تقول الصين إن المنشآت المخصصة للإيغور تُستخدم في التعليم المهني وترى منظمات حقوقية أن الصين احتجزت ما يصل إلى مليون شخص من الإيغور خلال السنوات القليلة الماضية داخل ما تطلق السلطات الصينية عليه "معسكرات إعادة تأهيل". وتشير تحقيقات أجرتها بي بي سي إلى أن السلطات تستغل الإيغور كعمالة قسرية. وجاء تصريح بومبيو في اليوم الأخير في منصبه ضمن إدارة الرئيس دونالد ترامب، الذي كان توتر العلاقات مع الصين فصلاً بارزاً في عهده، من الخلاف بشأن السياسات التجارية إلى أزمة فيروس كورونا. وحظي تصريح بومبيو بتأييد أنتوني بلينكن الذي اختاره الرئيس المنتخب جو بايدن لتولي منصب وزير الخارجية في الإدارة الجديدة. مواضيع قد تهمك نهاية وقال بومبيو في بيان: "أعتقد أن هذه الإبادة مستمرة، وأننا نشهد محاولة تدمير ممنهجة من قبل دولة الحزب الصينية". ويأتي البيان بمثابة ضغط على الصين، لكن دون أن ينص على عقوبات جديدة. وفي جلسة استماع برلمانية لتأكيد الشاغل الجديد لمنصب وزير الخارجية في الإدارة الجديدة، سُئل أنتوني بلينكن عما إذا كان يؤيد تصريح بومبيو. وأجاب قائلا "هذا رأيي أيضا". وفي أغسطس/ آب، قدّم فريق بايدن ادعاءً مماثلاً، قائلا إن الإيغور يعانون من "اضطهاد لا يوصف..على يد الحكومة الصينية الاستبدادية". ماذا يجري في إقليم شينجيانغ؟ تقول الصين إنها تحارب "ثلاث قوى شريرة"، هي الانفصالية والإرهاب والتطرف، في المنطقة الغربية من إقليم شينجيانغ حيث يعيش أغلبية الإيغور الذين يبلغ عددهم 11 مليون شخص. وفي السنوات القليلة الماضية، شهد الإقليم تدفقاً واسعاً من الصينيين من عرق الهان الذين يشكلون غالبية مواطني البلد. وزادت مشاعر الكراهية ضد الهان في المنطقة منذ التسعينيات، وهو ما تحول في بعض الأحيان إلى أحداث عنف. ويقول نشطاء إن الصين تحاول القضاء على ثقافة الإيغور، من خلال إجبار المسلمين على أكل لحم الخنزير وشرب الكحول. وفرضت إدارة ترامب الأسبوع الماضي حظراً على استيراد منتجات القطن والطماطم من إقليم شينجيانغ الصيني. وبحسب تقديرات الولايات المتحدة، فإن إقليم شينجيانغ يوفر نحو خمس إنتاج القطن في العالم. وتواجه الصين اتهامات على نطاق واسع باستخدام معسكرات الاعتقال في الإقليم لفرض الأعمال القسرية لا سيّما في صناعة منتجات القطن. وأشار تحقيق أجرته بي بي سي في عام 2019 إلى فصل ممنهج للأطفال عن ذويهم في شينجيانغ بهدف عزلهم عن مجتمعاتهم الإسلامية. وتظهر أبحاث حديثة إجبار النساء الإيغور على اعتماد أساليب لتحديد النسل. لكن الحكومة الصينية تنفي اللجوء إلى التعقيم القسري في شينجيانغ.
Кытай Шинжаңдагы тарбиялоо лагерлерин кесиптик билим берүү борборлору катары атап келет Адам укуктарын коргогон топтор Кытай миллиондон ашуун уйгур жана кыргыз, казак сыяктуу башка азчылыктарды тарбиялоо лагерлерине күч менен жөнөткөнүн байма-бай айтып келет. Би-Би-Синин журналисттик иликтөөсү Бээжин Шинжаңдагы азчылыктарды мажбурлап иштетип жатканын дагы ашкереледи. Дональд Трамптын президенттик мөөнөтү АКШ-Кытай тирешүүсү менен коштолду. Эки мамлекет соода саясатынан тарта коронавирус пандемиясына чейин кайым айтышты. "Менимче, геноцид дагы деле уланып жатат. Кытайдын бир партиялуу мамлекети тарабынан уйгурларды жок кылуу жараянына күбө болуп жатабыз",-деп айтты Помпео шейшемби күнү. "Геноцид" сөзү кайдан чыккан? Шаршемби күнү Помпео кызматын тапшырып кетет. 20-январда Жо Байден ант кармагандан кийин Блинкен мамлекеттик катчы катары ишин баштайт. Журналисттердин Помпеонун билдирүүсү тууралуу суроосуна, ал "мен дагы ошол пикирге кошулам" деп жооп берди. Жо Байдендин командасы өткөн август айында буга окшош кайрылуу жасаган. Анда "уйгурлар авторитардык Кытай бийлигинин колунан ырайымсыз куугунтукталды" деп айтылган. Кытайга жана Байденге болгон кысым Би-Би-Си Кытай кызматы Трамп администрациясы бийликтеги акыркы күнүндө Кытайга "белек" берип кеткендей. Билдирүү Кытайдын Шинжаңдагы саясатына карата эң катуу айтылган сөз болду. Шинжаңдагы азчылыктарга карата мамилени кескин сындап келген Европа Биримдиги, Британия жана Австралия дагы Вашингтондун артынан "геноцид" болуп жатканын айтышы ыктымал. Мунун арты менен дүйнөлүк коомчулуктун Кытайга карата кысымы күчөшү дагы мүмкүн. Бирок бул кадам Бээжиндин саясатын өзгөртөбү? Учурда Кытай бийлиги коронавирус пандемиясы түзгөн кыйынчылыктарга карабастан экономикасын жандантып, бийликти бекемдөөгө жетишти. Ага салыштырмалуу АКШда саясий башаламандык орун алып жатканы белгилүү. Кытайдын мамлекеттик медиасы дароо жооп кайтарып, АКШ бийлиги коронавирус пандемиясы учурунда "америка элине каршы геноцид" жүргүзгөнүн маалымдады. АКШ коронавирустан эң катуу жабыркаган мамлекет. Бирок Кошмо Штаттар сыяктуу көп мамлекеттер Кытай менен тыгыз экономикалык байланышы үчүн мамилени толугу менен үзүп салуудан баш тартууда. Ошол эле маалда адам укуктары менен экономикалык кызыкчылык ортосунда тең салмактуулукту сактоо күн өткөн сайын оор болуп бара жатат. Байдендин командасы уйгурлар жана башка мусулмандарга карата Кытайдын мамилесин "геноцид" катары атаганы менен, Шинжаң алардын тышкы саясатындагы негизги маселе эмес. Эми АКШнын жаңы администрациясы Шинжаңга карата так саясатын жарыялоого мажбур болот. Президент Трамп бийликтен кеткенден кийин деле Бээжин менен Вашингтондун кайым айтышуусу улана берери талашсыз.