وكان الدكتور سعد الجبري، الذي ساعد في إحباط مؤامرة تفجير قنبلة لتنظم القاعدة ضد الغرب، قد فر من السعودية ليعيش في الخارج منذ ثلاث سنوات، قبل حملة تطهير نفذها ولي العهد السعودي محمد بن سلمان. وتحتجز السلطات ابنه وابنته الآن "رهائن"، بحسب ما ذكره نجله الأكبر خالد. ويقول خالد الجبري: "اختطف عمر وسارة عند الفجر في 16 مارس/آذار من سريرهما على أيدي حوالي 50 ضابطا أمنيا جاؤوا إلى المكان في 20 سيارة". ثم فتش منزل الأسرة في الرياض، واستولى رجال الأمن على بطاقات الذاكرة الخاصة بكاميرات المراقبة، وخطفوا الشقيقين عمر (21 عاما) وسارة (20 عاما)، واقتادوهما إلى مركز اعتقال بمعزل عن العالم الخارجي. ولم توجه أي تهم إليهما، ولا تعرف الأسرة سبب اعتقالهما، بحسب ما قاله خالد لي في مكالمة هاتفية من كندا، حيث يعيش هو والده في منفى اختياري. مواضيع قد تهمك نهاية وأضاف: "لا نعرف حتى إن كانا ميتين أو مازالا على قيد الحياة". ويعتقد خالد أنهما يحتجزان لاستخدامهما في المساومة مع والده من أجل إجباره على العودة إلى السعودية، حيث يخشى أن يقبض عليه فور وصوله إليها ويسجن. ويقول إنهم: "يستطيعون تلفيق أي أكاذيب يريدونها بشأنه، لكنه بريء". الأمير محمد بن سلمان يعد الحاكم الفعلي في السعودية الآن ولم تستجب السلطات السعودية لطلب بي بي سي منها التعليق على ادعاءات أسرة الدكتور سعد الجبري ومن عمل معه. من هو سعد الجبري؟ كان الجبري لسنوات ذراع الأمير محمد بن نايف الأيمن، وحافظ أسراره، وكان له الفضل في هزيمة تمرد تنظيم القاعدة في عقد الـ2000 الأول. كما كان ضابط الاتصال الرئيسي للسعودية مع وكالات الاستخبارات المعروفة بـ"الأعين الخمس"، وهي الولايات المتحدة، وبريطانيا، وكندا، وأستراليا، ونيوزيلندا. وساعدت تلك الصلات في عام 2010 "في إنقاذ حياة المئات"، بحسب ما ذكره مسؤول استخبارات غربي سابق عمل معه. وكان تنظيم القاعدة في اليمن قد تمكن من سرقة قنبلة شديدة القوة ونقلها على طائرة شحن متجهة إلى شيكاغو، بعد تخبئتها في خرطوشة حبر طابعة كمبيوتر. وكان للاستخبارات السعودية مخبر داخل تنظيم القاعدة أبلغ جهاز الاستخبارات الخارجية البريطانية، إم آي 6 بتلك المعلومات، التي كان من بينها الرقم المتسلسل للخرطوشة التي خبئت بها العبوة. وتمكنت شرطة مكافحة الإرهاب البريطانية بعد ذلك من تحديد مكان العبوة ونزع فتيلها داخل الطائرة في مطار إيست ميدلاند. وقال ضابط الاستخبارات الغربي السابق: "إذا كانت تلك القنبلة قد انفجرت كما خطط لها فوق شيكاغو لقتلت مئات الأشخاص". سارة بنت سعد الجبري خطفت مع شقيقها عمر بحسب ما قاله شقيقهما خالد ويقول ضابط استخبارات سابق آخر: "غيّر الدكتور الجبري جهود مكافحة الإرهاب السعودية". وأضاف: "لقد حولها من نظام بسيط يتسم بالعنف، ويعتمد على طريقة الاعتراف، إلى نظام حديث يستخدم الطب الشرعي والكمبيوتر في استخراج البيانات". "كان أذكى رجل تعاملنا معه، بين عدد كبير ممن كانوا مقصرين في وظائفهم". وترقى الدكتور الجبري، الحاصل على درجة الدكتوراه في الذكاء الصناعي من جامعة إدنبره البريطانية، والذي عرف بهدوء حديثه، حتى بلغ درجة وزير في مجلس الوزراء، ورتبة لواء في وزارة الداخلية. لكن كل شيء تغير في 2015. فقد توفي الملك عبد الله، واعتلى أخوه غير الشقيق سلمان العرش، وعين ابنه الأصغر، الذي لم يختبر في منصب من قبل، محمد بن سلمان وزيرا للدفاع. ثم أمر محمد بن سلمان قوات بلاده بالتدخل في الحرب الأهلية في اليمن، وهي خطوة عارضها الدكتور الجبري، الذي أشار إلى عدم وجود استراتيجية خروج من تلك الحرب. ولا تزال السعودية بعد خمس سنوات من ذلك الوقت تبحث عن مخرج من هذا الجمود المكلف للوضع في اليمن. وفي عام 2017 نفذ محمد بن سلمان انقلابا سلميا في القصر بمباركة من والده، استلب فيه ولاية العهد من محمد بن نايف، الذي كان وليا للعهد. ولا يزال بن نايف قيد الاعتقال، كما وضعت ممتلكاته تحت الحجز، وأزيح من كان يعمل معه من مناصبهم. وهرب الدكتور الجبري إلى كندا، التي اختارها منفى له. ولكن مسؤولي الاستخبارات الغربيين السابقين يعتقدون أن محمد بن سلمان لا يزال يرى فيه تهديدا لشرعيته. ويقول أحد هؤلاء المسؤولين: "لا يستطيع الأمير تحمل بقاء الجبري طليقا، وكقوة استقطاب للآخرين في مواجهته". وتقول أسرة الجبري إنها حاولت مقابلة السلطات السعودية "في مكان محايد" بلا جدوى، ولذلك قررت الآن الخروج إلى العلن. ويقول نجله خالد: "هناك مؤشرات إلى استهداف دكتور سعد بواسطة عدد من التهديدات، والسلطات الكندية تتعامل مع الموضوع بجدية". وأضاف: "لقد دفعنا إلى هذا دفعا. نحن وطنيون، ونحب بلدنا، ولا نريد إحراج السعودية، لكن خطف عمر وسارة بهذه الطريقة، في وضح النهار، كان عملا من أعمال بلطجة الدولة".
Саад Жабри Доктор Саад Жабри өз маалында "Аль-Каиданын" Батышка душмандыгын ачыкка чыгарууга көмөктөшкөн. Ал үч жыл мурун Батышка качып, Мохаммед бин Салмандын колуна өткөн бийликтин катаал тазалоосунан кутулуп кетет. Бирок анын балдары Сауд Арабиясында режимдин барымтасында калды, деп кабарлады Жабринин тун уулу Халид. "Омар менен Сараны 16-мартта таңга маал үйдөн уурдап кетишкен. Элүүгө чукул атайын кызматтын агенттери жыйырмадай автоунаа менен келип, алар уктап жаткан жеринен басып калышкан",-деп айтты Халид. Эр-Рияддагы үйүндө тинтүү жүрүп, видео байкоолордун баары өчүрүлгөн. 21 жаштагы Омар жана 20 жаштагы Сара Жабри абакка камалып, сырткы дүйнө менен байланышсыз калды. "Аларга эч кандай расмий айыптоолор тагылган эмес. Камакка алуунун себептерин түшүндүрүшкөн жок",-деди Халид Жабри. Ал 2017-жылдан бери Канадада атасы менен чогуу жашайт. "Менин иним жана карындашым тууралуу эч нерсе биле албай жатабыз". Жабринин тун уулунун пикиринде, Омар менен Саранын кармалышы - атасына каршы бийликтин колундагы көзүр болушу мүмкүн. Бозгундагы офицер эгер мекенине кайтып барса, анда камакка алынарына көзү жетип турат. "Алар атама каршы ар кандай жалаа жабышы мүмкүн. Бирок анын эч кандай айыбы жок",-деди телефон аркылуу байланышкан Жабринин тун уулу. Би-Би-Синин Саад Жабринин жакындарына жана кызматкерлерине кандай айыптар тагылганы айыптар тууралуу суроосуна Сауд Арабиянын расмий бийлиги жооп берген жок. Халид Жабри (солдо) иниси Омар (оңдо) Саад Жабри деген ким? Жабри көп жылдар ханзаада Мохаммед бин Найефтин оң колу жана кеңешчиси болуп жүрдү. Жабри саудиялык чалгын кызматы менен "чоң бештиктин" - АКШ, Улуу Британия, Канада, Австралия жана Жаңы Зеландиянын чалгын кызматтарын байланыштырган негизги киши эле. Батыштын чалгын кызматынын булактарынын маалыматында, Жабринин көмөгү менен 2010-жылы жүздөгөн кишилердин өмүрү сактоого мүмкүн болду. "Аль-Каида" террордук уюмунун агенттери Йеменден Чикагону көздөй сапар алган жүк ташыган учакка өтө кубаттуу бомбаны жүктөшкөн. Жардыргыч заттар компюьтердин тетиктерине жашырылган. Саудиялыктардын "Аль-Каидада" тыңчылары болгон. Алар МИ-6га жардыргыч заттар тууралуу маалымат гана бербестен, тетикердин (картридж) сериялык номерлерин дагы көрсөткөн. Британдык террорго каршы күрөшүү бөлүгү бомбаны таап, зыянсыздандырган. Учак орто жолдон Англиянын Ист-Мидландс аэропортуна конгон учурда жардыргыч заттар шыкалган жүктү табышкан. Сара Жабри дагы Эр-Рияддагы абактардын биринде кармалып турат "Эгерде алар пландагандай учак Чикагонун үстүндө жарылганда, жүздөгөн кишилер бейажал өлмөк",-деди менин маектешим. "Доктор Жабри саудиялык террорго каршы күрөшүү саясатын кайрадан түздү",-дейт батыш чалгын кызматынын отставкадагы офицерлеринин бири. "Моюнга алдырууну кыйноо жолу менен гана ишке ашырып келген зомбулуктун орой машинасы заманбап жогорку технологиядагы системага айланды. Генетикалык экспертиза жана компьютердик чалгын усулдарын колдоно баштады. Жабри биз кызматташкан саудиялык кызматкерлердин ичиндеги эң эле акылдуусу болчу. Калгандары ишенимсиз эле",-дейт маектешим. Көз айнекчен, өтө тынч жүргөн бул киши Эдинбург университетинин жасалма интеллект боюнча доктору наамын алган эле. Ал саудиялык өкмөттө өтө тездик менен көтөрүлдү: министр даражасында болуп, генерал-майор наамын алган. Бирок баары 2015-жылы өзгөрдү. Падыша Абдалл каза тапкандан кийин такка анын агасы Салман келди. Бийликке жаңы келген монарх мамлекеттик иштерде тажрыйбасы жок уулу Мохаммед бин Салманды коргоо министри кылып дайындайт. Жаңы дайындалган министр Йемендеги аскердик кийлигишүүсүн баштаган. Өкмөттөгү Жабри баштаган бир катар кишилер буга каршы эле. Эр-Рияддын коңшу өлкөдөгү жарандык согушка аралашуусун колдошкон эмес. Чынында эле арадан беш жыл өтсө дагы Сауд Арабия мурдагыдай эле Йемендеги аскердик аракеттери үчүн миллиондогон каражаттарды сарптап, согуштан чыга албай келүүдө. 2017-жылы Мохаммед бин Салман атасынын батасы алып, мураскер ханзаада болуп калды. Ордо кутуму кансыз ишке ашып, мурдакы мураскер Мохаммед бин Найефти четке сүрүп салышты. Мураскер ханзаада Мохаммед бин Салман иш жүзүндө Сауд Арабиянын башкаруучсу. Анткени атасы картайып, мурдагыдай бийлик жүргүзө албай калды Тактынын мураскерлигинен сүрүлгөн ханзаада камакка алынып, банк эсептери тоңдурулган. Ага берилген кишилердин баары кызматтарынан алынды. Ошондо Саад Жабири Канадага качып кетет. Кыязы, Мохаммед бин Салман аны коркунуч катары көрдү окшойт. Жабринин жакындары саудиялык бийлик менен сүйлөшүүлөргө барууга аракет кылган. Майнап чыкпагандан кийин алар баарын ачык айтууга аргасыз болгон. Саад Жабриге кол салуу даярдалып жатышы мүмкүн деди уулу. "Бизди ушундай жолго барууга аргасыз кылышты. Биз өз өлкөбүздүн патриотубуз, мекенибизди сүйөбүз, биз Сауд Арабияга жамандык каалган жерибиз жок. Бирок таламандын так түшүндө Омар менен Саранын уурдалышы - мамлекеттик бандитизм",-деди Халид Жабри. (AbA)