Tedavi Sürecinin Yönetimi
Periferik damar hastalıklarının tedavisinin, konunun uzmanı ve önlem tedavilerinden başlayıp cerrahi seçeneklere uzanan geniş spektrumdaki tekniklerin hepsine hakim ve hepsini uygulayabilen ekipler tarafından yürütülmesi gerekmektedir. Avrupa’da ve A.B.D.’de “damar hastalıkları uzmanı ve cerrahı” olarak görev yapan hekimler bulunmakta ancak ülkemizde damar hastalıklarının tedavisi ile ilgili sorumluluğun dağıtımında bir takım karmaşalar bulunmaktadır. Ancak asistanlık sürecinden itibaren damar hastalıklarının takibini ve tedavisini yapan ve bu konuda uzmanlaşmış kalp ve damar cerrahisi uzmanlarının, konunun uzmanı kardiyoloji ve radyoloji uzmanları ile birlikte bir ekip olarak tedaviyi yürütmeleri günümüzde izlenmesi gereken en doğru yoldur.
Risk Faktörlerinin Kaldırılması ve Hayat Değişiklikleri
Periferik Arter Hastalıklarında tedavide öncelikle neden olan faktörlerin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bu amaçla;
• Sigaranın bırakılması
• Kilo verilmesi
• Düzenli beslenilmesi
• Hipertansiyon, hiperlipidemi ve şeker hastalığı gibi hastalıkların kontrol altına alınması
• Düzenli egzersiz yapılması
önemlidir.
Bu önlemleri alan ancak hala yürüme sırasında ağrı, istirahat ağrısı olan hastalarda medikal tedavi uygulamak gereklidir. Medikal tedavide kullanılan başlıca ilaçlar şunlardır.
• Asetil Salisilik Asit (ASA) : Piyasada aspirin, coraspin, ecopirin gibi isimlerle satılan bir antitrombotik ilaçtır. Kanda pıhtılaşmayı sağlayan hücrelerin birbirine tutunmasını önleyerek etkisini gösteren bir kan sulandırıcıdır. Kanama olasılığını arttıran bir ilaçtır. Ağız, burun, idrar yolları gibi görece az hayati kanamalara sebep olabildiği gibi beyin kanaması gibi ciddi durumlara da sebep olabilir. Bununla birlikte mide kanaması hem kan sulandırıcı hem de temas yolu ile yaratabildiği için mide koruyucu ilaçlarla kullanılması önerilir
• Klopidogrel : ASAdan daha kuvvetli bir kan sulandırıcı ilaçtır. ASAnın yetersiz kaldığı durumlarda tek başına veya kombine kullanımı önerilebilir. ASAda olduğu gibi kanamalar açısından riski arttırmaktadır.
• Silastazol : Piyasada pletal adı ile satılmakta olan bir ilaçtır. Hem kandaki pıhtılaşma hücrelerini engelleyici hem de damar genişletici etkisi mevcut olan oldukça kuvvetli bir ilaçtır.Kullanımı ile birlikte 1 ay içinde yürüme mesafesini %500 oranında arttırması beklenir. En muhtemel yan etkisi baş ağrısıdır. Genelde zamanla geçici olan bu baş ağrısı devam ederse, doz azaltarak tolerans gelişmesi beklenir.
• Pentoksifilin : Trental adı ile satılmakta olan ancak günümüzde eskisi kadar kullanımı olmayan bir farmakolojik ajandır.
Cerrahi Tedavi :
Cerrahi Tedavi, özellikle diz üstündeki damarların tedavisinde önerilmektedir. Dizaltındaki hastalıkların tedavisinde cerrahinin başarısız olduğunu ve hatta zarar verdiğini gösteren bilimsel çalışmalar bulunmaktadır.
Tedavi kılavuzlarında cerrahi tedavi; istirahat ağrısı veya sosyal hayatını devam ettirmek için yeterince yürme mesafesi sağlayamayan hastalara önerilen bir tedavi yöntemidir. Bununla birlikte iyileşmeyen yaraları bulunan hastalarda yara iyileşmesini sağlamak ve amputasyon geçirmeye aday olan hastalarda amputasyon seviyesini yükseltmek için de cerrahi tedavi yöntemleri önerilmektedir.,
Cerrahi tedavi yöntemleri, çok uzun veya tam tıkanıklğı olan olan, girişimsel yöntemlerin uygulanamadığı veya girişimsel yöntemler sonrasında tekrarlayan darlıklarda başvurulan yöntemlerdir.
Temel olarak iki tip cerrahi tekniği vardır; bypass ve plakların temizlenmesi. Bypass cerrahisinde, PDHye neden olan tıkanıklığın öncesinden sonrasına, ya vücuttan alınan toplardamar ya da yapay damarlar aracılığı ile yeni bir yol oluşturulmaktadır.Yani bu yöntemde kan alternatif yeni bir yol aracılığı ile, tıkanıklığın ötesine götürülmektedir. Plakların temizlenmesi işleminde de tıkanıklığın olduğu bölgede, damar açılmakta, içi temizlenmekte ve sonrasında damar tamir edilmektedir.
Periferik Arter Hastalıklarında Medikal ve Cerrahi Tedavi