Ses ve ses ötesi dalgaların cisimlere çarpıp geri yansıması ilkesiyle çalışan, yansıma sonuçlarına göre cisimlerin boyutlarını ve uzaklıklarını hesaplayabilen cihazlara sonar denir. Sonarlar deniz araçlarında ve tıbbi cihazlarda başta olmak üzere pek çok alanda, pek çok amaçla kullanılır. Sonar cihazının gelişmiş türlerine de ultrason cihazı denir. Ayrıntılı bilgiler yazının devamında.
Sonar Nasıl Çalışır?
Sonar cihazı ses yayan bir tür hoparlör, ses algılayan bir tür mikrofon, işlemci kutusu ve bir monitörden oluşur. Hoparlörden ses veya ses üstü dalgalar gönderilir. Cisimlere çarpan ses dalgaları yankılanarak mikrofona geri yansır. İşlemci kutusu gönderilen sesin zamanını, şiddetini ve geri dönme zamanını, şiddetini analiz ederek monitöre görüntü yansıtır. Elde edilen görüntülerden cisimlerin boyutu ve uzaklığı tespit edilir. Daha gelişmiş sonarlar cisimlerin şekillerini ve cinslerini içeren bilgileri de verebilirler.
Sonarlar Nerelerde Hangi Amaçla Kullanılır?
Denizcilikte:
Denizaltılarda derinlik hesaplamak ve diğer düşman denizaltılarını bulmak için kullanılır.
Gemilerde derinlik ölçmek ve buz dağlarının yerlerini bulmak için kullanır.
Arama kurtarma gemilerinde batık gemilerin yerlerini bulmak için kullanılır.
Balıkçı gemilerinde balığın yerini ve cinsini bulmak için kullanılır.
Araştırma gemilerinde deniz tabanındaki fay hatlarını tespit etmek için kullanılır.
Sağlıkta:
Bir sonar türü olan ultrason cihazları anne karnındaki bebeklerin gelişimi, sağlık durumu ve cinsiyetini öğrenmeye yardımcı olur.
İnsan ve hayvan sağlığında yumuşak dokulardaki organların sağlık durumu ve kötü oluşumların tespitinde kullanılır.
Diğer alanlarda:
Sonarların mühendislik alanında kullanılan türleri de vardır ve özellikle mesafe ölçmekte kullanılmaktadır.
Tamirciler, iç mimarlar, inşaat mühendisleri, marangozlar ve ölçüm gerektiren benzer işler yapanlar sonar cihazından yapılma ölçüm aletlerini kullanırlar.
Yeni keşfedilen mağaraların haritasını çıkartmak için kullanılır.
Görme engelliler için özel olarak üretilen gözlüklerde cisimlerin uzaklığının engelliye bildirilmesinde kullanılır.