mbl.is | 26.11.2004 | 13:07Borða fisk í raspi á aðfangadagHjónin Viera og Pavel Manásek halda jólin með tékknesku ívafi og baka til dæmis sérstaka jólaköku sem borðuð er með smjöri, sultu og hunangi. Viðtal við þau hjónin er meðal fjölbreytts efnis í 96 síðna jólablaði sem fylgir Morgunblaðinu á morgun. Hjónin Viera og Pavel Manásek frá Tékklandi hafa búið á Íslandi frá árinu 1991 og halda jól með tékknesku ívafi. Bæði eru lærð orgelleikarar og hafa fengist við margvísleg verkefni hér á landi tengd tónlist, bæði á höfuðborgarsvæðinu og úti á landsbyggðinni þar sem þau bjuggu fyrstu árin eftir komuna til landsins.„Ég baka kökuna á Þorláksmessukvöldi og við borðum hana á aðfangadagsmorgun og fram eftir degi,“ segir hún. „Stundum elda ég súpu í hádeginu og við borðum kökur og smákökur líka en aðalmáltíðin er um kvöldið.“Jólakakan, á tékknesku Vánocka – sem er smækkunarending á tékkneska orðinu „jól“, er vinsæl á borðum Tékka á jólunum. Kakan er reidd fram með smjöri, sultu og hunangi, sem smurt er ofan á kökusneiðarnar og með þessu er drukkið kaffi, te eða heitt kakó.Tékkar eru kaþólskrar trúar og borða ekki kjöt á aðfangadag. Þar er til siðs að borða vatnakarfa á aðfangadagskvöld og hafa Viera og Pavel haldið þann sið eftir að þau fluttu til Íslands. Fiskurinn er skorinn í hæfilega litla bita, velt upp úr raspi og pönnusteiktur og borinn fram með kartöflusalati.Kalkúnninn er hins vegar uppáhaldsmatur Vieru á jólunum og hann er gjarnan hafður í matinn á jóladag og síðan snæddur fram eftir jólum. Tékkar hafa líka oft reykt svínakjöt á jólum líkt og tíðkast á Íslandi, með öðruvísi meðlæti þó, s.s. „soðnum hveitibollum“.Spila í aðfangadagsmessu í Seltjarnarneskirkju Viera hafði í nógu að snúast þegar hún tók á móti blaðamanni fyrir skemmstu enda voru fram undan tónleikar hjá henni í tengslum við áttunda stig í söngnámi sem hún er að ljúka frá Nýja Tónlistarskólanum undir handleiðslu Alinu Dubik söngkonu. „Svo byrja ég að hugsa um jólin strax og það er búið,“ sagði hún. Að nógu er að huga á aðventunni, en Viera er organisti í Seltjarnarneskirkju og spilar undir í aðfangadagsmessu. Undirbúningur jólanna hjá Vieru er með hefðbundnu sniði og eitt af því sem huga þarf að er smákökubakstur. „Ég geri alltaf 6–7 tegundir af smákökum. Ég baka ekki mikið af „þurrum“ smákökum heldur kökur með fyllingum og ýmsu skrauti,“ segir hún.Viera býður blaðamanni og ljósmyndara upp á tékkneska jólaköku í lok viðtalsins og reiðir fram með henni rjúkandi kaffi sem hún lagar upp á gamla mátann í mokkakönnu. Krakkar þeirra Vieru og Pavels, Elísabet og Kristófer, kunna vel að meta baksturinn hennar mömmu og blaðamaður stenst ekki mátið og fær sér aðra sneið. Virkilega bragðgóð kaka og alls ekki of sæt, eins og tamt er stundum um íslenskan jólabakstur.Jólakaka (Vánocka)½ kg hveiti110 g smjör110 g sykur11 g þurrger (eitt bréf) eða lifandi ger (ca. 40 g)2 eggjarauður250 ml mjólk (volg)1 tsk vanillusykur35 g möndlur20 g rúsínur5 g saltegg til að smyrja kökuDeigið má gjarnan útbúa daginn áður en bakað er úr því. Öllu hráefninu er blandað saman og deigið hnoðað og látið hefast í 5–6 klst. Ef notað er lifandi ger er því blandað saman við sykur og volga mjólk þar til það hefur leyst upp og síðan er afgangnum af hráefninu blandað saman við og deigið látið hefast í 5–6 klst. Mælt er með því að fólk noti lifandi ger í stað þurrgers ef kostur er, en baksturinn verður mun betri fyrir vikið og þéttleiki brauðsins mun meiri. Því miður hefur reynst erfitt að fá lifandi ger á Íslandi í gegnum tíðina.Að því búnu er deiginu skipt upp í níu jafn stóra hluta sem eru mótaðir í jafn langar lengjur og þær látnar hefast áfram í 10–15 mínútur áður en byrjað er að vinna með deigið. Fyrst er fléttað úr fjórum lengjum og þær settar á smjörpappír og rönd gerð eftir endilangri fléttunni með fingrunum. Þá er fléttað úr þremur lengjum og þær settar ofan á fyrstu fléttuna og rönd gerð ofan á hana einnig. Að lokum er fléttað úr tveimur síðustu lengjunum og þær lagðar ofan á. Þá er penslað með eggi og skreytt með möndlum. Kakan er bökuð við 200°C hita í 15 mínútur og síðan lækkað í 170°C og bakað áfram í 30 mínútur til viðbótar. Ágætt er að setja pinna í deigið, í endana og miðju, til að tryggja að kakan haldi formi sínu á meðan hún bakast. Jólakakan er borin fram með smjöri, sultu og ef til vill hunangi.Kryddlögur:100 g smjör½ tsk salt2 tsk paprikuduft½ tsk nýmalaður pipar½ tsk kúmen½ tsk rósmarín (þurr)½ tsk salvía (þurr)hrært saman í litlum pottiFylling:200 g fínt brauð1 dl mjólk2 egg1 rauð paprika fínt söxuðnýmalaður pipar1 rauðlaukur, saxaður1 tsk rósmarín (þurr)steinselja söxuðsalt150 g beikon½ tsk paprikuduftöllu blandað samanLátið kalkúninn þiðna vel og saltið innan sem utan. Setjið fyllinguna inn í kalkúninn og berið kryddlöginn vandlega á með pensli. Saumið fyrir svo fyllingin haldist í fuglinum.Forhitið ofninn í 220ºC. Setjið örlítið af olíu í steikarpottinn/ á plötuna og steikið kalkúninn í ofninum í u.þ.b. 30 mín. Þá er hitinn lækkaður í u.þ.b. 140–50ºC og kalkúnninn vökvaður með soðinu á u.þ.b. 15–20 mínútna fresti og vatni bætt í soðið eftir þörfum svo það rétt þeki botninn á steikarfatinu. Eldunin tekur um 4–5 klst. (40–50 mín á hvert kíló). Kjötsoðið má síðan nota í sósu þegar kalkúnninn er tilbúinn.Til baka - Prenta frétt - Senda frétt - Senda á Facebook - bb.is | 28.10.16 | 16:59