–
Sandal ağacını ilk gördüğümde vuruldum. Onüç yıl önce Beydağlarında bir araştırmadayken karşıma çıktı. Yağmurlu bir havaydı. Saptığımız patikalardan birinde kuşları dinlemek için bir an durmuştuk. Araçtan indiğimizde turuncu gövdeli bir ağaç gördük. Gördük de gözlerimize inanamadık. O nasıl bir renkti öyle? Sağolsun yağmur da iyice parlatmıştı. Tupturuncu olmuştu. Gözlere şenlik! O gün biraz daha ilerlediğimizde tarlalardan birinde kenar çiti olarak sandal ağacı kullanıldığını gördük. O zaman bu güzelim ağacın çit olarak kullanılmasına bir türlü anlam verememiştim. Kesilmiş dalları etrafa saçılmıştı. Küçücük bir dalını yanıma aldım ve yıllarca oradan oraya yanımda taşıdım.
Latincesi Arbutus andrachne olan sandal ağacı tüm Akdeniz ve Ege kıyılarında yaygın. Genellikle başka ağaçlar arasında birbirlerinden az ya da çok mesafeli büyürler. Sanki kızılçam ve makilerin arasına buraları renklendirmek için serpiştirilmiş gibi görünürler. Ancak yoğun oldukları yerler az da olsa hala var. Bunlar arasında en sık oldukları alanlardan biri Datça yarımadasının kuzey yamacı. Bütün bir yamacı turuncu ve yeşile boyalı düşünün. Yamacın diğer yanıysa masmavi deniz. Sandallı bu yamaç Türkiye’nin en özel yerlerinden birisi.
Sandal kocayemiş (ya da dağ çileği) ile akraba ama ne yazık ki meyveleri o kadar tatlı değil. Oysa ki tam da meyvelendiği mevsimdeyiz. Turuncu-kırmızı yemişler bu zamanlarda dallardan irice kirazlar gibi sarkıyorlar. Yememek için insan kendini zor tutar. Sandalın yaprakları ise orman güllerininki gibi kalın ve mumsu bir tabakayla kaplıdır. Akdeniz güneşine karşı kendini başka nasıl koruyabilirdi ki?
Gövdesi ve dalları pürüzsüzdür sandalın. Dokunduğunuzda kadife hissi verir. Turuncu kabuk gövde ve dallar kalınlaştıkça plakalar halinde kıvrılarak soyulur. Taze kabuk önce gri, daha sonra turuncu renk alır. Zaman zaman bazı ağaçlar üzerinde kuru dallar da görürsünüz. O zaman parlak turuncu ile donuk grinin oluşturduğu kontrasta hayran kalırsınız. Kendinizi, yaşam ve ölümün böylesi güzel ve uyumlu bir şekilde içiçe olduğunu düşünecek kadar bile kaptırabilirsiniz.
Gözleriniz turuncu gövdeli bu ağaçlara karşı alarmda olsun. Makilik alanlarda hemen göze çarptığını fark edeceksiniz. Görürseniz durun ve yanına gidip bir sarılın. Sarılmışken yanağınızı kadife kabuğuna sürmeyi sakın unutmayın.