టిప్పు సుల్తాన్
టిప్పూ సుల్తాన్ (పూర్తి పేరు సుల్తాన్ ఫతే అలి టిప్పు - سلطان فتح علی ٹیپو ), మైసూరు పులిగా ప్రశిద్ది గాంచినవాడు. ఇతడి జీవిత కాలం (నవంబర్ 20, 1750, దేవనహళ్ళి – మే 4, 1799, శ్రీరంగపట్నం), హైదర్ అలీ అతని రెండవ భార్య ఫాతిమ లేక ఫక్రున్నీసాల ప్రథమ సంతానం. టిప్పుకి మంచి కవిగా పేరు వుండేది, మతసామరస్యం పాటిస్తూ ఇతర మతాలను, మతాచారాలను గౌరవించెడివాడు. ఫ్రెంచ్ వారి కోరికపై మైసూరులో మొట్టమొదటి చర్చి నిర్మించాడు. అతడికి భాషపై మంచి పట్టు ఉండేది.[2].బ్రిటీష్‌వాళ్లకు లొంగిపోకుండా ఎదురు నిలిచి పోరాడిన ఏకైక భారతీయరాజు టిప్పు సుల్తాన్. 1782 లో జరిగిన రెండవ మైసూరు యుద్ధంలో తండ్రికి కుడిభుజంగా ఉండి బ్రిటీషువారినీ ఓడించాడు. తండ్రి హైదర్ అలీ అదే సంవత్సరంలో మరణించాడు. చివరికి రెండో మైసూరు యుద్ధం మంగళూరు ఒప్పందముతో ముగిసి 1799 వరకు టిప్పుసుల్తాన్ మైసూరు సంస్థానమునకు ప్రభువుగా కొనసాగినాడు. ఈ మైసూరు రాజ్యానికి సల్తనత్ ఎ ఖుదాదాద్ అని పేరు. మూడవ మైసూరు యుద్ధం మరియు నాలుగవ మైసూరు యుద్ధంలో బ్రిటీషు వారి చేతిలో ఓడిపోయాడు. చివరికి మే 4, 1799న శ్రీరంగపట్నను రక్షింపబోయి బ్రిటిష్ చేతిలో మరణించాడు.
పాలక్కాడు
పాలక్కాడు కోట :- పట్టణం కేంద్రస్థానంలో ఉంది. కేరళాలో చక్కగా సరంక్షించబడుతున్న అందమైన కోటగా ఇది ప్రశశించబడుతుంది. ఇది పలు విరోచిత చర్యలకు మరియు ధైర్యసాహసాలకు 
చిహ్నంగా నిలిచి ఉంది. ఈ కోటను మైసోర్ రాజు హైదర్ అలి నిర్మించాడు. 1784లో పదకొండు రోజుల పోరాటం తరువాత బ్రిటిష్ కల్నల్ " విలియం ఫుల్లర్టన్ " దీనిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 
తరువాత దీనిని జమోరిన్ సైన్యాలు స్వాధీనం చేసుకున్నాయి. తరువాత 1790లో దీనిని బ్రిటిష్ సైన్యం స్వాధీనం చేసుకుంది. చక్కగా సంరక్షించబడుతున్న ఈ కోట టిప్పుసుల్తాన్ కోటగా 
పిలువబడి తరువాత టిప్పు సుల్తాన్ కుమారుడు హైదర్ అలి స్వాధీనంలోకి మారింది. ఆర్కియోలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా రక్షణలో నిర్వహించబడుతుంది.
పరంబికుళం వన్యప్రాణి శాల్చ్యురీ 285 చ.కి.మీ వైశాల్యంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది పాలక్కడు నుండి 135చ.కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఇది తమిళనాడు లోని ఇందిరాగాంధి నేషనల్ పార్క్ మరియు వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ఆనుకుని ఉంది. ఇక్కడ ఏనుగులు, అడవి పంది, సాంబార్, దున్నపోతు, గౌర్, మొసళ్ళు మరియు కొన్ని పులులు మరియు చిరుతపులులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ అధికంగా సెమీ- ట్రాపికల్ మొక్కలు మరియు చెట్లు ఉన్నాయి. ముందుగా అనుమతి తీసుకుని పర్వతారోహణ అనుమతించబడుతుంది. సరోవరంలో బోటింగ్ సౌకర్యం లభిస్తుంది. తునకడవు వద్ద ఉన్న " కన్నిమేరీ టేకు చెట్టు " ఆసియాలో అతి పెద్ద టేకు చెట్టుగా గుర్తించబడుతుంది. సుల్తాన్ మహమ్మద్ కుతుబ్ షా
మహమ్మద్ కుతుబ్ షా జనవరి 31, 1626న మరణించాడు. ఈయన సమాధి కుతుబ్‌షాహీ సమాధులలో ఒకటి. అది ఈయనకు ముందు సుల్తానుల సమాధుల కంటే ఉన్నతమైనది. ఈ సమాధి మందిరములో ఈయన సమాధితో పాటు ఈయన కుమార్తెలు, కుమారుల సమాధులు కూడా ఉన్నాయి. ఈయన తర్వాత ఈయన కుమారుడు అబ్దుల్లా కుతుబ్ షా గోల్కొండ చక్రవర్తి అయ్యాడు. ప్రతాపరుద్రుడు
ప్రతాపరుద్రుడు, కటకపాలుడు గన్నమ నాయుడు మరియూ పెక్కు సేనానులు బందీలయ్యారు. ప్రతాపరుద్రున్ని బంధించిన ఉలుఘ్‌ఖాన్, వరంగల్ లోనే ఉంచితే ప్రమాదమని విశ్వాసపాత్రులైన ఖాదిర్ ఖాన్, ఖ్వాజాహాజీలకు ఆయన్ను ఢిల్లీకి తరలించే బాధ్యతను అప్పగించాడు. అయితే ప్రతాపరుద్రుడు మార్గమధ్యంలోనే కన్నుమూశాడు. అయితే ఇవన్నీ గ్రంథస్తం చేసిన షాంసి సిరాజ్ అఫీఫ్ ప్రతాపరుద్రుడు ఎలా మరణించాడో వివరించలేదు. సుల్తాను సైన్యం ప్రతాపరుద్రుని ఢిల్లీ తీసుకు వెళుతుండగా మార్గమధ్యాన సోమోద్భవ (నర్మదా నది) తీరంలో ఆయన కన్నుమూశాడని ముసునూరి ప్రోలయ నాయకుని క్రీ.శ. 1330 విలసదానపత్రం పేర్కొంది.[3] ప్రతాపరుద్రుడు సహజ మరణం చెందలేదని స్వఛ్ఛందంగానే భగవదైక్యం చెందాడని క్రీ.శ. 1423లో రెడ్డిరాణి వేయించిన అనితల్లి కలువచేరు తామ్రశాసనంలో ఉంది.[4] దీనిని బట్టి ప్రతాపరుద్రుడు ఆత్మహత్య చేసుకోవటమో లేదా అతని కోరిక మేరకు సహచరులెవరైనా చంపటమో జరిగివుంటుందని భావిస్తున్నారు.[5] శ్రీరంగపట్నం సంధి
శ్రీరంగపట్నం సంధి, మార్చి 18, 1792లో మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధానికి ముగింపు పలుకుతూ సంతకం చేశారు. దీనికి ఇరుపక్షాలుగా బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ తరఫున లార్డ్ కారన్ వాలీసు, హైదరాబాద్ నిజాం, మరాఠా సామ్రాజ్యాల ప్రతినిధులు మరియు మైసూరు పరిపాలకునిగా టిప్పు సుల్తాన్ ఉన్నారు. సిక్ఖు మత చరిత్ర
పంజాబ్, సింధ్ ప్రాంతాలు 1757 నుంచి ఆఫ్ఘాన్ పాలనలో ఉంటూవచ్చాయి. మరోవైపు పంజాబ్ లో సిక్ఖులు ఎదుగుతున్న ప్రబల శక్తి కాజొచ్చారు. తైమూర్ ఖాన్ అనే స్థానిక పాలకుడు సిక్కులను పంజాబ్ నుంచి పారదోలి, రామ్ రౌనీ అన్న వారి కోటను కూలగొట్టగలిగారు. కానీ అతని నియంత్రణ కొన్నాళ్ళకే ముగిసిపోయింది. సిక్ఖు మిసల్ లు తైమూర్ షాను, ఆయన ముఖ్యమంత్రి జలాల్ ఖాన్ ను గెలిచారు. ఆఫ్ఘాన్లు వెనక్కి తగ్గడంతో సిక్ఖులు 1758లో లాహోరును గెలుచుకున్నారు. జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా సిక్ఖు సార్వభౌమాధికారాన్ని సాధించి, నాయకత్వం వహించి, ఆయన విజయాన్ని గుర్తించే నాణాలు ముద్రించారు. అహ్మద్ షా అబ్దాలీ మరాఠాలను 1761లో పానిపట్టు వద్ద యుద్ధంలో ఎదుర్కొంటూ వుండగా, సిర్హింద్, దియాల్ పూర్ ప్రాంతాలను జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా దోచుకునిపోతున్నారు. జాగ్రోన్, కోట్ ఇసా ఖాన్ ప్రాంతాల్లో సట్లెజ్ ఒడ్డున విడిశారు. హోషియార్ పూర్, నారాయిన్ ఘర్ నగరాలను అంబాలాలో పట్టుకుని, కపూర్తలా పాలకుడి నుంచి కప్పం కట్టించుకున్నారు. ఆపైన ఝంగ్ వైపు దండయాత్ర సాగించారు. సియాల్ పాలకుడు గట్టి ప్రతిఘటన చేసినా, అహ్మద్ షా ఫిబ్రవరి 1761లో దేశం విడిచి వెళ్ళేసరికి నవాబ్ జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియా తిరిగి సిర్హింద్ పై దాడిచేసి తన ప్రాంతాన్ని తర్ణ్ తారణ్ వరకూ విస్తరించుకున్నారు. ఆయన బియాస్ ను దాటగానే సుల్తాన్ పూర్ 1762లో గెలిచారు, అహ్మద్ షా వెనుతిరిగి వచ్చారు, గట్టి పోరాటం సాగింది. అప్పుడు జరిగిన మారణహోమాన్ని ఘలుఘరా అని పిలుస్తారు. సిక్ఖు దళాలపై పెద్ద ఎత్తున దాడి జరగగానే నవాబ్ జస్సా సింగ్ కంగ్రా కొండల్లోకి పారిపోయారు. అహ్మద్ షా అబ్దాలీ వెళ్ళిపోగానే అహ్లూవాలియా తిరిగి సిర్హింద్ ను దాడిచేసి, నేలమట్టం చేస్తూ, ఆఫ్ఘాన్ గవర్నర్ జెన్ ఖాన్ ను చంపారు. ఇది సిక్ఖులకు గొప్ప విజయంగా నిలిచి మొత్తం సిర్హింద్ ప్రదేశాన్నంతా గెలవగలిగారు. సహ్రాన్‌‌పూర్
షంసుద్దీన్ ఈత్మిష్ (1211-36) పాలనాకాలంలో జిల్లా ప్రాంతం ఢిల్లీ సుల్తానేటులో భాగంగా మారింది. ఆ కాలంలో పాంధోయి మరియు గండా నలా నదుల ప్రవాహం కారణంగా ఈ ప్రాంతం అరణ్యం, చిత్తడినేలలు అధికంగా ఉన్నాయి. వాతావరణంలో తడి కారణంగా మలేరియా అధికంగా సోకుతుండేది. 1340లో ఢిల్లీ సుల్తాన్ (1325-1351) ముహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ ఉత్తర నదీ మైదానంలో ఉన్న శివాలిక్ కొండల తిరుగుబాటును అణచడానికి ఈ ప్రాంతం మీద యుద్ధం సాగించాడు. తరువాత ఈ ప్రాంతంలో పాంధోయి నదీ తీరంలో ఉన్న సూఫీ సన్యాసి స్గాహ్ హరూన్ చిష్టి గురించి తెలుసుకున్నాడు. ఆ ప్రదేశం సందర్శించిన తరువాత మహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్ ఆ ప్రాంతానికి సూఫీ సన్యాసి స్మారకార్ధం " షాహ్ - హార్‌పూర్ " అని మార్చాలని ఆఙ జారీ చేసాడు.  అక్కిరాజు ఉమాకాంతం
1910లో 'త్రిలింగ కథలు' ప్రచురించాడు. 1911లో అక్కిరాజు ఉమాకాంతం మొట్టమొదట 'పల్నాటి వీరచరిత్ర' యొక్క ప్రతులు సంపాదించి, సంస్కరించి అచ్చువేయించాడు. అదే ఇతివృత్తంలోని పలువురు వీరుల కథలను ఆధారం చేసుకుని పల్నాటి వీరుల కథలు రాశారు. 1928 లో ఆధునిక కవిత్వములో ప్రమాణాలు లేకపోవడాన్ని విమర్శిస్తూ 'నేటి కాలపు కవిత్వం' రచించాడు. ఈయన విమర్శకుడే కాక రచయిత కూడా. 1913లో టిప్పూ సుల్తాన్ జీవత చరిత్ర ఆధారముగా రచించిన నవల ప్రముఖమైనది. ఇవే కాక 'షేక్స్పియర్ నాటక కథలు' చక్కని శైలిలో రచించారు. వీరి రచనలలో అలంకార శాస్త్రానికి సంబంధించిన 'రసమీమాంస', 'ఆంధ్ర చంద్రాలోక వివరణం', 'సంస్కృత వ్యాకరణ ప్రదీపానికి ఆంధ్ర వరణం', పాణినీయం', 'నైషధ తత్త్వ జిజ్ఞాస', 'తెలుగు దేశమందలి చండాలురు' అనేవి మరికొన్ని. కారన్ వాలీసు
బ్రిటిష్ కంపెనీ వారు మైసూరు రాజ్యముపై చేసిన మూడవ యుధ్దము 1789 లో టిప్పు సుల్తాను కేరళరాష్ట్రములోని తిరువనంతపురం రాజ్యమును (తిరువాంకూరు) ముట్టడించటంవల్ల జరిగింది. టిప్పుసుల్తానుకు సామంతరాజ్యముగా పరిగణింప బడే కొచ్చిన్ రాజ్యములోని జయికొట్టై మరియూ తిరువాంకూరు పరగణాలను తిరువనంతపురం రాజా డచ్చివారిదగ్గరనుండి కొన్నందుకు టిప్పుసుల్తాన్ తిరువాంకూరు (తిరువనంతపురం) పై దండయాత్ర చేశాడు. ఆప్పటికి తిరువాంకూరు రాజాగారి రాజ్యము బ్రిటిషవారికి సైనిక సహాయవప్పందము కలిగియున్న రక్షితరాజ్యమైయున్నందున విలియంకోటలో గవర్నరు జనరల్ గా నుండిన కారన్ వాలీసు తిరువాంకూరు రాజ్యమును కాపాడవలసిన బాధ్యత వహించి మిత్రకూటమిలోనున్న హైదరాబాదు నిజాము, మరాఠా సైనికులతో సహాకలిసి టిప్పుసుల్తాన్ తో యుద్ధమునకు దిగారు. ఈ మూడవ మైసూరు యుధ్దము దాదాపు మూడు సంవత్సరములు మూడుసార్లు చేసిన ప్రయత్నముతో జరిగింది. మొదటి రెండుసార్లు కారన్ వాలీసు సైన్యము ఓటమి పాలైనారు. మొదటిమాటుగా మేజర్ జనరల్ మెడోస్ ఆదిపత్యముక్రింద టిప్పుసుల్తానుపై దండయాత్రచేసి ఓడిపాయారు. రెండవసారి కారన్ వాలీసు స్వాయంగా 1791 జనేవరి 29 తేదీన దండయాత్రచేసి బెంగుళూరు దాకా విజయముసాధించి బెంగుళూరును స్వాధీనముచేసుకుని అక్కడనుండి శ్రీరంగపట్టణానికి ముట్టడించటానికి తరలి వెళ్లి 1791 మే నెలలో శ్రీరంగపట్టణం చేరువలో టిప్పుసైనికులు చేసిన మార్గ అవరోధములను అధికమించలేక పరాజయముతో తిరిగి వెళ్లి పోయాడు. మూడవసారి టిప్పుసుల్తాను కోయంబత్తూరు ఆక్రమించియున్న సమయంలో 1792 ఫిబ్రవరిలో కారన్ వాలీసు మళ్లీ స్వయంగా సర్వసేనాని (కమాండర్) గా నిర్వహించి శ్రీరంగపట్టణం చుట్టుముట్టడించడంతో కోయంబత్తూరును ఆక్రమించిన టిప్పుసుల్తాను శ్రీరంగపట్టణం చేరుకోపోలేక ఓటమి అంగీకరించి బ్రిటిష్ వారికి ముప్పై లక్షలరూపాయలు నష్టపరిహారమేగాక మైసూరురాజ్యములోని చాల భూభాగములనిచ్చి సంద్ధి చేసుకున్నాడు. అప్పటినుండి (1792) కారన్ వాలీసు వెళ్లిపోయేదాకా(1798) టిప్పుసుల్తాను అణిగియుండి సమయంకోసం వేచియున్నాడు. 1792 లో జరిగిన సంధి తరువాత హైదరాబాదు నిజాంతోనూ, పూనాలోని పీష్వాతోను టిప్పుసుల్తాన్ పై యుద్ధమునకు బ్రిటిష్ వారికి సహాయంచేయటుకు చేయ బోయే వప్పుదలను మహారాష్ట్రకూటమిలో నాయకుడైన గ్వాలియర్ రాజు మహాదజీ సింధియా చాల కృషిచేసి ఆపుటలో సఫలుడైనాడు విజయ్ మాల్య
విజయ మాల్య వేలం పాటల్లో పాల్గొని విజయవంతముగా సాధించిన వస్తువులన్నీ భారత దేశ సంస్కృతికి గొప్ప నిదర్శనాలు. ఇతను 2004 లో లండన్, లోని వేలం పాటలో జయించి 175,000 పౌండ్లు చెల్లించి టిప్పు సుల్తాన్ కత్తిని తిరిగి భారత దేశానికి తీసుకొచ్చాడు.[5] 2009 మార్చిలో న్యూ యార్క్ లో జరిగిన వేలం పాటలో మాల్య విజయం సాధించి 1.8 మిల్లియన్ US డాలర్లు చెల్లించి మహాత్మా గాంధి వస్తువులు కొన్నాడు, కాని ఇది మొదట్లో భారతదేశంలో కలవరాన్ని సృష్టించింది, కాని ఆ ప్రభుత్వం దీనిని ఆపలేకపోయింది.[6][7][8] లాల్ బహాదుర్ శాస్త్రి
1965 లో పాకిస్తాన్తో కాల్పుల విరమణ ప్రకటించిన తరువాత, శాస్త్రి, అయుబ్ ఖాన్ తాష్కెంట్ లో జరిగిన ఒక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో పాల్గొన్నారు. దీనిని అలెక్సీ కోసైజిన్ నిర్వహించాడు. 1966 జనవరి 10 న శాస్త్రి, ఆయూబ్ ఖాన్ తాష్కెంట్ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేసారు. ఐక్యరాజ్యసమితి మధ్యవర్తిత్వం మేరకు సోవియట్ లోని టాష్కెంట్లో ఒప్పందం పై సంతకం చేసి అక్కడే మృతిచెందాడు. ముసునూరి కాపయ నాయుడు
కాపానీడు మనసులో ఢిల్లీ సుల్తాను మరలా ఎప్పుడు తెలుగు దేశముపై దండెత్తివచ్చునో అను సందేహము పోలేదు. ఓరుగల్లు మొదలైన ముఖ్య దుర్గములు పటిష్ఠము చేయించాడు. సేనలను వృద్ధి పరచాడు. ఈ సమయములో దక్కనులో జాఫర్ ఖాన్ హసన్ అనువాడు ఢిల్లీ సుల్తానుపై తిరుబాటు చేసి కాపానీడు సాయమడుగుతాడు. పదునైదు వందల పదాతి సేనను పొంది, సుల్తాను సేనలపై విజయము సాధించి గుల్బర్గా (కలుబరిగె) రాజధానిగా క్రీ. శ. 1347లో బహమనీ రాజ్యము స్థాపిస్తాడు. ఈతడే కాపానీడు పక్కలో బల్లెముగా కాబోయే జాఫర్ ఖాన్ అలావుద్దీన్ హసన్ గంగూ బహ్మన్ షా. శ్యామయ్య అయ్యంగార్
శ్యామయ్య అయ్యంగార్ హైదర్ అలీ మరియు టిప్పు సుల్తాన్ వద్ద పనిచేసిన మంత్రి. ఇతను టిప్పు సుల్తాన్ వద్ద సమాచార మరియు రక్షక భట (పోలీస్) శాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు. ఇతను టిప్పు సుల్తాన్ కి వెన్నుపోటు పొడవడానికి ప్రయత్నించాడనే అనుమానంతో టిప్పు సుల్తాన్ ఇతన్ని గుడ్డివాడిని చేశాడు. టిప్పు సుల్తాన్ కి వెన్నుపోటు పొడవడానికి ప్రయత్నించినది మీర్ సాదిక్. ప్రమాదవశాత్తు టిప్పు సుల్తాన్ మీర్ సాదిక్ ని కాకుండా శ్యామయ్యని అనుమానించడం జరిగింది. మైసూరు
శ్రీరంగపట్నంలో టిప్పు సుల్తాన్ అధికారంలో ఉన్నపుడు మైసూర్ నగరం చాలావరకు నాశనం చేయబడింది. వొడయార్‌ల పాలనను అంతం చేయడమే అతని ఉద్దేశం.[8] 1799లో 4వ ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ మరణించాడు. అనంతరం రాజధాని మళ్ళీ మైసూరుకు మార్చబడింది.[9][10] అప్పటి రాజు ముమ్మడి కృష్ణరాజ వొడయార్ ఇంకా బాలుడు అవడంవలన పాలనా వ్యవహారాలు అధికంగా పూర్ణయ్య అనే దివాన్ నిర్వహించేవాడు. మైసూర్ నగరం అభివృద్ధికి, ముఖ్యంగా పౌర సదుపాయాల విషయంలో, పూర్ణయ్య చేసిన కృషి నగరాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దడానికి దోహదపడింది.[9] 1831లో బ్రిటిష్ కమిషనర్ మార్క్ కబ్బన్ రాజధానిని బెంగళూరు నగరానికి మార్చాడు. దానితో మైసూరు నగరం రాజధాని హోదా కోల్పోయింది[11]. మళ్ళీ 1881లో బ్రిటిష్ పాలకులు మైసూరు రాజ్యాన్ని వొడయార్ పాలకులకు అప్పగించారు.[12] అప్పటినుండి 1947వరకు మళ్ళీ మైసూరు నగరం రాజధానిగాను, మైసూరు కోట పాలనాకేంద్రంగాను వర్ధిల్లాయి. ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధాలు
రెండవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం (1780–84)లో యుద్ధ పక్షాల మధ్య అదృష్టం అటూ ఇటూ ఊగుతూండగా, రక్తసిక్తమైన పోరాటాలు జరిగాయి. 1780 సెప్టెంబరు నెలలో పొల్లిలూర్ యుద్ధంలో టిప్పు బైలీని, 1782 ఫిబ్రవరిలో కుంభకోణం వద్ద మద్రాసు సర్వసైన్యాధ్యక్షుడు బ్రైత్ వైట్ ని ఓడించాడు. వీరిద్దరినీ యుద్ధఖైదీలుగా శ్రీరంగపట్నం తీసుకువచ్చారు. ఈ యుద్ధంలో బ్రిటీష్ సైన్యాధ్యక్షుడు సర్ ఐర్ కూటె హైదర్ అలీని పోర్టో నోవో, ఆర్ని యుద్ధాల్లో ఓడించాడు. తన తండ్రి హైదర్ అలీ మరణానంతరం, టిప్పు యుద్ధాన్ని కొనసాగించాడు. చివరికి యుద్ధం 1784 మార్చి 11న యుద్ధానికి పూర్వం ఉన్న యధాస్థితిని కొనసాగిస్తూ కుదిరిన మంగళూరు ఒప్పందంతో ముగిసింది. ఇదే భారత చరిత్రలో చివరిగా ఒక భారతీయ పాలకుడు బ్రిటీష్ వారితో సమాన స్థాయిలో కుదుర్చుకున్న బ్రిటీష్-భారతీయుల ఒప్పందం. 1787 ఏప్రిల్లో జరిగిన గజేంద్రగఢ్ ఒప్పందం మరాఠాలతో సంఘర్షణను ముగించింది. టిప్పు సుల్తాన్
1789లో బ్రిటీష్‌వారి మిత్రరాజ్యమైన ట్రావెన్‌కోర్‌ను స్వాధీనం చేసునేందుకు టిప్పు విఫలయత్నం చేశారు, ఈ పరాజయాన్ని టిప్పు సుల్తాన్ జీర్ణించుకోలేకపోయారు, అతి పరిమిత సంఖ్యలో ఉన్న ప్రత్యర్థి సైన్యం నుంచి ఎదురైన కాల్పులతో టిప్పు సైన్యం భయభ్రాంతులకు గురైంది, దీని ఫలితంగా మూడో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో బ్రిటీష్‌వారికి విజయాలు దక్కాయి, వారికి కోయంబత్తూరు జిల్లా స్వాధీనమైంది, అయితే టిప్పు ప్రతిదాడిలో వారు స్వాధీనం చేసుకున్న అనేక భూభాగాలను కోల్పోయారు. 1792లో వాయువ్యం నుంచి దాడి చేసిన మరాఠాలు మరియు ఈశాన్యంవైపు నుంచి దాడికి సైన్యాన్ని పంపిన నైజాం సాయంతో లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ నేతృత్వంలోని బ్రిటీష్ సైన్యం విజయవంతంగా శ్రీరంగపట్నాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది, దీంతో టిప్పు సుల్తాన్ పరాజయం పాలైయ్యారు, ఆపై శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం కుదిరింది. మైసూర్ రాజ్యంలో సగ భాగాన్ని మిత్రరాజ్యాలకు పంచిపెట్టారు, ఆయన ఇద్దరు కుమారులను విడిపించేందుకు ధనం చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ఈ కాలంలోనే బ్రిటీషర్లు మైసూర్ రాజ్యభాగాలను విభజించి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీకి ప్రధానంగా తమిళ (దక్షిణ) భాగాలు, నిజాం నవాబుకి ఉత్తరాన ఉన్న తెలుగు ప్రాంతాలు బళ్ళారి, కడప, అనంతపురం, కర్నూలు వంటివి పంచారు (ఐతే అత్యంత కొద్ది కాలంలోనే 1800లో టిప్పు సుల్తాన్ ముప్పు తొలగిపోయేసరికి నిజాం సైనిక ఖర్చుల బాకీలు పేరుచెప్పి మళ్ళీ ఈ భాగాన్నంతా తిరిగి బ్రిటీషర్లే స్వాధీనం చేసేసుకున్నారు) [4] అయినప్పటికీ అధైర్యపడని టిప్పు సుల్తాన్ తన ఆర్థిక మరియు సైనిక శక్తిని పునర్నిర్మించడంపై దృష్టి పెట్టారు. విప్లవ మార్పులకు లోనైన ఫ్రాన్స్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అమీర్ మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మరియు అరేబియా నుంచి మద్దతు పొందేందుకు రహస్యంగా ప్రయత్నించారు. ఇదిలా ఉంటే, ఫ్రెంచ్‌వారి ప్రమేయం కోసం చేసిన ఈ ప్రయత్నాలు బ్రిటీష్‌వారికి త్వరగానే తెలిసిపోయాయి, మరాఠాలు మరియు నిజాం మద్దతుతో బ్రిటీష్‌వారు ఆ సమయంలో ఈజిప్టులో ఫ్రెంచ్‌వారితో యుద్ధం చేస్తున్నారు. 1799లో జరిగిన నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ శ్రీరంగపట్నాన్ని రక్షించడం కోసం యుద్ధం చేస్తూ మరణించారు, దీంతో మైసూర్ రాజ్యం యొక్క స్వాతంత్ర్యానికి పూర్తిగా తెరపడింది. మధ్య ప్రదేశ్
"తెల్ల హూణుల" (Hephthalite) దండయాత్రలతో గుప్తసామ్రాజ్యం కూలిపోయింది. దానితో భారతదేశం చిన్న చిన్న దేశాలుగా విడిపోయింది. 528లో యశోధర్ముడు అనే మాళ్వా రాజు హూణులను ఓడించి, వారి రాజ్యవిస్తరణకు అడ్డుకట్టవేశాడు. తానేసార్‌కు చెందిన హర్షుడు అనే రాజు ఉత్తరభారతాన్ని కొద్దికాలం ఒకటిగా చేయగలిగాడు. ఆయన 647లో మరణించాడు. తరువాతికాలంలో రాజపుత్ర వంశాల ప్రాభవం మొదలయ్యింది. మాళ్వా పారమారులు, బుందేల్‌ఖండ్ చందేలులు వీరిలో ముఖ్యులు. సుమారు 1010-1060 మధ్య పాలించిన పారమఅర రాజు భోజుడు గొప్ప రచయిత, విజ్ఞాని (polymath). 950-1050 మధ్యలో చందేలులు ఖజురాహో మందిరాలను నిర్మించారు. మైసూరు సామ్రాజ్యం
1789లో బ్రిటీష్‌వారి మిత్రరాజ్యమైన ట్రావెన్‌కోర్‌ను స్వాధీనం చేసునేందుకు టిప్పు విఫలయత్నం చేశారు, ఈ పరాజయాన్ని టిప్పు సుల్తాన్ జీర్ణించుకోలేకపోయారు, అతి పరిమిత సంఖ్యలో ఉన్న ప్రత్యర్థి సైన్యం నుంచి ఎదురైన కాల్పులతో టిప్పు సైన్యం భయభ్రాంతులకు గురైంది, దీని ఫలితంగా మూడో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. ప్రారంభంలో బ్రిటీష్‌వారికి విజయాలు దక్కాయి, వారికి కోయంబత్తూరు జిల్లా స్వాధీనమైంది, అయితే టిప్పు ప్రతిదాడిలో వారు స్వాధీనం చేసుకున్న అనేక భూభాగాలను కోల్పోయారు. 1792లో వాయువ్యం నుంచి దాడి చేసిన మరాఠాలు మరియు ఈశాన్యంవైపు నుంచి దాడికి సైన్యాన్ని పంపిన నైజాం సాయంతో లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ నేతృత్వంలోని బ్రిటీష్ సైన్యం విజయవంతంగా శ్రీరంగపట్నాన్ని స్వాధీనం చేసుకుంది, దీంతో టిప్పు సుల్తాన్ పరాజయం పాలైయ్యారు, ఆపై శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందం కుదిరింది. మైసూర్ రాజ్యంలో సగ భాగాన్ని మిత్రరాజ్యాలకు పంచిపెట్టారు, ఆయన ఇద్దరు కుమారులను విడిపించేందుకు ధనం చెల్లించాల్సి వచ్చింది.[40] అయినప్పటికీ అధైర్యపడని టిప్పు సుల్తాన్ తన ఆర్థిక మరియు సైనిక శక్తిని పునర్నిర్మించడంపై దృష్టి పెట్టారు. విప్లవ మార్పులకు లోనైన ఫ్రాన్స్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ అమీర్ మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం మరియు అరేబియా నుంచి మద్దతు పొందేందుకు రహస్యంగా ప్రయత్నించారు. ఇదిలా ఉంటే, ఫ్రెంచ్‌వారి ప్రమేయం కోసం చేసిన ఈ ప్రయత్నాలు బ్రిటీష్‌వారికి త్వరగానే తెలిసిపోయాయి, మరాఠాలు మరియు నిజాం మద్దతుతో బ్రిటీష్‌వారు ఆ సమయంలో ఈజిప్టులో ఫ్రెంచ్‌వారితో యుద్ధం చేస్తున్నారు. 1799లో జరిగిన నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ శ్రీరంగపట్నాన్ని రక్షించడం కోసం యుద్ధం చేస్తూ మరణించారు, దీంతో మైసూర్ రాజ్యం యొక్క స్వాతంత్ర్యానికి పూర్తిగా తెరపడింది.[43] ఆధునిక భారతీయ చరిత్రకారులు టిప్పు సుల్తాన్‌ను బ్రిటీష్‌వారికి ఒక చిరకాల శత్రువుగా పరిగణిస్తారు, ఆయనను ఒక సమర్థవంతమైన పాలకుడిగా మరియు ఒక పరిశోధకుడిగా గుర్తిస్తున్నారు.[44] టాంగ్ రాజవంశం
అంతర మరియు మధ్య ఆసియాలపై నియంత్రణ కొరకు టాంగ్ సామ్రాజ్యం టిబెటన్ సామ్రాజ్యంతో యుద్ధాన్ని ప్రారంభించింది, ఇది కొన్ని సందర్భాలలో వివాహ సంబంధాల ద్వారా పరిష్కరించబడింది, రాకుమారి వెన్చెంగ్ (d. 680) మరియు సొంగ్ట్సన్ గంపో (d. 649) వివాహం. ఇది టిబెటన్ సాంప్రదాయంలో జరిగింది, క్రీశ 650లో సొంగ్ట్సన్ గంపో చనిపోయిన తరువాత, టాంగ్ రాజవంశం ప్రస్తుత టిబెటన్ రాజధాని అయిన లాసా పై దాడిచేసి వశపరచుకుంది. 670-692 మధ్య తరిం హరివాణంలోని ప్రాంతాలపై టిబెట్ తో సుదీర్ఘ పోరాటాలు జరిగాయి మరియు 763లో అన్ షి తిరుగుబాటు సమయంలో టిబెటన్లు పదిహేను రోజుల పాటు చైనా రాజాధాని చంగన్ ను కూడా వశపరచుకున్నారు. నిజానికి ఈ తిరుగుబాటు సమయంలోనే ప్రసుతం గన్సు మరియు క్విన్ఘైలలో ఉన్న తన పశ్చిమ సేనలను టాంగ్ ఉపసంహరించుకుంది, దీనిని టిబెటన్లు ప్రస్తుత జిన్జియంగ్ తో పాటుగా ఆక్రమించుకున్నారు. 821లో వ్యావహారిక శాంతి ఒప్పందంపై సంతకం చేసే వరకు టాంగ్ మరియు టిబెట్ ల మధ్య శత్రుత్వాలు కొనసాగాయి. రెండు దేశాల మధ్య స్థిరమైన సరిహద్దులతో సహా, ఈ ఒప్పందంలోని అంశాలు లాసాలోని జోఖంగ్ దేవాలయం వెలుపల గల రాతి శాసనంపై రెండు భాషలలో నమోదు చేయబడ్డాయి. శృంగేరి శారదా పీఠము
1782 నుంచి 1799 వరకూ శ్రీరంగపట్నాన్ని రాజధానిగా చేసుకుని మైసూరు సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన ముస్లిం పాలకులు హైదర్ అలీ, అతని కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్లకు శృంగేరీ శంకరాచార్యులపై చాలా గౌరవం ఉండేది. మరాఠీ సైన్యం వచ్చి రాజ్యంపై పడినప్పుడు శృంగేరీ మీద కూడా దాడిచేసి ఊరినీ, పీఠాన్ని కూడా దోచుకున్నారు. స్వామివారికి, వారి శిష్యులకు అన్నవస్త్రాలకే లోటువచ్చింది. టిప్పుసుల్తాన్ ఈ సంగతి తెలుసుకుని వారికి ఆహారపదార్థాలు, బట్టలు, ధనం, మరెవరైనా దోచుకోబోతే అడ్డుకుందుకు సైన్యాన్ని ఇచ్చి పంపారు. ఆపరేషన్ కుకూన్
వీరప్పన్ (కూసె మునిస్వామి వీరప్పన్, 1952 జనవరి 18 – 2004 అక్టోబర్ 18), "గంధపుచెక్కల వీరప్పన్"గానూ సుప్రసిద్ధుడైన, భారతీయ బందిపోటు. ఆయన కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ రాష్ట్రాల్లోని 6వేల చదరపు కిలోమీటర్ల పరిధిలో సంవత్సరాల పాటు తన కార్యకలాపాలు నిర్వహించారు. దశాబ్దం పాటు పెద్ద ప్రైవేటు సైన్యాన్ని నిర్వహిస్తూ తమిళనాడు, కర్ణాటక, కేరళ ప్రభుత్వాలను, భారత సరిహద్దు భద్రతా దళాల్లోని పారామిలటరీ దళాన్నీ ముప్పుతిప్పలు పెట్టారు. సీనియర్ పోలీస్ అధికారులు, అటవీ అధికారులతో సహా దాదాపు 184మందిని చంపారు, వారిలో సగం మంది పోలీసులే.  నక్కీరన్ పత్రిక సంపాదకుడు ఆర్. గోపాల్ ఇంటర్వ్యూలో దాదాపు 120 హత్యలను తానే చేసినట్టు అంగీకరించారు. ప్రారంభ దశలో ఆర్థికంగా తనకు కలసివచ్చే దోపిడీలకే పరిమితమైన వీరప్పన్ క్రమంగా తన కార్యకలాపాలను కిడ్నాప్ చేసి జైల్లోని తీవ్రవాదులను విడిచిపెట్టేందుకు డిమాండ్ చేయడం వంటివీ ప్రారంభించారు. ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్
సింధ్ ప్రాంతంలో తన కార్యకలాపాలు కొనసాగిస్తున్న తరుణంలో తుగ్లక్ మార్చి 20, 1351 న సింధ్ ప్రాంతంలోని థట్టాలో మరణించాడు. ఈయన్ను తల్లి తండ్రులతో పాటు ఢిల్లీలోని గియాసుద్దీన్ సమాధి మందిరంలో ఖననం చేశారు. ఇతని వారసుడిగా ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్ సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. చాముండేశ్వరి దేవాలయం, మైసూరు
ఈ ఆలయానికి 1761-82 మధ్యకాలంలో మైసూరు సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన ముస్లిం పాలకుడు హైదర్ అలీ చాముండేశ్వరి అమ్మవారికి చాలా ఆభరణాలు, వస్త్రాలు సమర్పించారు. ఈ సంప్రదాయాన్ని ఆయన కుమారుడైన టిప్పు సుల్తాన్ కూడా కొనసాగించారు.[1] తెలంగాణ
1948, సెప్టెంబర్ 13 ఆపరేషన్ పోలోలో భాగంగా భారత యూనియన్ సైన్యం నిజాం సంస్థానంలో ప్రవేశించింది. 1948, సెప్టెంబరు 17: నిజాం కబందహస్తాల నుంచి విముక్తిపొందింది. 1948, ఆగస్టు 22: నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమకారుడు షోయబుల్లాఖాన్ హత్య జరిగింది. 1953, ఆగస్టు 25: తెలంగాణ వైతాళికుడిగా పేరుపొందిన సురవరం ప్రతాపరెడ్డి మరణించాడు. 1955, డిసెంబరు 10: నాగార్జున సాగర్ ప్రాజెక్టు శంకుస్థాపన జరిగింది. 1956, ఫిబ్రవరి 20: తెలంగాణ, ఆంధ్ర ప్రాంతాల నాయకుల మధ్య పెద్దమనుషుల ఒప్పందం కుదిరింది. 1956, నవంబరు 1: తెలంగాణ ప్రాంతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో భాగమైంది. 1961, ఫిబ్రవరి 6: తెలంగాణకు చెందిన ప్రముఖ సమరయోధుడు, రచయిత వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి మరణించాడు. 1963,జూలై 26: శ్రీరాంసాగర్ ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన జరిగింది. 1967, ఫిబ్రవరి 24: హైదరాబాదు రాజ్యపు చివరి నిజాం ఉస్మాన్ అలీఖాన్ మరణించాడు. 1967, ఏప్రిల్ 11: హైదరాబాదులో ఈసీఐఎల్ స్థాపించబడింది. 1967, ఆగస్టు 4: నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు ప్రారంభించబడింది. 1969, ఫిబ్రవరి 28: ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్ర సాధన ధ్యేయంగా యువకులు, మేధావి వర్గాలు కలిసి హైదరాబాదులో తెలంగాణా ప్రజాసమితిని స్థాపించారు. 1969, మార్చి 29: ముల్కీ నిబంధనలు రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. 1970, జూలై 24: తెలంగాణ పితామహుడిగా పేరుపొందినకొండా వెంకట రంగారెడ్డి మరణించాడు. 1971, సెప్టెంబరు 30: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా పి.వి.నరసింహారావు పదవి చేపట్టాడు. 1973, డిసెంబరు 12: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా జలగం వెంగళరావు పదవిలోకి వచ్చాడు. 1976, మార్చి 31: ప్రముఖ తెలంగాణ సాయుధపోరాట యోధుడు, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు రావి నారాయణరెడ్డి మరణించాడు. 1976, సెప్టెంబరు 24: నిజాం వ్యతిరేక పోరాటయోధుడు పండిత్ నరేంద్రజీ మరణించాడు. 1976, మే 12: ప్రముఖ సమరయోధుడు, రచయిత, రాజకీయ నాయకుడు మందుముల నరసింగరావు మరణించాడు. 1978: ఏప్రిల్ 6: ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా మర్రి చెన్నారెడ్డి పదవిలోకి వచ్చాడు. 1978, ఆగస్టు 15: హైదరాబాదు జిల్లా లోని గ్రామీణ ప్రాంతాలను విడదీసి రంగారెడ్డి జిల్లా ఏర్పాటు చేయబడింది. 1991, జూన్ 21: తెలంగాణ ప్రాంతానికి చెందిన పి.వి.నరసింహారావు ప్రధానమంత్రి పదవి చేపట్టాడు. 2000, మార్చి 7: హోంశాఖ మంత్రిగా పనిచేసిన ఎలిమినేటి మాధవరెడ్డి నక్సలైట్ల దురాగతాలకు బలయ్యాడు. 2007, ఏప్రిల్ 16: హైదరాబాదు నగరపాలక సంస్థ స్థానంలో "గ్రేటర్ హైదరాబాదు" (హైదరాబాదు మహానగరపాలక సంస్థ) ఏర్పడింది. 2008, మార్చి 15: రంగారెడ్డి జిల్లా శంషాబాదులో అంతర్జాతీయ విమానాశయం ప్రారంభించబడింది. 2009, అక్టోబరు 19: దేశంలోనే అతిపొడవైన ఫైఓవర్ (పి.వి.నరసింహారావు ఎక్స్‌ప్రెస్ వే) హైదరాబాదులో ప్రారంభమైంది. 2009, నవంబరు 29: ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్ర సాధనకై కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు నిరాహారదీక్ష మొదలైంది. 2009, డిసెంబరు 9: భారత ప్రభుత్వం తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ప్రక్రియను మొదలుపెడుతున్నట్లు ప్రకటించింది. దానితో కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖరరావు నిరాహారదీక్ష విరమించాడు. 2011, మార్చి 10: ప్రత్యేక తెలంగాణకై ట్యాంక్‌బండ్‌పై మిలియన్ మార్చి ఉద్యమం నిర్వహించబడింది. 2013, జూలై 30: ప్రత్యేక తెలంగాణ ఏర్పాటుకై కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటి తీర్మానం చేసింది. 2013, అక్టోబరు 3: ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటును కేంద్ర మంత్రిమండలి ఆమోదించింది. 2013, డిసెంబరు 5: తెలంగాణ ఏర్పాటు ముసాయిదా బిల్లును కేంద్రకేబినెట్ ఆమోదించింది. 2014, జనవరి 7: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ బిల్లుకు కేంద్ర మంత్రిమండలి ఆమోదం తెలిపింది. 2014, ఫిబ్రవరి 13: తెలంగాణ ఏర్పాటు (ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన) బిల్లు లోకసభలో ప్రవేశపెట్టబడింది. 2014, ఫిబ్రవరి 18: లోకసభలో తెలంగాణ ఏర్పాటు బిల్లుకు ఆమోదం లభించింది. 2014, ఫిబ్రవరి 20: రాజ్యసభలో తెలంగాణ బిల్లు ఆమోదం పొందింది. 2014, మార్చి 1: తెలంగాణ ఏర్పాటు బిల్లుకు రాష్ట్రపతి ఆమోదముద్ర లభించింది. 2014, మార్చి 4: ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా అవతరించిన తెలంగాణ 2014 జూన్ 2 నుంచి అధికారికంగా అమలులోకి వస్తుందని కేంద్ర హోంశాఖ ప్రకటించింది. 2014, జూన్ 2: భారతదేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా తెలంగాణ ఆవిర్భవించింది. మైసూరు సామ్రాజ్యం
టిప్పు పతనం తరువాత, మైసూర్ రాజ్యంలో ఒక భాగాన్ని స్వాధీనం చేసుకుని, మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ మరియు నిజాం మధ్య పంచారు. నిజాంకు నేటి కడప, కర్నూలు జిల్లాలను పంచినట్టే పంచి క్రీ.శ.1800లో సైన్యఖర్చుల బాకీల కింద తిరిగి ఈస్టిండియావారే మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోకి జమకట్టుకున్నారు[27]. దీని ప్రకారం మిగిలిన భూభాగాన్ని ఒక రాచరిక రాష్ట్రం (ప్రిన్స్‌లీ స్టేట్) గా మార్చారు; వడయార్ కుటుంబంలోని ఐదేళ్ల వారసుడు కృష్ణరాజ IIIను సింహాసనాన్ని అధిష్టించే రాజుగా ఎంపిక చేశారు, గతంలో టిప్పు కింద పనిచేసిన పూర్ణయ్యను ముఖ్యమంత్రి (దివాన్ ) గా నియమించారు, రెజెంట్ మరియు లెప్టినెంట్ కల్నల్ బ్యారీ క్లోజ్ బ్రిటీష్ పాలకుడిగా పాలనా పగ్గాలు చేపట్టారు. మైసూర్ రాజ్యం యొక్క విదేశాంగ విధానం బ్రిటీష్‌వారి చేతుల్లోకి వెళ్లడంతోపాటు, మైసూర్‌లో ఒక బ్రిటీష్ దళాన్ని నిర్వహించేందుకు ఒక వార్షిక కప్పాన్ని మరియు సబ్సిడీని పొందారు.[45][46][47] బాల రాజు 16వ పుట్టినరోజు తరువాత 1811లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు దివాన్‌గా పూర్ణయ్య (తరువాత కొంతకాలానికే ఆయన మరణించారు) పురోగమన మరియు వినూత్న పరిపాలనతో మంచి పేరు గడించారు.[48][49] మైసూరు సామ్రాజ్యం
వర్గం:భారతదేశ సామ్రాజ్యాలు మరియు రాజ్యాలు వర్గం:కర్ణాటక చరిత్ర వర్గం:భారత రాచరిక రాష్ట్రాలు వర్గం:మైసూరు రాజ్యము వర్గం:1399 ఏర్పాటు చేసిన రాష్ట్రాలు మరియు భూభాగాలు వర్గం:మైసూరు వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర వర్గం:టిప్పూ సుల్తాన్ వర్గం:హైదర్ అలీ అబుల్ హసన్ కుతుబ్ షా
1683 ప్రాంతంలో అబుల్ హసన్ మొఘల్ చక్రవర్తులకు కట్టవలసిన పన్నులను సకాలములో చెల్లించలేదు. దీని పర్యవసానంగా గోల్కొండపై మొఘలుల ఆధిపత్యాన్ని పటిష్ఠపరచేందుకు బీజాపూర్ ఆక్రమణ పూర్తయిన తరువాత ఔరంగజేబు స్వయంగా గోల్కొండపై 1687 ఫిబ్రవరి 7న దండయాత్ర చేశాడు. తానీషా గోల్కొండ కోటపై ఔరంగజేబు దాడిని ఎనిమిది నెలలపాటు నిలువరించాడు. కానీ 1687 అక్టోబర్ 3వ తేదీన ఔరంగజేబు లంచం ఇచ్చి కోటలు తలుపులు తెరిపించి, గోల్కొండ కోటను వశపరచుకున్నాడు. తానీషాను బందీగా తీసుకొని వెళ్ళి దౌలతాబాదు కోటలో 13 సంవత్సరాలు (అనగా క్రీ.శ. 1700) మరణించేవరకు బంధించి ఉంచారు. మైసూరు సామ్రాజ్యం
18వ శతాబ్దం ద్వితీయార్ధ భాగంలో అసలు పాలకుడు హైదర్ అలీ మరియు ఆయన కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ హయాంలో ఈ రాజ్యం యొక్క సైనిక శక్తి మరియు అధికార పరిధి ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంది. ఈ సమయంలో, మరాఠాలు, బ్రిటీష్‌వారు మరియు గోల్కొండ నిజాం రాజులతో ఈ రాజ్యం యుద్ధం చేసింది, నాలుగు ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాలతో ఈ పోరు అంతిమ దశకు చేరుకుంది. మొదటి రెండు ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధాల్లో మైసూర్ రాజ్యం విజయం సాధించగా, మూడు మరియు నాలుగో యుద్ధాల్లో పరాజయం చవిచూసింది. 1799లో నాలుగో యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ మరణించిన తరువాత, ఈ రాజ్యంలో ఎక్కువ భూభాగాలను బ్రిటీష్‌వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు, ఈ పరిణామంతో దక్షిణ దక్షిణాపథంలో మైసూర్ రాజ్య ఆధిపత్యానికి తెరపడింది. అయితే బ్రిటీష్‌వారు ఒక స్వాధీన రాజ్యం రూపంలో మైసూర్ సింహసనాన్ని తిరిగి వడయార్ కుటుంబీకులకు అప్పగించారు, తరువాత ప్రాబవం కోల్పోయిన మైసూర్ రాజ్యం ఒక రాచరిక రాష్ట్రం (ప్రిన్స్‌‍లీ స్టేట్) గా అవతరించింది. 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చే వరకు వడయార్‍లు ఈ రాష్ట్రాన్ని పాలించారు, తరువాత మైసూర్ భారతదేశంలో భాగమైంది. సిక్ఖు మత చరిత్ర
క్రీ.శ.1716లో ముఘల్ చక్రవర్తి ఫరూఖ్ సియర్ సిక్ఖులు మొత్తంగా ఇస్లాంలోకి మతమార్పిడి చెందడం కానీ, చనిపోవడం కానీ జరగాలనీ ఆదేశించారు, ఇది మొత్తం సిక్ఖు సమాజపు అధికారాన్ని తొలగించేందుకు సమాజాన్నే పూర్తిగా తొలగించే ప్రయత్నం.[52] ప్రతి సిక్ఖు తలకు రివార్డు పెట్టారు.[53] కొద్ది కాలం పాటు మొత్తం భూమ్మీద నుంచే సిక్ఖులను నామరూపాల్లేకుండా చేయాలని ఫరూఖ్ సియర్ చేసుకున్న నిశ్చయం నిజంగానే సాధ్యమైపోతుందన్నట్టే అనిపించింది. వందలాది మంది సిక్ఖులను వారి గ్రామాల నుంచి పట్టి తెచ్చి, చంపారు, వేలాదిమంది జుత్తు కత్తిరించుకుని తిరిగి హిందూ మతంలోకి వెళ్ళిపోయారు.[54] వీరు కాక మరికొందరు అప్పటికింకా గురు గోబింద్ సింగ్ ప్రవేశపెట్టిన బాహ్య చిహ్నాలు స్వీకరించని వారు, ఆ పనిచేయకుండా ఉండిపోయారు. ఎందుకంటే బాహ్య చిహ్నాలను ధరించడం వల్ల ప్రాణాలకే ముప్పు కలిగే స్థితి ఏర్పడింది. సిక్ఖులు అజ్ఞాతంలోకి అడవులు పట్టిపోయారు. నవాబ్ కపూర్ సింగ్
యుద్ధ కాలాన్నే కాకుండా శాంతికాలాన్ని కూడా సమర్థంగా వినియోగించుకోవడం, ప్రభుత్వంతో ఒప్పందాలను అనువుగా ఉపయోగించుకోవడంతో ఖల్సాను విస్తరించారు. అంతేగాక యుద్ధంలో అవసరమైన సమయాల్లో తప్పుకుని, అనువైన పరిస్థితుల్లో పోరాటం చేస్తూ గట్టి విజయాలను సాధించారు. తన తర్వాత రాజకీయ, సైనిక నాయకత్వం కొనసాగించేందుకు జస్సా సింగ్ అహ్లూవాలియాను మంచి నాయకునిగా తీర్చిదిద్దారు. మొత్తంగా అన్ని యుద్ధాలను దాటుకుని పోరాటాల్లో బతికి చివరకు సహజ మరణాన్ని పొందారు.
నవాబ్ కపూర్ సింగ్ సిక్ఖు చరిత్రలో సుప్రసిద్ధునిగా నిలిచారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం సిక్ఖులను తీవ్రంగా అణచివేసిన కాలంలో ఆయన సిక్ఖు నాయకునిగా వ్యవహరించారు. మొత్తం ప్రభుత్వం అంతా సిక్ఖులను తీవ్రంగా అణచివేయాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు కపూర్ సింగ్ తన రణనీతితో నిలబెట్టారు. హమీదా బాను బేగం
1545 లో షేర్ షా సూరీ మరణించాడు. తరువాత ఆయన కుమారుడు ఇస్లాం షా సాంరాజ్యానికి వారసుడు 1554 లో మరణించాడు. అంతటితో షేర్ షా సూరీ సామ్రాజ్యం అరాచకం అయింది. 1554 నవంబర్‌లో హుమాయూన్ భారతదేశానికి రావడానికి సన్నాహాలు సిద్ధం చేసుకున్నాడు. హమీద్ బేగం మాత్రం కాబూల్ లోనే ఉండి పోయింది. 1555 లో హుమయూన్ ఢిల్లీ సింహాసం స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1556 లో తన 47వ సంవత్సరంలో హుమాయూన్ మరణించాడు. హుమాయూన్ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన సంవత్సరం లోపు ఢిల్లీ లోని పురానా ఖిలా లోని గ్రంథాలయం మెట్ల మీద నుండి కిందకు పడి మరణించాడు. తండ్రి మరణించే సమయానికి అక్బర్‌కు 13 సంవత్సరాలు. మొఘల్ సామ్రాజ్యానికి అక్బర్ గొప్ప చక్రవర్తిగా పేరు గుర్తించబడ్డాడు. 1557 లో అక్బర్ పాలన రెండుసంవత్సరాలకు చేరిన తరువాత హమూదా బేగం అక్బర్‌ వద్దకు చేరింది. తరువాత ఆమె మిగిలిన కాలం అంతా(1570) అక్బర్‌తో గడిపింది. .[11] భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
చివరి ఢిల్లీ సుల్తాను ఇబ్రహీం లోధీని ఓడించి, క్రీ.శ 1526 సంవత్సరంలో స్థానంలో నెలకొల్పబడిన మొఘల్ సామ్రాజ్యం, ఇంచుమించుగా దక్షిణాసియా ప్రాంతం మొత్తాన్నీ పరిపాలించింది. తూర్పున బెంగాల్ నుండి పడమరన కాబూల్ వరకూ, ఉత్తరాన కాశ్మీరు నుండి దక్షిణాన కావేరి వరకూ ఉన్న విశాల భూభాగం మొఘలుల ఏలుబడిలో ఉండినది., సామ్రాజ్య జనాభా 11 నుండి 13 కోట్లు ఉండి ఉంటుందని అంచనా క్రీ.శ 1540 సంవత్సరంలో, మొఘల్ చక్రవర్తి హుమయూన్, షేర్ షా సూరి చేత ఓడింపబడి కాబూల్కి పారిపోయాడు. క్రీ.శ 1540 నుండి 1566 వరకూ, సూరి వంశస్థులు, వారి సలహాదారు అయిన హిందూ చక్రవర్తి హేమచంద్రుడు పాలించారు. షేర్ షా సూరి మరణానంతరం క్రీ.శ 1555 సంవత్సరంలో అస్థిరమైన సూరి సామ్రాజ్యాన్ని, సికిందర్ సూరిని ఓడించి హుమయూన్ తిరిగి పొందాడు. మైసూరు సామ్రాజ్యం
టిప్పు సుల్తాన్ 1784లో శ్రీరంగపట్నంలో దరియా దౌలత్ ప్యాలస్ (వాచ్యంగా "సముద్ర సంపద తోట") అనే పేరుతో పిలిచే ఒక కలప స్తంభాలు గల రాజ భవనాన్ని నిర్మించారు. ఇండో-సార్సెనిక్ శైలిలో నిర్మించిన ఈ ప్యాలస్ ఆభరణాలను పోలిన తోరణాలు, నగిషీలు చెక్కిన స్తంభాలు మరియు గచ్చు ఆకృతులు మరియు చిత్తరువులకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్యాలస్ యొక్క పశ్చిమ గోడపై కల్నల్ బైలీ సైన్యంపై కాంచీపురం సమీపంలోని పొల్లిలూర్ వద్ద టిప్పు సుల్తాన్ సాధించిన విజయాన్ని వర్ణించే కుడ్యచిత్రాలు ఉంటాయి. వీటిలో యుద్ధానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నప్పుడు టిప్పు సుల్తాన్ ఒక పుష్పగుచ్చం పరిమళాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నట్లు చూపించే కుడ్యచిత్రం ఒకటి ఉంది. ఈ చిత్రంలో, ఫ్రెంచ్ సైనికులు మీసాలతో మరియు బ్రిటీష్ సైనికులు మీసాలు లేకుండా కనిపిస్తారు.[155][156] శ్రీరంగపట్నంలో టిప్పు సుల్తాన్ 1784లో గుంబాజ్ సమాధి నిర్మించారు. టిప్పు మరియు హైదర్ అలీ సమాధులు దీనిలో ఉన్నాయి. పాలరాతి ఆధారంపై ఇటుక మరియు పాలిస్టర్‌తో నిర్మించిన ఒక గోపురం ఉంటుంది.[157] తగ్రఖ్
తగ్రఖ్ : దీనినే గానూ పిలుస్తారు. తగ్రఖ్ అనేది ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటగా ప్రయోగించబడిన క్షిపణి.
టిప్పు సుల్తాన్ తండ్రి హైదర్ అలీ సాంకేతిక రంగంలో దిట్ట మరియు జిజ్ఞాసాపరుడు. మైసూరు రాజ్యంలో స్థానిక వైజ్ఞానికా పద్దతులలోనే రాకెట్లు తయారయ్యే విధానాలు కనిపెట్టాడు. మైసూరు రాజ్యంలో ఈ రాకెట్ల ప్రయోగంలో సిద్దహస్తులు 1200 వుండేవారు. ఈ రాకెట్లు దాదాపు రెండు కిలోమీటర్ల దూరం వరకూ ప్రయోగింప బడే విధంగా సాంకేతికతను కలిగి ఉండేవి. వారన్ హేస్టింగ్సు
రెండవ మాసూరు యుధ్ధం 1780లో హైదర్ అలీ ఆర్కాటును ముట్టడించడం అతని కుమారుడు టిప్పుసుల్తాన్ పోలిలూరు (పెరంబాగం) లో బ్రిటిష్ వారిసైన్యాదిపతి కర్నల్ విలియం బైలీ (William Baillie) ని యుద్ధములో ఓడించి శ్రీరంగపట్టణంలో బందీగానుంచటం. అలాగే ఇంకో బ్రిటిష్ సైన్యదిపతి బ్రైత్వైట్ (Braithwait) ను కుంబకోణంలో ఓడించి శ్రీరంగపట్టణంలో బందిగానుంచాడు. ఆయుధ్ధమువలన బ్రిటిష్ వారికి చలా తీవ్రమైన ఓటమి తీరని అపర్దిష్ట కలిగింది. అప్పుడు వారన్ హేస్టింగ్సు తన సేనాధిపతి ఐర్ కూట్ (Eyre Coote) ను హైదర్ అలీ పై యుద్ధమునకు పంపాడు. పోర్టోనోవో (పరంగిపెట్టై) లో 1782 జరిగిన ఆ యుద్ధములో హైదర్ అలీ ఓడిపోయిన తరువాత మరణించాడు. 1783లో ఐర్ కూట్ కూడా మరణించాడు. టిప్పుసుల్తాను తన తండ్రితదనంతరం బ్రిటిష్ కంపెనీ వారితో వైరం ఇంకా కొనసాగించగా అప్పటి బ్రిటిష గవర్నర్ జనరల్ కారన్ వాలీసు మూడవ మైసూరు యుద్ధములో స్వయంగా సైన్యాధిపత్యము వహించాడు. భారతదేశ చరిత్ర
సుమారు 1400 లో దక్షిణ భారతదేశంలో వడయార్ రాజవంశపాలకుడు మైసూర్ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. 18 వ శతాబ్దపు చివరి భాగంలో హైదర్ ఆలీ, అతని కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ కారణంగా మైసూరు రాజ్యపాలనకు అంతరాయం కలిగింది. వారి పాలనలో మైసూరు వీరులు మరాఠాలు, బ్రిటీషు, వారి మిశ్రమ దళాలతో వరుస యుద్ధాలలో పోరాడారు. 1787 ఏప్రెలులో మరాఠా-మైసూరు యుద్ధం ఏప్రిల్ గజేంద్రాగాడ్ ఒప్పందం ఆధారంగా టిప్పు సుల్తాన్ మరాఠాలకు కప్పం చెల్లించే బాధ్యత వహించడంతో మైసూరు - మరాఠీ యుద్ధం ముగిసింది. ఆంగ్లో-మైసూర్ యుద్ధంలో మైసూరు వీరులు మైసూర్ రాకెట్లు ఉపయోగించారు. నాలుగో ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో (1798-1799) టిప్పు సుల్తాను మరణం మైసూరు భూభాగం మరింత క్షీణదశకు దారితీసింది. ఫ్రెంచితో మైసూరు పొత్తును బ్రిటిషు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ వారు ముప్పుగా భావించి నాలుగు వైపుల నుండి మైసూరు మీద దాడి చేశారు. హైదరాబాదు నిజాం, మరాఠాలు ఉత్తరం నుండి దండయాత్రను ప్రారంభించారు. బ్రిటీష్ శ్రీరంగపట్నం (1799) లో నిర్ణయాత్మక విజయం సాధించింది. నగరం రక్షణ సమయంలో టిప్పు చంపబడ్డాడు. మిగతా మైసూరు భూభాగం బ్రిటీషు నిజాం, మరాఠాలు భూభాగాలలో కలపబడింది. మైసూరు, శ్రీరంగపట్నం మిగిలిన ప్రాంతాన్ని ఉడయారు రాజవంశంకి చెందిన రాజకుటుంబం చేత పునరుద్ధరించబడింది. వాస్తవానికి హైదర్ ఆలీ పాలకుడు కావడానికి ముందు వీరి పూర్వీకులు అసలు పాలకులుగా ఉన్నారు. 1799 లో మైసూర్ రాజ్యం బ్రిటిష్ ఇండియా రాచరిక రాజ్యంగా మారింది. పానిపట్టు యుద్ధం
పానిపట్టు యుద్ధాలు : 1526, 1556, 1761 లో జరిగిన ఉత్తరభారతదేశ చరిత్రలో మూడు ముఖ్యమైన యుద్ధాలు. మొదటి యుద్ధం భారతదేశంలో మొఘలాయిల పరిపాలనకు నాంది పలకగా, రెండవ యుద్ధం పట్టు మొఘలుల పట్టు నిలుపుకొనేందుకు, మూడవ యుద్ధం వారి పాలనకు అంతమయ్యేందుకు కారణమయ్యాయి.
మొదటి పానిపట్టు యుద్ధంలో ఏప్రిల్ 21, 1526 న మొఘలుల నాయకుడైన బాబర్ కూ, అప్పటి కాబూల్ పరిపాలకుడైన సుల్తాన్ ఇబ్రాహీం లోడీకి మధ్య జరిగింది. సుల్తాన్ సైన్యం మొఘలాయిల సైన్యం కన్నా చాలా పెద్దది. కానీ అందరూ ఒక్కసారిగా పాల్గొనకుండా విడివిడిగా పాల్గొన్నారు. ఈ యుద్ధంలో ఇబ్రహీం లోడీ మరణించాడు. అతని సైన్యం సులభంగా ఓడిపోయింది. భారతదేశంలో మొఘలుల పరిపాలనకు ఇదే నాంది. సుఖ్‌దేవ్
సుఖ్ దేవ్ థాపర్ (15 మే 1907 - మార్చి 23, 1931) భారత స్వాతంత్ర్య సమర, ఉద్యమకారుడు. ఇతను భగత్ సింగ్ మరియు రాజ్‌గురు ల సహచరునిగా ప్రసిధ్ధి. 1928 లాలా లజపతి రాయ్ మరణానికి కారణమైన బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పై పగతీర్చుకోవడానికి, ఫిరోజ్ పూర్ లో బ్రిటిష్ పోలీసు అధికారి "జె.పి. సాండర్స్" ను హతమార్చినందులకు గాను మార్చి 23 1931 న ఉరితీయబడ్డాడు. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం
సిక్ఖు సామ్రాజ్యం పంజాబ్, దాని సమీప ప్రాంతాలను కలుపుకుంటూ మతరహిత రాజ్యాన్ని స్థాపించిన మహారాజా రంజీత్ సింగ్ నాయకత్వంలో 19వ శతాబ్దిలో భారత ఉపఖండంలో ఏర్పడ్డ ప్రధాన రాజకీయ శక్తి.. 1799లో రంజిత్ సింగ్ లాహోర్ ను పట్టుకున్న నాటి నుంచీ 1849 వరకూ కొనసాగింది. స్వతంత్ర మిస్ల్ లు, ఖల్సాలో సామ్రాజ్యపు పునాదులు పాదుకున్నాయి. 19వ శతాబ్దిలో అత్యున్నత స్థితిలో ఉండగా సామ్రాజ్యం పడమట ఖైబర్ కనుమ నుంచి తూర్పున పశ్చిమ టిబెట్ వరకూ, దక్షిణాన మిథన్ కోట్ నుంచీ ఉత్తరాన కాశ్మీర్ వరకూ విస్తరించింది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం బ్రిటీష్ వారు భారత ఉపఖండంలో ఆక్రమించిన ఆఖరి ప్రధానమైన భాగం. షంసుద్దీన్ అల్తమష్
1236 లో మరణించాడు. ఇతడి సమాధి ఢిల్లీ మెహ్రౌలీ లోని "కుతుబ్ కాంప్లెక్స్" లో గలదు. తన వారసురాలిగా రజియా సుల్తానా ను ప్రకటించాడు. మైసూరు సామ్రాజ్యం
1783 వరకు బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యం లేదా మైసూర్ రాజ్యానికి ఎవరికీ స్పష్టమైన సంపూర్ణ విజయం లభించలేదు. ఐరోపాలో శాంతి ఒప్పందం కుదిరిన ఫలితంగా మైసూర్ రాజ్యానికి ఫ్రెంచ్‌వారు తమ మద్దతు ఉపసంహరించుకున్నారు.[39] మైసూర్ పులిగా కీర్తించబడే టిప్పు సుల్తాన్ అయినప్పటికీ ఏమాత్రం భయపడలేదు, బ్రిటీష్‌వారిపై యుద్ధాన్ని కొనసాగించారు, అయితే ఆధునిక తీరప్రాంత కర్ణాటకలో కొన్ని ప్రాంతాలను బ్రిటీష్‌వారికి కోల్పోయారు. ఆయన తరువాత కిట్టూర్, నార్గుండ్ మరియు బదామీ భూభాగాలను మరాఠాలకు కోల్పోయారు. 1784లో మంగళూరు ఒప్పందంపై సంతకం చేయడం ద్వారా బ్రిటీష్‌వారితో పోరుకు తాత్కాలిక మరియు సుఖశాంతులులేని విరామం లభించింది. ఇతరుల భూభాగాల్లో యుద్ధానికి ముందు స్థితి పునరుద్ధరించబడింది.[40][41] భారతదేశ చరిత్రలో ఈ ఒప్పందం ఒక ముఖ్యమైన పత్రంగా గుర్తింపు పొందింది, ఒక భారతీయ రాజ్యం బ్రిటీష్‌వారికి నిబంధనలను నిర్దేశించిన చివరి ఒప్పంద పత్రం ఇదే కావడం గమనార్హం, శాంతి కోసం దీనిలో బ్రిటీష్‌వారు వినయపూర్వకమైన సరఫరాదారుల పాత్రను మాత్రమే పోషించాలని నిర్దేశించబడింది. బ్రిటీష్ మరియు ఫ్రెంచ్ వారి మధ్య ఐరోపాలో తాజాగా యుద్ధాలు మొదలు కావడంతో, టిప్పు సుల్తాన్ తన ఒప్పందం నుంచి బయటకు వచ్చేందుకు సమంజసమైన కారణం లభించింది, అంతేకాకుండా బ్రిటీష్‌వారిపై దాడి చేయాలనే తన లక్ష్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు దీనిని ఆయన అవకాశంగా భావించారు.[42] నిజాం, మరాఠాలు, ఫ్రెంచ్‌వారు మరియు టర్కీ రాజుతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకునేందుకు టిప్పు సుల్తాన్ ప్రయత్నించారు, అయితే ఈ ప్రయత్నాల ద్వారా ఆయనకు ఎటువంటి ప్రత్యక్ష సైనిక సాయం లభించలేదు.[42] మైసూరు సామ్రాజ్యం
దక్షిణ భారతదేశం మరియు ఇస్లాం మధ్య సంబంధాలు 7వ శతాబ్దం నుంచి ఉన్నాయి, ఈ సమయంలోనే హిందూ సామ్రాజ్యాలు మరియు ఇస్లామిక్ ఖిలాఫత్ ల మధ్య వ్యాపార సంబంధాలు బాగా వృద్ధి చెందాయి. ఈ ముస్లిం వ్యాపారులు మలబార్ తీరంలో స్థిరపడి, స్థానిక హిందూ మహిళలను వివాహం చేసుకున్నారు, వీరి వారసులు మాపిలాస్‌</i>గా గుర్తింపు పొందారు.[96] 14వ శతాబ్దం సమయానికి ముస్లింలు దక్షిణ భారతదేశంలో గణనీయమైన మైనారిటీ వర్గంగా మారింది, పోర్చుగీసు మిషనరీల రాకతో వారి వృద్ధి నిలిచిపోయింది.[96] ముస్లిం మతస్తుడైనప్పటికీ హైదర్ అలీ తాను పాలిస్తున్న ఈ హిందూ రాజ్య పాలనా వ్యవహారాల్లో తన మత విశ్వాసాల జోక్యాన్ని అనుమతించలేదు. ఇదిలా ఉంటే చరిత్రకారులు హైదర్ అలీ కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ యొక్క ఉద్దేశాలపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. టిప్పు హిందువులకు తన పాలనా యంత్రాంగంలో ఉన్నత స్థానాలు కల్పించారని తెలుస్తోంది, హిందూ ఆలయాలకు మరియు బ్రాహ్మణులకు ఉదారంగా విరాళాలు ఇచ్చినట్లు మరియు ఇతర మత విశ్వాసాలను గౌరవించినట్లు చెబుతున్నారు, అయితే ఆయన హయాంలో జరిగిన మత మార్పిళ్లు తన అధికారంపై తిరుగుబాటు చేసినవారికి విధించిన శిక్షలు మాత్రమేనని చరిత్రకారులు సూచిస్తున్నారు.[97] ఇదిలా ఉంటే మలబార్, రాయచూర్ మరియు కొడగు ప్రాంతాల్లోని వారికంటే మైసూర్‌లోని ముస్లిం యేతరులను బాగా గౌరవించేవారని ఇతర చరిత్రకారులు వాదిస్తున్నారు. ఈ ప్రాంతాల్లో క్రైస్తవులు మరియు హిందువుల చేత సామూహిక మత మార్పిళ్లు చేయించడానికి టిప్పు సుల్తాన్ బాధ్యుడని అభిప్రాయపడుతున్నారు, బలవంతంగా లేదా పన్ను ప్రోత్సాహకాలు కల్పించడం మరియు ఆదాయ ప్రయోజనాలు కల్పించడం వంటి మార్గాల ద్వారా మత మార్పిళ్లకు పాల్పడినట్లు వాదిస్తున్నారు.[98][99] రాయప్రోలు సుబ్బారావు
నవ్య కవితా పితామహునిగా పేరుపొందిన రాయప్రోలు సుబ్బారావు (మార్చి 17, 1892 - జూన్ 30, 1984) తెలుగులోభావ కవిత్వానికి ఆద్యుడు. ఈయన 1913లో వ్రాసిన తృణకంకణముతో తెలుగు కవిత్వములో నూతన శకము ఆరంభమైనదని అంటారు. ఇందులో ఈయన అమలిన శృంగార తత్వాన్ని ఆవిష్కరించాడు. ప్రేమ పెళ్ళికి దారితీయని యువతీయువకులు స్నేహితులుగా మిగిలిపోవడానికి నిర్ణయించుకున్న ఇతివృత్తముతో ఖండకావ్య ప్రక్రియకు అంకురార్పణ చేశాడు. హిందువులపై అకృత్యాలు
ఢిల్లీ సుల్తానుల కాలపు చివరి దశలో హిందువులు కనీవినీ ఎరుగని ఉపద్రవము వచ్చిపడింది. చెంఘిజ్ ఖాన్ క్రూరత్వము, ఘజినీ మహమ్మదు మతద్వేషము కలగలిసిన తైమూర్ డిసెంబరు 17, 1398న బలహీనుడగు ఢిల్లీ సుల్తానును ఓడించి నగర ప్రవేశము చేశాడు. లక్షలాది హిందువులను వేరుచేసి ఊచకోత కోశాడు. భారత చరిత్రలో జరిగిన అతిపెద్ద భయంకర మారణహోమమిది. తైమూర్ తన ఆత్మకథలో ఇదంతయూ అల్లాహ్ ఆజ్ఞ ప్రకారమే జరిగిందని వ్రాసుకున్నాడు. ప్రతాపరుద్రుడు
క్రీ. శ. 1320లో ఢిల్లీ రాజకీయాలలో పెద్ద మార్పు వచ్చింది. ఖిల్జీ వంశం పోయి తుగ్లక్ వంశం అధికారములోకి వచ్చింది. ఘియాజుద్దీన్ తుగ్లక్ సుల్తానయ్యడు. ఇది అదనుగా చూసి ప్రతాపరుద్రుడు వార్షిక కప్పం ఆపివేస్తాడు. లోగడ సుల్తానుకప్పగించిన బీదర్ కోట మరల ఆక్రమిస్తాడు. కోపగించిన ఘియాజుద్దీన్ తన కొడుకు ఉలుఘ్ ఖానును ఓరుగల్లుపై దండయాత్రకు పంపుతాడు. దారిలోగల బీదర్, కోటగిరి లోబరుచుకొని ఓరుగల్లు కోట ముట్టడించాడు. ఎంత ప్రయత్నించినా కోట స్వాధీనము కాలేదు. అయిదు నెలల ముట్టడి తర్వాత విఫలుడైన ఉలుఘ్ ఖాన్ ఢిల్లీ మరలి పోయాడు. చరిత్రకారులు ఈ విషయముపై పలువిధాలుగా వ్రాశారు. కాని ప్రతాపరుద్రుని నాయకుల, సేనల ధైర్యసాహసములకు, పోరాట పటిమకు ఇది ఒక మచ్చుతునక. అబుల్ హసన్ కుతుబ్ షా
తానీషా కంటే ముందు చక్రవర్తిగా ఉన్న తానీషా మామ, అబ్దుల్లా కుతుబ్ షాను దక్కన్లో మొఘల్ సేనానిగా ఉన్న ఔరంగజేబు ఓడించి మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాను యొక్క సార్వభౌమత్వాన్ని అంగీకరించి కప్పం కట్టే విధంగా ఒప్పందం కుదిర్చాడు. మొగలుల దండయాత్రల నుండి గోల్కొండను రక్షించడానికి మహారాష్ట్ర నాయకుడైన శివాజీతో అబుల్ హసన్ సంధి కుదుర్చుకున్నాడు. 1680లో శివాజీ మరణం తరువాత 1685లో ఔరంగజేబు తన కుమారుడైన షా ఆలం నాయకత్వంలో గోల్కొండ పైకి దండయాత్ర చేశాడు. మొదట గోల్కొండకే విజయం లభించినా, చివరకు కొందరు సేనానుల నమ్మకద్రోహం వలన గోల్కొండ సైన్యాలు ఓడిపోయాయి. పర్యవసానంగా అబుల్ హసన్ మొగలులతో సంధి చేసుకున్నాడు. సంధి షరతుల ప్రకారం అబుల్ హసన్ బకాయిల క్రింద కోటి హొన్నులు చెల్లించాలి. సంవత్సరానికి రెండు లక్షల హొన్నులు కప్పం చెల్లించాలి. మల్ఖేడు ప్రాంతాన్ని మొగలాయిలకు అప్పగించాలి. అక్కన్న, మాదన్నలను ఉద్యోగాల నుండి తొలగించాలి. ప్రతాపరుద్రుడు
క్రీ.శ. 1309లో సుల్తాను మరింత సైన్యముతో మాలిక్ నాయిబ్ కాఫూర్ ను పంపాడు. అతడు దేవగిరిమీదుగా పయనించి దారిలో సిరిపూరు కోటను స్వాధీనము చేసుకుంటాడు. విషయము తెలిసి ప్రతాపరుద్రుడు సైన్యమును సిద్ధముచేసి కోట సంరక్షణకు సన్నిద్ధుడవుతాడు. కాఫూర్ హనుమకొండను ఆక్రమించి ఓరుగల్లు ముట్టడించాడు. బురుజునకొక నాయకుని చొప్పున తగు సైన్యముతో నెలరోజులు వీరోచితముగా కోటను కాపాడారు. తుదకు ముస్లిం సేనలు మట్టిగోడను చుట్టిఉన్న అగడ్తను దాటి లోపలికి ప్రవేశించగలిగాయి. ప్రతాపరుద్రుడు రాతికోటను సురక్షితముగా కాపాడగలిగాడు. విసిగి వేసారిన కాఫూర్ ఓరుగంటి పరిసరప్రాంతం, గ్రామాలు భస్మీపటలం చేసాడు. అమాయక ప్రజలను, ఆడువారిని, పిల్లలను, ముసలివారు అని కూడా చూడకుండ నరసంహారం చేశాడు. సైనికులు స్త్రీలపై అత్యాచారాలు చేశారు. ఇది తెలిసి ప్రతాపరుద్రుడు సంధికి ఒప్పుకొని అపారమైన ధనమును, ఏనుగులను బహూకరించాడు. సిక్ఖు మత చరిత్ర
అహ్మద్ షా జూన్ 1773లో మరణించారు. ఆయన మరణం తర్వాత పంజాబ్ లో ఆఫ్ఘాన్ బలం తగ్గిపోయింది. కాబూల్ సింహాసనం మీదికి తైమూర్ షా వచ్చారు. అప్పటికి మిస్ల్ లు పంజాబ్ లో సువ్యవస్థితం అయిపోయాయి. మిస్ల్ లు తూర్పున సహార్న్ పూర్, పశ్చిమాన అటక్, ఉత్తరాన కాంగ్రా జమ్ము ప్రాంతాలను పరిపాలించారు. టూపాక్ షకుర్
ఒక వైద్య శిబిరంలో తిరిగి ప్రాణం పోసుకుని, అనేక శస్త్ర చికిత్సలకు లోనయినప్పటికీ (దెబ్బతిన్న కుడి ఊపిరితిత్తిని తొలిగించినా), షకుర్ వైద్య చికిత్సలో చాలా క్లిష్టమైన సమయాన్ని అనుభవించాడు మరియు అతను జీవించటానికి 50% అవకాశం మాత్రమే ఉంది.[62] ఆరవ రోజు రాత్రి షకుర్ 13% కోలుకున్నాడని తెలుసుకున్న తర్వాత గోబీ ఆ విద్య శిబిరాన్ని విడిచి వెళ్ళాడు.[66] 1996 సెప్టెంబర్ 13 మధ్యాహ్నం అత్యవసర రక్షణ విభాగంలో ఉన్న సమయంలో, అంతర్గత రక్తస్రావం కారణంగా షకుర్ మరణించాడు; వైద్యులు అతనిని బ్రతికించటానికి ప్రయత్నించారు కానీ అతని రక్తస్రావాన్ని అరికట్టలేకపోయారు.[8][67] అతని తల్లి, అఫెని, వైద్యులను ఆగిపొమ్మని చెప్పాలని నిర్ణయించుకుంది.[62][67] 4:03 p.m. సమయంలో అతను మరణించినట్లు చెప్పారు (PDT)[8] అతని మరణానికి కారణం వరుస కాల్పుల కారణంగా శ్వాసకోశ వైఫల్యం మరియు గుండె ఆగిపోవటం అని అధికారికంగా గుర్తించారు.[8] షకుర్ దేహానికి అంత్యక్రియలు జరిగాయి మరియు అవుట్లాస్ సభ్యులు అతని అస్థికలు కొన్నింటిని మరిజువానా (నల్ల మందు)తో కలిపి ధూమపానం చేసారు.[68] సిక్ఖు మత చరిత్ర
సిక్ఖు సామ్రాజ్యం పంజాబ్, దాని సమీప ప్రాంతాలను కలుపుకుంటూ మతరహిత రాజ్యాన్ని స్థాపించిన మహారాజా రంజీత్ సింగ్ నాయకత్వంలో 19వ శతాబ్దిలో భారత ఉపఖండంలో ఏర్పడ్డ ప్రధాన రాజకీయ శక్తి.[122]. 1799లో రంజిత్ సింగ్ లాహోర్ ను పట్టుకున్న నాటి నుంచీ 1849 వరకూ కొనసాగింది. స్వతంత్ర మిస్ల్ లు, ఖల్సాలో సామ్రాజ్యపు పునాదులు పాదుకున్నాయి.[123][124] 19వ శతాబ్దిలో అత్యున్నత స్థితిలో ఉండగా సామ్రాజ్యం పడమట ఖైబర్ కనుమ నుంచి తూర్పున పశ్చిమ టిబెట్ వరకూ, దక్షిణాన మిథన్ కోట్ నుంచీ ఉత్తరాన కాశ్మీర్ వరకూ విస్తరించింది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం బ్రిటీష్ వారు భారత ఉపఖండంలో ఆక్రమించిన ఆఖరి ప్రధానమైన భాగం. అవధానం పాపయ్య
పాపయ్య చాలా వ్యవహార దక్షుడు, రాజ్యతంత్రవేత్త, కార్యసాధకునిగా పేరుపొందారు. కంపెనీ వారు అప్పట్లో దక్షిణ భారతదేశపు రాజకీయ అనిశ్చితిని అవకాశంగా తీసుకుని రాజనీతిని ధనసంపాదన కోసం వినియోగిస్తూండేవారు. వ్యవహారవేత్తగా, రాజనీతివేత్తగా ఈ స్థితిగతులు పాపయ్య ధనసంపాదనకు చాలా ఉపకరించాయి. పాపయ్య, హాలెండు సోదరులు విపరీతమైన ధనార్జన చేశారు.
టిప్పుసుల్తాన్ దక్షిణ భారతదేశంపై రాజకీయ ఆధిపత్యాన్ని సాధించడంలో బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి దాదాపుగా చివరి అడ్డుగా నిలిచిఉండడంతో ఏదోక అవకాశాన్ని వినియోగించుకుని అతనిపై యుద్ధం చేయాలని కంపెనీ చేస్తూంది. 1790లో టిప్పుసుల్తాన్ కంపెనీ మిత్రరాజ్యమైన తిరువాన్కూరుపై యుద్ధానికి దిగాడు. ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించి టిప్పుసుల్తాన్ పై యుద్ధం చేయడం మాత్రం స్థానిక గవర్నర్ హాలెండ్కు, చెన్నపట్టణం గవర్నర్ కౌన్సిల్ కు ఇష్టం లేకపోయింది. దీనిపై విపరీతంగా కోపించిన గవర్నర్ జనరల్ కారన్ వాలీస్ చెన్నపట్టణానికి 1790లో సర్వసేనానిగా నియమింపబడ్డ సర్ విలియం మెడోస్ ను టిప్పుసుల్తాన్ పై యుద్ధం చేయాల్సిందిగా ఉత్తర్వు పంపి గవర్నర్ గా హాలెండును తొలగించి ఆ పదవిలో కూడా మెడోస్ నే నియమించారు. దీనితో చక్రంతిప్పిన పాపయ్య కూడా పదవి కోల్పోయి, అవినీతి కేసుల్లో ఇరుక్కున్నారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం
బాబరు మరణముతో, అతని కుమారుడు హుమాయూన్ (1530–56) రాజ్యానికి వచ్చేనాటికి రాజ్యం క్లిష్టపరిస్థుతులలో ఉంది. ఢిల్లీ గద్దెపై ఆఫ్ఘన్లు దాడిచేయటం మరియు తన రాజ్యసంక్రమణ వివాదాస్పదం కావటంతో అన్నివైపుల నుండి హుమాయున్‌కు ఒత్తిడి ప్రారంభమయ్యింది. షేర్ షా సూరీ సేనలచే సింధ్ వరకూ తరమబడిన హుమాయున్, 1540లో పర్షియాకు పారిపోయి, పదునైదు సంవత్సరాల పాటు సఫవిద్‌ల అతిధిగా షా తహమస్ప్ సభలో అవమానముతో తలదాచుకున్నడు. షేర్షా సూరీ పాలనలో సామ్రాజ్యాన్ని సమైక్య పరచటం మరియు పాలనా యంత్రాగాన్ని వ్యవస్థీకరించడం జరిగాయి. ఇవి ఆ తరువాత అక్బర్ పాలనలో మరింత అభివృద్ధి చెందాయి. అంతేకాక షేర్షా సూరీ యొక్క సమాధి శిల్పకళా తార్కాణమై ఇండో-ఇస్లామిక్ సమాధుల శిల్పశైలిని చాలా ప్రభావితం చేసింది. 1545లో సఫవిదుల సహాయముతో హుమాయున్ కాబూల్ పై పట్టుసాధించి, 1545 మేలో షేర్షా సూరీ మరణముతో బలహీనపడిన ఆఫ్ఘన్ల అధికారాన్ని ఆసరాగా తీసుకొని భారత్‌పై తిరిగి తన హక్కును చాటాడు. హుమాయన్ 1555లో ఢిల్లీని తిరిగి చేజిక్కించుకున్నాడు. కానీ తిరిగివచ్చిన ఆరు నెలలకే తన గ్రంథాలయ మెట్లపై జారిపడి మరణించాడు. ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ సమాధి మొఘల్ శిల్పశైలి అభివృద్ధికి, మెరుగుకు అత్యద్భుత ఉదాహరణ. దీన్ని హుమాయున్ మరణించిన ఎనిమిది సంవత్సరాలకు 1564లో ఆయన విధవరాలు హాజీ బేగం రూపకల్పన జేసినది. ethani ki adrustavathudu ani bhavistharu రెండవ షా ఆలం
రెండవ షా ఆలం హైదర్ ఆలీతో సత్సబంధాలు పెట్టుకున్నాడు. తరువాత ఆయన కుమారుడు టిప్పు సుల్తాన్ తో కూడా సత్సంబంధం కొనసాగింది. టిప్పు సుల్తాన్ మీద ఆగ్లేయులు సాగించిన " ఆంగ్లో మైసూర్ యుద్ధాలు " ఆంగ్లేయుల సామ్రాజ్యవాదాన్ని ౠజువుగా నిలిచాయి. తెలంగాణ
కుతుబ్‌షాహీల కాలం: క్రీ.శ.1565లో విజయనగర సామ్రాజ్యం అంతం కాగా, దక్షిణ తెలంగాణ ప్రాంతం కుతుబ్‌షాహీల పాలనలోకి వచ్చింది. ఉత్తర ప్రాంతంలో అంతకు క్రితమే బహమనీలు పాలించారు. బహమనీ సామ్రాజ్యం ఐదు ముక్కలు అయిన పిదప గోల్కొండ ప్రాంతాన్ని కుతుబ్‌షాహీలు రాజ్యమేలారు. కుతుబ్‌షాహీల ఉచ్ఛదశలో కూడా కృష్ణానదికి దక్షిణాన ఉన్న తెలంగాణ ప్రాంతం (రాయచూర్ డోబ్‌లోని నడిగడ్డ ప్రాంతం) ఆదిల్‌షాహీల పాలన కిందకు ఉండేది. అయితే ఇది తరచుగా చేతులు మారింది. 1687లో ఈ ప్రాంతం మొఘలుల వశమైంది. ముజఫర్‌పూర్
1499లో ఢిల్లీ చక్రవర్తి హుసైన్ షాహ్ ఈ ప్రాంత పాలకులను ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనపరచుకున్నాడు. బెంగాల్ నవాబుల శక్తి క్షీణించడం మొదలై మహూద్ షాహ్ పాలన పతనావస్థకు చేరుకుంది. తిర్హత్‌తో చేరిన ఉత్తర బీహార్ ప్రాంతం ముగల్ సామ్రాజ్యంలో భాగం అయింది. బెంగాల్ నవాదు దావుద్ ఖాన్ పాలన బలపడే వరకు ముజఫర్‌పూర్ ప్రాంతం ముగల్ సామంతరాజుల పాలనలో కొనసాగింది. దావూద్ ఖాన్ పాట్నా మరియు హాజీపూర్ వరకు ఆధిపత్యం చేసాడు. దావూద్ పతనం తరువాత బీహార్ ప్రాంతం ముగల్ సామ్రాజ్య సుభాహ్‌గా రూపొందించబడింది. తీర్హత్ అందులో భాగం అయింది. తిరుపతి లడ్డు
భక్తులకు అందజేసే ప్రసాదాన్ని ‘తిరుప్పొంగం’ అనేవారు. తర్వాత సుఖీయం, అప్పం (క్రీ.శ.1455), వడ (క్రీ.శ.1460), అత్తిరసం (క్రీ.శ.1468), మనోహరపడి (క్రీ.శ.1547) ప్రసాదాలను ప్రవేశపెట్టారు. వీటిలో వడ తప్ప మిగతావేవీ ఎక్కువ రోజులు నిల్వ ఉండే అవకాశం లేదు. దూరప్రాంతాలకు తీసుకెళ్ళేందుకు అనువుగా ఉన్న వడకు ఎక్కువ డిమాండ్ ఉండేది. అది గుర్తించిన అప్పటి మద్రాసు ప్రభుత్వం తొలిసారిగా 1803 నుండి శ్రీవారి ఆలయంలో ప్రసాదాలు విక్రయించడం ప్రారంభించింది. నాటి నుంచి లడ్డూకు ముందు రూపమైన బూందీని తీపిప్రసాదంగా విక్రయించడం ప్రారంభమైందని చరిత్ర. ఇలా అనేక విధాలుగా మారుతూ వచ్చిన ప్రసాదాల స్వరూపం చివరకు 1940లో తిరుపతి లడ్డూగా స్థిరపడింది. క్రీ.శ.1536లో తాళ్ళపాక పెద తిరుమలాచార్యులు తిరుమలలో శ్రీవారికీ, శ్రీదేవి భూదేవిలతో కళ్యాణోత్సవం ప్రవేశపెట్టించాడని ప్ర్రతీతి. ఆధునిక కాలంలో స్వామికి నిత్యకల్యాణం చేస్తున్నారు. పెళ్ళిళ్ళలో బూందీ లడ్డు తెలుగింటి సంస్కృతి కాబట్టి, నిత్యకళ్యాణం సమయంలో కళ్యాణం చేయించిన వారికి బూందీలడ్డు ఉచితంగా ఇవ్వటం ఆచారం అయ్యింది. టి.టి.కృష్ణమాచారి
ముంధ్రా స్కాండల్ వెలుగుచూసినప్పుడు, అందులో స్పష్టంగా కృష్ణమాచారి పాత్ర ఉండటంతో, 1958 ఫ్రిబవరి 18న విత్తమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయక తప్పలేదు. 1962లో తిరిగి లోక్‌సభకు ఎన్నికైనప్పుడు జవహార్ లాల్ నెహ్రూ ఈయనకు విత్తమంత్రిత్వ శాఖ కాకుండా మరే శాఖైనా ఇవ్వటానికి సిద్ధపడ్డాడు 1964లో తిరిగి విత్త మంత్రి అయి ఆ పదవిలో 1966 దాకా కొనసాగాడు. పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత 1974లో వృద్ధాప్య కారణాలతో మరణించాడు.
ఈయన మరణం తర్వాత చెన్నైలోని మౌబ్రే రోడ్డును టిటికె రోడ్డుగా నామకరణం చేశారు. టిప్పు సుల్తాన్
టిప్పూ సుల్తాను కోలారు జిల్లా దేవనహళ్ళిలో జన్మించాడు. ఇది బెంగళూరుకు 45 మైళ్ళ దూరంలో ఉంది. అతని తండ్రి హైదర్ అలీ మైసూరును పరిపాలించెడివాడు. అతని తల్లి ఫాతిమా కడప కోట గవర్నరు నవాబ్ మొయినుద్దీన్ కుమార్తె. అతను 1750 నవంబరు 20 లో జన్మించాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు. ఎం. ఎల్. తంగప్ప
అతనికి 1991లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం భారతీ దాసన్ పురస్కారం యిచ్చి సత్కరించింది. పద్యభాగంలో జీవిత కాల సాఫల్యంపురస్కారంగా 2007లో సిప్రి సాహిత్య పురస్కారం అందుకున్నాడు. తమిళ భాష హక్కుల ఉద్యమంలో క్రియాశీలకంగా పనిచేసి, పుదుచ్ఛేరి ఎకలాజికల్ సొసైటీకి వ్యవస్థాపక సభ్యునిగా ఉన్నాడు. అతని తమిళ రచనల నుండి ఆంగ్లంలోనికి అనువాద రచనలలో "లవ్ స్టాండ్స్ ఫర్ ఎలోన్: సెలక్షన్స్ ప్రం తమిళ సంగం పోయట్రీ" ముఖ్యమైనది. అతను తన కుటుంబంతో పుదుచ్చేరిలో నివాసముంటున్నారు. 
తమిళభాషపై తీవ్ర మక్కువ కలిగినవారు కావడంతో తన పిల్లలకు ‘సెంకదిర్‌, ‘విన్‌మీన్‌’, ‘ఇలంపిరై’, ‘మిన్నల్‌’ అనే అందమైన తమిళ పేర్లు పెట్టారు. 
పుదుచ్చేరి అవ్వైనగర్‌లో నివసిస్తున్న తంగప్ప గత కొంతకాలంగా తీవ్ర అనార్యోగంతో బాధపడుతూ చికిత్సపొందుతూ వచ్చారు. 2018 మే 31న తుదిశ్వాస విడిచాడు. నాంపల్లి సరాయి
ఐదో నిజాం మీర్‌ తహినియత్‌ అలీఖాన్‌ కొలువులో రౌతుగా పనిచేసి, ఆరో నిజాం పాలనలో మున్సుబ్‌దార్‌ గా పదోన్నతి పొందిన టిప్పుఖాన్‌ బహదూర్‌ 1910లో నాంపల్లి సరాయి నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. 1919లో భవనం పూర్త సరాయి సేవలు మొదలయ్యే నాటికి టిప్పుఖాన్‌ చనిపోయాడు. ఆయన స్మారకంగా ఆ భవనాన్ని టిప్పుఖాన్‌ సరాయిగా పిలిచేవారు. కె.ఎస్.తిమ్మయ్య
జనరల్ కోదండర సుబ్బయ్య తిమ్మయ్య భారత సైన్యంలో ఒక విశిష్టమైన సైనికుడు. ఇతడు 1957 నుండి 1961 వరకు భారత చైనా దేశాలమధ్య యుద్ధవాతావరణం నెలకొన్న సమయంలో భారత సైన్యంలో ఛీఫ్ ఇన్ ఆర్మీ స్టాఫ్‌గా కీలకమైన సేవలను అందించాడు. ఇతడు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం పదాతిదళానికి నాయకత్వం వహించిన ఏకైక భారతీయుడు. ఇతడు భారత సైన్యం అందించిన విశిష్ట అధికారిగా గుర్తింపు పొందాడు.[1] కొరియా యుద్ధం తరువాత ఇతడు యుద్ధ ఖైదీలను వారి వారి దేశాలకు తిరిగి పంపే పనిలో ఐక్యరాజ్య సమితి విభాగానికి నాయకత్వం వహించాడు. ఇతడు ఆర్మీ నుండి పదవీ విరమణ చేసిన తరువాత 1964 జూలై నుండి డిసెంబరు 1965 వరకు సైప్రస్ దేశంలో ఐక్యరాజ్యసమితి శాంతి సంరక్షక దళానికి కమాండర్‌గా నియమించబడ్డాడు. ఇతడు సైప్రస్ లో 18 డిసెంబరు 1965లో మరణించాడు. ఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ 3
మగపిల్లలు వారసులుగా లేని ఆయన అన్న సుల్తాన్ అహ్మద్ తాజుద్దీన్ 1950 జూన్ 4న మరణించడంతో 1950 జూలై 6న ఒమర్ అలీ సైఫుద్దీన్ ను బ్రూనై సుల్తాన్ గా ప్రకటించారు. కుతుబ్ షాహీ సమాధులు
ఇతర ప్రధాన సమాధులలో 6 సుల్తాన్ ముహమ్మద్ కుతుబ్ షాహ్ సమాధి ఒకటి. ఈ సమాధి ముఖభాగం ఒకప్పుడు ఎనామిల్డ్ టైల్స్‌తో అలంకరించబడి ఉండేది. అయినప్పటికీ టెర్రస్ మీద మాత్రమే అవి ఇప్పుడు కనిపిస్తున్నాయి. ఇక్కడ ఉన్న 6 సమాధుల మీద తులు మరియు నాక్ష్ అక్షరాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ఈ సమాధి 1626 లో నిర్మించబడింది. రాజకుటుంబానికి చెందిన సమాధులలో సుల్తాన్ అబ్దుల్లా కుతుబ్ షాహ్ సమాధి చివరిది. చివరి కుతుబ్ షాహి వంశస్థుడు " అబ్దుల్ హాసన్ కుతుబ్ షాహ్ " (తానా షాహ్), దౌలతాబాద్ చెరశాలలో ఖైదీగా ఉండి మరణించాడు. 
ఫాతిమా సుల్తాన్ సమాధి గోపురం సమాధి గార్డెన్ ప్రవేశ ద్వారం పక్కనే ఉంటుంది. ఫాతిమా ముహమ్మద్ కుతుబ్ షాహ్ సహోదరి. ఆమె సమాధివేదికలో పలు సమాధులు ఉన్నాయి.
వీటిలో రెండు మీద అక్షరాలు చెక్కబడి ఉన్నాయి. ముహమ్మద్ కులీ సమాధికి దక్షిణంలో మూడు సమాధులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ కుల్తూం సమాధి (ముహమ్మద్ కుతుబ్ షాహ్ మనుమరాలు) ఉంది. కుల్తుం సుల్తాన్‌కు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన భార్య కుర్షిద్ బీబి కుమారుని కుమార్తె. కుల్తుం భర్త మరియు కుమార్తె సమాధులు కూడా ఇక్కడ ఉన్నాయి. ఢిల్లీ సల్తనత్
కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ (1206–1210), ముహమ్మద్ ఘోరీ చే "నాయబ్-ఉస్-సల్తనత్"గా నియమింపబడ్డాడు. మొదటి ముస్లిం సుల్తాన్, ఢిల్లీని రాజధానిగా చేసుకుని పరిపాలించాడు. అరం షాహ్ (1210–1211) షంసుద్దీన్ అల్తమష్ (1211–1236), కుతుబుద్దీన్ ఐబక్ అల్లుడు. రుకునుద్దీన్ ఫిరోజ్ (1236), అల్తమష్ కుమారుడు రజియా సుల్తానా (1236–1240), అల్తమష్ కుమార్తె మొయిజుద్దీన్ బెహ్రామ్ (1240–1242), అల్తమష్ కుమారుడు అలాఉద్దీన్ మసూద్ (1242–1246), రుకునుద్దీన్ కుమారుడు నాసిరుద్దీన్ మహ్మూద్ (1246–1266), అల్తమష్ కుమారుడు గియాసుద్దీన్ బల్బన్ (1266–1286), మాజీ-బానిస, సుల్తాన్ నాసిరుద్దీన్ మహ్మూద్ అల్లుడు. మొయిజుద్దీన్ కైకుబాద్ (1286–1290), బల్బన్ మరియు నాసిరుద్దీన్ యొక్క మనుమడు. ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధాలు
1799లో జరిగిన నాలుగవ ఆంగ్లో మైసూరు యుద్ధం టిప్పు సుల్తాన్ మరణానికి, మైసూరు రాజ్య ప్రాంతాలు మరింత కుంచించుకుపోవడానికి కారణమైంది. ఫ్రెంచి వారితో మైసూరు మైత్రి ఈస్టిండియా కంపెనీకి ప్రమాదకరంగా భావించిన కుంఫిణీ వారు, మైసూరును నాలుగువైపులా ముట్టడించారు. టిప్పు సైన్యం ఈ యుద్ధంలో నలుగురు శత్రు సైనికులకు ఒకడు చొప్పున ఎదుర్కోవాల్సివచ్చింది. మైసూరు 35 వేలమంది సైనికులతో ఎదుర్కోగా, 60 వేల మంది బ్రిటీష్ సైనికులు దాడిచేశారు. ఉత్తర దిక్కుగా హైదరాబాద్ నిజాం, మరాఠాలు దండెత్తారు. శ్రీరంగపట్నం ముట్టడి (1799)లో బ్రిటీష్ వారు నిర్ణయాత్మక విజయాన్ని సాధించారు. టిప్పు సుల్తాన్ నగరాన్ని రక్షించుకునే క్రమంలో మరణించాడు. మైసూరు భూభాగాల్లో చాలావరకూ ఈస్టిండియా కంపెనీ, నిజాం, మరాఠాలు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. మైసూరు, శ్రీరంగపట్నం చుట్టూ ఉన్న కేంద్ర భాగాలకు పాలకులుగా ఒడయార్ వంశీకులను పున:స్థాపించారు. హైదర్ అలీ వాస్తవాధికారాన్ని చేపట్టి పరిపాలకుడిగా మారేంతవరకూ మైసూరు పాలకులుగా ఒడయార్లే ఉండేవారు. ఒడయార్లు 1947లో రాజ్యం భారత దేశంలో కలిసేంతవరకూ మైసూరు రాజ్యానికి పరిపాలకులుగా కొనసాగారు. ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్
1324లో గియాసుద్దీన్ తుగ్లక్ లక్నౌతీపై దండయాత్రకు వెళుతూ, దేవగిరిలో ఉన్న రాకుమారుడు ఉలుఘ్‌ఖాన్ ను వెనక్కి రప్పించి తన తరుఫున రాజ్యవ్యవహారాలను చూసుకునేందుకు రాజప్రతినిధిగా ఢిల్లీలో నియమించి వెళ్ళాడు. 1325లో బెంగాల్ దండయాత్రనుండి తిరిగివస్తున్న గియాసుద్ధీన్ తుగ్లక్ ను ఆహ్వానించటానికి ఢిల్లీ శివార్లలో మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ ఒక పెద్ద ఎత్తైన వేదిక ఏర్పాటు చేశాడు. అయితే ఊరేగింపు జరిగేటప్పుడు ఏనుగు తగిలితే మొత్తం కూలేటట్లు దాని రూపకల్పన జరిగింది. వేదిక పథకం ప్రకారం గియాసుద్ధీన్ పై కూలి ఆయన మరణించడంతో మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్‌కు రాజ్యం సంక్రమించింది. మరో కథనం ప్రకారం తనయుడు ఒక చెక్క బాల్కనీ కట్టించి అది తండ్రిపై కూలేట్టు చేశాడని చెబుతారు. మొత్తానికి తండ్రి హత్యకు పథకాన్ని రచించి నిర్వహించింది మహమ్మద్ బిన్ తుగ్లకే అన్నది సాధారణంగా అందరూ ఒప్పుకునే విషయం.[3] ఈ ప్రమాదంలో తండ్రికి ప్రియ తనయుడు మరియు వారసత్వంలో జునా ఖాన్ కంటే ముందుగా ఉన్న మహుమూద్ ఖాన్ కూడా మరణించాడు. ఆ తరువాత శిధిలాలని తొలగిస్తున్నప్పుడు గియాసుద్దీన్ శరీరము మహుమూద్ ఖాన్ పైన చేయూతనిచ్చి రక్షించే ప్రయత్నం చేసినట్టు కనిపించినట్టు తారీఖ్-ఎ-ఫిరూజ్‌షాహీలో సమకాలిక చరిత్రకారుడు జియావుద్దీన్ బరానీ ఉల్లేఖించాడు[4]. మాలిక్ మక్బూల్
1323వ సంవత్సరములో ముస్లిముల ధాటికి ఓరుగల్లు తలవొగ్గెను. ప్రతాపరుద్ర మహారాజు మరియు పెక్కు సేనాధిపతులు ముస్లిముల చేతికి చిక్కారు. బందీలందరిని ఢిల్లీ తరలించుచుండగా దారిలో మహారాజు నర్మదా నదిలో మునిగి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. ఢిల్లీ చేరిన పిదప గన్నమ నాయునికి మరణము లేక మతాంతరీకరణ ఎన్నుకొనవలసి వచ్చింది. ఆ కాలములో మరణమనగా బ్రతికుండగనే చర్మము ఒలచబడుట. మరియు తలను కోట గుమ్మమునకు వ్రేలాడదీయుట ఢిల్లీ సుల్తానుల రివాజు. గన్నమ మాలిక్ మక్బూల్ గా మార్చబడ్డాడు. సుల్తాను మక్బూల్ ను పంజాబ్ పాలకునిగా ముల్తాను పంపాడు. ముసునూరి కాపయ నాయుడు
క్రీ. శ. 1351లో ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ చనిపోయాడు. దీనితో అలావుద్దీన్ కు ఏ భయమూ లేకుండా పోయింది. రాజ్యవిస్తరణాకాంక్షతో, కాపానీడుని సామంతుడిగా చేసుకొనుటకు యుద్ధము ప్రకటిస్తాడు. తురుష్క యుద్ధ తంత్రములో భాగముగా కోటల బయటనున్న సామాన్య ప్రజలను హింసించుట, నిస్సహాయులైన వృద్ధులను, బాలలను సంహరించుట, స్త్రీలపై అత్యాచారములు చేయుట, గ్రామములు తగులబెట్టుట మొదలగు అకృత్యాలు చూసి భరించలేక కాపానీడు సంధికి ఒడబడి ఢిల్లీ సుల్తానుకు ఎంత కప్పం కట్టేవాడో అంత చెల్లించుటకు ఒప్పుకుంటాడు. అలావుద్దీన్ భువనగిరి కోట స్థావరముగా ఒక సంవత్సరము పాటు తెలంగాణములో ఉండి దేశమంతయూ ధ్వంసం కావించాడు. మాలిక్ కాఫుర్ దాడి పిదప మిగిలిన దేవాలయములు కూడా ధ్వంసము చేసి వాటి స్థానములో మసీదులు కట్టించాడు. మురారిరావు ఘోర్పాడే
మురారిరావు 1699 ప్రాంతంలో జన్మించాడు. ఈయన తండ్రి సిద్ధోజి రావు సందూరు రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. సిద్ధోజీ రావు తాత, మల్లోజీ రావు ఘోర్పాడే బీజాపూరు సుల్తాను సేవలో అధికారిగా పనిచేశాడు.[2] మురారి రావు తండ్రి మరణం తర్వాత 1731లో రాజయ్యాడు. 1729 జూన్లో మొదటి భార్య సగుణాబాయిని వివాహం చేసుకున్నాడు. ఈయన రెండవ భార్య పేరు తెలియలేదు. కానీ ఆమె 1791లో, శ్రీరంగపట్నంలో టిప్పూసుల్తాను అదేశంపై చంపబడిందని తెలుస్తున్నది.[3] మురారి రావుకు ఇద్దరు కుమారులు. వారు బాల్యంలోనే మరణించడంతో, చనిపోయేముందు దూరపు బంధువైన యశ్వంతరావు కుమారుడు శివరావు బాపాను దత్తత తీసుకున్నాడు. మండ్య
మద్దూర్ మాండ్య నుండి 21 కిమీ దూరంలో ఉంది. ఇది పౌరాణిక ప్రాధాన్యత కలిగి ఉంది. దీని అసలు పేరు అర్జునపుర. అర్జునుడు యాత్రా సమయంలో ఇక్కడ కొంతకాలం నివసించాడని విశ్వసిస్తున్నారు. టిప్పు - బ్రిటిష్ యుద్ధాల కారణంగా పట్టణం విపరీతంగా సమస్యలను ఎదుర్కొన్నదని చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. టిప్పు సుల్తాన్ మద్దూరును కేంద్రంగా బ్రిటిష్ సైన్యాలతో పోరాటాలు సాగించాడు. మద్దూరు కోటను టిప్పు సుల్తాన్ తండ్రి హైదర్ అలి నిర్మించాడు. ఈ కోటను కార్న్వాల్ 1791లో ధ్వంసం చేసాడు. ఇది మాంఢ్యకు 21 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఉఖ్రుల్
తరువాతి కాలంలో తంగ్‌ఖుల్ చరిత్ర నమోదు చేయబడనప్పటికీ 13వ శతాబ్దం నుండి సంస్కృతి, వ్యాపారం మరియు లోయలోని ఇతర ప్రజలతో ఉన్న సంబంధాల కారణంగా తిరిగి వెలుగులోకి వచ్చారు. 13వ శతాబ్దంలో పాలించిన మెయిటీ సామ్రాజ్యానికి చెందిన తవంతబా (క్రీ.శ. 1195-1231) కాలంలో తంగ్‌ఖుల్ ప్రజల గురించిన ప్రస్తావన లభించింది. చారిత్రకాధారాలు పలు గిరిజన జాతుల మద్య నిరంతర దాడులు వంటి సంఘటనలు జరిగినట్లు తెలియజేస్తున్నాయి. తవంతబా చింగ్షాంగ్ తంగ్‌ఖుల గ్రామం మీద దండెత్తి దానిని ఓడించి దానిని కాల్చివేసాడు. ఆపరేషన్ కుకూన్
వీరప్పన్ ని పట్టుకునేందుకు తమిళనాడు, కర్ణాటక ప్రభుత్వాలు ఏర్పాటు చేసిన జాయింట్ స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్స్ (ఎస్టీఎఫ్) కార్యకలాపాలు 1991లో ప్రారంభమయ్యాయి, ఈ ఆపరేషన్ సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ మొత్తానికి రూ.100కోట్ల ఖర్చు అవ్వడంతో భారతదేశ చరిత్రలో అత్యంత ఖరీదైన ఆపరేషన్లలో ఒకటిగా పేరొందింది. గిరిజనుల సహకారంతో పోలీసులు శత్రు శిబిరంలో చొరబడి, రహస్యాలు సేకరించడం వంటి  వ్యూహాలు దీన్లో ఇమిడివున్నాయి. అటవీ ప్రాంతం అడుగడుగూ వీరప్పన్ కు తెలిసివుండడంతో, అతనిని అడవి బయటకు రప్పించేందుకు ప్రణాళిక వేశారు. వీరప్పన్ ను చంపే తుది ప్రయత్నం పోలీసుల కథనం ప్రకారం, పది నెలల పాటు ప్రణాళిక, 3 వారాల అమలు, తుది ఆపరేషన్ కేవల 45 నిమిషాల పాటు సాగింది. స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్స్ మనుషులు వీరప్పన్ సంచరిస్తారని అంచనా వేసుకున్న గ్రామాల్లో అమ్మకందార్లుగా, కూలీలుగా, స్థానిక చిరుద్యోగులుగా వేషాలు వేసుకుని చొరబడ్డారు. సంవత్సరాలుగా వయసు మీదపడుతూ ఉండడం, అతని దళ సభ్యుల్ని పోలీసులు చంపడం వంటి కారణాలతో చివరకు వీరప్పన్ దళం నలుగురికి కుంచించుకుపోయింది. అడవి బయటకు తప్పించుకుని దక్షిణ ఆర్కాట్ లో కంటికి వైద్య చికిత్స చేయించుకుందామని వీరప్పన్ ప్రణాళిక వేసుకున్నారు. పోలీస్ ఆపరేషన్ జరిగిన రోజు ధర్మపురి జిల్లాలోని పపిరప్పటి గ్రామం వద్ద ఉన్న అంబులెన్స్ వద్దకు వీరప్పన్ సంరక్షకులతో వెళ్తున్నారు. ఐతే నిజానికి ఆ అంబులెన్స్ గ్యాంగులో రహస్యంగా  చొరబడ్డ పోలీస్ చేర్చిన పోలీస్ వాహనం. 35 మంది పోలీస్ ట్రూప్  గ్రామంలో వేచి ఉన్నారు. వారిలో కొందరు రక్షక దళాలు సెక్యూరిటీ టాంకర్లతో రోడ్లపైనా, ఇతరులు రహస్యంగా పొదలచాటున నక్కారు. పోలీసు మనిషి అయిన అంబులెన్స్ డ్రైవర్ వీరప్పన్ దళం నుంచి సమయానికి తప్పించుకున్నారు. పోలీస్ కథనం ప్రకారం, వీరప్పన్, అతని గ్యాంగ్ సభ్యులను లొంగిపొమ్మని పోలీసులు హెచ్చరించారు, వారు దానికి అంగీకరించక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్స్ సభ్యులపై కాల్పులు ప్రారంభించారు. ప్రత్యేక టాస్క్ ఫోర్స్ వారు ప్రతిఘటిస్తూ గ్రెనేడ్లు, తుపాకులతో కాల్పులు చేశారు. వీరప్పన్ అక్కడికక్కడే మరణించగా, అతని దళ సభ్యుడు అంబులెన్స్ లో ప్రభుత్వాసుపత్రికి తీసుకువెళ్తున్న మార్గంలో మరణించారు. ఆపరేషన్ తర్వాత స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్స్ 12 బోర్ రెమింగ్టన్ పంప్ యాక్షన్ తుపాకీలు, యాక్షన్ గన్, రెండు ఎకె-47లు, ఒక సెల్ఫ్-లోడింగ్ రైఫిల్, రెండు హ్యాండ్ గ్రనేడ్లు, రూ.3.5 లక్షల క్యాష్  దొరికాయి. తళ్ళికోట యుద్ధము
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1520 మే 19న బీజాపూరు సుల్తాను ఇస్మాయిల్ ఆదిల్షాను చిత్తుగా ఓడించి రాయిచూరును స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత సుల్తాను విజయనగరాన్ని గెలుచుకోవాలనే కలను మర్చిపోయి, తన పొరుగున ఉన్న ముస్లిం రాజ్యాలతో స్నేహ సంబంధాల కొరకు ప్రయత్నించాడు. రాయచూరు ఓటమి దక్కను సుల్తానుల ఆలోచనలలో మార్పుతో పాటు సమైక్యంగా ఉండాలనే తలంపును తీసుకువచ్చింది.[3] మొహమ్మద్ షా
షాహంషా నాసిర్ - ఉద్- దిన్ ముహమ్మద్ షా, అబు - ఫతాహ్ నాసిర్ - ఉద్-దీన్- రోషన్ అక్తర్ ముహమ్మద్ షా (రోషన్ అక్తర్) (1702 ఆగస్టు 7 - 1748 ఏప్రిల్ 26) (ఉర్దూ: محمد شاه) మొఘల్ చల్రవర్తులలో ఒకరు. ఆయన మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని (1719-1748) వరకు పాలించాడు. [1][2][3] ఆయన జహన్ షా కుజిస్తా అక్తర్ కుమారుడు. మొదటి బహదూర్ షా నాల్గవ కుమారుడు. ఆయనకు 17వ సంవత్సరంలో సయ్యద్ సోదరుల సహాయంతో మొఘల్ చక్రవర్తిగా పట్టాభిషేకం అయింది. ఆయన తరువాత మొదటి అసఫ్ షా సహాయంతో సయ్యద్ సోదరుల పిడి నుండి తప్పించుకున్నాడు. 1720లో హుస్సైన్ అలి ఖాన్ ఫతేపూర్ సిక్రీలో హత్యచేయబడ్డాడు. 1722లో సయ్యద్ హాసన్ ఖాన్ బహ్రా మీద విషప్రయోగం జరిగింది.[4] ముహమ్మద్ షాహ్ గొప్ప కళాభిమాని. ఆయనకు సంగీతం, సాంస్కృతిక అభివృద్ధికి విశేషంగా కృషిచేసాడు.[5] ఆయన గొప్ప కళాభిమాని. ఆయన పాలనా కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం అధికంగా పతనం కావడం మొదలైంది. అంతకు కొంత కాలం ముందే మొఘల్ సామ్రాజ్య పతనం ఆరంభం అయింది. పర్షియా నుండి నాదిర్ షా చేసిన దండయాత్ర తరువాత మొఘల్ రాజధాని ఢిల్లీని లూటీ చేయడం ప్రజలలో భయాందోళనలకు కారణం అయింది. ఈ సంఘటనలు మొఘల్ పాలకులను దిగ్భ్రాంతికి గురిచేయడం కాక బ్రిటిష్ రాజ్ మొదలైన విదేశీ దండయాత్రదారుల దృష్టి భారత్ వైపు మరలడానికి దారితీసింది. రాబర్టు క్లైవు
తిరచునాపల్లి (TIRUCHUR, TRICHINOPOLY, TIRCHY, TIRUCHI) ని త్రిచూరు,తిరుచూరు అనికూడా అంటారు. 1741-1743 మధ్యకాలంలో తిరుచునాపల్లి మహారాష్ట్రనాయకుల పరిపాలనలోనుండినది. 1734 కర్నాటక నవాబు అల్లుడు చందాసాహెబు తిరుచునాపల్లిని ఆక్రమించాడు. అప్పటి పరిపాలకురాలు, నాయకుల వంశీయ రాణి, మీనాక్షి నాయక్ ఇతనితో రాజీచేసుకుని 1734 లో అతని తిరుచునాపల్లికి సార్వభౌమునిగా గుర్తించి అతనిక్రింద సామంతరాణిలాగ కప్పము కట్టుటకొప్పునగా కప్పముతీసుకుని చందాసాహేబు వెనక్కి ఆర్కాటు వెళ్ళిపోయాడు. అతనిని తిరుచునాపల్లి నవాబు అనేవారు. కాని ఇతడు కొద్దికాలంకే 1736 లో మళ్లీ తిరుచునాపల్లి వచ్చి సింహాసం అదిష్టించి రాజ శాసనాలు చేయటం మొదలు పెట్టేటప్పటికి రాణీ మీనాక్షి అభ్యంతరం కలుగజేసింది. చందాసాహెబు రాణీని బందీగానుంచి 1736 -1741 దాకా తిరుచునాపల్లిని పరిపాలించాడు. 1741 లో మహారాష్ట్ర నాయకులు మళ్లీ వచ్చి ఇతనిని ఓడించి బందీగా పట్టుకుని 1741 నుండి 1749 దాకా చరసాలలో నుంచారు. కానీ 1749 లో చందాసాహెబు తప్పించుకుని ఆర్కాటుకు (కర్నాటక నవాబు రాజ్యం)కు పారిపోయాడు. తరువాత హైదరాబాదు నవాబు తిరుచునాపల్లిని మహారాష్ట్రులవద్దనుండి చేజిక్కించుకున్నాడు. కర్నాటక నవాబు హైదరాబాదు నవాబుక్రింద సామంతరాజు. కర్నాటక నవాబు అనర్వుద్దీన్ మహమ్మద్ ఖాన్కు అల్లుడు చందాసాహెబు, కుమారుడు మహమ్మదాలీ. 1749 కర్నాటక నవాబు చనిపోయాడు. వారి వారసత్వం తగాదాలో అల్లుడు చందాసాహెబు పక్షం ఫ్రెంచివారు, కుమారుడు మహమ్మదాలీ పక్షం బ్రిటిష్ వారు. 1751 లో కర్నాటక నవాబు కుమారుడు మహమ్మదాలీ తిరుచునాపల్లి రాతికోటలో తల దాచుకునున్న సమయంలో చందాసాహెబు కోటను ముట్టడించాడు. అతని దృష్టి మళ్ళించి మహమ్మదాలీని రక్షించుటకు క్లైవు తనసైన్యముతో ఆర్కాటును ముట్టడించి 31-08-1751 న ఆర్కాటు కోటనాక్రమిచాడు. కానీ చందాసాహెబ్ కుమారుడు, రజాసాహెబు ఫ్రెంచివారి సైన్యంకొంతా దేశీయ సైన్యం కొంత కలుపుకుని కోటలో నున్న క్లైవునిఅతని స్వల్ప సైన్యమును చుట్టుముట్టడించి సరాసరి 53 రోజులు (సెప్టెబరు 23 నుడీ నవంబరు 14 వరకూ పట్టివుంచాడు. మద్రాసునుండి సైనికబలగం వచ్చేంత వరకూ క్లైవు రజాసాహెబ్ గారి తాకిడి తట్టుకుని ఆర్కాటు కోటను నిలబెట్టి వుంచటం క్లైవుకి చాల గొప్ప ఖ్యాతిని తెచ్చింది. 1751 ఆగస్టు నవంబరు దాకా ఆర్కాటులో జరిగిన ఈ యద్ధమే ఆర్కాటు యధ్దం. కర్నూలు నవాబులు
16వ శతాబ్ది నాటికి కర్నూలు విజయనగరం సామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉండేది. 1565లో జరిగిన రాక్షసతంగడి/తళ్ళికోట యుద్ధంలో విజయనగర సామ్రాజ్యం ఓటమి పాలై, పరిపాలకుడు అళియ రామరాయలు మరణించడంతో విజేతలైన సుల్తానులు విజయనగర రాజ్యభాగాలను పంచుకున్నారు. కర్నూలు మండలంలోని తూర్పుభాగాలు గోల్కొండ సుల్తాన్ వాటాకు, పడమటి భాగాలు బీజాపూర్ సుల్తాన్ వాటాకు వచ్చాయి. అయితే సుల్తానులు తమ మధ్య చేసుకున్న ఒప్పంద భాగాలను నెరవేేర్చుకునేందుకు, వాటిని స్వాధీనం చేసుకునేందుకు గాను చాలా యుద్ధాలే చేయాల్సివచ్చింది. ముఖ్యంగా గోల్కొండ సుల్తానుకు [[కంభం, [[కొండవీడు]] వంటి ప్రాంతాలు లొంగలేదు. [[శిరివెళ్ళ]], [[చెన్నూరు]], [[నంద్యాల]], [[ముసలిమడుగు]] తదితర గ్రామాలు ఆయనకు లోబడ్డాయి. వీటికి అంతం పలుకుతూ బీజీపూర్ రాజ్యంలో సామంతుడైన [[అబ్దుల్ వాహబుఖాన్]] కర్నూలు మీద దండయాత్ర చేసి రామరాయల మనవడైన ఆరవీటి గోపాలరాజును ఓడించి బీజాపూరు వారి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటుచేశారు. ఈ విజయానికి పురస్కారంగా బీజాపూరు సుల్తాను వాహబ్ ఖాన్‌ను కర్నూలు సుల్తానుగా ప్రకటించాడు. సిక్ఖు మత చరిత్ర
ఒక మిస్ల్ కు నాయకుని స్థానం నుంచి పంజాబ్ మహారాజా అయ్యేంతవరకూ రంజిత్ సింగ్ అతికొద్ది కాలంలోనే అధికారం సంపాదించారు. అప్పటికి ఆధునికమైన ఆయుధాలు, యుద్ధ పరికరాలు, శిక్షణ సమకూర్చి సైన్యాన్ని ఆధునీకరించారు. సిక్ఖు సామ్రాజ్య కాలంలో సిక్ఖులు కళారంగంలోనూ, విద్యాల్లోనూ పునరుజ్జీవనం పొందారు. రంజిత్ సింగ్ మరణానంతరం అంతర్గత కుమ్ములాటల్లోనూ, రాజకీయమైన తప్పులతోనూ సామ్రాజ్యం బలహీనపడింది. చిరవకు 1849లో ఆంగ్లో-సిక్ఖు యుద్ధాల్లో ఓటమి అనంతరం సామ్రాజ్యం పతనమైంది. సిక్ఖు సామ్రాజ్యం 1799 నుంచి 1849 కాలంలో లాహోర్, ముల్తాన్, పెషావర్, కాశ్మీర్ ప్రావిన్సులుగా ఉండేది. భారతదేశ సైనిక చరిత్ర
క్రీ.శ 712 సంవత్సరంలో ముహమ్మద్ బిన్ ఖాసిం అల్-తఖాఫీ అనే అరబ్బు సేనాని (Arabic: محمد بن قاسم) (c. 31 December 695–18 July 715), సింధురాజ్యంపై దాడి చేసి ఆక్రమించాడు. సింధు లోయ (ప్రస్తుత పాకిస్తాన్లో ఒక భాగం)ని ఆనుకుని సింధురాజ్యాన్ని రాయ్ వంశానికి చెందిన, రాజా దాహిర్ పాలిస్తూ ఉన్నపుడు ఈ దాడి జరిగింది. క్రీ.శ 712 కి ముందు సింధుపై అనేక అరబ్బు దాడులు జరిగినప్పటికీ, స్థానిక బౌద్ధుల సహకారంతో నిలువరింపబడ్డాయి. అయితే, క్రీ.శ 712నాటికి సింధురాజుకి బౌద్ధుల సహకారం లభించకపోవడంతో. సింధు ప్రాంతం ఆక్రమణకి గురై, భారతదేశం మహమ్మదీయ పాలనకి నాంది పలికినట్లైనది. కాజీ ఇస్మాయిల్ వ్రాసిన చాచ్ నామా అప్పటి పరిస్థితులను వర్ణిస్తుంది. అటుపైన క్రీ.శ738లో తూర్పు, దక్షిణ దిశలుగా సాగిన అరబ్బుల విస్తరణ ప్రయత్నాలను, రాజస్థాన్ యుద్ధంలో దక్షిణపథేశ్వరుడైన చాళుక్య రాజు విక్రమాదిత్యుడు-2, ప్రతీహారులు నిలువరించారు. 1984 సిక్ఖు వ్యతిరేక అల్లర్లు
1984 సంవత్సరం నాటికి ఉగ్రవాదులను హడలెత్తించిన సీనియర్ సిక్ఖు పోలీసు అధికారి, సంపాదకుడు జగత్ నారాయణ్ కుమారుడు, ఆయన తర్వాతి సంపాదకుడు రమేశ్ చందర్ హత్యకు గురయ్యారు. 1971 బంగ్లాదేశ్ విమోచన యుద్ధంలో బంగ్లాదేశ్ ముక్తిబాహినికి శిక్షణనిచ్చిన మాజీ మేజర్ జనరల్ షూబేగ్ సింగ్ భింద్రన్ వాలే పక్షాన చేరి స్వర్ణదేవాలయాన్ని యుద్ధానికి సిద్ధమైన కోటగా మలచనారంభించారు. అకాలీలతో పరిష్కారానికి వచ్చేందుకు కేంద్రం చేసిన ప్రయత్నాలు, స్వర్ణ దేవాలయంలోని రక్షణ ఏర్పాట్లు తొలగించుకుని వెళ్ళిపొమ్మని భింద్రన్ వాలేకు నచ్చచెప్పడంలో అకాలీల ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి. భింద్రన్ వాలే పక్షం మరింత యుద్ధ సుముఖులయ్యారు. మరోవైపు సంత్ లోంగోవాల్ భారతదేశపు ధాన్యాగారమని పిలిచే పంజాబ్ నుంచి ధాన్యం గింజ కూడా బయటకు వెళ్ళకుండా తానొక ఉద్యమాన్ని ప్రారంభిస్తానంటూ ప్రకటన చేశారు.
"ప్రధాన వ్యాసం: ఆపరేషన్ బ్లూస్టార్"
పంజాబ్ గ్రామీణ ప్రాంతంలో హింస చెలరేగే అవకాశాలు, ఇతర ప్రమాదకర పరిణామాలను అనుమానిస్తూనే ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ స్వర్ణ దేవాలయాన్ని ఉగ్రవాదుల నుంచి విడిపించే ఆపరేషన్కు ఆదేశమిచ్చారు. సిక్ఖు మతస్తుడు, జనరల్ షూబేగ్ నుంచి కెరీర్ ప్రారంభంలో శిక్షణ పొంది, బంగ్లాదేశ్ విమోచన యుద్ధంలో సహచరునిగా పనిచేసిన జనరల్ బ్రార్ ను దీనికై నియమించారు. జూన్ 5వ తారీఖున ప్రారంభమైన దాడి భారత సైన్యం అంచనాలను కొంతవరకూ తలకిందులు చేస్తూ దీర్ఘంగా సాగింది. తప్పనిసరి పరిస్థితుల్లో బ్రార్ కేంద్రాన్ని అనుమతి కోరి ట్యాంకులను వినియోగించారు. దీంతో జూన్ 6వ తేదీన 5-13 ట్యాంకులు ఆలయద్వారాలను, రక్షణ ఏర్పాట్లను విరగగొట్టి స్థానాలను గ్రహించి అకాలీ తఖ్త్ పై కాల్పులు సాగిస్తూనే వచ్చారు. అప్పటికల్లా భింద్రన్ వాలే, అమ్రిక్ సింగ్, షూబేగ్ సింగ్ వంటి ప్రముఖులు సహా, యుద్ధంలో పాల్గొన్నవారంతా మరణించారు. ప్రభుత్వ లెక్కల ప్రకారం సైన్యం పక్షాన 79మంది, ఉగ్రవాదుల వైపున 492 మంది మరణించారు. ఐతే ఇతరుల కథనాల ప్రకారం సైనికులు 500 కన్నా ఎక్కువ సంఖ్యలోనూ, ఇతరులు 3వేల మంది, వీరిలో అధిక సంఖ్యాకులు సైనికచర్యలో చిక్కుకుపోయిన సాధారణ భక్తులు, చనిపోయారు. మైసూరు సామ్రాజ్యం
హైదర్ అలీ పాలనా కాలంలో, రాజ్యాన్ని సమానమైన భూభాగాలు ఉన్న ఐదు రాష్ట్రాలు (అసోఫీస్ ) గా విభజించబడింది, వీటిలో మొత్తంమీద 121 తాలూకాలు (పరగణాలు ) ఉన్నాయి.[62] టిప్పు సుల్తాన్ నిజమైన పాలకుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టే సమయానికి 160,000km2 (61,776sqmi) (62,000 మై²) వైశాల్యానికి రాజ్యం విస్తరించింది, దీనిని 37 ప్రావీన్స్‌లుగా విభజించారు, దీనిలో మొత్తం 124 తాలూకాలు (అమీల్ ) ఉన్నాయి. ప్రతి ప్రావీన్స్‌కు ఒక గవర్నర్ (అసోఫ్ ) మరియు ఒక డిప్యూటీ గవర్నర్ ఉండేవారు. ప్రతి తాలూకాకు అమీల్‌దార్ అని పిలిచే ఒక అధిపతి మరియు ప్రతి గ్రామ సమూహానికి పటేల్ అనే ఒక అధిపతి ఉండేవారు.[46] కేంద్ర పాలనా యంత్రాంగంలో ఆరు విభాగాలు ఉంటాయి, వీటికి మంత్రులు అధిపతులుగా ఉండేవారు, ప్రతి విభాగానికి నలుగురు సభ్యులతో కూడిన ఒక సలహా మండలి సహకరిస్తుంది.[63] టిప్పు సుల్తాన్
మైసూరు బెబ్బులి టిప్పూ సుల్తాన్ ట్రావన్‌కోర్‌కు చెందిన నాయర్లతో యుద్ధములో తన ఖడ్గం పోగొట్టుకొని ఓడిపోయాడు. ట్రావన్‌కోర్ రాజు దానిని ఆర్కాట్ నవాబ్కు బహూకరించాడు. అటునుండి అది లండన్ చేరింది. 2004లో జరిగిన వేలంలో భారతీయ వ్యాపారవేత్త అయిన విజయ్ మాల్య దానిని దాదాపు 200 సంవత్సరాల తరువాత వేలంలో కొని భారతదేశానికి తీసుకువచ్చాడు. టిప్పు సుల్తాన్‌ స్వర్ణమయ సింహాసనం మధ్యలో ఓ వజ్రం పొదిగి ఉంటుంది. ఈస్టిండియా కంపెనీ 1799 లో మైసూరును హస్తగతం చేసుకున్న తర్వాత టిప్పుసుల్తాన్‌ సింహాసనాన్ని ముక్కలు చేసి పంచుకోవడం జరిగింది. టిబెట్
747లో టిబెట్ జనరల్ గాయో క్సియాంజితో చేసిన యుద్ధంలో ఓడిపోయింది. గాయో క్సియాంజి మద్య ఆసియా మరియు కాశ్మీర్ మద్య సంబంధాలను పునరుద్ధరించడానికి ప్రయత్నించాడు. 750 నాటికి టిబెట్ మద్యాసియా ప్రాంతాల మీద ఆధిపత్యం దాదాపు పూర్తిగా కోల్పోయింది. తరువాత తాంగ్ రాజవంశం మద్య ఆసియా మీద ఆధిపత్యం దక్కించుకుంది. తరువాత గాయో క్సియాంజి 751లో తలాస్ యుద్ధంలో అబ్బాసిద్ మరియు కార్లుక్స్ చేతిలో ఓడిపోయాడు. 755 జరిగిన అంతర్యుద్ధం తరువాత ఈ ప్రాంతంలో చైనీయుల ప్రభావం తగ్గి టిబెటన్ల ఆధిక్యత పునఃస్థాపించబడింది. మోహన్ లాల్ సుఖాడియా
మోహన్ లాల్ సుఖాడియా (31 జూలై 1916 – 2 ఫిబ్రవరి 1982) భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, 1954 నుండి 1971 వరకు,17 ఏళ్లు రాజస్థాన్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నాడు. 38 ఏళ్ళకే ముఖ్యమంత్రై, రాజస్థాన్లో ప్రధాన సంస్కరణలు చేపట్టి, అభివృద్ధికి తోడ్పడ్డాడు. ఇందుకుగానూ, ఈయన ఆధునిక రాజస్థాన్ వ్యవస్థాపకుడిగా పరిగణించబడుతున్నాడు.[1][2] సుఖాడియా, ఆ తరువాత కాలంలో కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తమిళనాడు రాష్ట్రాలకు గవర్నరుగా పనిచేశాడు. ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధాలు
మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం (1790–92)లో ఫ్రెంచి వారి మిత్రుడు, మైసూరు పాలకుడు టిప్పు సుల్తాన్, బ్రిటీష్ పాలకులతో మైత్రి ఒప్పందంలో ఉన్న తిరువాన్కూరు రాజ్యంపై దాడిచేశాడు. బ్రిటీష్ దళాలను గవర్నర్-జనరల్ కారన్ వాలీసు స్వయంగా నేతృత్వం వహించి నడిపాడు. ఈ సందర్భంగా జరిగిన యుద్ధం మూడు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగి, మైసూరు ఘోరంగా పరాభవం చెందడంతో ముగిసింది. 1792లో శ్రీరంగపట్నం ముట్టడి తర్వాత, టిప్పు సుల్తాన్ తన రాజ్యంలో సగభాగం వరకూ బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి, దాని మిత్రరాజ్యాలకు ఒప్పగించేట్టుగా జరిగిన శ్రీరంగపట్నం ఒప్పందంతో ముగిసింది. యుద్ధానికి ముందు బ్రిటీషర్లు ఈ ప్రాంతంలో మైసూరు ప్రభావాన్ని ముగింపు పలకాలని ప్రయత్నాలు సాగిస్తూండగా, అదే సమయంలో మలబారును రక్షించుకునేందుకు టిప్పు సుల్తాన్ కొచ్చిన్ ప్రాంతంలో డచ్చి వారి నుంచి కణ్ణనూరు, ఐకాట్ కోటలు కొనుక్కోవాలని భావించాడు. ఐతే బ్రిటీషర్లతో మిత్రునిగా వ్యవహరిస్తున్న తిరువాన్కూరు రాజు ఈ కోటలని డచ్చి వారి నుంచి కొని, టిప్పు ఆగ్రహానికి కారణమయ్యాడు. 1790 ఏప్రిల్లో టిప్పు తిరువాన్కూరుపై దాడిచేయగా, కారన్ వాలీసు మైసూరు మీద భారీ సైన్యంతో దాడిచేశాడు. ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధాలు
టిప్పు సుల్తాన్ పొల్లిలూర్ యుద్ధంలో వాడిన మైసూరియన్ రాకెట్లు బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ అంతకుముందు వాడిన మరే ఇతర యుద్ధ రాకెట్ల కన్నా చాలా ఆధునికమైనవి. ప్రొపెల్లెంట్ ను పట్టుకునేందుకు ఇనుప గొట్టాల వాడకం అందుకు కారణం. మైసూరు సైన్యం అధిక పీడనాన్ని ఉపయోగించి మిస్సైల్స్ సుదూరానికి చేరేలా (దాదాపు 2 కిలోమీటర్ల దూరం) ప్రయోగించారు. నాలుగవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో టిప్పు సుల్తాన్ చనిపోయాకా, కోటను పట్టుకని మైసూరియన్ ఇనుప రాకెట్లు పట్టుకున్నాకా ఈ సాంకేతికత స్ఫూర్తితో కాంగ్రేవ్ రాకెట్ల నిర్మాణం చేశారు. నెపోలియనిక్ యుద్ధాల్లో ఆంగ్లేయులు ఉపయోగించారు. తకళి శివశంకర పిళ్ళై
తకళి శివశంకర పిళ్ళై(మలయాళం:തകഴി ശിവശങ്കര പിള്ള)(17 ఏప్రిల్ 1912 - 10 ఏప్రిల్ 1999) ప్రముఖ మలయాళ నవలా రచయిత మరియు కథా రచయిత. ప్రతిష్టాత్మకమైన జ్ఞానపీఠ పురస్కారాన్ని పొందిన శివశంకర పిళ్ళై భారతీయ సాహిత్య రంగంలో ప్రసిద్ధి పొందారు. ఆయన సుమారు 600 లఘు కథలు మరియు నవలలు వ్రాసారు. ఆయన ప్రముఖ రచనలలో "కాయర్" మరియు "చెమ్మీన్(నవల) ప్రసిద్ధమైనవి. పీ.ఏ.థాను పిల్లై
పట్టొం ఏ థాను పిల్లై (జూలై 15, 1885 - జూలై 27, 1970) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. తదనంతరం 1960, ఫిబ్రవరి 22 నుండి 1962, సెప్టెంబరు 25 వరకు కేరళ ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేశాడు. కేరళ రాజకీయాల్లో భీష్మాచార్యునిగా పేరుపొందాడు. చుక్కా సత్తయ్య
చుక్కా సత్తయ్య (మార్చి 29, 1935 - నవంబర్ 9, 2017) ఒగ్గు కథ పితామహుడు, ఒగ్గుకళ సామ్రాట్. బీరప్పకథను ఒగ్గుకళలో విలీనం చేసి ఈ కళకే వన్నే తెచ్చాడు. శివ స్వరూపమైన వీర భద్రుడు విరోచిత కథను గానం చేయడమే ఒగ్గు కథ అంటారు. పాల్ పాట్
సలోత్ సర్' (1928 మే 19[2][3][4][5][6] – 1998 ఏప్రిల్ 15), ఎక్కువగా పాల్ పాట్‍' గా తెలిసిన వ్యక్తి, (Khmer: ប៉ុល ពត), ఖైమర్ రూజ్ అని పిలువబడే కంబోడియాయొక్క కమ్యూనిస్ట్ ఉద్యమానికి నాయకుడు[7] మరియు 1976–1979 మధ్య ప్రజాస్వామ్య కంపూచియా ప్రధాన మంత్రి. అతడు కంబోడియాకు నాయకత్వం వహించిన సమయంలో, దేశాన్ని అతడు "శుద్ధి చేయడానికి" ప్రయత్నించడం, సుమారు 1.7 నుండి 2.5 మిలియన్ల ప్రజల మరణానికి కారణమయ్యింది. ఢిల్లీ సల్తనత్
గియాజుద్దీన్ తుగ్లక్ (1320–1325)[3] ముహమ్మద్ బిన్ తుగ్లక్ (1325–1351) మహ్మూద్ ఇబ్న్ ముహమ్మద్ (మార్చి 1351) ఫైరోజ్ షాహ్ తుగ్లక్ (1351–1388) గియాజుద్దీన్ తుగ్లక్ II (1388–1389) అబూబక్ర్ షాహ్ (1389–1390) నాసిరుద్దీన్ ముహమ్మద్ షాహ్ III (1390–1393) సికందర్ షాహ్ I (మార్చి - ఏప్రిల్ 1393) నాసిరుద్దీన్ ముహమ్మద్ షాహ్ (సుల్తాన్ మహ్మూద్ II) ఢిల్లీ (1393–1413), నాసిరుద్దీన్ ముహమ్మద్ కుమారుడు, తూర్పు భాగాన్ని ఢిల్లీనుండి పాలించాడు. నాసిరుద్దీన్ నుస్రత్ షాహ్ (1394–1414), ఫిరోజ్ షా తుగ్లక్ మనుమడు, పశ్చిమాన్ని ఫిరోజాబాద్ నుండి పాలించాడు. మండ్య
కావేరీ ఉత్తరతీరంలో హజారత్ టిప్పు సుల్తాన్ షహీద్, ది టైగ ఆఫ్ మైసూర్ దర్యా దౌలత్ బాఘ్ ( గార్డెన్ ఆఫ్ ది వెల్త్) సరాసీనిక్ ఆర్కిటెక్చర్ నమూనా, గోడల మీద పెయింటిగ్స్ ఉన్నాయి. శ్రీరంగపట్నానికి 3 కి.మీ దూరంలో గంజం గ్రామంలో టిప్పు సుల్తాన్ తండ్రి కొరకు టిప్పు గుంబజ్ నిర్మించబడింది. అక్కడే టిప్పు తల్లి మరియు టిప్పు సుల్తాన్ కూడా సమాధి చేయబడ్డాడు. 
1784లో నిర్మించబడిన ఈ భవనంలో 36 గ్రానైట్ స్తంభాలు ఉన్నాయి.స్తంభాలను 2 లక్షల రూపాయల ఖర్చుతో ఇటలీ నుండి దిగుమతి చేసుకున్నారు. గుంబజ్ ముందు చిన్న ప్రదేశంలో 
దురంత చెట్లు ఉన్నాయి. ఇక్కడ టిప్పు సుల్తాన్ శరీరానికి చివరిసారిగా స్నానం చేయించబడింది. టిప్పు కాలంలో ఇక్కడ ఒక అందమైన మసీదు ఉండేది. ప్రస్తుతం ఇక్కడ మట్టిప్రదేశం మాత్రమే ఉంది. టిప్పుసుల్తాన్ మరణించిన తరువాత అది పడగొట్టబడి ఆ వస్తువులను ఉపయోగించి ఊటీలో చర్చినిర్మాణంలో ఉపయోగించారు. సంగం - గుంభజ్ మార్గంలో ఆ శిథిలాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. ముఫ్తీ మహమ్మద్ సయ్యద్
ముఫ్తీ మహమ్మద్ సయ్యద్ (జననం 12 జనవరి 1936 – మరణం 7 జనవరి 2016) జమ్మూ&కాశ్మీరు రాష్ట్రానికి చెందిన రాజకీయ నాయకుడు. ఆయన జమ్మూ కాశ్మీర్‌ రాష్ట్రానికి రెండుసార్లు ముఖ్యమంత్రి పదవిని అధిష్టించారు. 2002 -2005 మధ్య తొలిసారి ముఖ్యమంత్రిగా వ్యవహరించారు. తిరిగి 2015 మార్చి 1న బీజేపీ సహకారంతో తిరిగి రెండోసారి ముఖ్యమంత్రిగా తాను జనవరి 2016లో మరణించేంతవరకు ఉన్నారు. ఆయన 1989 -90 మధ్య కాలంలో కేంద్ర హోంమంత్రిగా వ్యవహరించారు.[1] ఆయన 1990లో పీపుల్స్‌ డెమోక్రటిక్‌ పార్టీని స్థాపించారు.[2] ఆయన అనారోగ్యంతో 2016 డిసెంబరు 24 వ తేదీన ఎయిమ్స్ ఆసుపత్రిలో చేరి జనవరి 7 2016 న మరణించారు.[3][4] మల్లాది వసుంధర
'మల్లాది వసుంధర చారిత్రక నవలలు - ఒక పరిశీలన' అన్న అంశంతో పి. ఉషాకుమారికి 1990లో మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిహెచ్.డి. వచ్చింది. అదే అంశం, అదే శీర్షికతో జె. శ్రీపాపకి 1993లో ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుంచి పిహెచ్.డి. వచ్చింది. 
మల్లాది వసుంధర 1993లో మరణించారు. ముసునూరి కాపయ నాయుడు
వినాయకదేవుని మరణ వార్త విని కాపానీడు విచారముతో క్రుంగి పోతాడు. బహమనీ రాజ్యము కూల్చుటే ఆతని ధ్యేయము. విజయనగర తోడ్పాటుతో, క్రీ. శ. 1363లో ఢిల్లీ సుల్తాన్ ఫిరోజ్ షా తుఘ్లక్ బహమనీ రాజ్యముపై దండెత్తి వచ్చినచో తమ సాయముండునని వార్త పంపుతాడు. కాని తుఘ్లక్ పట్టించుకోడు. విషయము తెలిసి మహమ్మద్ షా ఉగ్రుడవుతాడు. పెద్ద సైన్యముతో కౌలస కోటకు వచ్చి, ఆజం హుమాయూన్ ను గోలకొండకు, సఫ్దర్ ఖాన్ ను ఓరుగల్లుకు పంపి బహాదూర్ ఖాను తోడుగా యుద్ధానికి తరలుతాడు. ఇదే సమయాన విజయనగరములో బుక్కరాయలు మరణిస్తాడు. క్షీణించిన సైన్యముతో కాపానీడు అడవులను ఆశ్రయిస్తాడు. మహమ్మద్ షా తెలంగాణమునంతయూ దోచుకున్నాడు. దేశము సర్వనాశనము గావించాడు. గత్యంతరము కానక కాపానీడు క్రీ. శ. 1364లో మరలా సంధి చేసుకుంటాడు. ఈ సంధి ప్రకారము 33 లక్షల రూపాయలు, 300 ఏనుగులు, 50 గుర్రములు, గోలకొండ కోట శాశ్వతముగా వదలుకుంటాడు. వజ్రవైఢూర్యములు పొదగబడిన బంగారు సింహాసనము (తఖ్త్-ఇ-ఫిరూజీ) షాకు సమర్పించుకుంటాడు. అటుపిమ్మట ఆతనికి బహమనీలతొ ఇబ్బంది కలుగలేదు. సుల్తాన్ బహు
ఆయన ఎన్ని పుస్తకాలు రాశారో కచ్చితంగా ఎవరికీ తెలియదు. కానీ ఇస్లాం గురించీ, సూఫిజం గురించీ దాదాపు 140 పుస్తకాలు రాశారు. ఎక్కువ పుస్తకాలు పర్షియా భాషలో రాసిన సుల్తాన్ అబ్యత్-ఎ-బహూ అనే కవితల పుస్తకాన్ని మాత్రం పంజాబీ భాషలో రాశారు. ఆయన రాసిన సాహిత్యంలో కొన్ని పుస్తకాలు మాత్రమే ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్నాయి. అవి:
తన రచనల్లో అబ్దుల్ ఖాదిర్ జిలానీని తన గురువుగా పేర్కొన్నారు సుల్తాన్. కానీ ఆయన కాలానికంటే చాలా ముందే అబ్దుల్ చనిపోయారు. అబ్దుల్ ఖాదిర్ సూఫీ ప్రపంచంలో చాలా ప్రసిద్ధమైనవారు. ఆయన ఆలోచనలు, ప్రబోధాలు ఎందరో సూఫీ సాధువులపై ప్రభావం చూపాయి. తనను తాను జిలానీకి చెందిన ఖాదిరియా సంప్రదాయానికి అనుచరునిగా ప్రకటించుకున్న సుల్తాన్ దానిలో సర్వారి ఖాదిరి అనే శాఖను ప్రారంభించారు. అటల్ బిహారీ వాజపేయి
వాజపేయి 2001 లో మోకాలి మార్పిడి శస్త్రచికిత్సను బ్రీచ్ కాండీ వైద్యశాల, ముంబైలో చేయించుకున్నాడు. 2009లో స్ట్రోక్ కారణంగా పక్షవాతానికి గురై, మాట క్షీణించింది.[41] ఆయన ఆరోగ్యపరిస్థితి మూలంగా తరచుగా వీల్ చైర్ కు పరిమితమై, మనుషులను గుర్తించలేని స్థితికి చేరాడు. ఆయన దీర్ఘకాలిక మధుమేహంతో పాటు డిమెంటియా వ్యాధితో బాధపడ్డాడు. జీవిత చరమాకంలో ఆయన ఏ బహిరంగ సమావేశంలోనూ హాజరు కాలేదు. అప్పుడప్పుడు వైద్య సేవల కోసం ఆల్ ఇండియా ఇనిస్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ కు వెళ్ళటం మినహాయించి బయటికి ఎక్కడికి వెళ్ళలేదు.[42]ఆయన అనారోగ్యంతో ఉండగా ఆరు దశాబ్దాలుగా ఆయన స్నేహితుడైన ఎన్.ఎం.ఘటాటే, అద్వానీ, బి.సి.ఖండూరీ మొదలైన వారు ఆయన్ను తరచూ సందర్శించే వారు. వారు ఆయన పక్కన కూర్చోవటానికి, ఆయన అరోగ్య విషయాల గురించి వాజపేయి కుమార్తెను వాకబు చేయటానికీ వెళ్ళేవారు. భారత మాజీ ప్రధాని డా. మన్‌మోహన్ సింగ్ ఆయన ఆరోగ్యం గూర్చి తరచుగా తెలుసుకొనేవాడు. ఆయన ప్రతి పుట్టినరోజు న స్వయంగా కలిసి శుభాకాంక్షలు అందజేసేవారు.[41]. 2018 ఆగస్టు 16 న సాయంత్రం 5:05 కు అటల్ బిహారీ వాజపేయి ఢిల్లీలో మరణించాడు. విఎస్‌టి పరిశ్రమలు
వజీర్ సుల్తాన్ & సన్స్ కంపెనీ వజీర్ సుల్తాన్ 1916లో హైదరాబాదులోని ప్రస్తుత విఠల్‌వాడీ ప్రాంతంలో ప్రారంభించాడు. వజీర్ సుల్తాన్ 1923 జూన్ 12న మరణించాడు. ఆయనకు ఏడుగురు కొడుకులు మరియు ముగ్గురు కూతుళ్లు. వజీర్ సుల్తాన్ వారసులు కంపెనీని 1930లో సార్వత్రికం చేసి, కంపెనీగా హైదరాబాదులో నమోదుచేశారు. పెద్దకొడుకు మహమ్మద్ సుల్తాన్ విఎస్‌టి పరిశ్రమలకు తొలి ఛైర్మన్‌గా ఉన్నాడు. 1984 సిక్ఖు వ్యతిరేక అల్లర్లు
మరోవైపు 1981 ఎన్నికల్లో పంజాబ్ లో అధికారాన్ని కాంగ్రెస్ పార్టీ కైవసం చేసుకుంది. అకాలీ దళ్ ప్రతిఘటన మార్గాన్ని పట్టుకుని, వారి నాయకుడు సంత్ హర్ చరణ్ సింగ్ లోంగోవాల్ స్వర్ణదేవాలయంలోని ఓ భాగంలో చేరారు. అక్కడి నుంచి వీధుల్లో ఆందోళనలు, నిరసనలు చేయాలన్న పిలుపునిస్తూ వచ్చారు. మరోవైపు భింద్రన్ వాలే అదే ఆలయంలోని మరోభాగం నుంచి పనిచేసేవారు. ఆయన విధానం మిలిటెన్సీ పద్ధతిలో ఉండేది. 1980ల ఏప్రిల్లో సిక్ఖు నిరంకారీ శాఖ నాయకుడు బాబా గురుచరణ్ సింగ్ ఢిల్లీలో హత్యకు గురికావడం, 1981లో సిక్ఖు తీవ్రవాదం పట్ల తీవ్రమైన వ్యాఖ్యలు చేసిన పత్రికా సంపాదకుడు లాలా జగత్ నారాయణ్ హత్య కావడం వంటివి జరిగాయి. ఈ హత్యల వెనుక ఉన్న భింద్రన్ వాలేపై అరెస్టు వారెంట్ జారీ కాగా అతను మత పాఠశాల రక్షణలోకి వెళ్ళిపోయారు. తాను ఎన్నుకున్న సమయంలో తానే వచ్చి లొంగిపోతానని, ఐతే తనను అరెస్టు చేసేందుకు సంప్రదాయ సిక్ఖు పోలీసు అధికారులే రావాలంటూ డిమాండ్ చేశారు. ఈ అవమానకరమైన షరతులకు తలవొగ్గి ప్రభుత్వం అతన్ని అరెస్టు చేసింది. మూడు వారాల అనంతరం బెయిల్ పై బయటకు వచ్చాకా మరిన్ని హింసాత్మక పరిణామాలు సాగాయి. ఢిల్లీ సల్తనత్
ఢిల్లీ సల్తనత్ స్వల్పకాలీన ఐదు వంశాల రాజ్య కాలాన్ని ఢిల్లీసల్తనత్ గా వ్యవహరిస్తారు. ఈ ఐదు వంశాలు ఢిల్లీని కేంద్రంగా చేసుకుని వివిధ కాలాలలో పరిపాలించాయి. ఈ సల్తనత్ లకు చెందిన సుల్తానులు ప్రముఖంగా మధ్యయుగపు భారత్ కు చెందిన టర్కిక్ మరియు పష్తూన్ (అఫ్గాన్) జాతికి చెందిన వారు. వీరు 1206 నుండి 1526 వరకు పరిపాలన చేశారు. అని కూడా అంటారు. ఈ ఐదు వంశాల పాలన మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఆరంభంతో పతనమయ్యింది. ఈ ఐదు వంశాలు మమ్లూక్ వంశం (1206–90); ఖిల్జీ వంశం (1290–1320); తుగ్లక్ వంశం (1320–1414); the సయ్యద్ వంశం (1414–51); మరియు ఆప్ఘనుల లోడీ వంశం (1451–1526). లాల్ బహాదుర్ శాస్త్రి
తాష్కెంట్ ఒప్పందం గూర్చి శాస్త్రి రష్యా వెళ్ళిన తరువాత పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు ఆయూబ్ ఖాన్ నుండి పాకిస్థాన్ భవిష్యత్తులో భారత్ పై బలగాలను ఎప్పుడూ ప్రయోగించరాదనే వాగ్దానాన్ని కోరాడు. కానీ చర్చలు కొనసాగలేదు. తరువాత రోజు శాస్త్రి మరణించాడు. [31] భారత ప్రభుత్వం అతని మరణం గురించి ఎటువంటి సమాచారం అందించలేదు. అప్పుడు మీడియా నిశ్శబ్దంగా ఉంది. భారతదేశంలో ఈ కుట్ర జరిగే సాధ్యాసాధ్యాలను "అవుట్ లుక్ మ్యాగజైన్" ప్రచురించింది.[26][26]