Giuseppe Verdi’nin AIDA operası için çevrimiçi opera rehberi ve sinopsis
Verdi, “Aida” ile opera tarihinin en önemli eserlerinden birini yaratmış ve müzikseverlere operanın yapabileceği her şeyi sunmuştur. Eserin popülaritesi kesintisizdir: Zafer Marşı gibi kitlesel sahneler halkı heyecanlandırırken, Aida ve Radames’in vedası gibi samimi sahneler aşıklara ve opera hayranlarına dokunur.
Genel bakış ve hızlı erişimler
İçerik
Act I (Saray sahnesi, Tempel sahnesi)
Act II (Zafer sahnesi)
Act III (Nil sahnesi)
Act IV (Yargı sahnesi, ölüm sahnesi)
Öne Çıkanlar
Ciel mio padre (Nil düeti)
E in poter di costor io lo gettai (Judgementzene)
O terra addio (Aşk ölümü)
Roles and Synopsis
Premiere
Cairo, 1872
Libretto
Antonio Ghislanzoni, Camille du Locle ve Edouard Mariette'in hazırlık çalışmalarına dayanmaktadır (muhtemelen Metastasio'nun Nitteti'sine dayanmaktadır)
Main roles
Aida, Mısır sarayında köle ve Amonasro'nun kızı (soprano) Amonasro, Etiyopya Kralı (bariton) - Firavun, Mısır Kralı (bas) - Amneris, Firavun'un kızı (mezzo-soprano) - Radames, Mısırlı savaşçı (tenor) - Ramphis, rahiplerin şefi (bas).
Recording recommendation
DECCA, Leontyne Price, Jon Vickers ve Robert Merrill yönetiminde George Solti ve Roma Operası Koro ve Orkestrası.
Yorum
Kökenlerin sıradışı tarihi
Verdi, Aida’yı yazdığında neredeyse altmış yaşındaydı. Emekli olmak istiyordu, ancak Mısır Genel Valisi tarafından Kahire Opera Binası’nın açılışı için bir opera yazması istendi. Bunun üzerine Verdi, bu isteği geri çevirmek için çok büyük bir para teklif etti ve bu teklif şaşkınlıkla kabul edildi. Üzerinde çalıştıkça daha da heveslendi ve sonunda Otello ile birlikte belki de en büyük eseri haline geldi.
Verdi’nin operanın bestelenmesi için çok az zamanı vardı, teslim tarihi 1871’di. Aynı zamanda Mariette’in gözetiminde otantik sahne malzemeleri ve kostümler üretildi. Ancak Fransa-Prusya Savaşı tüm bunları engelledi, çünkü Paris’te üretilen set bloke edildi ve performans bir yıl ertelenmek zorunda kaldı.
Alışılmadık bir libretto
Elbette Verdi’yi motive eden şey para değildi, ama Opéra comique’in tiyatro yönetmeni ve librettist Camille du Locle, daha sonra Verdi’ye metinsel ve resimsel eskizler gönderdi. Arkeolog Edouard Mariette’in desteğini alan Verdi, eserin özgünlüğünü garanti altına aldı ve olay örgüsü fikrini geliştirdi. Verdi bu fikirden çok etkilendi ve geçmişte librettolarını sağlam temel edebiyata (Byron, Schiller, Voltaire, Dumas, Scribe…) dayandırdığı için çok sıra dışı olan bu eseri müziğe dökmeye karar verdi. Daha sonraki yıllarda, Mariette’in bu fikri muhtemelen Opera seria’nın son dönem ustalarından Metastasio’nun oldukça az bilinen bir librettosundan aldığı ortaya çıktı ki bu libretto Oryantalist Mariette tarafından da biliniyor olabilirdi. Ancak, kendini kanıtlamış librettist Antonio Ghislanzoni daha sonra Verdi ve Giuseppina Strepponi’nin enerjik etkisiyle librettoyu yazdı.
Aida’nın “Tinta “sı
Besteleme sürecinin başında her zaman olduğu gibi Verdi işe “Tinta musicale” olarak adlandırılan, müziğe uyarlamanın birkaç temel ilkesini tanımlayarak başladı.
Aida’nın önemli bir temel ilkesi “Varietà”, yani zıtlıkların karşıtlığıydı. Bir yanda Aida ve Radames tarafından somutlaştırılan aşk ilişkisi, diğer yanda rahipler tarafından somutlaştırılan devlet gücü vardır. Bu gerilim alanı Amneris’in dramıyla tamamlanır. Verdi, tekrar tekrar alıntılanan hatırlama motifleri geliştirmiştir. Uvertür bölümünde aşk motifini ve rahip motifini bulacaksınız. Ayrıca Amneris’in iki motifi vardır.
“Tinta “nın bir başka yönü de ayin sahneleridir. Verdi bunun için özel olarak Aida trompeti olarak adlandırılan ve örneğin Zafer Marşı‘nda duyduğumuz bir enstrüman geliştirmiştir. Verdi, kitlesel sahneleri, örneğin Radames ve Aida arasındaki dokunaklı düetlerde duyduğumuz birçok lirik sahne ile bir kontrast yaratmak için kasıtlı olarak kullanmıştır.
Tinta’nın son bir özelliği de çok sayıda düet içermesidir. Biz toplamda sadece üç klasik arya (“Celeste Aida”, “Ritorna vincitor” ve “O patria”) sayarken, Verdi en ünlüsü son düet olan “O terra addio” olmak üzere altı düet yazmıştır.
“Celeste Aida “nın tiz si bemolü
“Celeste Aida “nın sonunu ilginç bir çatışma çevreler. Rossini gibi Verdi de gürleyen tiz do’nun takipçisi değildi; aksine, bir istisna dışında, tenor için hiç bestelemedi (“La forza del destino “da prömiyerdeki tenor için yazdı, ancak daha sonra geri çekti). “Celeste Aida” aryasının sonunda piyanoda bir si bemol yazdı, ancak on yıllar boyunca tenorlar arasında seyirciyi giriş aryalarını alkışlamaya zorlamak için bu aryayı tiz si bemolde forte olarak söylemek yaygın bir uygulama haline geldi. Aşağıdaki anekdotta da görebileceğimiz gibi, bu zamanla seyircinin beklentisi haline geldi: “Ünlü tenor Carlo Bergonzi sadece mükemmel bir tenor değil (Radames onun en iyi rollerinden biriydi), aynı zamanda mükemmel bir müzisyendi. Bu yüzden eserin sonunda piyanoda si bemol söylemek onun için doğal bir şeydi, ancak bu her zaman seyircinin hoşuna gitmezdi. Bu nedenle Parma’daki Teatro Regio’da Celeste Aida’nın son Si’sini zor bir piyanoda söylediğinde seyircilerin protesto ettiğini deneyimlemek zorunda kaldı. Bu opera binasına bir daha asla girmedi”. (Fischer, Grosse Stimmen).
Orkestra şefi Arturo Toscanini ve tenor Richard Tucker’ın işbirliği hakkında ilginç bir hikaye vardır. Toscanini (1867-1957) Verdi’yi şahsen tanıyordu. “Genç yaşta, zaten saygın bir Kapellmeister iken, geçici olarak La Scala’nın viyolonsel bölümündeki koltuğuna geri döndü ve bestecinin yönetiminde Verdi’nin Otello’sunun prömiyerinde (La Scala, Milano, 1887) çellist olarak yer aldı. Genellikle orkestra şeflerinin eserlerini yazdığı gibi yönetmekle hiç ilgilenmediğinden yakınan Verdi, Arrigo Boito’nun Toscanini’nin eserlerini yorumlama yeteneği hakkındaki raporlarından etkilenmişti.” (kaynak: Wikipedia) Toscanini, Tucker ile bir performans yönettiğinde “…Toscanini, Verdi’nin düşündüğü gibi tiz Si’nin sonunda piyano ile söylenmesi konusunda ısrar etti. Tucker bunu yapmakta zorlanınca Toscanini uzlaşmacı bir çözüm getirdi: Tenora si bemolü söyletti, sonra bir oktav aşağı inip orta si’yi piyanoda tekrarlattı.
En iyi Aida kimdi?
Bu soru uzun zamandır insanların aklını kurcalıyor. Callas mı, Leontyne Price mı yoksa Tebaldi mi?
Aida rolünü söylemek zordur. Aida, opera boyunca uzun pasajlarla yüksek bir sahne duruşuna sahiptir ve bu da güzel arya “O patria “daki açıkta kalan tiz Do gibi birçok zor pasajda ustalaşmak için büyük bir dayanıklılık gerektirir.
En iyi Aida kimdi? 1950’lerde opera bu üç büyük soprano ile üç kez kaydedildi. Birçoğu seslerini, ünlü eleştirmen John Steane tarafından “yüzyılın en iyi Verdi sopranosu” olarak tanımlanan Leontyne Price’a verdi.
Antiklerikal Verdi
Verdi’nin aslında hem müzikal hem de dramatik olarak ifade ettiği şey, aşıkların talihsizliğinin ve tahtın arkasındaki itici güçlerin rahipler olduğudur. Gücün gerçek taşıyıcısı kral değil, baş rahiptir. Tüm önemli dönüm noktalarında kararları başrahip Ramphis verir. Amneris ve Radames arasındaki son konuşma ve bunu izleyen dördüncü perdedeki mahkeme sahnesi, rahiplerin zafer ilahileriyle ve aynı anda Amneris’in onları lanetlemesiyle sona erer, duygusal drama açısından aşılamaz. Verdi’nin din adamlarından nefret ettiği söylenir ve bu burada ortaya çıkar.
Dünya prömiyeri
Verdi, 1872 Noel arifesindeki Kahire prömiyerinde hazır bulunanlar arasında değildi. Eserin orkestra şefi, seyircilerin olumlu tepkilerini kendisine bir mektupla bildirdi. Bir ay sonra Milano’da yapılan İtalyan prömiyeri büyük bir başarı kazandı ve eser kısa sürede dünyanın dört bir yanındaki sahnelerde seslendirildi ve bugüne kadar opera tarihinin en popüler eserlerinden biri olmaya devam etti.
AIDA ACT I
Ancak bu rüyaya devlet aklı karşı çıkar. Yaklaşık 1,5 dakika sonra rahiplerin motifi duyulur, önce yumuşak bir şekilde ve sonra uzun bir kreşendo halinde giderek daha acil hale gelir:
Sinfonia – Abbado
Sinopsis: Etiyopya kralı Amonasro’nun kızı Aida, Mısır sarayında bir köledir. Etiyopyalı savaşçılar Aida’yı kurtarmak için Mısır’a saldırırlar. Radames, gizli aşkı Aida’ya Etiyopyalılara karşı verdiği savaştan defnelerle süslenmiş olarak dönmenin hayalini kurmaktadır.
Verdi, Radames rolü için önemli zorluklar sunar. Rol “lirico spinto”, yani genç bir kahraman tenordur. Radames hem büyük kahramanlık aryalarını hem de lirik piyano pasajlarını söyleyebilmelidir. Hemen başlangıçta, zavallı Radames ısınmadan büyük arya “Celeste Aida “yı söylemelidir. Bazı tenorlar Celeste Aida’yı Verdi’nin en zor tenor aryası olarak kabul eder.
Tenor sesi keskin trompet seslerine dayanabilmeli ve tahta nefeslilerin sıcaklığına ayak uydurabilmelidir. Ayrıca yüksek notalarda kendine güvenmelidir. Bir başka zorluk olan arya, orkestra eşlik etmeden başlar. Arya birkaç kez savaş (“un esercito di prodi, da me guidato”) ve aşk (“Celeste Aida”) kutupları arasında gidip gelir. Aşk pasajları çok legato ve bazen güzel pianissimo ile söylenmelidir.
Bu rolün iki mükemmel yorumcusu olan Jussi Björling ve Placido Domingo’yu dinleyin. Birçokları tarafından 20. yüzyılın en iyi Verdi tenoru olarak tanımlanan Jussi Björling ile başlayalım.
Se quel guerriero io fossi…Celeste Aida (1) – Björling
Se quel guerriero io fossi…Celeste Aida (2) – Domingo
Richard Tucker
Bir sonraki yorum, belki de 20. yüzyılın en büyük Amerikalı opera sanatçısı olan Richard Tucker’a ait. Reuben Ticker adıyla New York’ta doğdu ve vokal eğitimine Chazzan (kantor) olarak başladı. Büyük çıkışını, Arturo Toscanini tarafından yönetilen, kaydedilen ve bir efsane haline gelen efsanevi Aida performansıyla yaptı. Bu, dünya çapında yayınlanan ilk televizyon operasıydı (concertante)… Bu kayıt, Radames aryasının finali “Celeste Aida” ile ünlendi. Toscanini, Verdi’nin planladığı gibi tiz Bb’nin sonunda piyano ile söylenmesinde ısrar etti. Tucker bu konuda zorlandı ve Toscanini uzlaşmacı bir çözüm getirdi: tenorun B forte’yi söylemesine izin verdi, sonra bir oktav aşağı indi ve orta B’yi piyanoda tekrarladı.” (Fischer, grosse Stimmen)
Se quel guerriero io fossi…Celeste Aida (2) – Tucker
Bergonzi ve yüksek B
Nihayet Celeste Aida’nın dördüncü kaydı. Bergonzi sadece mükemmel bir tenor değil (Radames onun geçit törenindeki rollerinden biriydi), aynı zamanda mükemmel bir müzisyendi. Bu nedenle, sonunda piyanoda bir B söylemek onun için doğal bir meseleydi ve bu her zaman seyircinin zevkine uygun değildi. Bu yüzden Parma’daki Teatro Regio’da Celeste Aida’nın finalindeki B’yi bu zor piyano pasajında söylediğinde seyircilerin protesto ettiğini deneyimlemek zorunda kaldı. Bu opera binasına bir daha asla girmedi.” (Fischer, büyük sesler)
Celeste Aida (3) – Bergonzi
Synopsis: Rahip, Mısırlıları düşmanlara karşı direnmeye çağırır. Muhteşem bir ayin sahnesinde rahip ve kral kitleleri kırbaçlar.
Egiziani guerrieri’nin karşı konulmaz havasıyla büyük bir koro sahnesi.
Su! del Nilo al sacro lido – Karajan
Aida’nın İç Çatışması
Sinopsis: Aida, Radames’i de seven Firavun’un kızı Amneris’in kölesidir. Anavatanına ve Radames’e duyduğu aşk arasında kalmıştır…
Anavatanına olan bağlılığına tanıklık eden heyecanlı resitatif giriş, sesini tiz re bemole taşır. Ancak kısa bir süre sonra aşk teması “e l’amor mio” duyulur ve arya tanrılara merhamet için dokunaklı bir yakarışa dönüşür. Yine de, Radames’in aşkı için değil, ölüm yoluyla kurtuluş için geleceği öngörüyor.
Ritorna vincitor…Numi-o pietà – Fiyat
Possente Fhta
Sinopsis: Radames’in Mısırlıların kaptanı olarak atanmasından önce rahibelerin bir ayini gerçekleşir
Rahibenin egzotik aryası “Possente Fhta” kaçırılmaması gereken bir ziyafet. Teresa Stich-Randall’a Arturo Toscanini yönetiminde arp ve ilahi bir koro eşlik ediyor.
Possente ftha – Toscanini/Stich-Randall
Nume custode vindice
Sinopsis: Bu sahnede Radames, Mısırlıların generali olarak resmen atanır.
Jussi Björling ile bir başka harika pasajı dinleyin “Mortale diletto ai numi… Nume custode vindice” Boris Christoff ile birlikte söylediği olağanüstü bir düet, İsveçli tenor “inanılmaz bir enerjiyle” koroyu gölgede bırakıyor (Kesting).
Mortal diletto ai numi… Nume custode vindice – Björling / Christoff
AIDA ACT II
Amneris’in entrikaları
Synopsis: Amneris, kölesi Aida’nın Radames’i sevip sevmediğini öğrenmek ister. Amneris, Aida’ya Radames’in öldüğünü söyler. Yas tutan Aida, Amneris’e Radames’e olan aşkını itiraf eder. Bu, Amneris’in Aida’nın Radames’e olan aşkından duyduğu korkuyu doğrular. Böylece kadınlar karşı karşıya gelirler, Amneris kıskançlıktan çatlarken Aida Radames’in yasını tutar (“Pieta ti prenda del mio dolor”). Aynı zamanda rahipler halkı işgalcilere karşı savaşmaya çağırır.
Bu üç tema sonraki iki parçada etkileyici bir şekilde iç içe geçmiştir.
Pieta ti prenda del mio dolor – Callas / Barbieri
Su! del Nilo al sacro lido… Numi, pietà – Callas ve diğerleri
Triumphal marşı – Verdi’nin tinta’sı
Synopsis: Mısırlılar saldırganları püskürtmeyi başarır. Amneris, Aida’ya Radames ve askerleri için kutlamaların yapılacağı Zafer Festivali’ne kadar kendisine eşlik etmesini emreder.
Verdi, Firavunlar Mısır’ında geçen bu opera için “Aida trompetini” icat etmiştir. Tarihsel olarak savunulması mümkün olmayan modern bir supabı vardır. Verdi şöyle demişti: “Gerçeği yeniden üretmek iyi olabilir, ama gerçeği icat etmek daha iyidir, çok daha iyidir”. Verdi için bu, bir opera için karakteristik bir imaj geliştirmeye yönelik stilistik bir araçtı (sözde “tinta musicale”).
Opera binası ziyaretinin en önemli bölümlerinden biri Aida Trompeti ile Zafer Marşı’dır. Metropolitan operasından güzel bir videoda bu pasajı duyun ve dinleyin.
Zafer Marşı – Abbado
Synopsis: Firavun (Radames’in istediği gibi) yakalanan saldırganların geri dönebileceğine karar vermiştir. Sadece Aida ve Amonasro (Etiyopya kralı subay kılığına girmiştir ve tutsakların sözcüsüdür) rehin tutulmaktadır. Firavun Radames’e ödül olarak kızı Amneris’i eş olarak verir.
AIDA ACT III
Synopsis: Nil kıyısında. Amneris düğün arifesinde dua etmek için Nil’e gider. Aida orada gizlice Radames’i beklemektedir. Anavatanının özlemini çekmektedir.
O Patria mia, Nil üzerinde bir dolunay gecesi havasında söylenen melankolik bir aryadır. Başlangıç kasvetli bir ruh halindedir, çünkü Aida anavatanını bir daha asla göremeyeceğinden korkar. “l’ultimo addio “ya kadar bu ruh halinden yavaş yavaş uyanır. Nostaljik bir obua kantilenası vatan temasını tanıtır. Anavatanının görüntüleri çağrıştırılır. Çaresizlik kendini “mai piu “nun tekrarında gösterir. “che un di promesso “da ses daha yoğun hale gelir ve bir sonraki o patria’ya yoğun bir orkestra sesi eşlik eder. Sonunda, “non ti vedro” yine başlangıçtaki havayı alır, bu sefer harika yüksek notalarla ve obua eşliğinde. Arya güzel bir yüksek pianissimo Do ile biter.
Leontyne Price ile başlayalım. Fischer onun sesini şöyle tanımlıyor: “Leontyne Price sahnede bir oyuncu olarak eski opera günlerinden kalma klişe jestler içinde kaldı. Harika olduğu şey olağanüstü ses malzemesi ve bunun sanatsal kullanımıydı. Afro-Amerikan şarkıcıların sık sık tarif edilen gırtlaksı sesi onun sesinde bulunmuyordu ama İngilizcede “smoky” olarak adlandırılan bir sese sahipti. Birbirinden net bir şekilde ayrılmış iki ses rengiyle şarkı söylüyordu: Olağanüstü gür orta aralığı ve bir alto’yu andıran derin aralığı dumanlı bir karaktere sahipti, akıcı tiz aralığı ise parlak ve netti ve en yüksek bölgelere kadar zorlanmadan kalıyordu.” (Fischer, Grosse Stimmen).
O patria mia (1) – Fiyat
Bir karşılaştırma olarak Legge ve Kesting’in Maria Callas’ın sesini nasıl tanımladığını duyuyoruz: “Maria Callas büyük bir kariyerin olmazsa olmazına, yani hemen tanınabilir bir tınıya sahipti. Sesi hacimliydi ve en iyi yıllarında neredeyse üç oktavlık bir aralığa sahipti, ancak en yüksek yükseklik her zaman güvence altında değildi ve derinlik… notaları tutacak güce sahip değildi. Ses kalitesi lüks, teknik yeteneği olağanüstü idi. Callas’ın aslında istediği gibi renklendirebildiği üç sesi vardı: İlk başta yüksek bir koloratur soprano, geniş kapsamlı ve çevik, parlak ve ışıltılı, ama aynı zamanda isterse bulutlu ve opak. En karmaşık fioritürlerde bile üstesinden gelmesi gereken hiçbir müzikal ya da teknik sorun yoktu. Kromatik geçişleri, özellikle de aşağı doğru, pürüzsüzce süzülüyordu… Sesin orta kısmı karanlık ve hafif gölgeliydi. Bu onun en akıcı legatoyu sergileyebildiği en etkileyici sesiydi. Burada kendine özgü ve son derece kişisel bir ses üretiyor, bazen sanki bir şişenin içine şarkı söylüyormuş gibi”.
O patria (2) – Callas
Anna Netrebko 2017 yılında Aida rolüyle ilk kez sahneye çıktı. Salzburg ve New York’tan gelen eleştiriler mükemmeldi.
O patria (3) – Netrebko
Eski kayıtların meraklıları, altın çağ şarkıcılarından Giannina Arangi-Lombardi’nin üçüncü kaydında bir ziyafet bulacaklar. Sesinin tiz Do’ya nasıl süzüldüğünü dinleyin (4:45), eşsiz.
O patria mia (4) – Arangi-Lombardi
Büyük Nil düeti
“Ciel…mio Padre” düetine geliyoruz.
Synopsis: Aida Radames’i beklemektedir. Amonasro sürpriz bir şekilde ortaya çıkar ve Aida’ya Radames’e Mısır ordusunun gizli yolunu sorması için baskı yapar. Etiyopya’nın güzellikleri hakkında şarkı söyler ve Aida’nın görev duygusuna hitap eder. Anavatana sadakat ile Radames’e ihanet arasında kalan Aida reddeder.
Bu dramatik Nil sahnesinde iki harika düeti dinleyin. Callas / Gobbi’nin yanı sıra de Luca / Rethberg çiftinin kaydını da Meraklıları için çalma listesine ekledim.
Ciel…mio Padre (1) – Callas / Gobbi
Ciel…mio Padre (2) – Rethberg / deLuca
Sinopsis: Bir sonraki sahnede Aida, Radames’e kendisiyle birlikte Etiyopya’ya kaçmasını teklif eder ve birlikte geleceklerinin hayalini kurarlar.
Kesting: Bu sahne Verdi’nin şarkıcılığının en heyecan verici anlarından biridir. Björling sadece titreşimli bir yoğunlukla söylemekle kalmıyor, aynı zamanda “il ciel de nostri amori” cümlesini – yüksek bir B – kokulu bir pianodolce ile oluşturuyor.
Aida-Radames düeti
Synopsis: Bir sonraki sahnede Aida, Radames’ten kendisiyle birlikte Etiyopya’ya kaçmasını ister.
Nefesli çalgıların eşlik ettiği baştan çıkarıcı seslerle Aida, Radames’i kendi planına ikna etmeye çalışır. Sonuç, iki sevgili arasında şefkatli ve tutkulu bir düettir ve Aida’nın sesinin uçup gitmesiyle sona erer.
Kesting: “Bu sahne Verdi’nin şarkıcılığının en heyecan verici anlarından biri. Björling sadece titreşimli bir yoğunlukla söylemekle kalmıyor, aynı zamanda “il ciel de nostri amori” cümlesini – yüksek bir B – kokulu pianodolce ile oluşturuyor.”
Fuggiam gli ardori inospiti – Björling / Milanov
Synopsis: Amonasro, Radames’in gizli yolu anlattığını duyar. Amonasro öne çıkar ve Radames istemeden de olsa vatanına ihanet ettiğini anlar. Bu yüzden Radames kaçmak zorundadır. Bu sırada Amneris öne çıkar ve onu ihanetle suçlar. Amonasro onu öldürmek ister, ancak Radames bunu engeller, ancak yakalanır. Aida ve babası kaçar.
Bir sonraki bölümde Aida’nın dördüncü ve son perdesini dinliyoruz. En önemli bölüm “Terra Addio”, Aida ve Ramades’in aşk ölümü. Maria Callas’ın ünlü bir anekdotu “tatlı” olarak sizi bekliyor, bunu sesli örnekte deneyimleyebilirsiniz.
AIDA ACT IV
Synopsis: Amneris, Radames’e taht ve evlilik teklif eder ama Radames reddeder.
Bu düet lirik bir şekilde değil, ikilinin bu kader karşılaşmasının dış dramını belgeleyen harika bir kaballetta ve orkestra ritimleriyle sona eriyor.
Gia i sacerdoti adunansi – Domingo / Cossotto
Amneris’in büyük yargılama sahnesi
Synopsis: Piramidin mahzenine kapatılarak ölüme mahkûm edilir. Amneris, ölüm cezasını engellemek için rahipleri çağırmak için boşuna uğraşır. Çaresizlikten ölmek ister çünkü Radames’i mahkemeye kendisi teslim etmiştir. Sahne, rahipleri tutkuyla lanetlemesiyle sona erer.
Bu sahne Verdi’nin en büyük antiklerikal ithamlarından biridir. Verdi, tapınağın içinde geçen mahkeme sahnesi eşliğinde, sevilmeyen Amneris’in dramını büyük bir jestle tasvir eder.
Amneris’in bu büyük sahnesinde Shirley Verrett’i dinleyin. Bu harika bir müzikal ve dramatik yorumdur. Verrett hem soprano hem de mezzo söylemiştir. Bu yüzden bu sahnenin yüksek bölümlerini harika bir şekilde dramatik ve etkileyici söyleyebiliyor.
E in poter di costor io lo gettai – Verrett
O terra Addio – Aida’nın büyük finali
Synopsis: Radames piramidin duvarları arasına kapatılmıştır. Bir iç çekiş duyar ve mahzene girmiş olan Aida’yı fark eder. Aida ve Ramades dünyaya vedalarını birlikte yaşarlar.
Verdi, bir yandan etkileyici bir önceki sahnenin ardından lirik bir sonuç oluşturan bu sahnenin öneminin farkındaydı, ancak Shakespeare’in Othello ve Falstaff dramaları 20 yıl önce mucizevi bir şekilde istemeden yoluna çıkmasaydı, Verdi’nin sanatsal kuğu şarkısı da olabilirdi. Bu görkemli sahne için çoğunlukla, şarkı söyleyen seslerin enfes melodisine şefkatle eşlik eden sessiz yaylılar ve arplar kullanır. Düetin sonu, rahip korosunun sesleri tarafından çapraz olarak soluklaştırılır ve sona erer.
Bu düette, bu dört kayıttaki Verdi şan kültürünün zirvesini duyacaksınız (bu grupta sadece Maria Callas eksik).
Björling/Milanov ikilisi heyecan verici bir son sunuyor.
O terra addio (1) – Milanov/Björling
Ardından Caruso/Gadski ikilisini dinliyoruz. Caruso dolgun bir ton ve harika bir güzellikle şarkı söylüyor. Johanna Gadski (1872-1932) de harika söylüyor ve birlikte güzel bir dolcissimo son söylüyorlar.
O Terra addio (2) – Gadski/Caruso
Kesting (grosse Stimmen), Rosa Ponselle’nin muhteşem sesiyle Ponselle versiyonunu bile Verdi şarkıcılığının en güzel anları arasında sayıyor. Uzmanlar tarafından Maria Callas ile birlikte 20. yüzyılın en büyük soprano sesi olarak anılan Rosa Ponselle (1897 – 1981), bu kayıtla büyük bir vokal sanatı sunuyor.
O terra addio 6:47 (3) – Ponselle/ Martinelli
Son olarak, iki anekdot. İlki Maria Callas hakkında.
Callas ve Baum Davası
Maria Callas 20. yüzyılın en büyük şarkıcılarından biriydi. Ne yazık ki, sadece yaklaşık 500 performansta şarkı söyleyebildi. Bir cevap bulmak için aşağıdaki hikaye (Jürgen Kestings’in 20‘inci yüzyılın en büyük şarkıcısı kitabından alıntı) yardımcı olabilir: “Bir turnede… Verdi’nin Aida’sını seslendirdi. Tenor partneri Kurt Baum, yüksek notalarında sınır tanımadan oturarak diğer başrol oyuncularını rahatsız etti. Orkestra şefine şikayet etmişler. Callas, tiyatronun müdürünün kendisine ikinci perdenin finali için “Eflat” olan eski bir partisyon gösterdiğini hatırladı. Orkestra şefi ve meslektaşları tarafından kendisine “açık çek” verilmesine izin verdi ve Baum’a, tenoru kelimenin tam anlamıyla şok eden, fener gibi, parlak bir tepe notasıyla gereken dersi verdi. Daha sonra Mario del Monaco, 3 Temmuz 1951’deki performans sırasında onun partneri ve rakibi oldu. İkinci perdenin konçertosunda bir aslanın can havliyle kükrediğini duyabilirsiniz, sesi koronun ses yığınlarına gömülmektedir – ve sonra sopranonun mi bemolü, beyaz bir alev gibi parlayan ve ışıldayan, ancak içerdiği maddeyi çözen kargaşaya nüfuz eder. Böyle bir gerilimi zarar görmeden atlatabilecek hiçbir ses yoktur.
Maria Callas’ı “Callas Baum’a Karşı “nın altındaki Ses Bölümünde dinleyin.
Maria Callas Kurt Baum’a Karşı
Aida operası için kayıt önerim
DECCA, George Solti yönetiminde Leontyne Price, Jon Vickers ve Robert Merrill ile Roma Operası Korosu ve Orkestrası.
Bir alternatif de Claudio Abbado yönetiminde Placido Domingo, Katja Ricciarelli ile yapılan kayıt (DG).
Bir diğer harika alternatif ise Jussi Björling, Zinka Milanov ve Leonard Warren ile yapılan kayıt.
Peter Lutz, opera-inside, AIDA üzerine online opera rehberi