- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
Pandemi sürecinde çalışanlar
|Pandemi: Dünyada birden fazla ülke ve kıtalarda yayılan ve etkisini gösteren salgın hastalıklara denir. Şuan ülkemizde ve dünyada genelinde yaygınlığını göstermiş olan Pandemi bir hastalık mevcuttur “korona virüs “. Solunum yolu ile bulaşan çok kısa zamanda geniş kitlelere ulaşarak milyonlarca kişiyi etkileyenbu virüsilk olarakÇin de ortaya çıkmıştır. Diğer adıyla covid-19 olan bu virüs kişilerde yüksek ateş, öksürük, solunum zorluğu ve iştahsızlık gibi etkiler göstermektedir. Bu virüsün çıkması insanların hayatındaçok büyüketkilere nedenoldu çocuklaruzaktan eğitime çalışanlar ise işlerinievlerinden yapmak zorunda halegeldiler. Hastalık hakkındaki bilinmezlik, bir yanda yaşanan korkular, kişilerin salgın hakkındabilgi edinme ihtiyaçlarına vesalgından kendilerini korumak amacıyla dahafazla araştırma yapmalarına sebep olmaktadır. İnsanlarımızın bu konu ile ilgili sosyal medya ile paylaşılan bilgilere maruz kalması durumun da doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırt etmelerini daha da zorlaştırmıştır. |
Yenisalgın hastalığın giderek arttığı dünyada virüslere karşı yeni aşıların üretilmesi yeni protokollerin düzenlenip geliştirilmesi ve bu sürecin hızlı bir şekilde yapılması salgın hastalıklardaki can kaybı sayısını azaltacaktır. Korana virüs genç çocukyaşlı demeden herkesi etkisi altınaalmış durumda . Bu süreçte sadece sağlık yönünden değil tüm dünya olarak ekonomik olarak da çok büyük zararlar gördük. Bu süreçte değişen yaşam şekli, insanları psikolojik olarak etkiliyor. Peki bu süreçten çalışanlar nasıl etkilendi ve onlara özel yapılan yaptırımlar neler birlikte inceleyelim. Pandemi sürecinde bu süreçte çalışanlar nasıl etkilendi ?
Türkiye’de yapılan araştırmalara göre bu süreçte çalışanların korona virüs Pandemisindendolayıaile veiş ortamlarında psikolojik olarak çok etkilendikleri belirlendi. Çalışanlar artık korkudan iş yerlerine gitmek istemiyor ve kendilerini risk altında hissediyorlar. Bu durum iş veren ve çalışan için çok büyük bir olumsuz etki olarak sonuçlanıyor. İşgücü piyasasında büyük kesintilere sebep olan Pandemi sürecinde çalışanlar en büyük zararı gören taraflardan oldu hiç kuşkusuz. Özellikle taşeron ve güvencesiz olarak çalışan işçiler bu süreçten en çok etkilenen kişiler oldu. Virüs Türkiye’ye 11 Mart tarihindesıçradıktan sonra ekonomi ve çalışanların hayatı olumsuz etkilenmemesi için bir çok önlem alındı. Çalışanların iş yerinde çıkartılma korkusu ve çalıştıkları iş yerlerinin faaliyetlerinin durdurulması durumunda maaş alıp alamayacakları durumu çalışanları olumsuz yönde etkiledi. Türkiye’nin çalışanlara özel olan yaptırımlarını şimdi birlikte bakalım.
Pandemi sürecinde çalışanlara özel yaptırımlar
1) İşveren çalışanları ücretsiz izne çıkartabilir mi ? İşveren işçinin rızası olmadan işçiyi ücretsiz izne çıkartmaz yada işçi kendi isteğiyle ücretsiz izne ayrılamaz. İşveren ve işçinin ortak olarak anlaşması durumunda ücretsiz izne ayrılma söz konusu olabilir .
2) İş veren işçinin izni olmadan ücretsiz izin verirse ne olur? Çalışantek taraflı iş sözleşmesi fesh etmesi durumunda, işçinin çalışana tazminat ve ihbar gibi tüm ödenekleri ödemesi zorunlu hale gelir .
3) İşveren çalışana bu dönemde yıllık izin verebilir mi ? Normal koşullara göre 1 Nisan- 31 ekime kadar işverenlerin yıllık izin verme hakkı başlıyor . İşveren bu dönemde yıllık izin verip yada kısmen izin kullandırabilir. Çalışanın geçmiş dönemden kalan yıllık izinleri varsa bunları kullandırabilir fakat bu durumda çalışanın ücreti ve tüm hakları ödenmek zorundadır.
4) İşveren iş yerinin faaliyetlerini durdurursa çalışan bundan nasıl etkilenir ? Eğer iş yeri bu süreçten olumsuz etkilendiyse iş yerinin faaliyetlerini durdurma hakkına sahiptir. Bu süreç eğer 1 hafta sürecekse çalışanlarına yarım gün ücret öder . Ama bu süreç 1 haftayı geçerse işveren artık ücret ödeme yükümlülüğünü kaybeder. Böyle bir durumda çalışanların sözleşmeleri askıya alınır maaş ve sigorta ödenmez . Fakat çalışan tek taraflı iş sözleşmesinifesh ederek kıdem tazminatı alır.
5) Çalışan virüs nedeni ile eğer ise gitmez istemezse ne olacak ? Çalışan kişi kendi keyfi iradesine bağlı olarak ise gitmeme hakkına sahip değildir . Eğer bu gibi bir durum söz konusu olursa işveren tek taraflı iş sözleşmesini fesh eder ve çalışan artık hiç bir haktan yararlanamaz. Ama bu Pandemi sürecinde yayınlanan bir belgeye göre is yerinin çalışanlar için alması gereken önlem ve tedbirler var eğer işyeri bu tedbirleri almazsa çalışan iş yerine gitmeyebilir. Bu durumu çalıştığı iş yerine ve üst mercilere bildirmek zorundadır .
6) 65 yaş üzerinde olan ve çalışan aynı zamanda kronik hastalığı olan kişiler bu süreçten nasıl etkilenecek ? Bildiğimiz gibi bu süreçte 65 yaş üzerine sokağa çıkma yasağı var. Bu durumda işçi ve işveren aralarında anlaşırsa ücretli veya ücretsiz izne ayrılabilir. Çalışanlara öngörülen bir sistem olan ede çalışma sistemi uygulanabilir. Eğer uygulanamıyorsa işveren maaş ödemek zorunda değildirve işçinin sözleşmesi fesh edilir ve çalışana tazminat ödenir.
7) Peki kısa çalışma ödeneğinden faydalanmayan ne yapabilir ? Kısa çalışma ödeneği almayanlara işveren ücret ödemek zorunda değildir bu durumda çalışan ücretsiz izin kullanabilir.
8) Kısa çalışma ödeneği alan birinin kalan maaşını iş yeri tamamlayabilir mi ? Kısa çalışma ödeneğinde günlük brüt tutarın %60ı ödeniyor işyeri isterse bu ücretin kalanını tamamlayabilir ama kanunlarda böyle bir zorunluluğu yoktur.
9) İşyeri kendi isteğiyle çalışana idari izin kullandırabilir mi? Evet verebilir ancak çalışanın ücretini ödemek zorundadır. Bu izni yıllık izin olarak sayamaz.
10) İşyerleri Pandemi nedeniyle çalışılmayan zamanları telafi olarak talep edebilir mi ? Evet edebilir yapılan son değişikle işyerleri 4 ay telafi süresi talep edebilir.