1 Kemal Tahir _ Yol Ayrımı Kitaplar, uygarlığa yol gösteren ışıklardır. UYARI: Kitap sevenlerin yeni buluşma noktasından herkese merhabalar... Cehaletin yenildiği, sevginin, iyiliğin ve bilginin paylaşıldığı yer olarak gördüğümüz sitemizdeki tüm e-kitaplar, 5846 Sayılı Kanun'un ilgili maddesine istinaden, engellilerin faydalanabilmeleri amacıyla ekran okuyucu, ses sentezleyici program, konuşan "Braille Not Speak", kabartma ekran vebenzeri yardımcı araçlara, uyumluolacak şekilde, "TXT","DOC" ve "HTML" gibi formatlarda, tarayıcı ve OCR (optik karakter tanıma) yazılımı kullanılarak, sadece görmeengelliler için, hazırlanmaktadır. Tümüyle ücretsiz olan sitemizdeki e-kitaplar, "Engelli-engelsiz elele"düşüncesiyle, hiçbir ticari amaç gözetilmeksizin, tamamen gönüllülük esasına dayalı olarak, engelli-engelsiz Yardımsever arkadaşlarımızın yoğun emeği sayesinde, görme engelli kitap sevenlerin istifadesine sunulmaktadır. Bu e-kitaplar hiçbirşekilde ticari amaçla veya kanuna aykırı olarak kullanılamaz, kullandırılamaz. Aksi kullanımdan doğabilecek tümyasalsorumluluklar kullanana aittir. Sitemizin amacı asla eser sahiplerine zarar vermek değildir. web sitesinin amacı görme engellilerin kitap okuma hak ve özgürlüğünü yüceltmek ve kitap okuma alışkanlığını pekiştirmektir. Sevginin olduğu gibi, bilginin de paylaşıldıkça pekişeceğine inanıyoruz. Tüm kitap dostlarına, görme engellilerin kitap okuyabilmeleri için gösterdikleri çabalardan ve yaptıkları katkılardan ötürü teşekkür ediyoruz. Bilgi paylaşmakla çoğalır. İLGİLİ KANUN: 5846 Sayılı Kanun'un "altıncı Bölüm-Çeşitli Hükümler" bölümünde yeralan "EK MADDE 11" : "ders kitapları dahil, alenileşmiş veya yayımlanmış yazılı ilim ve edebiyat eserlerinin engelliler için üretilmiş bir nüshası yoksa hiçbir ticarî amaçgüdülmeksizin bir engellinin kullanımı için kendisi veya üçüncü bir kişi tek nüsha olarak ya da engellilere yönelik hizmet veren eğitim kurumu, vakıf veya dernek gibi kuruluşlar tarafından ihtiyaç kadar kaset, CD, braill alfabesi ve benzeri formatlarda çoğaltılması veya ödünç verilmesi bu Kanunda öngörülen izinler alınmadan gerçekleştirilebilir."bu nüshalar hiçbir şekilde satılamaz, ticarete konu edilemez ve amacı dışında kullanılamaz ve kullandırılamaz. Ayrıca bu nüshalar üzerinde hak sahipleri ile ilgili bilgilerin bulundurulması ve çoğaltım amacının belirtilmesi zorunludur." bu e-kitap Görme engelliler için düzenlenmiştir. Kitap taramak gerçekten incelik ve beceri isteyen, zahmet verici bir iştir. Ne mutlu ki, bir görme engellinin, düzgün taranmış ve hazırlanmış bir e-kitabı okuyabilmesinden duyduğu sevinci paylaşabilmek tüm zahmete değer. Sizler de bu mutluluğu paylaşabilmek için bir kitabınızı tarayıp, Adresine göndermeyi ve bu isimsiz kahramanlara katılmayı düşünebilirsiniz. Bu Kitaplar size gelene kadar verilen emeğe ve kanunlara saygı göstererek lütfen bu açıklamaları silmeyiniz.
2 Siz de bir görme engelliye, okuyabileceği formatlarda, bir kitap armağan ediniz... Teşekkürler. Ne Mutlu Bilgi için, Bilgece yaşayanlara. TÜRKİYE Beyazay Derneği e-posta: Kemal Tahir _ Yol Ayrımı Tarayan: Kenan Bekar MADRABAZLIK 1 Murat, yemek dönüşü kravatı çözüp masanın üstüne atmış, kahveyi bitirince de, kendisini çalışmaya zorlamak için, gömleğin kollarını sıvayıp, kâğıtları önüne çekmişti. Kâğıtlar: Başta birinci sayfanın planı... Sekiz tane boş sütun... Bunların şurasına, burasına konulacak fotoğrafların yerlerini gösteren, küçüklü büyüklü birkaç dörtgen... İç haberleri gibi dış haberleri de incir çekirdeği doldurmaz; Anadolu Ajansı bültenleri... Çoğu telefonla alınıp, kahve köşelerinde değiştokuş edildikten sonra, birbirine benzemesin diye zorla karıştırıldığı için anlamsız hale gelen özel(!) havadisler... Anlaşılan, yarınki 9 Ağustos 1930 Cumartesi günü Vakit Gazetesi gene başlıksız çıkacaktı. Evet, habersizlikten kırılıyordu bütün gazeteler... Oysa isyan vardı memlekette... İki aydır Ağrı dağında vuruşuluyordu. Aslına bakılırsa, umurunda değildi Murat'ın, gazeteler başlıklı veya başlıksız çıkmış... Haftada bir gece, izinli sekreterin yerine bakıyordu. Hiç de sevmiyordu sekreterlik işlerini... Röportaj yazarlığına geçti geceli, kurtulmuştu, çok şükür, punto, katrat, "Yazı eksik, yazı fazla" hesaplarından... Pencerenin esintisi, yüzünü alev gibi yalayıp geçince, yaz gecesinin ağır sıcağını, arkasından gürültüsüz sokulmuş birinin varlığı gibi duydu. Serinlik başlayacağına, demek ki, gece ilerledikçe sıcak artı-9 yordu. "Kızgın fırına dönmüş burası yahu!"... Fırın duygusu veren, herhalde, sekreterlik odasının, döşemesi gibi, tavanın da kesme taştan örülmüş olmasıydı. Saate baktı, dokuzbuçuk... Neredeyse, ajansın son bültenleri gelmeye başlar. Bir-birbuçuk saat sonra birinci sayfa da girer makineye... Bu gece de bu iş, hayırlısıyla, biter burada... "Telefon etmeli gazetelerdeki arkadaşlara... Uzanmalı Boğaza... Bu gece yatılmaz, sabah serinliği başlamadan..." Duvardaki saat, askıdaki ceket, şapka... Masanın üstündeki telefon... Camlı dolaptaki ciltli kitaplar, bütün eşya, sanki katılıklarını yitirip cıvıklaşmışlar, bulundukları yerlerde, pelte gibi yayılmışlar... Kâğıtları karıştırdı. Dünkü gazete, maliyenin derlenip toplanması için Müller adında bir yabancı uzmana hazırlatılan büyük raporun tam olarak yayınlanacağını bildirmişti. Kaç kişiyi ilgilendirir, Mösyö Müller'in raporu?.. Kaç kişi okur bunu, okuyanlardan kaçı ne anlar? İsyancılar, İran topraklarından yararlandıkları için Ağrı isyanı hemen bastırılmayınca, röportajlar yapmak üzere gönderilmesini patronlara teklif etmişti. Çok uygun buldular, sevindiler, gereken izni mutlaka alacaklarını da sandılar. Halk Fırkasının en nüfuzlularından iki mebus... Ayrıca İsmet Paşa'nın yakınları... Çoğu akşam yemeklerini Gazi Paşa'nın sofrasında yiyenlerden Hakkı Tarık-Âsım Bey kardeşler... Başvekil İsmet Paşa, belki de bizzat Gazi, böyle bir röportajdan hiçbir sakınca görmedikleri halde, Mareşal Fevzi Çâk-mak'ın "01maz"ı bir türlü aşılamadı. Nedeni de gizli değil! Ordunun geri hizmetlerindeki karışıklık... İsyanın aylardır bastırılamaması göstermiyor mu, aksayan yönler olduğunu?.. Nasıl saklanır bu kadar açık bir gerçek? Niçin?.. Dalgınlıkla ayak seslerini duymamıştı. Kapıda apansız peydahlanan hademe Hıdır Onbaşı'yı görünce umursamadan sordu: Nedir o? Ajans kâğıdı mı? Yok Murat Beyim... Telgraf kâğıdı... Ver bakalım! Nereden?
3 Yalova'dandır telgrafımız. Âsim Bey'imizdendir ve de gayet önemlidir ki, bana kalırsa... Daha söyleniyor! Ver şunu... Aldı. Açılmıştı. Kaşlarını çatarak okudu: "Birinci sayfa basılmayacak stop... Mürettiphane tam kadro beklesin stop... Geliyorum-Çoruh Mebusu Âsim..." Murat sevindi. Sudan haberlerle birinci sayfa tertiplemekten 10 kurtulmuş, çok ağır bir yükü sırtından atmış gibi hafiflemişti. Yüzüne merakla bakan hademe Hıdır Onbaşı'ya takılmak için suratını astı: Açık mı geldi bu böyle? Açık mı? Telgraf kâğıdımızı mı sordun?. Hademe Hıdır Onbaşı birden pirelenmiş, her çeşit sorumluluğu önleyecek en uygun karşılığı bulmak için telaşla yutkunmaya başlamıştı. Biz açtık ki Murat Bey'im... Üstünde Vakit Gazetesi yazılı olduğundan açtık. Yanlış olmasın ki, başkasına gitmesin! Yanında kimse var mıydı açarken? Telgrafçının getirdiği sırayı sordum. Kim, kimse mi? Kim olur bu saatta? Bilmem! Yabancının biri... Öteki gazetelerden?.. Yok hayır! Yoktu yabancımız... Narasın gecenin bi vakti... Ferah ol! Biri bulunmalıydı ki... Ah nolaydı, olaydı... Ben sana sormalıydım ferah olmayı... Murat, Çorum'lu olan Hıdır Onbaşı'ya takılmak istediği zaman böyle Çorum ağzıyla konuşuyordu. Hıdır Onbaşı bunu bildiğinden hemen rahatlamıştı. Gazeteye, saray şoförü Çorumlu Dadal Efendi tarafından yerleştirilmiş, işe girdiğinin haftasında -Askeriyenin bölük eminliğinden kalma yatkınlıkla- patronların ispiyonu kesilmişti. Bütün ispiyonlar gibi kendini, öteki çalışanların üstünde görüyor, Murat'a karşı gösterdiği alçakgönüllülük, Dadal Efendi'nin ahbabı olmasından, bir de yaman yumrukçuluğunu gözleriyle gördüğünden-di. Şakaya koşularak ürkmüş gibi boynunu büküp yılıştı: Aman beyim... Vay başımaaa... Demek bu telgraf kâğıdı... Ne demeye gelmekte oh Murat Bey'im?.. "Birinci sayfa basılmasın" demiş Âsim Bey'imiz... Sakın bu laf, askeriyenin gece nöbeti parolası gibi... Ne demeye gelmekte peki? Gizlisi nedir bunun?.. Gizlisi... Gazete kısmının gidişatı askeriyeden hiç farksız değil midir? Şuncacık şeyi belletmedi mi Yazı İşleri Müdürümüz? Gazetenin gizlisi korunmazsa nolur bakalım? Nedir bunun gizlisi aman beyim? Az biraz çıtlatmah ki kimden korunacağı bilinmeli... «r Kimden he mi? Vay ki yazık senin takındığın onbaşı nişanlarına. Ya bura nere sefil Hıdır? Bura İstanbul değil mi? Ya İstanbul'dan başka İstanbul var mıdır akılsız? İstanbul'a kurban olmalı! Başkaca burası eskinin Babıâli'si olup adı, Gazi Paşa'mızca geçenler- 11 de Ankara caddesine çevrilmedi mi? Burda kimler eğleşir bakalım, fetvazlar eğleşmez mi? Görmeden sezinleyen ve de sezinlemesiyle gizlimizi tuzsuz yağdan kıl çeker gibi çekip alan nice nice köpoğlu köpek buraya birikmiş değil midir? Fetvaz olmakla... Bizim bilemediğimiz gizlimizi... Yabanın fetvazı... Hayır, sezinleyemez koca Tanrıya şükür... Şundan sezinler ki akılsız Hıdır... telgrafın gelmesinden bile sezinler. Bir gazeteye telgraf kolayına mı gelir! Hayır, gayet zoruna gelir ve de zorlu durumlarda gelir. Hele ki, Vakit gazetesine telgraf büsbütün önemli olduğundan gelir! Sağ olsunlar, var olsunlar ve de koca Tanrı bizim kazancımızdan alsın, onların kazancına katsın! Patronlarımız, kendin bilmez değilsin ya, cimri-pinti değillerse de, eli sıkı ve de kolayına para harcamaz bilinir ve de bunun yalanı ve de şakası hiç yoktur. "Asım Bey Yalova'dan telgraf çekti" ne demek? Paraya kıydı ve de sanki canını ortaya attı demek... Çünkü bizim, dünya durdukça durası patronlarımızda mal canın yongası değil, belki de can malın yongasıdır. Bu sebeple temeline tükürdüğüm bu Babıâli yokuşunda ve de Ankara caddesinde bütün gazetecilerin gözü, ortalık karardıktan bu yana, Vakit gazetesinin kapısındadır.
4 Bunlar buraya telgrafçının girmesini görmeleriyle ossat bir bokluk olduğunu kestirirler ve de benim aklıma geleni işlerler. Aman Murat Beyim nedir senin aklına gelen? Benim aklıma gelen Hıdır ağa, eski gazeteleri önüme çekip yumulmak, hangi olayın azıp, azgınlaşıp, kabarıp, taşıp birinci sahife-ye hopladığını arayıp bulmaktır, işte bu sebeple... Sen... Allalem... Cümle kapımızı kilitlemeden ve de ardına kol demirlerimizi dayamadan çıktın geldin! Tüh yüzüne derbeder Hıdır... Dur, eğlen... Sözün gerisini dinlemeden nereye? Seğirt Başmürettip Haydar Baba'ya... Hemen gelsin... Bu dakkadan sonra, içerdeki içerde, dışardaki dışar-dadır. Sinek girip çıktı mı bittin bil! Yallah... Hıdır Onbaşı kapıyı açık bırakmış olmalı ki, topaç gibi dönüp pervazlara çarparaktan çıkmıştı. Murat cıgara yaktı. Telgraftan önemli bir haber olduğu anlaşılıyordu. "Millet Meclisi yaz tatilinde... Gazi çoktandır Yalova'da dinleniyor. İsmet Paşa da geldi geçende... Nolabilir peki?".. Gözlerini kısarak son günlerin haberlerini hatırlamaya çalıştı. Hayrola Murat Bey... "Birinci sayfa basılmayacak" dedi Hı-dır ayısı... "Mürettiphane beklesin" diye telgraf çekmiş patron... Doğru mu? Evet Ne dersin? Ermedi aklım... Patronu Saray'dan mı çağırdılardı, kendi mi gittiydi Yalova'ya? Bilmem. Ağrı işi bitti, desem... Ya da herifleri kovalamak için İran topraklarına girdik de... çarpışma filan mı? Haklısın. Nolabilir? Anlarız birazdan... Nerdeyse gelir Âsim Bey... Musahhih Selim Beye söyleyin lütfen... Bizim gazetenin Ağustos sayılarını ge-tiriversinbana... Uzakta, yukarda bir yerde, haldır haldır çalışan baskı makinesi, medrese hücrelerine benzeyen taş odaları, kalelerin gizli su yollarını hatırlatan daracık taş merdivenleriyle Vakit gazetesi idarehanesinin garip yapısını temellerinden çatısına kadar belli belirsiz sarsıyordu. Murat kapıdan çıkmak üzere olan Başmürettip Haydar Baba'ya seslendi: Bakın napalım Haydar Baba... Fazla basalım gazetenin ikinci yüzünü... Bana epey önemli geliyor bu iş... Telgraf çekmezdi yoksa bizim patron paraya kıyıp... Hele Yalova'yı bırakıp hiç gelmezdi, gece vakti... Basmak kolay ama... İyi düşün... Benim bildiğim Âsim Bey, hiç bakmaz kâğıt parasını keser aylığından... Elektrik parasını... Mürekkep parasını bile hesaplayıp keser... Kessin! Sorumluluk benim. Bak bakalım senin tezgâhta yetişen Murat oğlunun gazetecilik sezisi... koku almak gücü nasılmış? Durdurma baskıyı... Haydar Baba çıktı. Murat eli çenesinde açık kapıya daldı. Kızgın havada petrol, kötü mürekkep, makine yağı kokusu vardı. Ayaklarının ucuna bastığı için ses çıkarmadan yürüyen hademe Hıdır omuzu üstünden arkasına bakarak gizli bir işe gelmiş gibi boynunu uzatıp fısıldadı: Kahve gelsin mi Murat Bey'im?.. Gelsin mi az şekerli?.. Hay çok yaşa Hıdır Ağa... Dedim ki... Kahvenin sırasıdır, dedim... -Hep öyle ayaklarının ucuna basıp omuzu üstünden arkasını kollayarak masaya yaklaştı: -Bak ne geldi benim aklıma... Dadal Efendi hemşerimizin geçenlerde dediği çıktı mı sakın? Neymiş Dadal Efendi'nin dediği? Dediği... Vay ki vay... Evet, şimdi iman ettim, "Saray şofo- 13 ru" dedin mi on dakka düşüneceksin! Ne demektir Saray şoforu? Pire zıplasa haberli demektir. Çünkü, Gazi Paşa'mızm yanındadır. Başkaca, dem denilse demiri bilir kurnazlardandır. Ne fayda ki, vakti gelmediğinden açıklamadı büsbütün... Lafı dolandırdı biraz... Anlayana, sivrisinek saz, demeye getirdiydi. "Sen bu Ağrı işinin uzamasını salt Ağrı işi belleme Hıdır Onbaşı" dediydi. Ya? "Benim sezinlediğim, dünyalar durdukça durası Gazi Paşamız uygun kertesini gözlemekte ve de saatini, dakkasmı şavullamak-ta" dediydi. Demek... Evet, Gazi
5 babamız, yıldızları yıldızcısına göz-letip, bakıcısına bakım baktırdı ve de düşe yarıcıları düşlere yatırıp hüddam sahiplerine hüddamları yoklataraktan hayırlı zamanı aratıp buldurdu. Buldurmasıyla "Ağrı dağının kuyruklu kürdünü kırmaktan bişey hasıl olmaz. Fesadın başını ben bilirim" dedi. Kimmiş fesadın başı? Şuncacık şeyi bilirsin ya, gazeteci olduğundan bilmezden gelirsin! Fesadın başı... Acem... Evet, dinim gibi bilmekteyim... Telgrafımızın gizlisi: Gazi Paşa'nın Acem'e daldığı haberidir. Koca Tanrıya şükür, derbeder Acem Şahı'ndan, Tebriz'imizi ve de Şiraz'ımızı ve de çevresi cennet bağına benzer Urumiye gölümüzü çekip alsa gerektir. Seferberlikte Enver Paşamızın kardeşi Nuri Paşamızla ve de emmisi Halil Paşamızla gezdik, gördük biz oraları... Müslüman yatağı yerlerdir ki, kızılbaş Acem'in akılsız başına dünyayı dar eden aşiret müslümanı yatağı bir yerlerdir. Hahahay ki ne kadar güzel! Evet, bunun sonunda, Gazi Paşamız, Şah'ın Sarayını başına yıkıp, hazinesini askerine yağmalatıp tacını, tahtını belki de top kâküllü avradını omuzlayıp getirse gerek! Bunlar böylecene olmalı ki, ben kas kas gütmeliyim. Çünkü, Seferberlik sırasında, dini gevşek, imanı bozuk takımı "Olmaz öyle şey" dediydi. Ya bizim alay müftümüz ne buyur-duydu buna karşı? "Enver Paşamızın bu yolda fermanı vardır, hemi de geri alınmaz tuğralı fermandır" buyurduydu. "Bu kez olmasa da hiç değeri yok, yüz yıl sonra Osmanlıyı toplanıp birikti bil, bir uğurdan yumulup fermanın buyruğunu yerine getirdi bil" dediydi. Bugünü gördüm ya, Murat Bey'im, bundan böyle kötü Hıdır ölse de gam değil... Hıdır Onbaşı'nın biraz önce Başmürettip Haydar Baha'nın söylediği birkaç kelimeyi kullandığı, böylece Murat'ın ağzını da yoklamak istediği anlaşılıyordu. Ağzından cevahir taşı saçmaktasın va, olur mu dersin Onba-şî? 14 Olur mu ne demek? Oldu bile... Çünkü, benim sezinlediğim... Arslan sütü şişede durduğu gibi durmayıp... Gazi Paşamız, şişeyi ikileyip, üçleyince köpürüp taşıp... bildiğin keyfe binip... Enver Paşa kardaşmın fermanı aklına gelmesiyle... hiç bakmamıştır ve de İsmet Paşamızın "Aman olmaz" demesine hiç kulak asmamıştır. Evet bu kez, Gazi Paşamız, "Acem'i senden isterim" fermanını Külahı Eğri Salih Paşa'ya ulaştırdı. Eğri Külah Salih Paşamızsa bu kadar arkayvbulmasıyla ne demiştir bana sorarsan? "Ben Acem'i bitireyim de dilerse İsmet Paşa beni ipe çeksin" demiştir. Evet, emri almasıyla üç kez öpüp başına götürüp "Vaktine hazır ol ey Acem Şahı! Vardım"demesiyle... Askeri çekmediyse de çekmesine çok bişey kalmamıştır. Yumulup yetişecektir, dinim gibi bilmekteyim ki, hiç aman zaman vermeyip... Peki... Külahı Eğri Salih Paşa daldı tuttu, vurup Acem'i çökertti diyelim, ya buna karşı, İngiliz napar? İngiliz mi? Böyle hayırlı bir işe İngiliz napacak? Akıllıysa, "Olmuş işin kötüsü olmaz. Olmasa iyiydi ya... Olmuş bikez" diyecek!.. Biz öyle biliriz. Olmuş işin kötüsü olmaz, olsa olsa az biraz ceremesi olur. Onu da kırar sarar, bulur toplar, "Paranı bil ve de edebini bil" diyerekten önüne atıverdin mi... Ya tependeki Moskof? Moskof mu? Moskof'a boşver! Hayır, İngiliz'in hay hay dediğine Rus ağzını bile açabilemez. Acem'i bitirmiş Türk'ün uğrunu keseyim derdemez, başına göklerin çökeceğini kestirir ki, kötü Moskof, ossaat kestirir. ' Demek senin hesapça, Külahı Eğri Salih Paşa, salt Acem'i bitirmemekte, İngiliz'le Moskof'u da birden bitirmekte... Ne demektir bu? Dünyayı dümdüz ettik demektir. Haşşunu hileydin! Türk kalkmayınca, azıp kudurup "Ya Allah! Yaa Pür" diyerekten kılıca sarılmayınca bu köpoğlu dünyanın kağşamış çivisi yerini bula mı bilir gerisin geri? Vay ki, Gazi Paşa... Vay ki, dünyalar durdukça durası Gazi babamız... Sonunda bu oyunu da mı ettin adalı İngiliz gâvuruyla Bolşevik Moskof'a... Oh ne güzel! Hahahaay! Hıdır'ın kaçtır gördüğü hayırlı düşler geldi çıktı desene... Bu gece gecelerden nasıl bi gece?.. Aynı bir leyleyi kadir gecesi... Evet, kahve benden... Dilersen taze çay gelsin! Hayır dedin mi hiç olmaz. Kahve gelecektir ve de Hıdır Onbaşı'dan gelecektir. Eli keseye attın mı canım sıkılır ki, gör nasıl sıkılır.
6 Kahve kolay Onbaşı... Selim Efendi hemşerin gelecekti. Nerde kaldı. Sesle gelsin! 15 Aman iyi... Müjdeyi versem olur mu Murat Bey'im?.. Bunun müjdesini Selim Efendi'ye biz veriversek... îyi... Hem ver, hem de müjdeliği alaraktan ver. Gel arkadaş, biz bu kahveleri senin Selim Efendi hemşerine yükleyip savuşalım!.. Olmadı. Kahveleri hiç katma! Kahve bizden ki, Gazi Paşa bile gelse bizden... Hıdır Onbaşı, "Yaşadık" diye parmaklarını şıkırdatıp seğirterek çıktı ki, çiftlik bağışlasalar bu kadar candan sevinmez. Musahhih Selim Efendi gazete koleksiyonuyla girdiği zaman Murat hâlâ, dalgın gülümsüyordu. Nedir Murat? Ne diyor bizim avanak Hıdır? Gerçek mi? Vuruşma başlamış mı İran'la? Yok yahu! Ya ne diyor, Hıdır Onbaşı olacak... Ne yazmış telgrafta patron, birinci sayfayı basmayından başka? Bekleyin geliyorum! Kötü bişey olmasın... Ne gibi? Ağrı'da... Birliklerimizin biri pusuya düşer. Çokça ölü verilir. Sanmam! Böyle bir şeyi birinci sayfanın başına mı geçireceğiz? Benim anladığım, Saraydan çıkmış, hiç beklenmez bir haber bu... Başkaca, öteki gazeteleri sanırım, atlatacağız. -Üst üste yapıştırılmış Vakit gazetelerini önüne çekti:- Bakalım. Önemli bir olay geçti de fark etmedik mi son günlerde... Ya da birden hiç beklenmez bir iş, büyüyüp öne mi atladı?.. Musahhih Selim, kapıya bakarak sesini alçaktı: İster misin aklıma gelen olsun. Nedir? Bizim fıkara patronu... Gazi Paşa... Bişeye canı sıkılıp... deflesin sofradan... Amma yaptın haa... Bizim patron Gazi'nin canını sıkacak bir şey yapar mı hiç? Kendisine kalsa yapmaz ya, herkes birbirinin ayağını kaydırıp göze girmeye çabalıyor. Gazetede aykırı bir yazı... bir haber çıkmıştır. Aradan aylar bile geçse, birinin yeni çarpar gözüne... Koşar götürür. "Şu anlama alınmıştır, şu meseleyi kurcalamaktadır" der- 16 ken... Öteden bir başkası... "Ben dememiş miydim vaktiyle" der, "Koynumuzda yılan beslemekteyiz. Bunlar, önü sonu İttihatçılığa bulaşmış adamlar... Bence bunlar kılıç korkusu Kemalistleridir Paşam" der. Hele bunu öfkeli sıraya denk düşürdüler mi... Evet, olur böyle şeyler ama... O zaman da bizim patron gazeteye telgraf çekmez, doğru eve gider, "Hastalandım" diyerek yatağa girer. Hastalık nedeniyle mebusluğu bile bırakıp ortadan kaybolur. Ya gazetede çıkan bir yazıyla ilgiliyse... "Hemen düzeltmeli, yoksa göze görünmemeli" diye azarlandıysa... O zaman da gelip bize neden açıklama yapmak zorunda kalsın? Bişey yazar, "Bunu yarın birinci sayfada mutlaka vereceksiniz" der, gene görünmez. Hele bakalım bunlardan bişey çıkarabilecek miyiz? Önce Ağrı İsyanı haberlerini geçirelim gözden... 1 Ağustos 1930 Cuma günkü sayıdan başladı. Yalnız başlıkları okuyordu: "İRAN BİZE DOST MU, DÜŞMAN MI?" "AĞRI OLAYLARINA KARŞI İRAN'IN DAVRANIŞI: ACEM KILICI GİBİ" "AĞRI İSYANINDAN ABDÜLHAMİT SORUMLUDUR." Neye güldün Murat? Epeydir aranıyordu Ağrı isyanının sorumlusu... Sonunda bulunmuş çok şükür... Haa... Şu Abdülhamit meselesi... Parlak ki, o kadar olur. Kahveci kahveleri getirip, "Bunlar Hıdır Ağa'dan" deyince Selim buna çok şaştı:- Hayrola! Piyango mu çıktı bizim Hıdır Onba-şı'ya?.. Murat başını salladı: Çok daha önemli... Acem'e savaş açtığımıza sevindi senin hemşeri...
7 Anlamadım. Ben de... Başlıklara döndü Murat... "TÜRK-İRAN DOSTLUĞU TEHLİKEDE", "BİZE NOTA VERDİLER", "YÜZELLİLİKLER AĞRI OLAYLARINA BURUNLARINI SOKMAK İSTİYORLAR." Bu başlığın yanına Refik Halid'in vesikalık fotoğrafı da konulmuştu. "Yüzelliliklerin içinde burnu en büyük bu olmalı ki, fotoğrafını koymayı uygun görmüş bizim sekreter.." 17 Başlıklar, gelişigüzel, heyecansız sürüyordu: "ÜÇ BUÇUK KÜRD'E İSTİKLÂL - İRAN SORUMLUDUR - HARİCİYE VEKİLİMİZ: "NOTA VERMEDİK. İRAN'LA KONUŞUYORUZ." "AĞRI DAĞI ASİLERİNİN TEPELENMESİ KESİN OLARAK SÜRÜYOR - ENTELLİCENS SERVİS AĞRI OLAYLARIYLA İLGİLİ." 7 Ağustos 1930 Perşembe: "DOĞU'DA DURUM: BU OLAY BİR GERİCİ YOBAZLIK DEĞİL, BİR ÖC ALMA VE BAĞIMSIZLIK AYAKLAN-MASIDIR." Ve de gelelim, bugünkü 8 Ağustos Cuma sayımıza... Bak ne yazmışız! L. Drumond Hay adlı birinin makalesinden çıkarılmış bir başlık... "KÜRT İSYANI MUTAASSIP KÜRT'ÜN GARPLILA-ŞAN TÜRK'E AYAKLANMASIDIR..." "HOYBON CEMİYETİ 1927'DE KÜRT İSTİKLÂLİNİ KARARLAŞTIRMIŞ VE GEÇİCİ MERKEZ OLARAK AĞRFDAKİ AVA'Yi SEÇMİŞTİR..." "KÜRT REİSLERİNDEN EMİR SÜREYYA DEMİŞ Kİ: TÜRK'LERLE KÜRTLER ARASINDAKİ HARP, KÜRTLER AMAÇLARINA VARINCAYA KADAR SÜRECEKTİR..." Murat, birden elini kaldırdı: Tamam arkadaş... Birinci sayfamızı değiştiren havadis Ağrı isyanı işidir. Nerdeıifanladın? Mareşal Fevzi Paşa Doğu'ya gidiyormuş... Sen bugünkü gazeteyi okumadın mı? Baktım şöyle... Ne var? Geri bırakıldı bu gezi... Tamam... doğru, geri bırakılmış... Demek ki, patronun getireceği haber isyanla ilgili değil... Baksana, Millet Meclisi Reisi Kâzım Paşa da İstanbul'da... Şehirde bir gezinti yapmışlar, sonra Tokatlıyan otelinde bir müddet dinlenmişler... Böylece de gazetemize birinci sayfalık havadis vermişler. Daha önemli haberimiz... Güzellik Kraliçesi Mübeccel Hanım, Amerika'ya gidemiyormuş parasızlıktan... Belediyeyi ayıplıyoruz para bulamadığı için... Kadastro yüz yılda bitecek... Ankara telefonu Yalova'ya bağlanacak... Vay vay vay... Ankara kedilerinin soyu düzeltilecekmiş de doğurganlıkları artırılacakmış... İhracat için herhalde... Arkadaşı kuru kuru öksürünce ilgilendi: Nedir o? Hasta mısın? 18 Selim miyop gözlerini gülümser gibi kırpıştırdı: Yok hayır... Yok da, bu öksürük ne? Soğuklattın mı? Bilmem!.. Tekrar tekrar öksürüp yutkundu: Terliyoruz... Esintide kalıyoruz! Evet, soğuklattık herhal... Selim'in birkaç gün içinde, boynu fark edilecek kadar uzamış, omuzları sivrilip, göğsü çökmüş gibi geldi Murat'a... Yanaklarında sıtmalıların nöbet sırasındaki kızarıklığı vardı. Dudakları kuru... "Bir bıkkınlık gelmiş bunun üstüne... Çok mu yoruluyor? Birine mi tutuldu fakültede?. Böyle bişey olsa söylemez mi?.. Söylemez. Kendisi için açık değildir dostlarına... Herkes öna kolay dert yanar da, Selim, hiç yanıp yakılmaz!" Çorum'un içinden olduğu halde, ilk günden beri, kuş uçmaz, kervan geçmez bir dağ köylüsü gibi gelmişti Murat'a... Gövde sağlamlığından değil, ruh gücünden... Çok çalışıyordu Selim... Şimdiye kadar rastladığı en çalışkan insandan kat kat fazla çalışıyordu. "Bununkine çalışmak denmez... Didiniyor bu... Hem de, yedi yaşından beri... On üç yıldır dur, otur bilmeden..." Babası medreseliydi. Çorum'da rüştiye mektebi açılınca şunun bunun ne diyeceğine aldırmadan sarığı atıp öğretmenliğe geçmişti. Balkan savaşına gönüllü gittiği zaman Selim üç yaşındaydı. Seferber-lik'te Nuri öğretmeni yedek subay aldılar.
8 1918'de, ateşkes anlaşmasının imzalandığı günün sabahı nerden geldiği anlaşılmayan bir serseri kurşunla vurulup şehit düştü yılından beri zaten öksüz gibi yaşayan Selim Nuri, 1918'de gerçekten öksüz kaldığı zaman yedisini bitirmek üzereydi. Zenaata vermek isteyen üvey babasına karşı okumak için direndiğinden ilkokulu yarı aç, yarı çıplak tamamlamış, liseyi var gücüyle çabalayarak parasız yatılı okuyup bitirmişti. Orta ikiden beri şiirle uğraşıyordu. Büyük şair cevherini belirleyecek bir şey daha meydana koyamamıştı ama, duyguda dengeli, fikirde açık olduğunu ispatlamıştı. Murat'a göre ileride şiiri bırakıp düzyazıya çalışsa, belki edebiyat tarihçiliğinde başarılı olacaktı. Eline geçen bütün kitapları, konu ayırmadan hızla tüketiyor, görmesi şart olanları kitaplıklara gidip notlar alarak okuyordu. Fakülteyi bitirip öğretmen olunca, ilk aylığından başlayıp kazancının tam yarısını evinde kuracağı kitaplık için harcamaya yemin etmişti: "Aylık yirmi beş lirayı geçmese... Üç de çocuğum olsa..'. On iki buçuk lirası kitaba verilecek... On iki lira kırk dokuz kuruşa inmez." 19 Bunu söylerken, yarı köylü inadına güveniyor, bu inatla eni konu güçleniyordu. Gene bu inatla bütün eski inançları kafasından silmiş, yerlerine ne olduğunu hiç kimsenin henüz bilemediği halkçılığı yerleştirmişti. Gazi Paşa'dan bile daha Kemalist, daha sıkı Kuvayı Milliyetiydi. Hiçbir şeyden şikâyet etmediği, hiç kimseden hiçbir şey beklemediği için de inançlarını savunurken komik olmuyor, en iflah olmaz muhaliflerin bile betine gitmiyordu. Memleket batmaktan kurtulmuştu. "Kurtuluş kime yaramış, haksız baskı, açık soygun, sürünen halk yığınları... Fasafiso bunlar arkadaş" diyordu, "Kurtuluş olduğu için oluyor bunlar... Kurtuluş olmasaydı, namussuzluk bile var olamazdı." Bunları derken ince uzun vücuduyla öyle dikilirdi ki, topla yıkılmaz. Murat yan gözle arkadaşına baktı. Evet, Selim Nuri yorgun değil, düpedüz bitkindi. Az daha "Dinlensen birkaç gün" diyecekti, dişlerini sıktı. Selim Nuri buraya akşamın yedisinde geliyor, çoğu zaman sabahın dördüne, hatta beşine kadar tashih yapıyordu. Sekiz koca sahife-yi yukarıdan aşağı tek başına okuyor... İşi bitince hiçbir vasıta bulamadığından, ya Vefa'ya kadar yürümekte, ya da mürettiphanenin bir köşesine serdiği eski gazete kâğıtlarının üzerinde yatmaktaydı. Sonra gündüz öğlene kadar fakülte... Öğleden sonra, hali vakti yerinde arkadaşlar için ders notlarını kopya etmek... Sahifesi on kuruştan... Musahhihliğin gündeliği yetmiş beş kuruş... Ama eline yetmiş geçiyor... Günde beş kuruş kesiyorlar vergi diye... Oysa, vergi vermek şurada kalsın, resmi ilanlar yoluyla yardım görüyorlar gazeteler devletten... Çeşitli vergi bağışlamalarından yararlanıyorlar. Yeni harfler çıktı çıkalı, okur kaybettikleri için, hepsinin gizli ödenekten para aldıkları bile söyleniyor. Bir de kılıç asılı fazladan bu yetmiş beş kuruşun başında, De-mokles'in mi, ne karın ağrısının kılıcı gibi... "Dizgi yanlışı çıkar da reklamlar yeniden basılmak gerekirse... Gündeliğinden keseriz" derler adama, gözdağı verirler işe alınırken... Murat suratını buruşturarak bugünkü Vakit gazetesinin önemli haberlerine baktı: "Dünkü Hâkimiyeti Milliye Bayramı çok iyi geçti", "Gazi Hazretleri dün Yalova plajlarını ve Millet Çiftliğini teşrif ettiler..." "Yalova'da Deniz Yolları tarafından düzenlenen balo çok güzel oldu" "Şenaat: İzmir'de bir İtalyan, iki kızımızı berbat etti..." "Bir genç kız Polonez köyü yolunda saldırıya uğradı..." "Osman Cemal Bey'in Cumhuriyet gazetesinde çıkan 'Kelepir her zaman ele düşer mi?' hikâyesi müstehcen görülerek ağır cezaya verilmiştir..." Selim Nuri, bu kadar ağır çalışma şartları arasında bir de aylık 20 edebiyat dergisiyle uğraşıyordu. Fakültede beş arkadaş beşer lira koymuş, Selim Nuri de veremediği beş liraya karşılık derginin bütün işlerini yüklenmişti. Ayrıca, sorumlu müdürlük de omuzlarındaydı. Kâğıt diye koşuyor, yazıları toplamak için didiniyor, her şeyi laçka bir basımevinde çıkmayı geciktirmemek için çırpınıyordu. Arkadaşlarının ikisi zengin çocuklarıydı, şımarıktılar, yazıları hiçbir zaman vaktinde getirmiyorlar, bu yüzden de Selim Nuri'yi ayrıca üzüp koşturuyorlardı.
9 Selim Nuri, Murat'ın aklından geçenleri bilmiş de suçluluğundan utanıyormuş gibi, gülümseyerek kalktı: Ben gideyim... Tashihler birikmiştir. Kalsaydın, çay içerdik. Eyvallah!,, Selim Nuri çıktı. Murat ellerini yüzüne kapatarak bir zaman matbaanın gürültülerini dinledi. Aman Murat Bey'im, benim aklım karıştı. Bana sorarsan birinci sahifamızın basımını durdurmak kötüüüü... Kötülüğünü bilmez gibi, bize demedin... Nerden bileceğim? Bilirsin! Ne güzel bilirsin de, ne fayda ki demezsin! Bir koca Murat Bey olup günde şu kadar yazının belini büküp sen bilmeyince... Yahu Yalova'da olmuş işi ben buradan nasıl bilebilir misim gece vakti? Bilirsin! Olacakları bilmeyince kaça alırım ben senin bunca yazıcılığını?.. Aman Murat Bey'im aklıma gelen, yaman ki, ne kadar... Neymiş canım söylesene! Sakın Asım Beyimize bir mazarrat erişmesin düşman kara-lamasıyla? Nerden çıkarttın yahu? Ne denilmiştir? "Olmaz olmaz bu dünyada" denilmiştir. "Su uyur, düşman uyumaz" denilmiştir. Bizim Asım Bey'imizi ve de Hakkı Tarık Bey'imizi, seven çoksa da sevmeyen de kıyamet gibidir. İstemezin biri bir yalan düzer. "Saray yerinde iftiradan keskin silah yoktur" der Dadal Efendi... İster misin ağır keyif sırasına gelip kurban olduğum Gazi Baba'mız istemezlerin doldurmasıyla "Yıkıl gözüm görmesin" deyip deflesin... Çabalasın ki derbeder Âsim Bey'imiz işin gerçeğini anlatabilsin! Vah ki yaman! Vah ki başımıza gelenler! Yanarım ki Murat Bey'im, Mebusanhğımıza bir sakatlık gelirse kıyamete kadar yanarım! Nereden çıkardın şimdi mebus sakatlığım bre onbaşı! Surdan ki, Âsim Bey'imiz ve de Tarık Bey'imiz bugün resmen Saray mebusanıdır ve de ayrıcana gazeteci mebusanıdır. Mebu-sanlık bir devlettir! Saray mebusanlığı, ayrıcana iki katlı bir devlettir, gazete sahipliği dedin mi, değme babayiğitin eline girmez yüce devlettir. Üç devlet bir araya geldikte düşmanlarıfı gözleri hiç götürmez ve de hasetleri artar ki, karlı dağların sel afatı gibi köpürür taşar! Aman Murat Bey'im, sen inanmazsın ya, bu batası dünyada gö-zegelmek diye bir bela vardır ki gayet yaman bir beladır ve de belaların birinciye değil de, ikinciye gelenidir ve de gündüz gözüne adamı yardan uçurur beladır. Gazi Babamızın ve de bugüne bugün Al-lahtan aşağı şahabımızın gözünden düşmeler olur, katından kovulmalar, mebusanlıkları yitirmeler olur ki gazeteciliğin bile elde kalmaması olur. Sözün kısası: "Dünyayı parmağımda döndürürüm, bana İngiliz bile güç yetiremez" diyen Ahmet Emin Bey'imizin başına gelenler neden? Ben bunları böylecene ve de birer birer Âsim Beyime, hem de Hakkı Tarık Bey'ime anlattım ki yanaraktan, yakı-laraktan anlattım! Başkaca her kaç kuruşsa masarıfına hiç kulak asmadan hocalara büyü bozdurma ve de gözegelmeleri önleme duaları okuttum ve de nice nice keskin muskalar yazdırıp şuramıza buramıza töresince soktum. Padişah katına sıkça gidenlerin şirinlik muskaları peydahlayıp takınmaları kanundur ve de gözegelmeye karşı tetik durmaları kanundur. Padişah katma yaklaşmakla kapı dışarı deflenmek ayniyle keyfe benzer, "Keyif kısmı dem dem gelir, zırtadak gider." Çünkü... padişah katı yakınlığı ne kadar zor ele girse o kadar kolay elden çıkar. Sapını bileğime doladım, sandığın sıra bakarsın ki ıslak sabun gibi kayıp savuşmuş... Gayet korkuludur vesselam! Şimdilerde evet, tatlı candan olmak hartada yazılı değilse de, şunca keseler dolusu kârdan olmak daha kötüdür. Dost, düşman karşısında rezil düşüp yerlere bakmak vardır ki şunca utanması olana ölümden çetindir. Âmân beyim, bu kez fırsatını düşünüp de soramadımdı Âsim Bey'mize... Kendi canı çekti de mi kalktı gitti, yoksam Saray'dan mı istendi! Senin var mı bundan bir haberin? Yok! Ha kendi ağa gönlü istemiş gitmiş, ha çağrılıp seğirtmiş... Farkı ne?.. Şu ki Murat Bey'im, bir yaramaz iş olur, Gazi Paşamıza Âsim Bey'imizi şöyle şöyle etmiş diye karalar bir besmelesiz gâvur tohumu... O zaman, ister ki, yüzüne tüküre hastir diyerekten sürüp çıkara gerisin geri... Vay başıma! Olur mu olur ve de böyle bulaşık-
10 22 lıklar Hakkı Tarık Bey'imizin bulunmadığı sıralarda olur! Yahu desem, sen ki koca bir Hakkı Tarık Bey olup ve de gazeteci mebusan-lardan olup... Bulgarya içlerinde senin ne işin var! Bulunsana ödevinin başında... Peki nolacak şimdi? Heyvah ki ne kadar... Nolacak aman Murat Bey'im?.. ' Yoktur bişey, boşuna telaşlanmaktasın Hıdır Ağa... Telgrafında ne demekte Âsim Bey? "Gazi Paşa bizi kovdu" demekte mi? "Gazeteyi basmayın. Yoldayım, vardım, yettim!" demekte... Bana sorarsan, haberler zorlu olmasa paraya kıyıp telgrafı çekmezdi, hele kovulsa, kovulduk telgrafına iki metelik vermezdi, senin Âsim Bey, ferah ol! ' Gerçek! Aman öyle de... Oh oh ağzından ballar akıttın, yüreğime sular serpeledin! Yoksa bu gece bize uyku haramdı. Hele domuuuz! Sen bu gece, zaten nöbetçi değil misin? Gece nöbetinde uyumak var mıdır? Nöbetçi olmakla... Vesveselere düşüp oflamak başkadır, keyfinden türkü çağıraraktan nöbet tutmak, başkadır. Meraklanma! Türküyü çağır sesin çıktığınca keyifle... Korkulu bir durum vaziyetimiz yoktur, bana sorarsan Hıdır Âğa! Oh ki ne güzelmiş! Birden irkilip kapıya döndü, elini kulağının arkasına koyup dinledi: Aman Murat Bey'im nedir bu patırdı? Dur bakalım! Mura.t da ayak seslerini dinledi: Patırdı dedin ya! Belli bir şey! Patron geliyor! Ayak- sesleriyle konuşmalar basamaklarda yükselip yaklaşarak iç içe duyuluyor, fakat taş duvarlarla taş tavanda hamam kubbeleri gibi yankılandığından söylenenler pek anlaşılamıyordu. geleceği... Aransa- Sekreter beyi soruyorum, sekreter bey Anlamadım. Yok mudur? Bildim başı ter beyi!.. şıma lar bulunmazlar, bulunsalar bir işe yaramazlar! Meyhanede olmalı... Koş Hıdır'ı bul... Alsın gelsin! İzinli mi? Allah müstahaklarını versin! Nolacak şimdi?.. Son sözü, patron, "Gel beraber" diye ardına takıp yukarı çıkardığı kahveciye söylemişti. Murat, patron içeri girince ayağa kalkmış olmamak için, her zaman yaptığı gibi, asılı ceketinde bir şey arıyordu. Çoruh Mebusu Âsim Bey Murat'ı görünce sevindi: 23 Sen misin nöbetçi?. Hay Allah razı olsun!.. İyi... Çok iyi... Birden duraklayıp kulak verdi: -Nedir o? Makine mi? Çalışıyor mu? Almadınız mı telgrafımı? Birinci sayfa basılmayacak demedim mi size? Birinci sayfa değil efendim! İkinci yüzü fazla bastırıyorum. İkinci yüzü... Fazla... Hay sen çok yaşa Murat Bey!.. Yazmayı unutmuşum. Kıvrandım yol boyu... Çok yaşa!. Tam gazeteci sezgisidir bu... Dört yüz dirhem gazeteci... Hay çok yaşa! Nedir önemli haberimiz? Savaş falan mı? Haber yaman!.. Atlatıyoruz bütün gazeteleri yann... Cebinden bir tomar kâğıt çıkarıp havada salladı. Masayı dolaşıp Murat'ın yerine geçti. Oturacağı sırada hademe Hıdır'ı gördü: Burda mısın herif? Hay Allah müstahakını versin! Koş hadi! Atla bişeye... Yetiş Tatar'ın evine!.. Beline tekmeyi vur, kaldır. Önüne kat getir. Gerekirse sürükleyerek al gel! Aman beyim hangi Tatar? Allah belanı versin ayı! Kaç Tatar'ımız var, bizim? Başdağı-tıcımız Tatar Emirze'yi de benden mi öğreneceksin! Namazda gibi elleri göbeğinde bakan hademe Hıdır birden hoplayıp döndü, lap lap sıçrayarak çıktı ya, haberi öğrenemediğinden di-' risi değil, sanki ölüsü çıktı. Çoruh Mebusu Asım Bey ayak sesleri duyulmaz oluncaya kadar beklemiş, sonra derin bir soluk alarak masaya kurulmuştu.
11 Kahveciye iki kahve söyledi, "defol" anlamına elini sallayıp arkasından kuşkuyla baktı. Birazdan basılacak bişeyi uzun boylu sakla-yamayacağını kestirip kasıntıyla Murat'a döndü: Haberin olsun arkadaş!.. Parti açılıyor. Bir muhalefet parti- Muhalefet partisi mi? Allah Allah! Ne münasebet! Açan si. kim? Paris elçimiz Fethi Bey..'-. Bir başyazı yazayım dedim motorda... Son vapuru kaçırdım çünkü... Saray motoruyla geçtim Pendi-ğe... Hava sakindi çok şükür... Yazayım dedim. Çıkmadı. Haber var mı Bulgaristan'dan? Birader bişeyler yolladı mı? Hayır... Birader burada olaydı iyiydi. Birimiz gazetede, birimiz sarayda bulunurduk. Bir bakıma da bütün mebus gazetecilerin Bulgaristan'da olmaları yaradı işimize... Fethi Bey kendiliğinden mi açıyor partiyi? Neden gerekli görmüş, bugün? 24 Ne demek kendiliğinden?.. Kendiliğinden mümkün mü hiç? Neye muhalefet edecek öyleyse?.. Nasıl edecek?.. -Murat biraz sustu:- Demek doğruymuş. Geçenlerde Gazi'nin motorla Bü-yükdere'ye gelip Necmettin Molla'nm evinde Fethi Bey'le konuştuğu... İsmet Paşa ne diyor bu işe? Halk Partisi ne diyor? İsmet Paşa... Ne desin, hiç!.. Ben motorda bir şeyler hazırladım. Kâğıtlarını karıştırdı: Şunları hemen dizsinler! Provalarını hemen yollasınlar! Biz de birinci sayfadan atılacaklara bakalım... Mümkün olduğu kadar çabuk ki, mümkün olduğu kadar çok gazete basılsın! Murat zile bastı. Patron birinci sayfa haberlerini acele karıştırdı: Neymiş... Komünistler yakalanmış... Saçma... Maliyeci Müller'in raporu... Saçma... Hay Allah müstahakını versin. Unutuyorduk az daha... Şunları hemen yollayalım klişeye... -iki fotoğraf uzattı- Hemen hazırlasınlar. Kaç sütun olacaklarını yazıverin! Fotoğraflardan birinde İsmet Paşa, Fethi Bey, Âsim Bey vardı. Masada yüzü görünmeyen biri yazı yazıyor, İsmet Paşa, elini pantolonunun cebine sokmuş, yazılana bakıyordu. Âsim Bey not almakta, Fethi Bey objektife gülümsemekteydi. Öteki resimde, Fethi Bey'le Gazi... Ellerinde hasır şapkaları... Nerde çekilmiş bu?, Bakayım! Haa. Bu yürüyen köşkün önünde. Yürüyen köşk ne demek? Köşkün yeri uygun görülmedi. Beş altı metre geri alınıyor. Gönderiver klişeye... Bir de, arşivden Ağaoğlu Ahmet Bey'in resmini bulsunlar... Pek büyük değil... Vesikalık olsa elverir! Murat döndüğü zaman, Âsim Bey ilk sayfaya girecek haberlerden atılacakları atmıştı: Ben ne gün gittim Yalova'ya?.. Ayın altısında... Çarşamba günü... Çağırdılar mıydı? Evet... Balo varmış evvelki gece... Kaplıca idaresi düzenliyor. Gazi Hazretlerinin onuruna... Gittiğim vakit İstanbul gazetecilerinden hiç kimse yoktu. Baktım Fethi Bey... Başvekilimiz İsmet Paşa... Mebus arkadaşlar... Her zamanki hava... Bir aralık Bozüyük Mebusu Salih Bey yanıma geldi. "Sana önemli bir haberim var, Âsim Bey" dedi. Baktım gülümsüyor bi garip... "Serbest Fırka adıyla bir fırka kuruluyor" demesin mi? Şakacıdır Salih Bey... Ciddiye almadım önce... Üsteleyince umursamadan sordum: "Peki, Serbest 25 Fırkayı kim kuracak?" "Ben daha fazlasını söyleyemem. Sana bir ipucu veriyorum. Araştır, soruştur, öğren..." Haber doğruysa gerçekten önemli... Gazeteyi düşündüm. Gazi Hazretlerinin yakınlarından birkaç arkadaşa başvurdum. Kimse bişey bilmiyor. Bu sırada Gazi Hazretlerinin çağırdığını söylediler. Hemen emirlerini almak için koştum. Yüzüme kaşlarını biraz çatarak baktılar. "Siz Serbest Fırka kuruluyor diye bir havadis çıkarmışsınız" demezler mi? Daha beteri, açıklama ister gibi bekliyorlar. "Paşam, dedim, Serbest Fırka kuruluyor
12 diye bir havadis çıkarmadım ben, dedim. Bana öyle bir haberi Salih Bey arkadaşımız verdi. Aslı olup olmadığını öğrenmek için sordum birkaç arkadaşa" dedim. Bu karşılığım üzerine Gazi Hazretlerinin yüzlerindeki ciddiyet değişti, tatlı bir gülümseme hali aldı: "Öyleyse ben bu işte seni inisiye edeyim" buyurdular, "Git İsmet Paşa'yı bul, ondan sor" dediler. İnisiye edeyim mi dedi tıpatıp?.. Tıpatıp... Fransızcadır, "Bu işte sana yol göstericilik edeyim" demek suretiyle lütfetmiş oluyorlar. Artık önemli havadisin yolu açılmıştı. Vakit kaybetmeden İsmet Paşa'yı aradım, buldum, Gazi Hazretlerinin "İsmet Paşa'ya sor" dediklerini anlattım. Başvekil Paşa biraz düşündü, "Öyleyse Fethi Bey'i bulalım da öyle konuşalım" dedi. "Gazi Hazretleri devlet işlerinde sır tutmaya çok önem verirler. Fakat gerekli gördükleri şeyleri de vaktinde açıklamayı bilirler." Anladım ki, eski yaverleri Salih Bey, en yakın adamı, bana gelip " 'Serbest Fırka' adıyla bir fırka kuruluyor" lafını kendiliğinden söylememiş... Gazi Hazretlerinin direktifleri var. Ayrı bir fırka kurmaya karar vermişler. Liderliğe de Paris Elçisi Fethi Bey'i seçmişler. Neden ama... Yararı? Yararı... Evet... Günün şartları içinde Fethi Bey'in Serbest Fırka adında bir muhalefet fırkası kurabilmesi aklın kolayca kabul edebileceği bir şey değil... Çünkü, iktidarda olan Cumhuriyet Halk Fırkasının büyük lideri bizzat Gazi Hazretleri... Başvekil İsmet Paşa da, onun genel başkan vekili... Evet, Fethi Bey, Serbest Fırkayı, Gazi Hazretlerinin Genel Başkan, İsmet Paşa'nın da ona vekil olduğu Cumhuriyet Halk Fırkasına karşı kuracak... Fethi Bey'in, kendi kişisel teşebbüsüyle böyle bir işe girmesi elbet imkânsız... Nolur bunun sonu? Bilmem! Göreceğiz nolur! İsmet Paşa'yla görüştünüz mü? Parti kurmaya Fethi Bey'i razı edince, Gazi Hazretleri meseleyi İsmet Paşa'ya açmışlar. "Hayhay" demiş. "Memnuniyetle..." 26 Yeni partinin tüzüğü? Daha ortada yok... Şimdilik halka partinin açılacağı duyurulacak. İsmet Paşa bu duyurmayı Fethi Bey'le beraber yapmak istedi. Fethi Bey'i bulup getirdim. Salon, taraça çok kalabalıktı. Böyle bir işin konuşulması imkânsızdı. Bahçeye indik. Burada İsmet Paşa, Gazi Hazretlerinin açıklama istediğini Fethi Bey'e anlattı. "Serbest Fırkanın kurulması hakkında bir açıklama yapacağız, bunu birlikte hazırlayalım" dedi. Onlar konuşmaya başladılar. Ben dinliyorum. Meğer bu sıra, Gazi Hazretleri, göz ucuyla bizi izliyorlarmış... Taraça-nın parmaklığına dayanıp seslenerek beni gösterdi: "Dikkat ediniz! Bütün söylediklerinizi yazar" buyurdular. İsmet Paşa karşılık verdi: "Paşam, merak etmeyiniz. Hazırlayacağımız formülü zatı devletlerinize gösteririz!" dedi. Yarınki Vakit'e girecek değil mi bütün bunlar? Yok... Şimdilik yalnız yeni bir fırkanın açılacağı duyurulacak... Bildiri Gazi Hazretlerine gösterildi. Geçenlerde, "Gazi, İstanbul'u şereflendirmedi" diye yazmışız... Neden gizli tutuldu, Gazi'nin Büyükdere'ye gelip Necmettin Molla'nın evinde yedi sekiz saat kaldığı?.. Daha doğrusu Fethi Bey'le görüştüğü. Arası biraz açık Fethi Bey'le İsmet Paşa'nın da ondan... Neden? Sebep? Osmanlı borçlarının altınla ödenmesi... Kim diyor altınla ödeyelim?.. Dünyada altın para diye bir şey mi kaldı? İsmet Paşa da böyle söylüyor. Fethi Bey de, "İlle altınla ödeyelim" diye direnmekte mi sakın? Delirmiş mi? Dünyanın iktisat buhranıyla yanıp kavrulduğu sıra! En zengin devletler dünya savaşındaki borçlarını ödemezken... Bana kalırsa yeni fırka açma işinin en önemli nedeni bu mesele... Borçları altınla ödemek... Cumhuriyet hükümetinin payına düşen Osmanlı borçlarının nasıl ödeneceği Lozan'da, en çetin meselelerden biriydi. Uyuşulamadı. Anlaşmadan ayrıldı. Barıştan sonra alacaklılarla konuşmanın sürdürülmesi kararlaştırıldı. Çünkü İsmet Paşa, altınla ödemeye yanaşmıyordu. "Kâğıt para veririm" diyordu. Konuşmalar, Paris Büyükelçisi Fethi Bey'e bırakıldı. 1928'de bir anlaşma
13 yaptılar. Buna karşı, biz de, altınla ödemeyi kabul ettik. Anlaşma imzalandığı zaman, hizmeti beğenilerek, alacaklılarca Fethi Bey'e on bin lira mükâfat verildi. Yok canım... İnanılır şey değil!.. 27 Sen iç yüzünü bilesin diye anlatıyorum. Söyleme surda bur-da... Elbet efendim. Demek biz den beri... Altın mı ödüyoruz heriflere? Bir taksit ödedik. Fakat ikinci taksitin ödeme vakti yaklaşırken iktisadi buhran patladı. Taksiti altınla ödesek, paramızın değeri düşecekti. Altın sekiz banknottan on bir banknota çıktı. Bunun üstüne İsmet Paşa hükümeti borçların altınla ödenmesinin imkânsızlığına karar verdi. "Borçlarımızı ancak kâğıt parayla öderiz" dedi. Bunun üstüne mi açıldı Paris Elçisiyle araları? Bunun üstüne... Fethi Bey, alacaklılara verdiği sözün tutul-mamasını onur meselesi yapmış olacak ki, bu yaz izinli gelince hükümet kararını eleştirdi, durumdan Gazi Hazretlerine şikâyette bulundu. Gazi Paşa Hazretleri buna epey sıkıldılar. Bir akşam sofralannda bulunuyordum. Gazi Hazretleri İsmet Paşa'yla Fethi Bey arasındaki çekişmeye değinmeden, 1928 anlaşmasının uygulanmamasından sıkıldığını sofralarında bulunan arkadaşlarına açıkça söylediler. İsmet Paşa'dan söz etmeksizin, "Hiç yoktan bir mesele çıkardılar. Cenuptaki demiryolu meselesinde çıkan meselede Fransızlar'a karşı ben kendim ortaya çıkmaya mecbur oldum. Bu işte beni İngiliz ve Fransızlara karşı çıkmaya mecbur edecekler" buyurdular. Demek şimdi Fethi Bey yeni Serbest Fırkası açacak... İsmet Paşa'nın yakasına sarılıp, "İlle Osmanlı borçlarını altınla ödeyelim" mi diyecek? Böyle diyerek mi halktan oy isteyecek?.. Parlak olur doğrusu... Dünyada hiç örneği görülmemiş bir muhalefet maskaralığı olur. Yok canım! Açmayacak altın işini... Dedim ya, birini sağına öbürünü soluna aldı, Gazi Hazretleri, dün gece... Önceleri hep ikisine bakarak konuşuyorlardı. Sonunda Fethi Bey'e döndüler, biraz düşündüler, "Fethi Bey, dediler, sen programındaki o düyunu umumiye meselesini çıkar. Osmanlı borçlarını altınla ödemek fikrinde ısrar etmek seni zayıf duruma düşürür" buyurdular. Murat, patronun yüzüne bakakalmıştı. Âsim Bey, içini çekip gözlerini kaçırarak kâğıtlara döndü. Biz Halk Partisini mi tutacağız? Evet! Çatışma kızışırsa da yazılmayacak mı, işlerin içyüzü? O zaman bakarız. Durum bilir. Bi laf çıkmıştı geçenlerde.. "Hazineyi soydurmayacağım! Hazineyi soydurmayacağım" diye bağırmış, Meclis koridorlarında, 28 İsmet Paşa, doğru mu? Evet... Sinirlendi, tutamadı kendini... Ya da ne düşündüğü duyulsun istedi. Âsim Bey, suratını asarak sustu. Herhangi bir konuda konuşmak istemediği zamanlar somurturdu böyle... Birinci sayfa için ayrılmış haberleri karıştırıyordu. Belli ki sinirliydi. Hoşlanmamıştı fırka açılması işinden... "Borçları altınla ödemek fikrinden vazgeç" denilmiyor, "bunu halktan sakla" deniliyor. Ne demek? En zengin devletlerin borçlarını ödemeyeceklerini söyledikleri bir dönemde... İktisat buhranı dünyayı altüst ederken... Her gün yüzlerce banka, yüzlerce şirket iflas ediyor. Fabrikalar, madenler, işçilerini dışarı atarak kapılarını kapattılar. Dünya iş çevrelerinde rezaletler, dolandırıcılıklar, kendini öldürmeler gündelik olaylar haline geldi. Borsalar panik içinde... En güçlü paralar, en güvenilir hisse senetleri paçavralara döndü. Dünyaya hükmeder görünen en yaman para güçlerinin güçsüzlüğü, en sağlam kuruluşların temel çürüklüğü meydana çıkmış... Ne zamandır, memur aylıklarını ay başlarında zor ödüyoruz. Çok-tanberi gazetelerin en önemli haberi aylıklar üstüne... "Aylık cetvelleri hazırlandı", "Aylıklar verilecek", "Aylıklar veriliyor", "Yarın mutlaka aylık var..." Belediyelerde aylıkların haftalarca gecikmesi olağan... Öğretmenlere birçok vilayetlerde, üç dört aydan beri para verilemiyor. Salt yirmi yaşını bitirmiş erkeklerden alınan yılda üç lira yol parasını ödeyemedikleri için yüz binlerce vatandaş her yıl otuz. gün mahpus
14 yatmakta... "Demek buna karşılık, her yıl yedi yüz bin altın borç ödüyormuşuz, ödeyeceğiz. Hem de Cumhuriyetin borcu değil. Osmanlı İmparatorluğunun borcu... Şu, her şeyiyle reddettiğimiz Osmanlı İmparatorluğunun... Sanki Anadolu savaşında biz yenilmişiz gibi... Daha rezilliği: Bir Büyükelçinin aldığı on bin lira bahşiş yüzünden... 'Altınla ödetirim, merak etmeyin' diye söz vermiş olmalı da sözünü tutamadığı için onurunu kırılmış saymalı... Parti açacak... Hükümetin gırtlağına sarılacak... Nasıl iştir bu peki? Neyin nesidir? Olur mu hiç? Nereye gider bunun sonu? Daha doğrusu, nereden gelir bu namussuzluk?" Garip bir tedirginlik, Murat'ın aklını karıştırmaya başlamış, birden çevresini bulanık bir umutsuzluk kaplamıştı. "Demek, patron İsmet Paşa'yı tutacak sonuna kadar... Ne demektir, İsmet Paşa'yı tutmak? Gerekirse... Gazi'yi... bırakmak anlamına bile gelir mi bu?.. Allah göstermesin!.." Murat, bir şeye tutunmak ihtiyacıyla, cıgara paketine davrandı. 29 Vakit gazetesinin baş satıcısı Tatar Emirze çok kısa boylu, çok şişman bir adamdı. Dik merdivenleri hızlı çıktığı için hırıl hırıl soluyor, durmadan terini siliyordu. Geldin mi Emirze Efendi? Tamam! Bulamayız diye korkmuştum! Gayet önemli haberlerimiz var! Bütün gazeteleri atlatıyoruz. Ne gibi efendim? Savaş mavaş... Hayır! Muhalefet partisi kuruluyor! Kim kuruyor? Hüseyin Cahit Bey mi? Değil! Fethi Bey... Haber nerden? Öteki gazetelerin atladığı yüzde yüz mü? Yüzde yüz! Çünkü haber Saray'dan... Yaşadık! -Durup kulak verdi- Ne basıyoruz Âsim Bey'im? Bilmem! Yirmi bin diyorum... Yirmi beş bin... Olur mu yahu!.. Ne demek yirmi bin... Böyle haber... Atlatıyoruz dünyayı... Hayır! Seksen binden aşağı katiyen idare etmez! Seksen bin mi? Aklını mı oynattın? Seksen bin... Bir eksik olsa kabul değil... Yahu!., -hademe Hıdır'a döndü- Uyuyor muydu bu bizim Emirze Efendi, yoksa içiyor muydu? Yatakta bastırdık, beyim, biz bu Tatar Ağasını... Kan uykusunda bastırdık! Öyleyse? Seksen bin de az ya... Şimdilik seksen bin. Aklını başına devşir efendi... İkimizi de mahkemeye verir, Bulgaristan'dan gelir gelmez, birader! Hakkı Tarık Bey mi? Versin! Sorumluluk benim boynuma! Sapıtma! Otuz bin basalım... İstanbul'a yetmezse... Ayrıca... Otuz bini Anadolu'ya salacağım, ne diyorsun Âsim Bey... Haydi senin güzel hatırın için... Yetmiş beş bin... Otuz beş... Ben diyorum yetmiş beş, sen diyorsun otuz beş... Otuz beşi, kırkı İstanbul'da satacağız Allah'ın izniyle... Peki kırk olsun! Kaldı mı diyeceğin... Yetmiş bin basmaya basarız ya... Gerisini bilmem naparız! Kudurdun mu? Tatar yağması mı bu? Vallah billah ödetir sana birader! Ödetsin! Bak Âsim Bey... Buna bıldırcın curnatası derler! Tavında davranmadık mı, yanarız kıyamete kadar!.. Torbamızın ağ- 30 zını açıp tutacağız! Parayla dolduracağız. Uyumayalım, furyadır bu furyadır. Furyayı sezinleyip gereğini yapmazsan, parsayı toplayamaz-sam, Âsim Bey, başdağıtıcı defterinden beni sil, avanak defterine yaz!.. Biz bu furyayı bikez, Nizamettin Nazif Bey'in Karadut romanında gördük, aklında mı? Ne fayda ki, adı üstünde, Deli Nizam Bey, coştu azdı, kendini tutamadı, Karadut zibidisine, Fatih Sultan Mehmet Efendimizi tokatlattı. Tokatlattı da noldu? Araba yükleriy-le satmaya yetiştiremediğimiz gazete... Ertesi gün baktım ki, araba yükleriyle olduğu gibi geri gelmiş... Kapının önüne yığılmış... İçeri taşımaya yeterince hamal bulamadıydık da akşamlara kadar Babıâli'ye maskara olduyduktu, aklında mı? Hiç unutulur mu? İşte ondan korkmaktayım ya, ben...
15 Bu kez hiç korkma Âsim Bey'im... Bu kez mesele başka... Ah nolaydı olaydı, şu yeni harf belası çıkmayaydı. Bak bakalım, yüz bin baskıdan aşağı hiç iner miydim!.. Yahu, nerden çıktı bu yeni harf ki, okuma bilenleri cahil etti, bilmeyenler hiç öğrenemedi... ne akıldır ki, fukara Türk'ü boş böğründen vurmuştur. Bu sırada mürettiphaneden yeni fırka haberinin ilk yazılarıyla başlığı getirdiler. Gazetenin eni, başlıkta ancak "YENİ MUHALEFET FIRKASI" kelimelerini alabilmişti. Daha küçük başlıklar şöyleydi: "Fethi Bey sefirlikten çekilip, Muhalefet Fırkasının lideri olacak. " "Bu hadise genç Türk Cumhuriyetinin siyasi semasında yeni ve uğurlu bir ufuk açıyor." "Reisicumhur Hazretleri bu kuruluşu Cumhuriyetin sağlamlık belirtisi saymaktadırlar." "İlk üye: Ağaoğlu Ahmet Bey." Bunları patron motorda hesapla hazırlamıştı. Yüksek sesle okumaya başlayınca, baş dağıtıcı Tatar Emirze her başlıkta bir kez hoplayıp, "Vallah aşağı olmaz, billah aşağı olmaz!" diye kafasını yumruklamaktaydı. Sonunda üçten dokuza şart ederek kestirip attı: Altmış binden eksik olsa, Âsim Bey, gazete burda kalır! Ben giderim, yarından tezi yok, at pazarında cambazlığa başlarım! Yahu Emirze Efendi... Burda olsa, birader... Yahu! Birader de neymiş... Ben canımdan usandım! Bana bak Âsim Bey! Gazete mi satacağız, yoksa kızma birader mi oynayacağız! Altmış bin basılacaktır. İadesiz alıyorum, var mı buna bir sözün? Altmış binden birini geri getirmek yok! Para peşin! Burada olsa, birader buna ne diyebilir? Altmış bin Iadesizse belki... Vayy... Buna da belki dedin mi? Yahu Âsim Bey, sen adamı, kan tutmasından öldürürsün! Sonunda oyun bozanhk istemem!.. Bak bu kadar tanık... Tam bu sırada, başmakinist içeri girip Âsim Bey'i etekledi: Başlığı renkli yapayım mı beyim! Çoruh Mebusu Âsim Bey iadesiz altmış bini düşündüğü, iyice de bunaldığı için bir şey anlamamıştı. İrkilerek sordu: Ne renklisi! Hangi başlık? Gazetemizin yarınki başlığı... Denemedik şimdiye kadar renkli başlık basmayı... Fırsatını düşüremedik! Olur mu renkli! Nasıl olur? Basbayağı... Paşa gönlün dilerse, renkli yaparız ki, baş harfleri kırmızı... gerisini mavi yaparız! Dilersen baş harfler mavi, gerisi kırmızı... Dilersen bir harf kırmızı... bir harf mavi... İyi olur mu? Berbat etmeyelim! Berbatı neymiş!.. Denemesi bedava! Bana kalırsa kıyak olur ki, gayetle şenlikli olur! Âsim Bey'in "Evet" demesine fırsat kalmadı. Tatar Emirze şapkasını yere çalıp zıp zıp zıplamaya başladı: Şenlikli olsun! Şenlikli isterim! Şenlikli oldu mu altmış bin hiç idare etmez Âsim Bey... Yetmiş bin basılacak bu gazete... Töbe, hayır! Seksen bin basılacak... Çünkü bu seksen bin ilk aklıma gelendir. Tanrının dediğidir. Aman... Aman Emirze Efendi rica ederim! Asıl ricayı ben sana ederim ki... Hele şu akıl kutusu başma-kiniste bahşişini vereyim, gör nasıl teşekkür ederim! Cebinden bir deste banknot çıkardı. İki beşlik ayırıp makiniste uzattı. Adam şaşırıp almazlanınca, tepinerek bağırdı: Al herif... Daha bu yarısı... Yarın seksen bini say... On lira daha al! Saymaz da almazsan bak hele neler olur! Hele bir tek noksan çıkmalı ki, ben sana Tatar şamarının tadını tattırmalıyım! Murat, renkli başlığı önlemek istemişti, ama gürültüden kimseye lakırdı anlatamamıştı.
16 Böylece, 9 Ağustos 1930 Cumartesi gününün Vakit gazetesi şenlikli başlığıyla tam seksen bin basıldı ve Tatar Emirze Efendi'nin kestirimine uygun olarak bire kadar da kapışıldı Avukat Mahmut Celâlettin Bey'in yazıhanesinde dört kişiydiler, daha doğrusu dört eski İttihatçı... Birisi yazıhane sahibi Mahmut Celâlettin Bey ki, Adalet Bakanlığı, yargı organları, barolarda Deli Celâdet diye ünlüdür. İkincisi, Profesör Ağaoğlu Ahmet Bey ki, Saray mebuslarından-dır ve de doğum yeri Azerbaycan'ın Şuşa adlı dağ kasabası olduğu için mecburi Saray mebusudur. Üçüncüleri, Doktor Münir Bey, ufak tefektir ama tıbbiyenin ilk sınıfından beri gem almaz doktorlardan bilinir, ille de üstüne elzem olmayan meseleleri düşünüp, hiç gerekli olmayan sorular soran bir akıl karıştırıcı bilinir. Bu yüzden adı "Farmason Doktor"a çıkmıştır. Dördüncüleri, burada bulunanların hepsinden daha gerçek, daha canlı ittihatçı, duvarda rahatça yerleştiği yaldızlı çerçeveden konuşanlara biraz küskün bakan Sadrazam Talât Paşa merhumdur. Bunlar dört eski ittihatçıdır, ama şimdi de ittihatçı oldukları halde, sanki dört yol ağzında, birbirlerinden bir daha kavuşmamak üzere ayrılmış sayılırlar. Talât Paşa ittihatçı olarak, ittihatçılık yolunda tatlı canı, Ermeni kurşunlarına vermiş, dünya meşakkatinden kurtulup rahata ermiştir. Avukat Mahmut Celâlettin Bey -kısacası, Deli Celâdet Bey ittihatçı temizliğinde, temizlik dışı kalarak yaşamasını sürdürmektedir, ama arkadaşlarının kanını arayamadığı için, o gün bugündür, hiç olmazsa kendisine karşı, eski komitacı kabadayılığını yitirmenin bunalımını çekmektedir. Arada sırada aşırı öfkelere kapılarak Deli adını haklıya çıkarması bundandır. Saray mebusu olup, aynca Darülfünun'da müderrislik eden Ağaoğlu Ahmet Bey ise, arkadaşlarını temizleyenlerin arasına rahatça karışabilmiş, herhalde, "cenk halidir, böyle olur" diyerek zorunlu-ğu kavrayıp bunca yıldır aradığı liberal hürriyete kavuşmuştur. Farmason Doktor'a geldi mi, en büyük ittihatçılarla canciğer arkadaş olduğu, İttihat Terakki fırkasının ilk üyelerinden bulunduğu halde, 1908'de ayrılıp 31 Mart maskaralığında muhaliflerle beraber, Sinop'a sürülmüşse de, şimdiye kadar başka hiçbir gruba katılmadığı için, kendisi kabul etmese de, bal gibi; kodaman ittihatçıdır. Daha doğrusu, Osmanlı'dır. Özelliği: Bütün konuşmaların tadını kaçırması, en geniş, en derin düşünüp yüzde yüz haklı görünen fikirlerin, ki bunlar çoğu zaman kaytarmacılıkları örtbas etmek için, böyle dört-başı mamur hazırlanmış olurlar, foyaları meydana çıkaran soruları, insanı şaşırtacak bir kolaylıkla bulup soruvermesidir. Şimdi cıgarası-nı gönülsüz gönülsüz içerken bu dört ittihatçının yirmi yıl içinde başlarına gelenleri aklından geçiriyor, Osmanlı İmparatorjuğu'nu yıkan depremin ne müthiş bir savruntu olduğuna bir kez daha şaşıyordu. Saray mebusu ve de Cumhuriyet Darülfünunu müderrisi Ağa-oğlu Ahmet Bey içeri girip Doktor Münir'i oturur görünce, her rastlantıda önleyemediği duraklamayla, belli belirsiz irkilmiş, keyifli gülüşü birden zoraki gülümsemeye dönmüştü. Kendisini toplamaya çalışarak elini uzattı: Vay Doktor Münir! Sen de buradasın! Allah'tan başka bir şey istemenin sırasıymış. Burada ama... Sen telefon edince hemen kalktı. Baktım savuşacak, zorla oturttum. Tabanca gücüyle... Lüveri karnına dayayarak... Geç şöyle Ağa Hoca! Nasıldı senin kahve? Siz nasıl içerseniz! Fark etmez! Demek ki çoğunluğa uymanın yararı en sonunda anlaşıldı Ahmet Bey!.. Epey geç de olsa meseledir. Ağaoğlu Ahmet Bey, bunu söyleyen Doktor Münir'e bir zaman baktı, başını salladı: Yalaya yalaya loca eşiklerini aşındıranlar, farmason değil, bize geldi mi, farmason! Avukat Deli Celâdet Bey araya girdi: 34
17 Bırakın şimdi farmasonu! Nedir bu yeni fırka meselesi? Nereden çıktı? Anlatırım! Celâdet Bey zile bastı. İçeri giren avukat stajyeri Kadir'e üç kahve söyledi. Gelenlerin bekletilmesini tembihledi. Nereden çıktı apansız bu yeni fırka işi? Sakın Ağa Hoca, siz mi kandırdınız fıkara Fethi Bey'i? Siz mi razı ettiniz böyle bir işe? Siz kim? Önce bunu anlayalım. Siz... Yani, Halk Fırkası'ndaki ittihatçılar... Halk Fırkası'nda ittihatçı yoktur, bunu böyle bil, Farmasop! Başkaca, Fethi Bey kandırılacak arkadaşlardan değildir! Kandırılacak arkadaşlardan değil mi? Meseledir! Akıllı demeye mi getirmektesin, kurnaz demeye mi? Korkak demeye mi getirmektesin, geçmişten ibret alamayacak kadar unutkan demeye mi? Hayır! Biz adam kandırmayız! Siz! Ya sizi kim kandırır? Kendi kendiniz mi? Celâdet! Vaktiyle şunu Damat Salih Paşa'mn yanma koşup Beyazıt meydanında sallandırmadık da... Halt ettiniz! Bırakın çekişmeyi, parti işini anlayalım! Ne zaman kararlaştı, kimlerin arasında? Burada mı, Paris'te mi, Gazi'ye nasıl açtınız? İsmet ne diyor? Söyleyeceğim, şaşıracaksınız! Meclis tatile girdi. Ben geç geldim İstanbul'a... Duydum ki, Paris Büyükelçimiz Fethi Bey de İs-tanbul'daymış, bizim Molla'nın Büyükdere'deki yalısında oturuyor-muş... Severim Fethi Bey'i... İyi arkadaştır. Dostluğumuz Malta'da büsbütün sıklaşmıştı. Gidip göreyim, dedim! Gittim. Bulamadım. Molla Bey Yalova'da olduğunu, bir şeyler yapmaya çalıştığını söyledi. Duydunuz elbet... Otuz bir Temmuz'da Gazi Hazretleri apansız Molla Bey'e gidiyorlar, Ertuğrul yatıyla saat gecenin dokuz buçuğunda... Fethi Bey'le tam beş saat kapanıp görüşmüşler. Molla Bey'e sorarsanız, Fethi Bey gidişatın yanlışlığını anlatmış... Gazi Hazretleri de Fethi Bey'in düşüncelerini kendi düşüncelerine uygun bulmuşlar... Birkaç gün sonra da Fethi Bey'i, Yalova'ya çağırmışlar. Ayın yedisinde de ben çağrıldım, baloya... Ne balosu bu? Artık Deniz Yolları vapur işletmiyor, balolar düzenliyor! Balo için sebep de aranmaz oldu çoktandır. Çalın düğün olsun hesabı desene... Evet Farmason, onun gibi bir şey... Balo vermek âdet oldu. 35 Büyüklere yanaşıp çıkar sağlamak için en kestirme yol balo vermek Gittik ki, her taraf tıka basa dolu... Biz yersiz kaldık! Hanım da mı beraber? Hayır., Sitare'yi götürmedim, kızım Tezer'i götürmüştüm. Gazı Hazretlerinin özel,misafirleri için her zaman birkaç odanın boş tutulduğunu bildiğim için Başyaver Rusuhi Beye başvurdum! Gitti, birkaç dakka sonra döndü, "Oda kolay!" dedi, "Gazi Hazretleri baloya gelmenizi emrediyorlar Ağaoğlu Ahmet Beyefendi!.." Bende si-mokın, frak yoktu. Yanıma almamıştım. Böylece gitmek zorunda kaldım. Dans salonuna girdim. Vakit gazetesi sahiplerinden Ahmet Âsim Bey'in masasına oturdum, çevremi seyre başladım. Salonun ortasında Gazi Hazretleri, İsmet Paşa, Meclis Reisi Kâzım Paşa, bir de Fethi Bey görüşüyorlardı. Gazi Hazretleri bakınırlarken gözleri bana ilişti, yanlarına gelmemi eliyle emir buyurdular. Gazi Hazretleri her zaman yaptığı gibi, burnunu çekerek ve gülümseyerek, "Serbest Parti Reisi Fethi Bey" diye, beni Fethi Bey'e takdim etti ve bana hitaben, "Tabii, Fethi Bey'le beraber çalışacaksınız!" dedi. Böyle apansız damdan düşer gibi mi? Evet! Ne cevap verdin? "Paşam, dedim, İsmet Paşa'yla Fethi Bey arasında tereddüt olunmaz mı?" dedim. "Artık uzatma" dediler, "Fethi Bey'le berabersin!" Dans başladı, ben yerime döndüm. Gazi Hazretleri bir hanımla dans ediyorlardı. Benim yanımda durdular, bir kolunu boynuma attılar, yüzümü öptüler: "Seni tebrik ediyorum," dediler, "Fethi Bey'le anlaşmışsın!.." "Fethi Bey'i görmedim daha" dedim, "Canım, siz ta öteden beri anlaşmışsınız. Hemen gidip Fethi Bey'i de, seni almış olduğu için tebrik edeceğim!" demezler mi?
18 Nasıl iştir bu, ben olsam ürkerim. Haklısın Celâdet! Ben de şaştım. Ne Fethi Bey'le görüşmüştüm, ne de fırkadan haberim vardı. Bu nasıl şey! Kalk savuş derbeder, savuş da tatlı canını kurtar. Hemen kalktım. Fethi Bey'in yanına gittim. Gazi Hazretleri onu da tebrik etmemişler mi? "Fethi Bey bütün bunlar nedir? Ben hiçbir şey anlamıyorum" dedim. "Şimdi yeri değil! Yarın.otelde uzun boylu görüşürüz!" dedi. Gece, her zaman olduğu gibi, içildi, oynandı. Başyaver Rusuhi Bey de sarhoştu. Alçakgönüllü, çok terbiyeli bir adamdır. Ötedenbe-ri bana sempatik gelir. Bu gece yanıma yaklaştı ve huyu olduğu üzere, "Hocacığım" diye okşadı. Sonra açılarak anlattı: Fırsat düştükçe. 36 Gazi Hazretlerine gerçekleri söylermiş. işlerin iyi gitmediğini, çalıp çırpmalar olduğunu, halkın memnun bulunmadığını bildirmekte kusur etmezmiş. Bak sen! "Padişah Hazretleri Saray'da oturduğu için, kötji vezirler olup bitenleri kendisinden saklıyor" hesabı desene Profesör Ağa! Demek buralara kadar geldik mi, nihayet yedi yılda?.. Farmason! Tamam! Yaver Bey anlatmakta kusur etmezmiş de nolur-muş? "Ne fayda ki, etrafını kötü adamlar almıştır" diye yakındı Yaver Bey! Ertesi gün saat on ikide Fethi Bey'le buluştuk. "Bu ne iştir Fethi Bey?" dedim. "Buraya izinli geldim. Bana 'ille ikinci bir fırkanın başına geçeceksin' diye ısrar ediyor. Nihayet ben de kabul ettim" dedi. "Bir yıldan beri bu fikre yatkın göründüğünü ben de biliyorum. Birkaç kere fırkalar hakkında benden de sualler sormuştular, beni de sınava çekmişlerdi" dedim, "Fakat bir karar verdiğini bilmiyordum. Bir ara İçişleri Bakanı Şükrü Kaya'dan ikinci bir fırkanın kurulacağını işitmiştim. Kendisinden fırkanın mahiyetini sordum," "Daha belli değil, dediydi Şükrü Kaya" dedim, "O, yani, Gazi Hazretleri, daha tutucu bir fırka kurulmasını istiyormuş" dedim, "Şükrü Kaya ise, bunu tehlikeli gördüğünü, çünkü memlekette tutucuların çokluk olduğunu bildiğini söylemiş" dedim, "Binaenaleyh, memlekette hiç de kökü olmayan ve kendisiyle kolaylıkla başa çıkılabilecek bir sosyalist fırkasının..." Deme! Laf buralara kadar gelebilmiş mi, Ağa Hoca? Evet, Şükrü Kaya'nın bana dediği böyle... Ben de bunları Fethi Bey'e birer birer anlattım, "Bir sosyalist fırkasının kurulmasını ileri sürmüş Şükrü Kaya" dedim, "Bunları konuştuğumuz zaman henüz alınmış bir karar yoktu" dedim, "Demek şimdi anlaşılıyor ki, Gazi Hazretleri fikirlerini uygulamaya karar verdiler, yeni fırkanın başına da, en yakın dostu ve güvendiği insan olarak seni seçmişler" dedim. "Fakat, fırkanın programı hakkında görüşmediniz mi?" diye sordum. "Görüştük, dedi. Fethi Bey, Cumhuriyet Halk Fırkasıyla temelde bir ayrıntısı olmayacaktır" dedi. Hele bak! Neresi başka fırka oluyor öyleyse? Muhalefeti doktor! Fethi Bey dedi ki: "Zaten iki fırkanın da yüksek idaresi ve deneti kendi ellerinde olacaktır" dedi Fethi Bey. Ah ne kadar iyi! Desene Ağa Hoca, atladık kopyacılığı, İngiltere'ye ulaştık, hatta zorlatıp hırpadak geçtik bile... Hangi bakımdan? 37 Onların partileri de majestelerinin partileridir, ama hiç değil fikirde ayrıntıları vardır. Şu halde Gazi ayrılacak mı Halk Fırkasından? Fethi Bey dedi ki: "Halk Fırkasından ayrılmamakla beraber" dedi, "benim fırkamın da taraflısı olacaklar, seçimlerde her iki fırkanın adaylarını kendileri tayin edecekler" dedi. Bak, burası büsbütün parlak! Evet, bu tamamiyle orijinal bir icattır, dünya yüzünde örneği hiç yoktur. Aslına bakarsan, bize de böylesi yaraşır. Böylece de, bizim ittihatçılar, tarih karşısında hapı yutmuşlardır! Ne ilintisi var? Buncacık şeyi Talât'ların, Enver'lerin akıl edememesi aptallıklarından değil mi? Akıl edeydiler, ayrıca uygulamayı da becerey-diler, ne adam öldürmek gerekirdi, ne de milleti katliam etmek. Kes yahu! Kes de sonunu anlayalım!
19 "Anlaşılıyor ki, dedi Fethi Bey, tek fırkanın doğurmuş olduğu denetsizlikten, idaresizlikten bıkmış Gazi Hazretleri" dedi, "bir yandan Meclis'te, birbirini denetleyecek iki fırkanın varlığını, öte yandan da memlekette biraz hürriyet havasının esmesini arzu ediyorlar" dedi. Hürriyet havası esmesini mi demek! Hey çok yaşasınlar! Şöyle az biraz esecek de fakir fukara soluklanacak! Vicdan diye ben buna derim! Yahu Celâdet! Kalkıp gidecekmiş, eteğine yapışıp neden şunu tutarsın? Haltettik! Sen bakma kusuruna! Sonra peki? Sonra, Fethi Bey dedi ki: "Fakat, dedi, önceleri olduğu gibi, dedi, anarşiye ve kargaşalığa meydan vermemek için, dedi, fırkalar, arasında temelde ayrılık olmamasını, ikisinin de yüksek bir elden idare olunmasını temin etmek istiyorlar Gazi Hazretleri" dedi. Şimdi ben... Patlama doktor! "Kısacası, dedi Fethi Bey, benim fırkam, Cumhuriyet Halk Fırkasının bir kanadı olacaktır, dedi, sağ mı, sol mu onu da artık olaylar gösterecek" demesin mi? Meraklanma Ağa Hoca buna peştir. Bende gayri laf yoktur. Farmason kulunuzun dili, dişi kitlenip resmen nutku tutulmuştur. Size at da yaraşır, meydan da... Bu akıllar elbette, bir akıllardır ama insanoğlunun şimdiye kadar hiçbir zaman örneğini görmediği bir yaman akıllardır! Çünkü, madrabazlıkta tarihlere nam salmış, bütün 38 madrabazların parmağını ağzında bırakır, köpöğluköpekliktir. Hayda, koca Tanrı işinizi rastgetire! Avukat Celâdet Bey, Doktor Münür Bey'in yüzüne şaşkın şaşkın baktı: Rast mı getire?.. Kim getire?.. Yahu, buna hayır dua edilir mi? Senin gibi dost olduktan sonra düşmanı napayım! "Davran Ağa Hoca, durmanın sırası değil" diyeceğine... "Sorup soruşturmanın sırası hele hiç değil" desene... Sıçrasın kalksın bu bizim Ağa Hoca, kızı kapıp canı İstanbul'a atmaya baksın. Ayrıca, bu iş basılana kadar rapor mapor uydurup göze görünmemeye çabalasın... Belli bişey... Bildiğimiz, Kanlı Kavak oyunudur bu ve de Türkçesi, San Paşa'nın birkaç kez oynadığı bilinir oyundur. Tetik durmadın mı, tantuna gittiğin gündür Hoca Ağa... Bilmiş ol, burda profesörlük katiyen para etmez. "Dur bakalım neyin nesi?" dediğin dakka yandın bil! Yandın yok... Çünkü sen de berabersin! Ben mi? Beraber?.. Nerde berabermişim, civanım, kiminle berabermişim? Töbe çek Ağaoğlu Ahmet! Ben daha kudurmadım Allaha şükür, aklımı sıçratmadım. Berabersin Celâdet! Çünkü kurtuluş yoktur. Çünkü ben buraya emirle geldim. Aslına bakarsan resmen geldim. Resmen... Emirle... Vayy... Evet, beraberiz. Hem de Fırkamızın İstanbul Vilayet Teşkilatını kurmak, başkaca, başına geçmek ödevinde berabersin! Dur Hoca! Kimden bu emir? Sakın, Gazi Paşa'dan mı? "Geçen asılmalarda bu Deli Celâdet unutulduydu. Bu kez listenin başına yazılsın" mı buyurdular? İyi ya, neden teşkilat meşkilat kurduruyor? Binalar tutup, hademe düzüp masraf ettirmeden götürüp asıverse, Hergele Meydanı'nda, bu kez, idare etmiyor mu? Yeni icat mıdır, ip parasını asılan derbederden üste almak?.. Haydi başka kapıya... Eski komitacı değil misin? Aklın fikrin asıp kesmede... Yok bu kez öyle şey... Meraklanma, emir Gazi Hazretlerinden değil... Fethi Bey kardaşından... "İstanbul'u ancak Celâdet Bey çekip çevirir. Başkasına hiç güvenemem" dedi. Fethi Bey kardeşimiz, öyle mi? Vay beyim vay! Hayır, yağma yok! Geçin bi kalem beni... Geç efendim. - İmdat ister gibi Doktor Münir'e döndü - İki laf da sen etsene, domuz Farrnason, dosta destek günü, bugün değil midir? Doktor Münir savurduğu cıgara dumanlarının ötesinde yüzüne bakan arkadaşlarını gözden geçirdi. Ağaoğlu Ahmet, işlerin istediği gibi olacağını yüzde yüz bilir gibi güvenle bekliyor, Deli Celâdet ci-39 gara paketiyle boğuşuyordu. İlkin gerçekten ürkmüştü ama, giderek nedense gevşemiş, dahası, biraz da şişinmişti. Doktor Münir gülümsedi: Benim aklım ermez sizin işlerinize, bilmez misin, eskiden beri Celâdet!
20 Ermez mi? Tüh yüzüne... Ermez evet... Neden ermez, doktor olduğundan ermez. Ermeyiversin bakalım! Benimki erer. Ham-dolsun, ben aklımı yele vermedim. Biz, Ağa Hoca, unumuzu çoktaa-an eledik, eleği çoktaaaan duvara astık. Aslına bakarsan, biz avukatlığı bile boşladık çoktan... Bilmiş ol, biz çoktan yeminliyiz, kanun kitabını ele almaya... Bunu ne zaman yapacaktık, şuncacık akıl olsaydı? Herif, "Kanun diye, kanun diye kanun tepelendi" dediğim zaman yapacaktık. Yapmadık da halt ettik. Evet, gülersin! Boşuna gülersin. Bizim yeni zenaat, Allah sayesinde ve de asri Cumhuriyet devri sayesinde resmen zamparalıktır. Ne sandın! Bildiğin zamparalık... Dur boşuna davranma! Bu kapıdaki avukat yaftasını, biz, ne zamandır zamparalığımıza perde etmişiz. Var mı bana bundan böyle karı... Hadi ordan edepsiz! Hiç utanır mı? Nolmuş Allahıma şükür, ne var bunda utanacak? Açıkçası budur Ağa Hoca, bizim zenaatımız çoktan beri zamparalıktır. Hem de kartoloş karılar üstüne değil, on dörtten... Yallah yallah on yediye kadar körpe yavru üstüne... Hadi senin güzel hatırın için, on yedi buçuk olsun! Şurası da bilinmeli ki, bu hesap kafa kâğıdı hesabı değildir. Yaş düzeltmeleri görmüş kafa kâğıtları Deli Celâdet'e sökmeeeez! Ebesi birlikte gelecek de, nah şu dolapta gördüğün, Hafız Osman hattı Kur'an üstüne el basıp, yemin edecek! On sekiz oldu mu... Ne demek on sekiz?.. On günü geciktirdiler de, on yedi buçuğu hafta geçti mi bana yaramaz. Getiren dümbüğün kucağında kalır. Hayrını görsün kart kahpesinin efendim! Lafı da hiç uzatmasın ki, biz aksaatımıza bakalım! Geride gerçek körpe getirmişleri bekletmeyelim! Biz böyle bir ince zenaatın peştemalına sarılmışız. Başımızı kaşıyacak zamanı yitirmişiz. Aman pabuç dama atılmasın, esnaf arasında yere bakmayalım, üstesinden gelelim de, pırava diyerek alnımızdan öptürelim diye debelenmekteyiz. Bize fırkacılık ne kadar uzak, Ağa Hoca ne kadar uzak... Boşuna çabalamaktasın utanmaz Deli. Maskaralığa vurup yakanı Fethi Bey'in pençesinden kurtaramazsın. Fethi Bey'in kararı kesin... "İstanbul'un yarar adamlarını bilir" dedi, "bilmekle kalmaz, çevresine toplar ossaat" dedi. "Zora düşerse Molla Bey'e gitsin. Ge- 40 reken aklı alsın. Gereğini işlesin" dedi. Evet, karar budur. Kesindir. Geç efendim! Kötüsü gelse Celâdet'in yerine Fethi'yi asmazlar. Bak ne diyeceksin! "Deli, senin eski bildiğin Deli değil" diyeceksin, "Yok öyle şey dedi" diyeceksin, "Adamın yararını değil, hiçbir boka yaramazını bile çoktan yitirmiş senin akılsız Celâdet, adı üstünde Deli pezevenk" diyeceksin... Bize İzmir suikastı sırası, kimi arkadaşlar ne dedilerdi? "Yıldı bu dümbük" demediler miydi? Tamam! Yıldık yahu, var mıdır bunun ötesi? "Belinde taşıdığı silahın adamı değilmiş" demediler miydi? Tamam! Üstüne vurdurdulardı kodoşlar... Biz resmen yıldık arkadaş, bizim tekrardan sıvanacağımız hiç kalmadı. Yılacak bişey yok. Bu kez iş gayet ciddi... Ben de hoş, bu "gayet ciddi"den yıldım ya... Asılmak sana şaka geldiyse, bi de çıkaralım mezardan, soralım bakalım fıkara Ca-viz Bey'e... Uzattın! Tadını kaçırdın. Şundan gayet ciddi ki... Fethi Bey'le Gazi Hazretleri arasındaki yakınlığı bilirsin... Yahu, sen aklını mı kaçırdın Ağaoğlu? Böyle madrabazlıklar, yakın arkadaşları araya almayınca hiç yürür mü? Hayır, yanılıyorsun Celâdet. Ben de önceleri tıpkı senin gibi düşündüm. Sonra? Düşündüğümü de Fethi Bey'e açıkça söyledim. "Görülüyor ki, neticede arzu, memlekette ihtiyatlı bir hürriyet havası estirmek" dedim, "Memleketi yavaş yavaş hürriyete alıştırmak" dedim, "Çok necip, çok asil bir amaç!" dedim, "Fakat samimi olduğuna inanıyor musunuz?" diye soruverdim! Aşkolsun Ağa Hoca, meseledir. Karşılığı hemen geldi mi, yoksa, Fethi Bey az biraz kıvrandı mı? "İnandım!" dedi. "Teminatı?" dedim. "Teminatı" dedi, "Aramızda mektuplaşacağız, bunları yayınlayacağız!" dedi, "Bu mektuplarla Gazi Hazretleri ikinci bir fıkranın kurulmasını arzu ettiğini bildireceklerdir. Fırkanın kurulması, gelişmesi, yerleşmesi için elinden geleni yapacaklarını açıkça söyleyecekler" dedi. Bunun üzerine ben, Fethi'ye dedim ki, "Evet, yeter teminattır" dedim, "Ünü dünyayı kaplamış olan bir devlet başkanı, daha dün,
Kemal Tahir - Yol Ayrımı www.cepsitesi.net MADRABAZLIK Murat, yemek dönüşü kravatı çözüp masanın üstüne atmış, kahveyi bitirince de, kendisini çalışmaya zorlamak için, gömleğin kollarını sıvayıp, kâğıtları
Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de
12.06.2008 16:48 FİLİZ ESEN-İROL AŞARAN : Efendim : İyiyim sağol sen nasılsın : Çalışıyorum işte yaramaz birşey yok : Kim yazmış bunu : Kim yazmış bunu Milliyet te : Yani sen sen birşey yollamış mıydın
Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir
Kaybolan Çocuk Çocuklar için öyküler yazmak istiyordum. Yazmayý çok çok sevdiðim için sevinçle oturdum masanýn baþýna. Yazdým, yazdým... Sonra da okudum yazdýklarýmý. Bana göre güzel öykülerdi doðrusu.
Bildiğiniz üzere Deutsche bank'ın arzı ile varantlar İMKB'de işlem görmeye başladı. Bu konuda çok soru gelmiş. Basit bir şekilde ne olduğunu açıklamak da bize farz oldu. Fakat hemen şunu belirteyim ki;
Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TÖMER TÜRKÇE ÖĞRETİM ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ TÜRKÇE SINAVI T105004 ADI SOYADI NOSU UYRUĞU SINAV TARİHİ ÖĞRENCİNİN BÖLÜM Okuma Dinleme Yazma Karşılıklı Konuşma Sözlü Anlatım TOPLAM
Kaybolmasınlar Diye Mesleğini sorduklarında ne diyeceğini bilemezdi, gülümserdi mahçup; utanırdı ben şairim, yazarım, demeye. Bir şeyler mırıldanırdı, yalan söylememeye çalışarak, bu kez de yüzü kızarırdı,
Dersler, ödevler, sýnavlar, kurslar... Dinlence günlerinde bile boþ durmak yoktu. Hafta sonu gelmiþti; ama ona sormalýydý. Üstüne, günlerin yorgunluðu çökmüþtü. Bunu ancak oyunla atabilirdi. Caný oyundan
ADALET ve CESARET ÖYKÜLERİ Yayın no: 170 ADALET VE CESARET ÖYKÜLERİ Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen: Durmuş Yalman Kapak: Zafer Yayınları İsbn: 978 605 4965 24 3 Sertifika no: 14452 Uğurböceği
Başbakan Yıldırım, Piri Reis Ortaokulu nda karne dağıtım törenine katıldı Haziran 17, 2016-1:22:00 Başbakan Yıldırım, "Terör örgütünün telkinlerine gençlerimiz asla ve asla itibar etmesinler. Onlar bizim
Bir gün sormuşlar Ermişlerden birine: Sevginin sadece sözünü edenlerle, onu yaşayanlar arasında ne fark vardır? Bakın göstereyim demiş Ermiş. Önce sevgiyi dilden gönle indirememiş olanları çağırarak onlara
Hafta Sonu Ev Çalışması HAYAL VE GERÇEK Babasının işi nedeniyle çocuğun orta öğretimi kesintilere uğramıştı. Orta ikideyken, büyüdüğü zaman ne olmak ve ne yapmak istediği konusunda bir kompozisyon yazmasını
Bir akşam vakti, kasabanın birine bir atlı geldi. Kimdir bu yabancı diye merak eden kasabalılar, çoluk çocuk, alana koştular. Adam, yanında atı, elinde boş bir çuval, alanın ortasında öylece dikiliyordu.
SOKAK - DIŞ - GÜN ABLA KARDEŞ Gerçek bir hikayeden alınmıştır. Batu 20'li yaşlarında genç biridir. Boynunda asılı bir fotoğraf makinesi vardır. Uzun lensli profesyonel görünşlü bir digital makinedir. İlginç
3 YAŞ AYIN TEMASI Cinsiyetim, adım, özelliklerim, görünümümdeki değişiklikler nelerdir? Vücudumuzun bölümleri ve iç organlarımız nelerdir? Ne işe yarar? İskelet sistemi nedir? Ne işe yarar? Aile ve aileyi
Eşeğe Dönüşen Kabadayı Makedonya Masalı (Herşeyin bir bedeli var) Yazan: Yücel Feyzioğlu Resimleyen: Mert Tugen Ne varmış, ne çokmuş, gece karanlık, güneş yokmuş. Her kasabada kabadayı insanlar varmış.
2012-2013 Türkçe Ortak Sınavı Lise Hazırlık Sınıfı AÇIKLAMALAR 1. Soruların cevaplarını kitapçıkla birlikte verilecek optik forma işaretleyiniz. 2. Cevaplarınızı koyu siyah ve yumuşak bir kurşun kalemle
KILIÇDAROĞLU K.MARAŞ'TA Chp Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, Kahramanmaraş ın Elbistan İlçesi nde siyaseti sadece insan için yaptıklarını, iktidara gelmeleri halinde terörü sonlandırıp ülkeye huzuru getireceklerini
MERHABA ARKADAŞLAR BEN YEŞİLCAN! Sağlıklı ve faydalı olan ne varsa yaparım. Zararlı olan her şeyle savaşırım. Kötülerin düşmanı, iyilerin dostuyum. Zor durumda kaldığınızda İmdaat! diye beni çağırabilirsiniz.
Güzel Bir Bahar ve İstanbul Bundan iki yıl önce 2013 Mayıs ayında yolculuğum böyle başladı. Dostlarım, sınıf arkadaşlarım ve birkaç öğretmenim ile bildiğimiz İstanbul, bizim İstanbul a doğru yol aldık.
1. SINIF OKULA YARDIMCI VE SINAVLARA HAZIRLIK A TEMASI: OKUL HEYECANIM TEST-1 1. Gözümüzün rengi Saçımızın rengi Okula gitmemiz Yukarıdakilerden hangisi fiziksel özelliğimiz değildir? A) Okula gitmemiz
Küçüklerin Büyük Soruları-4 Yayın no: 186 KUR AN OKUMAYI NEDEN ÖĞRENMELİYİM? Genel yayın yönetmeni: Ergün Ür İç düzen/kapak: Zafer Yayınları Isbn: 978 605 4965 07 6 Sertifika no: 14452 Uğurböceği Yayınları,
ISBN : 978-605-65564-3-2 1 Baba, Bal Arısı Gibi Olmak İstemiyorum ISBN : 978-605-65564-3-2 Ali Korkmaz firstname.lastname@example.org Redaksiyon : Pelin GENÇ Dizgi/Baskı Kardeşler Ofset Matbaacılık Muzaffer Ceylandağ
1 SÖZCÜ / AKP de bir kişi konuşur, diğerleri asker gibi bekler! Tarih : 06.01.2012 CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu hem AKP deki tek adamlığı hem de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ın üslubunu ve liderliğini
K.R. RAVINDRAN U.R. Başkanı 2015 16 Canan ERSÖZ U.R. 2430. Bölge Guvernörü 2015 16 Firuz Harbiyeli 3. Grup Guvernör Yardımcısı Hüseyin MURSAL (Başkan) Süleyman ÇOLAKOĞLU (Asbaşkan) Okşan HALEFOĞLU (Kulüp
ilk yar'larımızın sevgili dostları, ilkyar desteklerinizle giderek büyüyen bir aile olarak varlığını sürdürüyor. Yeni yeni ilk yar'larımızla tanışırken bir taraftan fedakar gönüllülerimizi, ve bir zamanlar
BÝRÝNCÝ BÖLÜM 1 Dünya döndü Son ders zili çalýnca tüm öðrenciler sevinç çýðlýklarý atarak okulu terk etti. Ýkili öðretim yapýlýyordu. Sabahçýlar okulu boþaltýrken, öðleci grup okula girmeye hazýrlanýrdý.
Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
OKUMA - ANLAMA: ÖĞRENCİLER HER GÜN NELER YAPIYORLAR? 1 Türkçe dersleri başladı. Öğrenciler her gün okula gidiyorlar, yeni şeyler öğreniyorlar. Öğretmenleri, Nazlı Hanım, her Salı ve her Cuma günü sınav
İntikam Bilir misin sen her gece Kendinle oturup konuşmayı Geceden uyanmamaya ant içip Gün ışığıyla yeniden doğmayı Bilir misin sen her güne hayata küskün başlamayı Anti sosyal kişilik olup da Şişelerin
Bir bahar günü. Doğa en canlı renklerine büründü bürünecek. Coşku görülmeye değer. Baharda okul bahçesi daha bir görülmeye değer. Kıpır kıpır hareketlilik sanki çocukların ruhundan dağılıyor çevreye. Biz
T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER YA İSTİKLÂL YA ÖLÜM TERCİH ETTİĞİN OKOL GELECEĞİNDİR MEVLÜT ÇELİK 19.yy.sonlarına doğru Osmanlı parçalanma sürecine girmişti. Bu dönemde
ÖN OYUN Yer, ağustos böceklerinin yuvası. Cici ve Mimi aynanın karşısında son hazırlıklarını yapmaktadır. (Şapkasını takar.) Nasıl oldu Mimiciğim? Ay çok hoş! (Saçlarına taktığı çiçekleri gösterir.) Ne
KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU Nereden geliyor bitmek tükenmek bilmeyen öğrenme isteğim? Kim verdi düşünce deryalarında özgürce dolaşmamı sağlayacak özgüven küreklerimi? Bazen,
1 Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri Bugün kızla tanışma anında değil de, flört süreci içinde olduğumuz bir kızla nasıl konuşmamız gerektiğini dilim döndüğünce anlatmaya
İgi ve ben Benim adım Flo ve benim küçük bir kız kardeşim var. Küçük kız kardeşim daha da küçükken ismini değiştirdi. Bir sabah kalktı ve artık kendi ismini kullanmıyordu. Bu çok kafa karıştırıcıydı. Yatağımda
ALAY ETME Amaç : Başkalarına saygı duymayı öğrenme.alay etme ile baş edebilme becerisini kazandırma Düzey : 1. sınıf ve üstü Materyal: Uygulama 1 için:yazı tahtası, kağıt, kalem, Uygulama 2 : Kuklalar,oyuncak
Hikaye Yazarı Sevinç DOĞAN ( Türkçe Öğretmeni ) İmtiyaz Sahibi Adına Ramazan BALCI Okul Müdürü Fatma BAŞA ( Özel Eğitim Öğretmeni ) Kapak Tasarımı ve Sayfa Tasarımı Ahmet ŞAMLI ( Görsel Sanatlar Öğretmeni
Aşağıda Emek vererek Yazmış olduğumuz yazı ve bilgileri 5 dakika ayırıp okur inceler ve bizden ücretsiz bir örnek kayıt dosyası talep ederseniz. Biz Fakir Okuluz Bizim Velimiz Bize Destek Olmuyor Bizim
ÇANTA VE KIRTASİYELER ONİKİŞUBAT TAN Kahramanmaraş Merkez İlçe Onikişubat Belediyesi, 124 okulda 6 bin ilkokul birinci sınıf öğrencisine çanta ve kırtasiye malzemesi dağıttı. Başkan Mahçiçek, Çocuklar,
O sabah minik kuşların sesleriyle uyandı Melek. Yatağından kalktı ve pencereden dışarıya baktı. Hava çok güzeldi. Güneşin ışıkları Melek e sevinç katıyordu. Bulutlar gülümsüyor ve günaydın diyordu. Melek
KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 Issue #: [Date] MAVİSEL YENER İLE RÖPOTAJ 1. Diş hekimliği fakültesinden mezunsunuz. Bu iş alanından sonra çocuk edebiyatına yönelmeye nasıl karar verdiniz?
Başbakan Yıldırım, Mersin Şehir Hastanesi Açılış Töreni nde konuştu Şubat 03, 2017-5:56:00 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Başbakan Binali Yıldırım, Mersin Şehir Hastanesi'nin ve yapımı tamamlanan
ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkokul1.com ilkok TÜRKÇE PAMUK DEDE Pamuk dede hiç durmadan çalışıyordu. Çünkü o çalışmayı çok seviyordu. Her
Belkıs Kümbetoğlu: Kadınların Çalışma Deneyimleri Herhangi bir mağazanın, atıyorum işte, özellikle şey, markaların mağazalarına... Gece gidip, işte elimizde cihazla şeyleri, ürünleri sayıyoruz.bunu yapıyoruz
Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen
Gösterdim Gördü anlamına gelmez Söyledim Duydu anlamına gelmez Duydu Doğru anladı anlamına gelmez Anladı Hak verdi anlamına gelmez Hak verdi İnandı anlamına gelmez İnandı Uyguladı anlamına gelmez Uyguladı
Resimleyen: Reha Barış Koray Avcı Çakman FLAMİNGO GÜNLÜĞÜ ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Öykü 1. basım Koray Avcı Çakman FLAMİNGO GÜNLÜĞÜ Resimleyen: Reha Barış 2010 yılında İzmir Kuş Cennetini Koruma ve Geliştirme
A1 DÜZEYİ ADI SOYADI: OKUL NO: NOT OKUMA 1. Aşağıdaki metni -(y/n)a, -(n)da, -(n)dan, -(y/n)i ve -(I)yor ekleriyle tamamlayınız. (10 puan) Sevgili Ayşe, Nasılsın? Sana bu mektubu İstanbul dan yazıyorum.
Son Matine Senaryo : Ali CEYLAN 0535 369 71 72 SAHNE 1 SİNEMA MÜDÜRİYETİ / İÇ / GÜN Sinema müdürü Yılmaz bey herzaman ki gibi gözlükler gözükde, gazatesini okumaktadır.biraz sonra telefon çalar. Telefon
KONULAR VE FAALİYETLER ATATÜRK VE ATATÜRKÇÜLÜK Bu ünitede ulu önder Mustafa Kemal Atatürk ün hangi şehirde doğduğunu, evini, annesinin ve babasının adlarını, soyadının neden olmadığını, ilk adının Mustafa
DOSTLAR beni tanıdınız değil mi? Ben HACĐVAT. Seninle bu hafta yani 1 Ağustos 7 Ağustos arasında beraberiz. Sana hangi günler hangi dersleri yapacağını ben söyleyeceğim. Benim söylediğim tarihlerde ödevini
23 Yılllık Yazılım Sektöründen Yat Kaptanlığına Bodrum da 3 yıl önce kaptanlığa başlayan Gül Yavuz, 23 yıl yazılım sektöründe çalıştıktan sonra nasıl yat kaptanı olduğunu ve denizlerde kadın kaptan olmanın
1 Kılıçdaroğlu: İş adamı konuşuyor tehdit, gazeteci konuşuyor tehdit, belediye başkanı konuşuyor tehdit, ne olacak tehditlerin sonu? Tarih : 04.06.2011 -BATMAN MİTİNGİ- Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu,
Almanya'da Yaşayan Trabzonsporlu Taraftarın 61 Plakanın İlginç Azmin Hikayesi Yüksekova ve Cizre nin il yapılacağı duyuldu, 70 küsur ilçe Ben de istiyorum diye ayağa kalktı. Akhisar, Tarsus, Nazilli, Alanya,
Sarıgül 1 Hasan Murathan SARIGÜL 21202808 TURK-102- Sec.13 Ahmet KAYA FARELER VE İNSANLAR ADLI ROMAN ÜZERİNE DÜŞÜNCELER Fareler ve İnsanlar İnsan ilişkilerine ve alt tabaka insanların umut dolu dünyasına
Sosyal Ajan Marka Uzmanı GİZEM Melek mi Şeytan mı? ÖYKÜ Kokusunda Davet var ÖZKAN Y eni yepyeni bir dergiyle karşınızdayız. Sosyal medyada tanımanız gereken, takip etmeniz gereken kişileri mercek altına
Einstufungstest / Seviye tespit sınavı Dil: Türkçe Seviye: A1/A2 1. Günaydın, benim adım Lavin, soyadım Çeşme. (a) Günaydın ben adım Lavin, soyadım Çeşme. Günaydın benim ad Lavin, soyad Çeşme. 2. Ben doktorum,
Aşağıdaki şiiri okuyunuz. Soruları cevaplayınız. OKULUMUZ Her yerden daha güzel, Bizim için burası. Okul, sevgili okul, Neşe, bilgi yuvası. Güzel kitaplar burda, Birçok arkadaş burda, İnsan nasıl sevinmez,
Kızlar, ben geldim, dedi Gönül Hanım. Hav! Cimcime! Bu köpek nereden geldi? Sen zaten hiç köpek sevmiyorsun! dedi Cimcime. Evde köpeğin ne işi var? Miyav! Miyav! Miyav! diye ağladı kedi Köfte dığı odadan.
ÜNİTE 4 Şimdiki Zamanın Rivayeti Ben gid-iyor-muş-um git-mi-yor-muş-um Sen gid-iyor-muş-sun git-mi-yor-muş-sun O gid-iyor-muş git-mi-yor-muş Biz gid-iyor-muş-uz git-mi-yor-muş-uz Siz gid-iyor-muş-sunuz
Çok Mikroskobik Bir Hikâye ÜMMÜŞ PÖRTLEK İlköğretim Okulu nda sıradan bir ders günüydü. Eğer Hademe Kazım, yine bir gölgelikte uyuklamıyorsa, birazdan zil çalmalıydı. Öğretmenimiz, gürültü yapmadan toplanabileceğimiz
Çeviri Deniz Hüsrev Jiggy kahramanımızın asıl adı değil, lakabıdır. Ve kıpır kıpır, yerinde duramayan anlamına gelmektedir. 5 6 BİRİNCİ BÖLÜM Hayatınızı elinizden alınıp klozete atılmış, ardından da üzerine
RAPUNZEL Bir zamanlar bir kadınla kocasının çocukları yokmuş ve çocuk sahibi olmayı çok istiyorlarmış. Gel zaman git zaman kadın sonunda bir bebek beklediğini fark etmiş. Bir gün pncereden komşu evin bahçesindeki
1 LİMONLU KEK Şule: Mutlu günler. Ahmet: Mutlu günler. Şule: Bugün nasılsın? Ahmet: Çok mutluyum. Şule: Bu harika bir haber. Eeee söyle bakalım, bugün hangi yemeği yapalım? Ahmet: Dur biraz düşüneyim Şule:
Günler süren yağmurdan sonra bulutlar kayboldu. Güneş, ışıl ışıl yüzünü gösterdi. Yıkanan doğanın renklerine canlılık gelmişti. Ağaçlardan birinin kökünden kahverengi, pırıl pırıl bir şerit uzanıyordu.
ALTIN KALPLİ ÖĞRETMENİM Bu zamana kadarki okul hayatım boyunca birçok öğretmenim oldu. Şu an düşündüğüm zaman, aslında her birinden bir şeyler öğrendiğimi ve her birinin hayatımın şekillenmesinde azımsanmayacak
ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΚΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΑΣΙΑΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθηµα : ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ II ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ (70005Γ) ÖZEL GÜNLER Aşağıdaki önemli günlerden
Server Dede Sultanahmet Meydanı nda Tapu ve Kadastro Müdürlük binasının arka tarafına geçerseniz, bir incir ağacının altında 1748 tarihli enteresan bir mezar görürsünüz. Mezarın baş kitabede buradan yatan
Yeni evli bir çift vardı. Evliliklerinin daha ilk aylarında, bu işin hiç de hayal ettikleri gibi olmadığını anlayıvermişlerdi. Aslında birbirlerini sevmiyor değillerdi. Son zamanlarda o kadar sık olmasa
Emre Aköz Yeni Okur-Yazarlar ve Gazetelerin Geleceği ABD li serbest gazeteci Christopher Allbritton õn yaşadõklarõ bize yazõlõ medyanõn (ki bu tabirle esas olarak gazeteleri kastediyorum) geleceği hakkõnda
Ali VAROL'un Blog Sitesi Ali Varol, farklı alanlara ilgi duyan, becerileri ve çalışkanlığıyla kendine daima yeni uğraşılar edinen farklı bir kişilik. Onun uğraşı alanlarından biri de arıcılık. Bu yazıda
6 Çocukla Ahır'da Yaşam Mücadelesi Kahramanmaraş ın Ekinözü İlçesine bağlı Alişar Köyünde 54 Yaşındaki Mehmet Göyün 6 Çocuğu ile birlikte tek göz kerpiç odanın içinde verdiği yaşam Mücadelesi yürekleri
1. SINIF TÜRKÇE Bu kitabın bütün hakları Hacer KÜÇÜKAYDIN a aittir. Yazarın yazılı izni olmaksızın kısmen veya tamamen alıntı yapılamaz ve çoğaltılamaz. Copyright 2015 YAZAR Ahmet KÜÇÜKAYDIN Hacer KÜÇÜKAYDIN
Çemberlitaş taki dedesinin konağında büyüyen şair, Amerikan ve Fransız kolejlerinde başladığı ilk ve lise öğrenimini Deniz Lisesi nde tamamladı. İ. Ü. Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü nü 1924 te bitirince
HAZİRAN 2014/2015 ANASINIFI BÜLTENİ * YAZ MEVSİMİ Yaz mevsimi aylarını öğrenme. Yaz mevsimi panosu hazırlama. Yaz mevsiminde meydana gelen değişiklikleri söyleme. Yaz mevsiminin meyve ve sebzelerini tanıma.
- Aman ormancı, yaman ormancı Bıraktın bizde derin bir acı - Dua ile bisiklet gider mi?... - Özbek Paşa'dan AKP falı... Ve - Bush'tan "beni kimse sevmiyor" sendromu RAPORU HAZIRLAYANLAR: Azime Acar & Ender
Başbakan Yıldırım, Seyranbağları Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezini ziyaret etti Ekim 01, 2016-1:20:00 Başbakan Binali Yıldırım, 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü dolayısıyla Seyranbağları Huzurevi