Frakkar mótmæla efnahagsaðgerðum Macrons —109 handtekin í París 1. maí | Kvennablaðið
Í frásögn stærstu fjölmiðla er frásögnin með þeim hætti að um 1.200 svartklæddir mótmælendur, svokölluð „black-block“ eða svartblokk, hafi hleypt upp annars friðsamlegum mótmælum verkalýðsfélaga í París á 1. maí. Meðlimir svartblokkarinnar hafi brotið rúður verslana, kveikt í búlum og valdið öðru eignatjóni. Úr þeim hópi hafi 109 verið handtekin. Þegar þetta er skrifað, að morgni miðvikudagsins 2. maí, voru þau enn í haldi lögreglu.
Fulltrúar verkalýðsfélaganna segja að þátttakendur í þeirra hluta mótmælanna hafi alls verið 55.000. Lögregla segir að þau hafi verið um 20.000.
Þetta sem alls staðar heitir efnahagsumbætur
Hin sameiginlega víglína svartblokkarinnar og verkalýðsfélaganna snýr að yfirvofandi „efnahagsumbótum“ sem forseti landsins, Emmanuel Macron, hefur boðað. Breytingar á vinnulöggjöf eiga að gera fyrirtækjum auðveldara um vik að ráða og reka starfsmenn, og fjölga sjálfstætt starfandi einyrkjum í hagkerfinu. Þá hefur Macron boðað þrengri skilyrði fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta. Yfirlýst markmið með breytingunum er aukin skilvirkni og hagvöxtur í hagkerfinu í heild.
Macron sjálfur ver stefnuna með skírskotun til Norðurlanda, þar sem auðvelt sé að reka og ráða starfsfólk, en ríkið tryggi fólki framfærslu á milli starfa. Ljóst þykir þó að fyrir fjölda launafólks fela breytingarnar í sér aukna óvissu og minna atvinnuöryggi.
Að sama skapi hefur Macron boðað herta innflytjendastefnu, meðal annars hraðari framkvæmd brottvísunar þeirra sem landið synjar um alþjóðlega vernd.
„Forseti hinna ríku“
Óeirðalögregla í París skýtur táragasi að mótmælendum, 1. maí 2018.
Macron, sem starfaði við fjárfestingarbanka áður en hann var kjörinn forseti, er nú uppnefndur „forseti hinna ríku“ innan vinstrisins. Mótmæli gegn stefnu hans hófust þegar daginn eftir að hann tók við embætti, enda segist hann sjálfur með boðuðum efnahagsaðgerðum aðeins vera að fylgja eftir því sem hann hafi heitið frá upphafi. Mótmæli hafa færst í aukana síðustu vikur. Tugþúsundir verkamanna, opinberra starfsmanna og stúdenta tóku síðast þátt í mótmælum gegn stefnu stjórnvalda þann 19. apríl.
Meðal skotmarka svartblokkarinnar í 1. maí-mótmælunum voru McDonalds-veitingastaður og Renault bílaverkstæði. David Le Bars, talsmaður stéttarfélags lögreglumanna, sagði í sjónvarpsviðtali að lögreglan hafi kosið að eftirláta hópnum að valda eignatjóni, til að forðast það tjón á fólki sem hefði getað átt sér stað ef til átaka hefði komið milli hópsins og lögreglunnar. Þó beitti lögregla bæði vatnsbyssum og táragasi gegn mótmælendunum.
Maí 1968
Ljósmynd götuljósmyndarans víðfræga, Henri Cartier-Bresson sýnir eitt hinna fjölmörgu slagorða sem spruttu fram á veggjum Parísar í maí ’68: „Njótið án hindrana“.
Það má þó heita lágmarkskurteisi að mótmæli séu harðari í París en víða þennan maí, enda eru nú 50 ár liðin frá þeim afdrifaríku atburðum í París, sem enn hefur ekki náðst sátt um hvernig skuli túlka eða nefna: sem uppreisnina 1968, stúdentaóeirðirnar 1968, mótmælin 1968. Þannig heitir franska Wikipedia-færslan einfaldlega „Mai 68“, sú enska „May 1968 events in France“, sú ítalska bara „Maggio francese“ —franski maí.
Vinstrisinnaðri fylkingar innan verkalýðshreyfingarinnar og víðar hafa raunar vonast eftir að hálfrar aldar afmælið geti orðið Frökkum innblástur til harðari mótmæla gegn efnahagsaðgerðum Macron-stjórnarinnar en annars.
Segja má að atburðarásin í maí 1968 hafi hafist 2. maí, þegar frönsk stjórnvöld brugðust við deilum sem varað höfðu mánuðum saman, á milli stjórnenda og nemenda við Nanterre-hluta Parísarháskóla, með því að loka skólanum. Þann 6. maí tóku yfir 20.000 námsmenn og háskólakennarar þátt í mótmælagöngu gegn valdatöku lögreglunnar í háskólanum. Lögregla brást við með offorsi, valdbeitingu og handtökum. Þann 7. maí slógust menntaskólanemar í lið með mótmælendum, og mánudaginn 13. maí boðuðu tvö af stærstu verkalýðsfélögum landsins til eins dags allsherjarverkfalls. Yfir milljón manns tók þátt í mótmælagöngu í París þann dag. Lögreglan hélt sig fjarri.
Svo fór að Georges Pompidou lýsti því yfir að skólinn yrði opnaður að nýju og þeim mótmælendum sem teknir voru til fanga í mótmælunum yrði sleppt.
Mótmælin sem stöppuðu nærri byltingu
Þar með linnti mótmælunum aftur á móti ekki. Þegar Parísarháskóli var opnaður á ný tóku stúdentar vald yfir byggingum skólans og lýstu því yfir að hann væri lýðháskóli og heyrði ekki undir annað vald en sjálfan sig.
Í kjölfarið hófust viðlíka mótmælaaðgerðir og valdatökur í verksmiðjum víða um Frakkland og breiddu hratt úr sér: þann 16. maí höfðu verkamenn tekið yfirráð í yfir 50 verksmiðjum í eigin hendur. Þann 17. maí voru 200.000 manns í verkfalli. Þann 18. maí tóku tvær milljónir þátt í verkfallinu og vikuna í kjölfarið alls 10 milljónir manna, eða tveir þriðju hlutar alls vinnuafls í landinu.
Aðgerðirnar voru hvorki leiddar af verkalýðsfélögum né voru settar fram tilteknar, afmarkaðar kröfur um kjarabætur eða önnur samningsatriði, heldur djúpstæðari breytingar á frönsku samfélagi og stjórnmálum. Ráðamenn í Frakklandi óttuðust byltingu. Um framhaldið og hið alþjóðlega samhengi má lesa á öðrum vettvangi. Hvaða augum ber að líta þessa atburði markar enn megin-átakalínu í frönskum stjórnmálum: hægrið vill segja skilið við það sem það nafnir arfleifð ársins 68, vinstrið vill sýna þeirri arfleifð tryggð, en tekst á um með hvaða hætti.
Merki: 1. maí • anarkistar • Efnahagsmál • Frakkland • Mótmæli • París • svartblokk
„Í mínum huga kom ekki til greina að vinna fyrir Baug, ég hafði fylgst með þessum mönnum og vildi ekki vinna með þeim. Allt sem þeir snertu, til dæmis Hard Rock og Pizza Hut, fór til fjandans,“ segir Þórarinn Ævarsson