Дар мацола муҳацциц цаҳоншиносии шоири орифи форсу тоцик дар асри XVII-ибтидои асри XVIII Имлои Бухороӣ ва шарҳи муҳимтарин аркони ахлоци инсониро дар газалиёти ӯ баррасӣ намудааст. Муҳацциц дар асоси нусхаҳои мухталифи девони шоир, ки дар Китобхонаи миллии Тоцикистон ва муассисаҳои дигари таълимию илмии Тоцикистон маҳфузанд, инчунин дар асоси таҳлили абёти алоҳидаи газалиёти ӯ баёни афкору эҳсоси ишци ирфонӣ ва цаҳоншиносии шоирро муцаррар намуда, бардоштҳои вайро дар шинохти ҳацицати зиндагонӣ, фалсафаи ҳузури инсон дар цаҳони омадушуд, шеваҳои тарбияи маънавии инсони комил ва роҳҳои расидан ба мацоми бузурги инсонӣ, дурӣ аз муҳаббати олам ва меҳру ихлос ба дӯстиву рафоцати инсон шарҳу тавзеҳ додааст. Дар асоси ин муаллиф ба чунин хулоса расидааст, ки дар газалиёти Имло бо абёти зиёде мувоцеҳ мегардем, ки дар ощо ин шоири ориф аз мавцеъ ва дидгоҳи худ муносибаташро ба цаҳони ҳастӣ ва зиндагиву муносибати байни инсонҳо ва меъёрҳои ахлоцу маънавият дар цомеаи инсонӣ бо таври шевову равон баён кардааст.В статье автор анализирует мировоззрение персидско-таджикского поэта-мистика XVII-начала XVIII вв. Имло Бухорои и его комментарии, которые даны к важнейшим основам человеческой морали в его газелях. На основе различных копий диванов поэта, хранящихся в Национальной библиотеке Таджикистана и других образовательных и научных учреждениях Таджикистана, а также на основе анализа отдельных строк из его газелей автором исследованы взгляды и чувства поэта по отношению к мистической любви, определены основы его мировоззрения. Наряду с этим в статье проанализированы идеи Имло Бухорои о познании истин жизни, философии нахождения человека в бренном мире, способы духовного воспитания совершенного человека и путях достижения степени великого человека, а также об отречении от любви к материальному миру и о дружбе и любви между людьми. На этой основе автор заключает, что в творчестве Имло встречается множество бейтов, в которых этот поэт-мистик со своей позиции и своеобразной точки зрения в изысканной и слаженной манере отражает свое отношение к материальному миру, к жизни и взаимоотношеням между людьми, а также к нормам морали и духовности.The author analyzes outlook the of Persian-Tajik poet-mystic of the XVII-the early XVIII the centuries Imlo Bukhoroi and his comments to the most important foundations of human morality that reflected in his ghazels. On the basis of different copies of the poet ‘s divan, preserved referring to in the National library of Tajikistan and other educational and research institutions of Tajikistan, and based on the analysis of some lines from his ghazels the author explored the views and feelings of the poet towards mystical love, defines the basis of his worldview. Along with this, the article analyzes the ideas Imlo Bukhoroi on the knowledge of the truths of life, philosophy of being in the mortal world, the ways of the spiritual education of the perfect person and how to achieve a degree of a great man, and the renunciation of love for material world, on friendship and love between people. On this basis the author concludes that there are many bayts in the work of Imlo, in which the poet-mystic from their position and peculiar point of view with sophisticated and coordinated manner reflects his attitude to the material world, life and relationships between people and the norms of morality and spirituality.
имло, цаҳоншиносӣ, газель, мораль, мировоззрение, этические взгляды, духовное воспитание