Engelsiz Orman Projesi, Engelli Çocuk ve Bireylerin yararlanabileceği Türkiye’de ilk ve tek olan bir orman tesisi olma niteliğini taşımaktadır. Bu tesis ülkemiz için önemli bir kazanım olmasının yanı sıra aşağıda uygulanacak terapi sistemlerinin sonuçları özelinde ülkemizde böyle bir tesise ne oranda ihtiyacımız olduğu da görülmektedir.
Engelsiz Orman Projesi dahilinde inşa edilmesi planlanan Terapi ve Rehabilitasyon Havuzu, Hipoterapi alanları, Engelsiz Oyun alanları, Fiziksel Beceri ve Koordinasyon alanları, Engelsiz Kamp alanı, Doğa’da Yaşam alanları ve buna benzer alanlar inşa edilecektir.
Terapi amaçlı kullanılacak havuz; terapi (su ve tüplü dalış terapisi), fizik tedavi, rehabilitasyon, sportif ve rekreasyonel amaçlı kullanılacak olup, bu havuz konsepti Türkiye’de ilk ve tek olacak olmasının yanı sıra dünyada da aynı tip, özellik ve yapıda çok fazla örnekleri bulunmamaktadır.
Kurulacak sistem dahilinde ilgili proje içerisinde inşa edilecek yapıların; kulüp veya üyelik sisteminde çalışan bir sosyal tesis olarak hizmet vermeyeceğini taahhüt eder ve tüm uygulamaların engelli çocukların bedensel ve zihinsel gelişimleri ile engelsiz çocukların sportif ve rekreasyon gelişimleri için kullanılacak olup engelli çocuklardan herhangi bir ücret talep edilmeyecektir.
PROJE KAPSAMI
Kitlesel ihtiyaçlar ve aynı anda birden fazla ihtiyaç halinde çocuk ve bireye hizmet vermek amacıyla Engelsiz Orman Projesi kapsamında Terapi ve Rehabilitasyon Havuzu, Hipoterapi alanları, Engelsiz Oyun alanları, Fiziksel Beceri ve Koordinasyon alanları, Engelsiz Kamp alanı, Doğa’da Yaşam alanları ve buna benzer alanlar inşa edilecektir. Özellikle terapi odaklı kullanılacak havuzu iki ayrı terapi/uygulama bölümüne ayırıyoruz. Bir bölümü tamamen Hidroterapi uygulama amaçlı kullanılmak üzere; 1 m ve 1,30 cm derinlik aralıklarında, diğer bölümü ise sığ su eğitim ve uygulamaları için 2 m ve Tüplü Dalış Terapi amaçlı kullanım için 5 m derinliklerde olmak üzere farklı kullanım ihtiyaçlarına cevap verebilecek yapıda inşa edilecektir.
Her iki terapi uygulama sistemleri birbirini destekleyecek bir biçimde kullanılacaktır. Bu amaçla inşa edilecek havuzun ölçü, derinlik ve uygulama sistem prensipleri doğrultusunda verimli bir hizmet vermesi amacı ile 25mx50m olarak inşa edilmesi gerekli bir durumdur.
UYGULANACAK TEDAVİ SİSTEMLERİ
Terapatik olarak inşa edilen havuzlar; ülkemizde var olan kısıtlı sayıdaki tesisler ve dünyadaki örnek projeler dahilinde; özellikle Serebral Palsi’de kas hastalıklarında, Down Sendromunda, Otizmde ve diğer engel durumlarında uygulanan ve olumlu sonuçlar yaratan bir terapi yöntemidir.
Hidroterapi Sistemi
Hidroterapi, suyun sağladığı avantajları kullanarak başta kas iskelet sistemi, sinir sistemi, kardiovasküler sistem ve solunum sistemi hastalıklarında kısıtlılık (engellilik) oluşturan durumların spesifik su için egzersizlerle rehabilite edilmesini amaçlayan bir terapi tekniğidir.
Hidroterapi hizmetimizden başta Serabral Palsi olmak üzere; kas ve iskelet sisteminde hareket kaybına sebep olan hastalığa sahip çocuk ve gençler, Down sendromu, yaygın gelişimsel bozukluk, denge ve koordinasyon problemine sebep olan hastalıklara sahip çocuk ve gençler yararlanabilir.
Hidroterapi havuzlarında Watsu terapisi, cerrahi öncesi ve sonrası gevşeme ve kuvvetlendirme egzersizleri, su içinde denge ve koordinasyon çalışmaları ve yüzme öğretimi aktiviteleri uzman personel eşliğinde birebir uygulanmaktadır.
Hidroterapinin faydaları aşağıdaki gibi sıralanabilir:
– Stressiz ve tersiz bir eğitim yapılmasına olanak sağlar.
– Eklemler ve kaslar üzerine binen yükü azaltır.
– Eklem, bağ ve tendonların korunmasına yardımcı olur
– Ağrı kontrolüne yardımcı olur.
– Ortopedik cerrahi sonucu ortaya çıkan problemin giderilmesine yardımcı olur.
– Kas gerilimini azaltır.
– Vücut enerjisini ve gücünü arttırır.
– Stres ve gerginliği azaltır.
– Lenfatik sistemleri uyarıp vücudunuzun toksinlerden temizlenmesini kolaylaştırır.
– Dolaşımı güçlendirir.
– Su içinde uygulanacak nefes egzersizleri ile solunun sistemi sorunlarının giderilmesine yardımcı olur.
– Yaralanmanın ve fazla yüklenme riskinin az olduğu bir ortamda terapi yapma imkânı sağlar.
– Kifoz (kamburluk) gibi omurgayı etkileyen problemlerin ve boyun ve sırt kaslarının güçlendirilmesinde önemli rolü vardır.
Hidroterapi ile gelişim ve iyileşmeye destek olan temel fonksiyonlar;
– Oturma dengesi (değişik su seviyelerinde),
– Ayakta durma dengesi,
– Ağırlık aktarma,
– Yürüme ve hareket etme becerisi kazanımı,
– Tek ayak üzerine durma dengesi,
– Merdiven çıkma becerisi,
Kabul edilmiş hidroterapi havuzlarının bedensel, zihinsel ve görme engelli yüzme havuzlarının özellikleri ve sağlanabilecek faydaları:
1- Havuzların giriş ve çıkışları, soyunma odaları ve tuvaletlerin standartları dünya sağlık örgütünün belirlediği standartlar ve belirtilen ölçülerde olması gerekmektedir.
2- Havuz içerisinde bedensel engelli bireylerin havuza girişleri için lift (asansör) bulunmalıdır. Bu asansör sabit değil de portatif bir ürün olursa eğer, havuzun her yerini engelliler kullanmış olacaklardır.
3- Hidroterapi amaçlı kullanılacak havuz alanının derinliği 100 cm ile 130 cm aralığında olmalıdır, bu ölçü hem Bedensel Engelli bireylerin rehabilitasyon faaliyetlerine katkı sağlayacaktır, hem de eğitmenlerin engelliye daha rahat eğitim vermesinin önü açılacaktır. Zihinsel engelli çocukların ilk etapta derin bir havuza alınmaları çocukların korkmasına ve tedirgin olmalarına neden olmaktadır.130 cm bir havuzda yaşlılar ve çocuklarda rahat bir şekilde eğitim alarak egzersiz yapabileceklerdir.
Tüplü Dalış Terapisi (Scuba Diving Therapy)
Engelli bir birey olarak yaşamak psikolojik açıdan yıkıcı bir duygu olabilir. Engellik derecesi, kişinin fiziksel refahını değil, zihinsel sağlığını da etkiler. Engellik türüne bağlı olarak uygulanabilecek sayısız terapi varken, birçok uzman ve bilim adamı tüplü dalışın çeşitli engel sınıfların da diğer terapi çeşitlerine göre psikolojik olarak daha fazla katkı sağlayabileceği konusunda hem fikir olmuşlardır.
Tüplü dalış, engelli bireylere fiziksel, psikolojik ve mental açıdan birçok terapatik özelliklere sahip eşsiz bir katkı sağlar. Birincisi, su altında olma ağırlığı fiziksel yoksunluğu hafifletebilir ve engelli bireylerin daha rahat bir şekilde egzersiz yapmalarına yardımcı olabilir. Zihinsel ve duygusal yararları da fazladır- hastaların odaklanabileceği, kontrol altında olması ve bir başarı hissi verebileceği bir yer olarak katkı sağlamaktadır.
Sualtında Özgürlük
Tüplü dalış da sosyal açıdan faydalıdır. Engelli bireyler genellikle yeni zorluklarla baş ederken kendilerini izole edebilir. Engelli bir birey olarak toplumda, özellikle de ilk bakışta sosyalleşmek zor olabilir. Tüplü dalış her zaman bir “arkadaş” (bir eğitmen veya terapist) ve bazen gruplar halinde yapılır. Bu, başkalarıyla olan iletişimi ve bağlanmayı teşvik eder.
PADI, Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Kennedy Krieger Enstitüsünde Uluslararası Omurilik Yaralanması Merkezi iş birliği ile Cody Unser İlk Adım Vakfı (http://www.codysfirststep.org) tarafından yaptırılan altı haftalık bir çalışmanın yapılmasına yardımcı olmak için tüplü dalış uzmanlığı ve çeşitli kaynaklar sağlamaktadır.
Bu kaynaklar ışığında Tüplü Dalış Terapisi (Scuba Diving Therapy) Yararları;
– Kas spastisitesinde %15 düşüş,
– Hafif dokunmatik hassasiyette %10 artış,
– Pinprick’e duyarlılık %5 arttı,
– Duyusal Bütünleme %15 artış,
– Psikolojik ve Mental duruma katkısı,
Engelsiz Orman Projesi kapsamında inşa edilecek havuzda her iki terapi uygulama sistemleri birbirini destekleyecek bir biçimde kullanılacaktır. Bu amaçla inşa edilecek havuzun ölçü, derinlik ve uygulama sistem prensipleri doğrultusunda verimli bir hizmet verilmesi amacı ile 25mx50m olarak inşa edilmesi gerekli bir durumdur.
Talep edilen ölçü ve derinlik seviyeleri tüm engelli çocukların, hamilelerin ve rehabilitasyon ihtiyacı olan yaşlıların kullanımı açısından kolay ve rahat olmalarını sağlayan standart ölçülerdir.
Hipoterapi / At ile Terapi
Hipoterapi veya at eşliğinde terapi fiziksel, zihinsel veya duysal bozukluğu olan gruplarda fonksiyonel açıdan iyileşme ve gelişme sağlamak amacıyla atın hareketlerinden yararlanan bir tedavi stratejisidir. Atın hareketleri değişken, ritmik, tekrarlayıcı ve çok yönlü dür. At binerken destek yüzeyinin dinamik yani hareketli olması denge, postural kuvvet ve dayanıklılığın geliştirilmesi için idealdir. Atın hareketleri aynı zamanda mükemmel şekilde module edilmiş vestibuler, proprioseptif, taktil ve vizuel girdiler sağlar. Atın hareketleri postural kontrol, duyu sistemleri ve motor planlamada kolaylık sağlayarak koordinasyon, zamanlama, motor yanıtların düzenlenmesi, solunum kontrolü duyu bütünlüğü ve dikkat isteyen becerilerin geliştirilmesine olanak sağlar. Atın hareketleri aynı zamanda, bu hasta gruplarında günlük yaşam becerilerini destekleyen nörofizyolojik sistemlerin uyarılmasında da kullanılabilir.
At Eşliğinde Uygulanacak Terapi Yöntemleri
Terapötik Binicilik
At binerken vücutta meydana gelen ritmik hareketler aynı insan yürüyüşü gibidir. Genellikle esneklik, dengeve kas kuvvet kaybı gibi problemleri olan hastalarda yarar sağladığı gibi rekreasyonel bir aktivite olması nedeniyle sosyal açıdan da tercih edilmektedir.
Terapötik Sürücülük
Fiziksel, mental, duyu ve emosyonel bozukluğu olan gruplarda yararlı olan ve son yıllarda oldukça yaygınlaşan bir spor ve tedavi yöntemidir. Hastanın kendi tekerlekli sandalyesi veya özel dizaynı olan engelli arabası, at veya midilliye adapte edilerek sürücülük eğitimi verilmektedir. Aşırı denge bozukluğu, eyer üzerinde oturma pozisyonunu alamama, yükseklik korkusu, yorgunluk, obezite gibi nedenlerle at binemeyen hastalarda tercih edilmektedir.
Terapötik Vaulting
Terapötik biniciliğin daha dinamik bir şekli olup at üzerinde denge esasına dayanan bir eğitimdir. ADD/ ADHD, anksiyete ve korku bozukluklarında, yeme bozukluklarında ve hafif fiziksel bozuklukların tedavisinde kullanılabilir.
Hipoterapi Hangi Gruplar da Yararlıdır?
Amputeler: Özellikle de alt ekstremite amputasyonlarında gövde dengesinin geliştirilmesinde yardımcıdır.
Dikkat bozukluğu: Dikkat bozukluğu ve hiperaktivite sendromlu çocuklarda, dikkatin at ve eğitmene yoğunlaştırılması, kendine güvenin geliştirilmesi ve takım çalışmasının desteklenmesi gibi yararları vardır.
Otizm: At binme, sürücülük, hippoterapi ve at-yardımıyla psikoterapi eğitimleri, bu grup hastalarda iyi sonuçlar vermiştir. Bass, Duchowny, and Llabre (2008), otistik çocuklara at ile verilen eğitim sonrasında, Sosoyal Sorumluluk Skalası (SSR) ve Sensory Profile (SP) puanlarında artış ve duyu bütünlüğünde gelişme saptamıştır.
Serebral Palsi: Bu çocuklarda binicilik hoşa giden bir aktivite olmasının yanı sıra, postür, koordinasyon, denge ve motor kontrolün geliştirilmesinde çok iyi sonuçlar vermektedir.
Serebrovasküler Olay/İnme: Çeşitli derecelerde kuvvet kaybı, spastisite, denge bozukluğu ve konuşma bozuklukları ile seyreden bu hastalıkta, at eşliğinde terapi, hem fizksel hem de sosyal yararları açısından önerilmektedir.
İşitme kaybı: Kendine güven ve bağımsızlık duygularının geliştirilmesinde yararlıdır.
Gelişimsel/Kognitif Gerilik: Günlük yaşam ve rekreasyonel aktivite olarak sosyalleşme ile birlikte motor becerilerin geliştirilmesinde kullanılabilir.
Down Sendromu: At eşliğinde yapılan aktivitelere veya binicilik eğitimine bu grup hastalar da katılmaktadır. Champagne and Douglas (2010), 11 haftalık hippoterapi ile Down sendromlu iki çocukta yaptıkları çalışmanın sonunda, postural kontrolde artış ile birlikte, yürüme, koşma, sıçrama gibi kaba motor fonksiyonlarda gelişme saptamıştır.
Multiple Sclerosis (MS): Terapötik binicilik bu hastalarda çok iyi bir egzersiz olanağıdır.
Hipoterapi ile Hangi Bozukluklar Tedavi Edilebilir?
– Kas tonusu bozuklukları,
– Denge bozuklukları,
– Koordinasyon bozuklukları,
– İletişim bozuklukları,
– Duyu motor fonksiyon bozuklukları,
– Postüral asimetri,
– Zayıf postüral kontrol,
– Hareket bozuklukları
– Limbik sistem disfonksiyonundan kaynaklanan dikkat isteyen becerilerdeki bozukluk,
İŞLETME SİSTEMİ
Engelsiz Orman Projesi kapsamında inşa edilecek tüm yapı ve tesisler engelli çocuk ve bireylerin ücretsiz kullanımına sunulacaktır. Engelsiz Orman Projesi kapsamında icra edilecek hizmetlerden yararlanmayı talep eden tüm engelliler “Engelsiz Orman Komisyonu” değerlendirmesinden sonra uygun görülmeleri halinde ilgili olan uygun Terapi seanslarına yönlendirileceklerdir.
Bu kapsam dahilinde Orman Genel Müdürlüğü, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Çekmeköy Belediyesi başta olmak üzere çevre belediye ve ilgili Derneklerin destekleri ile iş birliği yapılması düşünülmektedir. Ayrıca hizmetlerden kitlesel bir şekilde yararlanılması için Özel Eğitim Merkezleri ile koordineli bir çalışma yürütülmesi planlanmaktadır.