أردوغان وماكرون اختلفا بشأن عدد من القضايا. ووصف مسؤولون الرسم الكارتوني بأنه "مثير للاشمئزاز، ويسعى إلى نشر ثقافة العنصرية والكراهية". ويظهر الرسم أردوغان في ملابس داخلية، وهو مستلق على كرسي، ويرفع ثوب امرأة محجبة من الخلف. وزاد الغضب التركي من الرسوم الكاريكاتورية، التي صورت النبي محمد، حدة الخلاف بين تركيا وفرنسا، وبعد أن عرض معلم فرنسي على تلاميذه تلك الرسوم، في درس حول حرية التعبير في فرنسا هذا الشهر، وأدى ذلك إلى قطع رأسه. وتعهد ماكرون بالدفاع عن العلمانية بعد مقتل المدرس. وقالت الحكومة إن علمانية الدولة أمر محوري بالنسبة إلى الهوية الوطنية لفرنسا، وإن تقييد حرية التعبير لحماية مشاعر طائفة بعينها يقوض الوحدة. مواضيع قد تهمك نهاية وتوترت العلاقات أكثر عندما قال الرئيس أردوغان إن الرئيس إيمانويل ماكرون بحاجة إلى فحص دماغه بسبب حملة فرنسية على المسلمين. ماذا قال أردوغان؟ قال الرئيس التركي إنه "لا حاجة له للتعليق" على الرسم الكاريكاتوري الذي نشرته مجلة شارلي إبدو على غلافها، مضيفا أنه "لم يطلع" عليه. وأضاف: "سمعت أن المجلة، التي نشرت رسوما كاريكاتورية قبيحة وفجة عن نبينا استهدفتني الآن برسم كاريكاتوري على غلافها. ومن غير الضروري منح مصداقية لمثل هذه المنشورات غير الأخلاقية". وكان أردوغان يتحدث في اجتماع مع المجموعة البرلمانية لحزب العدالة والتنمية الحاكم. ويأتي رسم شارلي إبدو الكرتوني وسط غضب في تركيا من تصريحات للرئيس الفرنسي عن الإسلام ، حيث دعا أردوغان إلى مقاطعة البضائع الفرنسية. وانتقد أردوغان بشدة ماكرون مطلع الأسبوع مما دفع فرنسا إلى استدعاء سفيرها من أنقرة للتشاور. ماذا قالت تركيا؟ طالب نائب الرئيس فؤاد أقطاي المجتمع الدولي برفع صوته ضد "هذا العار". لوحة ضد ماكرون في غزة. وقال على تويتر "لا يمكنك أن تخدع أحدا بالاختباء وراء حرية الفكر". وقالت مديرية الاتصالات التركية إن البلاد "ستتخذ الخطوات القانونية والدبلوماسية اللازمة ضد الكاريكاتير"، مضيفة في بيان أن "معركتنا ضد هؤلاء الوقحين وذوي النوايا السيئة ستستمر حتى النهاية ولكن بالعقل". وقال وزير العدل عبد الحميد غول للصحفيين في أنقرة إن السلطات التركية اتخذت جميع المبادرات اللازمة مع السلطات المختصة. وذكرت وسائل إعلام حكومية أن المدعين الأتراك بدأوا تحقيقا في القضية. وأدان كبار المسؤولين الأتراك الرسم الكاريكاتوري، وقال المتحدث باسم الرئاسة، إبراهيم كالين، إن الرسم لا يحترم "أي عقيدة أو مقدسات أو وقيم"، وإنه لا يمكن أن يكون تعبيرا عن حرية التعبير. وقال مدير اتصالات الرئاسة التركية، فخر الدين ألتون، بحسب ما نقلته وكالة رويترز للأنباء: "أجندة ماكرون المعادية للمسلمين تؤتي ثمارها. نحن ندين هذا العمل المثير للاشمئزاز". وردا على رسوم شارلي إبدو، نشرت مجلة "مسواك" التركية الساخرة الموالية للحكومة عددا من الرسوم الكاريكاتورية التي تنتقد ماكرون وشارلي إبدو على صفحتها على تويتر. ولم تنجح تركيافي محاولة سابقة قبل أربع سنوات لمقاضاة مذيع تلفزيون ألماني قرأ قصيدة تسخر من أردوغان. وليست هذه هي المرة الأولى التي تثير فيها شارلي إبدو الجدل. ففي عام 2015، قُتل 12 شخصا في هجوم على مكاتب المجلة في باريس. حين استهدفها متشددون إسلاميون لنشرها رسوما كاريكاتورية للنبي محمد. وفي العام نفسه، انتقدت روسيا المجلة بشدة بسبب رسمين كاريكاتوريين يصوران تحطم طائرة في سيناء راح ضحيتها 224 شخصا معظمهم من الروس. وفي عام 2016 تسبب رسم كاريكاتوري في إثارة غضب الإيطاليين، بعد تصوير ضحايا الزلزال الإيطالي على أنهم أطباق معكرونة.
Макрон менен Эрдоган, 2018-жылы Парижде. Эки президенттин кайым айтышуусу фундаменталдуу баалуулуктар боюнча карама-каршы көз караштарды чагылдырып тургандай "Биз бул шакаба сүрөт аркылуу маданий расизм жана жек көрүүчүлүк үрөөнүн себүүгө болгон жийиркеничтүү аракетти айыптап жатабыз",-деди түрк президентинин расмий өкүлү Фахреддин Алтун. Вице-президент Фуат Октай эл аралык коомчулукту "бул маскаралыкты" айыптоого чакырды. "Сөз эркиндигине жашырынып алып, силер эч кимди алдай албайсыңар",-деп жазды ал "Твиттер" баракчасына. Түрк өкмөтүнө таандык "Мишвак" сатиралык басылмасы "Твиттер" баракчасына Charlie Hebdo жана француз президенти Эммануэль Макронго багытталган бир нече сүрөтүн жарыялады. Charlie Hebdo сатиралык журналы 2015-жылы Мухаммед пайгамбардын карикатурасын чыгарып, кийин журналга кол салуу болгон. Андан12 киши набыт болгон эле. Көптөр аны кээде чектен чыгып кетет деп сынга алып жүрүшөт. Маселен, 2014-жылы Синайдагы авиакырсык, 2016-жылы Апеннин жарым аралындагы зилзала боюнча сүрөттөр нааразылыктарды жаратканы бар. Түркиянын прокуратурасы Эрдогандын "террорчу" деп жазылган шакаба сүрөтүн "Твиттерге" жарыялап жиберген голландиялык парламент депутаты Герт Вилдерске кылмыш ишин козгоду. "Мен президент Эрдоганга жөн гана жөнөкөй чындыкты жеткирүүнү каалайм: Нидерланддарда пикирди эркин билдирүү эң жогорку баалуулуктардын бири",-деп жооп кылды премьер-министр Марк Рютте. Француз-түрк мамилесинин курчушуна Эммануэль Макрондун өз өлкөсүндөгү радикалдуу исламга каршы күрөштү күчөтүү ниетин билдирген чакырыгы себеп болду. Режеп Тайип Эрдоган буга катуу реакция кылды. XIX кылымдын соңуна бери француз коомундагы светтик мүнөз конституциялык түзүмдүн жана улуттук иденттүүлүктүн негизги принцибине айланган. Эрдоган болсо исламды Түркиянын мамлекеттик саясатынын бир бөлүгүнө айландырган. 2-октябрда Макрон Францияда жашап жүргөн мусулмандардын кайсыл бир бөлүгү "өзүнчө коомго" айлангысы келгенин сынга алып, декабрда парламентке "исламдык сепаратизмге" каршы мыйзам сунуштай турганын билдирген эле. Иорданиядагы дүкөндөр француз товарларына бойкот жарыялашты 16-октябрда Париждин жака-белиндеги Конфлан-сен-Онорин аймагында тарых мугалими Сэмюэль Патинин киши колдуу каза тапкан окуясы катталды. Анын жашаган үйүнөн башын кыйып өлтүрүп кетишти. Кол салган 18 жаштагы Абдулак аттуу адам болуп чыкты, ал Москвада төрөлүп, кийин Франциядан качкын макамын алып жашап жаткан экен. Патини өлтүрүп кетердин алдында аны сабакта Мухаммед пайгамбардын карикатурасын көрсөтүп жаткан үчүн сынга алган видео мечиттин "Фейсбуктагы" баракчасында жарыяланган болчу. Президент Макрон тарых мугалими Самюэль Пати көзү өткөндөн кийин Ардактуу легион ордени менен сыйлоо тууралуу жарлык чыгарды. Ардактуу легион ордени Франциядагы эң жогорку мамлекеттик сыйлыктардын бири, 1802-жылы Наполеон Бонапарт тарабынан негизделген. Палестин автономиясында француз президентине каршы граффити пайда болду Буга жооп кылып Эрдоган француз лидеринин дарегине катуу сөздөрдү айтты. Француз мусулмандарынын абалын нацисттердин тушундагы жөөттөрдүн абалына салыштырган. Ал түрк коомчулугуна кайрылып, француз өндүрүшүндөгү товарларга бойкот жарыялоого чакырык салды. Бул чакырыктын башка өлкөлөргө да тараганы дароо байкалды. Француз товарлары Иордания, Катар жана Кувейттеги дүкөндөрдүн текчесинен алынган. Каршы билдирүүлөр Мысырда да жасалууда, "Аль-Азхар" университетинин имамы "исламга каршы багытталган аракеттерди" жазалоону талап кылды. Мысырдын президенти Абдел Фаттах ас-Сиси "өз пикирин эркин билдирүү деген миллиарддаган кишинин ишеним тууралу сөз болуп жаткан жерде токтошу керек эле" деп айтты. Бангладеште жүздөгөн демонстранттар наарзылык билдирди Франциянын Тышкы иштер министрлиги бир катар өлкөлөрдөгү жарандарын этият болууга чакырды. Француздарга каршы маанай күчөп жаткан Индонезия, Ирак жана Мавританияда жүргөн жарандарынын этият болуусун эскертти. (AbA)