Mikroplar Ve Bakteriler
Gözle görünmeyecek kadar küçük canlı varlıklardır. Ancak mikroskopla görülebilirler. Mikroplar bitkisel mikroplar ve hayvansal mikroplar olarak ikiye ayrılmaktadırlar. Bitkisel mikroplara bakteri denmektedir. Mikroplar hemen hemen her yerde yaşarlar. En uygun yaşama alanları ise 30 – 37 derecelik sıcaklıklardır. Mikroplar soğukta ölmezler ama üreyemezler. Ancak yüksek sıcaklıkta ölürler. Mikropların hepsi aynı şekilde değillerdir. Yapıları çok çeşitlidir ve uygun bir yer bularak vücudumuza girerler ve bunun sonucundada çeşitli hastalıklara yol açarlar. Mikroplar yararlı mikroplar ve zararlı mikroplar olarak ikiye ayrılmaktadırlar.
Yararlı Mikroplar ; insan sağlığına yararlı olan mikroplardır. Sayı olarak zararlı mikroplardan daha çokturlar. Yemiş olduğumuz ekmeğin mayasını yaparlar. Sütün yoğurt peynir haline gelmesini üzümden sirke şarap yapılmasını bir çok artıkların çürüyerek zararsız hale gelmesini sağlarlar. Topraktaki organik maddelerin parçalanarak bitkilerin beslenmesine yararlı olmasını sağlarlar.
Zararlı Mikroplar ; hastalık yapan mikroplardır ve vücuda çeşitli yollardan girerler.
1 Hava (solunum) yoluyla grip, verem, çiçek, kızamık gibi hastalıkların mikropları bu yolla vücuda girerler.
2 Isırma ve yaralar yoluyla bit, pire, tahtakurusu, sivrisinek, kedi köpek fare gibi hayvanların ısırmasıyla yada vücudun herhangi bir yerinde açılan yaralardan vücuda girerler. Bu yoldan giren mikroplar tifüs, sıtma, kuduz, trahom, tetanos ve tifo gibi hastalıklara sebep olurlar.
Bakteriler ; XIX yüzyılda yapılan araştırmalar her bulaşıcı hastalığı özel bir organizmanın meydana getirdiğini ortaya çıkarmıştır. Hastalık yapan bu klorofilsiz nitkisel organizmalar bakterilerdir. Bakteriler birer hücredirler. Zar ve protoplazmadan oluşan bu hücrenin çekirdeği yoktur. Bakterilerin şekilleri çok çeşitlidir.
Koküs Küre şeklindeki bakterilderdir. Ya tek tek olurlar yada ikişer ikişer toplanırlar. Bazen tespih yanesi gibi sıralanırlar bazen de üzüm salkımı şeklinde kümelenirler. Bakteriler bu şekillerine göre ayrı ad alırlar. Çıban, yılancık, bel soğukluğu gibi hastalıkları bu bakteriler yaparlar.
Basil Uzun çubuk görünümündedirler. Tifo, veba, şarbon, verem, tetanos, difteri gibi hastalıkları yaparlar.
Spiril Sarmal gibi kıvrık bakterilerdir. Diş kirinde bulunurlar.
Vibriyon Virgül şeklinde bakterilerdir. Kolera hastalığını yaparlar.
Bakteriler bölünme yoluyla ürerler. Uygun şartlar altında bir bakteri 24 saatte 16 milyon bakteri meydana getirebilir. Bazende hücre suyunu kaybeder plazma büzülür ve kendine dayanıklı bir zar yapar. Buna sporlanma denir. Sporlar sıcak ve soğuğa karşı çok dayanıklıdırlar. El verişli şartlarda çimlenerek yeniden faaliyete başlarlar.