Seçime sayılı günler kala iktidarın yarattığı borç sarmalı, Hazine üzerindeki baskıyı artırıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın iç ve dış borç ödeme projeksiyonlarına göre 14 Mayıs sonrasında kurulacak yeni kabineyi 2023 Mayıs-Eylül döneminde 632 milyar TL (27.2 milyar dolar), toplamda ise 7.8 trilyon TL (209 milyar dolar) borç ödemesi bekliyor.
AKP iktidarının ekonomide yarattığı hasar, her geçen gün büyürken ülkenin borç stoku da katlanmaya devam ediyor. Hazine’nin borç stoku 4.2 trilyon TL’ye ulaşmış durumda. 3.6 trilyon TL’lik faiziyle birlikte toplam borç yükü 7.8 trilyon TL’ye (209 milyar dolara) ulaşıyor. AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılında Türkiye’nin borç stoku 243.1 milyar TL’ydi. Bu tutar AKP döneminde tam 17 katına çıkarak 3 trilyon 968 milyar TL büyüdü.
Borcun 2 trilyon 21 milyar TL’si iç borçlardan, 2 trilyon 190 milyar TL’lik kısmı ise dış borçlardan oluşuyor. İç borç stokunun faiz yükü 2.7 trilyon TL ile anaparanın yüzde 133’ü kadar bir büyüklük oluşturuyor. Dış borçların tamamı, iç borçların da yüzde 25.5’i döviz cinsinden borçlardan meydana geliyor. Borç stokunun yüzde 64.3’ü döviz cinsinden borçlardan oluşuyor.
Hazine’nin merkezi yönetim iç borç ödeme projeksiyonlarına göre, seçim sonrasında yeni kurulacak kabineyi ağır bir borç ödemesi bekliyor. Hedeflere göre, 2023 Mayıs-Eylül dönemi arasında iç borç ana para ve faiz ödemelerinin toplamı 466 milyar TL’yi (24 milyar dolar) buluyor. Buna ek olarak dış borç için de ana para ve faiz olmak üzere mayıs-eylül döneminde toplam 3.2 milyar dolar (61.6 milyar TL) ödeme yapılacak.
YURTTAŞ DA BORÇTA
Borcun büyüklüğünü ve ödeme zorluğunu değerlendiren ekonomistler, “İç borç para basılarak halledilir ancak bu da enflasyon riski doğurur. Dış borç ise dövize ihtiyacın bu kadar zor olduğu günlerde zor ödenir. Bu nedenle yeni gelen hükümet her ikisi için de yeniden yapılandırma yoluna gidecektir. Alacaklıların bu yapılandırmayı kabul edip etmemesi ise seçilecek hükümetin vereceği güvene bağlı” diyor.
Hazine’nin yanı sıra yurttaş da borca saplanmış durumda. CHP TBMM Grubu’nun haftalık ekonomi raporuna göre, yurttaşların bireysel kredi ve kredi kartı borçları, 24-31 Mart haftasında 44 milyar TL daha artarak 1 trilyon 896 milyar TL’ye çıktı. Yurttaşların banka borçlarında yılbaşından bu
yana ise 322 milyar TL’lik artış yaşandı. Bankalar tarafından önceki beş yıllık dönemde icraya verildikleri halde borçları devam edenlerin sayısı ise 3 milyon 865 bin 446 kişi olarak açıklandı. Buna göre 2 milyon 417 bin 202 kişi bankaların, 2 milyon 31 bin 56 kişi de varlık yönetim şirketlerinin takibinde bulunuyor.
YABANCI FİNANSTAN ÇEKİLİYOR
Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) Finansal Piyasa Özet Verileri’ni açıkladı. Buna göre yerli yatırımcıların finansal varlıkları, bu yılın ilk çeyreğinde 2022’nin sonuna göre yüzde 9 artarak 15.7 trilyon lirayı geçti. Yabancı yatırımcıların (yurtdışı yerleşikler) finansal varlıkları ise bu yılın ilk çeyreğinde 39 milyar lira (yüzde 2.9) geriledi.