Adap insan içindir. Bir Müslüman, İslam adabıyla yaşadığı müddetçe sağlam bir İslam kültürüne sahip demektir. Böyle bir millet özelliğini ve özgünlüğünü kültürel birikimiyle gösterir. Ortaya çıkan medeniyet ise sahip olduğu, yaşadığı, koruduğu kültürün eseridir.
Bu inançla iki önemli konuyu siz değerli gönül dostlarımla paylaşmak istiyorum: Kültürümüz ve Adab-ı Muaşeret.
Geçtiğimiz günlerde Sırbistan’ın Sancak bölgesinde bulunmaktaydım. Balkanlar’da Osmanlı izlerinin korunduğuna, yaşatıldığına şahit olmanın mutluluğunu yaşadım. İnsanların kendilerini ‘Osmanlı’ olarak tanıtmaları gurur vericiydi. Kültürleri, gönüllerinde bir miras gibiydi.
Toprakları fethedilmiş o insanların gönlünü; din, ırk, mezhep ayrımı yapmaksızın hizmetler vermiş, insan olmanın özelliğini ve güzelliğini hissettiren adalet ve vicdan özgürlüğü içinde yaşatmış Osmanlı’nın İslami kültürü fethetmişti. Bu fetih, Osmanlı’daki İslami ve insani idare şeklinin adıydı. Bu fetih İslam kimliğini hakkıyla taşıyan kardeşlerimizin, İslam adabına uygun yaşadıkları kültürün fethiydi.
İşte bu kültürel anlayışı gönüllerine nakşetmiş olan Boşnak kardeşlerimiz, kendilerini tarif ederken; sınırları değiştirilmesine, asimile edilmelerine, dini baskılara maruz bırakılmalarına, Osmanlı’dan sözde koparılmalarına rağmen, ‘Biz Osmanlı’yız!’ diyorlarsa hala sahip oldukları kültürün güzelliğiydi. Bu kültürün temelinde ise, Kur’an, sünnet ve adab-ı muaşeret vardı.
Balkanlar’dan edindiğim bu tarihi kültürel izlenimimi, oradaki kardeşlerimizin Türkiye Cumhuriyeti'ne bakış açılarını, gönüllere seslenen TİKA’yı, son sancağın nasıl teslim edildiğini, Osmanlı'dan kalma Balkanlar 'ın en son ve en büyük salatin camisi olan Sultan Valide Camii'nin 95 yıl aradan sonra tekrar ezan ve Kur'an' la nasıl buluştuğunu, bir sonraki yazımda siz değerli gönül dostlarımla paylaşacağım.
Yüce dinimiz, Kur-an Kerim ve Peygamber Efendimiz ‘in sünneti (sav) üzerinedir.
Toplum içinde yaşayan insan, dini doğru anlar ve yaşarsa, kültürü de doğru anlar. Dinimizin gayesi bizlere sadece ahiret mutluluğunu temin etmek değil aynı zamanda insanların ferdi ve toplumsal hayatında etkin bir rol üstlenmektir. Din, kültürü oluşturan önemli bir unsurdur. Kültürümüzün toplum üzerindeki güzel etkisini dile getirirken asıl önemli konumuz olan ‘Adab-ı Muaşeret ’i iyi kavramak gerekmektedir. Bildiğimiz gibi âdâb, edebler, güzel huylar, iyi haller ve davranışlar; her konuda haddini bilip sınırı aşmamak demektir. Muaşeret ise şartlar demektir. En güzel ve hiçbir zaman eskimeyecek olan âdâb ve ahlâk, Kurân-ı Kerîm’de öğretilen ve Hz. Peygamber’in sünneti ile tatbik edilip yaşanan âdâbtır.. Müslüman kişinin hedefi; Kur’ân’da ifade edilen ve Hz. Peygamberin (asm) bizzat söz ve davranışlarıyla gösterdiği görgü kurallarını şahsî ve içtimaî hayatında yaşayarak göstermektir. İşte bu noktada iyi bilinmelidir ki, İslam’ın insana layık gördüğü adab-ı muaşeret, bir Müslümana yakışan kültürün, yaşanan halidir. Adap insan içindir.
Bunu henüz on üç yaşımda, Anadolu 'dan dan İstanbul'a İslami bir eğitim almak için geldiğimde yaşayarak öğrendim. Kaydolduğum İmam Hatip Lisesi'nde hocalarımın tavsiyesiyle Kur'an bilgisine daha iyi sahip olabilmek ve daha güzel dini eğitim alabilmek için Sümbül Efendi Erkek Kur'an Kursu'ndan yararlanma fırsatı buldum. Çocukken Kur'an kursu denince aklıma, sadece Kur'an-ı Kerim'in güzel okutulmasını sağlayan yer gelirdi. Sümbül Efendi Kur'an Kursu'nda çok değerli Mustafa Yılmaz hocamın, bizlere "Çocuklar, sadece Kur'an-ı Kerim' i güzel okumanız yeterli değil; çünkü bizim toplum olarak; okuduğunu anlayan, her şeyiyle donanımlı , 'Adab-ı Muaşeret' kurallarını bilen Müslümanlara ihtiyacımız var." nasihati bugün gibi kulağımda.
Çocukluğumdan bugüne öğrendiğim bu güzel değerleri kıymetli hocalarımdan aldığım feyzle besleyerek ‘ADAB-I MUAŞERET’ başlığında toplamayı kendime bir vazife bildim. İslami kültürümüze bir nebze olsun katkı sağlayabilme adına hala Sümbülefendi erkek kuran kursunda okutulan ”İSLAMİ ve İNSANİ(ADAB-I MUAŞERET)DAVRANIŞ KURALLARI”nı Sizlerle paylaşayım.
Hulâsa; Din, kültürdür. Kültürün kaynağı insandır. İnsan kalabilmenin sırrı ise sahip olduğumuz kültürü yaşamaktır, korumaktır. Balkanlar'da beş yüz asır önce hüküm sürmüş Osmanlı'yı hâlâ yaşatan da kültürdür; bizleri insani ve İslami kurallarda birleştiren nasihat de kültürdür.
Bu nasihatleri tekrar hatırlatmayı bir borç biliyor, siz değerli gönül
dostlarımı sevgiyle selamlıyorum.