Temiz enerji yerine kömür tercihi, Avrupa’nın elektrik ihtiyacının %60’ını karşılayan kuruluşların hisselerinde %37 düşüşün en önemli sebebi.
Yeni bir rapora göre, Avrupa’da enerji hizmetlerini sağlayan en büyük beş kuruluşun değeri, temiz enerji yatırımları yerine inatla kömürü tercih ettikleri için, 2008 ve 2013 yılları arasında 100 milyon avro (73 milyon sterlin) düştü.
Bu beş firma -E.ON, RWE, GDF Suez, EDF ve Enel- Karbon İzleme Girişimi(CTI)’nin raporuna göre, kısmen, kayıp yaratan yeni kömür üretim kapasitelerine artan bağımlılıkları nedeniyle, bu dönemde, hisse değerlerinde toplamda %37’lik düşüş yaşadı.
Kıta’da ekonomik kriz nedeniyle enerji talebindeki düşüş ve Avrupa Birliği’nın yeni temiz enerji yasalarını kanunlaştırması, Avrupa’da kömür kullanımını %5 civarında azaltırken, “büyük beşli” kömüre dayanımlarını %9 arttırdı.
Yüzden fazla yeni kömürlü termik santral yapılacağı açıklandı ancak yapılmadı. Ondokuz santral inşa edilmişti ancak diğer santraller kapatılırken bunların da kömür yakım kapasitesinde net bir düşüş oldu.
Avrupa’nın elektriğinin neredeyse %60’ını üreten enerji devleri, güneş ve rüzgar enerjilerinde 203GW’lik ek üretim kapasitesi hayata geçerken, kör olmuşlardı.
Michael Grubb, İngiltere’nin enerji yöneticisi Ofgem’in sürdürülebilir enerji danışmanı, “Kömürde büyük bir gelecek olduğu düşüncesiyle yeni yatırım yapan her firma, kendini bu konumda bırakan her şirket, kesinlikle gözlerini açık tutmamış demektir.” dedi.
Grubb, aynı zamanda iklim değişikliği komitesinin eski bir üyesi ve Karbon Yönetimi(Carbon Trust)’de, firmalara karbon emisyonunu azaltma yöntemleri konusunda tavsiye veren bir kuruluş, baş ekonimist, bu on yıl içinde daha enerji verimli ve yenilenebilir teknolojilere doğru hızlı yönelim, tomarları, kömür yoğunluklu politikaları nedeniyle, şirketlerin pazar payı ve kar marjından çekip aldı dedi.
‘Avrupa Birliği’nde şirket ölüm döngüsünde sıkışmak’ isimli yeni rapor, Enel’in, nasıl 2008’de kendi fosil yakıt ve temiz enerji faaliyetlerini ayırarak ve kendi yenilenebilir enerji bölümünü toplam kapasitenin %4’ünden, %12’sine sıçratarak, kötüye giden piyasa konjonktürünü tezgahladığını ana hatlarıyla ele alıyor. Geçtiğimiz yılın sonrlarında E.ON’de aynı oyunları oynadı.
Alman enerji şirketi RWE diğer yolu izledi ve beş büyük şirketin en kötü performans sergileyeni oldu. “Bizim rekabet gücümüz fosil yakıtlara -özellikle kömüre- dayalı elektirik üretimini, iklimi koruma amacı sınırları içinde, hayata geçirmeyi başarıp başaramamıza bağlıdır.” Şirketin 2008 yıllık raporundan.
Geçtiğimiz ay, şirket, fosil yakıtlı enerji talebinde bir “inatçı düşüş”ü suçlayarak, karında %5 düşüş beyan etti. RWE’nin elektiriğinin, 2013 sonunda, yarısından fazlası hala kömürden elde ediliyor. Şirketin yönetim kurulu başkanı Peter Terium, yakın zamanda, büyük kirleticiler için planlanan emisyon kısıtlamasının “mutlak varlıklarını etkileyeceğini” söyledi.
Ancak Karbon İzleme, Avrupa Birliği, üç 2020 hedefini, %20 emisyon azaltmak, enerji payının %20sini yenilenebilire ayırmak ve enerji verimliliğini %20 arttırmak, açıkladığnda, 2008 yılında, bunların RWE’nin duvarında asılı olması gerektiğini savunuyor.
Avrupanın emisyon limitleri ve karbon fiyatlandırma sistemi için düzenlenen, hafifletilmiş ancak hala somut sonuçlar verecek reformlar, gelecek on yılı da devirecek nitelikte ve aynı zamanda 2030 için geçerli hedefler. Matt Gray, raporun yazarlarından bir tanesi, daha temiz enerji sistemlerine geçişin artık durdurulamaz olduğunu savundu.
“Avrupa’da kömürün geleceği oldukça karanlık” diyen Gray, “Yenilenebilir kaynaklar ve durma noktasına gelen enerji talebi nedeniyle, kömür üretiminin bugün ve 2030 arasında önemli ölçüde azalacağını görüyoruz.” dedi.
Karbon İzleme’nin araştırmasındaki bir örnek olay incelemesi, Hamburg’da bulunan, Vattenfall’in yeni Moorburg ağır kömürlü santralinin değerinin düşmesinin “neredeyse kaçınılmaz” olduğunu gösteriyor.
Grubb, “Almanya’nın enerji dönüşümü sistemi vatandaşlara kendi güneş enerjili elektrik üretim sistemlerini şirketlere geri satmaları için yetki vermeye devam ediyor, şirketler, sermayelerini dağıtım ve tedarik servisi alanlarındaki yeni iş olanaklarına yönlendirmekle akıllılık ederler” dedi.
Guardian’a “Hatırı sayılır miktarda değer kaybı görüleceğini düşünüyorum,” diyen Grubb, “bununla birlikte şirketlerin çoğunun suçu sadece kendilerinde araması gerektiğini de düşünüyorum.” diye ekledi.
Çeviren: Elif Cansu İlhan