İmanın çeşitleri, dereceleri olduğu gibi mertebeleri de vardır. Allaha(cc) inanmak başka, Onu bilmek tanımak başkadır. Kısaca Marifetullah, Allahın isim ve sıfatlarının tecellilerini kamil manada bilmek ve anlamaktır. İmandan sonra Marifetullaha ulaşan bir insan Muhabbetullah ufkuna yürür. Allah’ı sever ve onun sevdiği her şeyi sever. Bu hale eren kişide ruhi bir zevk oluşur ki bu adeta aşık ile maşukun buluşması gibidir.
Marifetullah; okumak, ibadet yapmak, zikir ve tefekkür etmek gibi yollarla elde edilir. Ayet-ül Kübra Risalesi kalbi, fikri ve ruhi seyahate çıkan bir yolcuyu anlatır. Bu yolcu her bir eserde Allahın isim ve sıfatlarının kamil manada tecellilerini müşahede eder. Elde ettiği bu marifetten oluşan zevk, şevk ve muhabbetle bütün kainatta seyahat eder.
Kurana baktığımızda Allahın(cc) bize kendini bazen ayetlerin başında bazen de sonunda isim ve sıfatlarıyla anlattığını görüyoruz. Mesela Fatiha suresinde Rab, Rahman ve Rahim isimleri zikrediliyor. Kuranda okuduğumuz bu isim ve sıfatların tecellilerini kainat kitabında görebiliyor ve Onun hakkında marifetimizi arttırıyoruz. Örnek olarak Kuddüs ismiyle Marifetullaha bir pencere açmaya çalışalım.
Allahın Kuddüs ismi eserlerinde mükemmel bir temizlik, kusursuzluk ve intizamla tecelli eder. Başımızı kaldırıp sema ya baktığımızda atmosferin zararlı ışıkları ve meteorları yok etmesinden, yağmurun havayı temizleyip güneşin ışıklarıyla aydınlatmasından, pırıl pırıl ve tertemiz bir gökyüzü oluşur. Bulutlar fıskiyesiyle banyosunu yapan arzdan mis gibi bir toprak kokusu yayılır ve renga renk gökkuşağıyla aslını göremeyenleri kendine aşık eder.
Karalarda ve denizlerde bitkilerin tohumlarının, hayvanların yavrularının ve yumurtalarının tamamı yaşadığını düşündüğümüzde karalarda ve denizlerde hayat imkanı kalmayacaktı. Birçoğu ölümle ve başka varlıklara rızık olmakla temizleniyor. Yaşayan varlıkların cesetleri de çevreye zarar vermeden kolayca kaldırılıyor. Her hangi bir koku ve iz bırakmadan temizleniyor. “beşerin pis eli kirletmezse tertemiz duruyor”
Sirilanka’ya gittiğim bir gezide fillerin yaşadığı bir bölgeyi ziyaret ettik. O koca varlıkların ağaçları hortumlarıyla nasıl kırdığını ve sonra yediğini, insanların dışkılarından nasıl kağıt yaptıklarını gördük. En ilgi çeken tarafı ise derede hortumlarını bir fıskiye yaparak sevinçle, güreşerek banyo yapmalarıydı. Temizliklerine çok dikkat ediyor ve adeta ya Kuddüs zikri çekiyorlar veya Kuddüs emrinden oluşan temizlik vazifelerini yerine getiriyorlardı.
Aslında çok uzağa gitmeye de gerekte yok, kendimize baktığımızda; terlemeyle, tuvaletle vücudumuz temizlik yaptığı gibi, alyuvarlar nefesle kanımızı kirli havadan, akyuvarlarda vücudumuza giren mikroplardan temizliyorlar. Akyuvarlar vücuda giren bir mikrobun etrafını sarar ve yok ederler. Bu yuvarlaklara bu görevi veren kimdir? Bu temizlik işini ve mikropları onlara öğreten kimdir?
Sinekler adeta yeryüzü temizlikçileridirler. Bir yerde pislik varsa orada çoğalır ve temizlik yaparlar. Ayrıca kendileri de temizliğe çok dikkat ederler. Devamlı bir şekilde ellerini birbirine sürtüp kanatlarını sıvazlarlar. Bununla hem temizlik yapar hem de insanoğluna kalk abdest al ve sende maddi ve manevi kirlerden kurtul mesajı verirler.
İlmihal kitaplarında temizliğin suyla, toprakla, silerek ve yakarak yapıldığı anlatır. Bunlar maddi pislikleri temizlemek içindir. İnsanlar için bir de manevi kirler vardır. Bu manevi kirler, tövbe sabunu ve ibadet suyu ile temizlenmemiş ise Kuddüs ismi ahrette cehennem ateşi ile tecelli edecek ve temizlik yapacaktır. Allah böyle temizlikten bizleri muhafaza etsin.
Her tarafta Allahın Kuddüs isminin tecellisini gören bir insan iradi olarak kendi iç dünyasını ve dış dünyasını temiz tutarak Kuddüs isminin tecellisine mazhar olur. Böylece Marifetullaha bir adım atar. Diğer isim ve sıfatlara da ayine olma yolunda ilerleyerek kamil insan olma imkanı elde ederr. Sözün en güzeli kuranda ifade edilmiş, “Allah (maddi ve manevi) temizliğe çok dikkat edenlerle çok tövbe edenleri sever”