Eğitim sisteminde sürekli yapılan değişikliklerin yarattığı karmaşa yetmezmiş gibi uyumlaştırıcı olması gereken kontrol ve denetim sisteminde yapılan değişikliklerle durum içinden çıkılmaz bir hal almıştır. Eğitimin hizmet ve kalitesinin, ilkeli olmaya, kuralları olan davranışlara, eşit, adil uygulamalara ihtiyacı vardır.
Eğitim örgütleri toplumun refahı amacıyla kurumsallaştıkları için sistemi düzenleyen uygulamaların demokratik, eşit, özgür, insan onuruna yakışır ve tarafsız olması önceliklidir.
Cumhuriyet dönemine baktığımızda;
1924’te Atatürk’ün daveti üzerine Türkiye’ye gelen eğitim bilimci John Dewey raporunda eğitim müfettişlerinin sistemin içindeki önemini ve yetiştirilmesiyle ilgili önerileri dikkate alınmıştır.İlk olarak ‘’Tedrisat Müfettişlerinin Vazifesine Dair Talimat’’ aynı yıl yürürlülüğe girmiş.
1927’ te Tedrisat Müfettişleri Talimatnamesinde ilkokulda en az beş yıllık öğretmenlik, kıdem ,deneyim sahibi olmak ön şartıyla ilk atama koşulları ilk olarak belirlenmiş.
1928 de Bakanlıkça hazırlanan yazılı ve sözlü sınav getirilmiş eğitim psikolojisi, sosyolojisi konularında sunu, uygulamalı bir ilkokul teftişi ve ders anlatımı sonuçlarına göre seçim yapılıyormuş.
1929’ da İlk Tedrisat Müfettişler Rehberinde ise özel ilgi yetenek ve kurumsal uygulamalarda ciddi bir öğrenim olması gerektiğiyle ilgili kişisel ve mesleki nitelikler olması gerektiğine dikkat çekmiş.
1938’de bu talimatnameye ilköğretim müfettişi olabilmek için Gazi Terbiye Enstitüsü ve yabancı bir ülkede denk okul mezunu olma koşuluyla çıta yükseltilmiş.
1945’ te staj yönetmeliği getirilmiş.
1961’de İlköğretim ve Eğitim Temel Kanuna göre bakanlık mesleki kıdem, idarecilik deneyimi gibi liyakat sahibi adayları yetiştirilecek kurslar düzenleyerek başarılı olanları atama koşulu getirmiş.
Her geçen yıl daha önemsenmiş, nitelikli kadrolar yaratmak adına çalışmalar yürütülmüş ve adil, objektif seçme koşulları oluşturulmuş.
Anayasa ya göre ‘’Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılâpları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.” ifadesi, denetimin yani Millî Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu’nun görev ve sorumluluğunun ne kadar büyük olduğunu ortaya koymaktadır.
Bugüne geldiğimizde ise…
Eğitimde çağdaş bilim esaslarından uzaklaşırken maarif müfettişliğinde ‘’muin’’liğe doğru kayıyoruz sanki…
2010’ a kadar’’ ilköğretim müfettiş’’ i ve ‘’bakanlık müfettişi’’ olarak çalışmaya devam ederken daha sonra bana bakanını söyle sana kim olduğunu söyleyeyim şeklinde ünvan değiştirilmiştir.
Baskı politikasının adı;
“eğitim müfettişi”, ‘’eğitim denetmeni” ,’’maarif müfettişi’’ olmuştur.
Cumhuriyet döneminde eğitim sistemi içerisinde son derece önem taşıyan kariyer mesleği giderek değerinin ve imajının yitirildiği gözler önüne serilmiştir .Ne yazık ki ‘’liyakat’’ ı değil ‘’ mülakatı’’ atama kriteri haline getiren bakanlığın eğitim politikaları siyasi iktidarın ufkundan öteye değildir.
Yapılan mülakatla hangi yeteneği, hangi ikna kabiliyetini, hangi davranışların mesleğe uygunluğunu, fiziki görünümü ve liyakatı kim neye göre seçti?
Sözde kaybedeni olmayan bir sınav görüntüsüyle yandaş sayıya eşdeğer kadro yaratmak!
Zaten sizin harcınız olduğunu defalarca gördük...
Bir uzmanlık alanı olan müfettişliği, ‘’ kendi zihniyetinden önceliği’’ koyarak atamak; gerçekten alanında yetişmiş kişiler sistemin dışında bırakıldığı gibi müfettişliğin eğitim sistemi içinde olması gereken işlevinden de uzaklaştırmaktadır.
Ancak süreç hayırlara vesile olacaktır.
Ebru Sungar