[su_note note_color=”#f2ff66″]Kimse iyi bir baba olmanın kolay olduğunu söylemedi. Çocuğun kaç yaşında olursa olsun veya kaç çocuğun olursa olsun, bir babanın işinin hiç bitmeyeceğini bilmen gerekir. İyi bir baba olmak için, yanlarında olmalısın, iyi bir disiplin sağlamalı, rol model olmalı ve çocuklarının ihtiyaçlarına karşı halden anlar olmalı ancak saf da olmamalısın. Nasıl iyi bir baba olunacağını öğrenmek istiyorsan, aşağıdaki adımları takip et.[/su_note]
Yanlarında Olmak
Çocuklarına vakit ayır. Çocuklar, çalıştığın yerde büyük bir terfi almanı veya mahalledeki en pahalı eve sahip olmanı umursamazlar. Onların umurunda olan şey akşam yemeğine vaktinde gelip gelmeyeceğin, Pazar günü onları parka götürüp götürmeyeceğin ve o haftanın film gününde evde olup olmayacağındır. Eğer iyi bir baba olmak istiyorsan, ne kadar meşgul olursan ol, çocukların için her gün -veya en azından her hafta – vakit ayırmalısın.
Çocuklarını ayıracağın zamanı günlük programına ekle. Belki çocukların için en iyi zaman Salı, Perşembe ve Pazar geceleridir. Bu günlerde onlarla ilgilenmek için vakit ayır ve diğer işlerinin araya girmesine müsaade etme.
Eğer birden fazla çocuğun varsa, aranızdaki özel ilişkiyi geliştirmek için hepsine ayrı ayrı zaman ayır.
Eğer oğlunu/kızını basketbola götüremeyecek kadar yorgunsan, onlarla bir basketbol maçı veya basketbol temalı bir film izlemek gibi başka bir şey yap. Bir şekilde yanlarında olman önemli.
Önemli anlarında yanlarında ol. Çocukların için her hafta “baba zamanı” planlaman aranızdaki ilişkiyi güçlendirmek adına harika olsa da, onların hayatındaki önemli olaylarda da yanlarında olmaya çalışmalısın. Oğlunun/kızının okulun ilk gününde, ilk spor müsabakasında veya lise mezuniyetinde yanında olacak şekilde iş programını ayarla.
Çocukların bu anları ömür boyu hatırlayacaklardır ve onlar için orada olmanın anlamı büyük olacaktır.
Çocuklarından birinin önemli bir gününde çok yoğun olabilirsin, ama eğer o günü kaçırırsan sonrasında çok pişman olursun.
Çocuklarına önemli dersler ver. Çocuklarına hayatta bazı temel şeylerin üstesinden nasıl gelineceğini öğretmek için de yanlarında olmalısın. Oğluna tuvaletin nasıl kullanılacağı konusunda yardım edebilirsin, çocuğuna düzgün diş fırçalamayı öğretebilirsin, onlara bisiklet sürmeyi ve zamanı geldiğinde nasıl araç kullanılacağını öğretebilirsin. Ayrıca oğullarına nasıl tıraş olacaklarını ve kişisel bakımlarını nasıl yapacaklarını öğretebilirsin. Çocukların, günlük işlerin yanında büyük hayat derslerini de öğretmene ihtiyaçları olacaktır.
Bu dersleri eşinle bölüş. Çocuklarınız büyürken, onların bilmeleri gereken önemli şeyleri ikinizin de öğretmesi gerekiyor.
Çocuklarının hatalarından ders almalarına yardımcı ol. Eğer yanlış bir şey yaparlarsa, onları sadece cezalandırmak yerine, bunun neden olduğunu görmeleri ve gelecekte aynı şeyi yapmamaları için onlara yardımcı olmalısın.
Çocuğunun gayretini övgüyle karşıla ve eleştirilerinde yumuşak ol. Çocuğun özgüveni gelişirken senin tavrının önemi büyüktür.
Güçlü bir iletişim kur. Çocuklarının önemli anlarında yanlarında olmanın yanı sıra, onlarla iletişim kurabilmek de çok önemlidir. Seninle vakit geçirirken eğlenmeleri için her zaman heyecan verici bir şey yapman gerekmiyor, sadece onların endişelerini ve sıkıntılarını anlamak için onlarla iletişim kurabilmeye odaklanmalısın.
Mutlaka her gün çocuklarınla haberleş, böylece sıkıntılarını, o hafta neler olduğunu ve neler düşündüklerini öğrenebilirsin.
Cevabını umursamadan sırf sormuş olmak için “Günün nasıldı?” diye sorma.
Eğer çocukların ergense veya dersleri yoğun yüksekokul öğrencileri ise, günleriyle ilgili detayları seninle tartışmak istemeyebilirler. Yeterli sıklıkta onlarla iletişim kurmaya çalışırsan bunalmış hissetmez ve onları önemsediğinden emin olurlar.
Çocuklarınla gezi planları yap. İyi bir baba olmak için, çocuklarınla – anneleriyle veya annesiz – gezmeye gitmek için vakit ayırmalısın. Kızınla yılda bir balık gezisi, oğlunla sahil gezisi veya çocuklarının hiç unutmayacağı bir kamp gezisi düzenleyebilirsin. Bunun özel, unutulmaz ve en azından yılda bir tekrar edilebilir bir şey olmasını sağlarsan, eğlenceli, baba merkezli bir rutin oluşturabilirsin.
Eğer geziler sırasında anne de olursa, mümkün olduğu zamanlarda çocuğunla yalnız takılmaya çalış.
Bu gezileri birkaç ay öncesinden planlamak, çocuklarına heyecanla bekleyeceği eğlenceli ve farklı bir şey verecektir.
Kendine vakit ayır. Çocuklarınla birlikte olmak önemli olsa da, mümkün olduğu zamanlarda kendine de zaman ayırmaya çalışmalısın. Bu, Pazar öğleden sonrası kendi işlerini yapmak veya her sabah yarım saat koşu yapmak veya her gece uyumadan önce yarım saat kitap okumak olabilir. Çoğu zaman çocuklarının ilgilendikleri şeyleri kendininkilerden önde tutarken kendini de tamamen ihmal etmemelisin.
Eğer kendine vakit ayırmazsan, dinlenemezsin, enerjini toplayamazsın ve çocuklarına hak ettikleri zamanı ve ilgiyi veremezsin.
Evde, çocuklarının rahatsız edilmemen gerektiğini bildikleri özel bir odan veya sandalyen olabilir. Çocuklarının, kendine vakit ayırman gerektiği fikrine alışmalarına yardımcı ol ve – eğer gerçekten sana ihtiyaçları yoksa – bir süre kendi işlerini yapacağını onlara anlat.
Adil Bir Disiplin Sağlamak
Çocuklarını uygun bir şekilde ödüllendir. Disiplinli olmak, sadece bir hata yaptığında çocuğunu cezalandırmak demek değil, ayrıca iyi bir şey yaptıklarında onları ödüllendirmek demektir. Böyle olması durumunda çocuklar bundan cesaret alarak o davranışı tekrar etmek isteyeceklerdir. Sınavdan 100 aldığında, kardeşine zor bir işte yardım ettiğinde veya bir kavgadan uzaklaşacak kadar olgun davrandığında, onlarla ne kadar gurur duyduğunu göstermek için sevdiği bir restoranda yemeğe götür veya bu iyi davranışını ne kadar takdir ettiğini bilmeleri için yapabileceğin bir şey yap.
Çocukların daha küçükken, onları sevgi ile ödüllendirmen, onlarla ne kadar gurur duyduğunu görmelerine çok yardımcı olur.
Çocuğunun gayretinin farkında ol ve çabaladıkları için onlarla övün. 1 eleştiriyorsan, 3 öv.
İyi davrandıklarında çocuklarına ara sıra bir sürpriz yapmak veya yeni bir oyuncak almak, onların iyi davranışlarını desteklese de, iyi davrandıkları için tek teşvik sadece oyuncaklar veya sürprizler olmamalı. Onlara yanlışı doğrudan ayırmayı öğretmen onlar için motivasyon kaynağı olmalı.
Küçük ev işleri yapmak veya arkalarından bir yeri temizlemek gibi onlardan beklenen bir şey yaptıkları zaman çocuklarını ödüllendirme. Eğer bunu yaparsan, bir iyilik yaptıklarını zannederler.
Çocuğunu uygun şekilde cezalandır. Adil bir disiplin için, bir yanlış yaptığında çocuğunu cezalandırmalısın. Bu, fiziksel veya psikolojik olarak acımasız davranmalısın anlamına gelmez. Bunun anlamı, çocukların yanlış bir şey yaptığında bunun farkında olmaları ve yaptıkları şeylerin sonuçları olacağını göstermek demektir. Çocuğun mantıklı düşünebildiği zaman, bir yanlış yaptığında farkına varmalı.
Evdeki kurallar ve çocuğunun karakter gelişimi için neler yapılması gerektiği hakkında eşinle konuş.
Çocuklarınıza ceza verme konusunda eşinle hemfikir ol. Anne veya baba bir şey gördüğünde tavırları aynı olmalı. Bu “iyi polis, kötü polis” durumundan sakınmanıza yardımcı olacaktır.
Tutarlı ol. Tutarlı olmak ceza ve ödül sistemine sahip olmak kadar önemlidir. Eğer çocuğun yaramazlık yapıyorsa, yorgun olman veya dışarıda olman durumunda bile her seferinde sonuçları aynı olmalı. Çocuğun güzel bir şey yaptığında ise onu özel hissettirmeyi unutma, her ne kadar yorgun veya aşırı stresli olsan da.
Eğer tutarlı davranmazsan, o zaman çocukların tepkilerinin ruh haline göre değişeceğini bilecektir.
Bağırma. Çocuklarının davranışları seni öfkelendirse de, bağırmak çözüm değildir. Eğer bağırmak zorundaysan, tek başınayken, duşta veya bir yastığa bağırmayı dene. Her ne kadar dolmuş olsan da, çocuğuna karşı bağırma. Bir yanlış yaptıklarını anlamaları için sesini yükseltebilirsin, ama eğer bağırırsan senden korkacaklar ve seninle iletişim kurmak istemeyeceklerdir.
Zor olsa da, kontrolünü kaybettiğini çocuğun görmemeli.
Çocuklarını dövme. Ne kadar kızgın olursan ol, vurmaktan, incitmekten veya çocuğunu tutmaktan uzak dur. Bu onlara fiziksel ve psikolojik olarak zarar verir ve ne pahasına olursa olsun senden kaçmak isterler. Eğer çocukların dayak yiyeceklerini düşünürlerse, kendilerini kapatırlar ve senin etrafında olmak istemezler. Eğer güvenlerini kazanmak istiyorsan, çocuklarının veya annelerinin etrafında şiddete başvurma.
Saygı duyulan ve sevilen biri ol. Çocuklarının, disiplinli biri olduğunu ve seni oyuna getiremeyeceklerini bilmeleri önemli, fakat senin sevgini ve şefkatini istemeleri ve seninle vakit geçirmekten keyif almaları da aynı şekilde önemlidir. İyi bir baba olmak için, onlara gereken dersi vermekle sevildiklerini ve takdir edildiklerini hissettirme arasındaki dengeyi kurmalısın.
Eğer saygı duyulma konusunda endişelerin varsa, o zaman çocukların kendilerini sana açılma konusunda yeterince rahat hissetmeyebilirler.
Eğer sevilme konusunda endişelerin varsa, o zaman çocukların seni dediğini yaptıramayan bir pısırık olarak görebilirler.
İyi Bir Rol Model Olmak
Örnek ol. Eğer davranışlarınla örnek olmak istiyorsan, o zaman düsturun “Dediğim ve yaptığım gibi yap” olmalı, böylece çocuklarına doğruyu ve yanlışı öğretirken iki yüzlü durumuna düşmezsin. Eğer çocuklarının umduğun gibi davranmalarını bekliyorsan, o zaman olumlu davranışı önce sende görmeliler. Davranışlarınla örnek olabilmenin bazı yolları şunlardır:
Eğer örneğin; çocuklarının içki ve sigara alışkanlığı olmasın istiyorsan, o zaman bunları onların önünde yapmamalısın veya hiç yapmamalısın.
Eğer çocuklarının insanlara nazik ve saygılı davranmasını istiyorsan, o zaman garsondan telefon pazarlamacısına kadar herkese saygılı davrandığını görmeleri gerekir.
Eğer çocuklarının kavga çıkarmamasını istiyorsan, o zaman onların önünde anneleriyle kavga etme.
Çocuklarının annesine saygılı davran. Eğer iyi bir rol model olmak istiyorsan, o zaman çocuklarının annesine saygılı davranmalısın. Eğer onunla evlendiysen, o zaman eşini ne kadar sevdiğini, ona yardım ettiğini ve onun varlığından keyif aldığını çocuklarına göstermelisin. Eğer eşine karşı kaba olursan, çocukların da sen öyle yaptığın için, anneye veya diğer insanlara karşı kaba davranmanın sorun olmadığını düşünür.
Çocuklarının annesine saygılı davranmak, çocuklarla ilgilenmeyi ve ev işlerini onunla paylaşmak demektir.
Çocuklarının, annelerinden övgüyle söz ettiğini ve hak ettiği sevgi ve ilgiyi verdiğini görmelerini sağla.
Çocuklarının annesine saygılı davranmanın yanında onu sevmeli ve sevgi dolu, eğlenceli ve besleyici bir ilişki üzerinde çalışmalısın. Eğer çocuklarının annesi mutlu ise, herkes mutlu olur.
Eğer eşinle boşandıysan, aranız iyi olmasa bile onlara anneleri hakkında tek kelime kötü söz söylememelisin. Anneleriyle aranızdaki mükemmel olmayan ilişkinizi görmeleri onları strese sokar ve kafalarını bulandırır.
Hatalarını kabul et. İyi bir rol model olmak için mükemmel olman gerekmiyor. Aslında mükemmel olmaman, çocuklarının kimsenin mükemmel olmadığını ve hata yapabildiğini görmeleri açısından daha iyidir. Eğer çocuğunu doğru saatte okuldan almayı unutmak ya da çileden çıkmak gibi bir hata yaptıysan, özür dilemeli ve hata yaptığını itiraf etmelisin.
Eğer çocuklarının yanında gururunu bir kenara bırakabilirsen, onlar da yanlış bir şey yaptığında kabul etmenin sorun olmadığını göreceklerdir.
Yanlış yaptığını kabul etmek, karakter gelişimine her seferinde “doğru şeyi yapmak”tan daha fazla katkıda bulunur.
Ev işlerine yardımcı ol. Eğer çocuklarının ev işlerine yardımcı olmalarını istiyorsan, işin ne kadar yorucu olursa olsun, sen de ev işlerinde yardımcı olmalısın. Bulaşıkları yıkadığını, tezgahı temizlediğini, halı süpürdüğünü görürlerse, onlar da yardımcı olmak isteyeceklerdir. Eğer temizlik yapmanın sadece “annenin işi” olduğunu düşünürlerse, gerektiğinde yardımcı olma ihtimalleri de oldukça düşüktür.
Ev işlerinde yardımcı olmak eşini mutlu etmenin yanında çocuklarının eşinle bir takım olarak çalıştığınızı görmelerini sağlayarak onların da işe dahil olmalarına vesile olur.
Çocuklarının saygısını kazan. Saygı kazanılır, verilmez ve bir baba olarak çocuğunun saygısını kazanmak için elinden geleni yapman gerekir. Eğer çok fazla yanlarında olmaz, annelerine bağırır veya nadiren onlarla ilgilenirsen, sırf babaları olduğun için sana saygı duyacak değillerdir. Takdire değer, dürüst ve tutarlı bir şekilde davranmalısın, böylece çocukların senin model bir baba ve onların takdirini hak eden bir insan olduğunu görürler.
Çocukların sana hayran olmamalı ve senin mükemmel olduğunu düşünmemeli. Senin sadece bir insan olduğunu ve onlara iyi davranmak istediğini görmeliler.
Çocuklarına sevgi ve alaka göster. İyi bir rol model olmanın biraz mesafeli olmak fakat daima doğru şeyi yapmak demek olduğunu düşünüyor olabilirsin, ancak asıl anlamı öpüp sarılacak kadar onlara bağlı olmak ve onların senin için ne kadar değerli olduklarını bilmelerini sağlamak demektir. “Seni seviyorum” demediğin, onlara şefkat göstermediğin ve onların ne kadar önemli olduklarını hissettirmediğin bir gün dahi olmamasına çalış.
Çocuklar yaşları ne olursa olsun, senin sevgine ve ilgine ihtiyaç duyarlar.
Çocukların için müteşekkir ol ve hayatının onlarsız aynı olamayacağını bilmelerini sağla.
Anlayışlı Olmak
Çocuklarının senin gibi olmadığını kabullen. Çocuklarının aile işletmesini yürütmesini, mezun olduğun okula gitmesini veya senin gibi lise futbol takımının yıldızı olmasını istiyor olsan da, çocuklarının kendi ihtiyaçları ve arzuları olan bireyler olduğunu ve seninle aynı çizgide olmayabileceklerini kabullenmelisin. Mutluluğa giden tek yolun senin yolun olduğunu düşünebilirsin, ama iyi bir baba olmak için çocuklarının hayata dair farklı fikirleri olabileceğini kabul etmek zorundasın.
Çocuklarına ne yapacaklarını veya hayatlarını nasıl yaşayacaklarını söyleyerek elinden gelenin en iyisini yaptığını düşünüyor olabilirsin, ancak aslında onları kontrol ederek bağımsızlıklarını zedelemiş olursun.
Çocuklarının arzularını kabul etmek zaman ister. Sen bir doktorken, oğlunun/kızının neden sanatçı olmak istediğini hemen anlayamazsan, ondan bunu sana açıklamasını iste ve onu dinleyip anlamaya çalış.
Eğer çocuklarını çok fazla kontrol etmeye çalışırsan, sana gönül koyacak ve sana açılmayı bırakacaklardır.
Çocuklarının bağımsız ve açık fikirli olmalarına müsaade ederek kendi kararlarını vermelerini sağla. Onların basketbol oynamalarını isteyebilirsin, ancak senin yapman gereken onları çeşitli aktivitelere yazdırmak ve en çok neyi sevdiklerine kendilerinin karar vermelerini sağlamaktır.
Değişen zamanın farkında ol. İyi bir baba olmak için, çocuklarının senin yetiştiğin çevrede büyümediklerini anlamak zorundasın, onları aynı zamanda yetiştiriyor olsan dahi. Küreselleşme, sosyal medya ve günümüz toplumunda değişen siyasetin etkisiyle, çocuklarının senin zamanına kıyasla daha az korunaklı ve günümüz toplumundaki problem ve değişimlerden daha haberdar olması mümkündür.[6]
Bundan dolayı piercing, evlilik dışı ilişki ve dünyayı gezmenin günümüzde senin zamanına kıyasla daha yaygın olduğunu fark etmelisin. Çocuklarının zamanın bir ürünü olduğunu ve dünyayı senden daha fazla keşfetmek isteyebileceklerini kabul et.
Dünyanın nasıl işlemesi gerektiğini tam olarak bildiğini düşünebilirsin, ama çocuklarının kendilerini ifade etmelerine ve kendi bakış açılarını seninle paylaşmalarına müsaade etmelisin.
Çocuklarının hatalarını kabul et. Eğer anlayışlı bir baba olmak istiyorsan, o zaman, senin gibi çocuklarının da mükemmel olmadığını ve hata yapmaya mahkûm olduklarını kabullen. Hayat, çocuğunun öğrenmesine yardım edecek hatalarla dolu ve küçük bir araba kazasına karışması, çalışmadığı için bir sınavda başarısız olması veya birikimleriyle akılsızca harcamalar yapması gibi derslerin çoğunluğun gerekli olduğunu kabul etmelisin.
Eğer çocuklarının ara sıra başarısız olmasına izin vermezsen, bu durumda hiçbir şey öğrenemezler. Onları muhafaza etmek istiyor olsan da, kendi hatalarını yapmalarına müsaade etmen, onların daha bilinçli kararlar vermelerine yardımcı olacaktır.
Yine de bir hata yaptığında çocuklarını uygun şekilde disipline etmelisin, fakat bunun yanında neyi yanlış yaptıkları hakkında da konuşmalı ve sadece bağırmak yerine hatalarını görmelerine izin vermelisin.
Çocuklarının yaşadıkları zorlukları anla. Eğer iyi bir baba olmak istiyorsan, çocuklarının zor zamanlarının farkında ol ve ihtiyaçlarına özen göster. Belki küçük kızın yeni bir şehre taşındığınız için sıkıntı çekiyor ve arkadaş edinememiş olabilir veya belki oğlun ilk ayrılığını yaşamış ve duygusal olarak yıpranmış olabilir.
Çocuklarının uzak ve duygusal davranışlarını tamamen mazur göremesen de, zihinlerinden neler geçtiğinin farkında olmalısın, böylece daha anlayışlı olabilir ve zor zamanlarında onlarla konuşabilirsin.
“Zor zamanlar geçirdiğini biliyorum. Bu konuda konuşmak ister misin?” diye sormak bile onları ne kadar önemsediğini görmelerine yardımcı olacaktır.
Kendini çocuğunun yerine koymayı dene. Eğer yıldıysan, çocuğunun neler yaşadığını anlaman, onun davranışlarını anlamana da yardımcı olacaktır.
Seçimlerini tam olarak onaylamasan dahi, seninle konuşabilmeleri için daima çocuklarına öncelik tanı.
Çocuklarından mantıksız beklentiler içerisine girme. Bir çocuğun yaşamı, kardeşlerinin, okuldaki çocukların, öğretmenlerinin ve antrenörlerinin baskılarıyla dolu olabilir. Çocuklarının, arzularını anlamalarına, kapasite ve limitlerini değerlendirmelerine, ulaşılabilir hedefler belirlemelerine yardımcı ol. Onları potansiyellerinin farkına varmaları için cesaretlendir, fakat senin başardıklarını veya başarmayı umduklarını başarmalarını umarak onların hesabına yaşamaktan kaçın.
Bir babanın işinin hiç bitmeyeceğinin farkında ol. Çocukların 21 yaşına geldiğinde veya üniversiteden mezun olduklarında onları yetiştirme işinin bittiğini sanma. Çocuklarının ekonomik ve duygusal olarak bağımsız olmalarını desteklemek önemli olsa da, onları önemsediğini, daima onların yanlarında olduğunu ve değerli olduklarını hissettirmen de oldukça mühimdir.[su_box title=”İpuçları”]Daima çocuklarına karşılıklı iletişim için konuş, sadece konuşmuş olmak için değil. Babana ve/veya dedene çocuk yetiştirmekle ilgili tecrübelerini ve anlamadığın şeyleri sor. Her zaman sabır ve anlayış göster. Daima çocuklarını dinle, sana ne anlattıklarından emin olamadığın zamanlarda bile. Nasihat ettiğin konuları bizzat uygulayarak örnek ol, yaptığın şeylere “Dediğimi yap, yaptığımı yapma” gibi bahaneler sunma. Çocuğunu disipline etmekteki amaç, onlara davranışlarının uygunsuz ve kabul edilemez olduğunu göstermektir. Güç kullanmak (ör., tokat gibi) son derece çelişkilidir ve bazı şiddetli cezalar istismara bile girer. Cep harçlığını almak genellikle en etkili cezalandırma şeklidir. Eğer çok katısyan, çocuğunun senin arkandan asilik etmesine şaşırma, özellikle de genç ise. Bir baba ve bir diktatör olma arasında çok büyük bir fark olduğunu unutma. Eğer çocukların evlatlıksa, onları olduğu gibi kabul et ve onları senin gibi olmaya özendirme.[/su_box]