Yazan: Dr. İsmail Hakkı Serin
Tarih: 25/05/2022
Konutlar, işyerleri, ulaşım araçları ve insanların günlerini geçirdikleri benzer kapalı alanların; hava, aydınlık, ısı, akustik, içme suyu, elektromanyetik radyasyon, titreşim gibi faktörler açısından iyileştirilmesinin olumlu biyopsikososyal etkileri her geçen gün daha fazla dikkat çekmektedir. [1]
İç Ortam Kalitesi (Indoor Environmental Quality) olarak adlandırılan bu kriterlerin yeterince karşılanamadığı binaların, sağlık üzerine olumsuz etkilerine işaret eden yayınlar, bu konunun doğrudan iş sağlığının ilgi alanına girdiğinin düşünülmesi ile sonuçlanmıştır.
Bu nedenle iş sağlığı açısından; uygun periyotlarda “iç ortam kalitesini” gözden geçirerek gerekli çözümlerin üretilmesi, bir ergonomik risk faktörü iyileştirilmesi olarak kabul edilmektedir.
Ancak uzaktan çalışma ile birlikte “iç ortam kalitesi” bakış açısında yeni bir problem sahası daha ortaya çıkmış gibi görünmektedir. Bu kadar önemli bir halk sağlığı sorununa yönelik iyileştirmeye iş yerlerinden başlanılması başarılı sonuçlar verse de, konutlarda düşük iç ortam kalitesi düşük sosyoekonomik seviye ile birlikteliği nedeniyle çözümü düşünülenden daha zor bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
Elbette en doğru yaklaşım profesyonel değerlendirme kriterlerini iş yerlerinde olduğu gibi konutlar için de uygulamak olacaktır. Ancak o zaman kadar evlerin iç ortam kalitesini artırmak için yapılabilecek temel iyileştirmeler ihmal edilmemelidir.
Çalışma ve yaşama ortamınızı havalandırın. Özellikle sabahları ve uzun çalışma sürelerinden sonra havalandırma önemlidir. Mümkünse pencere benzeri doğrudan temiz hava kaynakları kullanılması önerilmektedir. Kapalı devre havalandırma sistemi veya klima kullanılıyorsa filtrelerin düzenli olarak temizlendiği ve zaman zaman temiz hava ile desteklendiğinden emin olunmalıdır.
Çalışma ve yaşama alanınızı yeterince ve doğru aydınlatın. Yapılan işin ihtiyaç duyacağı görsel dikkate yetecek derecede aydınlatma önemlidir. Özellikle küçük parçaların montajının yapıldığı iş kollarında daha yüksek aydınlık ihtiyacı olduğu unutulmamalıdır. Ekranlı araçlarla çalışmada ekran parlaklığının yeterince olması ancak fazla parlak ekran tercih edilmemesine dikkat edilmelidir. Uzun süre ekran kullanımı gerekiyorsa mavi ışık kısıtlaması sizleri rahatlatacaktır.
Yaşam alanınızda doğru ısıyı bulmaya çalışın. Düşük ortam ısısı kadar yüksek ısı da çalışmak ve yaşamak için iç ortam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Yapılan iş ve giyilen kıyafete bağlı olarak değişen ortam ısısı kişisel farklılıklar da gösterebilir. Kendiniz için doğru ısıyı bulmaya çalışmanız önemlidir.
Yaşam alanında ve işyerinde temiz su kullanımı temel iç ortam kalitesi kriterlerinden birisidir. Kullandığınız su kaynağının temizliğinin belirli aralıklarla kontrol edildiğinden emin olunmalıdır. Musluk suyu kullanıldığı hallerde kamu otoritelerinden, paket sular kullanılıyorsa üreticiden bu kontrol sonuçları talep edilmelidir. Arıtma cihazı benzeri su kalitesini artırmaya yönelik girişimler yapılmışsa belirli periyotlarla su ölçümleri yapılarak uygun vasıfta su elde edildiğine emin olunmalıdır.
Gürültü önemli bir çevresel risk faktörüdür. Neden olduğu kronik hastalıklar önemli bir toplum sağlığı sorunu olarak dikkat çekmektedir. Özellikle kalabalık alanlarda veya sürekli çalışan cihaz varlığında tahmin edilenden daha fazla olumsuz etkileri olabileceği hatırlanmalıdır. Basit gürültü ölçüm uygulamalarından faydalanılarak çalışma ve yaşam alanında azaltılması gereken gürültü riski ile ilgili fikir edinilebilir.
Elektromanyetik yük, çalışma ve yaşam alanlarında her geçen gün etkisi artan bir risk faktörü olarak dikkat çekmektedir. Yaşam alanlarında tamamen ortadan kaldırmak mümkün olmasa da kullanılmayan elektronik cihazların tamamen kapatılması ve özellikle istirahat alanlarını elektromanyetik yükten arındırmak faydalı bir seçenek olabilir.
Titreşimi azaltın. Özellikle raylı ulaşıma yakın yaşam alanlarında gürültü le birlikte sık karşılaşılan sorunlardan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Kişisel olarak alınabilecek önlemler kısıtlı olsa da önemli iç ortam kalitesi kriterlerinden birisi olduğu unutulmamalıdır.
Yaşam alanlarının kalitesini artırmaya yönelik bu bakış açısının, evden çalışmada iş sağlığını iyileştirici diğer faaliyetlerle birlikte, bir toplum sağlığı sorumluluğu olduğu düşünüldüğünde atılacak her adım önemlidir.