1 Türkiye-İsrail Stratejik Düşünce Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Koordinatörlüğü
2 İçindekiler: Kısaltmalar...4 Geçmişten Geleceğe Türkiye - İsrail...5 Türkiye-İsrail nin Tarihsel Evrimi...5 AK Parti Dönemi nde İkili İlişkiler ( )...12 Mavi Marmara Saldırısı ve Türkiye - İsrail...18 Sonuç ve Değerlendirme...21 Türkiye - İsrail Kronolojisi...30 Ekler...49 Ek - 1) Türkiye - İsrail Ticari...49 Ek - 2) Haritalar...51 Kaynaklar...55 Sonnotlar...56 SDE ANALİZ Ekim 2011
3 Özet İsrail devleti, İkinci Dünya Savaşı ndan galip çıkan ABD ve İngiltere gibi batılı güçlerin desteği ile resmen 1948 yılında kuruldu. Türkiye ise, halkı Müslüman olan ülkeler arasında İsrail i resmen tanıyan (1949) ilk devlet oldu. Bu durumun ortaya çıkmasında Türkiye nin Batı kampına katılması ve ABD nin Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi yönündeki aktif çabası etkili olmuştur. Arap-İsrail uyuşmazlığı ve Arap-İsrail Savaşları Türkiye nin İsrail e yönelik politikasını belirlemesinde etkili olmakla birlikte, Türkiye İsrail le ilişki kurarken her zaman toplumsal talepleri de dikkate almak zorunda kalmıştır. Bununla birlikte, 1950 li yıllarda Türkiye ve İsrail ilişkilerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır. İsrail in bölgede Arap olmayan aktörlerle ikili ilişkilerini geliştirme ve çeşitlendirme politikası İsrail Başbakanı Ben-Gurion tarafından Çevreleme Politikası adı ile formüle edilen bir stratejiye dönüşmüş; bu süreçte Türkiye, İsrail, Etiyopya ve İran ın yer aldığı bir Çevresel Pakt oluşturulmaya çalışılmıştır lı yıllar Türk-İsrail ilişkilerinin en hızlı geliştiği dönem olmuştur. İkili ilişkilerin derinleşmesinde Ortadoğu Barış Süreci nin estirdiği olumlu hava ile Türkiye deki siyasi-askeri elitlerin ülkedeki İslamcı Hareketlerin ve PKK örgütünün İran, Irak, Suriye gibi bölge ülkeleri tarafından desteklendiğine ilişkin algılamaları önemli derecede etkili olmuştur. Bir anlamda ikili ilişkilerin altın yılları olarak adlandırılacak olan bu dönemde askerî, siyasî ve ekonomik ilişkiler yeniden yapılandırılıp çeşitlendirilerek stratejik bir boyuta taşınmıştır. Bununla birlikte İsrail-Filistin sorununun çözümünün gerçekleşmemiş olması, İsrail kamuoyunun siyaseten aşırı sağa kayması ve İsrail hükümetlerinin izlediği baskıcı ve şiddet eksenli politikalar 2000 li yıllara girilirken Türk- İsrail ilişkilerinin yeniden bozulmasına neden olmuştur. Türkiye hem 2006 Lübnan müdahalesine hem de 2009 Gazze ye Dökme Kurşun operasyonuna karşı çok sert tepki göstermiştir. İHH tarafından Gazze ye ambargoyu delmek üzere yola çıkarılan yardım gönüllülerini ve bir takım yardım malzemelerini taşıyan filoya yönelik İsrail silahlı güçlerince 31 Mayıs 2010 da yapılan kanlı müdahale ve 8 i Türk vatandaşı 9 kişinin ölmüş olması, Türk-İsrail ilişkilerini kopma noktasına getirmiştir. BM adına hazırlanan Palmer Raporu nun İsrail in müdahalesini meşru gösteren raporundan sonra ise Türkiye İsrail e yönelik bir yaptırım planı açıklamış ve İsrail ile ilişkisini diplomatik temsilde en alt düzey olarak kabul edilen ikinci kâtiplik seviyesine indirmiştir. Anahtar Kelimeler: Dış Politika, Türkiye-İsrail, Ortadoğu, Filistin,
4 4 Kısaltmalar AB: Avrupa Birliği ABD: Amerika Birleşik Devletleri AK Parti: Adalet ve Kalkınma Partisi Birleşmiş Milletler: BM DP: Demokrat Parti FKÖ: Filistin Kurtuluş Örgütü GKRY: Güney Kıbrıs Rum Yönetimi HAMAS: (İslamî Direniş Hareketi) KKTC: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti MC: Milletler Cemiyeti NATO: Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü OECD: Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü PKK: Kürdistan İşçi Partisi SSCB: Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi TRT: Türkiye Radyo Televizyon Kurumu TSK: Türk Silahlı Kuvvetleri UAD: Uluslararası Adalet Divanı
5 5 Geçmişten Geleceğe Türkiye - İsrail Türkiye-İsrail nin Tarihsel Evrimi Bugün Türkiye Cumhurbaşkanı olan Abdullah Gül 2006 yılında Dışişleri Bakanı iken yaptığı açıklamada Filistin in, İsrail in, Kudüs ün, bütün bu coğrafyanın tapuları, arşivleri benim elimde. Ben Filistin ile ilgilenmeyeceğim de kim ilgilenecek? demişti. 1 Bilindiği üzere İsrail devletinin kurulduğu bölge kabaca 16.yy başlarından I. Dünya Savaşı na kadar Osmanlı Devleti hâkimiyetinde kalmıştı. II. Dünya Savaşı nın sona ermesinden sonra dünya gündemini yoğun bir şekilde işgal etmeye başlayan bölge ile alakalı sorunların büyük bir kısmının da I. Dünya Savaşı sırasında müttefiklerin Osmanlı topraklarını aralarında pay etmek için izledikleri politikalardan kaynaklandığını ifade etmek gerekir. İngiltere ve Fransa arasında 16 Mayıs 1916 tarihinde imzalanan (gizli) Sykes-Picot Antlaşması Osmanlı Devleti nin Ortadoğu daki topraklarını paylaşmayı amaçlamıştı. Bu antlaşmaya göre Akka dan itibaren, Beyrut da dâhil olmak üzere kuzeye doğru Suriye nin tüm kıyı şeridi ile Adana ve Mersin Fransa ya; Bağdat-Basra arasındaki Dicle-Fırat bölgesi de İngiltere ye bırakılmıştı. Anlaşmada Filistin in hangi devletin egemenliğinde olacağı konusu düzenlenmemişti. İngiltere I. Dünya Savaşı sonrasında Filistin topraklarının kendi denetimi altına girmesi için yoğun bir faaliyet yürüttü. Ancak burada hemen ifade edilmelidir ki İngiltere nin Filistin politikası Dünya Siyonist Dernekleri Federasyonu Başkanı Lord Rothschild den çok fazla etkileniyordu. Bu çerçevede Lord Rothschild in kaleme aldığı, İngiltere Dışişleri Bakanı Lord Balfour un imzasıyla yayınlanan ve tarihe Balfour Deklarasyonu (1917) olarak geçen metin Filistin-İsrail sorununun gelişim süreci açısından önemli bir yer işgal etmiştir. İngiltere I. Dünya Savaşı sonrasında Filistin topraklarının kendi denetimi altına girmesi için yoğun bir faaliyet yürüttü. Ancak ifade edilmelidir ki İngiltere nin Filistin politikası Dünya Siyonist Dernekleri Federasyonu Başkanı Lord Rothschild den çok fazla etkileniyordu.
6 Artan Yahudi nüfus ile bölgede yerleşik Müslüman Arap nüfus arasında gitgide artan gerilim, bölgede faaliyet göstermeye başlayan çok sayıda Yahudi örgütünün de tesiriyle çatışmaya dönüştü. Bu esnada bölgeye yönelik Yahudi göçü de sürmekteydi. 6 I. Dünya Savaşı sırasında çeşitli çevrelere verilmiş bir takım sözler, yapılmış gizli antlaşmalar sebebiyle meydana gelen Filistin toprakları üzerindeki belirsizlik Nisan 1920 de toplanan San Remo Konferansı nda aşılmaya çalışıldı. İngiltere ve Fransa bu toplantıda yeniden anlaşarak Sykes-Picot Antlaşması nı değiştirdi, Suriye ve Lübnan ın Fransız mandasına; Filistin, Ürdün ve Irak ın da İngiliz mandasına sokulmasını kabul etti. İngiltere nin manda yönetimine geçen Filistin topraklarına bu tarihten sonra yoğun bir Yahudi göçü başladı. Artan Yahudi nüfus ile bölgede yerleşik Müslüman Arap nüfus arasında gitgide artan gerilim, bölgede faaliyet göstermeye başlayan çok sayıda Yahudi örgütünün de tesiriyle çatışmaya dönüştü. Bu esnada bölgeye yönelik Yahudi göçü de sürmekteydi. 1930larla birlikte bölgenin nüfus dengelerinin ciddi biçimde değişmiş olması sorunu içinden çıkılmaz bir hale getirdi. İngiltere, Almanya da Hitler in iktidara gelişinden sonra bölgeye olan Yahudi göçüne sınırlama getirme gayretinde olmuşsa da bölgeye göç devam etmiş ve Yahudilerle Araplar arasındaki mücadele ve çatışma II. Dünya Savaşı yıllarında da sürmüştür. II. Dünya Savaşı ndan sonra Yeni Dünya Düzeni nin simgesi olarak tarih sahnesindeki yerini alan BM ye, MC döneminden kalan en büyük ve en karmaşık sorun Filistin sorunu olacaktır. II. Dünya Savaşı ndan sonra İngiltere nin gayretleri, sorunun çözümünde etkili olmayınca İngiltere, sorunu 2 Nisan 1947 de BM gündemine getirdi. BM Genel Kurulu 15 Mayıs 1947 tarihli toplantısında BM Filistin Özel Komisyonu adlı özel bir çalışma grubunun kurulmasına, komisyon üyelerinin bölgeye gönderilerek araştırmalar yapmasına ve bir rapor hazırlamasına karar verdi. Komisyon çalışmalarını tamamladıktan sonra raporu 1 Eylül 1947 de BM Genel Sekreteri ne teslim etti. Filistin deki manda yönetiminin derhal kaldırılmasını ve Filistin in bağımsızlığının hemen tanınmasını öneren rapor, ayrıca oy çokluğu ile benimsenen bir Çoğunluk Planı ve birkaç üye tarafından desteklenen bir Azınlık Planı ndan oluşuyordu. Çoğunluk Planı na göre bağımsız Filistin Devleti aralarında ekonomik birlik bulunan Arap ve Yahudi devletleri şeklinde ikiye bölünecek, Kudüs şehri ise uluslararası denetim altında tutulacaktı. Azınlık Planı nda ise Filistin in başkenti Kudüs olan ve Arap-Yahudi federe birimlerinden oluşan federal bir yapıya sahip olması öngörülüyordu. Araplar ancak bağımsız bir Arap devletinin kabul edilebileceğini söyleyerek önerileri reddettiler. Bu esnada ABD ve SSCB bölgenin Araplar ve Yahudiler arasında taksim edilmesi şeklindeki bir planı destekleyeceklerini açıkladılar. İngiltere nin 14 Mayıs 1948 gününe kadar bölgeden asker çekip bu tarihte de bölgedeki manda
7 yönetimini sona erdireceğini açıklamasının ardından 29 Kasım 1947 de BM Genel Kurulu nda yapılan oylama ile Filistin topraklarının iki halk arasında taksim edilmesine karar verildi. Türkiye bu süreçte Arap devletleri ile birlikte hareket etti, aralarında 6 Arap ülkesinin de bulunduğu 12 devletle birlikte BM taksim planına red oyu kullandı. Türkiye nin bu tutumunda dinî bağlardan çok, bölünmenin bölgeye getireceği istikrarsızlık düşüncesi etkili olmuştur. 7 BM Genel Kurulu nun aldığı taksim kararından sonra Araplar ve Yahudiler arasında bir dizi çatışma çıktı. Arap Birliği Filistin in bölünmesine karşı çıkan ve gerekirse silah kullanılmasını öngören bir dizi karar kabul ederken, Yahudi örgütlerin tedhiş faaliyetlerinde de artış gözlendi. Bu faaliyetler neticesinde çok sayıda Arap oturdukları bölgeleri Yahudilere terketmek zorunda kaldı. 14 Mayıs 1948 de İngiltere nin manda yönetiminin sona ermesinden birkaç saat önce Tel-Aviv de toplanan Yahudi Ulusal Konseyi Filistin de bağımsız bir İsrail devletinin kurulduğunu ilan etti. ABD yeni devleti bağımsızlığın ilanından 11 dakika sonra tanıdı. SSCB de 17 Mayıs ta İsrail i tanıdığını açıkladı. İsrail in bağımsızlığını ilan etmesinden kısa bir süre sonra, 30 Haziran 1948 de Türkiye ile İsrail arasında bir posta antlaşması imzalandı. 12 Aralık 1948 de BM bünyesinde sadece ABD, Fransa ve Türkiye nin temsilcilerinden oluşan 2 bir Filistin Uzlaştırma Komisyonu kurulması kararlaştırıldı. Arap devletleri ise böyle bir komisyona karşı çıktıklarını açıkladılar. Komisyon çalışmalarının sürdüğü sırada 28 Mart 1949 da Türkiye İsrail i resmen tanıyan nüfusunun çok büyük bir kısmı Müslüman olan ilk ülke oldu. Esasen Türkiye ile İsrail arasında ABD nin telkinleriyle istihbarat paylaşımı, Türkiye İsrail i devlet düzeyinde tanımadan önce başlamış bulunmaktaydı. Türkiye-İsrail ilişkileri DP döneminde de artarak devam etti. Bu durumun ortaya çıkmasında öncelikli olarak ABD nin Ortadoğu ya hızlı bir giriş yaparak İsrail le kurduğu yakın ilişkinin Türkiye üzerinde oluşturduğu etki ifade edilmelidir. İkinci olarak her iki ülkenin de Batı gelişme modelini benimsemiş olması ve Batı kampında yer alıyor oluşu ilişkilerin hızlı gelişmesinde etkili olmuştu. n gelişmesinde en önemli faktörlerden birisi de İsrail in Türkiye ile ilişkilerin sağlamlaştırılmasına verdiği önemdi. Zira dinsel bağların öne çıkarıldığı bölge politikasında Türkiye laik devlet anlayışı çerçevesinde dış politika çıktılarını oluşturuyordu. Ayrıca Türkiye bölgenin Arap olmayan ülkelerinden birisiydi. Bu çerçevede İsrail; Washington, Paris ve Londra dan sonra dördüncü İsrail Askeri Ataşeliği ni Ankara da açtı. Türkiye-İsrail ilişkileri DP döneminde de artarak devam etti. Bu durumun ortaya çıkmasında öncelikli olarak ABD nin Ortadoğu ya hızlı bir giriş yaparak İsrail le kurduğu yakın ilişkinin Türkiye üzerinde oluşturduğu etki ifade edilmelidir.
8 İsrail, Bağdat Paktı nı saldırgan bir antlaşma olarak nitelemeye ve kıyasıya eleştirmeye devam edince bu durum Türk tarafında memnuniyetsizlik meydana getirdi ve İsrail in Ankara büyükelçiliği bir gözlem misyonu gibi çalışmaya başladı. 8 Türkiye-İsrail ilişkilerini sekteye uğratan ilk gelişme Bağdat Paktı oldu. Nasır ın Mısır da iktidara geldiği ve Arap milliyetçiliğinin İsrail ve Batı karşıtlığı üzerinden kendisini kurduğu bir dönemde Irak ın, İngiltere nin de olduğu bir pakta girmesi büyük tepki doğurmuştu. Irak tepkiyi azaltabilmek için İsrail aleyhine yorumlanabilecek maddelerin antlaşma metnine girmesini sağladı. İsrail bu durumu Türkiye nin Arap-İsrail uyuşmazlığında Arap devletlerinden yana tavır koyması olarak algıladı. Bu esnada Suriye yi ziyaret eden Menderes in Suriye Başbakanını ikna etmek için Türkiye nin bir İsrail saldırısı halinde Arap devletlerine yardım etmeye hazır olduğunu ifade etmesi de bu çerçevede etkili oldu. Bununla birlikte Başbakan Menderes, İngiltere ve ABD nin telkinleriyle kendisini ziyaret eden İsrail büyükelçisine Irak ın Bağdat Paktı nı İsrail aleyhine kullanmak istemesi halinde Türkiye nin bu duruma yüzde 90 karşı çıkacağını söyleyerek İsrail in tepkisini azaltmaya çalıştı. Ancak İsrail, Bağdat Paktı nı saldırgan bir antlaşma olarak nitelemeye ve kıyasıya eleştirmeye devam edince bu durum Türk tarafında memnuniyetsizlik meydana getirdi ve İsrail in Ankara büyükelçiliği bir gözlem misyonu gibi çalışmaya başladı. Türk-İsrail ilişkilerinde en büyük kırılmalardan birisi 1956 Süveyş Bunalımı sırasında yaşandı. Mısır lideri General Cemal Abdülnasır, Asuan Barajı nın yapımı için ABD ve Dünya Bankası ndan kredi alacaktı. Ancak bu dönemde Nasır ın Sovyet yanlısı tutumlarının artması ve Moskova yı ziyaret edeceğini açıklaması üzerine ABD ve Dünya Bankası, Mısır a baraj yapımı için yardım verilmeyeceğini açıkladılar. Nasır da bunun üzerine Süveyş Kanalı nın millileştirilmesi kararını aldı. Bu durumda çıkarları büyük ölçüde zedelenecek olan İngiltere ve Fransa İsrail ile anlaşarak bir plan uygulamaya koydular. Plana göre İsrail Mısır a saldırdı, İngiltere ve Fransa her iki tarafa da ültimatom göndererek 48 saat içerisinde çatışmalar durmazsa bölgeye asker çıkaracaklarını açıkladılar. Fransa ve İngiltere meseleyi bir oldubittiye getirmek isterken İsrail işini erken bitirince bölgeye asker çıkarma planı gerçekleşmesine rağmen tam bir fiyasko ile sonuçlandı. ABD ve SSCB başta olmak üzere dünya kamuoyunda; İsrail, İngiltere ve Fransa ya büyük tepki vardı. Bu çerçevede Türk kamuoyunda da İsrail e karşı oluşan tepki, daha önceki gelişmelerle birleşince Türkiye Kasım 1956 da İsrail büyükelçisini geri çekti. İki ülke arasındaki temsil düzeyi maslahatgüzarlık seviyesine düşürüldü. Bu gelişmelere rağmen Türkiye ile İsrail arasındaki stratejik ilişkiler el altından ve ikincil aktörler eliyle devam etti. Bu çerçevede Türkiye, İsrail Başbakanı
9 Ben Gurion un ülkesinin güvenliğinin sağlanması için Arap olmayan devletlerle oluşturmaya çalıştığı Çevresel Pakt ta yer aldı. Çevresel Pakt Türkiye-İsrail ilişkilerini yeniden canlandırdı ancak 1960 lı yılların sonlarına doğru ortaya çıkan gelişmeler ilişkilerde yeniden dalgalanmalara yol açtı. 9 Türkiye 1967 Arap-İsrail Savaşı sonrasında Arap devletlerinin yanında yer aldı. Savaş sonrası da Türkiye nin bu tutumu devam etti. Özellikle 1969 daki Mescid-i Aksa nın yakılması olayı Türkiye nin İsrail e karşı tutumunu daha da sertleştirdi. Türkiye, 1973 Arap-İsrail Savaşı nda da tarafsızlığını açıklamakla birlikte, uygulamada Arap devletlerinin yanında yer aldı. Örneğin Arap devletlerine askeri malzeme taşıyan Sovyet uçaklarının Türkiye nin hava sahasını kullanmasına izin verildi, ancak İsrail e yardım etmek isteyen ABD nin İncirlik Üssü nü kullanması engellendi. Türkiye-İsrail ilişkilerinin 1970 li yıllarda soğuk seyretmesinin en önemli sebeplerinden birisi de Türkiye nin FKÖ ile kurduğu ilişkilerdir. Türkiye Ocak 1975 de FKÖ yü tanıdı. Ankara daki FKÖ temsilciliği ise 1979 da Başbakan Bülent Ecevit in resmi davetlisi olarak Türkiye ye gelen FKÖ lideri Yaser Arafat tarafından açıldı yılında ise İsrail in Kudüs ü başkent ilan etmesine karşılık Türkiye İsrail le ilişkilerini ikinci kâtip düzeyine düşürdü lerde de 1970 li yılların etkisiyle soğuk seyreden Türkiye-İsrail ilişkileri 1990 lı yıllarla birlikte canlandı ve 90 ların sonuna doğru altın dönemini yaşadı larda Türkiye ile İsrail arasında ilişkilerin gelişmesinin başlıca dört nedeninden söz edilebilir. Öncelikli olarak İsrail ile Filistin arasında 80 li yılların sonu 90 ların başında temkinli de olsa başlayan diyalog süreci Ortadoğu barışına yönelik umutları arttırmıştı. İkinci olarak 1980 lerle birlikte Türkiye aleyhine faaliyetlerini arttıran Ermeni ve Rum lobilerine karşılık Yahudi lobisinin desteğinin sağlanması ihtiyacının belirmiş olması etkili oldu. Bir diğer önemli sebep 1980 lerde beliren ve 1990 lı yıllarda eylemlerini ve etkinliğini son derece arttıran PKK nın bölgede İran-Irak ve Suriye tarafından desteklenmesi ve Türkiye-Suriye arasındaki su sorununun Ortadoğu politikasında oluşturduğu baskıydı. Soğuk Savaş yıllarında Ortadoğu ile Batı dünyası üzerinden ilgilenen Türkiye nin Ortadoğu ya kendisine ait bir ilgisi olmasını sağlayan en önemli gelişmeler hiç kuşkusuz ABD nin Saddam rejimine askeri müdahalesinin ardından Kuzey Irak ta oluşan iktidar boşluğunun Kürt sorununun boyutlarını derinleştirmiş olması ve Türkiye nin radikal İslamî hareketlerden rejimine Türkiye 1967 Arap-İsrail Savaşı sonrasında Arap devletlerinin yanında yer aldı. Savaş sonrası da Türkiye nin bu tutumu devam etti. Özellikle 1969 daki Mescid-i Aksa nın yakılması olayı Türkiye nin İsrail e karşı tutumunu daha da sertleştirdi.
10 da Abdullah Öcalan ın Suriye den çıkarılmasıyla birlikte Türkiye- Suriye arasında diyalog yolunun açılmış olması 2000lerle birlikte Türkiye nin 1990lar boyunca İsrail den yana olan tutumunu yeniden denge politikasına kaydırması ile sonuçlanmıştır. yönelik algıladığı tehdittir. Hem Kuzey Irak ta üslenmiş bulunan PKK nın hem de rejime yönelik en büyük tehdit olarak algılanan radikal İslamî hareketlerin Ortadoğu ülkeleri tarafından desteklendiği fikrine sahip olan Türkiye nin bölgeye yönelik algısının ve politikasının güvenlik eksenli şekillenmiş ve belirlenmiş olması bölgede Türkiye nin ilgisinin İsrail üzerinde odaklanmasının ana sebebidir. Arap devletleri ile komşu olan İsrail in daima bir çevrelenmişlik psikolojisi içerisinde hareket etmesi de Türkiye-İsrail ilişkilerinin daha da ilerlemesinde katalizör görevi görmüştür. Türkiye bölgede diplomatik-askeri kabiliyetini arttıracak ve manevra alanını genişletecek ittifaklara ihtiyaç duyuyordu. Dördüncü ve en önemli etken olarak ABD nin Soğuk Savaş sonrası kurmaya çalıştığı Yeni Dünya Düzeni için bölgede sağlam müttefiklere ihtiyaç duyması olmuştur. Bu çerçevede ABD, Türkiye-İsrail ilişkilerinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır. ABD nin bu tutumuna Türkiye ve İsrail in Soğuk Savaş sonrası stratejik önemlerini yitirme kaygıları da eklenmelidir. Başbakan Tansu Çiller in 1994 te İsrail e gerçekleştirdiği ziyaret sırasında Türkiye-İsrail ilişkilerini stratejik işbirliği olarak tanımlaması da yakınlaşmanın çok boyutluluğunu göstermiştir. İktidara gelmeden önce İsrail karşıtı söylemi ile dikkat çeken Refah-Yol iktidarı döneminde de İsrail le ilişkilerde herhangi bir sorun yaşanmamış olması Türkiye - İsrail ilişkilerinin üst düzeyde seyretmesinin bir devlet politikası olarak devlet mekanizmasının çeşitli birimleri tarafından kabul edildiğini göstermektedir da Abdullah Öcalan ın Suriye den çıkarılmasıyla birlikte Türkiye- Suriye arasında diyalog yolunun açılmış olması 2000lerle birlikte Türkiye nin 1990lar boyunca İsrail den yana olan tutumunu yeniden denge politikasına kaydırması ile sonuçlanmıştır. Bu durumun ortaya çıkmasında 2000 de El-Aksa İntifadası nın başlaması da etkili oldu. İsrail ve Filistin tarafları arasında 1999 da yapılan görüşmeler sonucunda 2000 yılı ekim ayında bir nihai anlaşma yapılması kararlaştırılmıştı. Ancak nihai anlaşmanın imzalanamaması ve Bağımsız Filistin Devleti nin kurulmasının ötelenmesi, 1982 de Lübnan daki kamplarda giriştiği katliamlar sebebiyle Lübnan Kasabı olarak adlandırılan Ariel Şaron un Mescid-i Aksa ya tahrik edici ziyareti ile birleşince Filistinliler El-Aksa İntifadası nı başlattı. 2000li yılların başı ile birlikte Türk - Arap ilişkilerinin iki ana eksen üzerinde yükseldiği ileri sürülebilir. Öncelikli olarak İran ın bölgede stratejik üstünlük arayışının ve bu üstünlük arayışını Şii jeo-politiği üzerine inşa etme stratejisinin Arap dünyasında kaygı yaratması ve İran ın bölgedeki yükselişine karşı bir
11 denge ihtiyacının belirmiş olmasıdır. İkinci olarak ise Filistin sorununun çözümüne Arap-İsrail uzlaşmasında rol alabilecek bölgesel bir gücün dâhil edilmesi ihtiyacının belirmiş olmasından bahsedilebilir. Bununla birlikte AK Parti hükümeti göreve başladığında Türk-İsrail ilişkilerinin 90lardaki görüntüsünden uzak olduğu da ifade edilmelidir lerin başında Türk-Arap ilişkileri Filistin sorununun çözümüne Arap- İsrail uzlaşmasında rol alabilecek bölgesel bir gücün dâhil edilmesi ihtiyacı belirmiştir. AK Parti hükümeti göreve başladığında Türk- İsrail ilişkilerinin 90lardaki görüntüsünden uzak olduğu da ifade edilmelidir.
12 12 AK Parti Dönemi nde İkili İlişkiler ( ) Medeniyetler Çatışması tezinin 11 Eylül Saldırıları sonrası yoğun bir şekilde tartışıldığı dönemde medeniyetlerin birbirleriyle karşılıklı etkileşimlerinin insanlığın geleceği açısından önemli olacağı düşüncesinden hareketle Medeniyetler İttifakı projesi hayata geçirilmiştir. AK Parti 3 Kasım 2002 seçimleri ile iktidara geldiğinde kucağında Irak Savaşı sorununu bulmuştu. Henüz devlet aygıtına tam manasıyla nüfuz edilememişken dış politikada bu derece ciddi bir sorunun baş göstermiş olması AK Parti iktidarının ilk yıllarındaki bilinçsiz salınımları analiz etmede dikkate alınması gereken önemli bir etkendir. Irak Krizi kısmen atlatıldıktan sonra AK Parti nin dış politika yöneliminin ne olacağı belirmeye başlamıştır. Bu çerçevede komşularla sıfır sorun politikası izlenmiş, bölgesel barış ve istikrarın sağlanması için bütün sorun alanlarında barışçıl çabaların aktif destekleyicisi olunmuştur. Medeniyetler Çatışması tezinin 11 Eylül Saldırıları sonrası yoğun bir şekilde tartışıldığı dönemde medeniyetlerin birbirleriyle karşılıklı etkileşimlerinin insanlığın geleceği açısından, geçmişte olduğu gibi, bundan sonra da önemli olacağı düşüncesinden hareketle Medeniyetler İttifakı projesi hayata geçirilmiştir. Özellikle Avrupa Birliği ile ilişkilerde alınan mesafe ve AK Parti iktidarının uluslararası politikada insan hakları, özgürlükler gibi alanlardaki aktif çalışmaları demokrasi ve İslam ın bir arada olabileceğine dair güçlü bir kanaatin, batı kamuoyunda ve siyasi çevrelerinde oluşmasına zemin hazırlayacaktır. 1 Mart Tezkeresi nin TBMM tarafından reddedilmesinin de Türkiye ye olan uluslararası ilginin artmasını sağladığının altı çizilmelidir. 1 Mart Tezkeresi, kısa ve orta vadede ABD ile olan ilişkilerde derin bir krize yol açmış olmakla birlikte Türkiye nin, Ortadoğu daki krizin derinleştiği bir süreçte dış politika çıktılarını şekillendirmede daha serbest hareket etmesinin ve diplomatik manevra kabiliyetinin artmasının önünü açmıştır. Türkiye 1990larda ilişkilerinin çok bozuk olduğu İran ve Suriye ile ilişkilerini geliştirmeye başlamış, bu alanda ciddi mesafe kat etmiştir.
13 AK Parti iktidarının ilk yıllarında Türkiye-İsrail yukarıda kabaca çizilen kontekst içerisine oturtulmaya çalışılmıştır. Ancak özellikle 2001 de Ariel Şaron liderliğindeki Likud Partisi nin iktidara gelişinden sonra İsrail in Türkiye ye yönelik izlediği politikalardaki değişim dikkat çekicidir. ABD nin önerileri doğrultusunda İsrail in Musul-Haifa petrol boru hattını devreye sokarak Kerkük-Ceyhan boru hattını devre dışı bırakması İsrail in Türkiye perspektifinin değişimini gösterir önemli bir gelişmedir. İsrail in daha önce bölgeden göç etmiş Yahudilerin ellerindeki tapulara dayanarak Kuzey Irak ta toprak edinmeye çalışması karşısında Türkiye İsrail i uyarmış ve İsrail hükümetinin uluslararası hukuk sınırlarında hareket etmesi gerektiğini ifade etmiştir. Ayrıca İsrail in Irak ın kuzeyinde kurulacak Kürt devletine destek olacağı ve bu çerçevede Kuzey Irak taki Kürt gruplarla politik ve askeri temas kurduğu yönündeki haberler bu dönemde artmaya başlamıştır. Türk hükümeti ise İsrail in bu politikaları sonrası oluşan rahatsızlığı daha belirgin bir biçimde gösterebilmek için Ariel Şaron un Rusya ziyareti dönüşünde Başbakan Erdoğan dan talep ettiği randevuyu reddetmiştir. 13 AK Parti nin bölge politikası barış ve istikrarın sağlanması ve sürdürülebilir olması şeklinde formüle edilebilir. Bu çerçevede dönemin Dışişleri Bakanı Abdullah Gül 2004 yılında BM Genel Kurulu nda yaptığı konuşmada bölgenin nükleer silahlardan arındırılması gerektiğinin altını çizerek İran ın nükleer silahlanma faaliyetlerini durdurmasının yanı sıra İsrail in de elindeki mevcut silahları imha etmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bununla birlikte Arap-İsrail sorununda AK Parti iktidarının Araplardan yana tavır aldığı ifade edilmelidir. 19 Mayıs 2004 te Başbakan Erdoğan ın HAMAS liderlerinden Şeyh Ahmet Yasin ve Abdülaziz Rantisi nin İsrail operasyonu sonucu öldürülmesi üzerine İsrail in bölgede devlet terörü uyguladığı şeklindeki beyanı İsrail tarafında rahatsızlık ve tedirginlik meydana getirmiştir. İsrail Başbakan Yardımcısı Ehud Olmert in ilişkileri yeniden düzeltmek amacıyla Başbakan Erdoğan dan randevu talebinin gerekçe gösterilmeksizin reddedilmesi ve Başbakan Ariel Şaron un randevu talebinin de Erdoğan ın programının yoğunluğu gerekçe gösterilerek reddedilmesi İsrail tarafındaki tedirginliği arttırmıştır. Ancak PKK nın Kuzey Irak ta faaliyetlerine yeniden başlaması, ABD ile 1 Mart Tezkeresi ne bağlı olarak bozulan ilişkilerin düzeltilmesi ihtiyacı, Ermeni Soykırımı yasa tasarıları karşısında uluslararası destek ihtiyacı ve Kıbrıs ta Annan Planı ile girilen kritik süreçte Türk dış politikasının gerginlikler sebebiyle meydana gelebilecek semptomları kaldıramayabileceği düşüncesi AK Parti nin İsrail le ilişkilerde yumuşamadan yana tavır alması ile neticelenmiştir. Önce dönemin Dışişleri Bakanı Abdullah ABD nin önerileri doğrultusunda İsrail in Musul- Haifa petrol boru hattını devreye sokarak Kerkük- Ceyhan boru hattını devre dışı bırakması İsrail in Türkiye perspektifinin değişimini gösterir önemli bir gelişmedir.
14 14 Gül; Yaser Arafat ın ölümünden sonra da Başbakan Recep Tayyip Erdoğan İsrail i ziyaret etmiştir. Erdoğan bu ziyaretinde ikili ilişkilerin önemine dikkat çekerek, anti-semitizmin bir insanlık suçu olduğunu açıklamıştır. İzlenen çok yönlü ve çok boyutlu dış politika, Türkiye nin Ortadoğu Barış Süreci nde aktif ve yapıcı bir rol alabileceğine yönelik beklentileri arttırmıştır. Bu çerçevede Türkiye nin İsrail ile Suriye arasında sürdürülecek müzakerelerde arabulucu ülke olması Suriye ve İsrail taraflarınca kabul görmüştür. Ancak İsrail in izlediği politikalar Türkiye nin tarafsız bir şekilde politika üretmesini imkânsız hale getirecektir. Bu anlamda ilk büyük kriz 2006 da İsrail in Lübnan a gerçekleştirdiği operasyonla belirmiştir. Hizbullah karşısında düzenli bir ordudan beklenmeyecek kadar kayıp veren ve Hizbullah ın saldırı iradesini kıramayan İsrail büyük bir çelişki içerisine düştü. Çünkü aynı süreçte Filistin de gerçekleştirilen seçimlerde HAMAS, hükümeti kuracak çoğunluğa ulaştı. Hizbullah ın her geçen gün güçlenmesi ve İsrail e yönelik füze saldırılarını arttırması, İsrail in güvenlik kaygılarının artmasına sebep oldu. İsrail in amacı yılanın başını büyümeden ezebilmekti. Bu çerçevede müthiş yoğunlukta ağır silah ve bombardıman uçakları kullanılmasına ve Lübnan ın özellikle Müslüman muhitleri neredeyse yerle bir edilmesine rağmen istenen sonuç elde edilemedi. Hizbullah karşısında düzenli bir ordudan beklenmeyecek kadar kayıp veren ve Hizbullah ın saldırı iradesini kıramayan İsrail büyük bir çelişki içerisine düştü. Çünkü aynı süreçte Filistin de gerçekleştirilen seçimlerde HAMAS hükümeti kuracak çoğunluğa ulaştı. İsrail 2005 te Gazze den tek taraflı çekilme planını yürürlüğe koymuştu. İsrail çekildikten sonra ise Gazze nin kontrolü HAMAS ın eline geçmişti. İsrail terör örgütü olarak tanımladığı HAMAS la masaya oturmaya doğru ilerlemeye başlamış; bu esnada Lübnan saldırısının başarısızlıkla sonuçlanması İsrail politikalarını çıkmaza sokmuştu. Özellikle dış politikada eli zayıflayan Ehud Olmert içine düşülen kaos ortamından kurtulabilmek için iki ayaklı bir politika izlemeye başladı. Öncelikle Filistin sorununun çözümü için Annapolis Süreci başlatıldı. Amaç El- Fetih i muhatap alarak HAMAS ı sürecin dışına itebilmek; bu vesileyle Ortadoğu da her geçen gün etkisini arttıran İran ı dengelemekti. İkinci olarak ise Suriye ile müzakereler yeniden başlatılarak hareket alanı yaratılmaya çalışıldı. Annapolis Süreci nde ABD etkin rol üstlendi, dönemin Dışişleri Bakanı C. Rice mekik diplomasisi ile sorunun taraflarını masada tutmaya gayret etti. Ancak Annapolis Süreci HAMAS ı dışlayarak zaten ölü doğmuştu. Uluslararası kamuoyu tarafından tanınmayan HAMAS ise iç politikada El - Fetih i etkisizleştirici adımlar attı ve Haziran 2007 de Gazze nin kontrolünü tamamen eline geçirdi. İsrail 2006 Lübnan Savaşı ndan sonra hem Lübnan hem de Filistin üzerinde askeri ve siyasi caydırıcılığını kaybetmiş; HAMAS ın her geçen gün
15 güçlenmesi ile müthiş bir açmazın içine düşmüştü. Bir de bütün bunlara iktidar partisi Kadima nın Ariel Şaron dan sonraki lideri ve Başbakan Ehud Olmert hakkındaki yolsuzluk iddiaları eklenince hükümet sarsılmaya başladı. Olmert yeniden aday olmayacağını açıklayınca 17 Eylül 2008 de Kadima liderliğine, Dışişleri Bakanı Tzipi Livni getirildi ve İsrail Parlamentosu Ekim 2008 de erken seçim kararı aldı. Ve İsrail tüm bu kaos ortamı içerisinde tam ipleri tamamen elinden kaçırmak üzereyken 27 Aralık 2008 de Gazze ye Dökme Kurşun operasyonu başlatıldı Gazze de Mısır ın da diplomatik katkılarıyla sağlanan 6 aylık ateşkes 19 Aralık 2008 de sona ermiş; 24 Aralık 2008 de HAMAS İsrail e roket fırlatmıştı Aralık ta başlayan ve 25 gün süren İsrail saldırısı neticesinde 1403 Filistinli hayatını kaybetti 5303 kişi çeşitli şekillerde yaralandı. Gazze saldırısının en önemli amacı HAMAS ın askeri yeteneğini, lojistik kaynaklarını, yer altı tünellerini yok edebilmekti. Bu sebeple 1,5 milyon kişinin yaşadığı 360 kilometrekarelik Gazze Şeridi ne önce ağır bombardıman uçaklarıyla saldırdı ardından askerle karadan bölgeye girdi. Operasyonda 1500 fabrika ya da imalathane, 20 cami, 31 güvenlik tesisi, BM ye ait 50 tesis, 21 sağlık tesisi, 10 kadar su şebekesi ya tahrip oldu ya da tamamıyla kullanılamaz hale geldi. 5 Gazze Saldırısı sürecinde ABD de başkanlık seçimleri yeni tamamlanmış ve Barack Obama büyük değişim vaadiyle iktidara gelmişti. Obama seçim kampanyası boyunca iktidara geldiği takdirde Irak tan asker çekeceği, Filistin sorununun çözümü için HAMAS la da masaya oturabileceği, İran la diplomatik yolların zorlanacağı gibi dış politika vaatleriyle uluslararası kamuoyunu büyük beklentiler içerisine sokuyordu. Saldırı başladığında dünyaya değişim vaat eden Müslüman bir ailenin Hıristiyan evladı, ilk zenci ABD Başkanı barışsever Obama 1500 ün üzerinde ölüme sebep olan katliam hakkında henüz göreve başlamadığı gerekçesi ile yorum yapamayacağını söyledi, köşesine çekildi. Saldırı AB de dönem başkanlığı görev değişimi zamanına rastladı/rastlatıldı. Fransa dönem başkanlığını Çek Cumhuriyeti ne devrettikten sonra olası barış görüşmelerinde masanın dışında kalmamak için İsrail saldırısını kınadığını açıkladı. Sarkozy Mısır Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek le görüşerek taraflara ateşkes çağrısı yaptı. Bu durumda hiç kuşkusuz bütün bir Avrupa nın yükünü omuzlarından atmış olmasının etkisi büyüktü. Dönem başkanlığını devralan Çek Cumhuriyeti ise önce HAMAS ı suçladı, sonra İsrail in kendini savunma hakkını kabul etmekle birlikte meşru müdafaa sınırının aşıldığını deklare etti. 6 Gazze saldırısının en önemli amacı HAMAS ın askeri yeteneğini, lojistik kaynaklarını, yer altı tünellerini yok edebilmekti. Bu sebeple 1,5 milyon kişinin yaşadığı 360 kilometrekarelik Gazze Şeridi ne önce ağır bombardıman uçaklarıyla saldırdı.
16 16 Herkes bir şekilde İsrail in sınırı aştığında hemfikirdi. Beklenen 192 üyesiyle uluslararası sistemin en etkin aktörü olması beklenen BM nin sürece müdahale etmesiydi. 7 BM nin yürütme organı gibi çalışan Güvenlik Konseyi ateşkes çağrısı yapmak için toplandı ancak ateşkes çağrısının yapılması ABD vetosuna takıldı. ABD, Güvenlik Konseyi nin 5 daimi üyesinden birisi olduğu için literatürde çifte veto olarak isimlendirilen yetkiye sahipti dolayısıyla konunun gündeme gelmesi dahi engellenmiş oldu. İsrail in Gazze ye yönelik saldırısında işlediği savaş suçlarını ortaya koyan Goldstone Raporu nun BM ye bağlı Uluslararası İnsan Hakları Konseyi nde oylanmasında ise 6 üye red, 25 ülke olumlu, 13 ülke çekimser oy verdi. Red oyu veren ülkelerde ABD başı çekti. Red oyu kullanan diğer ülkeler ise Hollanda, İtalya, Macaristan, Ukrayna ve Slovakya oldu. 8 İsrail in Gazze Saldırısı başlamadan birkaç gün önce Olmert, Türkiye nin Suriye ile İsrail arasındaki müzakerelerde kolaylaştırıcılık rolü sebebiyleankara yı ziyaret etmiş; Başbakan Erdoğan la baş başa görüşme gerçekleştirmişti. İsrail in Gazze Saldırısı başlamadan birkaç gün önce Olmert, Türkiye nin Suriye ile İsrail arasındaki müzakerelerde kolaylaştırıcılık rolü sebebiyle Ankara yı ziyaret etmiş; Başbakan Erdoğan la baş başa görüşme gerçekleştirmişti. Ziyaretin hemen ardından saldırının başlamasını Başbakan Erdoğan ikili ilişkilere ve kolaylaştırıcılık rolünün gerektirdiği güven ilkesine ihanet olarak değerlendirdi. İsrail in saldırının süresini uzatıp şiddet yoğunluğunu arttırması üzerine İsrail i devlet terörü işlemek le itham etti. En sert çıkışı ise 2009 Davos Dünya Ekonomik Forumu ndaki meşhur one minute polemiği ile yaptı. Türkiye, İsrail in saldırısına en sert tepki veren uluslararası aktör oldu. Bu durum Arap sokaklarında hem Türkiye nin hem de Başbakan Erdoğan ın prestij sağlamasına sebep oldu. Yurdun çeşitli yerlerinde düzenlenen Filistin e destek mitingleri Arap coğrafyasında yakından takip edildi, özellikle İstanbul Çağlayan ve Diyarbakır mitinglerine Arap medyası büyük ilgi gösterdi, canlı bağlantı gerçekleştirerek gelişmeleri anında Arap coğrafyasına duyurdu. Türk Telekom Basketbol Takımı ile İsrailli Beni Hasheron arasında gerçekleştirilecek maça da protestolar damgasını vurdu. Türkiye nin Filistin meselesine bu derece agresif ve artık dışlanamaz şekilde angaje olması yalnızca iki ülkeyi rahatsız etti: İran ve İsrail. İsrail de Lübnan Savaşı ndan sonra merkez sağ yükselişteydi. Gazze saldırısı bu durumun değirmenine su taşıyan bir gelişme oldu. Öyle ki İsrail siyasetindeki tek gerçek sol parti olarak nitelendirebileceğimiz Maaretz bile Gazze saldırısına destek vermişti. Türkiye nin Filistin sorununa bu şekilde dahil olması, İsrail dış politikasını şekillendiren en önemli unsur olan çevrelenmişlik hissini artırıcı ve İsrail in agresif politikalarını tetikleyici tesir yaptı. İran ise bölgedeki
17 etkisini yitirme olasılığı nedeniyle rahatsız oldu. Ilımlı Arap Ülkeleri, HAMAS ve İran tarafından temsil edilen radikal İslam ın yükselişi tehdidine karşı Batılı normlarda laiklik, demokrasi ve insan hakları konseptine sahip Türkiye nin dengeleyici rolü sebebiyle durumun alternatif maliyeti değerlendirildiğinde memnun gözüktüler. 9 Türkiye nin ciddi bir bölgesel güç olması ile ABD nin İran ı dengeleme politikasında ciddi bir alternatif oluşturan ve dönüştürücü dış politika misyonu Obama yönetiminin açıkladığı dış politika ilkeleriyle uyum gösteren Türkiye nin Filistin sorunsalına eklemlenmesi ABD yönetimi tarafından dışlanmamıştır. 17 İsrail - Türkiye ilişkileri Gazze Saldırısı sonrası dönemde de soğuk seyretmeye devam edecektir. İlk büyük kriz Davos taki Dünya Ekonomik Forumu nda Başbakan Erdoğan ile İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres arasında geçen ve one minute krizi olarak hatırlanan diyalog sonrasında yaşanmıştır. TRT de yayınlanan Ayrılık dizisi sebebiyle İsrail tarafından Türkiye ye nota verilmesi 10, Kurtlar Vadisi dizisinde İsrail e hakaret edildiği gerekçesiyle Dışişleri Bakanlığı na bir toplantıya çağrılan Türkiye Büyükelçisi ne İsrail Dışişleri Bakanlığı nda yapılan ve kamuoyunda alçak koltuk krizi 11 olarak bilinen muamele bu duruma örnek teşkil etmektedir. Bununla birlikte Türkiye 2010 yılının ilk aylarında İsrail in OECD ye girişine onay vererek ilişkilerde iyi niyetini göstermek istemiştir. Ancak bu iyi niyet gösterisinden bir kaç ay sonra İsrail-Türkiye ilişkilerini durma noktasına getiren Mavi Marmara saldırısı yaşandı. Türkiye 2010 yılının ilk aylarında İsrail in OECD ye girişine onay vererek ilişkilerde iyi niyetini göstermek istemiştir. Ancak bu iyi niyet gösterisinden birkaç ay sonra İsrail-Türkiye ilişkilerini durma noktasına getiren Mavi Marmara saldırısı yaşandı.
18 18 Mavi Marmara Saldırısı ve Türkiye - İsrail 31 Mayıs 2011 günü sabah saatlerinde İsrail deniz komandoları Gazze ye insanî yardım taşıyan ve uluslararası bir organizasyonun parçası olarak ilerleyen Mavi Marmara ve beraberindeki diğer iki gemiye baskın düzenlediler. 31 Mayıs 2011 günü sabah saatlerinde İsrail deniz komandoları Gazze ye insanî yardım taşıyan ve uluslararası bir organizasyonun parçası olarak ilerleyen Mavi Marmara ve beraberindeki diğer iki gemiye baskın düzenlediler. İsrail askerlerinin gemiye silahlı çıkarma yapması esnasında kendisini koruma gayretinde olan aktivistler İsrail askerlerine karşı basit düzeyde bir direniş göstermesine rağmen İsrail askerleri aktivistlere ateş açarak 9 kişinin ölümüne ve 50den fazla insanın yaralanmasına sebep oldu. Saldırı gerçekleştiğinde Başbakan, Dışişleri Bakanı ile birlikte Latin Amerika da, Cumhurbaşkanı Gül de bir başka program sebebiyle yurtdışında bulunuyordu. Gelişmeler üzerine programlar yarıda kesilerek Türkiye ye dönülürken Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu New York a geçerek BM Güvenlik Konseyi ni acilen toplantıya çağırdı. Türkiye nin çağrısı üzerine toplanan Güvenlik Konseyi, İsrail i kınayan bir bildiri yayınladı. Başbakan Türkiye ye döner dönmez parti grubunu topladı ve İsrail in Gazze ye insani yardım götüren gemilere yaptığı kanlı katliamın her türlü laneti hak etmiş bir katliam 12 olduğunu ifade ettikten sonra saldırının aynı zamanda uluslararası hukuka yapıldığını söyledi ve diplomatik dilin dışına çıkarak zorbalar, haydutlar, korsanlar bile belli ahlâk kurallarına uyarlar. Hiçbir hassasiyete uymayanlara bu sıfatı yakıştırmak bile iltifat olur 13 cümleleriyle açıkça İsrail i hedef aldı. Türkiye saldırı sonrasında İsrail le gündemde olan üç askeri tatbikatın iptal edildiğini, görüşmelerde bulunmak üzere İsrail Büyükelçisi nin merkeze çağrıldığını açıkladı. 14 Ayrıca Türkiye İsrail den taleplerini de merhumların ve yaralıların, alıkonulan tüm yolcuların ve gemilerin derhal iadesi, yardım malzemesinin Gazze ye ulaştırılması, İsrail in özür dilemesi ve tazminat ödemesi olarak açıkladı.
19 Mavi Marmara Saldırısı sonrası taraflar arasındaki ilk temas Brüksel de gerçekleşti. 15 Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ile İsrail hükümetinin güvercin kanadından Sanayi Bakanı Eliazer Brüksel de gizlice görüştüler. Ancak görüşmenin ertesi gün İsrail basınına sızdırılması görüşmenin sonuçsuz kalmasına sebep oldu. Ayrıca İsrail Dışişleri Bakanı Lieberman görüşmenin kendisinden habersiz yapıldığını söyleyerek çok sert tepki gösterdi Ağustos 2010 da BM Genel Sekreteri Ban-ki Moon tarafından BM bünyesinde faaliyet gösterecek olan ve Mavi Marmara saldırısını uluslararası hukuk açısından inceleyip BM yi bilgilendirmeyi amaçlayan bir komisyon kuruldu. Komisyonun başkanlığını Yeni Zelanda eski Başbakanı Sir Geoffrey Palmer, başkan yardımcılığını ise Kolombiya eski başkanı Alvaro Uribe yapacaktı. Komisyonda İsrail i İsrail Savunma Bakanlığı hukuk eski danışmanı Joseph Ciechanover, Türkiye yi ise emekli büyükelçi Özdem Sanberk temsil etti. 3 Aralık 2010 da Haifa yakınlarında çıkan ve İsrail in tek başına söndürmekte çok yetersiz kaldığı yangının söndürülmesi çalışmalarına Türkiye, Başbakan Erdoğan ın talimatıyla yangın söndürme uçakları göndererek destek oldu. Bu gelişme sonrası İsrail Başbakanı Netanyahu Başbakan Erdoğan ı arayarak teşekkür etti. Ayrıca alçak koltuk krizinin mimarı olan Dışişleri Bakan Yardımcısı da Türkiye ye hassaten teşekkür ettiklerini açıkladı. Bu gelişmelerden sonra Haaretz Gazetesi Netanyahu nun Türkiye ile ilişkileri geliştirmek için yeniden harekete geçtiğini açıkladı. Ancak bu olumlu ortam fazla devam etmedi. İsrail in 17 Aralık ta Güney Kıbrıs Rum Kesimi ile imzaladığı Münhasır Ekonomik Bölge sınırlandırma Anlaşması İsrail-Türkiye ilişkilerinin yeniden gerilmesine sebep oldu. Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, GKRY ile bu tür bir anlaşma yapılmasının, Kıbrıs Türklerinin hak ve çıkarlarını yok saymak anlamına geleceği, Kıbrıs müzakerelerini olumsuz etkileyeceği ve Doğu Akdeniz de barış ve istikrara katkı sağlamayacağı vurgulanmıştı 17 ifadeleriyle anlaşmayı eleştirdi. İsrail Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Yigal Palmor ise, Bu, İsrail ile Kıbrıs (Rum kesimi) arasında ikili bir anlaşmadır ve üçüncü ülkeleri hiçbir biçimde etkilememektedir. Üçüncü bir ülkenin bu konuda söz söylemesini anlayamıyoruz 18 açıklamasını yaptı. Takip eden süreçte Türkiye İsrail ile ilişkilerin normalleşebilmesi için yakınlarını kaybeden ailelere tazminat ve Türkiye den özür dilenmesini önşart olarak belirledi. İsrail de bu konu üzerine tartışmalar devam ederken İsrail hükümetinin bir aylık derin bir kriz yaşaması, Ocak 2011 itibariyle 2 Ağustos 2010 da BM Genel Sekreteri Ban-ki Moon tarafından BM bünyesinde faaliyet gösterecek olan ve Mavi Marmara saldırısını uluslar arası hukuk açısından inceleyip BM yi bilgilendirmeyi amaçlayan bir komisyon kuruldu.
20 20 Türkiye ve İsrail in aralarındaki anlaşmazsızlıklardan dolayı üzüntü duyduklarını belirten Nuland, hem Türkiye nin, hem de İsrail in müttefik ülke olduğunu hatırlatarak, iki ülkenin de bu sorunu çözmeye gayret etmelerini istedi. Tunus ta başlayıp etkisini genişleten Arap Baharı nın ilgiyi başka bir noktaya kaydırması sebebiyle Türkiye-İsrail ilişkilerinin normalleşmesi açısından atılacak adımlar ikinci planda kalmaya başladı. Bu sırada BM tarafından hazırlanan Palmer Raporu da ilişkilerin alacağı seyrin ortaya çıkması açısından önemsenmekteydi. Eylül 2011 itibariyle Palmer Raporu nun henüz açıklanmadan The New York Times tarafından ayrıntılarının yayınlanması Türk tarafınca son derece olumsuz karşılandı. 19 Raporun açıklanmadan medyaya sızdırılmasının ortaya çıkardığı skandalın yanı sıra, İsrail in Mavi Marmara ya düzenlediği saldırının ve Gazze Ablukası nın meşru olduğunu ifade etmesi Türkiye yi yaklaşık bir yıl sonra İsrail e karşı tutumunu sertleştirmeye itti. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu düzenlediği basın toplantısında İsrail le ilişkilerin 2. kâtip düzeyine indirildiği, yapılan askeri anlaşmaların askıya alındığı, seyrüsefer serbestîsinin sağlanabilmesi adına gerektiğinde önlem alınması, Gazze Ablukasının tanınmaması, Uluslararası Adalet Divanı nda incelenmesi için gerekli girişimlerin yapılması, Mavi Marmara olayında mağdur olanların haklarının aranması için uluslararası ortamda her türlü desteğin verilmesi kararlarının alındığını açıkladı. 20 Ayrıca Cumhurbaşkanı Abdullah Gül yaptığı açıklamada Türkiye nin Palmer Raporu nu tanımadığını ifade etti. 21 Gelişmeler üzerine BM Genel Sekreteri Ban-ki- Moon hem Türkiye nin hem de İsrail in Ortadoğu için önemli olduğunu söyledi ve Ortadoğu barış sürecinin menfaati için her iki ülkeye de ilişkilerini düzeltmesi çağrısında bulundu. 22 ABD adına açıklamayı ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Victoria Nuland yaptı. Türkiye ve İsrail in aralarındaki anlaşmazsızlıklardan dolayı üzüntü duyduklarını belirten Nuland, hem Türkiye nin, hem de İsrail in müttefik ülke olduğunu hatırlatarak, iki ülkenin de bu sorunu çözmeye gayret etmelerini istedi. Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle ise Türkiye nin tavrını eleştirdi. Türkiye-İsrail gerginliğini kaygıyla izlediklerini ve uzlaşmaya yönelik adımların atılması gerektiğini ifade etti. Almanya nın arabuluculuğu önerisinde de bulunan Westerwelle, Türkiye den İsrail le yeniden diyaloga geçmesini talep etti.
SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,
MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.
İsrail, Siyonizm denilen uluslararası Yahudileri destekleme siyasi hareketiyle yani, İkinci Dünya Savaş ında büyük bir katliamla karşı karşıya kalan Yahudilerin, Filistin de yaşayan Arapları yerlerinden
2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI
TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA GÜÇ KULLANMA SEÇENEĞİ (1923-2010) Teorik, Tarihsel ve Hukuksal Bir Analiz Dr. BÜLENT ŞENER ANKARA - 2013 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... iii TABLOLAR, ŞEKİLLER vs. LİSTESİ... xiv KISALTMALAR...xvii
Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Orta Doğu gezisinin son durağı Suudi Arabistan'da bulunan ABD Başkanı George W. Bush, Suudi Kralı Abdullah'la, yüksek petrol fiyatlarının ABD'yi nasıl etkilediği
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,
Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Bashar al-assad ın Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül ve Bayan Hayrünnisa Gül onuruna verilen Akşam Yemeği nde yapacakları konuşma 15 Mayıs 2009 al-dimashqiyye
On5yirmi5.com Türkiye-Rusya ilişkilerinin son 16 yılı Türkiye ve Rusya arasında son 16 yıldaki ilişkiler, bazı anlaşmazlıklara rağmen tarihin en iyi dönemi olarak kayıtlara geçti. Yayın Tarihi : 4 Aralık
NATO Zirvesi'nde Gündem Suriye ve Rusya Zirveye, aralarında Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Obama nın da bulunduğu 28 ülkenin devlet ve hükümet başkanı katılıyor. 09.07.2016 / 10:21 Türkiye'yi Cumhurbaşkanı
i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı
DIŞ POLİTİKA ABD-İSRAİL-İRAN-TÜRKİYE; ORTADOĞU DA DEĞİŞEN GÜÇ DENGELERİ EYLÜL 2009 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com ABD NİN ÇOK TARAFLI
Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara
( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,
5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.
INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM
AK PARTi Genel Başkanı ve Başbakan Erdoğan Bosna-Hersek te Mart 25, 2008-12:00:00 AK PARTi Genel Başkanı ve Başbakan Erdoğan Bosna-Hersek te Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, bölücü terör örgütüne yönelik
Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 6 Kitabın Adı Türkiye de Dış Politika Editör İbrahim KALIN Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-27-3 BBaskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık
BAŞBAKAN ERDOĞAN İRAN DA BAŞBAKAN ERDOĞAN, CUMHURBAŞKANI AHMEDİNEJAD, DİNİ LİDER HAMANE Aralık 03, 2006-12:00:00 BAŞBAKAN ERDOĞAN İRAN DA BAŞBAKAN ERDOĞAN, CUMHURBAŞKANI AHMEDİNEJAD, DİNİ LİDER HAMANEY
KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS
İsrail Seçim Sonuçları: Barış Yanlıları Knesset de Güç Kaybediyor 12 Şubat 2009 Gazze deki krizin gölgesinde 10 Şubat 2009 da gerçekleşen İsrail seçimleri, Orta Neslihan Kaptanoğlu Doğu daki liderlik problemini
İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız
İsrail Yaralıların Tahliye Operasyonu FAALİ YET RAPORU TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ 08 Haziran 2010 Afet Yönetimi Müdürlüğü A. GENEL DURUM Ulusal ve uluslararası çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından
1/5 ページ Ortadoğu birliğine doğru ilk adım mı? Ekonomi / 10/06/2010 Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Suriye arasında ortak bir deklarasyon imzalandı. Dört ülke arasında ticaret, gümrük, tarım, sağlık, ve enerji
AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.
AK PARTİ İKTİDARI DÖNEMİ TÜRKİYE-İSRAİL İLİŞKİLERİ Mustafa ÜREN, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Programı Öğrencisi IMPR RAPOR No: 10 2011 1 İçindekiler 1. TÜRKİYE-İSRAİL İLİŞKİLERİNİN ARKA PLANI...
ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi
On5yirmi5.com İhvanı Müslimin'in kısa tarihi Askeri darbeyle devrilen Muhammed Mursi'nin bir yıl önceki seçim zaferi, hareketin doğduğu ve onlarca yıl boyunca yasaklı kaldığı Mısır'da Müslüman Kardeşler
İÇİNDEKİLER EDİTÖR NOTU... İİİ YAZAR LİSTESİ... Xİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜVENLİK KONSEYİ NİN SURİYE KRİZİNDEKİ TUTUMU... 1 Giriş... 1 1. BM Organı Güvenlik Konseyi nin Temel İşlevi ve Karar Alma Sorunu...
Kuzey Irak'a harekat Asker terörü engellemek için yeniden Irak'a girdi. Irak'ın kuzeyinde istihbarat uçuçu yapan insansız uçaklar bugün hareketli PKK gruplarını tespit etti. Türk Silahlı Kuvvetleri Zap
DİASPORA - 13 Mayıs 2015 - Sayın Başkonsoloslar, Daimi Temsilciliklerimizin değerli mensupları, ABD de yerleşik Diasporalarımızın kıymetli temsilcileri, Bugün burada ilk kez ABD de yaşayan diaspora temsilcilerimizle
Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana
Irak saldırısının Hukuki Boyutu ve Savaş Suçu Av. Muharrem Balcı 27 Şubat 2003 Her hakkı Tüketiciler Birliği ne aittir. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz. 1 Giriş Aylardır üzerinde sürekli konuşulan ve
Dr. Selman ÖĞÜT Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi 21. Yüzyılda Uluslararası Hukuk Çerçevesinde BM Güvenlik Konseyi nin Yeniden Yapılandırılması İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...
K.MARAŞ'TA SON ANKET Anket Sonuçları MHP yi İşaret Etti Vatandaşlar koalisyonun kurulmamasından MHP yi sorumlu tutuyor. Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi, Ağustos ayı gündem araştırma sonuçlarını açıkladı.
DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011
SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude
ANKARA FORUM (Bilgi Notu) 21 Aralık 2010 Kronoloji (1) 19-20 Kasım 2003 M. Rifat Hisarcıklıoğlu, İsrail Başbakan Yardımcısı Ehud Olmert ve Filistin Başbakanı Ahmet Kurey ile Filistin Odalar Birliği Başkanıyla
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI, 1914-1918 (1) Topyekûn Savaş Çağı ve İlk Büyük Küresel Çatışma Mehmet Beşikçi I. Dünya Savaşı nın modern çağın ilk-en büyük felaketi olarak tasviri Savaşa katılan toplam 30 ülkeden
TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ İLETİŞİM STRATEJİSİ 1 AB İLETİŞİM STRATEJİSİ (ABİS) NEDİR? Türkiye - AB müzakere sürecinin üç ayağı: 1- Siyasi reformlar 2- AB yasal düzenlemelerinin kabul edilmesi ve uygulanması
STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca
SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz
Sayın Büyükelçiler, Değerli Kongre üyeleri, Çok değerli dostum Sayın Zügayir ve Brosh, Kıymetli basın mensupları, Ankara Forumunun beşinci toplantısını yaptığımız için çok mutluyum. Toplantıya ev sahipliği
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
Çepeçevre Karadeniz Devam Eden Sorunlar, Muhtemel Ortakl klar - Güney Kafkasya ve Gürcistan aç s ndan Hasan Kanbolat 8 Ağustos ta Güney Osetya Savaşı başladığından beri Güney Kafkasya da politika üreten,
1915 OLAYLARINI ANLAMAK: TÜRKLER VE ERMENİLER Mustafa Serdar PALABIYIK Yayın No : 3179 Araştırma Dizisi : 12 1. Baskı - Şubat 2015 ISBN: 978-605 - 333-207 - 7 Mustafa Serdar Palabıyık 1915 Olaylarını Anlamak:
İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden
DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye
I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz, Türkiye nin Siyasi Gündemine paralel konuların ele alınarak halkın görüşlerini tespit etmek ve bu görüşlerin NEDENİ ni saptamak adına
IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? BRENT PETROL EURUSD ALTIN USDTRY GBPUSD Fischer dan faiz sinyali Fed Başkan Yardımcısı Stanley Fischer hafta sonu enstitüde
Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı
GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,
STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk
İslam Dünyasından Darbe Girişimine Tepkiler Dünya üzerindeki birçok İslami kurum, kuruluş ve şahsiyetler Türkiye'de yaşanan darbe girişimi hakkında mesajlar yayımladı. 16.07.2016 / 22:09 15 Temmuz gecesi
TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan
Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve
Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir
BLOG ADRESİ : http://ozel-buro.tumblr.com ÖZEL BÜRO İSTİHBARAT GRUBUNA AİT TUMBLR BLOGUNDA HALEN İŞLENEN VE İLERİDE İŞLENECEK OLAN KONULAR AŞAĞIDA GAYET AÇIK VE BİR ŞEKİLDE YER ALMAKTADIR. MAKALE VE ARAŞTIRMA
( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen
RUSYA FEDERASYONU 2015 ARALIK AYI SİYASİ GELİŞMELER GÜNCESİ Hazırlayan: Yavuz Selim HAKYEMEZ 1 Aralık Rusya'da 44 üniversite ve yüksek eğitim kurumu, Türkiye ile akademik ilişkileri dondurdu. ülkenin Dışişleri
İZMİR TİCARET ODASI AZERBAYCAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Azerbaycan Cumhuriyeti Nüfus : 9,780,780 Dil :Resmi dil Azerice dir. Rusca ve Ermenice
Türkiye ve Avrupa Birliği Türkiye ve Avrupa Birliği İlişkisi Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun
DERİ VE DERİ MAMULLERİ SEKTÖRÜ 2014 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Mayııs 2014 2014 YILI NİSAN AYI TÜRKİYE DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ İHRACATI DEĞERLENDİRMESİ
DIŞ POLİTİKA TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA SORUNSUZ ALAN KALDI MI? HAZİRAN 2011 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com TÜRK DIŞ POLİTİKASINDA SORUNSUZ
ABD GÜNDEMİ Sayı: 83 Haziran 2010 Amerika iki müttefik arasında kaldı 31 Mayıs Pazartesi günü yaşanan ve 9 Türk vatandaşının hayatını kaybetmesine yolaçan Mavi Marmara olayı, her iki ülke ile de stratejik
T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan
Tarihi boyunca bağımsızlığını koruyabilmiş ve Afrika Kıtası'nın Avrupa devletlerince sömürge yapılamamış tek ülkesi olan Etiyopya (Habeşistan) dünya tarihinin en eski medeniyetlerinden biri olarak biliniyor.
BAŞYAZI PKK ve Yeniden Af Değerli Kardeşlerim; Merhaba TKM nin kuruluş çalışmaları 10 Nisan 2009 Cuma günü yapacağımız Kuruluş Kongresi ile tamamlanarak Toplumcu Kardeşlik Merkezi Derneği adı altında ve
Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME 2009 yılı, Türkiye-AB ilişkileri için son derece önemli bir dönüm noktasıdır. 2008 yılı AB açısından verimli
Türkiye ve Kitle İmha Silahları Genel Bilgiler Nükleer Silahlar ABD nin nükleer güç tekeli 1949 a kadar sürmüştür. Bugün; Rusya, İngiltere, Fransa, Çin, İsrail, Hindistan ve Pakistan ın nükleer silahları
İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 29.06.2016 Ekrem DEMİRTAŞ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı İstanbul dan gelen saldırı haberi ile çok derinden sarsıldık Tatile giden, ailesine kavuşmanın
MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri
AĞUSTOS 2015 GÜNDEM ARAŞTIRMASI NA DAİR Marpoll Kamuoyu Araştırma Şirketi, kamuoyunu yani halkın kanaatlerini karar alıcıların ve uygulayıcıların meşruiyetini sürdüren önemli bir faktör olarak görmektedir.
Avrupa Birliği Yol Ayrımında B R E X I T 2016 Brexit, yani İngiltere nin Avrupa Birliği nden (AB) ayrılması olarak ifade edilen kavram, İngilizcede Britain (Britanya ve Exit (çıkış) kelimelerinin birleştirilmesiyle
HAFTALAR KONULAR 1. Hafta TÜRK DEVRİMİNE KAVRAMSAL YAKLAŞIM A-) Devlet (Toprak, İnsan Egemenlik) B-) Monarşi C-) Oligarşi D-) Cumhuriyet E-) Demokrasi F-) İhtilal G-) Devrim H-) Islahat 2. Hafta DEĞİŞEN
Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket
IŞIKFX Uluslararası Piyasalar Departmanı Günlük Yorum Piyasalarda Bugün Ne Oldu? GBPUSD EURUSD USDTRY ALTIN BRENT PETROL Musul Operasyonu Başladı, Türkiye Beklemede Irak ordusunun karadan koalisyon güçlerinin