Pisagor kimdir, hayatı. Pisagor’un çalışmaları. Pisagor teoremi. Pisagor ile ilgili bilgi, hakkında bilgi.
Samos’lu Pisagor’un, İsa’dan önce 596 yıllarında doğduğu tahmin ediliyor. Doğumu gibi ölüm tarihi de kesin değildir. Hayatı hakkında çok az bilgiler vardır. Bu bilgilerin birçoğu da kulaktan kulağa söylentiler biçiminde gelmiştir. Yunan filozofu ve matematikçisidir. Ülkesinde hüküm süren politik baskılardan kaçarak, İtalya’nın güneyindeki Kroton şehrine gelmiş ve ünlü okulunu burada açarak şöhrete kavuşmuştur.
Söylentilere göre, Pisagor’un matematik, fizik, astronomi, felsefe ve müzikte getirmek istediği yenilik, buluşlar ve ışıkları hazmedemeyen bir takım siyaset ve din yobazları halkı Pisagor’a karşı ayaklandırarak okulunu ateşe vermişler, Pisagor ve öğrencileri bu okulun içinde alevler arasında İ.Ö.500 yıllarında ölmüşlerdir. Pisagor’un ve öğrencilerinin yaptıklarının birçoğu bu alevler arasında yok olup gitmiştir.
Geometride, aksiyomlar ve postülatlar her şeyden önce gelmelidir. Sonuçlar bu aksiyom ve postülatlardan yararlanılarak elde edilmelidir düşüncesini ilk bulan ve ilk uygulayan matematikçi Pisagor’dur. Matematiğe aksiyomatik düşünceyi ve ispat fikrini getiren yine Pisagor’dur. Çarpma cetvelinin bulunuşu ve geometriye uygulanması, yine Pisagor tarafından yapılmıştır. Yaşayış ve inanışı, ilimle açıklama ve yorumlamayı o getirmiştir. Gerçel eksenin sayı sisteminde kullanılmasını düşünmüştür.
Pisagor Teoremi
Pisagor’un adını 2.600 yıldır andıran, onu ünlü yapan ve insanlığın varolduğu sürece de sonsuza kadar da andıracak meşhur teoremi şudur: Bir dik üçgende, dik kenarlar üzerine kurulan karelerin alanlarının toplamı, hipotenüs üzerine kurulan karenin alanına eşittir. Pisagor teoremi, rasyonel sayılarla ölçülemeyen uzunluğun da varolduğunu gösterir.
-
“Evrenin hakimi sayıdır. Sayılar evreni yönetiyor.” Sözleri de Pisagor’a aittir.
Pisagor’un mistik tarafları çoktur. Evren hakkında bugünkü gerçeklere uymayan düşünceler de ileri sürmüştür. Bunları bir tarafa bırakırsak, yine yaşadığı çağa göre matematikçi yönü çok ağır basar. Pisagor, Mısır’da ve Babil’de çok gezdi. Rahiplerden ilim öğrendi. Yaşadığı çağ ve aldığı rahip eğitimini göz önüne alınırsa, bunda yadırganacak pek bir şey yoktur. Matematiğe ispat fikrini getiren Pisagor için, sosyal ve şahsi yaşantısı bu kadar eleştiriye değmez.
Pisagor’dan önce, geometride, şekillerin aralarındaki bağlılıklar gösterilmeksizin elde edilenler, görenek ve tecrübeye dayanan bir takım kurallardı. Bu nedenle, daha önce gelen bir yetkili ne demişse o sürüp gidiyordu. Pisagor’un matematiğe ispat fikrini sokması bu yüzden çok önemlidir.
Eşek Davası Nedir?
Eski Yunan bilginlerinden Pisagor’un kendi adı ile anılan tanınmış önermesi (teoremi) bazen bu adla anılır. «Eşek Dâvası» sözü Fransızca bir deyimden gelir. Eşek ahmaklığı ile tanındığı için, Fransızlar ancak cahil ve ahmak insanlar için bir engel teşkil eden, akıllı insanların ise kolaylıkla alt edebileceği engellere «Pont aux ânes» (Eşek köprüsü) derler. Pythagoras’ın (Pisagor) önermesi de geometrinin «eşek engeli» kabul edildiği için bu adla anılır.
Eşek dâvası, asıl adı ile Pisagor önermesi, şudur: «Bir dik üçgende, hipotenüsün (dik açının karşısında bulunan kenarın) karesi, dik kenarların karelerinin toplamına eşittir.“
Kaynak 2
Pisagor (Pythagoras); (M. Ö. 588-500)
Eski Yunanistan’ın ünlü bir filozofu ve matematik bilginidir. Bir filozof olarak insan ruhunun ölmezliğine, vücut göçtükten sonra ruhun başka bir vücutta yeniden ortaya çıktığına inanmıştır. İnsanlarla hayvanların arasında yakın bir bağ bulunduğunu, insanlar öldükten sonra bir hayvan biçiminde yeniden dünyaya geldiğini ileri sürer. Pisagor’a göre, bu âkıbetten kurtulmak için insanların çok basit, namuslu yaşamaları gerekir.
Pisagor’un hayatı hakkında pek az bir bilgi edinilebilmiştir. Ancak, Samos (Sisam) Adası’nda doğduğu, M. Ö. 529 yılı sıralarında İtalya’da, Crotona’da yerleştiği, bu şehrin aristokratlarından meydana gelen bir okul kurduğu sanılmaktadır. Bu okulda Pisagor felsefesini öğretmiş, yaymıştır. Hattâ, Copernicus’un, dünyanın yuvarlak olduğunu, bir ateş kümesi çevresinde sürekli olarak döndüğünü ileri süren görüşünün de bu mektepteki felsefi tartışmaların sonucunda ortaya çıkmış olduğu kabul edilir.
Pisagor’un okulu, halk arasında şüphe ve hoşnutsuzlukla karşılanmıştı. Okul aristokratlardan meydana geldiği için halk buraya gelip giden insanlara diş biliyordu. En sonunda M. Ö. 500’de Pisagor’un topluluğu dağıtıldı. Pisagor’un da bu sırada öldürüldüğü sanılıyor.
Pisagor’un geometride en başta gelen buluşu “Pisagor Dâvası” diye bilinen teoremdir. Bu teoreme göre “dik açılı bir üçgenin hipotenüsünün karesi öteki iki kenarın karelerinin toplamına eşittir.” Çarpım tablosunu da Pisagor’un bulduğu söylenir.