باكستانيون يحتجون على تخفيض المساعدات الأمريكية للبلد. سُلِّطت الأضواء على العلاقات بين إسلام آباد وواشنطن منذ تغريدة الرئيس الأمريكي، دونالد ترامب، في السنة الجديدة إذ اتهم باكستان بـ "الأكاذيب والخداع". ومنذ ذلك الحين، أعلنت واشنطن أنها ستتوقف عن تزويد باكستان بالمساعدة الاستخباراتية، وبادر السياسيون الباكستانيون إلى التعبير عن امتعاضهم إذ قال وزير الخارجية الباكستاني إن البلدين لم يعودا حليفين، كما قال رئيس الأركان إنه يشعر بـ "بالخيانة". لكن وراء هذا الخطاب، يتعامل الطرفان بحذر أكبر مما قد تعتقد مع هذا الواقع. وقال مسؤولون أمريكيون إن تعليق المساعدة الأمنية مؤقت، وإن الموارد المالية قد تُصرف للبلد حسب الحالة التي يتعامل معها الباكستانيون، بناء على التعاون القابل للقياس الذي مددته اسلام أباد. وفي الوقت ذاته، يعتقد القليلون أن إعلان وزير الدفاع الباكستاني ليس أكثر من تصريح رمزي، وذلك بسبب أن باكستان قلصت معظم أوجه التعاون الاستخباري مع الولايات المتحدة خلال العقدين الماضيين. تضارب المصالح بعد هجمات الحادي عشر من سبتمبر/يلول ظلت الولايات المتحدة وباكستان حليفتين منذ أوائل الخمسينات من القرن العشرين عندما وصلت المساعدات الأمريكية لتلبية الاحتياجات الاقتصادية والأمنية للبلد. وقدمت باكستان ما بين 1959 و1970 قاعدة قرب مدينة بيشاور إلى وكالة الاستخبارات المركزية الأمريكية (سي أي آي) لاستخدامها كمركز للاستماع للبث الإذاعي الذي يتم اعتراضه من الاتحاد السوفيتي. تظل الحدود الباكستانية الأفغانية مرتعا لتسلل المتمردين. وفي الثمانينات من القرن العشرين، تعاون البلدان بشكل وثيق خلال الحرب الأفغانية والتي شنها المقاتلون الأفغان بالأساس انطلاقا من الأراضي الباكستانية بتنظيم وتدريب وكالة الاستخبارات الباكستانية. لكن العلاقات الثنائية للبلدين اصطدمت بتضارب المصالح بعد هجمات الحادي عشر من سبتمبر/أيلول 2001 في الولايات المتحدة. لقد أنشأ الأمريكيون حضورا فعليا في أفغانستان إذ أخذوا في استخدام باكستان كطريق لإمداد قواتهم هناك وكمصدر للمعلومات الاستخبارية. وكان الترتيب الأولي يقتضي أن تستخدم الولايات المتحدة التكنولوجيا مثل اعتراض الاتصالات واستخدام طائرات بدون طيار بغية جمع المعلومات الاستخبارية على أن تقدم باكستان المعلومات الاستخبارية البشرية. وتكمن قيمة هذه العلاقة في أن المقاتلين الإسلاميين الذين هم العدو الرئيس للولايات المتحدة كانوا يتركزون في المنطقة الحدودية بالشمال الغربي من باكستان ولا يمكن هزيمتهم إلا بمساعدة باكستان. وتتمثل مشكلة هذه العلاقة في أن باكستان تعلمت كيف تستخدم هذه المجموعات المتمردة للتصدي للنفوذ الهندي في أفغانستان. وبما أن الحال كذلك، لم يكن بالإمكان أن تتخلى باكستان عن هذا النفوذ. ولهذا، ففي الوقت الذي أعلنت فيه باكستان أنها تقف إلى جانب التحالف الذي تقوده الولايات المتحدة في أفغانستان، فإنها في الواقع خلقت الظروف التي تتيح لهذه المجموعات التسلل إلى الأراضي الباكستانية وإقامة ملاذات آمنة في المناطق القبلية الخاضعة للإدارة الاتحادية بمحاذاة الحدود مع أفغانستان. حقائق عن باكستان حقائق عن أفغانستان ترامب يتهم باكستان بـ "خداع" الولايات المتحدة وهكذا، زود الباكستانيون الولايات المتحدة بالمعلومات للقضاء على عدة قادة في تنظيم القاعدة أو اعتقالهم في المنطقة القبلية، لكن في المقابل لم يعتقل أي قيادات بارزة في تنظيم طالبان أو شبكة حقاني ممن تستخدمهم إسلام آباد كوكلاء لها في أفغانستان. توترات طالبان الاستثناء الوحيد حدث في عام 2010 حيث اعتقل أحد كبار قادة طالبان الميدانيين وهو الملا بيرادار. لكن الكثير يعتقدون أن إزاحة بيرادار من الصورة كان يناسب عناصر في المؤسسة الباكستانية لأنه كان يحتفظ بمباحثات سرية لإبرام السلام مع الحكومة الأفغانية التي مالت إلى مواقف الهند. وساعدت باكستان الولايات المتحدة في توجيه ضربات لبعض قادة ما يسمى بحركة طالبان باكستان مثل بيت الله محسود وآخرين لكن السبب يكمن في أن هذه المجموعات انقلبت ضد باكستان بعد مقتل متشددين في المسجد الأحمر بإسلام آباد عام 2007. وفي عام 2014، عندما أعلن الرئيس الأمريكي السابق، باراك أوباما، عن تخفيض القوات الأمريكية في أفغانستان، شنت باكستان عملية تطهير للمنطقة القبلية لتأمين حدودها. وبينما عمدت باكستان إلى إبعاد العناصر التي اعتبرت "ضارة" بمصالحها إلى حدود أفغانستان، فإن العناصر "الصديقة" ظلت بدون أن يلحق بها أذى. كما أن قادة عسكريين مهمين في طالبان يمكن رؤيتهم في مدن باكستانية مثل كويتا، وبيشاور، وكراتشي وحتى في العاصمة إسلام آباد. وفي ظل هذا الوضع، لا يمكن أن تحرز الولايات المتحدة سوى القليل من وراء تبادل المعلومات الاستخبارية مع باكستان. وبالمثل، هناك القليل الذي يمكن أن تحجبه باكستان عن الولايات المتحدة، وفي الأحوال العادية تكون إسلام آباد راغبة في تبادل هذه المعلومات مع واشنطن. السبيل الوحيد المتاح لباكستان لإحداث المشاكل للولايات المتحدة يتمثل في إغلاق الحدود البرية أمام حركة التموين بهدف حرمان القوات الأمريكية في أفغانستان من المؤون. لكن إلى حد الآن، لم تعط باكستان إشارات على أنها يمكن أن تقوم بذلك. ويرى مراقبون أن أسوأ شيء يمكن أن تقوم به باكستان حاليا هو رفع رسوم العبور أمام حركة التموين للقوات الأمريكية في أفغانستان أو إحداث عراقيل من وقت لآخر لتأخير تسليم هذه المؤن. وهذا مؤشر على وجود التوترات وإثبات القدرة على الانتقام لكن هذا المؤشر لا يكاد يرقى من حيث السوء إلى خطاب الطرفين كما يسود الاعتقاد.
АКШ тарабынан берилген жардамдын кыскарышына Пакистанда нааразылыктар болуп жатат. Вашингтон менен Исламабаддын мамилеси АКШ президенти Дональд Трамптын Пакистанды "калп жана алдамчылык" боюнча айыптоосунан кийин дүйнө коомчулугунун көңүл борборунда турууда. Мындай пикир Трамптын 1-январдагы биринчи твитинде айтылган. Ошондон бери Вашингтон Пакистанга коопсуздук жаатындагы колдоо көрсөтүүнү токтотуу тууралуу жарыялады. Пакистандык саясатчылар буга тынчсыздануусун билдиргенге шашылды. Тышкы иштер министри өлкөлөр союздаш болбой калганын айтты. Бирок мындай пикирлерге карабастан, иш жүзүндө эки тарап тең болуп жаткан окуяларга этияттык менен мамиле кылып жатат. Америкалык чиновниктер коопсуздук боюнча жардамдын токтотулганын убактылуу экенин, Пакистан тараптын өлчөмүнө жараша, конкреттүү учурларда терроризм менен күрөшүү үчүн Исламабад короткон каражаттын орду толтурула турганын айтты. Ошол эле учурда көптөр Хандын билдирүүсү көбүрөөк символикалык мүнөздө болгонун түшүнүп турат. Пакистан соңку жылдары ансыз деле АКШ менен бөлүшүп келген чалгын маалыматтарын кыскарткан. Кызыкчылыктардын кагылышы АКШ менен Пакистан 1950-жылдардын башында союздаш болгон. Анда америкалыктар Исламабадга экономикалык жардам көрсөтүп, коопсуздук жаатында кызматташып баштаган. 1959-1970-жылдар аралыгында Пакистан Пешаварга жакын жерде Борбордук чалгын кызматынын базасын түзгөн. Бул жерде Советтер союзунан келген радио кабарларды кармап, угуп турган. 1980-жылдары Ооганстандагы согуштун жүрүшүндө эки өлкөнүн байланышы тыгыз болгон. Пакистандын Тышкы иштер министри Хаваджа Асиф өз өлкөсү АКШ менен мындан ары союздаш эмес экенин айтты Бирок 2001-жылдын 11-сентябрындагы АКШдагы кол салуудан кийин эки өлкөнүн ортосунда кызыкчылыктар кагылышы орун алды. Америкалыктар Ооганстанга аскердик таасирин күчөтүүдө Пакистанды колдонду. Келишим боюнча АКШ чалгындоо үчүн технологияны - угуучу каражаттар, учкучу жок учуучу аппараттарды колдонсо, Пакистан тарап кишилер аркылуу чалгын маалыматтарын жыйнаган. Келишимдин баалулугу мында эле, АКШнын негизиги каршылашы болгон исламчыл согушкерлер Пакистандын түндүк-батыш райондорундагы чек аралаш аймактарда болуп, пакистандык көмөк аркылуу гана аларды жеңүүгө мүмкүн эле. Бул жердеги келип чыккан негизги маселе - Пакистан 1980-жылдары Ооганстанга индиялык таасир үчүн күрөштө бул топторду колдонууну үйрөнгөн. Ошондуктан пакистандык бийлик бул баалуу инструментин жоготууну каалаган эмес. Ооган-пакистан чек ара тилкеси мурдагыдай эле согушкерлердин колунда. Мындай жол менен Пакистан коомчулуктун алдында АКШ башында турган коалициянын Ооганстандагы иш аракетин колдой турганын айтып, иш жүзүндө бул топтор пакистандык чек араны кесип өтүп, Ооганстан менен чек арага жакын уруулар жашаган райондордо тамырлашына шарт түзгөн. Деген менен пакистандыктар уруулар жашаган аймагында "Аль-Каиданын" лидерлерин жок кылуу жана кармоого АКШга чыны менен маалымат берип, көмөк көрсөткөн. Бирок Пакистан Ооганстандагы өзүнүн ишенимдүү кишилери катары колдонгон "Талибандын" бир дагы лидери кармалган эмес. "Талибан" менен маселе Жалгыз гана мындай учур 2010-жылы талибдердин негизги командири Молдо Бирадардын кармалышы болуп калды. Бирок көптөр Бирадардын жок кылынышында пакистандык таасирдүү чөйрөнүн колу болгон деп эсептейт. Анткени ал акырындык менен Индияга жакындап жаткан ооган өкмөтү менен жашыруун тынчтык сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөн деп айтылат. Пакистан АКШга пакистандык талибдер деп аталып жүргөн кыймылдардын бир катар командирлерине - Байтуллах Махсуд жана башкаларына сокку урууга жардам берген. Анткени бул топтор 2007-жылы Исламабаддагы Кызыл мечитке кол салуу болгондон кийин Пакистан өкмөтүнө каршы чыккан. 2014-жылы АКШнын ошол кездеги президенти Барак Обама Ооганстандагы аскерлердин санын кыскартуу тууралуу жарыялагандан кийин, Пакистан чек арадагы коопсуздукту сактоо үчүн уруулар жашаган аймактарында тазалоо операцияларын жүргүздү. Пакистан өзүнүн кызыкчылыктарына коркунуч жаратат делген күчтөрдү Ооганстан менен чек арадан ары сүрүп чыгарды. «Достук манайдагы элементтерге» тийишкен эмес. Пакистандагы ири шаарларда - Кветта, Пешавар, Карачи, ал тургай Исламабаддын өзүндө талибдердин таасирдүү командирлерин көрүүгө болот. Бул кырдаалдан алганда, АКШ пакистандык чалгынчылар тарабынан кандайдыр бир баалуу маалыматтарды алууну эсепке албай деле койсо болот. Ошол эле учурда эки тараптын тең кызыкчылыгына төп келген маалымат болсо дароо кубануу менен бөлүшөт. Пакистан АКШга чыны менен кыйынчылык жарат турган жол - Ооганстанга өткөн кургактагы жолдордун жабылып калышы болор эле. Бирок азырынча Исламабад бул тууралуу эч кандай ишарат да берген жок. Мындан дагы кооптуу жагдайды эксперттер Пакистан АКШда келип жаткан жүктөрдүн транзиттик бажы төлөмүн көбөйтүшү мүмкүндүгүн айтып жатышат. ("Аль-Каида" жана "Талибан" кыймылдары көп өлкөлөрдө , анын ичинде Кыргызстанда террористик уюм катары таанылып, ишмердүүлүгүнө тыюу салынган).