Şehitlerimizin Değerli Eşleri;
Herkese nasip olmayacak Şehitlik Mertebesine ulaşan eşlerinize Allah’tan rahmet diliyorum. Mekanları cennet olsun… Onlara yol arkadaşı olduğunuz için sizleri bütün kalbimle tebrik ediyorum.
Şehitlerimizin sevgili evlatları,
Ömrünüz boyunca gurur duyacağınız bir babaya sahipsiniz. Hepinizin alınlarından öpüyorum. Rabbim sizleri ömür boyunca sıkmasın … Ömürlerinize ömür katsın İnşallah…
Değerli Gazilerimiz ve Yakınları;
Uzun aradan sonra Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığımızın şehit ve Gazi aileleri ile ilgili olarak mevzuat birleştirmesi haberlerine istinaden bu yazımı kaleme almış bulunuyorum.
Daha önceki yazılarımı takip edip okuyanlar zaten görecektir ki bu eksiklikleri ve Şehit Ailelerimiz ile Gazi Ailelerimiz arasında ciddi ayrımlar olduğunu ve mevzuat bağlamında problemler yaşandığını hep dile getirmiştik…
İstiklal Savaşı Gazileri, Kore Gazileri, Kıbrıs Şehit Aileleri ve Gazileri, Terör Şehit Aileleri ve Gazileri, 15 Temmuz Şehitleri ve Gazi Aileleri başta olmak üzere Reyhanlı Saldırısından sonra Sivil şehitlik kavramının da oluşmasıyla Şehit Aileleri ve Gazilerimiz arasında ki mevzuat farklılaşması ve ortaya konan uygulamalar çok farklı olarak uygulanmaya konulmuştur. Bu sıkıntıları gerek malül gaziler gerekse muharip gaziler bağlamında çok defa dile getirmiştik … Bugün ki yazımda ise bu ayrımı ve uygulamada ortaya çıkan sorunları başlıklar altında analiz etmeye çalışacağım.
Kavramsal Terim Karmaşasının Giderilmesi
Yapılacak olan mevzuat birleşmesinde Şehitlik Kavramı, Sivil Şehitlik Kavramı, Malül Gazi, Muharip Gazi v.b. kavramlar net ve belirgin olarak açıklanmalıdır. Özellikle adalet önünde hak arayanlarında talepleri göz önünden bulundurularak bu yöndeki kalp kırıklıkları onarılmalıdır. Yüzlerce Aile evladı için hukuk önünde gazilik mertebesi içerisinde malül gazi, muharip gazi yada Sivil şehitlik elde edebilmek için hakkını aramaktadır. Burada ki hak arayışı tamamen bu kavramların sınırlarının net ve belirgin olarak çizilmemesinden kaynaklanmaktadır.
Hukukumuzda yasal mevzuatta birçok yerde “Şehit” kavramı kullanılmasına rağmen şehitlik ile ilgili herhangi bir tanımın bulunmaması, en temel hukuk usullerine aykırılık teşkil etmektedir. TC Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının Şehitlik 3 Ekim 2016 tarihinde ki “Şehitlik Yönetmenliği” adlı yönetmenlik incelendiği zaman şehitlik yerlerinin tespiti, tescili, tahsisi, yönetimi, inşası, bakımı, onarımı ve koruma işlemleri ile şehitliklere kimlerin defnedileceğine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkarıldığı görülecektir. Söz konusu yönetmenlik içeriğinde ki tanımlar kısmı başta olmak tüm alt kategori aşamaları yeniden yapılmalıdır.
Bildiğimiz gibi Türk hukukunda Gazilik farklı tür ve kategorilerde karşımıza çıkmaktadır.
· 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun der ki : “Muharip Gazi” (İstiklal, Kore ve Kıbrıs harbi gazileri)
· 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun der ki ; “Malul Gazi” (görevde, operasyonda ve terör sebebiyle gazi olanlar)
· 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu der ki ; “Vazife Malulü” ve “Harp Malulü” olmak üzere malullük kavramını ikiye ayırmıştır.
Nacizane Öneri (ler) :
2742, 1005, 3834 Sayılı Kanunlar içerisinde yer alan ve Son olarak 15 Temmuz şehit ve Gazilerimizin hak ve hukuk arayışları terimsel manada çözülecek tanımlara ihtiyaç duyulmaktadır.
· Muharip Gazi: Tanımı yapılmalı, kimleri kapsadığı net ve belirgin olarak belirtilmelidir.
· Malul Vazife Gazisi: Tanımı yapılmalı, kimleri kapsadığı net ve belirgin olarak belirtilmelidir.
· Malül Harp Gazisi: Tanımı yapılmalı, kimleri kapsadığı net ve belirgin olarak belirtilmelidir.
1 Mart 2015 tarihi itibariyle 1005 Sayılı Kanuna Göre Hak Sahibi Kişi Sayısı toplamda 47.964 olup, Kıbrıs Harbi Gazisi 30.103, Dul Eşleri 4.693 kişi, Kore Gazisi 4.584 kişi Dul Eşleri 8.049 kişi İstiklal Savaşı Gazilerinin Dul Eşleri ise 536 olarak tespit edilmiştir.
Söz konusu bu bahsedilen kişiler Herhangi bir sosyal güvenliği olan veya olmayan şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Bunlar arasında ki aldıkları maaş farkları giderilmeli, sosyal güvencesi olmayan ancak engelli olan Gazilere Engelli Maaşları iade edilmeli, Sosyal Güvencesi olup hem de Gazi olan Vatandaşlarımızdan ise belli oranda kesinti yapılarak ileriki dönemde emekliliğine yansıtılarak aradaki eşitsizlik giderilmelidir.
DİĞER SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Engelli Gazilerin (SGK) Güvencesi Olmayanların Engelli Maaşlarının İadesi Sorunu
Hiçbir sosyal güvencesi olmayan tek geçim kaynağı Gazi maaşı olan engellilerin engelli maaşları 2007 yılında yapılan 5510 sayılı kanun ile kesilmiştir.
Gazimiz bir operasyonda tek ayağını mayına basıp kaybetmişse bu Gazimizin engelli aylığı Gazi aylığı aldığı için kesilmiş sadece gazi maaşına bağlı olarak yaşamına devam etmesi zorunlu kılınmıştır. Tek geçim Kaynağı 1005 sayılı Kanun gereğince yaşayan Kore Gazisi Hasan Amca % 96 ağır engelli yatalak ise 1005 sayılı kanun gereği şeref aylığı ile engelli maaşını almasında ne mahsur olabilir… Yada Kıbrıs Gazisi % 92 Ağır Engelli Süleyman Amca tek geçim kaynağı 1005 sayılı maaş ise bu gazimizin engelli aylığının iadesi gerekmez mi?
ÖTV Muafiyeti Sorunu
Geçen yıl yasalaşan madde ile şehit ailelerimize araç alımlarında getirilen ÖTV düzenlemesine göre “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı'nın erbaş ve erler dahil askeri personeli ile emniyet teşkilatının emniyet hizmetleri sınıfına mensup personelinden hayatını kaybetmiş olanların eş veya çocuklarından birisi, eş ve çocuğu yoksa anne veya babasından birisi bir defaya mahsus yararlanabilecek” denilmektedir. Yerine ve müthiş uygulama olup söz konusu bu hakkın kapsamı ayrım yapılmaksızın tüm şehit ve gazi ailelerimiz için genişletilmelidir.
Gelir Vergisi İndiriminin Yaygınlaştırılması Sorunu
Tüm Şehit ve Gazi ailelerimizin Gelir Vergisi İndirimi yaygınlaştırılmalıdır.
Mesken Vergisi Muafiyetinin Yaygınlaştırılması Sorunu
Tüm Şehit ve Gazi ailelerimize Mesken Vergisi Muafiyeti getirilmelidir. Kanunda yer alan 200 m2’yi geçmeyen tek meskeni (intifa hakkına sahip olunmaması dâhil) olması halinde ki şart ailede yaşayan birey sayısı ile oranlanmalıdır. 4 Kişilik Şehit Ailesi ile 7 kişilik Şehit Ailesinin yaşadığı evin m2 cinsi aynı olmak zorunda değildir.
Meskende Tüketilen Elektrik Enerjisi Ücretinde İndirim Sorunu
Tüm Şehit ve Gazi ailelerimizin Meskenlerde Tükettikleri Elektrik Enerjisinde uygulanan % 40 oranı % 50 oranına getirilerek maddi güçleri desteklenmelidir.
Meskende Tüketilen Su Ücretinde İndirim Sorunu
Tüm Şehit ve Gazi ailelerimizin Meskenlerde Tükettikleri Su kullanımında ki %50’den az olmamak üzere indirim oranı % 50 oranında sabitlenmelidir. Belediyeden Belediyeye farklılık gösteren bu oran uygulaması ile eşitsizlik ortaya çıkmaktadır.
Silah Bulundurma ve Taşıma Ruhsatının Harçtan Muaf Tutulması Sorunu
Tüm Şehit ve Gazi ailelerimize ayrım yapılmadan silah bulundurma ve taşıma ruhsatından alınan harçlar muaf tutulmalıdır.
Ulaşım Araçlarından Ücretsiz İstifade Sorunu
En çok keyfiliğin ve rencide edici durumların yaşandığı bu alandaki sorun özellikle çözümlenmelidir. Özellikle şehir içi ulaşımlarda İlden İle ilçeden ilçeye yaşanan farklı uygulamaların önüne geçilmelidir. Bakanlık tarafından şehit ve gazi ailelerine verilen kartlara ek olarak belediyelerin otomatik kart sistemlerine bu kartlar entegre edilerek her seferinde kart göstermeleri mecburiyeti ortadan kaldırılmalıdır.
Sosyal Güvenlik Kurumunca Sağlanan Öğrenim Yardımı Sorunu
5434 sayılı Kanun Ek 79’ncu maddesi gereğince malul veya şehit olan personelin öğrenim görmekte olan çocuklarına yapılmakta olan bu yardım tüm şehit ve gazi ailelerinin çocuklarına da yaygınlaştırılmalıdır. Bildiğimiz gibi bu yardımlar yılda bir kez olmak üzere Ekim ayında topluca ödenmektedir. Ödeme takvimi en az 2’ye bölünerek aylık yada 2 aylık dilimler halinde ödenmeli ve öğrenim gören öğrencilere düzenli aylık ödememelere çevrilmelidir.
Parasız Yatılı Eğitim Yardımı Sorunu
Bildiğimiz gibi 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanun (md. 5/1) gereğince; durumları 5434 sayılı Kanun md. 65/d, 2330 sayılı Kanun, 2453 sayılı Kanun kapsamına uyan kişilerin çocuklarına yapılmakta olan yardımın kapsamı hiçbir ayrım yapılmaksızın tüm şehit ve gazi ailelerinin öğrenim gören tüm çocuklarına yaygınlaştırılmalıdır.
Askeri Okullara Öncelikle Alınma Sorunu
Harp Okullarına, Astsubay Meslek Yüksek Okullarına, Askeri Liselere ve Bando Astsubay Hazırlama Okuluna girecek adaylardan şehit, malul gazi ve muharip gazi çocuklarına %5’lik bir ilave kontenjan verilmektedir. Yapılacak olan düzenlemede bu oran en az % 10 olarak değiştirilmelidir.
Kredi Yurtlar Kurumu Yurtlarından İstifade Etme İmkânı Sorunu
Bu haktan şehit, malul gazi ve muharip gazi çocuklarının tümü yararlanmaktadır. Bu konuda yapılan uygulama takdire şayandır. Ancak kanunumuzda “Her öğrenim dönemi içinde iki defa sınıfta kalanlar yukarıda sayılan bu haklardan yararlanma hakkını kaybetmektedir.” İbaresi iki defa sınıfta kalan en fazla dört şeklinde değiştirilerek gerek psikolojik gerekse ailesine bakmak ve onların sağlık durumu ile ilgilenmek zorunda bırakılanlara yönelik kısmi af getirilmiş olacaktır.
Yükseköğretimde Okuyan Malul Gazi ve Şehit Çocuklarından Katkı Payı Alınmaması Sorunu
Bu haktan şehit, malul gazi ve muharip gazi çocuklarının tümü yararlanması sağlanmalıdır. Maalesef bu haktan Muharip Gazilerin evlatları yararlanamamaktadır. Bu hak kapsamı genişletilirken geriye yönelik 10 yıllık ödenmiş hakları da iade edilerek bu konuda ki eşitsizlik giderilmelidir.
Malul Gazi ve Şehit Çocuklarının Özel Öğretim Kurumlarından Ücretsiz İstifade Sorunu
Bildiğimiz gibi 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu 13. maddesi gereğince; özel öğretim kurumları, toplam öğrenci sayılarının %3’ü oranında öğrenciyi ücretsiz olarak okutmaktadır zorundadır denilmektedir. Yine bu kanun kapsamına Muharip Gazi çocukları muhakkak eklenmelidir. Yine bununla birlikte % 3’lük oran en az % 10 olarak değiştirilmelidir. Çünkü küçük ilçelerde Şehit ve Gazi sayısı fazla ancak özel öğretim kurumu ise az ise burada adaletsizlikler yaşanmaktadır. % 10’luk oran bir nebze soruna çözüm olacaktır.
İş Temini Sorunu
Söz konusu alandaki kanuni düzenlemeye göre “3713 sayılı Kanun kapsamındaki olaylarda terör eylemleri nedeni veya etkisiyle çalışamayacak derecede malul kalan kamu görevlileri, Türk Silahlı Kuvvetleri/Emniyet Genel Müdürlüğü/Milli İstihbarat Teşkilatı bünyesindeki okullarda okuyan öğrenciler veya bu kurumların nam ve hesabına öğrenim görmekte olanlar, erbaş ve erler, geçici köy korucuları ve hatta sivil vatandaşlar” ibaresine herhangi bir ayrıl yapılmadan tüm şehit ve gazilerin
Gaziler Aileleri için
· Kendilerinin (çalışabilir durumda ise),
· Eş veya çocuklarından en az ikisinin (malul çalışamayacak durumda ise),
· Eşi ve çocuğu yoksa kardeşlerinden en az ikisinin şeklinde değiştirilmesi,
Şehit olanların Ailesi İçin
· Eş veya çocuklarından birisi ile ana, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere en az dört kişinin;
· Ana, baba ve kardeşi bulunmaması durumunda eş veya çocuklarından en az dört kişinin;
· Eş veya çocuğunun bulunmaması durumunda ana veya babası ile kardeşlerinden birisi olmak üzere en az dört kişinin şeklinde güncellenmesi gerekmektedir.
Devlet Memuru Olarak Görev Yapanların Tayini Sorunu
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik” kapsamı tüm şehit ve gazi ailelerini kapsayacak şekilde şehit olanların devlet memuru olarak görev yapan eş, çocuk, anne/baba ve kardeşleri ile gazilerimizin eş, çocuk, anne/baba ve kardeşlerinin yer değiştirme talepleri öncelikle yerine getirilir ifadesi yönetmenliğe göre güncellenmelidir.
Özellikle bakanlıklar arasında bu alanda ciddi farklılıklar dikkatten kaçmamaktadır. Şöyle ki Milli Eğitim Bakanlığı bu alandaki tüm talepleri yerine getirirken Emniyet Genel Müdürlüğü baba durumunu dikkate almayarak özellikle gazi aileleri içerisinde kendisi eş ve çocuklarından engelli olanlar ile malul olanları dikkate almakta Devlet Memuru olarak çalışan teşkilattan birisinin babası Gazi ise maalesef atama taleplerini yerine getirmemektedir.
Toplu Konut Fonundan Faizsiz Konut Kredisi ve TOKİ Konutlarından Kurasız Yararlanma İmkânı
Bu uygulamanın özellikle 3713 sayılı kanun ile 2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanunu, 2330, 2566, 2453, 2629 ve 926 sayılı Kanunlar kapsamındaki görevler nedeniyle şehit olanlar ile barışta ve olağanüstü hallerde yapılan tatbikat ve manevralar sırasında bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle hayatlarını kaybedenlere verildiği özellikle burada 1005 sayılı Şeref aylığı alan gazilerimizin göz ardı edildiği görülmektedir. Söz konusu uygulamadan tüm şehit ve gazi aileleri arasında ayrım yapılmadan tümüne verilmelidir. Uygulama kapsamında 2016 yılı için verilen 94.000 TL kredi bütçesi kişi başı en az 140.000 olarak güncellenerek kendilerine yakışan geniş ve ferah evlerde kalmasının yolu açılmalıdır. 94.000 TL bütçe ile daire sahibi olmaları zor gibi görünmektedir.
Madalya ve Berat Verilmesi Sorunu
Defalarca gündeme getirmemize rağmen bu konuda ki ayrım yine devam etmekte olup düzenleme kapsamına bu maddenin de alınması gerekmektedir. 2933 sayılı “Madalya ve Nişanlar Kanunu” ve “TSK Personeline Devlet Övünç Madalyası Teklif Edilmesi Hakkında Yönerge” kapsamı genişletilmeli tüm şehit ve gazi ailelerine madalyaları ve beratları verilmelidir.
Malul veya Şehit Askerin Kendisinden Sonra Silah Altına Alınacak İlk Kardeşinin Askerlik Hizmetinden Muaf Tutulması Sorunu
Defalarca gündeme getirmemize rağmen bu konuda ki ayrım yine devam etmektedir. Tüm şehit ve gazi ailelerinden bu haktan yararlanmak isteyenlere bu hak verilmeli ancak asla suiistimal edilmemesi içinde gerekli sınırlandırmalar yapılmalıdır.
Söz konusu taleplerin hayat bulması adına yazımı bir dörtlükte tamamlamak istiyorum.
Bir değil.. binler feda olsun…
Kurban olsun bu cennet vatana!
Çanakkale’de, Kafkaslarda, Kıbrıs’ta, 15 Temmuz gecesinde…
Bu vatan hain(ler)e inat Can vermeye gidenlerin olacaktır…
Yaşar GÜLTEN
Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan gazihaber sorumlu tutulamaz.