Corona virüs salgını nedeniyle tüm dünyanın medya organlarının, ameliyathaneler ile yoğum bakım ünitelerine ışık tuttuğu son günlerde keşfedilen bir durum büyük merak uyandırdı. Corona Virüs Hastaları Neden Yüz Üstü Yatırılıyor ?
Solunum cihazlarına bağlanan koronavirüs hastalarının büyük çoğunluğunun yüz üstü yattığı gerçeği, bizleri bunun nedenini araştırma itti. İşte, nedenleri!
Corona virüs hastalığının bir tür solunum yolu hastalığı olması nedeniyle nefes almakta zorlanan kişilerin yüzüstü yatırıldığı dikkat çekerken; bu tekniğin de kendi içerisinde bazı riskleri taşıdığı biliniyor.
Oksijen Alışverişi Kolaylaşıyor
Solunum yolu hastalıkları bulunan hastalar birkaç saat sürekli olarak yüz üstü yatırıldıklarında akciğerlerinde toplanmış olan sıvının ciğerden aktığı biliniyor. Bu da yoğun bakımdaki koronavirüs hastalarının tedavisinde bu tekniğin kullanımasını olanaklı kılıyor. Her gün çok daha fazla kişinin yüz üstü tedavi edilirken; ABD Johns Hopkins Üniversitesi Akciğer Hastalıkları Yoğum Bakım Uzmanı Doç. Dr. Panagis Galiatsatos konu hakkında şu sözleri kullanıyor:
"Bu hastalara oksijen verilse de bazen yeterli olmuyor. Yüzükoyun yatırdığımızda akciğerleri genişliyor"
Akciğerlerin Sırt Bölümü Daha Ağır
Akciğerlerin sırt bölümüne gelen kısımlarının daha yüksek ağırlıkta olduğunu dile getiren Dr. Panagis Galiatsatos, sırt üstü yatmanın sıvı akışının akciğerin derinliklerine doğru ittiğini ifade etti. Bu durumun ise oksijen alışverişini etkilediğini dile getiren doçent doktor, oksijen alışverişi arttığında akciğerin farklı bölgelerinin de çalışma imkanı bulduğunu dile getirdi.
"Gözle görülür bir fark yaratıyor, birçok hastada işe yaradığını kendi gözlerimizle gördük"
Dünya Sağlık Örgütü'nden Tavsiye
Dünya Sağlık Örgütü Mart 2020 açıklamasında akut solunum yetmezliği yaşayan Koronavirüs hastalarının gün içerisinde toplam 12 ile 16 saat arası boyunca yüz üstü yatması gerektiğini tavsiye etti.
Aynı teknik ile çocuk hastalarda da solunum kolaylığı sağlanabileceğini ifade eden WHO yetkilileri, bu konuda hastalara özel eğitim almış uzmanların yardımcı olmasını önermektedir.
American Thoracic Society araştırmalarının Çin'in Vuhan kentindeki covid-19 hastaları ve yüzüstü yazma oranlarını incelediği Şubat 2020 sayılı belgede sırt üstü yatırılan hastaların akciğer gelişimlerinin yüzüstü yatırılanlardan daha zayıf olduğunu açıkladı.
Covid-19 Hastaları Yüzükoyun Yatmasının Riskleri Var
Çok basit ve uygulanabilir bir uygulama gibi duran yüzükoyun yatma pozisyonu, bu hastalık sırasında birçok şeyi tetikleyebiliyor. Öncelikle hastayı yüzükoyun pozisyona getirmek oldukça dikkat gerektiren ve zaman alan bir durum.
Bu durumu Doç Dr. Galiatsatos, şöyle açıklıyor:
"Bu kolay değil. Etkili bir şekilde uygulamak için dört-beş kişi lazım" diyor. Personel sıkıntısı çeken ve giderek artan sayıda Covid-19 hastasına bakmak zorunda olan hastanelerde uygulanması zor olabilir.
Johns Hopkins Hastanesi, koronavirüs hastalarının sayısının artması üzerine, hastaları yüzükoyun yatıracak özel bir ekip oluşturmuş. Böylece yoğun bakımda görev alan diğer sağlık çalışanları ihtiyaç olduğunda bu ekibi çağırıyor.
Ancak hastanın pozisyonunu değiştirmek başka komplikasyonlara da yol açabilir.
"Obezite en büyük kaygılardan biri. Göğsünden yaralanmış insanlarda da dikkatli olmak gerekiyor. Ayrıca hastayı solunum cihazına bağlayan kablolar ve tüpler de var."
Yüzükoyun Yatırma Tekniği Yaygınlaşıyor
1970'li yıllarda tespit edilen solunum yolu hastalıkları olan hastayı yüzükoyun yatımanın faydaları teknik olarak detaylı olarak araştırılmaya başlanmıştır. Bu konuda ilk çalışma yapan doktor ise Luciano Gattinoni olmuştur.
Yüzükoyun yatırmanın ilk denemelerde çok sayıda itiraza neden olduğunu dile getiren Gattinoni, şu notları düştü:
"Hastalar yüzüstü yatarken akciğerlerindeki (fiziksel) güç dağılımı daha eşit oluyor.
Solunum cihazının (ventilatör) mekanik enerjisine maruz kalan bir akciğer düşünün: Aslında akciğerlere sürekli yumruk atılıyor gibidir. Bu güç dağılımı ne kadar eşit ise o kadar az zarar verecektir."
Hastayı yüzükoyun yatırmanın faydaları ilk defa 21. yüzyıl başlarında resmi olarak yayına alındı:
"2000 yılında Fransa'da yapılan bir araştırmada, yüzükoyun yatan hastaların oksijen düzeyinin yanı sıra hayatta kalma şansının da arttığı görüldü."
Toparlayacak olursak, dünyayı etkisi altına alan büyük bir salgına dönüşen corona virüs hastalarının tedavi gördüğü hastanelerde yüzüstü yatırılıyor olması büyük bir dikkat çekmişti. Yoğun bakım ünitelerinde yatan hastaların neden yüzüstü yatırılıyor olduğu ise şu şekilde açıklanıyor.
Mart 2020 ayında yapılan uzman raporlarına göre koronavirüs nedeniyle nefes almakta güçlük çeken bazı hastaların yüzüstü yatırılarak akciğerlere daha fazla oksijen gitmesi sağlanıyor ve böylece iyileşme süreci hızlanıyor.