Tüm canlılarda olduğu gibi insanlar da günlük aktivitelerini yerine getirmek için enerjiye ihtiyaç duymaktadırlar. Tıp literatüründe buna bazal metabolizma denilmektedir.
Uzmanlar metabolizma konusunun kilo alıp vermede dikkatli bir şekilde araştırılması gerektiğini savunmaktadır. Kışın yavaşlayan metabolizmayı hızlandırmak için yaşam tarzında bazı küçük değişikliklerin yapılmasının yeterli olduğu uzmanlar tarafından belirtilmektedir.
Günlük aktivitelerin dışında yaşamsal faaliyetlerin gerçekleşebilmesine yardımcı olan bu enerji tüm organlar için gerekmektedir. 12 saat aç kaldıktan sonra insanların hiçbir kas hareketi yapmadan hareketsiz haldeyken iç organlarının harcadığı enerji miktarına bazal metabolizma hızı denmektedir. Bu hız yaşa, cinsiyete, boya ve kiloya bağlı olarak kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Yapılan araştırmaların sonuçlarına göre gençlerin bazal metabolizma hızı hesaplama sonuçları yaşlılarınkinden daha hızlı olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca erkeklerin ise kadınlardan daha hızlı olduğu sonucuna varılmaktadır. Hamilelik ile ergenlik dönemlerinde metabolizma hızı artmaktadır.
Bazal metabolizma hızı (BMH)ideal bir şekilde kilo kaybının gerçekleşmesine olanak sağlamaktadır. Bazal metabolizma hızının düşük olması besinlerden alınan enerjinin kullanımının yavaşlamasına ve az kullanılan enerjiden dolayı artan enerji miktarının yağa dönüşmesine neden olmaktadır. Bazal metabolizma hesaplama ile “Su içsem yarıyor.” diyen insanların metabolizmalarının yavaş çalıştığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle metabolizmanın çalıştırılması hızlandırılmalıdır.
Birçok sağlık kuruluşunda BMH hesaplanma yapılmaktadır. Herhangi bir sorunla karşılaşmamak için doğru bir merkez seçmek önemlidir. Ayrıca basit formüllerle de metabolizma hızı hesaplanabilmektedir.
Erkekler için bazal metabolizma hızı (BMH):
66 + (13.75 x kilogram olarak ağırlık) + (5 x santimetre olarak boy) – (6.8 x yaş)
Kadınlar için bazal metabolizma hızı (BMH):
655 + (9.6 x kilogram olarak ağırlık) + (1.7 x santimetre olarak boy) – (4.7 x yaş)
Metabolizma hızı hesaplama sonucunda metabolizma hızı yavaş ise vakit kaybetmeden uzman eşliğinde gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu sonuçlara göre kişiye uygun bir beslenme programı uygulanmaktadır.
Metabolizma hızının arttırılması için şunlar önerilmektedir:
- Lifli gıdaların tüketilmesine özen gösterilmelidir.
- Bol bol su içilmelidir.
- Sabah kalkar kalkmaz bir bardak su içip yarım saat içerisinde de kahvaltı yapılmalıdır.
- Kahve tüketilmelidir.
- Hamur işlerinden uzak durulmalıdır.
- Protein ağırlıklı beslenilmelidir.
- Yürüyüşler yapılmalıdır.
- Zencefil, tarçın gibi baharatlar tüketilmelidir.
Aşağıdaki bazal metabolizma hızı hesaplama aracı kullanarak metabolizma hızınızı kolaylıkla hesaplayabilirsiniz.