جاكي (على اليسار) وغيليان (على اليمين) شقيقان توءمان، لكن مؤشري كتلة الجسم لديهما متباينان تماما إليك خمسة أشياء، قد لا تتوقعها، تؤثر في وزنك، وهو ما كشف عنه الفيلم الوثائقي "حقيقة السمنة" على قناة بي بي سي وان. 1 - الميكروبات المعوية غيليان وجاكي شقيقان توأم، لكن وزن أحدهما يزيد عن الآخر بنحو 41 كيلو غراما. البروفيسور تيم سبيكتور تعقب تطور التوأم، على مدار 25 عاما، كجزء من دراسة لصالح مركز أبحاث التوائم في بريطانيا. ويعتقد أن الكثير من التباينات في وزنيهما ترجع إلى الكائنات الحية الدقيقة، الميكروبات، التي تعيش في أمعائهما. ويقول سبيكتور: "في كل وقت تأكل شيئا فأنت تغذي نحو مئة تريليون ميكروب. أنت لا تتغذى وحدك أبدا". وكشفت عينة براز من كلا الشقيقين أن غيليان، وهو الشخص الأنحف بين التوأم، لديه طائفة متنوعة من الميكروبات، بينما جاكي لديها أنواع قليلة من الميكروبات تعيش في أمعائها. كلما زاد تنوع الميكروبات المعوية زادت نحافة الشخص ويقول البروفيسور سبيكتور: "كلما زاد تنوع الميكروبات زادت نحافة الشخص. إذا كنت تعاني من زيادة كبيرة في الوزن، فإن الميكروبات داخلك غير متنوعة بالقدر اللازم". ووجد سبيكتور نفس النتيجة تلك في دراسة شملت نحو 5000 شخص. 2 - الحظ الجيني لماذا يتبع بعض الناس حمية غذائية وتمارين بانتظام، لكنهم يعانون لكي يروا نتائج، بينما آخرون يفعلون القليل من ذلك ويرون نتائج جيدة؟ يعتقد علماء من جامعة كامبريدج أن نحو 40 إلى 70 في المئة من العوامل، التي تؤثر في أوزاننا، ترجع بالأساس إلى اختلاف الجينات، التي نرثها عن آبائنا. ويقول البروفيسور سداف فاروقي: "إنه الحظ". ويضيف: "من الواضح جدا الآن أن الجينات منخرطة في تنظيم أوزاننا، وإذا كان عندك خلل ما في بعض الجينات، فإن ذلك قد يكون كافيا للتسبب في السمنة". هناك جينات بعينها قد تؤثر في شهية الأشخاص، وكمية الطعام التي يرغبون في أكلها، وأنواع الطعام التي يفضلونها. كما تؤثر الجينات أيضا على كيفية حرق أجسامنا للسعرات الحرارية، وعلى طريقة معالجة أجسامنا للدهون. وهناك نحو 100 جين على الأقل يمكنه أن تؤثر على أوزاننا، من بينها واحد يسمى MC4R. 3 - التوقيت هناك بعض الحقيقة في المقولة القديمة: "تناول إفطار ملك، وغداء سيد، وعشاء فقير"، لكن ليس للأسباب التي ربما تظنها. الإفطار بتناول بيضة قبل الذهاب للعمل فكرة جيدة يقول الدكتور جيمس بروان، الخبير في علاج السمنة، إنه كلما تأخر وقت تناولنا للطعام، زاد احتمال أن يتسبب ذلك في السمنة. ليس بسبب أننا أقل حركة ونشاطا ليلا كما هو شائع، وإنما بسبب الساعة الداخلية لأجسامنا. ويضيف: "الجسم من طبيعته أن يحرق السعرات الحرارية، بشكل أكثر كفاءة خلال النهار، حينما يكون الجوء مضيئا، أكثر منه في وقت الليل حين يكون الجو مظلما". ولهذا السبب فإن الأشخاص، الذين يعملون بنظام النوبات وساعات عمل غير منتظمة، ربما يواجهون صعوبة في تجنب زيادة الوزن. خلال الليل تعاني أجسامنا لكي تهضم الدهون والسكريات، ولذلك فإن تناول معظم السعرات الحرارية قبل الساعة السابعة مساء يمكن أن يساعدك على فقدان الوزن، أو على تجنب زيادة الوزن من الأساس. 4 - خداع المخ تشير شركة Behavioural Insights Team البحثية إلى أن البريطانيين لا يتذكرون جيدا كميات الطعام التي يتناولونها، ونتيجة لذلك فإن تقدير كمية السعرات الحرارية التي يتناولونها يقل عن الحقيقة، بنحو 30 إلى 50 في المئة. ويقترح العالم السلوكي، هوغو هاربر، عددا من الطرق، لكي تغير بطريقة لا شعورية من طريقة سلوكك الغذائي، بدلا من إحصاء السعرات الحرارية التي تتناولها في طعامك. على سبيل المثال، إزالة الإغراءات البصرية قد يكون أكثر فعالية، من الاعتماد على قوة الإرادة الواعية. ولذلك فلا تضع وجبات خفيفة غير صحية على طاولة المطبخ، وضع بدلا منها طبقا من الفاكهة، أو وجبات خفيفة صحية في متناول يديك. ويقول الدكتور هاربر: "الناس غالبا لا يلاحظون اختلافا، حينما يتم تقليل حصتهم من الطعام، بنسبة 5 إلى 10 في المئة". تناول الدهون والسعرات الحرارية في النهار يزيد من فرص هضمها بشكل أفضل هناك ميل لتناول الطعام دون تفكير فيه، ولذلك فإن اتباع اقتراحات معينة، بشأن تقديم عبوات الطعام، واستخدام أطباق أصغر حجما عند تناول الوجبات، يمكن أن يمنع الشخص، من أن يتناول وهو شارد الذهن مزيدا من السعرات الحرارية. 5 - الهرمونات لا تنجح جراحات علاج السمنة في تصغير حجم المعدة فقط، وإنما أيضا في تغيير الهرمونات التي تنتجها. تتحكم الهرمونات في شهياتنا، واكتُشف أن جراحات علاج السمنة، وهي أكثر علاجات السمنة فعالية، تتسبب في زيادة أعداد الهرمونات التي تجعلنا نشعر بالشبع والامتلاء، مقارنة بتلك التي تجعلنا نشعر بالجوع. لكنها عملية جراحية كبيرة، تتضمن تصغير حجم المعدة بنحو 90 في المئة، وتجرى فقط للأشخاص الذين يبلغ مؤشر كتلة الجسم BMI لديهم 35 فأكثر. وأعاد باحثون في كلية لندن الإمبراطورية تخليق هرمونات الأمعاء، التي تسبب تغييرات في الشهية بعد عملية جراحية لتصغير المهنة، ويستخدمونها حاليا في تجربة سريرية جديدة. ويعطى مزيج من ثلاثة هرمونات للمرضى عبر الحقن، كل يوم لمدة أربعة أسابيع. وتقول الدكتورة تريشيا تان: "الأشخاص يشعرون بالجوع بقدر أقل، ويأكلون كميات أقل، ويفقدون نحو 2 إلى 8 كيلوغرامات خلال 28 يوما فقط". وإذا ثبتت فعالية وسلامة العلاج، فمن المخطط استخدامه حتى يصل المرضى إلى الوزن الصحي.
Жиллиан менен Жеки - эгиздер болсо дагы, биринин салмагы экинчисинен 41 кг көбүрөк. Ашыкча салмакка алып барган төрт себеп тууралуу айтып беребиз. 1. Ичегидеги микробиом Жиллиан менен Жеки - эгиздер болсо дагы, биринин салмагы экинчисинен 41 кг көбүрөк. Профессор Тим Спектор Британиянын эгиздерди изилдөө долбоорунун алкагында 25 жылдан бери Жиллиан менен Жекиге байкоо салган. Анын тыянагы боюнча эки эгиздин салмагындагы айырмачылык ичегидеги микробдордон улам. "Тамак жеген сайын, ичегидеги көптөгөн микробдор дагы азыктанат", -дейт профессор Спектор. Эки бир туугандын анализдери көрсөткөндөй, эгиздердин арыгы Жиллиандын ичегисинде көп түрдүү микробдор бар экени аныкталган. Ал эми ашыкча салмактуу Жекинин ичегисинде аз санда микробдор бар болгон. "Микробдордун ар түрдүүлүгү адамды арык кармайт. Эгерде ашыкча салмагыңыз бар болсо, сиздин ичегиңизде микробдордун түрү дагы аз", -дейт профессор Спектор. Окумуштуу өз иликтөөсүндө беш миң адамды байкоого алып, жогорудагы тыянакка келген. Ичегидеги микробдордун түрдүүлүгүн көбөйтүү үчүн туура тамактануу абдан маанилүү. Профессор Спектор адам баласы организмге керектүү азыктардын жарымын гана пайдаланышат дейт. Микробдордун ар түрдүүлүгүн көбөйткөн азыктар: 2. Ашыкча салмакка гендин байланышы Айрым учурда туура тамактанып, көп кыймылдаган адам дагы ашыкча салмакта арыла албай кыйналат. Башкалар эч кыймылдабай эле салмак кошпойт. Кембриж университетинин окумуштуулары адамдын салмагы болжолу 40-70 пайызы генге байланыштуу. "Бул лотерея - дейт профессор Садаф Фаруки - азыр ген ашыкча салмакка байланышы бар экени калетсиз. Айрым генде дефект болсо, ал киши эмне кылса дагы ашыкча салмак кошот". Кишинин ичеги бактериялары. Бул гендер табитке, тамак-аштын көлөмүнө жана адам кандай азыктарды жактырарына таасир этет. Андан тышкары ген организм канча калорий колдонорун, канчасын майга айландырарына дагы түздөн-түз байланышы бар. Жалпы алганда адам баласында салмакка түз таасирин тийгизе турган жүзгө чукул ген бар, анын ичинде MC4R гени кишинин табитин жана ачка болуу сезимин аныктайт. Адистер ар бир миң адамдын биринде MC4R генинде мүчүлүштүк бар. Бул кишилер качан болбосун өзүн ачка сезишет. Андан улам ашык салмак кошот. "Гениңизди эч нерсе кыла албайсыз. Бирок айрым кишилер гендин салмакка байланышы бар экенин аңдап алганы жакшы. Аны билген адам туура тамактанып, спорт менен алектениши зарыл", -деди профессор Фаруки. 3. Кечки тамактан баш тартып коюңуз Дарыгер Жеймс Браундун айтымында, канчалык кеч тамактанса, ашыкча салмак кошуу мүмкүндүгү дагы ошончолук жогорулайт. Кечинде кыймыл аз болгондуктан тамак жеп алсаң семиресиң деген катачылык болмок. Ашыкча салмак мындан эмес - күн баткандан кийин организм эс алат. Ошол учурда жеген тамагыңыз сөзсүз ашыкча салмак жаратат. "Организм калорийлерди күндүз жакшы пайдаланат. Күн баткандан кийин организм эс алат", -деди Браун. Эрте мененки тамакка куурулган жумуртка жакшы. Ошондуктан түнү менен иштеген адамдар ашыкча салмак кошот. Кеч киргенден кийин организм май жана кантты сиңдире албай калат. Ашыкча салмактан арылгыңыз келсе майлуу тамакты, деги эле кечки тамакты жетиге чейин жеп алган туура. Орточо эсеп менен алганда, Европады кечки тамактануу 17:00дөн 20:00гө жылды. Ушундан кийин аймакта ашыкча салмак кошкон кишилердин саны дагы кескин көбөйдү. Ооба, азыркы заманда жанталашып иштеш керек. Айрым учурда түн ортосунда дагы иштөөгө туура келет. Бирок туура тамактануу дагы абдан маанилүү. Дарыгер Браун эрте менен протеини, майы жана углевод бар азыктарды деген адам өзүн ток сезет деп айтат. Түштө дагы жакшылап тамактанып, кечинде жеңил тамактанган туура болот. 4. Организмди кантип алдаса болот? Айрым адистердин байкоосуна ылайык, бүгүнкү күнү адам өзүнүн ашыкча тамак жеп жатканын түшүнбөйт. Көпчүлүк 30-50 пайызга ашыкча калорий азыктанып жатканын билбейт. Психолог Хьюго Харпер организмди алдоо үчүн бир нече ыкманы сунуштайт. Алардын бири өз эркиңизди сынабай, көздүн алдында турган таттуу-тарапаны алып салуу керек. Анын ордун жемиштерди жайнатып койсоңуз, каалаганын алып жесеңиз болот. Психолог Харпер бир тамакты толугу менен жок кылуунун ордуна, аны алмаштырган туура деген пикирде. Мисалы, тамактын көлөмүн азайтып же шекери аз суусундук ичүү. Бул чай менен шоколад ичүү адаттан толугу менен айрылуунун ордуна, шоколаддын көлөмүн азайтуу оңой. "Тамактын, таттуунун көлөмүн 5-10 пайызга азайтса, адам аны билбей калат", -дейт Харпер. Ошондой эле көпчүлүк кандай тамак жеп жатканын билбей эле азыктана берет. Ал себептен тамакты көлөмү кичине идишке салсаңыз, аны жегенден кийин организм алданып калат. Бул макаладагы маалымат алгач Би-Би-Синин The Truth About Obesity (Ашыкча салмак тууралуу ачуу чындык) аттуу документалдык тасмада чыккан.