Dijital detoks nedir?
Dijital detoks, bir kişinin akıllı telefon, televizyon, bilgisayar, tablet gibi teknolojik cihazları kullanmaktan kaçındığı bir süreyi ifade eder. Dijital cihazlardan ‘detoks yapmak’, genellikle gerçek hayattaki sosyal etkileşimlere dikkat dağıtmadan odaklanmanın bir yolu olarak görülür. Geçici de olsa, insanlar dijital cihazlardan vazgeçerek sürekli bağlantı içinde olmaktan kaynaklanan stresten kurtulabilirler.
Sizin için doğru olup olmadığına karar vermeden önce, dijital detoks yapmanın bazı potansiyel faydalarını ve yöntemlerini gözden geçirelim.
Dijital detoksun nedenleri?
Pek çok insan için dijital dünyaya bağlı olmak ve bu dünyaya dalmak, günlük yaşamın sadece parçalarından biridir. Nielsen Company’nin araştırmasına göre, ortalama bir ABD’li yetişkin her gün yaklaşık 11 saatini medya dinleyerek, izleyerek, okuyarak veya medyayla etkileşim kurarak geçiriyor.
Cep telefonunuzdan ve diğer cihazlardan kısa bir süreliğine vazgeçmek istemenizin birçok nedeni olabilir. Telefonunuz ve diğer cihazlar araya girmeden kendinize zaman ayırmak isteyebilirsiniz. Diğer durumlarda, cihaz kullanımınızın aşırı hale geldiğini ve hayatınıza çok fazla stres kattığını hissedebilirsiniz.
Bazı durumlarda, cihazlarınıza bağımlı olduğunuzu bile hissedebilirsiniz. Teknoloji bağımlılığı, resmi olarak bir hastalık kabul edilmese de, birçok uzman, aşırı teknoloji ve cihaz kullanımının fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlara yol açabilecek çok gerçek bir davranışsal bağımlılığı temsil ettiğine inanmaktadır.
Common Sense Media kuruluşu tarafından yürütülen bir ankette, gençlerin yüzde 50’si mobil cihazlarına bağımlı olduklarını hissettiklerini belirtti. Ankete katılan gençlerin yüzde 78’i dijital cihazlarını saat başı kontrol ettiklerini söyledi.
Araştırmalar neleri gösteriyor?
İnsanlar genellikle teknoloji cihazları olmadan bir hayat hayal edemeyeceklerini hissetse de araştırmalar ve anketler teknoloji kullanımının da strese katkıda bulunabileceği kanısına vardı.
Amerikan Psikoloji Dernekleri’nin yıllık Amerika’da Stres anketinde, ülkedeki yetişkinlerin 5’te 1’i (yaklaşık yüzde 18), teknoloji kullanımını yaşamlarında önemli bir stres kaynağı olarak belirtmişler. Birçoğu için bu teknolojik stresin çoğunluğunu oluşturan şey her zaman var olan dijital bağlantı ve e-postaları, metinleri ve sosyal medyayı sürekli kontrol etmeye devam etme ihtiyacı.
İsveç’teki araştırmacılar tarafından yürütülen bir araştırma, genç yetişkinler arasında ağır teknoloji kullanımının uyku sorunları, depresif belirtiler ve artan stres seviyeleriyle bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
Dijital cihazlar uykuyu bozabilir
Kanıtlar ayrıca, özellikle yatmadan önce yoğun cihaz kullanımının uyku kalitesini ve miktarını etkileyebileceğini göstermekte. Bir çalışma, yatmadan önce dijital cihazları kullanan çocukların önemli ölçüde daha kötü ve daha az uyuduklarını tespit etti. Çalışma ayrıca gece teknoloji kullanımı ile artan vücut kitle indeksi arasında bir bağlantı buldu.
Araştırmacılar ayrıca yatarken sosyal medyada zaman geçirmenin uyku ve ruh hali üzerinde olumsuz etkileri olduğunu belirledi. Çalışma, katılımcıların yüzde 70’inin sosyal medyayı yataktayken telefonlarından kontrol ettiğini, yüzde 15’inin ise yatakta bir saat veya daha uzun süre sosyal medyada zaman geçirdiğini öne sürdü. Sonuçlar, gece yataktayken sosyal medya kullanmanın kaygı, uykusuzluk ve daha kısa uyku süresi olasılığını artırdığını ortaya çıkardı.
Akıl sağlığı sorunlarıyla bağlantılı
Bir araştırmaya göre, günlük yoğun teknoloji kullanımının ergenler arasında zihinsel sağlık sorunları riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu öne sürdü. Dijital teknolojileri kullanmak için daha fazla zaman harcanması, DEHB semptomlarının artması ve davranış bozukluğunun yanı sıra daha kötü öz düzenleme ile bağlantılıydı.
Pennsylvania Üniversitesi’nden araştırmacılar yakın zamanda Facebook, Snapchat ve Instagram gibi sosyal medya mecralarının kullanımını azaltan refah ile ilişkilendiren ilk deneysel araştırmayı yayınladılar. Sonuçlar, sosyal medya kullanımının sınırlandırılmasının depresyon ve yalnızlık belirtilerini azalttığını ortaya koydu.
Sabit bağlantı iş-yaşam dengesini etkiler
Bu her zaman bir şeylere bağlı olma hissi, ev hayatınız ve iş hayatınız arasında sınırlar çizmeyi zorlaştırabilir. Evde ve hatta tatildeyken bile e-postanızı kontrol etme, bir meslektaşınızdan gelen bir metne yanıt verme veya sosyal medya hesaplarınızı kontrol etmenin cazibesine direnmek zor olabilir tabii.
‘Applied Research in Quality of Life’ dergisinde yayınlanan bir çalışmada araştırmacılar, teknoloji kullanımının bireyin iş-yaşam dengesini belirlemede bir rol oynadığı kanısına açıklık getirdi. Çalışma, internet ve mobil teknolojilerin kullanımının genel iş tatminini, iş stresini ve fazla çalışma duygularını etkilediğini ileri sürdü.
Dijital detoks yapmak, daha sağlıklı, daha az stresli bir iş-yaşam dengesi kurmanıza yardımcı olabilir.
Sosyal karşılaştırma memnuniyeti zorlaştırıyor
Sosyal medyada vakit geçiriyorsanız muhtemelen kendinizi hayatınızı, arkadaşlarınızın, ailenizin, hiç tanımadığınız yabancılar ve ünlülerle karşılaştırırken bulmuşsunuzdur. Instagram veya Facebook gönderilerinde gördüğünüz küçük, küratörlü bakışa dayalı olarak, kendinizi diğer herkesin daha dolu, daha zengin veya daha heyecan verici bir hayat sürdüğünü düşünürken bulabilirsiniz.
Söylediği gibi, karşılaştırma gerçekten neşe hırsızı olabilir. Sosyal bağlantılarınızdan detoks yapmak, kendinizi başkalarıyla karşılaştırmadan kendi hayatınızda neyin önemli olduğuna odaklanmanın iyi bir yolu olabilir.
Kendinizi eksik hissetmenize neden olabilir
FOMO olarak bilinen bir şeyleri kaçırma korkusu, herkesin yaşadığı deneyimleri kaçırma, yaşayamama korkusudur. Sürekli bağlantı içinde olmak bu korkuyu besleyebilir. Bir başkasının hayatı hakkında derlenmiş bir görseli veya gönderiyi her gördüğünüzde, hayatınızın onlarınkinden daha az heyecan verici olduğu hissine kapılabilirsiniz. Geride bırakılacağınızdan korktuğunuz için kendinizi sosyal olaylara aşırı bağlı bulabilirsiniz.
FOMO ayrıca önemli bir metni, DM’yi veya gönderiyi kaçıracağınız korkusuyla cihazınızı sürekli kontrol etmenizi sağlayabilir.
Dijital detoks yapmak, sınırları belirlemenin ve kaçırma korkunuzu azaltmanın bir yoludur. Anahtar, bunu dijital dünyanızda olup bitenlerden kopuk hissetmenize neden olmayacak şekilde yapmaktır.