Her şeyden önce mevcut hava şartlarının uygun olmadığı ve Ankara torba asfalt üretim fabrikalarının çalışmadığı zamanlarda acil kapanması gereken asfalt işlerinizde çözüm sunmaktadır.
Uygulama
- Onarılan bölgenin kenarlarını mümkün olduğunca dik olacak bir şekilde düzeltiniz ve bölgedeki gevşek malzemeyi, tozu, buzu ve aşırı suyu sert bir fırça veya süpürge ile temizleyin. Bu işlem sayesinde Ankara torba asfalt yapışması artacaktır.
- Yeterince torba asfalt çukura boşaltınız, kürek ve tırmık yardımı ile yayınız.
- Yüzeyi, sıkışma payını da hesaba katarak hafif bombeli şekilde ayarlayınız.
- Ankara torba asfalt Silindir, kompaktör veya el tokmağı ile iyice sıkıştırınız.
- Sıkıştırmayı müteakiben yol trafiğe açılabilmekte.
Özellikler
- Yaz-Kış, Islak-Kuru her türlü koşulda asfalt yama yapımına imkân tanır,
- Soğuk Uygulamalıdır,
- Çevre dostudur, havaya ve çevreye zarar vermez,
- Uygulaması son derece kolaydır,
- Ekonomiktir,
- Yapıştırıcı kullanımına gerek yoktur,
- Orijinal ambalajında minimum 1 yıl özelliğini kaybetmeden depolamakta.
-Destilasyon (TS 122), Buharlaştırma Kalıntısı (TS 132)
Sonuç olarak sıvı petrol torba asfaltları ve Ankara torba asfalt emülsiyonlarında, asfalt çimentosu miktarını belirlemek için farklı yöntemler ile Destilasyon ve buharlaştırma yapılmakta.
-Bitüm Emülsiyonlarında Çökme ,5 günlük, (TS 132)
Deney, Bu arada bitüm emülsiyonu depolandığında zaman oluşacak ayrışmayı belirlemek için yapılmakta. Örneğin mezür içerisinde oda sıcaklığında 5 gün bekletilen emülsiyonun alt ve üst kısmından örnek alınan torba asfalt kalıntı miktarları belirlenmekte. Ayrıca alt ve üst arasındaki fark %5‟den az olmalıdır. Ek olarak emülsiyon depolanmadan kullanılacaksa bu deney yapılmayabilmekte.
-Modifiyeli Bitümlerde Depolama Stabilitesi (TS EN 13399)
Bu nedenle bitümlerin depolandığında polimer-bitüm ayrışmasının olup olmadığını belirlemek için uygulanan bir deneydir. Modifiyeli bitümün 3 gün 180oC‟de mezür içerisinde bekletilir ve daha sonra üst ve alt kısımdan örnek alınarak yumuşama noktası ve penetrasyon deneyleri yapılarak fark olup olmadığına bakılır.
-Fraass Kırılma Noktası Deneyi (TS EN 12593)
Böylece bitümün düşük sıcaklıktaki davranışı belirlemek için yapılan bir deneydir. Daha sonra deneyde, bitümün kritik sertliğe (stiffness) ulaştığı ve kırıldığı sıcaklık (-30oC‟ye kadar) belirlenir. Bu sayede bitüme ve modifiye bitümlere yapılabilen bir deneydir. Özellikle soğuk bölgelerimizde kullanılacak bitümün tipini belirlemek için uygun bir deneydir.
-Elastik Geri Dönme Deneyi (TS EN 13398)
Daha sonra deneyde, düktilite aleti kullanılarak istenilen sıcaklıkta (25oC) bitümün elastik geri dönmesi, geri dönen elastik deformasyon, belirlenir. Deney, genellikle elastomerik modifiye bitümlere uygulanır, ancak diğer bitümlere de uygulandığından az miktarda geri dönme bulunur. Modifiye bitüm şartnamesine göre elastomerik modifiye bitümlerde elastik geri dönme min. %60 olmalıdır.
-DSR, Dinamik Kesme Reometresi aleti ile Kompleks Kesme Modülü ve Faz Açısı Tayini Deneyi (TS EN 14770, AASHTO T315)
Bitümün davranışı hem yükleme zamanına hem de sıcaklığa bağlı olduğu için ideal deney her iki faktörü de içermelidir. Dinamik Kesme Reometresi bitümlü bağlayıcıların zamana bağlı orta ve yüksek sıcaklıklarda reolojik özellikleri (kompleks kesme modülü ve faz açısı) belirlenmektedir.
DSR, bitümün viskoz ve elastik davranışını belirlemek amacıyla kompleks kesme modülü(G*) ve faz açısını(δ) ölçer. Ek olarak G* malzeme kesme gerilmesine maruz bırakıldığında deformasyona karşı gösterdiği dirençtir. İki bileşenden oluşur: elastik (geri dönüşümlü) ve viskoz (geri dönüşümsüz). δ ise geri dönüşümlü ve geri dönüşümsüz deformasyonların göreli miktarıdır. G* ve δ değerleri deney sıcaklığına ve yüklemenin frekansına bağlıdır.
-BBR, Kiriş Eğme Reometresi aleti ile Eğilme-Sünme Rijitliğinin Tayini Deneyi (TS EN 14771, AASHTO T313)
Bitümün düşük sıcaklıklardaki davranışını belirlemek amacıyla yapılır. Basit olarak bağlayıcının belirli bir sıcaklıkta ve sabit bir yük altında ne miktarda sünme veya defleksiyona maruz kaldığını gösterir.
5.BİTÜMLÜ KAPLAMALARIN ÖZELLİKLERİ
- Sathi Kaplamalar
Sathi kaplama yapımının amaçları aşağıda özetlenmektedir.
- Düşük trafikli (T8.2<3×106) olan yollarda kaplama tabakası olarak
- Maliyeti ucuz, kayma karşı direnci yüksek bir yol yüzeyi elde etmek (Kayganlaşan asfalt betonu üzerinde)
- Yol yüzeyine gelen suların temel, alt temel ve taban zeminine geçmesini önlemek
- Hizmete açılması düşünülen granüller temel tabakalarına geçici olarak bir kaplama ile teşkil etmek
- Bozulmuş kaplamaların bakım ve onarımlarında,
Sathi Kaplamanın Performansını Etkileyen Faktörler aşağıda sıralanmıştır.
–Trafik; günlük ticari taşıt (boş ağırlığı>1.5 ton olan araçlar) sayısı, örneğin mıcırın yol yüzeyine gömülme oranını etkiler.
–Mevcut yol yüzeyi; mıcırların yol yüzeyine batmasını yol yüzeyinin sertliği ve ticari taşıt sayısı ile ilişkilidir. Yüzey poroz ise yüzeydeki asfalt film tabakası kalınlığı azalır.
–Mıcırın tipi ve boyutu; mıcır çok küçük boyutlara ise çok çabuk gömülür, çok iri boyutla olursa trafik tarafından sökülür. Mıcır uygun boyutta ve cilalanmaya karşı dayanıklı olmalıdır.
–Bitümlü bağlayıcı; bitümlü bağlayıcının fonksiyonu, yüzeyi su geçirmez hale getirmek ve mıcırları alt tabakaya yapıştırmaktır. Mıcırların yapışabilmesi için, mıcır serilirken, bitüm yeterli viskozitede olmalıdır. Yol trafiğe açıldığında mıcırlar yerlerinden çıkmamalı ve uzun süreli düşük sıcaklıklarda bitüm çatlamamalıdır.
–Püskürtülen bitümlü bağlayıcının oranı; püskürtülen bağlayıcı miktarı mıcırların yapışmasını sağlayacak miktarda olmalı, yeterli yüzey doku derinliği sağlanabilmesi için mıcırlar arasındaki boşluklar bitüm ile dolmamalıdır.
-Çevre koşulları; iklim, yer ve trafik durumu ile ilişkilidir. Bağlayıcının kür olma miktarı, kaplamanın yapıldığı alan kapalı ise, (örneği; ağaçların altı ya da köprü altları gibi) bu durumdan etkilenmekte. Sathi kaplama yapıldığı aylar ve kaplamanın trafiğe açıldığı zamandaki hava koşulları performans üzerinde etkendir. Trafik, özellikle kavşaklar ve ada etrafında ilave gerilmeler oluşturarak mıcır sökülmesine; neden olmakta ve böylelikle rampalarda ise ağır yüklü araçlar mıcır gömülmelerini artırır.
5.2 Bitümlü Sıcak Karışımlar
Orta ve Ağır trafikli yollarda, trafik yüklerini taşımak ve üstyapıdaki diğer tabakaları, doğa koşullarının olumsuz etkilerinden korumak amacıyla kullanılmakta.
Bu nedenle bitümlü Sıcak Karışım, sıcak agrega karışımının, ısıtılmış asfalt çimentosu ile homojen olarak karıştırılıp, kaplanması ile elde edilir. Böylece bitümlü karışımlar, sathi kaplamaya göre çok daha pahalıdırlar. Bu nedenle kaplamaların fiziksel özelliklerinin bilinmesi ve belirli koşulları sağlaması gerekir. Bu nedenle karışımların dizaynları hazırlanır ve bu aşamada aşağıda verilen özelliklerine bakılır.
1. Stabilite
- Durabilite
- Geçirimsizlik
- İşlenebilirlik
- Esneklik
- Yorulmaya Karşı Direnç
- Kaymaya Karşı Direnç
Bu durumdan özelliklerin açıklamaları aşağıda verilmektedir.
STABİLİTE:
Trafik yüklerine, ötelenme ve tekerlek izleri oluşmayacak şekilde direnç gösterme yeteneğidir. Stabilize trafik yüklerini karşılayacak kadar yüksek olmalıdır. Ancak çok yüksek stabilite, çok sert bir karışım anlamına gelir ki bu tür kaplamalar trafik yükleri altında oluşan defleksiyonlara uyamayıp çatlarlar (esneklik azalır). Bu nedenle karışımların belli stabilitede olması gerekir.
DURABİLİTE:
Karışımdaki asfaltın özelliklerinin değişmesine (oksidasyon, vs.) agreganın kırılmasına ve asfaltın agrega yüzeyinden soyulmasına karşı gösterdiği dayanım olarak ifade edilir. Bu faktörler iklim, trafik veya her ikisinin birleşimi sonucu ortaya çıkar.
- GEÇİMSİZLİK: Asfalt kaplamanın hava veya su geçişine olan direnci olarak tanımlanmaktadır. Geçirimsizlik, karışımdaki hava boşluğu yüzdesi ile belirlenmekte. Düşük asfalt yüzdesi ve dizayndaki yüksek boşluk tabakayı yüksek geçirimli yapar. Bu nedenle karışımlar belli esnekliği sağlayacak boşluk yüzdesinde dizayn edilmekte.
- İŞLENEBİLİRLİK: Karışımın hazırlanması ve serilmesi ve sıkıştırılması sırasındaki kolaylık olarak ifade edilmektedir.
- ESNEKLİK: Ancak asfalt kaplamanın, temel, alt temel ve tabanından gelen geçici oturma ve hareketlere karşı, çatlamaya neden olmadan uyum gösterebilmesidir. Bitüm yüzdesi ve gradasyon esnekliği etkileyen faktörlerdir.
- YORULMAYA KARŞI DİRENCİ: Aynı şekilde asfalt kaplamanın, trafik yüklerinden dolayı oluşan, tekrarlanan eğilmeye (deformasyona) karşı direncidir. Karışımdaki boşluk yüzdesi ve asfaltın viskozitesi yorulmaya karşı direnci üzerinde etkilidir.
- KAYMAYA KARŞI DİRENÇ: Asfalt kaplamanın, taşıtın, her hava koşulunda, kabul edilen bir mesafede durabilmesi için, yeterli sürtünmeye sahip olmasıdır. Bu nedenle yüksek kayma direnci, sert ve pürüzlü agrega kullanılarak ve karışım gradasyonunda orta malzeme miktarını artırarak sağlanabilmektedir. Bitüm yüzdesi fazla ve yoğun gradasyonlu karışımlarda kayma direnci daha düşüktür. Aşağıdaki tabloda, düşük kayma direncini oluşturan sebepler ve bunun etkileri verilmiştir.
|DÜŞÜK KAYMA DİRENCİ
|Sebep
|Etki
|Fazla Bitüm %2si
|Kusma, düşük kayma direnci
|Agrega gradasyonun iyi olmaması
|Çok düzgün yüzeyli kaplama, suyun yüzeyden drene olmaması ve düşük kayma direnci
|Agrega cilalanma değerinin düşük olması
|Pürüzlülüğün azalması ve düşük kayma direnci
6- MARSHALL METODU İLE BİTÜMLÜ SICAK KARIŞIM DİZAYNI
Aynı şekilde agregaların kurutulması ve iyi bir karıştırma ve işlenebilirlik için ısıtılması, asfalt çimentosunun ise uygun bir akıcılığa gelmesi amacıyla ısıtılmasından sonra, agrega ve bitümün bir tesiste karıştırılması ile hazırlanan karışımlara bitümlü sıcak karışım (BSK) denilmektedir.
- Ancak asfalt kaplamaların karışım dizaynının amaçları aşağıdaki gibi özetlenebilir.
- -Sağlam (durabil) bir üstyapı elde etmek için gerekli bitüm miktarını belirlemek
- –Trafik yükleri altında deformasyon göstermeyecek yeterli dayanımı oluşturmak
- -Sonuç olarak özetlemek gerekirse sıkıştırılmış tabakada, trafik altında oluşabilecek çok az miktarda sıkışmaya; kusma, akma ve stabilite düşüklüğü olmadan sağlayacak, ancak tabakanın içinde rutubet ve fazla hava barındırmayacak ölçüde boşluğu sağlamak.
- -Segregasyona olmadan uygun serimi sağlayacak bir işlenebilirliğine sahip ekonomik bir karışım ve agrega gradasyonunun belirlenmesi.
Her şeyden önce Göçmen Asfalt Yol olarak sizlere daha iyi bir hizmet verebilmek için tıklayın