Geçtiğimiz hafta, Kasım ayının son Çarşamba günü Değer Yaratmanın Formülü | Podcasti Kitap Kulübümüzün 23üncü buluşmasında Carol Tavris & Elliot Aronson’dan Hatalar Psikolojisi’ni konuştuk. Bu bölümde her zaman olduğu gibi katılımcılarımızın kitaba ilişkin görüşlerine yer veriyorum.
Tavris ve Aronson sosyal psikoloji alanında çalışan bilim insanları. Kitabın orijinal adı “Mistakes were made” (but not by me) Bu politikacıların sorumluluk almadan yaptıkları itiraflara gönderme yapıyor. Yani bazı hatalar yapıldı ama yani ben yapmadım, benim kabahatim, ihmalim yok. Bunu Nixon, Reagan, Clinton, Kissenger, Bush gibi politikacılardan örnekler vererek anlatıyor.
Kitabın tamamı aslında bilişsel uyumsuzluk adı verilen Amerikalı sosyal psikolog Leon Festinger’in teorisi hakkında. Ki Aronson da onun öğrencisi. Bilişsel uyumsuzluk, bireyin inanç, davranış, söylem, değer ve fikirleri arasında bir çelişkiyle karşı karşıya kaldığı durumlarda ortaya çıkıyor. Kitapta çok çarpıcı bir tespit var. Tutarsız davranan bazı insanların bizi kandırmaya çalıştığı yanılgısına düşebiliyoruz, aslında onlar kendilerini kandırıyorlar. Kitabın arka yazılarından biri bunu güzel özetliyor.
“Sevgililerin, avukatların, doktorların, politikacıların; herkesin kendi kendini nasıl kandırdığına dair etkileyici bir çalışma… Sunduğu bilimsel kanıtlar, gerçekçi ve sağduyulu cazibesi nedeniyle, Hatalar Psikolojisi oldukça inandırıcı. Bu kitabı okuyarak, liderlerimizin, sevdiklerimizin ve -dürüst davranırsak- kendimizin davranışlarını anlayabiliriz; insanın doğasının bazı şaşırtıcı gizemleri daha açık görünmeye başlayabilir. Kitabın sonunda hatalı adımlarımızı kabul etmekten kaçınmamızı sağlayan yöntemler, çok daha aşina hale geliyor. Biz -ve bizi yönetenlerle bize yol gösterenler- yalnızca “Ben bir hata yaptım, özür dilerim” demenin gücünü ve değerini bir anlasak, bizim ve herkesin hayatının ne kadar olumlu bir yönde etkileneceğinin farkına varırız.”
Dilerseniz şimdi sohbetimize kulak verelim. Söz alan arkadaşlar sırasıya
Aycan Acar Şahin, Yavuz Abut, Halime Özben Hacı, Yasemin Parlak Demir, Selim UYSAL, Alim Kucukpehlivan ve Betül Emre