BIOS Nedir?
BIOS açılımı (Basic Input-Output System) olan bir temel yazılımdır. Bu yazılım bilgisayarınızın çalıştığından ilk andan itibaren bir görevi yerine getirir. Bu görev ise donanımların düzgün çalışmasını sağlamak ve bilgisayar parçalarının görevlerini doğru şekilde paylaştırmaktır. Örneğin, anakartınızda bulunan fan vb. donanımlar belli miktarda voltaj çekerler. İşte bu voltaj çekimin seviyesini dahil bu temel yazılım ayarlamaktadır. Yine bu arayüz üzerinden bilgisayarınızın yüzde kaç fan kullanacağını, açılırken hangi hard diski kullanacağını dahil ayarlayabilirsiniz.
Yine ayarlar üzerinden format işlemi için boot ayarları yapabilirsiniz. Ayrıca bu yazılım bilgisayarınızın herhangi bir donanımında sorun olduğunda belli aralıklarla bip sesi verecektir. Bu ses hatanın hangi parça da olduğuna göre değişiklik göstermektedir. Bu bölüme girebilmek için BIOS tuşu dediğimiz bir tuşumuz mevcuttur. Bu tuş bilgisayardan bilgisayara değişiklik gösterir ancak genelde F2, ESC veya DEL olmaktadır. Bilgisayarda BİOS ayarlarına nasıl girileceğine ilişkin daha detaylı yazımıza buradan bakabilirsiniz.
BIOS Güncelleme Nasıl Yapılır?
Güncelleme yapmayı anlatmadan önce önemli bir noktayı hatırlatmak isteriz. Güncelleme esnasında elektrik kesintisi vb. gibi bir aksilik olursa bilgisayarınız kullanılamaz hale gelebilir. Bu olasılığı ve riski göz önünde bulunduruyorsanız güncelleme rehberimizi okumaya devam edebilirsiniz. Güncelleme yapmak için anakartınızın üretici firmasının sitesine girmelisiniz. Siteye girdikten sonra anakart modelinizi girip uyumlu sürümleri arayabilirsiniz. Eğer anakartınız çok eskiyse güncelleme dosyasını bulamayabilirsiniz. Bu durumda internette araştırma yaparak forumlardan yardım isteyiniz.
BIOS güncelleme için anakart modelinizi girip güncel sürümü indirdikten sonra USB belleğe ihtiyacınız olacak. USB belleğe güncelleme dosyasını kopyalayarak bilgisayara takmalısınız. Daha sonra güncelleme için “Basic Input-Output System” dediğimiz kısma girmeniz gerekli. Bilgisayarı yeniden başlatarak bu arayüze girmelisiniz. Burada gerekli ayarları bularak USB belleğiniz ile güncelleme yapabilirsiniz. Eğer ayarları nasıl yapacağınızı bilmiyorsanız internetten anakart modelinizi yazıp aratabilirsiniz.
BIOS Sıfırlama Yapılabilir mi?
Eğer bilgisayarınızın ayarlarında hata yaptıysanız veya bilgisayarınızda bir gariplik fark ettiyseniz böyle bir yol aramanız mümkün. BIOS sıfırlama yapılabilir mi sorusunun cevabı ise genel olarak evet. Sıfırlamaya geçmeden önce bunun için daha fazla yol olduğunu belirtmek isteriz. Biz sadece bu işlem için 2 basit yol üzerinde duracağız.
Arayüze Girerek Sıfırlama
Bu işlem için bilgisayar açılırken DEL veya F2 tuşunu deneyerek “Basic Input-Output System” kısmına girmeniz gerekli. Buraya girdikten sonra “Exit” yazısının olduğu kısma gelin ve “Restore Defaults” seçeneğine tıklayın. Daha sonra “Enter’a basarak “Save&Exit” dediğinizde ayarlarınız sıfırlanmış olacaktır. Bios ayarların varsayılan ayarlamasının nasıl yapılacağına bu makaleden bakabilirsiniz.
Donanımsal Olarak Sıfırlama
Donanımsal olarak sıfırlama aslında riskli bir iştir. Eğer bilgisayardan anlamıyorsanız denememenizi veya bilen birine yaptırmanızı tavsiye ediyoruz. İlk önce bilgisayarınızın gücünü keserek içini açın. Daha sonra Basic Input/Output System arayüzüne ait olan BİOS pilini bularak nazikçe çıkartın, 1 dakika kadar bekleyin ve yerine takın. Bilgisayarınızı topladıktan sonra açın ve klavyeden F1 veya DEL tuşu ile Arayüze tekrar girin. Ayarları kaydedin ve çıkış yapın.
UEFI Nedir?
UEFI, bilgisayar üreticilerinin yazılım üzerinde oynayarak yeni bir Arayüz oluşturdukları bir yazılımdır. UEFI açılımı, “Unified Extensible Firmware Interface”dir. Türkçe karşılığı “Birleşik Genişletilebilir Ürün Yazılımı Arabirimi” demektir. UEFI ile birlikte eski sürümde yer alan kısıtlamalar kaldırılmış ve daha yenilikçi bir şekilde Arayüz tasarımı yapılmıştır. Yani 2 yazılım aslında birbirine benzer. Ancak UEFI daha gelişmiş, kısıtlamasız, güncel ve yenilikçi versiyonu diyebiliriz.
UEFI ile BIOS Arasındaki Fark
BIOS 16 bit, UEFI ise 32 ve 64 bit modunda çalışabilmektedir. UEFI arayüzüne girdiğinizde daha yenilikçi tasarım ile karşılaşırsınız. Ayrıca bu Arayüz de fare imlecini kullanabilir ve ayarlarınızı daha kolay, anlaşılabilir şekilde yapabilirsiniz.
UEFI uzaktan sorun gidermek için kullanılan özel yazılımları destekleyebilme potansiyeline sahiptir. Ayrıca konfigürasyon için yardımcı olabilecek yazılımları da destekleyebilir. Eski nesil bir Arayüze girdiğinizde ise yapılandırma yapabilme için başından kalkmamanız gerekmektedir.
UEFI, bilgisayar için aslında basit bir işletim sistemi gibidir. Bilgisayar’ın donanımı ve yazılımı üzerinde çalıştığı için daha fazla potansiyele sahiptir. Ön yükleme yapacağınız zaman sabit sürücü veya ağ paylaşımını kullanabilir ve UEFI yazılımını da yükleyebilirsiniz.
Kısaca özetlemek gerekirse BIOS artık eski ve fazla üzerinde durulmayan bir yazılımdır. UEFI ise gelişmiş arayüz, gelişmiş özellikleri ile yenilikçi bir yazılımdır. UEFI yazılımında bilgisayarınızın sürücülerini internet aracılığı ile kurabilirsiniz. Bunun yanı sıra UEFI daha hızlı açılır ve işletim sistemi olmasa dahi internette gezinebilmenize olanak tanır. Son olarak Bilgisayar üreticileri kendi UEFI yazılımlarını geliştirebilir ve anakartları için ayrı ayrı piyasaya sürebilirler.