed boat, a raft. వెడలుపైన అడుగు గల పడవ. బల్లకూర్పు balla-kūrpu. n. Wainscotting, planking, joiner's work. బల్లకూర్పుటిల్లు a house built of boards. బల్లకోల balla-kōla. n. A sort of spear of harpoon. పంట్రకోల. "భ్రమితేంద్రియములను బలునిర్రె నేసి, భాషాప్రణీతమన్బలు బల్లకోల, నీషణత్రయమను నెలుగుకన్నొడిచి." BD. v. 1443. బల్లగోలలవారు balla-gōlala-vāru. n. Lancers. "వరుసను బహుపుష్ఫ వాటికల్ నాటి, జాలవారిని దివ్వటీలను బల్లగోలలవారిని గుడిపూజరులను." BD. iii. 1016.
http://censusindia.gov.in/PopulationFinder/Sub_Districts_Master.aspx?state_code=28&district_code=23 దాల్చిన నూనె
నూనె రసాయనిక ఫార్ములా C19H22O2.అణుభారం:282.383 గ్రాములు/మోల్.ఇథనాల్ అనే ఆల్కహాల్ లో కొంత పరిమాణంలో కరుగును.దాల్చిన బెరడు/చెక్క నూనె మూడువంతుల 70% ఇథనాల్ లో ఒక వంతు కరుగును.దాల్చిన ఆకు నూనె అయినచో 2 వంతుల 70% ఇథనాల్‌లో ఒకవంతు దాల్చిన నూనెకరుగును.దాల్చిన చెక్క నునె సాంద్రత(25°C)1.010-1.030 గా,దాల్చిన ఆకు నూనె సాంద్రత(20°C)1.037-1.053 వుండును.ఎక్కువ సేపు గాలి తగిన నూనె రంగు గాఢంగా మారి,నూనె చిక్కబడును.ఎక్కువ వేడి చేసిన వగరు రుచి పొగలు,వెలువడి ఇరిటెసన్ కల్గించును.నూనెలో సిన్నమాల్డిహైడ్ /సిన్నమిక్‌ఆల్దిహైడ్ 55-78% వరకు,యూజనోల్ 10% వరకు ఉండును.[2] ఉప్పుచెక్క
ఇందులో ముఖ్యంగా వుండాల్సిన వన మూలికలు, 'అడవి గుమ్మడి", మద్ది చెక్క, నేరేడు చెక్క, నల్లేరు, కలబంద గడ్డ, మారేడు కాయ, పన్నేరు గడ్డ, ఉసిరి, మాదీ ఫలం, వెలగపండు, మామిడి ముట్టి, మన్నేరు గాయ,అడవి ఉల్లి ఇలాంటివి కొన్ని తప్పనిసరైనవి వున్నాయి. ఆవి గాక తమకు తోచిన అడవిలో దొరికే చెట్ల భాగాలు, అనగా కొన్న కాయలు, కొన్ని వేరులు, గడ్డలు, బెరడలు, పూలు మొదలగు నవి వీలైనన్ని ఎక్కువగా సేకరించి తెచ్చి ఉప్పు చెక్కను తయారు చేస్తారు. దాల్ సరస్సు
పడవ ఇళ్ళు మరియు దాల్ సరస్సుకు శ్రీనగర్‌తో అవినాభావ సంబంధం ఉంది మరియు బ్రిటీష్ ఆచారాల ప్రకారం నిర్మింపబడి "తేలియాడే భవంతులు" అనే మారుపేరు పెట్టబడ్డాయి. ఓడ ఇళ్ళు సాధారణంగా ప్రాంతీయంగా ఉండే దేవదారు-కలపతో తయారు చేయబడతాయి మరియు |24|–|38|m|ft}} పొడవు మరియు |3|–|6|m|ft}} వెడల్పు కలిగి ఉంటాయి మరియు హోటళ్ళు మాదిరిగా అదే తరహాలో సౌఖ్య స్థాయిని బట్టి శ్రేణీకరించబడతాయి.[35] వీటిలో చాలావరకు డాబుగా సిద్ధంచేయబడ్డ గదులను, వసారాలను మరియు ఎండ-కప్పుగా లేదా సాయంత్రపు మధ్యాపాన పానీయాలను అందించటానికి ఉపయోగపడే పైకప్పును కలిగి ఉంటాయి. ఇవి ప్రధానంగా సరస్సు యొక్క పడమటి అంచు పోడవునా, సరస్సు పక్కని విశాలమైన మార్గానికి దగ్గరగా దాల్ గేటు యొక్క సమీపంలో మరియు సరస్సులోని చిన్న ద్వీపాలపై లంగరువేసి ఉంచబడతాయి. ఇవి దేనికదే విడివిడిగా, ఒకదానితో ఇంకొకదానిని అనుసంధానించే వంతెనలతో ఒక ఓడ నుండి ఇంకొక ఓడకు ప్రవేశాన్ని కల్పిస్తూ లంగరువేసి ఉంటాయి. ప్రధాన పడవ ఇంటికి వంటగది-పడవ కలపబడుతుంది, ఇది ఓడ కాపలాదారునికి మరియు అతని కుటుంబానికి నివాసంగా ఉపయోగపడుతుంది. అభిషేకం
తెలుగు భాషలో అభిషేకము పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. అభిషేకము నామవాచకంగా Installation by anointing, initiation, royal unction, bathing, anointing, inauguration. స్నానము, మునక, పట్టము కట్టడము అని అర్ధాలున్నాయి. ఉదా: దేవునికి అభిషేకము అయిన తరువాత after the idol was bathed. తైలాభిషేకము anointing with oil. చూర్ణాభిషేకము a particular rite of pouring turmeric powder over the head of an idol on the sixth day of the annual feast called బ్రహ్మోత్సవము. పట్టాభిషేకము coronation of a king. ఉదా: పట్టాభిషేకము చేయు to crown a king. రాజు ఆ కవికి స్వర్ణాభిషేకము చేసాడు the prince showered bounties upon the poet. అన్నాభిషేకము చేయు to pour boiled rice over an image. అభిషేకించు v. t. అనగా To bathe, anoint. తల అంటు, మునిగించు. అభిషిక్తము adj. Installed by anointing, bathed, anointed. పట్టము కట్టబడిన, స్నానము చేయింపబడిన. అభిషిక్తుడు. n. He who is inaugurated or installed, he who is bathed or anointed. పదప్రాప్తుడు, పట్టము కట్టబడినవాడు, స్నాతుడు. అభిషేచనము n. Sprinkling, inauguration. పలక
పలక [ palaka ] palaka. తెలుగు Any flat surface of face. స్తంభము. మొదలైనవాని యొక్క ఒకవైపు. ఎనిమిది పలకల కంబము an eight sided pillar. A plank, board, table, బల్ల. A board used as a slate in schools. A writing tablet, వ్రాయు పలక. A slab or flat stone. One side of any polygon, as of a lantern. A gambling table. జూదమాడుబల్ల. The bar of wood in a loom that strikes the weft close after the shuttle has passed. A tom-tom. A shield, డాలు. "ఆనిశిత భల్లములు తన మేనికి రాకుండ బలక మెరయ ౛డిరుండు భీముండు తృంచె మదంబారగ వాలునుంబలకయున్ శీఘ్ర సందీప్తుడే." M. IX. i. 154 "బలదుర్వారుండు భీముండు తృంచె మదంబారగవాలునుంబలకయు." ib. IX. i. 304. తామ్రశాసనాల పలకలు మూడు three inscriptions on plates of copper. పలకమాగిన palaka-māgina. adj. Over ripe, dropping to pieces. పలకలు gleanings, corn picked up. "చోడ, సరపతి యారోగణము నెమ్మిసలుప, పలక నేరినంప్రాసంగు బ్రాలు." BD. v. 1228. adj. Flat, as a board. పలకరొమ్ము a flat breast. పలకరాయి a slate-stone; a sort of rock, like slate, that splits into plates. పలకము palakamu. n. A small cot, చిన్నమంచము, పలకసరి palaka-sari. n. A kind of neck ornament worn by men. కలశం
తెలుగు భాషలో కలశము అనే పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. కలశము లేదా కలశి అనగా నామవాచకం A vase, flagon, or water pot: కుండ అని అర్ధం. హస్తసాముద్రంలో కలశరేఖలు certain lines in the palm of the hand. కలశమునిలుపు or కలశముపెట్టు or కలశస్థాపనము చేయు the preliminary rite of solemnly placing a vase. కలశపూజ the adoration paid to that vessel, being the principal rite in all religious celebrations. కలశాబ్ధి అనగా పాల సముద్రం The ocean of milk. కలశబ్ధిజ అనగా లక్ష్మీదేవి. కలశీసుతుడు or కలశీసంభవుడు The "Vase-born" కలశం నుండి జన్మించిన అగస్త్యుడు. who was born in a pot. మొల
మొల [ mola ] mola. తెలుగు n. The waist, the middle, కటి ప్రదేశము. A wedge, pin, large nail, or spike. The pin or needle of a balance, త్రాసుముల్లు, చీల. మొలత్రాసు a balance which has a tongue. "ధమనియు శ్రావణంబు మొలత్రాసును పట్టెడ నీరుకారు" H. ii. 200. దిసమొల or మొండిమొల stark nakedness, utter nudity. దలిపాడు
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. కట్టు
కట్టు [ kaṭṭu ] kaṭṭu. తెలుగు n. A tie, bond, band. A bandage, a knot బంధము, ముడి. A rule, regulation, law. నిబంధనము, నిర్బంధము. A tax or duty. Fascination. వాకట్టు striking dumb. Soil, place ప్రదేశము. ఇసుకకట్టు sandy soil. System, fashion, mode or plot, device. కట్టుగా మాట్లాడు to speak by rule or consistently. A strike. వారు కట్టుకట్టినారు they struck work. Form, shape. Prohibition, restriction, a charm, an enchantment. మితి. A streak. నూనూగు మీసకట్టు the line of his budding whiskers. The hoop or band of a bucket, the tire of a wheel. The water in which any kind of pulse is boiled except rice. ఉలవకట్టు boilings of horse gram. Season, weather. part of the year. ఋతువు. శీతకట్టు the cold season. A forged coin. సీసకట్టు రూపాయి a leaden rupee. వెండికట్టు a silvered coin. జాతికట్టు the tie of kindred, the custom of the caste. మంత్రకట్టు fascination, charming by spells. మడికట్టు a waistband or girdle, నీరుకట్టు a stoppage of urine. వలకట్టు a weir in a river, posts to fasten a net to ఈ యింటిలో ముందరికట్టు పెద్దది వెనకటికట్టు చిన్నది the front of this house is larger than the back rooms. బొక్కెన
ఇంటిలో ఒక గది నుంచి మరొక గదికి కుళాయి దగ్గర నుంచి ఇంటి లోనికి ఇలా కొద్ది దూరం నీరును తేచుకునేటప్పుడు వాడే బక్కెట్ ను బక్కెటు అంటారు.
ఈ బక్కెట్ ప్లాస్టిక్ తయారు చేయబడి ఉంటే ప్లాస్టిక్ బక్కెట్ అని ఇనుముతో తయారు చేసిన బక్కెట్ ను ఇనుప బక్కెట్ అని ఇత్తడితో చేసిన బక్కెట్ను ఇత్తడి బక్కెట్ అని ఇలా పదార్థంతో తయారు చేయబడిన బక్కెట్ ను ఆ పదార్థం పేరును ముందుకు చేర్చి ఆ బక్కెట్ గా పిలుస్తారు. దాల్ సరస్సు
శ్రీనగర్ లో ఒక ప్రసిద్ధ ఆనవాలు అనగా దాల్ సరస్సు పైన "చార్ చినార్" అనే పేరు కలిగిన చినార్ (ప్లటానస్ ఒరియంటాలిస్ ) చెట్లు ఉన్న ద్వీపం. హిందీ మరియు ఉర్దూలలో చార్ అనగా నాలుగు అని అర్థం. బాన
ఇది మట్టితో చేసిన పెద్ద మట్టి పాత్ర. కుండ కన్నా పెద్దది. ఇందులో నీళ్ళను నిలువ చేసుకోవడానికి వాడుకుంటారు. బానలో నీళ్ళు కాగ బెట్టుకుంటారు. అప్పుడు దాని పేరు పొంత అంటారు. వీటిలో దాన్యము, బియ్యము, పప్పులు మొదలగువాటిని కూడా నిల్వ ఉంచు కుంటారు. అప్పుడు దాని పేరు దొంతి . వీటిని వాటి పరిమాణాన్ని బట్టి క్రింద పెద్దది, దానిపైన కొంచెం చిన్నది, దానిపైన మరి కొంత చిన్నది... అలా చివరిలో ఒక సట్టిని పెట్టె దాని పై మూతగా ఒక మూకుడును పెడతారు. గతంలో ఇళ్ళలో ఇలాంటి దొంతుల వరుసగా వుండేవి. అలా దొంతులు నేల పై పొందికగా వుండడానికి భూమిపై ఒక చుట్ట కుదురును పెడతారు. ఒక దానిపి ఒకటి పెట్టి అందులో పప్పులు, దాన్యము నిలవ వుంచుకుంటారు. దొంతికి బహువచనము దొంతులు. చెక్క భజన
బుడ్డా వెంగళ రెడ్డి అనే ధర్మ ప్రభువుని గూర్చిన గేయాన్ని జానపదులు చెక్క భజనలో చక్కగా ప్రదర్శిస్తారు. వెంగళ రెడ్డి ధర్మ దాతేకాక, వీరాధి వీరునిగా కూడా కీర్తిస్తారు. పల్లెల్లో సాధారణంగా వాడు వస్తువులు
ప్రతి వ్యవసాయ దారుని ఇంట్లొ వ్యవసాయోత్పత్తుల దాచు కోడానికి ఏర్పాట్లుంటాయి. అవి కాగు../. ఓడ/.గెరిసె /బొట్ట మొదలగునవి.
ఇది కుమ్మరి మట్టి తో పెద్ద కుండలాగ చేసి ఇస్తాడు. రెండు వైపుల చిన్న మూతి గలగి మధ్యలో రెండడుగులు వ్యాసం కలిగి సుమారు నాలుగడుగులు ఎత్తు కలిగిన పెద్ద మట్టి పాత్రే కాగు. దీనిని నేలమీది పెట్టి అందులో బియ్యం, ఇతర పప్పు దినుసులు దాస్తుంటారు. దీన్ని మన కనుకూలమైన ప్రదేశంలొ మార్చుకొని పెట్టుకోవచ్చు.
ఇది వరిపొట్టు కలిపిన మట్టితో చేసినదే. దీనిని కూడ కుమ్మరి చేసి ఇస్తాడు/. ఇది చాల పెద్దది పైగా దళసరిగా వుంటుంది. సుమారు రెండంగుళాల మందం కలిగి వుంటుంది. ఒకవైపు సుమారు రెండు అడుగు వ్వాసం కలిగిన మూతి వుండి రెండో వైపున సుమారు నాలుగైదు అడుగుల వ్వాసంతొ సుమారు మూడు అడుగుల ఎత్తి కలిగిన శంఖాకారం వుండే వాటిని ఒకే పరిమాణంలో రెండింటిని చేస్తారు. ఒక దాన్ని చిన్న మూతి వైపున నేలమీద పెట్టి దాని పై రెండొ దాన్ని బోర్లించి అనగా చిన్న మూతి పైకి వుండే టట్లు పెట్టి రెండు పెద్ద మూతులు కలిపే అతుకును మట్టి తో పూస్తారు. అందులొ ధాన్యం, ఇతర వస్తువులు దాస్తారు. దాన్యాన్ని బయటకు తీయడానికి క్రింది ఒక జానెడు ఎత్తులో ఒక చిన్న రంధ్రం చేస్తారు. ఇది స్థిరంగా ఒక్కచోటునె వుండాలి. కదాల్చ డానికి వీలు లేదు.
ఇంటికి ఒక మూలలో సామాన్యంగా, నైరుతి మూల గాని, ఈశాన్యమూల గాని ఇంటికున్న గోడను అనుసందానం చేసుకొని మరో రెండు గోడలు కట్టి సుమారు ఐదు, ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో చతురస్త్రంగా ఒక గది కడ్తారు. ద్వారం లేని ఈ గది గోడలు రెండు ఇంటి గోడల కన్న కొంచెం ఎత్తు తక్కువగ వుంటాయి, ఇందులో ధాన్యం భద్ర పరుస్తారు.ఇది శాశ్వతంగా ఒక్క చోటునే వుండాలి. కదల్చడానికి వీలు లేదు.
ఇది సుమారు నాలుగడుగులు చతురస్త్రంగా వుండి ఆరు ఆడుగుల ఎత్తుతో వెదుర బద్దల తో చేసిన పెద్ద బుట్ట. తట్టలు, బుట్టల. గంపలు అల్లె మేదర వాళ్లు దీన్ని అల్లతారు. ఇందులో కూడ ధాన్యం నిల్వ చేసుకుంటారు. దీన్ని మనకు అవకాశం వున్న చోటుకు మార్చు కునే వీలున్నది.
మక్కిరి ఇది అర్థ చంద్రాకారంలొ సుమారు మూడడుగులు వెడల్పు పదడుగుల పొడవు కలిగిన వెదురు బద్దలతో అల్లిన పరికరము. దీనిని ఎద్దుల బందిలో వేసి సరకుల రవాణాకు ఉపయోగిస్తారు. తిరుపతి లడ్డు
సంస్కృతంలో లడ్డుకము, లాడుకము, లట్టికము అనీ, తెలుగులో లడ్డుకము, లడ్డువము, లడ్వము అనీ, తమిళంలో ఇలట్టు, లట్టు, లట్టుక, లడ్డుక, లాటు అనీ పిలుస్తారు. 12వ శతాబ్ది మానసోల్లాస గ్రంథంలో దీని ప్రస్తావన ఉంది. హిబ్రూ భాషలో Lud (1 Chr. 1:17) అనే పదం దీనికి సమానార్ధకంగా చెప్తారు. బైబిల్ లో “lud” పదానికి Jones' Dictionary of Old Testament లో ‘లజ్’ మూల రూపంగా పేర్కొన్నారు. ముద్దగా చేయటం అని దీనికి అర్థం. పల్నాటి సీమలో కోలాటం
తెలుగు నాట ప్రాచుర్యం పొందిన కోలాట కళను గురించీ, మరీ ముఖ్యంగా పలనాటి సీమలో ప్రదర్శితమయ్యే కోలాట నృత్య రీతుల గురించి ఈ పరిశోధన గ్రంథంలో పొందుపరిచారు. ఆంధ్ర ప్రజాజీవితంలో అన్ని జానపద కళా రూపాలతో పాటు ఈ కోలాట నృత్యం కూడా తెలుగు జానపదుల జీవితాలతొ పెన వేసుకుకు పోయింది. పెద్దల్నీ, పిల్లల్నీ అందర్నీ అలరించిన కళారూపం కోలాటం.కోలాట నృత్యాలు ప్రతి పల్లెలోనూ విరామ సమయాల్లో రాత్రి పూట పొద్దు పోయే వరకూ చేస్తూ వుంటారు. భక్తి భావంతో దేవుని స్తంభాన్ని పట్టుకుని ఇంటింటికి తిరిగి ప్రతి ఇంటి ముందూ కోలాటాన్ని ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కోలాట నృత్యాలను పెద్ద పెద్ద తిరుణాళ్ళ సమయంలోనూ, దేవుళ్ళ ఉత్సవాలలోనూ బహిరంగంగా వీధుల్లోనూ ప్రదర్శిస్తారు. కోలాటం ఒక రకమైన సాంప్రదాయక సామూహిక ఆట. కోల మరియు ఆట అనే రెండు పదాల కలయిక వల్ల కోలాటం ఏర్పడింది. కోల అంటే కర్రపుల్ల అని అర్ధమనీ, ఆట అంటే క్రీడ, నాట్యం అనే అర్ధాలుండడంతో కోలాటం అంటే కర్రతో ఆడే ఆట అనే అర్ధంగా భావించవచ్చు. ఇందులో ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది రెండు చేతులతోను కర్రముక్కలు పట్టుకొని పదం పాడుతూ గుండ్రంగా తిరుగుతూ లయానుగుణంగా అడుగులు వేస్తూ ఒకరి చేతికర్ర ముక్కలను వేరొకరి చేతికర్ర ముక్కలకు తగిలిస్తూ ఆడతారు. సాధారణంగా వీటిని తిరుణాళ్ళ సమయంలోనూ, ఉత్సవాలలోనూ పిల్లలు, పెద్దలు మరియు స్త్రీలు ఎక్కువగా ప్రదర్శిస్తుంటారు.విజయనగర సామ్రాజ్యం కాలంలో ఈ ప్రదర్శనలు ప్రసిద్ధంగా జరిగినట్లు అబ్దుల్ రజాక్ అనే చరిత్రకారుడు వర్ణించాడు. విజయనగర శిథిలాలపై కోలాటం ఆడుతున్న నర్తకీమణుల శిల్పాలను నేటికీ మనం చూడవచ్చు. గ్రామదేవతలైన ఊరడమ్మ, గడి మైశమ్మ, గంగాదేవి, కట్టమైసమ్మ, పోతలింగమ్మ, పోలేరమ్మ దనుకొండ గంగమ్మ, మొదలగు గ్రామ దేవతల జాతర సందర్భంగా కోలాటం ఆడుతారు. లేపనము
లేపనము [ lēpanamu ] lēpanamu. సంస్కృతం n. Smearing, plastering, anointing. అలకడము, పూయడము, చరమడము. లేపించు lēpinṭsu. v. a. To smear, చరుము, పట్టించు. లేపకుడు lēpakuḍu. n. One who smears, సున్నములోనగువానిని పూయువాడు. లేపము lēpamu. n. Plastering, smearing, పూయడము, పూత. Plaster, mortar. సుధ, సున్నము. Food. భోజనము. లేప్యము lēpyamu. n. A coating. పూత. adv. Fit to smear, పూయదగిన. కన్నూరు
జిల్లాలో ప్రజలు జీవనోపాధికి అధికంగా ఆర్థికంగా వ్యవసాయం మరియు తత్సంబంధిత వృత్తుల మీద ఆధారపడి ఉన్నారు. జిల్లాలో ప్రధానంగా వరి, కొబ్బరి, మిరియాలు, కర్రపెండెలం, పోక మరియు రబ్బర్ వంటి తోటల సాగుచేయబడుతున్నాయి. ఆసియాలోని అతి పెద్ద దాల్చిన చెక్క ఎస్టేట్ నుండి దాల్చినచెక్క ఉత్పత్తి చేస్తుంది. 1767 లో కున్నూరు లోని అంజరకండీ వద్ద బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి చెందిన లార్డ్ బ్రౌన్ ఈ ఎస్టేటును స్థాపించాడు. 
జిల్లాలో వార్షిక పంటలలో వరి ఆధిక్యత సాధించింది. పంట ఉత్పత్తిని అధికంచేసే ప్రణాళిక కింద వరి పంట సాగులో అధిక ఉత్పత్తుని సాధించింది. వరిపొలాలలో ఇతర పంటలు అధికంగా పండిస్తున్న కారణంగా వరిపంట పండిస్తున్న వ్యవసాయ భూముల వైశాల్యం తగ్గుముఖం పడుతుంది. అయినప్పటికీ జిల్లాలో సరాసరి వరి ఉత్పత్తి హెక్టారుకు 2146 కి.లో. జిల్లా అంతటా కొబ్బరి పుస్కలంగా పండించబడుతుంది. ముంతమామిడి పంటకు జిల్లాకు ప్రత్యేకత ఉంది. తక్కుసారవంతంమైన భూములు విస్తారమైన బీడు భూములు ముంతమామిడి పంటను మరియు దానికి సంబంధించిన పరిశ్రమలను ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. పిడక
"'పిడక" ఆవు లేదా గేదె పేడతో తయారుచేసే ఒక వస్తువు. దీనిని గ్రామాలలో వంట చెరుకుగా వాడుతారు. పేడను గోడకేసి అచ్చులుగా కొట్టి దానిని ఆరబెడతారు. గట్టిపడిన తరువాత దీనిని పొయ్యిలో పెడతారు. పిడకపై తెలుగు భాషలో కొన్న సామెతలు కూడా ఉన్నాయి. కత్తెర
తెలుగు భాషలో కత్తెర పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. కత్తెర [ kattera ] kattera. [Tel.] n. Scissors. The constellation or sign called కృత్తిక. The period of time when the sun is between the signs భరణి, రోహిణి and కృత్తిక. కత్తెర కాలు kattera-kālu. n. The upright cross pieces of wood in a dooly or litter, that connect the bottom with the pole above. కత్తెరగడ్డము kattera-gaddamu. n. A cropped beard. కత్తెరగాయము kattera-gāyamu. n. A certain kind of window గవాక్ష విశేషము. కత్తెరచీల kattera-chīla. n. A pin on which a lever acts. మీట ఆడే చీల. కత్తెరదొంగ kattera-donga. n. A cut purse. కత్తెరబావిలీలు kattera-bāvilīlu. n. An ornament of gold and gems worn by women near the top of the ear. కత్తెరయెండ kattera-yeṇḍa. n. Fierce heat. కత్తెరరాయ kattera-rāyi. n. Marble; a kind of black stone, which is sonorous like metal. కత్తెరవాసములు kattera-vāsamulu. n. Bamboos arranged against each other like the blades of scissors. చక్కెర పొంగలి
చక్కెర పొంగలి అనే పదం సులభంగా మట్లాడే వరవడిలో చక్ర పొంగలిగా మారింది. ఇది శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రీతి అయిన నైవేద్యం. దీనిలో ఉండే ముఖ్యమైన పదార్థాలు చక్కెర, పాలు, బియ్యము. సువాసన కోసం, మరింత రుచి కోసం జీడిపప్పు, ఎండుద్రాక్ష, పచ్చకర్పూరం వంటి ఇతరమైన పదార్థాలు కలుపవచ్చు. పై మూడింటిని కలిపిన గిన్నెను నిప్పుమీద ఉడికిస్తే, పాలతో కలిసిన బియ్యం ఉడికి అన్నంలా తయారయి, అందులో ఉన్న చక్కెర కారణంగా తీపిగా ఉంటుంది. చక్కెర బదుల బెల్లం వాడేవారు ఇదివరలో. ఇది శక్తిని ఇచ్చే వంటకం. దీనికి జోడీ దద్ధోజనం, కాస్త కారంగా, ఉప్పగా ఉంటుంది. దద్ధోజనం అనేది వాడుక పేరు. అసలు పేరు దధ్యోదనం, (దధి + ఓదనం), అంటే పెరుగుతో కలిపిన అన్నం. అన్నంలో పెరుగు కలిపి పోపు పెడితే ఇది తయారవుతుంది. చక్ర పొంగలి, దద్ధోజనం తిన్నామంటే పూర్తిగా భోజనం చేసినట్లే. ఈ రెండూ కూడా వైష్ణవ దేవాలయాలలో (ధనుర్మాసంలో) దొరికే ముఖ్యమైన, రుచికరమైన, బలవర్ధకమైన ప్రసాదాలు. పంచదార చిలక (మిఠాయి)
పంచదార చిలక పేరుతో కల సినిమాకొరకు పంచదార చిలక (తెలుగు సినిమా) చూడండి
పంచదారతో చేసే చిలక మాదిరి వంటకాన్ని పంచదార చిలక అంటారు. వీటిని ఆంధ్రదేశంలోనే కాక ఇతర రాష్ట్రాలలోనూ తయారుచేస్తారు. అయితే ఆంధ్రప్రదేశ్ యొక్క కోస్తా తీర ప్రాంతంలో వీటి వినియోగం ఎక్కువ. అమ్మాయిలను అత్తవారింటికి పంపే సందర్భంలో తప్పక ఈ పంచదార చిలకలు వాడుతారు. మడవ
ఇది వ్యవసాయ సంబందిత పదం. వెలి దుక్కిలో నాటే పంటలకు సాలు తోలి దానిలో మొక్కలను నాట తారు. చెరకు, మిరప తోట మొదలగు వాటికి ఈ "మడవలు" తప్పని సరి. పారించే నీరు వృధా కాకుండా సమానంగా పారించ డానికి వీటిని ఏర్పాటు చేస్తారు. ముందుగా 'సాళ్లు తోలి' ఆ సాళ్లకు అడ్డంగా సుమారు పదడుగులక ఒకటి చొప్పున మరొక సాలు తోలు తారు. ఇది చిన్న కాలువగా వుపయోగిస్తారు. దీని ద్వార ఇరువైపుల వున్న సాళ్లకు నీరు పారిస్తారు. ఆ సాళ్లు మూడు లేక ఐదు(బేసి) సాళ్లుకు కలిపి నీరు పారిస్తారు. అలా నీరు పారించే చిన్న అడ్డు కట్టను మడవ అంటారు. ఒక వైపు 'మడవ' కట్టి అది పారగానె దాని కెదురుగా వున్న సాళ్లకు మరొక 'మడవ' కట్టి ఆ సాళ్లను కూడ పారిస్తారు. అలా ఆ చిన్న కాలువ గట్టుకున్న మట్టిని పారతో తీసి కాలవకు అడ్డుగా వేస్తె ఆ కాలువలో పారె నీరు సాళ్లలోకి పారు తుంది. అది పారిన తర్వాత ఆ అడ్డు కట్టను పారతో తొలిగించి మరొక సాళ్లలోనికి పారిస్తారు. దీనినే 'మడవ' కట్టడం అంటారు. ఆ విదంగా ఒక పార మందం కాలువ గట్టును తొలగించడమును 'మడవ' అంటారు. అలాగె నీరు పారె మూడు సాళ్లను (లేదా ఐదు సాళ్లను కూడ) 'మడవ' అంటారు. ఒక్కో కాలవకు దాని పొడవును బట్టి సుమారు ఒక్కోవైపు ఐదు లేక ఆరు 'మడవలు' వుంటాయి. (పద ప్రయోగాలు: మడవ సరిగా కట్టక పోతె నీరు పొల్లి పోయి మడవ తెగి పోతుంది. ,, ఇంకా నాలుగు 'మడవలు' కూడ పారలేదు అప్పుడే కరెంటు పోయిందా?) ఇక్కడున్న చిత్రం లేత చెరుకు తోటకు వున్న కాలువలు, మడవలు, సాళ్లను గమనిస్తే "మడవ" అంటే వివరంగా తెలుస్తుంది. దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్కలోని ముఖ్యమైన జాతులు:[4] చ
అచ్చ తెలుగు పదాలలో తాలవ్యాచ్చుల ముందు తాలవ్య చ (ఉదా:చిలక, చేప), కంఠ్యాచ్చుల ముందు దంత్య చ (ఉదా:చదువు, చుక్క, చొప్ప) ను పలుకుతాం. భాషాశాస్త్ర పరిభాషలో దీనిని Complementary Distribution అని అంటారు. రెండు సమీప ధ్వనులు Complementary Distribution లో ఉండే వాటిని సవర్ణాలుగానే (allophones) తప్ప, వేర్వేరు వర్ణాలుగా పరిగణించరు. అయితే, సంస్కృత పదాలను పలికేటప్పుడు మాత్రం కొంతమంది శిష్టులు కంఠ్యాచ్చుల ముందుకూడా వీటిని తాలవ్య చగా పలకడం వినిపిస్తుంది (ఉదా: చక్రం, చూడామణి, చోద్యము) కాబట్టి దంత్య చను ప్రత్యేక వర్ణంగా గుర్తించాలని వాదించవచ్చు. దారలోవ
చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు. దాల్చిన కుటుంబము
తాళస పత్రి కొండలమీద బాగుగ పెరుగును. తోటలలో దీనిని తరచుగా, పనస, పోక చెట్లతో గలసి పెంచుదురు. విశేష వర్షము వెంటనే తీక్షణమగు నెండ, ఇట్లు ఒక దానివెనుక నొకటి యున్నచో అవి బాగుగ పెరుగును. వర్షము సర్వదా గురియు చున్న యెడల సువాసన తగ్గును. వీని విత్తనములు పాతిన 5 ఏండ్లకు మొక్కలను దీసి దూర దూరముగా పాతుదురు. కొన్ని చోట్ల చిన్న మొక్క అడుగెత్తుగా నున్న
ప్పుడేదీసి వేరుచోట బాతుదురు. ఇవి పదేండ్లకు ఫలితమునకు వచ్చును. దాల్చిన చెక్క
టైప్2 మధుమేహ రోగుల్లో రక్తంలో చక్కెరల నియంత్రణకు దాల్చినచెక్క బాగా ఉపయోగపడుతోందని కాలిఫోర్నియాలోని వెస్టర్న్ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సెన్సైస్ శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనలో వెల్లడైంది. పరిశోధనలో భాగంగా.. 543 మంది టైప్2 మధుమేహ రోగుల్లో కొంతమందికి దాల్చినచెక్కను రోజుకు 120 మిల్లీగ్రాముల నుంచి 6 గ్రాముల వరకూ మాత్రల రూపంలో ఇచ్చారు. మరికొంత మందికి నకిలీ మాత్రలు ఇచ్చారు. తర్వాత ఫలితాలను పరిశీలించగా.. దాల్చిన చెక్క మాత్రలు తీసుకున్నవారి రక్తంలో చక్కెరల స్థాయి మిగతావారికన్నా మెరుగ్గా నియంత్రణలో ఉన్నట్లు తేలింది. ఇన్సులిన్ హార్మోన్ విడుదల, పనితీరును దాల్చినచెక్క ప్రభావితం చేయడం వల్లే చక్కెరల స్థాయి మెరుగుపడుతున్నట్లు గుర్తించారు. అలాగే చెడు కొలెస్ట్రాల్(ఎల్‌డీఎల్)ను, ట్రైగ్లిజరైడ్లను తగ్గించడంతోపాటు మంచి కొలెస్ట్రాల్ (హెచ్‌డీఎల్)ను పెంచడంలో కూడా దాల్చినచెక్క దోహదపడినట్లు గమనించారు. అయితే టైప్2 మధుమేహ రోగులకు కచ్చితంగా ఎంత మోతాదు దాల్చినచెక్కను ఇవ్వాలన్న దానిని ఇంకా నిర్ధారించాల్సి ఉందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు[1][2][3]. కంజీర
ఢిక్కి లేదా కంజీర అనగా ఒక జానెడు వ్వాసం కలిగి చెక్క చట్రానికి ఒక వైపు చర్మం వేసి వుంటుండి. ఆ చట్రానికి చుట్టూ గజ్జెలు కూర్చి వుంటారు. దీనిని ఎక్కువగా భజనలు చేసేవారు వాడుతారు. ప్రక్క వాయిద్యాలు లేకుండా కూడ దీనిని వాడుతారు. దాల్చిన చెక్క
పట్ట చూర్ణాన్ని 1-3 గ్రాముల మోతాదులోనూ, పట్టనుంచి తీసిన సుగంధ తైలాన్ని 2-5 బిందువుల మోతాదులోనూ ఉపయోగించాలి. * దాల్చిన చెక్కతో సితోపలాది చూర్ణం. త్వగాది లేహ్యం, త్వగాది చూర్ణం వంటి ఆయుర్వేద ఔషధాలు తయారవుతాయి. దాల్చిన చెక్కను సాధారణంగా కూరల్లో వాడడమేకాకుండా పొడి చేసుకుని నీళ్ళలో కలుపుకుని తాగితే మంచి ఫలితానిస్తుంది. వాత వ్యాధులలో దాల్చిన చెక్క చాలా బాగా పని చేస్తుంది. దీనిని వాడడం వలన కడుపులో వాతం బాగా తగ్గుతుంది. ఒక్కొక్కమారు పిల్లలు కల్తీ తినుబండారాలు లాగించాస్తారు. అవి విషతుల్యమైనవి. ఇందులోని విషప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు దాల్చిన చెక్క రసాన్ని తీసుకోవడం వలన మంచి ఫలితాన్ని పొందవచ్చు. ఒక్కొక్కమారు శరీరంలో నీరు అధికమవుతుంటుంది. ఇలాంటి సమయంలో దానిని తొలగించడానికి దాల్చిన చెక్కను క్రమం తప్పకుండా తీసుకుంటే క్రమంగా ఉపశమనం లభిస్తుంది. పార్శ్వ నొప్పి అధికంగా ఉన్నవారు కాస్త దాల్చిన చెక్కను తీసుకున్నట్లయితే మంచి ఫలితాన్ని పొందవచ్చు. స్వరపేటిక వాపు, బొంగురు పోవడం వంటి వ్యాధులతోపాటు, గురగుర ఉన్నవారు చెక్కను దవడన పెట్టుకుని ఊటను మింగుతూ వస్తే అవన్నీ నయమయ్యే అవకాశం ఉంది. మహిళల్లోని రుతుదోషాల నివారణకు ఇది దివ్య ఔషదంలా పని చేస్తుంది. దీనిని తీసుకోవడం వలన రుతుస్రావం సరియైన సమయంలో జరిగేలా చేస్తుంది. గర్భదోషాలను కూడా మాయం చేస్తుంది. గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యలు ఉన్నవారికి మంచి ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. జిగట విరేచనాలను నియంత్రంచడానికి దాల్చిన చెక్కను ఉడకబెట్టి పేస్టు చేసి దానిలో దానిలో కాస్తనెయ్యి, పటికబెల్లం కలిపి తీసుకుంటే చాలు. విరేచనాలు తగ్గుతాయి. కొన్ని ఔషధ గుణాలు: చర్మం ముడతలు, రంగు తగ్గటం దాల్చిన చెక్క పొడిని, గంధం పొడినీ రోజ్‌వాటర్‌తో కలిపి ఫేస్ ప్యాక్ చేసుకోవాలి. అలాగే చిటికెడు దాల్చిన చెక్క పొడిని ఒక స్పూన్ తేనెతో కలిపి ప్రతిరోజూ రాత్రిపూట తీసుకోవాలి. ఆమాశయపు క్యాన్సర్ రెండంగుళాల దాల్చిన చెక్క ముక్కను చిన్న చిన్న పేళ్లుగా విరిచి, ఒకటిన్నర కప్పుల నీళ్లకు కలిపి 10 నిమిషాలపాటు మరిగించి వడపోసి, ఒక టీ స్పూన్ తేనె కలిపి తీసుకుంటే పేగులకు, ఆమాశయానికి సంబంధించిన క్యాన్సర్లలో ఉపయుక్తంగా ఉంటుంది. మొటిమలు, బ్లాక్‌హెడ్స్ దాల్చిన చెక్క పొడిని, నిమ్మ రసాన్ని ముద్దగా కలిపి మొటిమల మీద ప్రయోగిస్తే జిడ్డు తగ్గి త్వరగా మాడిపోతాయి. రక్తహీనత పావు చెంచాడు దాల్చిన చెక్క పొడిని అర కప్పు దానిమ్మ రసానికి కలిపి, అర చెంచాడు తేనె కలిపి తీసుకుంటూ ఉంటే రక్తం పెరుగుతుంది. అజీర్ణంవల్ల విరేచనాలు దాల్చిన చెక్క పొడి, శొంఠి పొడి, జీలకర్ర పొడిని సమభాగాలు కలిపి అర టీస్పూన్ మోతాదులో తేనెతో రెండుపూటలా తీసుకుంటే జీర్ణశక్తి పెరిగి, విరేచనాలు తగ్గుతాయి. దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్క మిరియాలు, ఏలక్కాయాలు, నల్ల జీలకర్ర (కలౌంజి)లను సమంగా తీసుకొని పొడిచేసి చర్ణనస్యంగా పీల్చితే కఫం తెగి, గాలి ధారాళంగా ఆడుతుంది. జలుబు దాల్చిన చెక్క, మిరియాలు సమంగా తీసుకొని నూరి, కషాయం తయారుచేసుకొని తాగితే జలుబులో హితకరంగా ఉంటుంది. నిద్ర పట్టకపోవటం అర టీ స్పూన్ దాల్చిన చెక్క పొడిని ఒక టీ కప్పు నీళ్లకు కలిపి ఐదు నిమిషాలు మరిగించి తేనె కలిపి రాత్రి నిద్రకు ఉపక్రమించే ముందు తాగితే గాఢమైన నిద్ర పడుతుంది. పంటి నొప్పి దాల్చిన నూనెలో దూదిని ముంచి దంతాల మీద ఉంచుకుంటే పంటి నొప్పి నుంచి ఉప శమనం లభిస్తుంది. దంతాలమీద మరకలు దాల్చిన ఆకులను మెత్తగా నూరి, పండ్లపొడి తయారుచేసుకొని వాడితే దంతాలు మిలమిల మెరుస్తాయి. ఇన్‌ఫ్లుయంజా (ఫ్లూజ్వరం) దాల్చిన చెక్క మూడున్నర గ్రాములు, లవంగాలు 600 మిల్లీగ్రాములు, శొంఠి 2గ్రాములు తీసుకొని ఒక లీటర్ నీళ్లలో వేసి మరిగించాలి. పావు లీటర్ కషాయంగా మారిన తరువాత వడపోసి పూటకు 50 మిల్లీలీటర్ల మోతాదులో (అరకప్పు) మూడుపూటలా తీసుకుంటే వైరస్ కారణంగా వచ్చే జ్వరం త్వరితగతిన తగ్గుతుంది. కర్ణస్రావాలు (చెవినుంచి చీము కారటం) దాల్చిన నూనెను దూదితో తడిపి మూసిన కనురెప్పల మీద ప్రయోగిస్తే నేత్రాల నొప్పి తగ్గి ప్రకాశవంతంగా తయారవుతాయి. కళ్లు అసంకల్పితంగా కొట్టుకోవటం వంటి సమస్యలు తగ్గుతాయి. దాసరి
సమానార్థక Tādan పరిగణిస్తే, ఈ "ఉండాలి సంస్కృత అవినీతి దాసు ఇది తమిళ రద్దు ఒక తో, చేసుకోవడం ద్వారా దాసన్ ఉన్నచో stated6 ఉంది. పదం తరచుగా ఈ రూపంలో ఉపయోగిస్తారు, కానీ తరచుగా దాసరి వంటి ఉంది. పదం వైష్ణవ mendicants వర్తించబడుతుంది. వారు వండని బియ్యం భిక్ష కోసం యాచించడం, మరియు జానపద గేయ లేదా శ్లోకాలు singing, ప్రతి ఉదయం బయటకు వెళ్లి. వారు వారి వేళ్లు తో ఒక చిన్న డ్రమ్ మీద ప్లే, మరియు తరచుగా వారు చెదరగొట్టి ఇది ఒక నత్తగుల్ల షెల్ పోవలెను. వారు తాగుడుకు ఇస్తారు. తెలుగు మరియు Canarese దేశాలలో mendicants మరియు దొంగలు "నెల్లూరు నిర్దేశిక Dāsrivandlu గా అప్ వాటిని కూడాలి". వారు సాధారణంగా ఆలయం వారి ఇంటి [116] గుడి గా లేదా ప్రస్తుతం నోట్లో నిర్వహించాయి ఎవరు యాచకుడు Dāsaris, మిస్టర్ SM Natesa Sastri7 ద్వారా పేర్కొనబడ్డాయి గుడి దాసరి అని పిలుస్తారు సిజర్-దొంగతనం అంటారు ఏమి సాధన. " మరియు నిశ్శబ్ద సమితి ఉండాలి, అమాయక మరియు సాధారణ ప్రజలు, ఒక అత్యంత ఐడల్ మరియు స్టుపిడ్ జీవితాన్ని గడుపుతారు. "చాలా వ్యతిరేకంగా," అతను "జతచేస్తుంది ప్రతి విధంగా గుడి Dāsaris దొంగ Dāsaris లేదా thieving Dāsaris ఉన్నాయి. వారు అత్యంత బెల్లారే జిల్లా నేర తరగతులు భయంకరమైన ఉంటాయి. ఈ దొంగ Dāsaris పేరును మాత్రమే Dāsaris ఉన్నాయి. "(దొంగ దాసరి చూడండి.) దింపుడు కల్లం
దింపుడు కల్లం అనేది మానవుని మరణ సమయంలో నిర్వహించే ఒక హిందూ సాంప్రదాయం. ఈ సాంప్రదాయం ప్రకారం శవయాత్ర జరుగుతున్నపుడు చనిపోయిన వారి మీద మమకారముతో కొంతమంది శవాన్ని ఒక ప్రదేశంలో పాడెమీద నుంచి కిందకు దింపి శవం చెవిలో మూడుసార్లు వాళ్ళ పేరు పెట్టి పిలుస్తారు. తరువాత మళ్ళీ శ్మశానం వైపు తీసుకెళతారు. అలా దింపే స్థలాన్ని దింపుడు కల్లం అంటారు. 20వ శతాబ్దం పూర్వభాగంలో పల్లెల్లో తెలుగు ప్రజల జీవనవిధానం
[[దస్త్రం:Cakraalu leni eddula bamdi to transport sugarcane in the fields.JPG|thumb|left|పక్వాని కొచ్చిన చెరుకు తోట. కొట్టిన చెరుకును ఎద్దులతో రవాణాకు సిద్దం:, దామలచెరువు వద్ద పొలంలో తీసిన చిత్రం]]
[[దస్త్రం:Bellam paakam.JPG|thumb|బెల్లం పాకం.]]
మొదట సారి చెరకు నాటి అది పక్యానికి వచ్చింతర్వాత ఆ చెరకును కొట్టి బెల్లం చేసింతర్వాత ఆపొలంలో చెరకు ఆకు మిగిలి వుంటుంది. దాన్ని నిప్పు పెట్టి కాల్చేస్తారు. ఆ తర్వాత దానికి నీరు పార గట్టితే చెరకు మొదళ్లలోనుండి పిలకలు వచ్చి మరల చెరకు తోట పెరుగుతుంది. ఈ విదంగా రెండు మూడు సార్లు చేయ వచ్చు. దీనిని [[మర్దాలు తోట]], [[కాసి తోట]], లేదా [[మొక్క తోట]] అంటారు. ఇందులో కూడా మొదటి తోటలో లాగానె అంతర కృషి చేసి [[ఎరువులు]] వేయాల్సి వుంటుది. ఈ పంట కొంత తొందరగా కోతకు వస్తుంది. ఖర్చు, శ్రమ కొంత తక్కువ. తెలుగు సంస్కృతి
ముగ్గు కేవలం సంస్కృతి-సంప్రదాయాలలో భాగం మాత్రమే కాదు. దీని వెనుక శాస్త్రీయాంశము కూడా ఉంది. ఇంటి ముందు కళ్ళాపు చల్లి దాని పై ముగ్గు వేస్తే వీటిలో నున్న జీవ రసాయనాలు క్రిమి కీటకాలని వెలుపలి నుండి ఇంటిలోనికి రాకుండా నిరోధిస్తాయి. వివిధ రకాల సూక్ష్మక్రిముల ద్వారా ప్రబలే రోగాలని ఇవి నిరోధిస్తాయి. ఇంటి లోగిళ్ళకి ముగ్గులు అలంకారం కూడా తెచ్చిపెడతాయి. బస్తర్ ఢోక్రా
ఢోక్రా అనేది ఫెర్రస్ కాని లోహ వస్తువు. దీనిని వాడేసిన మైనాన్ని తిరిగి ఇంకో ఆకారంలో ఎలా తయారు చేస్తామో అటువంటి పద్ధతిని ఉపయోగించి చేస్తారు. ఈ రకమైన లోహ వస్తువులను భారతదేశంలో 4,000 ఏళ్ళ నుండి వాడుతున్నారు. ఈ లోహంతో తయారు చేసిన మొహంజదారో కాలం నాటి నృత్యం చేస్తున్న బొమ్మ ఇప్పటికి అతి ప్రాచీనమైనదిగా పురాతత్త్వ శాస్త్రవేత్తల అంచనా. ఈ ఢోక్రా బొమ్మలకు స్థానికంగానూ, విదేశాల్లోనూ మంచి గిరాకీ ఉంది. ఈ బొమ్మలు జానపద విశేషాలను తెలియజేస్తుండటం, చూసేందుకు సాధారణంగా, అందంగా ఉండటంతో ప్రజల్లో వీటికి ఆదరణ ఎక్కువ. ఈ ఢోక్రా బొమ్మల రకాల్లో గుర్రాలు, ఏనుగులు, నెమళ్ళు, గుడ్లగూబలు, దేవుని బొమ్మలు, కొలత పాత్రలు, దీపపు స్తంభాల బొమ్మలకు ఎక్కువ గిరాకీ ఉంటుంది.  పంచె
సంస్కృతంలో పంచ అనగా ఐదు. బహుశ: ఐదు ఆడుగుల పొడవు ఉన్న వస్త్రం అని కాబోలు దీనికి ఈ పేరు వచ్చింది. ధువతి అన్న సంస్కృత పదానికి ధోవతి అనే పదానికి సంబంధం ఉండవచ్చును. ఒక రకమైన దక్షిణ భారత పంచెకట్టులో ఐదు ముళ్ళు వేయవలసిన అవసరం ఉన్నది, ఇది కూడా కారణం అయి ఉండవచ్చును. చందే(వాద్య పరికరం)
చందే అనేది దక్షిణ భారతదేశంలోని సంప్రదాయ, శాస్త్రీయ సంగీతంలో ఉపయోగించే డప్పు వంటి వాద్య పరికరం. ఎక్కువగా కర్ణాటక ప్రాంతంలో చేసే యక్షగానంలో ఈడప్పును వాడతారు. ఈ పరికరానికి ముఖ్యంగా జానపద, శాస్త్రీయ, కర్ణాటక సంగీత పద్ధతులకు చెందిన లయ ఉంటుంది. హిందుస్థానీ సంగీతానికి చెందిన లయ ఉండటం అరుదే.  ఈ డప్పులో రెండు రకాలున్నాయి. ఉత్తర సంప్రదాయానికి చెందిన "బడగు తిట్టు చందే", దక్షిణ సంప్రదాయానికి చెందిన "తెంకు తిట్టు చందే". కర్ణాటక, కేరళల్లోని కోస్తా ప్రాంతాల్లో ఈ రకమైన డప్పును ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. కర్ణాటక ప్రాంతంలో ఆడే యక్షగానంలో బడగు తిట్టు చందే రకమైన డప్పును వాడతారు. ఈ రకమైన డప్పు, కేరళలో వాడే చందే డప్పుకు నిర్మాణ విషయంలోనే కాక, ధ్వని విషయంలో కూడా చాలా తేడాలుంటాయి. దళితులు
హిందూమతంలో అణగారిన వర్గాలను దళితులుగా పేర్కొంటారు. హిందూ మతంలో అతి తక్కువ స్థాయివారిగా భావించబడతారు. దళితులు భారతదేశంలోని ఇతర మతాలలో కూడా వున్నా, వారి మూలాలు హిందూ మతానికి సంబంధించి ఉంటాయి. దళితులు జన్యుపరంగా ఇతర అగ్రకులాలను పోలి ఉన్నా, వీరు సామాజికంగా తరతరాలుగా తక్కువ జాతిగా భావించబడుతున్నారు. వీరు అంటరాని వారిగా భావించబడేవారు. కొన్ని స్థలాల్లో వీరిని దేవాలయాలలో కూడా అనుమతించేవారు కాదు. Dalit means "broken people,held under check', 'suppressed' or 'crushed' — or, in a looser sense, 'oppressed'.దళి అంటే గుంట. దావము
దావము [ dāvamu ] dāvamu. సంస్కృతం n. A forest. అడవి. A burning forest, a conflagration, wildfire, కారుచిచ్చు. దావాగ్ని or దావానలము dāv-āgni. n. Wildfire, a devouring flame, a conflagration, burning heat. దాల్చిన కుటుంబము
ఈ చెట్లలో చాల రకములు గలవు. శిల్పం
శిల్పం అంటే చెక్కిన లేక పోతపోసిన ప్రతిమ. ఇవి నల్ల రాళ్ళా తోనూ పాలరాళ్ళతోనూ చేస్తారు. దేవతా మూర్తులను, రాజులు, రాణులు, గురువులు, జంతువులు మొదలైనవి శిల్పాలలో చోటు చేసుకుంటాయి. శిల్పాల గురించి వివరించే శాస్త్రాన్ని ప్రతిమాశాస్త్రమని నేర్పే విద్యని ప్రతిమావిద్య అని అంటారు. శిల్పాలను చెక్కేవారిని 'స్తపతి' లేదా 'శిల్పి' అంటారు. రాతి యుగంలో లిపి బొమ్మలను చెక్కడంద్వారా ఆరంభం అయింది. మనుష్యులు పరిణితి చెందుతున్న దశలోనే వారి దైనందిక జీవితంలో చూసిన అనేక విషయాలను గృహలలో ఉన్న రాతిపై చెక్కడం ప్రారంభించారు.
అంతర్జాతీయంగా అనేక విషయాలకు చెందిన ప్రముఖులు శిల్ప కళలో చోటుచేసుకున్నా భారతదేశంలో మాత్రం పురాణదృశ్యాలు, దేవతలూ మరియు రాజకుటుంబాలు ఎక్కువగా చోటుచేసుకున్నాయి. నవీనకాలంలో రాజుల స్థానంలో రాజకీయ నాయకులు, కవులు పలురంగాలలో ప్రముఖులు శిల్పాలలో చోటు చేసుకోవడం విశేషం. చెన్నైలో సముద్ర తీరంలో స్థాపించిన ఉళైప్పాళీ (శ్రమజీవి) శిల్పం అధినిక శిల్పసైలికి ఒక ఉదాహరణ. దక్షిణ భారతంలో ఆలయశిల్పాలే అధిక ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి. ఇక్కడి శిల్పాలు అనేకంగా నల్లరాతితో చేయడం విశేషం. హిందూ సంప్రదాయంలో విగ్రహారాదనకు ప్రాదాన్యం అధికం కనుక ఆలయాలలో శిల్పకళకూ అత్యంత ప్రాధాన్యత నిస్తాయి. ఆలయ కుడ్యాలు, ఆలయ స్తంభాలు, ఆలయ గోపురాలు మరియు పైకప్పు కూడా చెక్కిన రాతిబొమ్మలతో అలంకరించి ఉన్నాయి. ఇవన్నీ గర్బగుడిలో ఉన్న ప్రధాన దేవత యొక్క పురాణదృశ్యాలతో నిండి ఆనాటి కథలను చెప్తుంటాయి. దాల్చిన చెక్క
దాల్చిన చెక్క (ఆంగ్లం Cinnamon) భారతీయ వంటకాలలో ఉపయోగించే సుగంధ ద్రవ్యము. ఇది సిన్నమామం (Cinnamomum) అనే చెట్టు బెరడు నుండి లభిస్తుంది. అచ్చులు
తెలుగు భాషలో అచ్చు అనే పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి.[1] అచ్చు నామవాచకంగా A vowel. స్వరము, జీవాక్షరము అని అర్ధం. అచ్చు అనగా A stamp, a form for printing or for any other impression, a type, a printing press. An axle-tree. A mould. The handle of a handmill, A weaver's reed or stay. An image, or picture. ప్రతి రూపమును కల్పించేటిది, ఇరుసుమాను, తిరగటి పిడి, బట్ట వేసేటందుకు సాధనమైనది, ప్రతిబింబము అనే అర్ధాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదా: పోత అచ్చు the mould wherein clay or metal is cast. ఇటికె అచ్చు the box or mould used in making bricks. అచ్చక్షరములు printed letters. అచ్చువేయు అనగా ముద్రించు to print అని అర్ధం. ఇంకా అచ్చువేయని unprinted, unpublished. అచ్చువేసేవాడు a printer. అక్షరాల అచ్చులు types of letters. బెల్లపు అచ్చు లేదా అచ్చుబెల్లము a lump of jaggery, అచ్చొత్తు to seal, impress with a mark, to print అచ్చుకూటము అనగా A printing press office ముద్రాశాల. అచ్చుబల్ల the frame on which a weaver's reed is fixed. అచ్చువేసిన యెద్దు అనగా a "brahminy" bull that is marked or stamped and is allowed to wander at large, as consecrated to the deity. అచ్చుకట్టు or అచ్చుకట్టువేయు, మళ్లుగా ఏర్పరచు అచ్చుకట్టించిన మడి లేదా అచ్చుకట్టు పొలము a field which is divided into beds for wet cultivation. అచ్చులపోయు to find yarn on the frame for weaving అచ్చుగా అనగా Precisely, exactly, clearly, evidently. ఉదా: "పిచ్చుకపై బ్రహ్మాస్తము నచ్చుగ దొడిగినవితాన." మంగళసూత్రం
వివాహ సమయం నుండి స్త్రీలు మంగళ సూత్రం ధరించడం భారతీయ సంప్రదాయం. ఈ ఆచారం ఈనాటిది కాదు. పెళ్ళినాడు వరుడు వధువుకు తాళికట్టే సాంప్రదాయం ఆరో శతాబ్దంలోనే ఆరంభమయింది. మంగళ సూత్రం అనే శబ్దం సంస్కృతం నుండి పుట్టింది. సంస్కృతంలో 'మంగళ' అంటే శోభాయమానం, శుభప్రదం అనే అర్ధాలు ఉన్నాయి. సూత్రం అంటే తాడు, ఆధారమైనది అని అర్ధాలు ఉన్నాయి. సాధారణంగా మంగళసూత్రాన్ని 108 సన్నని పోగులు, దారాలు కలిపి దానికి పసుపు రాసి తయారు చేస్తారు. ఇలా కలపబడిన తొమ్మిది లేదా పదకొండు కలిపికూడా కొందరు తాళిని తయారు చేస్తారు. మంగళ సూత్రధారణ జరుగునపుడు ఈ మంత్రమును పఠిస్తారు. 20వ శతాబ్దం పూర్వభాగంలో పల్లెల్లో తెలుగు ప్రజల జీవనవిధానం
[[దస్త్రం:Plantation of sugar cane.JPG|thumb|left|లేత చెరుకు తోట:,దామలచెరువు వద్ద తీసిన చిత్రం]] 
నాలుగు రోజులు ఆరనిచ్చి ముందుగానె సిద్దంచేసుకున్న చెరకు ముక్కల సుమారు ఒక అడుగు పొడవున్న వాటిని సాళ్లలో వరుసగా పేర్చి మధ్య మధ్యలో వున్న కాలువల ద్వారా నీటిని మడవలకు పారించి అక్కడున్ను చెరుకు ముక్కలను సాళ్లలో బూమిలో తక్కువ లోతులో పాతి పెడ్తారు. ఆపొలానికి వారానికి అవసరాన్ని బట్టి తడి ఇస్తారు. ఒకటి రెండు నెలలకు [[చెరుకు]] మొలకెత్తి ఒక ఆడుగు ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది. అప్పుడు [[నాగలి/మడక]]లతో "సాలు" తోలు తారు. అప్పుడు తిరిగి [[మడవలు]] ఏర్పాటు చేసి నీళ్లు పారిస్తారు. [[చెరకు]] మూడు నాలుగడుగులు పెరిగాక ఆ మొక్కలను నాలుగైదింటిని ఒకటిగా చేర్చి వాటి ఆకులతోనే ఒకటిగా చుట్టు తారు. ఆ తర్వాత రెండు మూడు నెలలకు మరలా మరో [[చుట్టకం]] వేస్తారు. ఇప్పుడు రెండు సాళ్లలోని గడలను పైన ఒకటిగా చేర్చి వాటి ఆకులతోనే చుడ్తారు. చెరకు పంట సాధారణంగ పది నెలల పంట. ముద్ర
తెలుగు భాషలో ముద్ర పదానికి వివిధ ప్రయోగాలున్నాయి. ముద్ర [ mudra ] mudra. సంస్కృతం n. A seal: a seal ring, or signet. The stamp, print, or impression of a seal. A distinguishing mark impressed or burned upon a man or beast. Coinage. మునుపటి ముద్ర రూపాయి a rupee of the old coinage. Gesticulation, attitude. మౌనముద్ర the seal of silence, i.e., silence. నిద్రాముద్ర the seal of sleep, i.e., sound sleep. జ్ఞానముద్ర a particular position of the fingers used in religious ceremonies. ముద్రలు marks impressed upon sand or clay placed on heaps of grain, the permanent marks made on the shoulders representing the insignia of Vishnu which are the shell and the wheel, &c. వాడు ముద్రాధారణము చేసికొనినాడు he received the seals, i.e., his shoulders were sealed with the shell and wheel of Vishṇu. మధ్యులు గోపిముద్రలు వేసికొందురు they wear patches of brown clay. వానికి శునక ముద్ర వేసినారు they stamped him with the figure of a dog. ముద్రకర్త mudra-karta. n. An apparitor, the lowest local officer attached to a Guru or priest, ఆయా స్థలములలో గురువు యొక్క తాబేదారుగా నుండేవాడు. ముద్రకోల mudra-kōla. n. A stamp to mark or seal with. The insignia of Vishnu, being the shell and wheel made in copper. ముద్ర వేయు సాధనము, ముద్రధారణము చేయు సుదర్శన పాంచజన్యములు. ముద్రగడ mudra-gaḍa. n. A sceptre, a royal staff. "తన ముద్రగడ వేరు తలగ బట్టించి." Pal. 450. A wooden stamp. ముద్ర గరిటె mudra-gariṭe. n. A ladle shaped mace or large spoon borne in state before a person in authority, దేశాయీలు మొదలైనవారి ముందర బిరుదుగా తీసికొనిపోవు గంటలు గల యిత్తడి గరిటె. ముద్రణము mudraṇamu. n. Setting one's seal to. ముద్రించుట. Dooming, giving a decision, సిద్ధాంత ప్రతిపాదనము. "కనకాద్రి ముద్రణ గ్రంథకర్త." A. ii. 45. టీ మేరుపు నందును తన ముద్ర చెల్లించువాడు. ముద్ర తీసివేయు mudra-tīsi-vēyu. v. a. To unseal. ముద్రాధారణము mudrā-dhāra-ṇamu. n. Sealing , i.e., the act of impressing the shell and wheel of Vishnu on either shoulder. చక్రంకనము చేసికొనుట. ముద్రపలక mudra-palaka. n. A wooden stamp for sealing a heap of corn. ధాన్యరాశిమీద ముద్ర వేసేపలక. ముద్రమనిషి mudra-manishi. n. A sealer, i.e., a bailiff who seals heaps of corn. అంబారములకు ముద్ర వేయు బంట్రౌతు. ముద్రవేయు mudra-vēyu. v. a. To seal. ఈ బోగము వాండ్లు ఆగుడికి ముద్ర వేయబడినారు these dancing girls are dedicated to that temple. ముద్రాంకితము mudr-ānkitamu. adj. Sealed, marked with a seal. ముద్ర వేయబడిన. ముద్రాంకితుడు mudr-āankituḍu. adj. One who is impressed with shoulder. సమాశ్రయణము. చేసికొన్నవాడు. ముద్రాక్షరశాల mudr-āksharu-ṣāla. n. A press or printing office. అచ్చుయిల్లు, అచ్చుకూటము. ముద్రించు mudrinṭsu. v. a. To seal. ముద్రవేయు, అచ్చువేయు. "మృషావాదింజేయుదు ననుతలంపు ముద్రించి." HN. v. 176. ముద్రిక mudrika. n. A seal ring, శిఖా ఉంగరము. ముద్రితము mudritamu. adj. Sealed, marked, stamped, closed. ముద్ర వేయబడిన, మూసికొనిన, ముకుళితమైన. చర్వణము
చర్వణము [ carvaṇamu ] charvaṇamu. సంస్కృతం n. Chewing. నమలుట. చర్వితము charvitamu. adj. Chewed. చర్వితచర్వణము ruminating, నెమరువేయు, chewing the cud: frequent recurrence to one topic. చర్వితచర్వణోదాహరణము an old example or story. ధిక్కరించు
ధిక్కరించు [ dhikkariñcu ] dhik-karintsu. సంస్కృతం v. a. To flout, scorn, disregard, treat contemptously, cry out against, తిరస్కరించు. ధిక్కారము or ధిక్రియ dhik-kāramu. n. Scorn, contempt. తిరస్కారము. ధిక్కారి dhik-kāri. n. A scorner. H. ii. 82. ధిక్కృతుడు one who is scorned, తిరస్కరింపబడినవాడు. లవంగపట్ట నూనె
లవంగపట్ట నూనె లేదా చీనా దాల్చిన నూనె ఒక ఆవశ్యక నూనె.లవంగపట్ట లేదా చైనా/చీనా దాల్చినను ఆంగ్లంలో cinnamomum cassia అంటారు.అంతేకాదు లవంగపట్ట నూనె సుగంధ తైలం కూడా. లవంగ పట్ట నూనె ఓషధ గుణాలులు పుష్కలంగా వున్న ఆవశ్యక నూనె.లవంగ పట్టను నకిలీ దాల్చిన అనికూడా అంటారు. చీనా దాల్చిన నూనెను వొంటికి రాసిన చర్మాన్ని రేగించే/ప్రేరేపించే/irritant గుణం కల్గి వున్నను జ్వరాన్ని తగ్గించుట, జీర్ణవృద్ధి కావించుట వంటి ఇతర పలు ఓషధ గుణాలు దండిగా కల్గి వున్నది.ఛీనా దాల్చిన/లవంగ పట్ట లారేసి కుటుంబానికి చెందినది.ఈ చెట్టు వృక్షశాస్త్ర పేరు సిన్నమోముమ్ కాస్సియ(Cinnamomum cassia).అంతేకాదు సిన్నమోముమ్ ఆరోమాటికం మరియు లారస్ కాస్సియా అనికూడా అంటారు.
లవంగ పట్ట /కాస్సియా జన్మస్థానం చైనా/చీనా దేశంమరియు బర్మా. అందుకే లవంగ పట్టను చీనీస్ సిన్నమోన్ లేదా కాస్సియా బెరడు(cassia bark)అంటారు.సన్నగా వుండీ,సతత హరితమైన ఈ చెట్టు 20 మీటర్ల(65 అడుగుల వరకు) ఎత్తువరకు పెరుగును. చెట్టుకు మందమైన నునుపైన ఆకులు వుండి, చిన్నని పూలను పుష్పించును.పూలు తెల్లగా వుండును.లవంగ పట్టను/బెరడును కూరలలో,బేకరీ ఆహారపదార్థాలలో, క్యాండిస్‌లలో మరియు మృదు పానీయాలలో సువాసన మంచి రుచి ఇచ్చుటకై చేర్చుతారు. హజ్ర్ ఎ అస్వద్
హజ్ర్-ఎ-అస్వద్ : ఈ పదానికి మూలం అరబ్బీ భాష పదాలు ; హజ్ర్ = రాయి ; అస్వద్ = నల్లని; నల్లని రాయి. ఈ రాయి ఒక "ఉల్క రాయి". ఇబ్రాహీం ప్రవక్తకు అల్లాహ్ ఈ రాయి గురించి చెప్పాడు. కావున ఈ రాయి గౌరవం పొందింది. ఈ రాయి నేడు కాబా గోడలో అమర్చ బడి యున్నది. ముహమ్మదు గారు ఈ నల్లని రాయిని హజ్ యాత్రలోభాగంగాముద్దుపెట్టుకున్నారు. దీనిని పరలోకం నుండి వచ్చిన రాయి (భూమికి సంబంధించినది గాదు, అనగా స్వర్గసీమ "ఆకాశం" లేదా జన్నత్ నుండి రాలినది, గా భావించి ముస్లిములుకూడా అలాగే ముద్దు పెట్టుకుంటారు.
ఉమ్రా చేసే ప్రతి వ్యక్తీ ఆ నల్ల రాయిని తాకే వరకు తల్బియా బిగ్గరగా చెబుతూ ఉండాలి అన్నారు దైవ ప్రవక్త. (అబూ దావూద్ : 734)
మక్కాను జయించిన ఏడాది దైవ ప్రవక్తకు కొంత విశ్రాంతి దొరికింది. అప్పుడాయన ఒక ఒంటె మీద ప్రదక్షిణలు చేసి మూలనున్న నల్ల రాయిని తన చేతిలోని వంకె కర్రతో తాకారు. (అబూ దావూద్:752) 
ప్రవక్త నల్లారాయిని తాకి తక్బీర్ "అల్లా అతిగొప్పవాడు" (అల్లాహు అక్బర్) అని నినదిస్తూ 3 ప్రదక్షిణలు చేశారు. (అబూ దావూద్ : 757).
ఉమర్ ఆ నల్ల రాయి వద్దకొచ్చి దాన్నిముద్దు పెట్టుకొని " ఏ మాత్రం అనుమానం లేదు, నీవు ఒక రాయివి మాత్రమే! నీవు ఎవరికీ అపకారం చేయలేవు, మేలుకూడా చేయలేవు. దైవ ప్రవక్త గనుక నిన్ను ముద్దు పెట్టుకోకపోతే నేనూ నిన్ను ముద్దు పెట్టుకునే వాడిని కాదు " అన్నారు. (బుఖారీ 2:667) మిశ్రమ పదార్థం
అచ్చుపోసిన ఉత్పత్తిని తరచుగా ఒక పలకగా సూచిస్తారు. నిర్దిష్ట క్షేత్రాలు మరియు పదార్థ మిశ్రమాలకు, దీనిని పోతగా సూచించవచ్చు. నిర్దిష్ట నిరంతర ప్రక్రియలకు, దీనిని అర్ధ ముఖముగా సూచిస్తారు.
పీడన పరికరం, పిచికారీ పరికరం లేదా చేతితో దీనిని పోస్తారు. ఈ ప్రక్రియను సాధారణంగా పరిసర ఉష్ణోగ్రత మరియు వాతావరణ పీడనం సమక్షంలో నిర్వహిస్తారు. బహిరంగ అచ్చులో రెండు భేదాలు ఏమిటంటే చేతితో పోతపోయడం మరియు పిచికారి-పోత. మరకతము
మరకతము నవరత్నములలో ఒకటి. పచ్చలు అని తెలుగులో దీనికి గల వ్యావహారిక నామము. అమర కోశములో "గారుత్మతం మరకత మశ్మ గర్భోహరిన్మణి" అని వివరణ ఉంది. గరుత్మంతుని వలన ఉద్బవించినది, కావున, "గారుత్మతం" 'రాయి'నుండి ఉద్బవించినది " కావున, " అశ్మ గర్భ"." పచ్చని రంగును కలిగి ఉన్నది కావున "హరిన్మణి", "పచ్చ", "పచ్చలు" అన్న పేర్లు ఉన్నాయి.