Ağır ağır ölürler yolculuğa çıkmayanlar, okumayanlar,
müzik dinlemeyenler,
gönlünde incelik barındırmayanlar.
Ağır ağır ölürler
alışkanlıklarına esir olanlar,
her gün aynı yolları yürüyenler,
ufuklarını genişletmeyen ve değiştirmeyenler,
elbiselerinin rengini değiştirme riskine bile
girmeyenler,
bir yabancı ile konuşmayanlar...
31 Ağustos 2013 Cumartesi
Elazığ, Harput (Eski Elazığ) , Mamurat’ül Azizi, El- Aziz
Harput'tan Elazığ
Büyük doğu seyahatim
en lezzetli yerlerinden biriydi. Keban yolunda bir bağ evinde yiyerek,
içerek, damda yatarak ve türkü söyleyerek geçti günlerim.
Bahçeden topladıklarımızla yaptığımız yemekler, kuyudan
gelen buz gibi su, zaman zaman hazar gölünün manzarası ve daha neler
neler…gelin şu söylediğimiz türkülere beraberce bir göz atalım derim J
Elazığ’da Müzik Türküler
Klasik türk müziği enstürmanları ile icra edilen Harput türküleri pek meşhurdur. Kürsübaşı
gecesi denilen bu meclislerde mahalli
türküler okunur. Meşk akşamları da denilen bu gecelerde muzikinin yanında
öncelikle dargınlar barıştırılır, istişare ve yardım hususları halledilip
sonrasında ikramlar başlar ve bunlarda muhabette cila olur. Fasıl şeklinde
gerçekleştirilen meşkler “Harput peşrev”i ile
başlayıp, türkülerle devam eder.
“Kar mı yağmış şu
Harput’un başına”, “Mamoş”, “Burası Huş’tur” yörenin önemli türkülerden
bazılarıdır. Harput’tan Yemen’e giden askerler için yazılan “Burası Huş’tur”
türküsü yörenin en çok bilinen ama yöreye ait olduğu bilinmeyen türküsüdür.
Harput türkülerinde Türk müziğindeki bir çok muhtelif makamında
eserleri mevcuttur. “Türk” müziği
içerisinde Harput’un önemli bir yeri vardır. Çünkü Harput müziğinin nev-i şahsına münhasır yapısı Türk müziği için
başka bir ahenktir.
“ Hüseynik’ten çıktım şeher yoluna
canağrısı tesir
etti koluma
yaradanım merhamet
et kuluma
yazık oldu yazık şu
genç ömrüme
bilmem şu feleğin
bana cevri ne ? ”
Elazığ beyaz biberi
Elazığ’ın kendi biber tohumundan ince kabuklu, etli,
lezzetli dolmalık biber çeşidi… 4. ayda sediri (biber fidesi) dikilir, 2 ay
sonra mahsulunu verir. Bu biberler taze olarak yendiği gibi ayni zamanda
kışında kullanılmak üzere kurutulur.
Hazar Gölü
Valla ne diyim ben burda böyle bir göl olduğunu unutmuşum
hatta sanırım bilmiyordum. Manzarası, suyu, rengi gerçekten görülmeye değerdi.
Kenarımdaki yazlık evler, bahçeler, serinlik
ve sakinliğide hep orda kalma hissiyatı uyandırıyordu. Sanırım Elazığ’a
tekrar gidersem kalmak isteyeceğim yer Hazar gölü kıyıları olur.
Kahvaltı
sac ocağımız ve enfes biber kavurması
Biber kızartması
Elazığ biberi ilk önce delinip içine tuz konulur. Yöre
tereyağında kızartılır. Daha sonra üzerine kabuğu doğranmış domates ilave
edilip beraberce pişirmeye bırakılır. Piştiği tavada servis edilir.
Patila
Elle açılan yufka gözleme gibi patatesli, kıymalı, çökelekli
hazırlanır. Tereyağı ve sütle hazırlanan sos pişmeden önce patilalara sürülür.
Pişenler üstüste konulup dilimlenerek servis edilir.
Fasulye kavurması
Taze fasulye önce haşlanır sonra tereyağında soğanla
kavrulup üzerine yumurta kırılarak servis edilir.
Kuru biber kavurması
Yazdan doğranıp kurutulan biber kışın haşlanıp süzüldükten
sonra tereyağında haşlanarak servis edilir. soğanlı ve salçalı tarifide
mevcuttur.
Elazığ’da yemekler
Yediğim her şey fazlsıyla
lezzetliydi. Bunda iki ana neden var birincisi kaldığım evdeki Nilgün hanımın el mahareti diğeride Elazığ’ın sebzesi
meyvesi, suyu… bir de her şeyi pişirdiğimiz sac ocağınıda unutmamak gerekir.
Elazığ'da akşam soframız
Erişte çorbası
Un, su ve tuzla tutulan sert
hamurdan yapılan erişte, kışlık kavurma, domates salçası ve kuru nane ile
yapılan bir erişte çorbası
Taze sebze dolması
Mevsim sebzeleri, yağlı kıyma ve bulgurla yapılan dolmanın içinde
çekilmiş kuru Elazığ yeşil biberi muhakkak konuluyor.
Sırın
Yufka ekmekler rulo haline getirilip bir parmak kalınlığında
kesilip tepsiye dizilir. Üzerine az sarımsaklı yoğurt dökülüp beklenir. Daha
sonra yakılmış Elazığ tereyağı eklenir.
Harput köftesi (iri köfte)
Ince bulgur, reyhan, Elazığ acı kuru yeşil biberi, soğan,
yağsız kıyma ve kıyılmış maydanoz beraberce sui le yoğrulur. Nohuttan büyük köfteler haline
getirilip salçalı terayağlı az suda pişirlir. Ayni zamanda da haşlanmadan da tüketiliyor.
Üfeleme
Yufka ekmek üfelenip bekler diğer tarafta haşlanmış tavuk
suyuyla ekmekler ıslanır. daha sonra tereyağı yakılır ve içine haşlanan
didiklenen tavuklar ilave edilip, ekmekelerin üzerinde servis edilir.
Gömme
Elazığ ev yufkası kat kat açılır ve her kata kışlık
kavurmalı iç konulur. Yaklaşık 15- 20 kat bu işlem devam eder. Üzerine teyeyağı
eklenip fırında pişirip servis edilir.
Dilim dolma
Kıyma nın içine acı biber ve tuz ile yoğrulur. Ufak ufak
köfteler haline getirilir. Patlıcan küp küp kızartılır ve içine hazırlanan
köfteler konulup elle skılır ve tencereye konulur. Üzerine domates ve biber
konularak pişirilir.
Süslü fidoş
Patlıcan kızartılır hazırlanan köfteler domates ve biberle
topside fırınlanır. islim kebabının köfteli hali denebilir.
Elazığ içli köfte
Yağlı kıyma kavrulur.
Içine tereyağı, bol soğan ilave edililir. En son baharatlari salça ve ceviz
içine eklenir. diğer yanda yağsız kıyma ve ince bulgur yoğrulur ve ceviz
büyüklüğünde parçalar koparılıp ortasına kavrulan kıymadan konulup kapanır.
Tereyağlı, salçalı az suda haşlanarak suyu ile beraber servis edilir.
Nohutlu köfte
Nohut el değirmenin de çekilir. Sonra sıcak su ile açılır.
Reyhan, soğan, salça ve bulgurla yoğrulur. Sonra iri köfteler suda haşanır ve
tereyağı ile servis edilir.
Söğültme
Közlenmiş patlıcan daha sonra sarımsak ve tereyağında on beş
dakika daha kavrulup servis edilir.
Soğan dolması
İri soğanlar haşlanır. Kıyma ince bulgur ve bahartlar
yoğrulup elle sıkılır. Sıkılan köftelere haşlanan soğanlara sarılır ve
tencereye dizilir. Salçalı su ile pişmeye bırakılır. Son 10 dakika da suda
bekletilen sumak süzülerek eklenir ve pişirilip servis edilir.
Tepsi balcanı
Patlıcanlar küp küp kesilip kızartılır. Kızaran
patlıcanların yarısı tepsiye dizilir. Üzerine domates biber eklenir. Diğer
yanda kıyma, soğan, karabiber tuz yoğrulup domateslerin üzerine serilip tekrar
domates biber ve en üstede patlıcanlar dizilir. 1 çay bardağı su ile
fırınlanır.
Peynir Ekmek
Taze yağlı koyun peyniri 1 gün bekletilir. Şekerle karışan
peynir fırına yollanır. Fırıncı lavas ekmek hamuruna pide haline getirip servis
edilir.
Dutunu
Dut kurusu dibekle dövülür ve elenir. Daha sonra acı badem
suda haşanıp tatlandırır ve dutu ununu beraber kat kat tenekelere dizilir.
Özellikle kışın kat kat çıkarılıp yenilirdi.
Taş ekmeği
Hazırlanan akıtma hamuru tek tek ve çok ince kızartılır.
Kızaran akıtmalar üst üste konulurken arasına ceviz ve tereyağı eklenir. ve
şerbetle servis edilir. eskiden taş üzerinde yapıldığı için ismi taş ekmeği
olarak bilinir.