أدت التوترات الدبلوماسية بين الولايات المتحدة وتركيا إلى انهيار العملة التركية وقالت خمسة مصادر من بينها مسؤولون أمريكيون لرويترز يوم الخميس إن الولايات المتحدة تستعد لفرض عقوبات على تركيا بسبب شراء المنظومة الروسية، وإنه من المتوقع الإعلان عنها في وقت مبكر يوم الجمعة. كما ذكروا أن العقوبات ستستهدف هيئة الصناعات الدفاعية التركية ورئيسها إسماعيل دمير. وقال مصدران مطلعان على الأمر، أحدهما مسؤول أمريكي تحدث شريطة عدم الكشف عن هويته، إن الرئيس دونالد ترامب أعطى مساعديه الضوء الأخضر لفرض العقوبات. وتراجعت الليرة التركية بنسبة 1.4٪ عقب هذه الأنباء. مواضيع قد تهمك نهاية وقد تلحق هذه العقوبات مزيداً من الضرر بالاقتصاد التركي الذي يعاني أصلاً من تباطؤ بسبب فيروس كورونا من جهة والتضخم واستنفاد احتياطيات النقد الأجنبي بشكل كبير من جهة أخرى. الولايات المتحدة تستبعد تركيا من برنامج مقاتلات أف 35 تدهورت الليرة التركية مع اقتراب فرض العقوبات الأمريكية على تركيا علاقة شخصية بين ترامب وأردوغان كان الرئيس التركي، رجب طيب أردوغان، يأمل في إثبات وجهة نظره القائلة بأن التهديدات الأمريكية لتركيا جوفاء، والرهان على العلاقة التي طورها مع ترامب لحماية أنقرة من أي إجراء عقابي من قبل الولايات المتحدة. وعارض ترامب لفترة طويلة فرض تلك العقوبات بالرغم من نصائح مستشاريه وإدارته الذين أوصوا بفرضها في يوليو /تموز 2019 عندما بدأت الحكومة التركية في استلام صواريخ إس -400 . وقالت مصادر لرويترز إن العقوبات تبدو واردة حتى لو لم يتحرك ترامب. وبحسب بلومبيرغ، سيتم فرض العقوبات بموجب قانون مكافحة أعداء أمريكا من خلال العقوبات، المعروف باسم "كاتسا". ويتضمن قانون موزانة الدفاع لعام 2021 بنداً ينص على فرض عقوبات على أنقرة وقد تم إقرار القانون من قبل الكونغرس الامريكي بأغلبية كبيرة. وقال أحد المسؤولين الأمريكيين إن أحد الأسباب التي جعلت ترامب أخيراً يستعد للمضي قدماً في معاقبة تركيا هو "فصل" هذه المسألة عن مشروع قانون NDAA الذي يتضمن بنداً يلزم الرئيس فرض عقوبات على أنقرة. هل صفقة الصواريخ الروسية لتركيا بداية "حرب باردة" جديدة؟ نظام إس 400 الروسي حرمان تركيا من برنامج الطائرات المقاتلة "إف 35" وكانت الولايات المتحدة قد أنذرت العام الماضي تركيا أنها قد تستبعد من برنامج الطائرات المقاتلة "إف 35" إذا مضت قدماً في عقد الصفقة مع روسيا، ولوحت بفرض عقوبات اقتصادية عليها. إلا أن تركيا مضت قدماً في شراء منظومة "إس 400" الروسية، مبررة أن المنظومة الروسية لن تشكل أي تهديد لبرنامج الطائرات المقاتلة "إف -35" وأن نظام الدفاع الجوي حاجة ملحة لتركيا نظراً للصراعات العسكرية المحيطة بالبلاد، وأن حلفاءها بمن فيهم الولايات المتحدة فشلوا في تقديم أي بدائل لها، مثل نظام الدفاع الصاروخي باتريوت بشروط مناسبة لتركيا. وتعتبر طائرات "إف - 35" المقاتلة الشبح التي تنتجها شركة لوكهيد مارتن، من أكثر الطائرات تطوراً في ترسانة الولايات المتحدة، وتستخدم من قبل أعضاء حلف الناتو وحلفاء الولايات المتحدة الآخرين. الطائرة اف35 هي الأحدث والأكثر تطورا في العالم وبرنامج انتاجها كان الأكثر كلفة في تاريخ الولايات المتحدة لكن الضغط الأمريكي المتزايد على تركيا يحمل معه بعض المخاطر أيضاً. إذ لا تريد واشنطن دفع أردوغان إلى الاقتراب أكثر من الرئيس الروسي فلاديمير بوتين، الذي "يهدف إلى إضعاف وتقسيم حلف الناتو". ورغم أنه لا يزال بإمكان وزارة الخارجية الأمريكية تغيير الخطط وتوسيع أو تضييق نطاق العقوبات المزمعة ضد تركيا، لكن مصادر أمريكية تقول إن إعلان العقوبات بشكلها الحالي بات أمراً وشيكاً. توتر العلاقات بين البلدين العلاقة بين واشنطن وأنقرة يشوبها التوتر بسبب الخلاف حول عدد من الملفات، وليس فقط بسبب شراء تركيا السلاح الروسي. وأول هذه الملفات هو الدعم الأمريكي لقوات سوريا الديمقراطية، وخاصة وحدات حماية الشعب الكردية التي تعتبرها أنقرة امتداداً لحزب العمال الكردستاني في تركيا وتصفهم بـ "الإرهابيين". وكانت الولايات المتحدة قد شكلت تحالفاً دولياً بقيادتها لمحاربة تنظيم الدولة الإسلامية في سوريا وشكل المقاتلون الأكراد العمود الفقري للقوات التي الحقت الهزيمة بالتنظيم المتطرف وحررت الأراضي التي كان التنظيم يسيطر عليها في سوريا. كما أن التقارب والتنسيق التركي مع روسيا وإيران حول سوريا، من خلال عقد عدة اجتماعات واتفاقات مثل اتفاقيات أستانة وسوتشي، والعلاقات التجارية الحيوية مع روسيا هو ملف آخر أثار حفيظة المسؤولين الأمريكيين. كما أن وجود الداعية الاسلامي فتح الله غولن في ولاية بنسلفانيا الأمريكية، وتتهمه السلطات التركية بالضلوع في محاولة الانقلاب الفاشلة التي وقعت في 15 يوليو/تموز 2016 مصدر توتر في علاقات البلدين، إذ تطالب أنقرة السلطات الأمريكية بتسليمه لتركيا، وهو ما ترفضه واشنطن.
С-400 үлгүсүндөгү зениттик-ракеталык комплекси Вашингтон С-400 зениттик ракеталары НАТОнун технологиясына шайкеш келбейт жана альянска коркунуч жаратат деп айтууда. Санкциялар негизинен Түркиянын курал-жарак тармагына тиешелүү. С-400 зениттик-ракеталык комплексин сатуу боюнча Түркия менен Орусия ортосундагы келишимге 2017-жылы сентябрь айында кол коюлган. Аталган система абадан коргонуу эле эмес, ракетага каршы коргонуу милдетин дагы аткарат. Дүйнөдө мындай курал Орусиянын өзүнөн сырткары Белоруссияда менен Кытайда гана бар. Түркия менен Орусия ортосундагы келишимге 2017-жылы сентябрь айында кол коюлган АКШ эмнеге каршы чыгууда? "Кошмо Штаттары Түркиянын жогорку даражадагы расмийлерине бир нече жолу С-400 системасы АКШнын аскердик технология коопсуздугуна коркунуч жаратат деп так айткан. Ошондой эле бул кадам Орусиянын коргоо тармагына чоң каржылык жардам болуп калат жана Москва Түркиянын коргоо тармагын изилдөөгө жол ачылат",-деди АКШнын мамлекеттик катчысы Майк Помпео. Орусиянын системасын НАТОнун куралдуу күчтөрү колдоно турган болсо, инструкторлор жана тейлеген адистер керек болот. Вашингтон Орусия баалуу чалгын маалыматтарына ээ болуп калышы мүмкүн деп кооптонууда. "НАТОнун системасына шайкеш келген башка алтернативалар бар болгонуна карабастан, Түркия С-400 системасын сатып алып, аны текшерди. Түркияны С-400 маселесин АКШ менен биргеликте тез арада чечүүгө үндөйбүз. Түркия баалуу шериктеш жана региондо Кошмо Штаттарынын коопсуздук жаатындагы маанилүү өнөктөшү. Биз ондогон жылдарга созулган тарыхый кызматташтыгыбызды улантабыз деп үмүттөнөбүз. Ал үчүн Түркия С-400 маселесин чечиши керек",-деп кошумчалады Помпео. Санкциялар негизинен Түркиянын Коргоо тармагында иш алып барган Исмаил Демир жана үч түрк жаранына каршы жарыяланды. Эми бул кишилердин АКШдагы мүлктөрү тоңдурулат. Түркия кандай жооп кайтарды? Түркиянын Тышкы иштер министрлиги АКШны "адилетсиз чечимди кайра карап чыгууга" чакырды жана маселени "өнөктөш мамлекеттердей диалог жана дипломатия" жолу менен чечсе болорун белгиледи. Министрлик АКШнын санкциялары эки мамлекет ортосундагы мамилени солгундатарын эскертип, Түркия "тиешелүү жооп кайтарат" деп кошумчалады. С-400 зениттик-ракеталык комплекси дүйнөдөгү эң кубаттуу ракеталык системалардын бири АКШ абадан коргонууга колдонулган "Патриот" зениттик комплексин Түркияга сатуудан баш тарткандан кийин, Анкара Орусия менен келишим түзгөн. Андан тышкары Анкара НАТОго мүчө болгон Греция C-300 үлгүсүндөгү зениттик-ракеталык комплекси бар экенин айтууда. Бирок Греция бул системаны түздөн-түз Орусиядан сатып алган эмес. Орусиянын тышкы иштер министри Лавров дагы АКШнын кадамын сынга алды. Ал Вашингтон "кайрадан эл аралык мыйзамга текебер мамиле" жасап жатканын белгиледи. Орусия АКШ ондогон жылдар бою дал ушундай текебер, мыйзамсыз кадамга барып жатканын айтууда. Түркия канчалык маанилүү? Орусия система радарлардан жашыруун учкан дрондордон баштап, аскердик учактар жана узак аралыктагы ракеталарды атып түшүрө турган артыкчылыктарга ээ дейт Түркия отуз мамлекет кирген НАТО уюмунда экинчи ири армияга ээ жана стратегиялык маанилүү аймакта жайгашкан. Бул өлкө Сирия, Ирак жана Иран менен чек арасы бар. Ошондуктан Түркия менен АКШ талашынын аскердик, стратегиялык жана өндүрүштүк өңүтү байкалууда. Альянстын чегинде Түркиянын түштүк тилкеде жайгашкан артыкчылыгын, анын сириялык кризистеги ролун эске алсак, НАТО андан жүзүн буруп кете албайт. Ага карабастан Анкара НАТОдо жана сырткы саясатта канчалык ишенимдүү деген суроо чыгып жатат. Соңку жылдары Түркиянын НАТОго мүчө мамлекеттер менен мамилеси бузулду. Европа Биримдиги болсо Эрдоган 2016-жылдан бери авторитардык башкарууну орнотууга умтулуп жатканын айтып келет. С-400 зениттик-ракеталык комплекси С-400 зениттик-ракеталык комплекси дүйнөдөгү эң кубаттуу ракеталык системалардын бири. Комлекс 400 чакырым аралыктагы бутага таамай тиет жана бир учурда 80 бутаны атып түшүрө алат. Орусия система радарлардан жашыруун учкан дрондордон баштап, аскердик учактар жана узак аралыктагы ракеталарды атып түшүрө турган артыкчылыктарга ээ дейт.