Sultan Papağanı Üretim Tavsiyeleri 2 – Yuvalık Takma Sonrası
Gelelim üretimin en civcivli aşamasına. Yuvalık taktıktan sonra neler yapmak gerek? Sultan papağanı üretimi için püf noktalar neler? Elimden geldiğince ve daha önceki deneyimlerimden örnekler vererek anlatmaya çalışacağım. Sorunsuz şekilde yavrulara kavuşup, büyümelerini görmenizi dilerim.
Fakat bu makaleye başlamadan önce belki üretim ile ilgili yazdığım ve yuvalık takma aşamasına gelmeden önce yaşadıklarımla ilgili olan Sultan Papağanı Üretim Tavsiyeleri – 1 makalesini okumak isteyebilirsiniz.
Sultanlarım birbirlerini kaşımaya, sürekli yan yana durmaya ve kavga etmeden geçinip gitmeye başlamalarından anlaşıldı ki bizimkiler eş tutmuş. Bundan sonra yapılacak olan hemen bir yuvalık edinmekti. Yine petshop’a gittim ve orada bu olur dediği yuvalığa baktığımda hemen olmayacağını gördüm. Adamın olur dediği yuvalık muhabbet kuşu için yapılanın az büyüğüydü. Bu petshoplara gerçekten hiç güven olmuyor. Daha sonra biraz araştırma ile internet üzerinden bir yuvalık sipariş ettim.
Sultan papağanı yuvalığı nasıl olmalı?
25cm x 25 cm x 28 cm ölçülerinde ve yatay bir yuvalıktı. Buna dikkat etmek lazım. Dik duran yuvalıklarda kuşunuz içeri girdikten sonra yüksek bir mesafeden aşağı atlıyor ve yumurtayı kırabiliyor veya çıkmış yavruya zarar verebiliyor. En güzeli yatay.
O zamanlar bilmediğim daha sonra öğrendiğim bir başka detay da sultan papağanlarının yükseği sevdiği. Bu yüzden yuvalıklarını da kafeste yüksek bir yere takmanız da fayda var. Misal daha sonra sahipleneceğim lutino çiftim ilk geldiklerinde aşağıya takılmış ve daha küçük bir yuvalığı beğenmemiş ve kafes içerisine yumurtlamıştı. Yuvalığı değiştirir değiştirmez durum düzelmişti.
Bir önemli detay da yuvalık içerisinde hamster talaşı olması gerekiyor. Kesinlikle marangoz talaşı olmaz. Bir diğer adı da kemirgen talaşıdır. Bunu petshoplardan veya internet üzerinden rahatlıkla bulabilirsiniz. Talaş preslenmiş paketler halinde satılıyor ve ucuz bir ürün. Yuvalığın içerisine 1-2 parmak kalınlığa gelecek şekilde serpiyoruz.
Sultan papağanları çiftleşme, yumurtlama, yumurtaya yatma ve yavruları besleme dönemlerinde rahatsız edilmeyi sevmezler. Kuşunuz evcil olabilir, daha önce her gün salıyor olabilirsiniz ama bu süreçte salmamanızı tavsiye ederim. Bırakın onlar Allah’ın bahşettiği üreme ve çoğalma içgüdülerini kendi başlarına dinleyerek gerekeni yapsınlar. Kafeslerini çok ses ve soğuk olmayan bir odada tutun bu süreçte.
Yuvalığı taktıktan sonra uzaktan, rahatsız etmeden izlemenizi tavsiye ederim. İnanılmaz güzel bir süreç başlıyor. Önce erkek keşiflere başlıyor. İçeri girip çıkmalar, uzun süre içeride durmalar falan. Dişi bu zaman zarfında biraz ilgisiz durabilir bu normaldir. Benim gözlemlediğim bizim Hırçın ve Lady’de süreç şöyle işledi;
Hırçın sürekli yuvalığa girip çıktı bir süre sonra Lady’de girmeye başladı. Ama dişi olan Lady çok uzun süre durmuyordu. Giriyor içeriye bakıyor ve kısa bir süre sonra çıkıyordu. O girdiğinde erkek dışarıda bekliyor. Anladığım kadarıyla içeride neler yapıyorsa dişiye beğendirmeye çalışıyor. Dişi girip baktıktan sonra çıkıyor ilgisiz bir şekilde kenarda bir köşeye gidiyor. Erkek hemen tekrar giriyor uzun bir süre içeriyi düzenliyor sonra tekrar çıkıp üst tüneğe konuyor ve öterek dişiye yine gidip bakmasını söylüyor. Dişi bir daha bakıyor yine beğenmiyor ve süreç tekrar ediyor. Bizim nazlı Lady bu süreci belki yüz kere tekrarlattı. Bu süreci izlerken çektiğim videoyu aşağıda izleyebilirsiniz.
Derken bir sabah bir de baktım bizimkiler çiftleşiyor. Çiftleşme döneminde bir çok kez çiftleşiyorlar. Bu dönemde onlara kesinlikle müdahale etmeyin. Ortam sessiz olsun. Gözlemlerken çiftleşmenin gerçekleşmediğini, erkeğin üstte çıktıktan sonra sadece dişinin kanadına sürttüğünü falan da görebilirsiniz. Tünekten düştüklerini görebilirsiniz. Bunlar olağan şeylerdir. Tabi uyduruk ve dengesiz bir plastik tünek kullanıyorsanız bu sizin hatanızdır. 1, 1,5 cm kalınlığında tahta tünek kullanmanız gerekiyor. Kafesin içerisini de tüneklere boğmayın. Çiftleşme esnasında rahat hareket edebilecekleri bir kafes ve tünek dizaynı olması gerek. Bizimkilerin ikinci kuluçkalarında kafeslerini değiştirmiştim ve kocaman bir kafesleri vardı. O kafes içerisinde rahatça istedikleri gibi çiftleşebiliyorlardı. Videosunu aşağıdan izleyebilirsiniz.
Çiftleşme süresi bir hafta bazen on gün sürebilir. Unutmayın üretim aşamasında en önemli etken sabırdır. Sizin sabırsız davranışlarınız kuluçkanın yarım kalmasına veya yavruları beslemeyi bırakmalarına neden olabilir.
Yumurtaların gelmeye başladığını gündüzleri erkeğin, gecelerin dişinin yuvalık içerisinden çıkmamasından anlayabilirsiniz. Yumurta var mı yok mu diye kontrol etmek isterseniz ikisininde yuvalık dışında olduğu bir anı yakalamaya dikkat edin. Yuvalık kapağını açtığınızda içeride kuluçkada olan sultan papağanınız korkacak ve rahatsız olacaktır.
Yumurtalar 1 yada 2 gün ara ile gelmeye devam eder. Kimi zaman ilk yumurtadan sonra hemen yatmaya başlarlar kimi zaman da kuluçka için diğer yumurtaların gelmesini beklerler. Kuluçka süresi ilk gelen yumurtaya yatmaya başladıkları süreden itibaren ortalama 18 gündür. 17. gün yavru canlanır ve yumurta içerisinde cikciklemeye başlar. Bunu ilk okuduğumda inanamamıştım ta ki o yavrunun yumurta içerisinde cikcikleme sesini duyana kadar. İlla bu sesi duymanız gerekmiyor. Benimki biraz şansa oldu. Bu cikcikleme sesini duyacağım diye veya 18. gün çıkmadı diye sürekli rahatsız etmeyin, bakmayın. 25. güne kadar çıktığı görülmüştür. Siz günleri yanlış sayıyor olabilirsiniz. Eğer 25. günde de çıkan yoksa yumurtaları alabilirsiniz. Kırıp kontrol edin.
Genellikle ilk gelen yumurtaya işaret koymanız ve 6-8. gün yumurtaları ışığa tutarak dolu mu boş mu diye kontrol etmeniz önerilebilir. Ben ilk kuluçkalarında bu önerileri dinledim ve bizimler pat diye kuluçkaya yatmayı bıraktılar tüm yumurtalar da boşa gitti. İkinci kuluçkalarında ne işaret koydum ne de ışık ile kontrol yaptım. Sadece anne ve babanın beslenmesine dikkat ettim. Kafeslerine gıdalarını vermek, sularını değiştirmek haricinde hiç karışmadım ve üç yumurtadan iki tanesi çıktı o yavruları da güzelce besleyip büyüttüler.
Yavrular çıkmaya başladıktan sonra hemen anne ve baba da beslemeye başlar. Bu aşamada sizin üzerinize düşen anne ve babanın gıdalarını güzelce vermektir. Ben yumurta mamasını yavrular çıktıktan sonra kafesten eksik etmem. Eğer tek çiftiniz varsa sabah erkenden yumurta maması yapın ve iki yada üç parçaya bölün. İlk kısmını hemen verin. 1-2 saat dursun yemediklerini alın. 1-2 saat sonra ikinci kısmını verin. Daha sonra akşam üstüne doğru da üçüncü kısmı verin. Böylece yumurta mamasının kafes içerisinde sıcak yaz günlerin bozulma ihtimali de olmaz. Kışın bu süreyi ayarlayabilirsiniz. Yavruların sayısı ve büyümeye başladıkları zamana göre oranı ayarlamanız gerek. Yumurta mamasını eksik verirseniz kuşlarınız yavruları sadece yem ile besleyecektir. Çoğu zaman da bu yemleri tam öğütmeden tane halinde yavruya kusuyorlar. Çok küçük yavrular da bu taneleri öğütemediği için ölüyor. Yumurta maması tarifi için bu makaleme göz atabilirsiniz. Aynı zamanda elma, havuç, marul, yeşil ve kırmızı biberi ince kıyıp vermeniz de yarar var. Bunları kafesten eksik etmezseniz isterse beş yavruları olsun gayet güzel besler ve büyütürler.
Peki beslediklerini nereden anlayacaksınız? Aslında çok basit. Yuvalığı açıp sürekli onları rahatsız etmenize gerek yok. Sadece dinlemeniz yeterlidir. İçeriden gelen seri cikcikleme sesi yavrulardan gelir ve o an beslendiklerine işarettir. Buyurun o sesi beraber dinleyelim.
Eğer yine de emin olamıyorsanız anne ve babanın yuvalık içerisinde olmadığı bir an yavruların kursaklarına bakabilirsiniz.
Burada önemli bir detay eğer sultan papağanlarınızın yavruları beslemediğini düşünüyorsanız buna iyi karar vermeniz gerekiyor. Bazen insanlar izledikleri elle besleme videolarını görüp gaza geliyorlar ve anne, babanın beslediği yavruları ayırıp kendileri beslemeye başlıyorlar. Bu doğru değil. Bu aşamada anne baba beslemeyi tamamen bırakabilir ve yavrular bağışıklık sistemi için çok gerekli olan kursak sütünü alamazlar. Elle besleme durumlarında çoğu zaman yavrular ölecektir. Elle beslendiğinde kolay evcil olduğu doğrudur ama ölen bir yavrunun evcil olmasının da bir hükmü yok. O zaten yavru yem kırmaya başladıktan sonra çok rahat bir şekilde evcilleştirebilirsiniz.
Gerçekten anne baba beslemiyorsa ve elle beslemek zorunda kalırsanız bu konu için yazdığım Yavru Sultan Papağanı Elle Besleme makalesini okuyabilirsiniz.
Anne baba sultan papağanı tarafından beslenmiş ve büyütülmüş iki yavrumuzun gün gün nasıl büyüdüklerini aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.
Aklınıza takılan bir sorunuz varsa veya yorum da bulunmak isterseniz aşağıdaki yorum ekleme bölümünü kullanabilirsiniz. Sorunuza veya yorumunuza verdiğim yanıt belirttiğiniz mail adresine de gönderilmektedir.
Sevgilerle.