أصاب فيروس كورونا أكثر من 350 ألف شخص حول العالم، وحصد أرواح أكثر من 15 ألفا آخرين وتعيش مدن عدة، بل ودول بأكملها، حالة إغلاق تام وألغيت الرحلات الجوية والأحداث الدولية والمهرجانات السنوية. وأصبحت أوروبا البؤرة الجديدة للمرض، بينما في أماكن أخرى، في أمريكا اللاتينية والولايات المتحدة والشرق الأوسط، يزداد معدل الإصابة يوميا. لكن يبدو أن بعض البلدان تمكنت، من احتواء الانتشار المفاجئ للفيروس، الذي قتل حتى 23 مارس/ آذار الجاري حوالي 15 ألف شخص، وأصاب أكثر من 340 ألفا آخرين، في جميع أنحاء العالم. العديد من الدول الآسيوية، على الرغم من قربها الجغرافي من الصين، حيث بدأ المرض، تقود الطريق في كبح معدل الإصابة بفيروس كوفيد 19. مواضيع قد تهمك نهاية وقال عالم الأوبئة تولبرت نينسوا، الأستاذ بجامعة جون هوبكنز الأمريكية، لبي بي سي: "هناك دول تمكنت من اتخاذ إجراءات لاحتواء تفشي المرض، وأعتقد أننا يجب أن نتعلم منها". وأضاف: "أنا لا أتحدث فقط عن الصين، حيث انخفض عدد الحالات بعد تطبيق إجراءات شديدة القسوة، قد لا تجدها الدول الديمقراطية الأخرى سهلة التنفيذ". وأشار نينسوا إلى أن تايوان المجاورة للصين، والتي يبلغ عدد سكانها نحو 23.6 مليون نسمة، سجلت 195 حالة إصابة بفيروس كورونا، وحالتي وفاة فقط حتى 23 مارس/ آذار الجاري. بينما سجلت هونغ كونغ، التي يبلغ عدد سكانها 7.5 مليون نسمة وتتشارك حدودا برية مع الصين، 155 حالة إصابة مؤكدة، وأربع وفيات خلال أكثر من شهرين، لكن الإصابات تزايدت مرة أخرى خلال الأسبوع الماضي، وتم اتخاذ مجموعة من الإجراءات الإضافية. نجحت اليابان في كبح انتشار الوباء أما اليابان، التي يبلغ عدد سكانها نحو 120 مليون نسمة، فقد سجلت 1100 حالة إصابة، وسجلت كوريا الجنوبية نحو 9 آلاف إصابة، لكن معدل الإصابة والوفيات انخفض كثيرا خلال الأسابيع الأخيرة. ووفقا لنينسوا، نجحت هذه البلدان في إدارة انتشار الفيروس، لأنها تصرفت بسرعة وطبقت سياسات مبتكرة. فيما يلي أكثر تلك السياسات فعالية: تتفق منظمة الصحة العالمية والخبراء، الذين استشارتهم بي بي سي، على أن التشخيص المبكر عامل أساسي في احتواء انتشار الوباء. يقول نينسوا: "لا يمكنك معرفة التأثير الحقيقي للفيروس، أو اتخاذ الإجراء المناسب إذا كنت لا تعرف عدد الأشخاص المصابين". وتتفق كريس جونسون، أستاذ علم الأوبئة في جامعة تمبل الأمريكية، مع هذا الرأي. وتقول إن هذا هو ما أحدث فارقا حقيقيا في احتواء الفيروس، فقد شهدت الدول التي اعتمدت على الاختبار انخفاض عدد الحالات الجديدة، بينما شهدت الدول التي لم يتم فيها إجراء الاختبار ارتفاعا حادا في عدد الحالات. وأضافت لبي.بي.سي: " تختبر كوريا الجنوبية نحو عشرة آلاف شخص يوميا، ما يعني أنها اختبرت خلال يومين عدد أشخاص، أكثر من الذين اختبرتهم الولايات المتحدة خلال ما يزيد عن شهر". ويقول المدير العام لمنظمة الصحة العالمية، تيدروس أدهانوم غيبريسوس، إن اختبار أي شخص يعاني من الأعراض هو "مفتاح لوقف انتشار" الوباء. وقال في مؤتمر صحفي عقده مؤخرا: "لدينا رسالة بسيطة إلى جميع البلدان: اختبر، اختبر، اختبر. يجب أن تكون جميع الدول قادرة، على اختبار جميع الحالات المشتبه فيها. لا يمكنهم محاربة هذا الوباء وهم معصوبو الأعين". الاختبار أولى خطوات احتواء الوباء وحذر أيضا من اختبار الأشخاص الذين يعانون من أعراض شديدة فقط، فالبيانات الناتجة حينئذ لن تكون موثوقة لإنشاء إحصاءات، وتشجع تلك الممارسة أولئك الذين يعانون من أعراض أكثر اعتدالا على الاستمرار في نشر الفيروس. 2- عزل المصابين تقول البروفيسور كريس جونسون: "قامت كوريا الجنوبية والصين بعمل ممتاز، في تتبع واختبار واحتواء مواطنيها". لا تقوم الاختبارات بعزل المرضى، ومنع الفيروس من الانتشار فحسب، بل تساعد أيضا في اكتشاف الحالات الجديدة المحتملة، التي قد تكون في المراحل المبكرة وبالتالي بدون أعراض، حسب البروفيسور كريس. وبحسب كريس جونسون، كانت السلطات الصينية "شديدة اليقظة"، في الكشف عن الحالات الجديدة المحتملة، ما قد يكون أحد الأسباب وراء الانخفاض الكبير في الإصابات المسجلة. وتقول: "يتم إرسال الأشخاص الذين يعانون من ارتفاع في درجة الحرارة إلى عيادات الحمى، واختبار إصابتهم بالأنفلونزا أو كوفيد 19. إذا كانت نتائج اختبارهم إيجابية للفيروس، فسيتم عزلهم في ما يطلق عليه فنادق الحجر الصحي، لتجنب إصابة عائلاتهم". اتبعت تايوان وسنغافورة وهونغ كونغ نهجا مختلفا: عزل الحالات المشتبه بها في المنزل، وفرض غرامات تزيد عن 3 آلاف دولار على من خالفوا القواعد. لكن في كلتا الحالتين، وفقا لـ نينسواه، كان مفتاح هذه الاستراتيجية هو اكتشاف وتتبع العدوى المحتملة. ويقول إنه في تايوان وسنغافورة كانت هناك استراتيجيات معمول بها، للكشف عن الأشخاص الذين كانوا على اتصال بالمرضى، ابتداء من مقابلة المصابين إلى فحص الكاميرات الأمنية أو سجلات النقل. ويضيف: "في 12 مارس/ آذار الجاري، كان لدى هونغ كونغ 445 حالة مشتبه فيها، لكنها أجرت 14900 اختبار، على جميع الأشخاص الذين كانوا على اتصال بهؤلاء المصابين، للكشف عن العدوى المحتملة، وجاءت اختبارات 19 منهم إيجابية". 3- الاستعداد والتصرف السريع يقول نينسوا، الذي عمل سابقا في منع انتشار فيروس إيبولا في غرب أفريقيا، إن أحد العناصر الأساسية لاحتواء الفيروس هو التصرف بسرعة، قبل أن تنتقل العدوى إلى السكان. ويقول: "أظهرت دول، مثل تايوان وسنغافورة، أن الإجراء السريع للكشف عن الحالات الجديدة وعزلها يمكن أن يكون عاملا حاسما، في احتواء الانتشار". نجحت تايوان حتى الآن في احتواء انتشار فيروس كوفيد 19 ويقول تقرير حديث، نشرته مجلة الجمعية الطبية الأمريكية، إن نجاح تايوان يرجع جزئيا أيضا إلى حقيقة، أن الجزيرة قد استعدت من قبل لمثل هذا الاحتمال، وأنشأت مركزا للتحكم في الأوبئة، في وقت مبكر من عام 2003. تم إنشاء ذلك المركز، الذى يضم العديد من الجهات البحثية والوكالات الحكومية، بعد أزمة وباء سارس، وأجريت منذ ذلك الحين العديد من التدريبات والدراسات. وحتى قبل تأكيد انتقال الفيروس من شخص لآخر، في منتصف يناير/ كانون الثاني الماضي، بدأت تايوان بالفعل في فحص جميع الركاب، القادمين من مدينة ووهان الصينية، حيث بدأ تفشي المرض. وبدأت هونغ كونغ في تفعيل محطات للكشف عن درجة الحرارة، في نقاط الدخول إلى أراضيها، منذ 3 يناير/ كانون الثاني، ثم فرضت حجرا صحيا لمدة 14 يوما للسياح القادمين إلى البلد، في حين تم توجيه الأطباء للإبلاغ عن أي مريض، يعاني من الحمى أو أعراض تنفسية حادة، وتاريخ السفر الأخير إلى منطقة ووهان. يقول نينسواه: "مرة أخرى، كان عامل الوقت حاسما". 4- التباعد الاجتماعي يقول نينسوا: "بمجرد أن يدخل المرض إلى بلدك بالفعل، لن تصبح إجراءات الاحتواء صالحة". بحلول ذلك الوقت، فإن الطريقة الأكثر فعالية لحماية السكان هي تنفيذ التباعد الاجتماعي بسرعة، كما هو متبع بوضوح في هونغ كونغ وتايوان. طلبت سلطات هونغ كونغ من الناس العمل من المنزل، وأغلقت المدارس وألغت جميع المناسبات الاجتماعية، بحلول أواخر يناير/ كانون الثاني الماضي. وقررت سنغافورة إبقاء المدارس مفتوحة، لكنها أجرت اختبارات وراقبت الطلاب وهيئة التدريس بشكل يومي. 5- تعزيز تدابير النظافة الشخصية تقول منظمة الصحة العالمية إن غسل اليدين بانتظام، والنظافة الشخصية أمران ضروريان لتجنب العدوى. ويقول نينسوا: "تعلمت العديد من الدول الآسيوية، من تجربة سارس في عام 2003. هذه الدول تعرف أن النظافة ستقي الناس من المرض، وتمنعهم من إصابة الآخرين". شخص يستخدم مواد مضادة للبكتيريا، في إحدى المحطات المخصصة لذلك بشوارع سنغافورة في دول مثل سنغافورة وتايوان وهونغ كونغ، توجد محطات بها مواد مضادة للبكتيريا في الشوارع، كما أن الاستخدام المنتظم لأقنعة الوجه منتشر على نطاق واسع. وعلى الرغم من أن أقنعة الوجه قد لا تكون دائما فعالة، في وقاية مرتديها من الإصابة بالمرض، إلا أنها تقلل من خطر انتقال العدوى، من خلال السعال والعطس.
Coronavirus has infected more than 350,000 people worldwide and killed more than 15,000 Шаарлар, бүтүндөй мамлекеттер карантин абалын киргизүүдө, коомдук жайларга топтошуп, чогулууга тыюу салынды. Маданий иш-чаралар, учак каттамдар жана коомдук транспорт токтотулду. Кытайга жакын жайгашкан айрым мамлекеттер тез арада чара көрүп, вирустун жайылышын басаңдата алышты. "Вирустун жайылышын алдын алган мамлекеттер бар. Биз алардан үлгү алышыбыз керек",-деди эпидемиолог Толберт Ниансва. Жапония коронавирустун жайылышын токтотууга жетишкени менен, Олимпиада оюндарын өткөрө алабы деген суроо чыгууда Мисалы, калкынын саны 23.6 миллионго жеткен Тайванда 195 киши вирусту жуктурду, эки киши көз жумду. Кытай менен чектеш Гонконгдун калкынын саны 7.5 миллион. Бул шаарда 155 киши вируска кабылды жана төрт гана киши көз жумду. Эпидемиолог Ниансванын айтымында, бул мамлекеттер тез арада чара көрүп, коронавирустун коркунуч алдын алышты. Алар кандай стратегияны колдонду? 1. Тест, тест жана кайрадан тест оронавирустун жайылышын токтотуу үчүн биринчи кадам вирусту аныктоочу тест өткөрүү Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму (ДСУ) жана башка эксперттер вирусту жуктуруп алгандарды тез аныктоо пандемияны алдын алат дешүүдө. "Вирус канча кишиге жукканын билбесең, анын кесепетин аныкоо мүмкүн эмес",-деди эпидемиолог Ниансва. Темпл университетинин профессору, эпидемиолог Крус Жонсон дагы бул пикирге кошулат. Анын айтымында, улам-улам тест, текшерүүлөрдү жүргүзгөн өлкөдө вируска кабылгандар тез аныкталып, убакыт өткөн сайын коронавирустун жайылышы басаңдаган. Ал эми текшерүүгө көңүл бурбай койгон мамлекеттерде вирус кеңири жайылган. "Түштүк Корея күнүнө 10 миң кишини текшерип жатат. Демек, АКШ бир айда текшерген кишилердин санын Түштүк Корея эки күндүн ичинде эле тесттен өткөрүп жатат",-деди Жонсон Би-Би-Сиге берген маегинде. Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун башчысы Тедрос Гебрейесус дагы коронавирустун жайылышын токтотуу үчүн симптомдору бар бейтаптар вирусту аныктаган тесттен өтүшү керек. "Дүйнөдөгү мамлекеттерге жөнөкөй кеңешибиз бар - тест, тест жана тест. Бардык мамлекеттерде вирусту аныктаган каражаттар бар. Пандемия менен көздү таңып алып күрөшүүгө мүмкүн эмес",-деп айтты Тедрос Гебрейесус. Ошондой эле ДСУ оор сомптомдор менен келгендерди гана эмес, жеңил симптомдору бар бейтаптарды дагы тесттен өткөрүүгө чакырды. 2. Вируска кабылгандарды изоляцияда кармоо Вирусту жуктургандарды жана алар менен байланышта болгондорду изоляцияда кармоо абдан маанилүү "Түштүк Корея менен Кытай вируска кабылуу ыктымалдуулугу жогору болгон жарандарын таап, тесттен өткөрүп жана карантинге алуу чараларын жогорку деңгээлде өткөрдү",-деди профессор Крус Жонсон. Вирусту аныктаган тесттер жаңы бейтаптарды гана аныктабастан, аларга жакын болгондорду дагы аныктайт. Мындай учурда вируска кабылуу ыктымалдуулугу жогору болгон кишилер тез арада изоляцияга алынышы керек. Жонсондун айтымында, Кытай бул кадамга өзгөчө көңүл бурду. Ошондуктан тез арада вирустун жайылышын токтотту. "Дене табы көтөрүлгөн бейтаптар дароо Covid-19 вирусун аныктаган тесттен өтүп жатты. Коронавируска кабылганы билинсе, дароо "карантин мейманканасы" атка конгон жайларда изоляцияга алынды, жакындары дагы карантинге алынды",-деди Жонсон. Тайван, Сингапур жана Гонконг башка ыкманы колдонду. Вируска кабылгандар бейтапканаларда изоляцияга алынды. Ал эми алардын жакындары үйдө изоляцияда болушту. Эрежени бузгандарга үч миң доллар айып пул салынды. Ыкмалар көп болгону менен, окумуштуулар негизгиси вируска кабылгандарды жана аларга байланышкандарды тез арада карантинге алуу экенин айтышууда. 3. Даяр болуу жана тез чара көрүү Тайван Covid-19 вирусунун жайылышын дароо токтотту Эпидемиолог Толберт Ниансва буга чейин Африкадагы эбола вирусунун жайылышын токтотууда иштеген. Окумуштуу тез чара көрүү абдан маанилүү экенин айтууда. "Тайван жана Сингапур сыяктуу өлкөлөр тез чара көрүү жемиштүү болорун көрсөттү",-дейт Ниансва. Американын Медицина бирикмесинин журналына жарыяланган макалага ылайык, Тайвандын тез арада чара көргөнүнүн себеби, өлкө алдын ала даярданган. Мисалы, коркунучтуу вирустар менен күрөшүү штабы 2003-жылы SARS кризиси учурунда эле түзүлгөн. Ошондон бери ишин токтоткон эмес, тескерисинче улам-улам машыгууларды өткөрүп турган. "Даяр болуу жана тез арада туура чара көрүү вирустун жайылышын токтотуудагы маанилүү элементтердин бири. Европа мамлекеттери жана АКШ мындай коркунучтарга даяр эмес экенин көрсөттү. Бул мамлекеттер тез арада туура кадамга бара алган жок",-деди эпидемиолог Толберт Ниансва. Вирус адамдан адамга жугуп жатканы аныктала электе эле, Тайван Ухань шаарынан учуп келген жүргүнчүлөрдү текшере баштаган. Гонконг дагы дал ушундай кадамга барып, кийин туристтердин келишине тыюу салган. 4. Социалдык аралыкты кармоо Австралиянын парламенти социалдык аралыкты кармоо эрежелерин сактап жатат. Бул аркылуу вирус тарабайт "Коронавирус өлкөгө киргенден кийин, чек арадагы чектөөлөр вирустун жайылышын алдын албай калат",-дейт Ниансва. Ошондо социалдык аралыкты кармоо эрежелери эң натыйжалуу экени айтылат. Гонконг менен Тайван буга үлгү болду. Гонконг январдын аягында эле мектептерди жаап, коомдук жайларга топтошууга тыюу салып, тургундардын үйдөн чыкпай отурууга чакырды. Сингапур болсо мектеп, окуу жайларды жапкан жок. Бирок ар бир окуучу жана мугалим улам тесттен өтүп жатат. 5. Гигиенага көңүл буруу Сингапур бактерияга каршы каражаттарды көчөлөргө орнотту ДСУ вирустун жайылышын алдын алуунун оңой жолу гигиенага көңүл буруу же эшиктен келгенде колду самындап жууп туруу. "Азия мамлекеттери 2003-жылы SARS вирусунан кийин гигиена абдан маанилүү экенин түшүнгөн. Бул мамлекеттер колду жууп туруу вирусту токтоторун билет",-дейт Ниансва. Сингапур, Гонконг жана Тайванда бактерияга каршы каражаттар көчөгө орнотулду жана беткап кийип жүрүү кадыресе көрүнүш. Беткаптар вируска каршы канчалык натыйжалуу болгону талаштуу экени бышык. Бирок беткап кийип жүргөн киши жөтөлсө, вирус абага жайылбай калары дагы талашсыз. (AT)