جوون ألميدا في مركز أونتاريو لأمراض السرطان عام 1963 أصبحت جوون ألميدا رائدة في مجال تصوير الفيروس، واليوم تعود أعمالها من جديد لتصبح موضع الاهتمام خلال الوباء الحالي. يعد كوفيد-19 فيروسا جديدا، لكنه ينتمي لفصيلة فيروس كورونا التي كانت د. ألميدا أول من شخصها في عام 1964 بمختبرها في مستشفى سانت توماس في العاصمة البريطانية لندن. ولدت عالمة الفيروسات، وكان اسمها جوون هارت، عام 1930 ونشأت في مبنى سكني قرب حديقة ألكساندرا في شمال شرق مدينة غلاسكو. تركت المدرسة ولم تكن قد حصلت بعد إلا على القليل من التعليم الرسمي، لكنها وجدت عملا كمساعدة مختبر متخصص بعلم الأنسجة في جامعة "غلاسكو رويال إنفيرماري". مواضيع قد تهمك نهاية وبعدها انتقلت إلى لندن ناشدة تطوير حياتها المهنية. وفي عام 1954 تزوجت فنانا فنزويليا يدعى إنريكيه ألميدا. دراسة عن نزلات البرد الشائعة انتقل الزوجان مع ابنتهما إلى مدينة تورنتو الكندية، وفي مركز أونتاريو لأمراض السرطان طورت د.ألميدا مهاراتها المميزة في استخدام المجهر الإلكتروني، كما يقول الكاتب المتخصص بالمجال الطبي، جورج ونتر. وباتت جوون رائدة في التوصل إلى طريقة لتصوير الفيروسات على نحو أفضل، باستخدام الأجسام المضادة لتجميعهم. وقال جورج ونتر، في حديث لراديو بي بي سي، إن موهبتها حظيت بالاهتمام في بريطانيا التي أغرتها بالعودة عام 1964 والعمل في مستشفى سانت جيمس في لندن - وهو ذات المستشفى الذي عالج رئيس الوزراء البريطاني، بوريس جونسون، الذي كان يعاني من إصابته بفيروس كوفيد-19. وفور عودتها، بدأت تعاونا مع د.ديفيد تيريل، الذي كان يُجري بحثا في وحدة نزلات البرد في ساليزبري. ووفقا للكاتب جورج وينتر، كان د.تيريل يفحص عينات أخذت من أنوف متطوعين، وتمكن فريق البحث عند زرع هذه العينات مختبريا من استخلاص عدد غير قليل من الفيروسات الشائعة المرتبطة بنزلات البرد، ولكن ليس جميعها. وكانت إحدى العينات قد سحبت من تلميذ في مدرسة داخلية في منطقة سَري عام 1960، وعرفت فيما بعد باسم B814. وقد وجد فريق البحث أن الفيروسات التي عزلت منها كانت قادرة على نقل أعراض نزلات برد عادية للمتطوعين، لكنهم لم يستطيعوا زرعها وتنميتها في الخلايا مختبريا. وظهر لاحقا أنها يُمكن أن تُزرع وتنمو في خلايا نسيجية من أعضاء حيوانية، وتساءل د تيريل عن إمكانية رؤيتها عبر المجهر الإلكتروني. وأرسل د.تيريل عينات منها إلى جوون ألميدا التي شاهدت جزيئات الفيروس في العينات، ووصفتها بأنها تشبه فيروسات الإنفلونزا، ولكن ليست مثلها تماما. تحيط هالة أو تاج بالفيروس لذا يعرف باسم فيروس كورونا وتمكنت من تحديد ما أصبح يعرف بأول فيروس كورونا يُصيب البشر. ويقول ونتر إن د. ألميدا كانت قد رأت بالفعل جُسيمات كهذه من قبل أثناء دراستها التهاب الكبد لدى الفئران، والتهاب الشعب الهوائية المعدي عند الدجاج. لكن دراستها التي قدمتها لمجلة علمية مُحكمة رُفضت "لأن المُحكمين قالوا إن الصور التي أنتجتها كانت مجرد صور سيئة (غير واضحة) لجزيئات فيروس الإنفلونزا". بيد أنه في عام 1965، كُتب في المجلة الطبية البريطانية بالتفصيل عن الاكتشاف الجديد وعن عترة الفيروس المكتشفة في العينة B814، وبعدها بعامين نشرت مجلة علم الفيروسات العام الصور الأولى لما شاهدته الدكتورة جوون. وأشار ونتر إلى أن د. تيريل ود. ألميدا والبروفسور توني وترسون، المسؤول في مستشفى سانت توماس، هم من أطلق على الفيروس الجديد اسم كورونا، بسبب التاج أو الهالة التي تحيط بالفيروس كما يظهر في الصورة. وعملت جوون لاحقا في بقسم الدراسات العليا في كلية الطب بلندن، حيث نالت شهادة الدكتوراه. وكان ختام حياتها المهنية في مركز ويلكوم، حيث حازت على عدة براءات اختراع في مجال تصوير الفيروسات مجهريا. وبعد تركها العمل في هذا المركز، أصبحت جوون مدربة يوغا لكنها استمرت في عملها كمستشارة في مجال علم الفيروسات في نهاية الثمانينيات عندما ساعدت في التقاط صور جديدة لفيروس HIV. توفيت جوون عام 2007 وكانت بعمر 77 عاما. وبعد مرور نحو 13 عاما على وفاتها، نالت أخيرا التقدير الذي تستحقه كرائدة سرّعت أبحاثها في فهم الفيروس الذي يتفشى حاليا في كل أنحاء العالم.
Жюн Алмейда вирустардын көрүнүшүн сүрөткө түшүргөн дүйнөдөгү алдыңкы вирусологдордун бири болгон. Бирок анын ысымы жана жетишкендиктери азыркы пандемияга чейин унутта калды. Covid-19 коронавирустун жаңы түрү, бирок бул инфекция Алмейда айым 1964-жылы Лондондогу лабораторияда биринчи болуп аныктаган коронавирус үй-бүлөсүнө кирет. 1930-жылы төрөлгөн вирусолог Шотландиянын Глазго шаарында өскөн. Ал 16 жашында мектепке барбай калган, бирок билими жетишсиз болгонуна карабастан Глазго шаарындагы лабораторияда техник катары иштеген. Кийин Лондон шаарына көчүп келип, венесуэлалык сүрөтчү Энрике Алмейдага турмушка чыккан. Сасык тумоону изилдөө Жаш жубайлар Канадага көчүп барып, Жюн Алмейда Торонто шаарындагы Рак илдетине каршы күрөшкөн институтунда билим алган. Окумуштуу дал ушул институтта электрондук микроскопту өздөштүргөнү айтылат. Алмейда айым вирустарды сүрөткө так түшүрүү үчүн антителаларды колдонуп, жаңы ыкма ойлоп тапкан. Медицина тарыхын изилдеген Жорж Уинтердин айтымында, Жюн Алмейданын ыкмасы Лондондогу окумуштууларды таң калдырып, 1964-жылы аны Ыйык Томас ооруканасы жумушка чакырган экен. Учурдагы Британиянын премьер-министри Борис Жонсон коронавируска кабылганда дал ушул ооруканага жаткырылган. Лондонго кайтып келгенде Алмейда айым дарыгер Дэйвид Тиррелл менен чогуу иш алып барган. Доктор Тиррелл сасык тумоонун түрлөрүн изилдеп жаткан эле. Окумуштуулар ыктыярчылардын анализинен сасык тумоонун көп түрүн аныкташкан, бирок B814 деп аташкан анализден инфекциянын түрүн аныктай албай жаткан эле. Изилдөөчүлөр бул вирус адамдан адамга жугуп жатканын билген. Ага карабастан өз алдынча өстүрө албай коюшкан. Андыктан Тиррелл мырза Алмейда айымдан B814 анализин электрондук микроскоптон изилдеп, сүрөткө түшүрүп берүүнү өтүнөт. Жюн Алмейда вирусту изилдеп, ал грипп инфекциясына окшош экенин, бирок айырмалар бар экенин тапкан. Ошентип Алмейда айым адамга жуккан биринчи коронавирусту аныктаган эле. Коронавирусту микроскоптон караганда инфекция тажы кийип тургандай көрүнөт Жаңы табылганы четке кагышкан Тарыхчы Жорж Уинтер доктор Алмейда буга чейин чычкан жана тоок ылаңдарын изилдеп жатып, дал ушундай көрүнүштөгү инфекцияларды көргөнүн жазганын айтат. Ага карабастан, окумуштуулар Алмейданын табылгасын четке кагышкан. Илимий журналдар "бул жөнөкөй грипптин начар түшүрүлгөн сүрөтү" деген шылтоо менен Алмейда айымдын изилдөөсүн чыгарбай коюшкан. Бирок Алмейда B814 анализинде жүргүзгөн изилдөөсүнөн кайтпай, ишин далилдей берген. 1965-жылы Британиянын Медицина журналы Алмейда айымдын табылгасын басып чыгарган, эки жылдан кийин белгилүү Вирусология боюнча журнал дагы Алмейданын ишин жарыялаган. Ошентин коронавирус деген атты изилдөөчүлөр Алмейда, Тиррелл жана Ыйык Томас ооруканасынын башчысы профессор Тони Уотерсон койгон экен. Жюн Алмейда илимий изилдөөсүн улантып, докторантура ишин жактаган. 1980-жылдары ВИЧ инфекциясын дагы изилдеп, аны сүрөткө түшүрүүгө көмөк көрсөткөн. Алмейда айым 2007-жылы, 77 жашында дүйнөдөн кайтты. Окумуштуунун көз жумганына 13 жыл өткөндөн кийин гана, Жюн Алмейда алдыңкы вирусологдордун бири болгонун дүйнө түшүндү окшойт. (AT)