Bu yazımda yeni başlayanlara çok karmaşık gelen ve genellikle yardım almadan yapmanın zor olduğu bir konu olan ECCPM helikopterlerin kumanda markasından bağımsız olarak temel anlamda elektronik ayarlarının nasıl yapılacağını yazacağım. Anlatımda kullandığım kumanda kendi kumandam olan JR DSX9’dur. Burada anlatacaklarım başka marka kumandalarda da yapılmalıdır ancak JR firmasının kullandığı menü isimleri, diğer markaların menü isimlerinden farklı olabilir bu sebeple kendi kumandanızda aynı işleme karşılık gelen menüyü bulmanız gerekir. (Örneğin JR “Travel Adjustment” der, Futaba aynı işi yapan menüye “End Point” der.) Şimdi sırayla yapılması gerekenleri yazıyorum. 1. Model Select menüsünü kullanarak yeni bir model seçiyoruz.
2. Type Select menüsünden modelin tipini belirliyoruz. Yani bu seçtiğimiz modelimizin uçak mı, helikopter mi ya da planör mü olduğunu kumandaya bildiriyoruz. Tabiki biz burada helikopter seçeneğini seçiyoruz.
3. Swash Type menüsünden modelimizde kullanacağımız swashplate hareketlerinin kaç servo ile kontrol edileceğini ve swashplate link açılarını seçmemiz gerekiyor. Bu yazıda ECCPM ayarlarını yazıyorum bu sebeple kumandadan modelinizin mekanik yapısına göre 3 Servo 120 derece CCPM ya da 3 Servo 140 derece CCPM seçilmelidir. Örneğin JR Vibe 90 gibi helikopterler 140 derece CCPM seçeneği sunarlar. Bu tip üst sınıf heliler dışında kalan helilerde genellikle 120 derece CCPM kullanılır. Biz de bu seçeneği seçiyoruz.
4. Eğer gerekiyorsa Stick Mode menüsünden mod1-mod2 seçimi yapılmalıdır. (Büyük çoğunluk mod2 kumanda kullanmaktadır)
5. Stick Direction menüsünden kumanda çubuklarının ters veya düz şekilde çalışma durumu belirlenmelidir. (Eğer ters stick kullanmıyorsanız zaten normal pozisyondadır bu şekilde bırakın)
6. Model Name menüsünden modelimizin ismini giriyoruz.
7. Reverse menüsünden ters çalışan servolarımızın düzgün çalışması için gerekli değişiklikleri yapıyoruz.
Burada bir açıklama yapmam gerekiyor. Bir servonun ters çalıştığını anlamak için ECCPM sistemin çalışma mantığını bilmemiz gerekir. Kısaca bundan bahsedeyim. ECCPM sistemde helikoptere komutlarımızı ileten servolar (kuyruk servosu hariç) birlikte çalışırlar. Örneğin mod2 kumandalarda soldaki genel tabirle gaz (throttle) çubuğunu yukarı hareket ettirdiğimizde elevatör, aileron ve pitch servoları birlikte hareket ederek swashplate’i yukarı doğru kaldırmalıdır. Eğer gaz çubuğu yukarı kaldırıldığında herhangi bir servo swashplate üzerinde bağlı olduğu yeri aşağıya doğru çekiyorsa bu servo ters çalışıyor demektir. İşte bu noktada Reverse menüsünden hangi servo ters çalışıyorsa o kanal reverse edilir.
8. Servoların çalışma şeklini doğru hale getirdikten sonra swashplate ile ilgili olarak kontrol etmemiz gereken bir husus daha vardır. Bir önceki maddede servoların doğru istikamette çalışmasını sağlayarak sadece pitch hareketinin doğru olmasını sağlamış olduk. Şimdi aileron (sağ-sol) ve elevatör (ileri-geri) hareketin doğruluğunu kontrol edeceğiz. Bunun için yine mod2 kumanda için sağdaki çubuğu sağa,sola ve ileri, geri hareket ettirip swashplate hareketini gözlemlememiz gerekir. Helikopterin arkasına geçip sağdaki çubuğu sağa yatırdığımızda swashplate’in de sağa yatması gerekir. Bu hareket için elevatör servosu hareket etmez sadece aileron ve pitch servoları (sağ ve soldaki servolar) hareket eder. Eğer çubuk sağa yatınca swashplate sola yatıyorsa Swash Mix menüsüne girip oradaki değeri ki bu normal olarak 60’tır. (-)60 olacak şekilde değiştiriyoruz. Bu işlemi yaptıktan sonra artık sağdaki aileron çubuğunu sağa yatırınca swashplate’imiz de sağa yatacaktır. Aynı işlemi elevatör hareketi için de yapıyoruz. Sağdaki çubuğu ileri itince swashplate de ileri yatmalıdır, geri yatıyorsa yine Swash Mix menüsünden 60 değeri (-)60 olacak şekilde değiştirilmelidir.
9. Şimdi Throttle Curve ve Pitch Curve menülerinden gaz ve pitch eğrilerini çizmemiz gerekiyor. Throttle curve ayarlarınız tamamen size kalmıştır, istediğiniz kafa devrine göre çizebilirsiniz. Son şeklini ise uçuş testleriyle belirlemeniz gerekir. Resimde örnek bir çizim yaptım. Bu değerlerle başlayıp kendinize göre ayarlayabilirsiniz. Pitch curve için ise normalde olduğu gibi lineer bırakmanızı tavsiye ederim. Pitch curve ayarları ile oynamak eğer bu konuda bilgili değilseniz size sıkıntı yaratabilir.
10. Son olarak Gyro gain ayarımızı yapmalıyız. Bunun için Gyro Sens menüsünden “Auto” seçeneğini seçmemiz gerekir. Bu seçimi yaptıktan sonra açılan menüde istediğimiz gain değerini girebiliriz. JR ve Spektrum kumandalar için 70 değeri başlangıç için iyidir. Uçuş testleri ile son değer belirlenir. Futaba kumandalarda ise başlangıç değeri olarak 20-30 arası kullanılabilir. Burada kısaca bir hususa değinmem gerekiyor. Eğer 6 kanallı bir alıcı kullanacaksanız gyro gain değerinini Gyro Sens menüsünden ayarlayamazsınız çünkü bu menünün çalışması için alıcınızda Aux2 soketinin bulunması gerekir ancak 6 kanal alıcılarda bu soket bulunmaz. Bunun yerine Gear soketini kullanmanız gerekir. Gear soketi kullanılarak gain ayarlamak için ise Travel Adjustment menüsünden Gear’a ait travel değeri değiştirilir. Oradaki (+) (-) değerleri kumanda üzerindeki Gear switchinin (+)(-) konumunu ifade eder. O switchi kullanarak (+) ve (–)değerlerinin karşılarına girmiş olduğunuz değerler arasında geçiş yapabilirsiniz.
Bu işlemleri yaptıktan sonra helikopterimizin genel ayarları bitmiş oluyor. Bundan sonra uçuş testleri yapılarak helikopterinizi kendi istediğiniz şekle gelene kadar ince ayar yapabilirsiniz.
Not: Yukarıda bahsettiğim konular helikopterinizin montajının ve mekanik ayarlarının düzgün yapıldığı varsayılarak tarafımdan yazılmıştır. Düzgün montajlanmamış ve mekanik hatalar bulunan helikopterlerde bu hataları kumandadan tamamen düzeltmek mümkün değildir. Lütfen bunlara dikkat edelim.
Herkese Kırımsız Uçuşlar…
Arda