Neyzen tevfik (Kolaylı) edebiyatımızda #nefi ve #şaireşref 'ten sonra en önemli hiciv şairi aynı zamanda ney icrası sanatçısıdır. Neyle meyin , şiirle müziğin çileli ve zevkli pınarlarından kana kana içerek, isyankar ruhunun serüvenlerini bize de duyurur. Adaletsizlikleri, akıl sır ermez işleri, özgürlük, Türklük, vatan aşkını, halk kudretini, zulmü, yobazlığı, sorunları çağdaş dünya görüşüyle sergiler. (Arka kapaktan)
ÖMER HAYYAM İLE KARŞILAŞTIRMA:
Ünlü Hayyam'da var olan realist, akılcı, ilerici dünya görüşü ile bozuk düzeni, yolsuzlukları açıkça yerden yere vurma kabiliyeti bizde, yaşamı Dostoyevski gibi epilepsi krizleri içinde Mevlevi-Bektaşi dergahlarında, akıl hastanelerinde geçmiş cinnet ile deha sahibi Neyzen Tevfik'te vücut bulmuş sanki. Hayyam'ın çarpıcı ve kısa dizelerindeki başkaldırı, Neyzen'in bir o kadar vurucu fakat uzun şiirlerinde daha sert hatta küfürlerle dolu pervasızca kendini gösteriyor.
Hayatını kült biçimde yaşamış, sürekli sarhoş fakat özgürlükçü Türklük üzerine yazdığı şiirleri hâlâ yazılamayan, vatanperver Atatürk ve devrimleri yanlısı Batı 'cı Neyzen'le yine şarap düşkünü, aşkı arayan büyük filozof Hayyam'ın en büyük ortak yonleriyse baģnazlıga ve gericiliğe karşı sarsılmaz duruşlariydı. Düşünün ki; her ikisi de sahip oldukları bilgilerle çevrelerine meşhur alimleri toplayacak kadar önemli ve yaşadıkları toplumları günümüz pek çok aydınlarında olmayan bir görevle aydınlatan şahsiyetlerdi. Hayyam'a İslam 'ın en büyük düşünürü, Neyzen'e ise 'Türk Diyojen 'derlerdi.
Kader bakın; her ikisi de yapıtlarıyla 11 ve 19yy da dahil bazı şeylerin değişmediğini gösteren ve Batı 'da yıkılan Ortaçağ anlayışının (Rönesans ) benzerini yapmaya çalışan yegane örneklerdendiler. Ve hâlâ 21yy'ın da dahil en basit laik anlayışı bile oturtanasak bile onları anlayabilmek, büyük bir ilerleme sayılacaktır yadettigimiz dizelerinde.
Ve 'zındık' denilen Neyzen'in günah sofrasından beraber yiyip içtiği bir iki dostunu sayalım : Mehmet Akif Ersoy, Fikret Mualla, Hacı Arif bey, Şair Eşref, Tevfik Fikret, Kemani Yeşova, Yunus Nadi, Ahmet Cemil...