Beğenilen eserlerinden bazıları şunlardır/240) Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mahım; Hicranı açmıştır sinede yara; Ağlamakla, inlemekle ömrüm gelip geçiyor; Benden aynlsan da yine gönlüm sendedir; Bir gün gelecek sen de beni anlayacaksın; Gönül gel gitme gurbete ya gelinir ya gelinmez; Gel sen kölen olayım; Aşkın ile gündüz gece giryanım efendim; Şarap mahzende yıllanır.
Kadri Şençalar
(1912 -1989)
1912 yılında İstanbul'da doğdu. Veli Rauf adında bir polisin oğludur. İlkokulu bitirdikten sonra okumadı. İlkokulda iken keman çalmasını öğrendi. Babası Bursa'ya tayin olunca İstanbul'dan ayrıldılar. Kardeşi İsmail Şençalar kanun, Zeki Şençalar keman çaldığı için Kadri Şençalar da ud'u seçti. İlk ud derslerini Bursa'da Kambur Tevfik adında bir kişiden aldı. Küçük yaşında piyasaya atıldı. Eskişehir'de bulunduğu sıralarda orada bir gazino çalıştıran Bülbülî Salih Efendi ile tanıştı. Aynı gazinoda ud çaldı. Piyasanın aranan udilerinden oldu. Ud dersleri verdi.
İstanbul Radyosunda fasıllara katıldı.
Bestekârlığa 1930 yılında başladı. Bazı Arap ve Türk filmlerinin müziklerini hazırladı. Eserlerinin çoğu plâklara okunmuştur. Bestelerinin kesin bir listesi yoktur. Son yıllarında "Hacı" olan Kadri Şença-lar'ın bir de basılmış "Ud Metodu" vardır/241)
Vural Sözer, Müzik ve Müzisyenler Ansiklopedisi, s. 182.
Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 171.
206 / TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
İsmail Baha Sürelsan
(1912-1998)
1912 yılında Bursa'da doğdu. İlk ve orta okuldan sonra Işıldar Askeri Lisesini bitirdi; 1935 yılında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesini bitirdi. 1936- 1972 yılları arasında mesleği ile ilgili çeşitli görevlerde bulundu ve 1972 yılında emeldi oldu.
TRT Kurumunda çeşitli komisyonlarda bulundu. 1968-1972 yılları arasında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde dinî musikî dersleri verdi. 1973'te TRT Kurumu Türk Musikîsi Uzmanlığı, Repertuar Kurulu Başkanlığı, Kültür Bakanlığı Türk Musildsi Komisyonu üyeliği gibi görevlerde bulundu. 1975 yılında Ankara Radyosu Klâsik Türk Musikîsi Korosunun başına getirildi. 1977 yılında sağlık nedenleriyle Antalya'ya yerleşti ve burada musikî çalışmalarını sürdürdü.
Çocukluğundan itibaren 1925 yılma kadar yaşadığı Bursa'da çeşitli musild çevrelerinde bulundu. Bursa Mevlevîhanesine devam ederek bilgisini ilerletti. Asıl sazı olan kanun çalmasını, Kanunî Saim Beyden öğrendi. Millî sanatlarımızdan olan Karagöz üzerinde çalıştı.
İsmail Baha Sürelsan maddi bir karşılık beldemeden her isteyene bu sanatı öğretmeye çalışan nadir şahsiyetlerdendir. Ankara'dald evinde uzun yıllar düzenlediği "Cumartesi Toplantılarını büyük bir disiplin içinde yürütür, bu sanatı akademik ölçüler içinde öğretirdi. Buradan yetişenlerin içinde günümüzün pek çok sanatçısı bulunmaktadır. Musikîmizi daha geniş çevrelere tanıtmak ve yaymak amacıyla çok önemli çalışmalar yapmıştır.
İsmail Baha Sürelsan sadece bir musildşinas olarak değil, yaptığı yayınlarla da dikkati çekmiştir. Çeşitli dergi ve gazetelerde çok değerli inceleme ve araştırma yazıları yayınlandı. Kantemiroğlu hakkında bir incelemesi, UNESCO Türkiye Milli Komisyonunca hazırlanan bir eserde basıldı. Ahmet Rasim Hakkında yazdığı bir ldtap Kültür Bakanlığı yayınlan arasında çıktı.
Son derece titiz, sanatta taviz vermeyen, disiplinli, düzenli bir hayat süren bestekârın özellikleri, eserlerinde de kendini belli eder. Bu nedenle az ve güzel eserler veren bir bestekârdır. Bir peşrev, altı dinî eser, ild yürük semaî ve geri kalanı şarkı olmak üzere 90 kadar eseri bilinmektedir. 1998 yılında vefat etmiştir.(242)
• Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 172.
TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ / 207
Vecihe Daryal
(1914-1970)
İstanbul'un Beylerbeyi semtinde doğdu. İlkokul çağına kadar kültürlü ve musikîye düşkün bir aile ortamında yetişen sanatkâr, yedi yaşında iken evlerine sık sık gelen, bestekâr Şevki Bey'in yeğeni Nazire Hanımdan kanun dersleri alarak musikîye ilk adımını attı. On yaşında iken Darülelhan'a kaydoldu. Buradaki hocası Muazzez Hanımdır. Rauf Yekta Bey'den Türk Musikîsi Nazariyatı ve Musikî Tarihi, Ahmet Ir-soy'dan Usûl, İsmail Hakkı Bey'den Nota ve Fasıl Musikîsi, Sedat Öz-toprak ile Reşat Erer'den saz eserleri öğrendi. Ali Ekrem Bey'den edebiyat bilgisini ilerletti. Darülelhan kapatılarak konservatuar adı altında yeniden açıldıktan ve Türk Musildsi öğretimine son verildikten sonra, 1926 yılında diploma alarak "Kız Muallim Mektebi"ni bitirmiş oldu. Bundan sonra aynı yerde üç yıl boyunca Madam Heze ile Edgar Ma-nas'tan piyano dersi aldı. Muhittin Sadak'tan solfej, Ekrem Besim Tek-taş'tan Batı Musikîsi Tarihi, Cemal Reşit Rey'den armoni öğrendi.
1928 tarihinde ilk istanbul Radyosunda "Daimi Sanatkâr" olarak kadroya alındık243)
1938 yılında birçok tanınmış sanatkâr gibi Ankara Radyosuna girdi. 1953 yılına kadar icracı, öğretmen, repertuar kurulu üyesi olarak çalıştı. 1953'de İstanbul'a yerleşen Vecihe Daryal, İstanbul Radyosunda ve Belediye Konservatuarı İcra Heyetinde görev aldı. 1966'da tekrar Ankara Radyosuna geçti. Böylece aralıksız 44 yıl icrâkârlık ve öğretmenlik yapmış, resmi konserlere katılmış, sınav jürilerinde bulunmuştur_______________________
"J. o yıllar için Mesut Cemil Bey: "Ben, Ruşen Kam ve bir de çocuk denecek yaşta Ve-cihe'den ibaret bir sanatkâr yoksulluğu içindeydik" diyor.
208 / TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
Vecihe Daryal Türk Musikîsi içinde yetişmiş olan en kudretli kanunîlerdendir. Bu sazı olağanüstü bir müzikalite ve kendine özgü estetik ölçüler içinde çalardı. Kusursuz bir refakat duygusuna sahipti. Yeni yetişen saz sanatkârlarına her zaman: "Sadece ses sanatkârlarına değil, saz arkadaşlarınıza da refakat edeceksiniz" diye öğüt verirdi. İcrâkârlığındaki ustalığı gibi son derece güçlü bir ritim duygusu vardı. Her gün programdan saatlerce önce radyoevine gelir, sazının akordu ile uğraşır, kusursuz bir akorttan sonra yayına girerdi. Vecihe Daryal'm katıldığı bir programda ritim aksaması gibi bir durum düşünülemez, sanki her sazı avu-cunun içine alır ve bir metronom gibi programı toparlardı. Yerinde ve kararınca tremololu ve glisandolu mızrabı teller üzerinde uçuşurdu. Yumuşak mızrabı, mandalların indirilip kaldırılmasmdaki ustalığı, izleyenlerin göz estetiğini okşar, hayranlık uyandırırdı. Çok alçakgönüllü, herkesin yardımına koşan, sınava girenlere yardımcı olarak onların heyecanını yatıştıran şefkatli bir insandı. Bütün ustalığına rağmen bir amatör duygusu ile hareket eder, her türlü icraya bu düşünce ile katılırdı.
Vecihe Daryal'a göre kanunu orta derecede çalmak diye bir şey yok, onu ya mükemmel çalmak ya da hiç çalmamak vardı. İşte bu düşünüş ve anlayış içerisinde yetişmiş olduğu içindir ki, kanun icracıları arasında bu virtüöziteye yükselebilmiştir.
Rüştü Şardağ
(1915 -1994)
Rüştü Şardağ, babasının alay kâtibi olarak görev yaptığı sırada 1915 yılında Halep'te doğdu. İlk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra yüksek öğrenimini Trabzon, Balıkesir ve İstanbul Öğretmen Okullarında sürdürdü. Daha sonra Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat bölümüne devam etti. Buradan mezun olduktan sonra 1960 yılında fonetik ve diksiyon ihtisası yaptı. Çeşitli okullarda edebiyat öğretmenliği yaptı. Türk Ansiklopedisi Yayın Kurulu Danışmanı idi. İzmir'de Belediye Başkan Yardımcılığı yaptı ve buradan emekli oldu.
Fransızca, Arapça, Farsça bilen Şardağ, çeşitli dergi ve gazetelerde sanat ve edebiyatla ilgili yazılar yayımladı. 1950 yılında hizmete açılan İzmir Radyosunun kurucularındandır. 1983 yılında İzmir Milletvekili seçildi.
Babasının teşviki ile musikî çalışmalarına erken yaşlarda başladı; ilk dersleri babasından aldı. Bir süre Lemi Atlı'dan faydalandı. Üsküdar
TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ / 209
Musikî Cemiyetinde de çalıştı. Sonradan bestekâriığa yöneldi. İlk eseri rast makamındaki "Bahçemde safa hükmediyorken solayım" güfteli sarkışıdır. Bundan sonra elliye yalcın şarkı bestelemiştir. Mustafa Itrî Efendi hakkında da bir incelemesi Kültür Bakanlığı tarafından yayınlanmıştır. Aynı zamanda iyi bir güfte şairidir. Yazdığı şiirleri hem kendisi, hem de diğer bestecilerce bestelenmiştir/244)
Yusuf Nalkesen
(1923 - )
Yusuf Nalkesen, 1923 yılında Rumeli'nde Üs-küp'e bağlı İştip Kasabasında doğdu. İlk ve ortaokulu Turgutlu'da bitiren Yusuf Nalkesen, Balıkesir'de bulunan Necati Bey Öğretmen Okuluna girdi. Ortaokulu iftiharla bitirdiği için bu okula sınavsız alınmıştı. Askerlik hizmetini yedek subay olarak İs-! tanbul'da tamamladı. Sonra öğretmen olarak Mani-: sa'ya atandı. 1951 yılında kurulan İzmir Radyosunda ücretsiz sanatkâr olarak görev aldı. 1953 yılınd? sınavla kadrolu sanatkârlar arasına katıldı. Öğretmenlikten emeldi olduktan sonra, kendini tamamen musikîye vererek I izmir'e yerleşti.
Ailesi musikîye aşina idi. Babası bağlama, annesi kanun çalardı. I Turgutlu'da Halil Aksoy ile aynı mahallede oturur, yapılan musikî top-I lantılarına heveskâr bir genç olarak katılırdı. Turgutlu'da bulunduğu yıl-I larda Udî Ahmet Bey'den ders alarak, ilk ciddî musikî çalışmalarına baş-I ladı. Öğrenim yıllarında da imkân ölçüleri içinde müzikten ilişkisini I kesmedi. Yedeksubay okulunda iken Ekrem Güyer'i tanımıştı. Askerliği [ sırasında çalışmalarına hız verdi. Şerif İçli'nin teşviki ile nota öğrendi. Suphi Ezgi'nin kitabından Nazariyat bilgisini elde etti. Selahattin Pı-I nar'ı tanımış, ve teşvik görmüştü. Manisa'ya tayininden sonra ud çalışmalarına hız verdi. İzmir'de Reşat Aysu'dan yararlandı.
Bestekâriığa 1950'li yıllarda başladı ise de, ilk eserlerini ortaya çı-I karmadı. Daha sonra değişik bir anlayış içinde, günlük zevklere karşılık I verebilen 200 kadar eser besteledi. Halen beste çalışmalarına devam et-I mektedir. (245)
Tl
RP*1 T»
210/ TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
Selahattîn İçli
(1923- )
1923 yılında İstanbul'un Beşiktaş semtinde doğdu. Ünlü bestekâr Şerif İçli'nin amcasının oğlu ve amatör bir musikişinas olan İbrahim İçli'nin oğludur. Babasının Beşiktaş Musikî Cemiyetine devam etmesinden dolayı, musikî ile tanışması erken yaşlarda başladı. 1949 yılında İstanbul Tıp Fakültesini bitirdikten sonra 1953 yılına kadar İstanbul'da doktor olarak çalıştı. 1953-1961 yılları arasında Balıkesir'de çeşitli görevlerde bulundu. Bundan sonra İstanbul'a yerleşti.
Başlangıçta amatörce sürdürdüğü musikî çalışmalarını "Üniversite Korosu"nda ilerletti. Yine bu yıllarda başlayarak Ekrem Karadeniz'den on yıl süreyle ders aldı. 1942 yılında tanıştığı Se-lahaddin Pınar'dan yararlandı. Amcasının oğlu Şerif İçli'den çok faydalandı.
Bestekârlığa 17 yaşlarında Hüseyni makamında bestelediği "Ah eden kimdir bu saat kuytuda" güfteli şarkısı ile başladı. Bundan sonra bazen şarkı besteciliği geleneklerine bağlı, çoğu zaman değişik bir anlayış içinde beste çalışmalarını sürdürdü. Çok eser besteleyen sanatçı İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikîsi Konservatuarında öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır. (246)
Selahattîn İnal
(1924-1982)
Çankırı'da doğdu. İlkokulu memleketinde, lise öğrenimini Ankara'da tamamladı. Bir yandan da baba mesleği olan fırıncılık yapıyordu. Askerlik hizmetinden sonra Ankara Radyosunun açtığı bir sınavı kazanarak keman sanatçısı olarak göreve başladı. 31 yıllık hizmetinden sonra 1981 yılında buradan emeldi oldu. Ankara'da uzun yıllar piyasada çalıştı. 1982 yılında akciğer kanserinden öldü.
İlk musikî çalışmalarına mandolin çalarak başladı. Daha sonra kendi kendine keman çalmaya çalıştı. Lisede okuduğu yıllarda velisi olan ünlü kemanî Hakla Derman'dan faydalandı. İlk beste denemesini 1947 yılında yaptı. Bundan sonra ölümüne kadar beste tekniği sağlam, duygulu güzel şarkılar besteledi. (247)
246. rjr Mehmet Nazmı Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 180. *¦"• Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 180.
TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ / 211
Ferit Sidal
(1925 -2001)
1925 yılında Ankara'da doğdu. Lise öğrenimini tamamladıktan sonra bankacı olarak çalışma hayatına başladı. 1950 yılında Ankara Radyosunun açtığı sınavı kazanarak tanbur sanatkârı oldu. 1972 yılında TRT Müzik Dairesi kurulduktan sonra Türk Müziği Müdürü oldu. 1985 yılına kadar bu görevinde kaldı.(248)
Musikî çalışmalarına 1938 yılında tanbur çalarak başladı. O dönemin bazı ünlü hocalarından ve Ahmet Muhtar Ataman'dan da nazariyat dersleri almıştır. Uzun yıllar çeşitli toplu programlar yöneten, stajyer sanatçılara nazariyat dersleri veren, Ankara Radyosu Klâsik Türk Musikîsi Korosu Şefi olan Ferit Sidal, beste çalışmalarına 1951 yılında başladı. İlk eseri bir saz semaîsidir. Saz ve söz eseri olarak 80 kadar eseri vardır. 9 Ağustos 2001 tarihin de vefat etmiştir. (249) '
Kasim Inaltekîn
(1925 -)
1925 yılında Ödemiş'de doğdu. Musikîye düşkünlüğü ilkokul sıralarında dikkatleri çekmiş, dolayısıyla dokuz yaşında iken Ödemiş'te bulunan Musikî Cemiyetine girdi. Bestekârlığa da küçük yaşlarda başladı. 1948'de Türk Musikîsi Dergisinin açmış olduğu bir yarışmayı kazanarak beşinci oldu. Bir konser için Ödemiş'e gelen Münir Nureddin Selçuk, Kasım İnaltekin'i dinlemiş, beğenmiş, konservatuara gitmesini tavsiye etmişti. Bunun üzerine İstanbul Belediye Konservatuarına girdi. Burada değerli hocalardan faydalandı ve musikîmizin inceliklerini öğrendi. Daha sonra Konservatuarın "İcra Heyeti"ne girdi. Halen İstanbul Radyosunda Fasıl programları yönetmektedir. Değişik makamlardan 200 kadar eser bestelemiştir. (25°)
'• Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 180. '¦ Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 180. '¦ Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- U. cilt s. 181.
212/ TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
Dr. Nevzat Atliğ
(1925- )
Türk Musikîsi Koro Şefi. Edirneli bir ailedendir. Babası süvari albayı, şarkı bestekârı Nazmi Athğ'ın görevle bulunduğu Sarayköy (Denizli)'de doğdu.
Keman ve musikî öğrendi. İstanbul Tıp Fakültesini bitirip röntgen teşhis ihtisası yaptı. Üniversite Korosunda keman çaldı, sonra bu koronun şefi, İstanbul Radyosu Türk Musikîsi Şefi, İstanbul Konservatuarı İcra Heyeti Şefi, İstanbul Radyosu Müdürü (1954-1958) oldu. İstanbul Radyosu Küçük Korosu'nu yönetirken 1963'te Mes'ud Cemil'in ölümü üzerine Klâsik Koronun Şefliğine getirildi. 1976 yılına kadar aralıksız bu görevi yürüttü.
1969'da Milli Eğitim Bakanlığı Türk Musikîsi Komisyonu kurulunca başkan seçildi ve bu komisyon Kültür Bakanlığına geçince başkan olarak görevine devam etti. 1000 Temel Eser Komisyonu üyeliğinde bulundu. TRT Yönetim Kurulu Üyeliği yaptı. 1976'da Kültür Bakanlığı Devlet Klâsik Türk Müziği Korosu'nu kurunca koronun şefliğine getirildi.
Çeyrek asır devam ettiği İstanbul Belediye Konservatuarı'ndaki Sanat Kurulu Başkanlığı ve Türk Musikîsi hocalığından ayrıldı. 1981 yılında Kültür Bakanlığı'nın Klâsik Türk Müziği dalında Başarı Ödülünü aldı. Türkiye Milli Kültür Vakfı'nca 1983 yılı Türk Kültürüne Hizmet Ödülüne lâyık görüldü.
1983 yılında Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Üyeliğine seçildi ve 1984 yılında TRT Yüksek Kurulu üyeliğine atandı. 1985 yılında profesör, 1987 yılında devlet sanatçısı unvanı almıştır.
1999'da Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat büyük ödülüne lâyık görülmüştür. Pek çok müzisyen yetiştiren ve halen İTÜ Türk Musikîsi Devlet Konservatuarında Öğretim Üyesi olan Dr. Nevzat Atlığ, evli ve iki çocuk babasıdır. (251)
• Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 181.
TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ / 213
AlAeddîn Yavaşça
(1926- )
1 Mart 1926 yılında Kilis'te doğmuş olan Alâ-eddin Yavaşca'nın annesi Enver Hanım, babası Hacı Cemil Efendidir. İlk ve orta okulu Kilis'te bitirmiş, lise birinci sınıfı Konya'da, ikinci ve üçüncü sınıfları da İstanbul Erkek Lisesinde okumuştur. 1945 yılında Tıp Fakültesi imtihanını kazanmış, 1951 yılında mezun olup, aynı yıl Kadın Hastalıkları ve Doğum ihtisası yapmaya başlamıştır. 1955 yılında mütehassıs hekim olduktan sonra, çeşitli hastanelerde Baş Asistan, Şef Yardımcısı, Klinik Şefliği yapmış, son olarak da Haseki Hastanesi Başheldmliği'nden emeldi olup, aktif tıp hayamu noktalamıştır. Bir süre muayenehane açmış, serbest hekimlik de yapmıştır.
Sanatla iç içe bir ailenin çocuğu olan Alâeddin Yavaşça, evlerinden hiç eksik olmayan zamanın Türk Müziği plaklarını dinleyerek büyümüştür. İlk müzik çalışmasına ilkokul sıralarında Zeki Çelikalp'den Batı Müziği keman dersleri alarak başlamış, notayı da bu yıllarda öğrenmiştir. Kendisinin Türk Musikîsiyle ciddi anlamda tanışması, İstanbul Erkek Lisesinde öğrenim gördüğü yıllara rastlar. Artaki Candan'dan aldığı kanun dersleri ve lise edebiyat hocası Hakkı Süha Gezgin'in evindeki fasıllara hanende olarak katılması musikî hayatına attığı en önemli adımlardır. Tıp Fakültesi yıllarında Üniversite Korosu çalışmaları ve koronun solistliğini yapması, kendisine radyonun kapılarını da aralamıştır. 1950 yılında radyo sanatçılığı imtihanını kazanıp, İstanbul Radyosu ailesine katılmıştır. Alâeddin Yavaşça, üç önemli musikişinastan meşk etmiş ve Türk Musikîsinin inceliklerini öğrenerek kendisini yetiştirmiştir: Sadettin Kaynak, Zeki Arif Ataergin ve Münir Nurettin Selçuk. Bunların yani sıra; Dr. Suphi Ezgi, Mes'ud Cemil, Refik Fersan, Nuri Halil Poyraz, Suphi Ziya Ozbekkan, Cevdet Çağla, Fehmi Tokay, Hüseyin Sadettin Arel, Ekrem Karadeniz, Fikret Kutluğ'dan da önemli ölçüde yararlanmıştır.
İlk eserini 1951 yılında bestelemiş olan Alâeddin Yavaşca'nın dinî ve din dışı, saz ve söz eseri olarak 450 yi aşkın bestesi vardır. Âyin-i Şeriften, çocuk şarkısına uzanan geniş bir bestekârlık yelpazesine sahiptir.
I da hizmetlerine aralıksız devam etmiştir. Alâeddin Yavaşça, 1966'dan
başlayarak hocalık görevi ile de Türk Musikîsine katkıda bulunmuş, pek
214/ TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
çok radyo sanatçısının yetişmesine vesile olmuştur. 1976 yılında kurulan ve eğitim vermeye başlayan Türk Müziği Devlet Konservatuarında öğretim üyeliği ve ses bölümü başkanlığı da yapmış olup, Konservatuardaki eğiticilik görevi devam etmektedir.
26 Mart 1980'de Ayten Yavaşça ile hayatını birleştirmiş olan Alâ-eddin Yavaşça, Yüksek Öğretim Kurulu tarafından 1990 yılında Müzik-Ses Eğitimi Ana Sanat Dalı Profesörlüğüne atanmış, 1991 yılında da Devlet Sanatçısı unvanını almıştır. Türkiye Yazarlar Birliği 1993'te kendisini yılın Kültür Adamı seçmiş, aynı yıl içerisinde Gaziantep Üniversitesi de "Fahri Doktorluk" unvanı vermiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Türk Musikîsi Araştırma ve Değerlendirme Komisyonu, Kültür Bakanlığı Türk Musikîsi Kurulu ve Devlet Plânlama Teşkilatı Beşinci Beş Yıllık Türk Musikîsi Eğitimi Komisyonu çalışmalarına da katılmış olup, zaman zaman solistlik ve koro şefliği de yapmaktadır. (252)
Avnî Anil
(1928- )
İstanbul'da doğdu. Askerlik hizmetini tamamladıktan sonra Polis Enstitüsüne girdi. 1953 yılında polis olarak hayata atıldı. 1955 yılında polislikten ayrılıp gazeteciliğe başladı. 1955-1967 yılları arasında İstanbul Radyosunun haber servisinde redaktörlük yaptı. 1967 yılında "Anıl Yayın Ajansı"nı kurdu. Dünya Gazetesinin sanat sayfasını yönetti. Resmi görevle bir süre İzmir Radyosunda çalıştı. İk kez yayınlanan "Musikî ve Nota" dergisi ile "Musikî Sözlüğü" adı altında dört ciltlik bir seri ile musikî tarihimiz açısından önemli olan hatıralar yayınladı.
Musikî çalışmalarına çok erken yaşlarda başladı. İlk ciddi çalışması Üsküdar Musikî Cemiyetinde oldu. Burada çok tanınmış sanatkârlardan faydalandı. 1952 yılında hocalarının teşviki ile besteciliğe başladı. İlk eseri, rast makamından bestelediği "Sordular Mecnun'a Leyla'nın saadet hanesin" güfteli eseridir. Sanatında sabırla ilerleyerek günümüzün en iyi bestecileri arasına girdi. Eserlerinin sayısı 100'den fazladır. 20 kadar filmin musikîsini hazırladı. 1984 yılında Bursa Türk Musikîsî Konservatuarının başına getirildi. (253)
• Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 184.
TÜRK MUSİKÎSİ TARİHİ / 215
Tarik Kip
(1927-2000)
1927 yılında Samsun'da doğdu. Musikîye olan heves ve istidadı küçük yaşlarda ortaya çıkınca dayısından keman dersleri almaya başladı. Daha sonra mandolinle meşgul oldu. Ortaokulda iken okul bandosu ile okul cazında çalıştı. Ortaokuldan sonra bir keman edinerek konserlerde dinlediği eserlerin notalarını satın alıp bunları çalmaya çalışırdı. Böylece pek tanınmış ve sevilmiş Batı musikîsi eserlerini öğrenmiş ve keman tekniğini ilerletmiş oldu.
Türk musikîsi ile ilgisi Gölcük'te görevli bulunduğu sıralarda başladı. Bir süre kanun ve udla uğraştı. 1952 yılında İstanbul'a tayin olunca "İleri Türk Musikîsi Konservatuarı"na girdi. Böyle bir ortamda bilgi ve tekniğini ilerletme imkânını bulan Tarık Kip, Türk Musikîsi Nazariyatını geliştirdi. Böylece bu dernekte keman öğretmenliği ve çok sesli çalışmalar yaptı. Derneğin kurucusu olan H. S. Arel'in her cumartesi evinde yapmakta olduğu toplantılara çağrıldı. Bu toplantılardan çok şeyler öğrendi.
1956 yılından bugüne kadar viyolonsel ile Türk musikîsi yayınlarına saz sanatkârı olarak katılan Tarık Kip, bu süre içinde stajyerlere öğ-retmenlikde yaptı. Bu arada çeşitli koro ve toplulukları yöneterek, repertuar ve denetleme kurulları gibi sanat kurullarında üyelik yaparak musikîmize değerli hizmetler verdi. Gerçekten bir sabır ve araştırma ürünü olan repertuar kitaplarını hazırlayarak ilgililerin yararlanmasına sundu.
Bestekâr olarak musikî repertuarımıza 20 eser kazandırmıştır. Saz eserleri peşrev, saz semaisi, medhal, oyun havası gibi türlerdendir.
1958 yılında Yüksel Kip(Esen) ile evlenen sanatkâr TRT Müzik Dairesinde uzman, Ankara Radyosunda saz sanatkârı olarak çalışmış ve 2000 yılında vefat etmiştir.(254)
4Pv
¦ Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 185.
216/ TÜRK MUSİKİSİ TARİHİ
NİYAZİ SAYIN
(1927- )
1927 yılında İstanbul'da Üsküdar'ın Doğancılar semtinde doğdu. Ortaöğreniminden sonra muhasebecilik yaparak iş hayatına atıldı. Bir yandan da ney çalmaya başla mıştı. Kısa sürede gösterdiği başarı ve olağanüstü İstanbul Radyosu sanatkârları arasına katıldı. Necdet Yaşar ve İhsan Özgen ile bir grup oluşturarak yıllarca birlikte çaldı. 1980-1981 yılları arasında Necdet Yaşar ile birlikte Washington Üniversitesinin davetlisi olarak A.B.D.'ye gitti. Adı geçen üniversitede "Etno-Müzikoloji" konularında misafir sanatkâr olarak olarak çalıştı. Halen İTÜ Türk Musikîsi Konservatuarında ney öğretmenidir. Niyazi Sayın kitap, plak, hat ve antika meraklısıdır. Geleneksel Türk ebru ve tespih sanatının son ustalanndandır. Dinî ve dindışı musikî repertuarı çok güçlü olan bu değerli sanatkârımız XX. yüzyılın yetiştirdiği en kudretli neyzenlerdendir. Bu sahada yeni bir üslûp, sağlam bir pozisyon ve icra tekniği geliştirmiştir. Birkaç eser bestelemekle birlikte, onu bir bestekâr olarak değil, icrâkâr olarak düşünmelidir.(255)
Necdet Yaşar
(1930- )
1930'da Gaziantep'in Nizip ilçesinde doğdu. 1953'te İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesini bitirdi. Musikîye, bağlama çalarak başladı. Mesut Cemil'in tanbur çalışını dinledikten sonra, yirmi yaşında tanbura yöneldi. Öğrencilik yıllarında tanburuyla Nevzat Atlığ yönetimindeki Üniversite Korosunun çalışmalarına ve konserlerine katıldı. Üniversite Korosunun bir radyo konserinde yayımlanan taksimini çok beğenen Mesut Cemil'in takdir ve ilgisiyle İstanbul Radyosuna girdi. Mesut Cemil'in yönettiği Klâsik Koroda tanbur çaldı (1953-1963). İstanbul Radyosuna girdikten sonra uzun yıllar Mesut Cemil'in derin sanat birikiminden yararlandı 1953-1980 yılları
arasında yirmi yedi yıl İstanbul Radyosunda çalıştı. 1958'de Münir Nurettin Selçuk yönetimindeki İstanbul Belediye Konservatuarı İcrâHeye-
¦ Dr. Mehmet Nazmi Özalp, Türk Musikîsi Tarihi -Derleme- II. cilt s. 185.
TÜRK MUSİKÎSİ TARİHİ / 217
tine tanburî olarak girdi. 1976'ya kadar bu topluluğun, o dönem için büyük önemi olan Şan Sineması konserlerinde tanbur çaldı. 1976'da İstanbul Devlet Klâsik Türk Müziği Korosu'na girdi; 1983'te bu topluluktan ayrıldı.