التحقت في تسعينيات القرن الماضي بمدرسة داخلية كانت نموذجا مصغرا لكل من يرغب في الوقوف على ترجمة عملية لمقولة "البقاء للأقوى". تبنى جميعنا في هذا السكن الداخلي، الذي يضم ما يزيد على 50 ولدا مشاكسا ومفعما بالنشاط، استراتيجيات مختلفة تهدف إلى تجنب العزلة أو التعرض لمضايقات، وكان من بين هذه الاستراتيجيات تشكيل تحالفات. كان هناك أولاد يزيد حجم أجسامهم عن المعتاد، وكان يعني ذلك أنهم لا يخشون شيئا ولا يساورهم أي قلق من شيء. وكان يتمتع هؤلاء الصبية بعجرفة وثقة بالنفس يمكن تفهم أسبابهما، إذ تعد شخصياتهم الواثقة وتعاملهم بمثابة انعكاس لبنيتهم الجسدية. هل كان التوافق بين حجم أجسادهم وصفاتهم أو سلوكهم الشخصي مجرد مصادفة، أم أن شخصياتهم تطورت استجابة لصفاتهم الجسدية؟ تقول إحدى النظريات إن شخصياتهم تطورت استجابة لقدراتهم وصفاتهم الجسدية. وتعرف هذه النظرية باسم "التكيف الاختياري للشخصية" وهي نظرية تشير إلى أن شخصياتنا تتطور بطريقة تناسب على أكمل وجه خريطتنا الجينية، بما في ذلك الحجم والقوة والجاذبية. هل يمكن أن تتطور شخصيتك استجابة لبنيتك الجسدية؟ وتزداد البراهينالمتعلقة بتلك النظرية، ليس على صعيد تأثير مظهر الفرد على صفاته الشخصية فحسب، بل حتى على طرقنا في العثور على شريك رومانسي وتكوين معتقدات سياسية. وتجدر الإشارة إلى أن النظرية لاتزال في طور الاختبار بسبب اعتمادها حتى الآن على معلومات مترابطة وغير متسقة، فضلا عن وجود تفسيرات بديلة ومغايرة للنتائج، مثل تلك التي تقول إن صفاتنا الشخصية يمكن أن تشكل أجسادنا. لنركز على صفة الشخصية الانبساطية (المنفتحة) اجتماعيا، التي لا يكون المرء فيها اجتماعيا فحسب، بل أكثر مغامرة ويرغب في المجازفة. وبناء على نظرية النشوء والارتقاء، من المفهوم والمقبول استراتيجيا أن يغتنم الأشخاص الذين يتمتعون بقدرات جسدية أكثر من الآخرين هذه المميزات الجسدية في أن يكونوا أكثر انبساطا وانفتاحا من الوجهة الاجتماعية. وخلصت دراسة حديثة أجرتها جامعة "غوتينغين" الألمانية إلى أنه من بين 200 رجل، تبين أن الأقوى جسديا وعضليا ومن يتمتعون بصدر عريض وعضلات ذراع هم الفئة الأكثر انفتاحا على الأرجح، لاسيما من حيث الإقدام والثقة بالنفس والنشاط الجسدي. ولم تخلص الدراسة إلى وجود نفس العلاقة بين القوة والانفتاح بين النساء اللاتي شملتهن الدراسة. كما خلصت دراسات أخرى إلى أن الرجال الأكثر بأسا من الناحية الجسدية، هم الأكثر ميلا على الأرجح للعدوان والأقل خوفا وقلقا. ربما يكون لصفاتنا الجسدية علاقة بمدى انفتاحنا اجتماعيا وتعد هذه النتائج معقولة بالنظر إلى الشخصية على أنها استراتيجية قابلة للتكيف. فلو كان الفرد ضعيفا من الناحية الجسدية، فقد يؤدي ذلك إلى تحليه بالحذر والتردد عند مواجهة المخاطر لإطالة العمر على الأرجح، على نقيض إن كان الفرد قويا من الناحية الجسدية، فذلك يدفعه إلى المجازفة. ويوجد تشابه مثير للاهتمام بين هذه الأفكار في أوساط العلماء الذي يعملون في مجال علم البيئة (الأيكولوجي) السلوكي الذين يدرسون ويجرون تجارب على الحيوانات. فقد لاحظ هؤلاء العلماء كيف أن السمات الشخصية للحيوان (وخاصة ميله إلى الإقدام أو الوجل)، مثل حالة الكثير من الكائنات الحية، تتفاوت بطريقة تتكيف استجابة لحالته الجسدية. وأظهرت دراسة، على سبيل المثال، أن العناكب القفازة الأكبر حجما كانت أكثر جرأة وإقداما مقارنة بمثيلاتها الأصغر حجما عند مواجهة خصم أو قاتل محتمل لها. ويلاحظ أن كثيرا من الأبحاث التي أجريت على البشر بشأن الربط بين القوة الجسدية و الانفتاح والعدوانية ركزت على الرجال، والسبب في ذلك بحسب نظرية النشوء والارتقاء، هو أن القوة الجسدية والقدرة على القتال هما من خصائص الرجال الذين ينبغي أن يتنافسوا فيما بينهم. وقد تناولت دراسة أجرتها جامعة كاليفورنيا، كلا من الرجال والنساء وتوصلت إلى وجود علاقة بين القوة الجسدية وصفة الانبساط والانفتاح، لكن الرابط بينهما كان أكثر قوة في أوساط الرجال بطريقة جديرة بالملاحظة. واستطاعت الدراسة ذاتها قياس جاذبية المشاركين، والتي هي صفة جسدية أخرى بإمكانها من الناحية النظرية أن تمثل ميزة إيجابية لتطوير أسلوب شخصية الفرد اجتماعيا. وأظهرت النتائج أنه، بنفس القدر لدى الرجال والنساء، كلما ازدادت الجاذبية ارتبط ذلك بكون صاحب الشخصية أكثر انبساطا، وهو ما يعني أن بعض هذه العلاقات والمتغيرات في الصفات الجسدية والشخصية تنطبق على النساء أيضا. يمكن أن تتشكل الآراء والقيم بناء على صفاتنا الجسدية وقال باحثون في الدراسة: "تظهر النتائج أن قدرا كبيرا من التفاوت الشخصي في الانفتاح اجتماعيا يمكن التنبؤ به من خلال القوة الجسدية والجاذبية الجسدية". الأكثر من ذلك أنه لا يمكن تفسير نتائج الدراسة بشكل كلي على أساس اختلاف صفة وراثية رئيسية متعلقة بوظيفة هرمون الأندروجين (المؤثر غالبا على القوة والجاذبية وجوانب الشخصية). وعزز ذلك فكرة أن الصفات الجسدية تزيد من الانبساط الاجتماعي للآخرين، وليس التأثيرات الجينية المشتركة هي التي تقف وراء العلاقة بين الجسم والشخصية. ولا يرتبط الانبساط الاجتماعي وعصابية الشخص بصفاته الجسدية، إذ أشارت دراسة أخرى إلى أن طريقة التفكير بشأن إقامة علاقة مع شريك حياة يمكن أن تعد تكيفا استراتيجيا يتأثر بمظهر الوجه والجسد، لاسيما لدى الرجال. وتوصل أرون لوكازوسك، في جامعة لويولا ماريماونت (في لوس أنجليس) وكريستينا لارسون وكيلي جيلدرسليف، في جامعة كاليفورنيا، في دراسة شملت مئات من طلبة الجامعة الذين لم يحصلوا على درجة البكالوريوس بعد، إلى أن الرجال الأقوى - بناء على اختبار في رفع الأثقال- والأكثر جاذبية هم الأكثر ميلا إلى الحديث عن ممارسة الجنس بلا حب، وأن بإمكانهم ممارسة الجنس بكل سرور مع شخص ليس قريب منهم. يتناغم هذا النمط الفكري وينسجم مع فكرة أن أجدادنا، الذين كانوا في حالة جسدية أفضل، هم من تمتعوا بقدرات تناسلية ناجحة خلال ممارسات جنسية غير منتظمة، وتطورت هذه الاستراتيجية الجنسية استجابة للقدرة الجسدية. وكتب الباحثون : "تعزز النتائج الحالية للدراسة فرضية أن الرجال الأقوى والأكثر جاذبية لديهم أكثر من شريك يمارسون الجنس معهم، ويرجع ذلك جزئيا إلى أن هؤلاء الرجال كانوا أكثر استعدادا لممارسة الجنس الذي لا يترتب عليه أي التزام من جانبهم". ما هي قوة الربط بين مظهر الإنسان وطبيعته الشخصية؟ وهل يمكن أن تخضع الآراء السياسية، بالنسبة للرجال، لهذه العلاقة؟ أورد اثنان من علماء السياسة، في دراسة نشرت العام الجاري، أدلة من 12 دولة بما فيها الولايات المتحدة والدنمارك وفنزويلا، تشير إلى أن الرجال أقوياء البنية وذوي العضلات المفتولة غالباً هم المعارضون للمساواة السياسية. واستند العالمان إلى أن سبب ذلك يرجع إلى موروثات من الماضي، إذ كان الرجال ينجحون في مجتمع كانوا يسيطرون فيه على الجميع. بينما تفاوتت النتائج في حالة السيدات، إذ توصلت بعض الدراسات إلى أن القوة البدنية ترتبط بتأييد أكبر للمساواة ، في حين وجد البعض الآخر نمطا مغايرا لذلك. نعتقد عادة أن شخصياتنا ومعتقداتنا بمثابة انعكاس لجوهرنا، سواء كنا نتحلى بالخجل أو الانطلاق أو نخشى الالتزام، أو كنا شركاء مخلصين، أو كنا يساريين أو يمينيين، كما نحب الاعتقاد بأن هذه الصفات الشخصية مستمدة من مصادر دماغية أو أخلاقية أو حتى روحية. ولا تزال الفكرة، التي تتحدث عن كون هذه المظاهر المختلفة لشخصياتنا ربما تكون بمثابة انعكاس لتكيف استراتيجي أو مخطط لحجم أجسامنا ومظهرنا الخارجي، مجرد نظرية مثار جدل حتى الآن على الأقل. بيد أنها، كما هو الحال بالنسبة للسكن الداخلي المكتظ بالأطفال المشاكسين، تذكير متواضع بجذورنا الحيوانية. يمكنك قراءة الموضوع الأصلي على موقع BBC Future
1990-жылдары мен окуган мектеп интернаты ар бир окуучуга кынтыксыз микрокосмостук алкакты камсыздап берчү. Тагыраагы "күчтүү болгон жашап кете алат" деген пикир чындыкка жакын болгон. Ал жерде 50 чакты тынчы жок, шок балдар элек. Бирдей курактагы балдардын келекелөөсүнөн жана топтон обочолонуп калбоо үчүн ар бир бала өзүнүн стратегиясын тандап алган. Ошондой стратегиялардын арасында бир топ бала өзүнчө уюшуп алып, арзан баадагы кубаттоочу батарейкаларды ж.б буюм-тайым сатып таанымал болушкан. Мен болсо тийиштик кылган балдарды опузалоо максатында өзүмө каратенин фанаты репутациясын түзүп алгам. Мындан сырткары, биздин арабызда физикалык жактан күч-кубаттуу, көлөмүнөн улам өздөрүн коопсуз сезген балдар бар эле. Бул балдар өздөрүн ээн-эркин сезип, ашыкча калжактап, ишенимдүү жүрүшчү. Алардын мүнөздөрү компанияга ылайыктуу, жүрум-туруму чечкиндүү эле. Алардын мындай сапаттары физикалык келбетине төп келип турчу. Сиздин мүнөзүңүз сырткы кебетеңизден кабар береби? Бул кокус корреляцияга дал келүүчүлүкпү же мүнөздүн өнүгүшүнүн сырткы түзүлүшкө тийгизген таасириби? Эч кандай кокустук жоктугу туурасында теория бар. Бул теорияга ылайык, биздин инсандыгыбыз (личность), мүнөзүбүздүн калыптанышы генетикадан берилген физикалык сапаттарга (көлөм, сырткы келбет) ылайык өнүгөт. Изилдөөлөргө караганда, бул теория туура. Анткени сырткы түзүлүш бир гана мүнөзгө гана таасир бербестен, ошондой эле жашоодо өмүрлүк жарды тандоодо жана кандай саясий көз карашты карманарыңызга да тааасирин тийгизе тургандыгы айтылат. (Белгилеп кетүүчү жагдай, азырынча бул теория боюнча тыянактар акыркы эмес. Анткени корреляция жана карама-каршылыктардын негизинде каралган. Андан тышкары, бул багытта башка дагы түшүндүрмөлөр бар. Маселен, тескерисинче мүнөзүбүздөгү сапаттар биздин сырткы келбетибизге таасири этери тууралуу). Социалдык чөйрөдөгү мамиле-экстраверсияны алалы. Бул мүнөздүн эээлери бир гана айланасындагы адамдар менен бат тил табышып кетпестен, ошондой эле, демилгелүү, тобокелчилке бара алган адамдар. Эволюциянын логикасы боюнча, физикалык жактан күчтүү адамдар өздөрүнүн сырткы түзүлүшүн артыкчылык катары колдонуп, экстраверт болушат. Бул пикирди айрым изилдөөлөр дагы тастыктайт. Алардын бири Германиянын Гёттинген университетинин адистери өткөргөн 200дөн ашык эркек катышкан изилдөөнүн жыйынтыгы. Тыянак көрсөткөндөй физикалык жактан күчтүү, кең далылуу, булчуңдуу көрүнгөн эркектер экстраверт болгондугу аныкталган. Мындай түзүлүштөгү адамдар физикалык жактан активдүү жана өжөр болушкан. Ал эми аялдарда мындай байланыштар болгон эмес. Ал эми башка бир изилдөөдө, физикалык жактан күчтүү эркектер кызуу кандуу жүрүм-турумга ээ болору жана бир аз санаачыл болору аныкталган. Түнт болгонубуз сырткы келбетке көз каранды болушу мүмкүн Ооба, эгерде инсандын жеке өнүгүшүн коомго адаптациялануусундагы стратегия катары карасак, мында дагы маани бар. Бул пикир, ошондой эле, инсандын жеке өнүгүшүн коомго адаптациялануусундагы стратегия катары эле маааниге ээ. Эгер сиз физикалык жактан алсыз болсоңуз, абайлап, этияттаган жүрүм-турумуңуздан улам, сиздин өмүрүңүз узарышы мүмкүн. Тескерисинче, сиз физикалык жактан күчтүү болсоңуз, тобокелчиликтерге көп барасыз. Жаныбарлардын жүрүм-турумун изилдеген окумуштуулар талаш-тартыштуу, эки ача жыйынтыктарга ээ болушкан. Окумуштуулар өздөрүн күчтүү, эр жүрөк алып жүргөн жаныбарларды изилдеп, алардын күчтүүлүгү көлөмүнөн көз каранды болот деген жыйынтык чыгарышкан. Мисалы, өтө кичинекей жөргөмүштөргө караганда, чоң жөргөмүштөр башка жырткычтардын алдында өздөрүн күчтүү алып жүрөрү аныкталган. Бул багыттагы изилдөөлөрдүн басымдуу бөлүгү эркектердин жүрүм-туруму менен байланышканын байкоого болот. Мунун негизги себеби, эволюция теориясы боюнча, физикалык күч жана мушташа билүү жөндөмү - аялдын мээрими үчүн атаандашкан эркектерге таандык. Санта-Барбарадагы Калифорния университетинде өткөрүлгөн изилдөөгө эрекектер да, аялдар да катышышкан. Жыйынтыгында жогорудагы байланыштар эркектерде байкалган. Изилдөөнүн авторлору эркектерде да, аялдарда да сырткы келишимдүүлүк алардын экставерттик мүнөздөрүнө таасир берет деген тыянакка келет. Окумуштуулардын айтымында, мындай мүнөздөгү адамдардын сырткы түзүлүшүнө, келишимдүүлүгүнө карап баа берүүгө болот. Мындан тышкары, буга окшогон изилдөөлөрдүн жыйынтыктары генге гана байланышпай, адамдын жеке гормондоруна да байланыштуу болушу мүмкүн. Ал эми башкы идея, экстраверттик мүнөздүн адамдын сырткы түзүлүш менен түздөн-түз байланышы болууда. Антсе да, адамдын сырткы түзүлүшү бир гана санаачылдык, түнттүк, жалгыздыкты жактыруу же коммуникабелдүүлүк, сөзмөрдүүлүк менен да байланышкан. Дагы бир изилдөөнүн жыйынтыгы, биздин жүрүм-турумубуз чөйрөбүздөгү туруктуу байланыш курган жакындарыбыздан таасирленери аныкталган. Сырткы түзүлүш менен жашоодо карманган позицияңыздын ортосунда кандай байланыш болушу мүмкүн? Дегеле жашоодо кимсиз? Эркектерде бул нерсе саясий айдыңда байкалашы мүмкүн. Биздин ойлорубуз жана баалуулуктарыбыз физикалык түзүлүшүбүзгө карата калыптанат Саясат таануучулар 2019-жылы 12 өлкөнү изилдешип, жыйынтыгында күчтүү, көлөмдүү тулку-бойго ээ (АКШ, Дания, Венесуэла) эркектердин саясий тең укуктуулукка каршы экендигин аныктаган. Бул алардын өздөрүн идеалдуу адам катары сезгени менен байланыштуу. Ал эми, аялдар боюнча жыйынтыктар бир жактуу эмес. Айрым изилдөөлөрдө эң күчтүү аялдардын ичинен дагы айрымдары гана саясатка аралашары, саясий тең укуктуулукка ат салышары белгилүү болгон. Тескерисинче, айрымдары саясатка такыр кызыгышкан эмес. Биздин инсандыгыбыз (эмнеге ишенебиз, эмнени жактырабыз, мүнөзүбүздөгү артыкчылыктар ж.б.) - интеллектибиздин, адеп- ахлак, көз караштарыбыздын туундусу деп ойлогонду жакшы көрөбүз. Жеке инсандык өздүгүбүз, бир гана биздин табияттан дээрибизде болгон түзүлүшүбүз менен коомго болгон жүрүм-турумубуздун стратегиялык адаптациясын чагылдырат. Деген бул теория деле башында айтып өткөндөй балдардын ызы-чуусуна толгон мектеп-интернатындай эле аргасыздан бизге жаныбарлардын интстикти мурдагыдай эле тирүү экендигинен кабар берет. Доктор Кристиан Жаррет Британиялык психологиялык коомунун "Дайджест изилдөөлөрү" блогунун редактору. Анын "Персонология" (Personology) аттуу жаңы китеби 2019-жылы жарыкка чыгат. Макала кыскартуулар менен сунушталды. Түп нускасын англис тилинде BBC Future сайтынан окуй аласыздар.