Мақола ба омӯзиши морфемаи омонимии забони англисӣ “-s (-es) ” ва дарёфти муодилҳои тоҷикии он бахшида шудааст. Қайд карда шудааст, ки дар низоми морфологии забони англисӣ панҷ морфема амал мекунанд, ҳарчанд онҳо зоҳиран якранг бошанд ҳам, вазифаҳои грамматикии гуногунро адо менамоянд. Ин омоморфемаи “-s (-es)” мебошад, ки дорои се алломорф аст. Он бо исм омада, шакли ҷамъ месозад ва ба забони тоҷикӣ тавассути “-ҳо”, -он (-вон, -гон, -ён) ифода карда мешавад. Инчунин он бо исмҳои ҷондор ва баъзе дигар исмҳову зарфҳо омада, муносибати соҳибиро ифода мекунад, ва дар ҳолатҳои ҷузъӣ бо баъзе исмҳо омада, онҳоро ба сифат табдил медиҳад ва ба забони тоҷикӣ тавассути бандаки изофии “и”. Морфемаи “-s (-es)” бо феълҳои комилмаъно якҷоя шуда, ба шахси сеюми танҳо, замони ҳозираи сигаи хабарӣ далолат менамояд ва ба забони тоҷикӣ тавассути морфемаи “-ад (яд)” ифода меёбад. Морфемаи “-s (-es) ” ба шакли ҷамъи ҷонишинҳои соҳибӣ низ ҳамроҳ шуда, шакли мутлаци онро бунёд мекунад, ки он ба тоҷикӣ тавассути таркиби “аз они мо”, “аз они шумоён” “аз они онҳо” тарҷума мешавад. Морфемаи мазкур инчунин ба ҷонишинҳои нафсӣ-таъкидӣ замима гардида, шакли ҷамъи онҳоро месозад ва тавассути морфемаи “-он ”-и тоҷикӣ ифода карда мешавад. Дар мақола хусусиятҳои лингвистии морфемаи омонимии «-s (-es)» дар забонҳои муцоисашаванда ба таври васеъ баррасӣ гардидааст.Статья посвящена исследованию омонимичной морфемы “-s(-es)” и нахождению ее таджикских эквивалентов. Указывается, па наличие в английском языке пяти морфем с одинаковым правописанием и произношением, и что первая из этих морфем служит для образования формы множественного числа имен существительных, которая переводится на таджикский язык при помощи морфем «-ҳо», «-он» (гон, вон, ён, он). Показана роль морфемы «‘s» для установления связи между словами, словосочетаниями и даже предложениями, а иногда служит целям адъективизации существительного и соответствует таджикскому изафету «-и»; для указания действия 3-его лица единственного числа, когда соответствует морфеме «-ад» или «-яд» в таджикском языке; для образования абсолютной формы притяжательных местоимений, таких как «ours, yours, theirs и др.» «аз они моён», «аз они шумоён», «аз они онҳо»; для образования формы множественно числа возвратно-усилительных местоимений, что передаются местоимениями худ+ам (ат,аш)+он. В статье подробно раскрываются лингвистические свойства омонимичной морфемы «-s (-es)» в сопоставляемых языках.The article studies the English homonymous morpheme “-s (-es) ” and its Tajik equivalents. There are five morphemes in English with the same spelling and pronunciation, but with different grammatical functions. The homomorpheme “-s (-es) ” has 3 allomorphs. The first morpheme services for a formation of nouns in the plural, it can be expressed by “-ҳо”, -он (-вон, -гон, -ён ) in Tajik. The second one establishes connections between words, word-combinations and even sentences to express possessiveness, which is expressed by izafet “-и” in Tajik, sometimes it transforms nouns into adjectives too. The third morpheme being it combined with notional verbs shows its category, it points to the thirs person singular, which is expressed by the morphemes «-ад» or «-яд» in Tajik. The fourth one forms possessive pronouns like ours, theirs “аз они мо”, “аз они шумоён ”, “аз они онҳо”. The fifth morpheme serves to form the plural form of reflexive intensifying pronouns худ+ам ( ат,аш)+он. The linguistic properties of “-s (-es) ” in both languages are disclosed in details.
морфемаи омонимӣ, шахси сеюми танҳо, омонимичная морфема, множественное число существительных, притяжательный падеж, третье лицо единственного лица, абсолютная форма притяжательного местоимения, возвратно-усилительное местоимение