Çoğumuz için, okumak nefes almak kadar otomatik bir eylem. Ancak, disleksi olan milyonlarca öğrenci için, okumak önlerine sürekli akademik ve duygusal zorluklar çıkaran zahmetli bir iş. Disleksi ile okuma deneyimini kafanızda canlandırmak isterseniz, aşağıdaki kodlanmış ifadeyi deşifre etmek için bu ipucunu kullanmayı deneyin.
a=/z/ b=/y/ c=/x/ d=/w/ e=/v/ f=/u/ g=/t/ h=/s/ i=/r/ j=/q/ k=/p/ l=/o/ m=/n/ n=/m/ o=/l/ p=/k/ q=/j/ r=/i/ s=/h/ t=/g/ u=/f/ v=/e/ w=/d/ x=/c/ y=/b/ z=/a/
wrhovphr rov lpfnzp blixf
Az önce okumayı yeniden öğrendiniz. Sembolleri, yeni konuşma sesleriyle birleştirdiniz. Bu birleştirme işlemi otomatik hale gelene kadar, okuma süreci son derece zahmetli ve yorucu bir iştir. Bu şekilde okuyor olduğunuzu, tüm gün böyle kelimelere maruz kaldığınızı düşünün. Disleksi olan çocuklar böyle hissediyor işte.
Disleksi farkındalığı; Uluslararası Disleksi Derneği (IDA) ve Ulusal Öğrenme Engelleri Merkezi (NCLD) gibi örgütler tarafından yürütülen kampanyalar sayesinde sürekli olarak artmaya devam etse de, birçok eğitimci disleksinin ne olduğunu ve sınıf içinde nasıl ele alınması gerektiğini hala bilmiyor.
Disleksi ile ilgili bildiklerimiz şöyle: Oldukça yaygın bir durum, öğrencilerin yüzde 5 ila 17’sini etkiliyor. “Hızlı otomatik isimlendirme”, işler bellek, fonolojik ve/veya işitsel işleme bölgesinde; bir ya da daha fazla beyin temelli dil işleme zorluklarından biri. Disleksi kalıtsaldır, sıklıkla bundan muzdarip bir ebeveyn ya da büyükanne/babadan geçer. Geniş bir yelpazede görülür; bazı öğrenciler durumu ufak sıkıntılar yaşayıp atlatırken kimisi çok daha büyük zorluklar çeker.
Disleksi; disgrafi (yazı yazma güçlüğü), dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dispraksi (beynin amaçlı hareketleri kontrol edememesi), ya da diskalkuli (matematik öğrenme bozukluğu) ile eşzamanlı meydana gelebilir.
Disleksi, zeka ile bağlantılı değil. Bu bilgi, Yale Üniversitesi’nin araştırmalarına ve disleksi olan başarılı yenilikçilerle dolu uzun bir listeye – Richard Branson, Steven Spielberg, Steve Jobs ve Albert Einstein’ı içeriyor bu liste – dayanıyor. Disleksik birinin ne kadar zeki olabileceği de böylece kanıtlamış durumda.
Disleksi olan öğrencilerin okuma güçlüğü, doğru ve akıcı okuma ve metin anlama becerilerini geliştirmek için okuma öğretiminde eğitim almış öğretmenler tarafından yapılan bilime dayalı okuryazarlık programları sayesinde giderilebilir.
Bunun kaliteyi artırması bir yana, disleksik öğrenciler, zorluklarla kendilerine özgü başa çıkma biçimlerini göz önünde bulunduran sınıf düzeneklerinden ve konuyu ne kadar anladıklarını göstererek müfredata daha kolay erişim sağlamaktan büyük fayda sağlarlar.
Disleksi İçin Kolay Uygulanabilir Yöntemler
Disleksi olan öğrencileri sınıfta desteklemek için uygulayabileceğiniz beş kolay yöntem bulunuyor:
- Sesli kitaplara erişim sağlayın: Disleksi olan öğrenciler genellikle akademik okuma seviyelerinin çok üzerinde bir düşünsel beceriye sahiptir. Öğrencilerin okuma süresi boyunca sesli kitapları dinlemelerine izin vererek eleştirel düşünme becerisi, kelime bilgisi ve arka plan bilgisinin gelişmesine yardım edin. Sesli kitapları tüm sınıf için bir okuma seçeneği olarak sunabilirsiniz ve böylece “kulaktan okuma”nın utanılacak bir şey olmadığını göstermiş olursunuz.
- Öğrencilerin not alma uygulamalarını kullanmalarına izin verin: Disleksik öğrenciler not alma, ders notlarını ve konuşulanları yazma gibi günlük işleri yapmakta zorlanabilirler. Öğrencilerden, tahtada yazılanlarını deftere not alma gibi çaba gerektiren bir görev talep etmeyin, bunun yerine daha sonra üzerinden geçmek ve çalışmak üzere tahtadakilerin fotoğraflarını çekmelerine izin verin.
- Öğrencilerin ödevleriyle ilgili detayları ve dersleri sesli olarak kaydetmelerine izin verin: Disleksi, dil işleme bozukluğundan kaynaklanır. Bu nedenle, disleksik öğrenciler bazen sözlü talimatları anlamakta ve uzun süren dersler boyunca odaklanmakta güçlük çekerler. Dersleri ve önemli ödevlerin detaylarını, daha sonra dinleyebilmeleri için kaydetmelerine izin verin.
- Ev ödevlerini azaltın: Disleksi olan öğrencilerin ödev yapmanın getirdiği faydalara ihtiyaçları var ancak, yaşadıkları zorluklar sebebiyle ödevlerini yapmaları diğer akranlarına oranla üç ila beş kat daha uzun sürebilir. Disleksik öğrencilerin başka problemler ya da problemlerin yarısını çözmelerine müsaade edin. Ödev yapmayı, problem çözmeye ne kadar “dayanacaklarını” gösterdikleri bir olaya dönüştürmeyin, bilgilerini göstermeye ve uygulamaya odaklanmalarına izin verin.
- Metin seslendirmesini teşvik edin: İlerleyen sınıflarda, disleksik öğrencilerin ödevlerini tamamlayabilmeleri için akademik becerilerinin üzerinde metinleri çalışmaları gerekecek. Metinleri sesli dinlemeleri onlara çok faydalı olabilir. Öğrenciler, yazılı kelimeleri ve metinleri seslendiren programlara sahip internet sitelerini ve uygulamaları kullanabilirler.
Günümüz metin odaklı eğitim sisteminde disleksi ile başa çıkmak çok zor. Öğrencilerin desteklenmiş ve kabul edilmiş hissetmeleri için yapmamız gerekenler ile karşılaştırıldığında, bu yazıdaki yöntemler buzdağının yalnızca görünen kısmı.