Coğrafi Bilgi Sistemi verileri (mekansal veriler), sahadan büyük emeklerle toplanan ve çoğu zaman geliştirilme ile bakıma muhtaç verilerdir. İster ödev projemiz olsun, ister şirketimizin yıllarca süren çalışmaları olsun coğrafi veriler her zaman özel bir yere sahiptir. Bu yazımızda coğrafi verileri nasıl mutlu edeceğimize ve bu verilerden nasıl maksimum fayda sağlayacağımıza dair birkaç küçük ipucu paylaşacağız:
Verilerinizin doğru koordinat sisteminde ve doğru konumunda olduğundan emin olun.
Yapacağınız çalışmanın ölçeği her ne olursa olsun öncelikle işinize en çok yarayan koordinat referans sistemlerini tercih edin. Bunun için ürettiğiniz verilerin ileride kimler tarafından kullanılacağı çok önemlidir. Elbette CBS yazılımları elinizdeki verilerin koordinat dönüşümleri konusunda büyük kolaylıklar sağlayacaktır. Örneğin kadastral veriler gibi yerleşim verileri ile çalışıyorsanız veya verilerinizi bir kamu kurumuna teslim edecekseniz ITRF 96 sistemini tercih etmeniz yerinde olacaktır. Öte yandan verilerinizi küresel web ortamında da paylaşmak istiyorsanız WGS 84 Mercator sistemi işinize yarayacaktır. Ayrıca mekansal verilerle daha doğru ve hızlı analizler yapabilmek için kullanacağınız verilerin aynı projeksiyon sisteminde olması çok faydalı olacaktır.
Eksik öznitelik bilgilerini tamamlayın
Mekansal verilerin en güçlü yönlerinden biri de öznitelik dediğimiz, mekansal verilere ait tablo verileridir. Nitekim veri toplama aşamasında elde ettiğimiz her veri eksiksiz öznitelik bilgilerine sahip olamayabilir. Çalıştığınız verilerin öznitelik tabloları ne kadar tutarlı ve eksiksiz ise çalışmalarınızın ilerleyen aşamalarında daha rahat çalıştığınızı ve daha tutarlı istatistik bilgilere ulaştığınızı göreceksiniz. Eksik öznitelik bilgilerini tespit etmek ve bunları doldurmak bazı durumlarda büyük emek ve zamana mal olmaktadır. SQL sorgulama ve toplu güncelleme işlemleri alanında yöntemler öğrendiğiniz sürece zamandan büyük kazanç elde edeceksiniz.
Normalleştirin
Yazılımcıların oldukça aşina olduğu bu konu aslında CBS çalışmalarının da temelini oluşturmaktadır. CBS verileri ilişkisel veri tabanlarında (RDBMS) depolanmaktadır. Mekansal veriler, bu ilişkileri öznitelik bilgileri ile yapmaktadır. Bu yüzden tek bir öznitelik tablosunda aşırı sayıda sütun tutmak yerine ayrı ayrı sözel veya konumsal veri tablolarının birbirlerine bağlandığı veri tabanı modelleri tavsiye edilmektedir. Böylece hem daha hızlı görüntülenen mekansal veriler elde etmiş olursunuz, hem de depoladığınız veriler ayrı tablolarda ancak sistemli bir şekilde depolanmış olur. Normalleştirme (Normalizasyon) çalışmaları konusunda uzman desteği almanız tavsiye edilir.
Az ama öz veriler kullanın
Mekansal veriler, doğası gereği geometri verilerine sahiptir. Bu verilerde uzunluk, yükseklik, genişlik, alan, enlem, boylam ve yön gibi temel bilgiler saklanmaktadır. Bunun ötesinde sade verilerden çok daha çeşitli bilgiler elde edilebilmektedir. Bu sebeple sade ve temel verilerin depolanması önemlidir. İşinize yaramadığını düşündüğünüz ve hatalı bulduğunuz verilerin farklı farklı kopyalarını cihazlarınızda tutmamaya dikkat edin. CBS, her ne kadar etkili bir araç olsa da ortaya çıkan ürünler sizlerin yetenek, bilgi ve yaklaşımınıza bağlıdır.
Dosyalama standardınızdan taviz vermeyin
Hangi dosyaların nerede olduğunu bulmak, günümüzün en büyük problemlerinden biri haline gelmiştir. Üstelik bu dosyalar, başkaları tarafından da kullanılacaksa disiplinli veri depolamak zorundayız. Aynı şekilde veri depolama ve isimlendirme gibi hususlarda firmanızın, projenizin veya verilerinizi kullanacağınız sistemlerin standartlarına uygun hareket etmeniz sizlere çok büyük zaman kazandıracaktır. Mekansal veri isimlendirme konusunda ISO da dahil pek çok kurumun ve veri tabanı yönetim sistemlerinin kendi standartları vardır. Bu standartlara uyarak ve daha çalışmanızın en başından itibaren hesaplayarak depoladığınız veriler, aradan uzun zaman geçse bile sizi bıraktığınız yerde hazır karşılayacaklardır.
Periyodik ve sistemli yedeklemeler yapın.
Verilerimiz, bizim emeklerimiz ve geri dönüşü olmayan çalışmaların getirdiği detaylı bilgiler içeren hazinelerdir. Tıpkı dosyalama konusunda olduğu gibi disiplinli yedekleme çalışmalarının sizlere katacağı avantajları saymaya gerek bile yoktur. Yedekleme konusunda isteğe bağlı yedeklemeler yapabileceğiniz gibi, birtakım yardımcı uygulamalarla zamanlanmış yedeklemeler de yapabilirsiniz.
Dökümante edin
Tecrübe, iyi bir öğretmendir ancak geçen zamanla beraber tecrübelerle bile kazanılan bilgiler hafızalarımızdan silinebilmektedir. Normal şartlarda zaman kaybı olarak görülen dokümantasyon işleri, aslında sizlere uzun vadede zaman kazandıracak ve özgün bir şeyler ürettiğinizde onu hiç vakit kaybetmeden paylaşabileceğiniz belgeler sağlar. Mekansal verilerle çalışmalarınız arttıkça önünüzde duran işlerin giderek yoğunlaştığını ve geride işlenmiş ancak açıklamaya muhtaç veri yığınları olduğunu göreceksiniz. Çoğu zaman veri analizi esnasında izlediğiniz yöntem, araziden veri toplarken fazladan ziyaret ettiğiniz yerler veya o an size kolay gelen kodlar, ancak siz bir yerlere not aldığınız sürece hatırlanabilirler. Ayrıca yaptığınız çalışmaların ekip arkadaşlarınız veya amirleriniz tarafından sürdürülebilir/anlaşılır olması için belgeleme yapmanız hayati bir ihtiyaçtır.
Metaverinin gücünü kullanın
Maalesef ki bir çoğumuzun dosya isimlerinden çıkarım yapmaya çalıştığı bilgiler, aslında “verilerin verisi” olarak da adlandırdığımız metaverilerde kolaylıkla depolanabilmektedir. Metaverilerde, mekansal verilerimizin; sözel açıklamaları, üretici isimleri, oluşturma tarihi başta olmak üzere çok çeşitli ve gerekli bilgiler bulunabilmektedir. Eksiksiz metaveriye sahip veriler aynı zamanda daha sürdürülebilir, daha uyumlu ve daha anlaşılır hale gelmektedir.
Bulut sistemleri tercih edin
Yukarıda bahsettiğimiz tüm bu hususlar ve detayları Mekansal Bulut ailesinin tecrübelerinden elde edilmiştir. Mekansal veriler, küresel dünyanın benimsediği ve paylaştıkça güçlenen bir ağın (network çalışmasının) ürünüdür. Elbette tek başına mekansal veriler ile çalışmak kolay değildir. Bu yüzden unutmayın; bilgi paylaştıkça çoğalır, problemler ise paylaştıkça azalır… CBS yolculuğunuzda bizlere rahatlıkla ulaşabilirsiniz…