Retinanın görmemizde önemi çok büyüktür. Retina tabakasında baktığımız şeyler görüntü haline gelmektedir. Retina tabakası ise göz içerisinde döşenmiş tül kalınlığında bir dokumuzdur. Retinanın herhangi bir şekilde yırtılması veya yerinden ayrılması durumuna retina dekolmanı denmektedir.
Retina Dekoltmanı belirtileri
Retina dekolmanı, görme kaybı ile sonuçlanabilen ve aciliyet gösteren bir hastalıktır. Bu yüzden belirtileri önem taşır. Bu belirtiler şunlardır:
- Göz açık ya da kapalı iken hissedilen ışık çakmaları (arka vitreus dekolmanında olduğu gibi)
- Daha fazla sayıda uçan cisimlerin ani olarak ortaya çıkması
- Görme alanı içinde herhangi bir yönden gelişen gri-siyah perde
- Gözkırpma ile geçmeyen görme bulanıklığı ya da kaybı
Eğer yukarıdaki belirtilerden bir ya da birkaçı mevcut ise, vakit kaybetmeden bir retina muayenesinden geçilmelidir. Retina dokolmanı her yaşta olabilen bir rahatsızlıktır.Gözde uçuşmalar ve ışık çakması. Bunun yanı sıra gölgeler meydana gelmektedir.
Işık çakması: Işık çakması çok önemlidir fakat her ışık çakması retinada yırtık anlamına gelmiyor. Işık çakmasının mekanizması; göz içerisindeki jelin belirli bir yaştan sonra su kaybı ile birlikte küçülerek büzüşmesi sonucu retinaya temas etmesinden kaynaklanan mekanik enerjinin elektiriksel enerji haline gelmesiyle oluşan halisülasyon ve görüntülerdir.
Uçuşmalar: Gözde su kaybına bağlı büzüjme sonucunda protein partükülleri görünür hale gelmesiyle göz önünde uçuşmalar hissedilir. Yani kişi gözündeki o görüntüleri görüntüleri algılar duruma gelir. Retinada çekintiler oluştuğu için gözde uçuşma meydana gelir.
Retina Dekolmanı kör eder mi?
Erken dönemde yırtık oluşmadan tedavi edilirse lazer ile o bölgenin kapatılması ve sağlamlaştırılması mümkündür ve bu aşamada görme kaybı olmaz. Olayın ilerlemesi ve retinada dekolman olması ile birlikte belirli bir şekilde gölge şeklinde karartır yavaş yavaş büyümeye başlar ve geç kalındığında tamamen gözün karanlıkta kalması şeklinde görme kaybı oluşturur. Retina belirli bir süre sonra olduğu gibi yerinden ayrılırsa ışık göremez ve kişi kör olabilir. Geç kalınmış vakalarda tedavi başarı oranı düşmektedir.
Retina Dekolmanı Tedavisi Nedir?
Erken tanıda yırtıkların lazer ile kapanması mümkün. Eğer yırtık görme kaybına sebep oluyorsa ilk etapta göz içerisinde gaz yerleştirerek retinanın yatışması sağlanabilmektedir ve bu hasta için eziyet oluşturmamaktadır.
Geç kalınmış ve dekolman yayılmış, retinanın ayrılma kısımları daha geniş ise çevresel çökerme ile retinanın yatıştırılması sağlanabilmektedir.
Retina Dejenerasyonu Olan Olgularda Tedavi gerektiren durumlar;
- Diğer gözde retina dekolmanı var olması
- Ailede retina dekolmanı öyküsünün mevcut olması
- Retina dekolmanı riski taşıyan diğer hastalıkların bir arada olması
- Retina incelme bölgesinde yırtık olması
- Göz cerrahisi planlanıyor olması
- Göz veya baş travması riski yüksek olan bir mesleğe sahip olmak.
Retina dekolmanı geliştiyse, cerrahi müdahele yani ameliyat gereklidir. Ameliyat yöntemi, retina dekolmanına sebep olan retina yırtığının sayısına, büyüklüğüne, yerine, şekline ve retina dekolmanının süresine göre değişebilmektedir.
Dıştan çökertme yöntemi (skleral çökertme yöntemi):
Dekolman cerahisinde kullanılan en eski yöntemdir. Retina yırtığı bölgesine denk gelecek şekilde, gözküresinin dış duvarına sert silikondan bir parça konarak çökertme uygulanır ve dıştan bu uygulama ile retina yırtığı kapatılır. Retina yırtığı dıştan yapılan bu müdahele ile kapandığı takdirde, retina dekolmanı sıvısı (retina altında biriken sıvı) göz tarafından kısa bir süre içinde emilir ve iyileşme tamamlanır.
Vitrektomi:
Eğer retina dekolmanına sebep olan yırtıklar çok sayıda ise, büyükse, yerleşimleri alışılandan farklı ise, yırtık saptanamıyor ise, eşlik eden başka hastalıklar varsa (göziçi kanaması gibi) ya da üzerinden zaman geçmiş ise vitrektomi ameliyatı uygulamak gerekebilir. Vitrektomi ameliyatında retina dekolmanına gözün içinden müdahele edilir. Bunun için gözküresine küçük delikler açılarak, birtakım kesici ve aspire edici çubuklar (prob) ve ışık kaynakları yardımıyla vitreus sıvısı temizlenir, retina altında biriken sıvı aspire edilir, yırtıklar kapatılır, laser tedavisi uygulanır. Ameliyatın sonunda, uygulanan laser tedavisinin yırtık bölgesini yapıştırması ve bu etkinin devam etmesi için göziçine bir tampon maddesi vermek gerekir. Duruma göre bu tampon maddesi hava ve benzeri gazlar, ya da silikon yağı olabilir. Ameliyat sonrası hastanın bir süre koruyucu gözdamlası kullanması ve belirli bir baş pozisyonunda yatması gereklidir.
Retina Yırtığı ve Retina Dekolmanı Riski Açısından Kimler Retina Muayenesi Olmalıdır?
Gözünde ışık çakması ve ani uçuşan cisimler beliren kişiler mutlaka retina yırtığı açısından muayene olmalıdır. Özellikle yüksek miyopisi olanlar, gözüne darbe almış kişiler, önceden katarakt ameliyatı gibi göz ameliyatı geçirmiş olanlar, ailesinde retina yırtığı sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatı öyküsü olanlar, diğer gözünde retina yırtığı sebebiyle laser tedavisi ya da retina ameliyatı öyküsü olanlar bu tip ışık çakması ve uçuşma şikayetlerini ciddiye almalı ve mutlaka en kısa zamanda retina muayenesinden geçmelidir.