Jökulvötn | Náttúrufræðistofnun Íslands
Jökulvötn
Nýr flokkur, tillaga. C1.9 Icelandic glacier-fed lakes; fjörubelti – littoral zone: C3.64 Exposed unvege­tated freshwater lake sands and shingles.
Mynd: Hilmar J. Malmquist
Blávatn í gíg Oksins. Horft er í suður af norðanverðum gígbarminum efst á Okinu. – A lake formed by glacier retreat in the newly exposed top crater of mount Ok, western Iceland.
Jökulsárlón við rætur Breiðamerkurjökuls. – A proglacial lake in front of a glacier in southern Iceland.
Djúp og grunn vötn rík af svifaur (jökulskotin), ýmist við rætur jökla eða á rennslisleið jökuláa. Til vistgerðarinnar teljast sporðlón, jökullón, jökulker, vötn sem myndast í gígum þegar jökulhetta bráðnar, svo og miðlunar- og veitulón. Lífsskilyrði eru alla jafna erfið, einkum vegna svifaursins sem takmarkar ljós til frumframleiðenda bæði á botni og í svifi. Einnig hafa vatnsborðssveiflur með tilheyrandi tilfærslu á ljóstillífunarlagi neikvæð áhrif á lífsskilyrði frumframleiðenda í fjörubelti. Vistkerfin geta verið ung og framvinda því skammt á veg komin og tegundasamsetning fábreytt.
Óþekktur á landsvísu. Æðplöntur eru ekki til staðar eða sjaldgæfar, hins vegar eru botn- og sviflægir kísilþörungar algengir í fjörubeltinu. Einnig koma þráðlaga grænþörungar og mosar fyrir á steinum í fjöruborðinu.
Í stærri vötnum er harður botn, gjarnan fíngert set (leir og silt), ásamt sandi og möl.
Styrkur fosfórs (P) er hár, en styrkur niturs (N) er yfirleitt lágur. Rafleiðni vatns er tiltölulega lág og sýrustig (pH) er svipað því sem þekkist í öðrum íslenskum vötnum.
Vötnin koma fyrir á öllum miðlunargerðum, að mýravötnum undanskildum (3500).
Fuglalíf á náttúrulegum jökulvötnum er víðast hvar afar lítið, en við sum þeirra fellir mikið af gæsum flugfjaðrir og lómar (Gavia stellata) verpa allvíða. Fyrstu árin eftir myndun miðlunar- og veitulóna skolast út mikið af næringarefnum og er því nokkurt fuglalíf þar á þeim tíma, einkum hávellur (Clangula hyemalis).
Finnst á há- og láglendi, við rætur jökla og á rennslisleið jökuláa.
Útbreiðsla jökulvatna. Flatarmál er um 541 km2, sem er um 29% af heildarflatarmáli stöðuvatna. – Glacier-fed lakes are only found in association with glaciers. Their total area is estimated 541 km2 (29% of Icelandic lakes).