Asit yağmuru veya asit birikimi, Çevre Koruma Ajansı’na (EPA) göre sülfürik asit veya nitrik asit gibi asidik bileşenler içeren herhangi bir yağış formunu içeren geniş bir terimdir.
Yağış mutlaka ıslak veya sıvı değildir; toz, gazlar, yağmur, kar, sis ve dolu şeklinde olabilir. Su içeren asit yağmuru tipine ıslak çökelme denmektedir. Toz veya gazlarla oluşan asit yağmuru kuru depozisyon olarak adlandırılır.
Asit Yağmurunun Nedenleri
Asit yağmuru terimi, İskoç kimyacı Robert Angus Smith tarafından 1852 yılında, ona “asit yağmurunun babası” adını veren Royal Society of Chemistry’e göre yapıldı. Smith, İngiltere ve İskoçya’daki endüstriyel şehirlerin yakınındaki yağmur suyu kimyasını incelerken bu terimi keşfetti. 1872’de elde ettiği bulguları kitaplaştırdı.
1950’lerde Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bilim adamları fenomeni incelemeye başladılar. 1960’larda ve 1970’lerin başında, asit yağmuru Batı Avrupa ve Doğu Kuzey Amerika’yı etkileyen bölgesel bir çevre sorunu olarak kabul edildi.
İnsan yapımı kirleticiler hali hazırda asidik çökeltileri etkilemekle birlikte, doğal afetler de asit yağmurları için bir faktör olabilir. Örneğin, volkanlar kirleticileri havaya üfleyerek asit yağmurlarına neden olabilirler. Bu kirleticiler dünyanın her tarafına jet akıntılar yardımıyla taşınır ve yanardağdan uzak asit yağmuruna dönüşebilir.
Bir asteroid 65,5 milyon yıl önce dinozorları dünyadan sildikten sonra kükürt trioksit havaya püskürdü. Havaya çarpan kükürt trioksit, sağnak yağmur şeklinde yağan sülfürik aside dönüştü.
EPA’ya göre; kükürt dioksit (SO 2 ), fosil yakıtlı enerji santralleri, araç ve petrol rafinerileri ile havaya bırakılan azot oksitler (NOx) günümüzde asit yağmurunun en büyük nedenidir. Atmosferde bulunan sülfür dioksit ve dördüncüsü azot oksitin üçte ikisi elektrik jeneratörlerinden gelmektedir.Kükürt dioksit ve azot oksitlerin su, oksijen ve havada bulunan diğer kimyasallarla karışması durumunda kimyasal bir reaksiyon meydana gelir. Daha sonra çökeltme ile karışan ve yere düşen sülfürik ve nitrik asitler haline gelirler.
Asit Yağmurunun Etkileri
Asit yağmuru neredeyse her şeyi etkilemektedir. Bitkiler, toprak, ağaçlar, binalar ve hatta heykeller yağışla dönüşebilir. Asit yağmuru ağaçlarda çok zor bulunmuştur. Yapraklardaki koruyucu filmi yıkayarak onları zayıflatır ve büyümeyi hızlandırır. 2005 yılında Çevre Bilimi ve Teknolojisi dergisinin çevrimiçi versiyonunda yayınlanan bir makale, asit yağmurunun ağaç büyümesini sağladığının kanıtları gösterildi.
Asit yağmuru, toprak ve su kütlelerinin oluşumunu da değiştirebilir ve onları yerel hayvanlar ve bitkiler için yaşanmaz hale getirebilir. Örneğin, sağlıklı göller 6,5 veya daha yüksek bir pH’a sahiptir. Asit yağmuru asit seviyesini yükselttikçe, balıklar ölürler. Çoğu balık türü, suyun pH’ı 5’in altına düştüğünde hayatta kalabilir. Ulusal Atmosferik Biriktirme Programına göre, pH 4’e ulaştığında göl ölü olarak kabul edilir. Asit yağmuru aynı zamanda kireçtaşı, mermer yapılar ve mezar taşlarını da bozar.
Asit Yağmurunun Oluşmaması İçin Çözümler
İnsan yapımı asit yağmuru durdurmaya yönelik çeşitli çözümler bulunmaktadır. EPA’ya göre, araçlardan ve binalardan gelen emisyonların düzenlenmesi önemli bir adımdır. Bu, fosil yakıtların kullanımını kısıtlayarak güneş ve rüzgar enerjisi gibi daha sürdürülebilir enerji kaynaklarına odaklanarak yapılabilir.
Ayrıca, her kişi araç kullanımını azaltarak bu konuda kendi katkısını sunabilir. EPA’ya göre, toplu taşımayı kullanmak, yürüyüş yapmak, bisiklete binmek veya araba kullanmak asit yağmurlarına engellemek için iyi bir başlangıç. İnsanlar ayrıca fosil yakıtlarla geniş çapta üretilen elektrik kullanımını azaltabilir veya güneş enerjisi kullanımı planına geçebilirler. Birçok elektrik şirketi müşterilerine kurulum gerektirmeyen ve düşük maliyetli güneş paketleri sunmaktadır.
Kaynak: https://www.livescience.com/63065-acid-rain.html
Kuruyan Aral Gölü’nü Ormana Dönüştürme Projesi
Aral gölü bir dönem dünyanın dördüncü büyük gölüydü o kadar büyüktü ki aral denizi diye de anılıyordu. Şimdiler de ise Aral gölünün kuruması nedeniyle Orta Asya için bir çevre felaketine dönüşmüş durumda. Kuruyan Aral gölüne çöken kimyasal maddeler çevre insanına ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Özbek Hükümetinin kuruyan göl yatağına milyonlarca ağaç dikme projesi ise bu soruna çözüm olabilir mi?
Aral gölünün kurumaya başlaması 1960’lı yıllara dayanmaktadır. Dönemin Sovyet hükümeti gölü besleyen iki nehrin suyunu tarım alanlarının sulaması ve pamukçuluğun gelişmesi için yönünü değiştiriyor. Sovyet hükümetinin pamuk üretimi artışındaki memnuniyeti nedeniyle gölün kuruyor olması noktasındaki tüm uyarıları dikkate almadılar.
Aral gölünde sular çekildikçe gölün tuzluluk oranı da haliyle artmaya başlıyor. Bu durum çevre ekosistemine verdiği zararlar dışında balıkçılık ile geçinen yerel halk içinde büyük bir felaket ile sonuçlandı. 1980’li yıllara gelindiğinde bölgeye has hastalıklar baş göstermeye başladı. Tüberküloz, böbrek sorunları , ishal vakıaları ve tüberküloz halk sağlığını ciddi anlamda tehdit ediyordu. Kremlinli yetkililer Kazakistan ve Özbekistan’ da hedefledikleri pamuk tarımında başarılı mesafeler kat ettiyse de yanlış ve orantısız kullanılan tarım ve haşere ilaçları, Gölü besleyen nehir yataklarına karışması nedeniyle gölde yaşayan canlıları zehirleyeceği ve ekosisteme zarar vereceğini hesaplamadılar veya görmezden geldiler…
Bir başka araştırmaya göre 1981 – 1991 yılları arasında akciger kanserleri görülme sıklığı 2 misline çıkmıştır. 1990 yılının sonlarına gelindiğinde ise çocuk ölümleri binde 60-110 aralıklarına çıktı. Aynı yıllarda ise bu oran Rusya’da binde 28, Özbekistan’da ise binde 48 idi. Yaşanan sorunları herkes bilmesine rağmen yetkililer ancak Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra kabul etmiştir.Bu süreçten sonra bir takım tedbirler alınmaya başlanmıştır.
Günümüze geldiğimizde ise Aral gölü kurudukça nehirler ile taşınan zehirli kimyasallar ve tarım ilaçları kuruyan göl yatakların da sağlık sorunları yaratmaya devam ediyor. Kuruyan göl havzası üzerinden kalkan tozlar çevre bölgelerde yaşayan halk tarafından solumaya devam ediyor. Özbek hükümeti bu durumun önüne kuruyan gölü ormanlaştırma projesi ile önüne geçmeyi hedeflemektedir. Ormanlaştırma kapsamında Saksaul tohumları ekilmeye başlandı. Bu sayede çevreye karışan zehirli tozların önüne geçmesi hedeflenmektedir. Proje başlandıktan itibaren yaklaşık yarım milyon hektarlık bir araziye saksual dikimi yapılmış. Ancak daha ağaçlandırılması gereken 3 milyon hektara yakın bir alan daha bulunmaktadır. Projenin bu hızda devam etmesi nedeniyle ancak 150 yıl içinde bu bölge tamamen ağaçlandırılmış olması ön görülmektedir…
Pamuk tarımının balıkçılığa tercih edilmesinin sonucu yaşanan bu çevre felaketinin sonuçlarını yüz yıllar içinde ancak yeterli kaynak sağlanabilir ise onarabileceğiz.Bu duruma rağmen yapılan çalışmalar nedeniyle çevre halkının bir nebzede olsa yaşam kalitelerinin artacağına dair umutları devam etmekte.
Aşırı Sıcakta Ağaçların Hayatta Kalabilmek İçin Terlediği Tespit Edildi
Avusturalya’daki bir grup bilim insanı aşırı sıcaklara ağaçların nasıl tepki vereceğine dair bir dizi çalışma yürüttü. Ülkede bulunan ağaçları tam 1 yıl süresince gözlemleyen bilim insanları, ağaçların aşırı sıcaklarda hayatta kalabilmek için terlediğini buldu. Western Sydney Üniversitesi’nden ve Hawkesbury Enstitüsü’nden bilim insanlarının yaptıkları çalışma oldukça dikkat çekici. Ağaçların şimdiye kadar fotosentez ve transpirasyon işlemini (su salma işlemi) bir arada yaptığı ve birisi olmadan diğerinin olamayacağı düşünülüyordu. Global Change Biology dergisinde yayınlanan yeni çalışmada, aşırı sıcaklık dalgaları sırasında ağaçların yaprakları üzerinden terlemeye devam ettiklerini ancak karbon alımını geçici olarak durdukları açıklandı. “Terleme” eylemi ağaçları serin tutmaya yardımcı olmaktadır. Ancak karbon alımının aşırı sıcaklarda durdurulması dünyanın küresel ısınması çerçevesinde oluşacak tesirlere dair kaygıları arttırdı. Eğer mevcut bulgular doğruysa bu sıcakların olduğu bölgelerde sıkıntıların artacağını gösteriyor. Araştırmacılar ısının dalgalanan geniş bir yüzey alanına yayılması halinde o bölgede var olan ormanların ve ağaçların daha az karbon emeceğini söylüyor. Bu bulgular bilim insanlarının aklına ağaçların karbon emmeyi tamamıyla bırakıp bırakmayacağı sorusunu getiriyor. Araştırma için bilim insanları bir düzine ağaç dikti ve bu ağaçlar üstünde tüm değişkenleri rahatlıkla test edebildi. Araştırmacılar ağaçların ortalama sıcaklığın 3 santigrat derece yükseldiği yerlerde büyüyebilmek için ortam oluşturduğunu simüle etti. İklim değişikliği engellenemezse gelecekte sıcaklıkların ne gibi tesirler oluşturacağı modellendi. Bu sebeple birkaç ısı dalgası simüle edildi. Ağaçların çeşitli şekillerde strese tepki verdiği biliniyor ve “terleme” bunlara sadece bir örnek olabilir. Genellikle ağaçlardaki stresler insan faaliyetinden geliyor. Çim biçme makineleri sonucu yaralanma, trafik benzeri durumlar ağaçların strese girmesine ve büyümelerine yavaşlatmalarına sebep olabiliyor. Ağaçların aşırı sıcaklara verecekleri tepkiler ve bu tepkiler ışığında genetik mühendislik kullanarak ağaçların yaşatılabilmesinin mümkün olup olmayacağına dair çalışmalar ekip tarafından sürdürülecek.
Kaynak: https://futurism.com/extreme-heat-trees-stop-sucking-carbon-from-air/
Amerika’daki Yellowstone Volkanı Bugün Patlasa Dünyaya Ne Olur?
Yellowstone esasında dev bir kapakla kapatılmış kazan gibidir. Çapı o kadar büyüktür ki sadece yeryüzünün alçak seviye yörüngesinden görülebilir. Krateri 72 kilometre çapa sahiptir ve altta yatan su tesisatı on binlerce kübik kilometre magmatik malzeme içerir.En son tahminlere göre, Niagara Şelaleleri’nin her iki tarafında bulunan sığ derinlikteki rezervuarların suyla dolması birkaç yüzyıl sürecektir. Bunun gibi korkunç büyüklükteki bir volkanın patlaması halinde neler olur? Kim yaşar, kim ölür ve Amerika Birleşik Devletlerine ne olur? Dünya üzerinde yaşayan en saygın volkanologlardan birisi bu konu hakkında çeşitli açıklamalarda bulundu.
Yellowstone Volkan Gözlemevi’nden Dr. Michael Poland, Yellowstone’nun iki aşamalı magma odasının şu anda uyku halinde olduğunu söyledi. Volkanın bir patlama yaşayabilmesi için şu anda yeterli enerjiye sahip olmadığını vurgulayan Poland, volkanın magma bedeninin çoğunun kısmen katılaştığını da vurguladı. Büyük bir püskürmenin meydana gelmesi için çok fazla magmaya ihtiyaç olduğunu söyleyen Poland, “Bölgenin büyük bir kısmı boyunca yaygın lav akıntıları veya hidrotermal patlamalar yaşanıyordu. Bu da gelecekte herhangi bir püskürme olması halinde bu durumun çoğalmasına sebep olacaktır. Her ne kadar bunlar sorun yaratsa da bu patlama kesinlikle bir kıyamet olmayacak. Bu tip püskürme türleri oldukça nadir olarak yaşanıyor” açıklamasında bulundu.
Bir süpervizik paroksizma şansı şu anda 730.000’de bir civarındadır ve bu da olası bir asteroid felaketinin etkisinden daha az olasıdır. Bununla birlikte, aniden yeni bir magma enjeksiyonu ya da onu kaplayan jeolojik tabakaların ani bir zayıflaması, ani bir çökme olayını tetiklemek için yeterli olabilir ve tüm sistem, atmosfer yüzeylerine şiddetli bir şekilde sızabilir.
Sonra ne olacağı biraz spekülatif, ama Yellowstone’un korkutucu geçmişi bize ipucu veriyor. Burada en kötü senaryoyu düşünürsek, magmatik göbeğin devasa bir süperkonik patlamada boşaldığı varsayılmalıdır. Bu, Yellowstone’da 660.000-800.000 yıllık bir döngüde üç kez olmuştur: 2.1 milyon yıl önce, 1.3 milyon yıl önce ve 640.000 yıl önce.En büyük patlama ilk olanıdır. Bu patlama 1980’de St. Helen dağında meydana gelen patlamanın yaklaşık olarak 2500 katı volkanik malzeme ortaya çıkardı. En son patlamada bile volkan yaklaşık olarak ABD’nin %60’lık bölümü kadar bir alanı kül tabakası altında bıraktı. Yellowstone’un birgün tekrar patlayacağına kesin gözüyle bakılıyor. Ancak volkan patlarsa ABD’ye ve daha önemlisi dünyaya ne olacak?Volkanın patlamasına yakın Yellowstone Ulusal Parkı etrafındaki zemin biraz yükselecek. Gayzerler ve jeotermal havuzları içeren hidrotermal sistem, hızlı bir şekilde kaynama noktasındaki sıcaklıklara ulaşacak ve muhtemelen aşırı derecede asidik hale gelecektir. Magma, kabuktan hızla yükselen merkezi bir noktaya doğru ilerlerken, artarda depremler meydana gelecek. Daha sonra çatı kayası çökecek ve patlama başlayacak.
Geniş bir kül ve lav sütunu, yaklaşık 25 kilometre yüksekliğe doğru fırlayacak. Hem ham patlayıcı enerji hem de lavlar ve bombalar soğutma yoluyla ısının salınmasıyla devam edecek, günlerce devam edecek ve külleri stratosferin etrafına taşıyacak jet akıntılarına sebep olacak.
Eritici sütun veya kolonun parçaları yıkıldığında, devasa piroklastik akışlar parkın yollarını kaplayacak. Kül, lav kabarcıkları ve aşırı ısıtılmış gazın bu karışımları 1000 ° C ‘yi aşacak ve saatte 482 kilometre hızla hareket edecek. Bu lav birisine çarparsa saniyeler içerisinde ölecektir. Genel olarak bakıldığında, piroklastik akışlar kaynağından 15 kilometreye kadar uzanabilirler, ancak teorik olarak 100 kilometreye kadar çıkmaları mümkün.Bu temelde Yellowstone Ulusal Parkı’nın uzunluğudur, bu yüzden eğer patlama doğrudan merkezde ortaya çıkarsa ve piroklastik akışlar özellikle enerjik ise ya pikolastik akıntılardan ya da çökmekte olan kaldera çatısı sebebiyle parkın büyük bölümü yok olacak. Parkta ortalama olarak yıllık ziyaretçi sayısı 3,8 milyon. Herhangi bir zamanda parkı ziyaret edenlerin sayısı 11 bin. Özellikle yaz aylarında bu rakam artıyor. Bu nedenle patlama eğer yazın gerçekleşirse, ölüm rakamları bir hayli yükselecektir. Piroklastik akıntılar ve küller çökeldiklerinde ve soğurken zararsız görünebilirler ama gerçekte zararlıdırlar. Özellikle herhangi bir yamaçta, patlamadan sonra çok fazla yağmur yağarsa, bunlar çamurla karışabilir ve lahar olarak adlandırılan hızlı hareket eden çimento benzeri bulamaçlara dönüşebilir. Bunlardan birine sıkışılması halinde ölüm kaçınılmazdır. Bununla birlikte, püskürmenin en tehlikeli yönü, hem yerel hem de küresel olarak kül serpintisidir. Havalanan bu küller akciğerlerinizi yumuşatır ve camsı bir çimento oluşturur. Aynı zamanda sudan yaklaşık altı kat daha yoğundurlar, bu da birçok mimari yapının çatıları üzerinde biriktikçe ağırlık altında yapıların çökeceğini gösteriyor. Birkaç santimetre ıslak kül bile binaların çökmesine sebep olacaktır.
Yollar ve kanalizasyon sistemleri tıkanır ve parçalanır, su kaynakları kirlenir ve elektrik şebekeleri yok olur. Milyonlarca ev yaşanmaz hale gelebilir. Bu anlamda Montana, Idaho ve Wyoming’e sığınanlar en yüksek zarar riski altında olacaklardır. Patlamanın etrafında yaklaşık 80 kilometrelik bir alan, sadece birkaç gün içinde 3 metre külle kaplanacaktır. Simülasyonlar aynı zamanda, bir süper kaynağın Salt Lake City ve çevresini bir metre külün altına gömebileceğini de göstermiştir.Güçlü hakim rüzgarlar varsayarsak, Denver yaklaşık 30 santimetre külle kaplanırken, Calgary yaklaşık 10 santimetre külle kaplanacaktır. Federal Acil Durum Yönetimi Ajansı (FEMA), tarafından aylar hatta yıllar boyunca temizleme / yeniden sürecinin devam edecektir. San Francisco, Los Angeles, Seattle, Minneapolis ve Chicago’da kül kalınlığı yaklaşık 3 santimetre olacaktır. Küller birkaç gün içinde Miami, New York ve Toronto’ya kadar gidebilirler. Tüm bu küller araçların parçalanmasına ve suyun kullanılamaz hale gelmesine neden olacak kadar.Birkaç hafta boyunca ABD’ye uçuşlar yapılamayacak. On milyonlarca insan bulundukları bölgelerden tahliye edilecekler. Ölüm oranının bu aşamada tahmin edilmesi ise oldukça zor.
Bu yaşanacak olanlar ABD için oldukça kötü. Ancak yaşanacaklar sadece bununla da sınırlı değil. Külün stratosfer içerisine enjeksiyonu, gezegenin geneli olmasa bile gökyüzünde kararmaya ve bölgesel soğumaya sebep olacaktır. Eğer erüpsiyon özellikle sülfür bakımından zenginse –ki bu verimli bir güneş ışığı engelleyicisidir – daha sonra sıcaklıklar birkaç sene kadar düşecek ve önümüzdeki birkaç yılın yaz mevsimi soğuk geçecektir. Musonların yolları ve zamanlamaları değişecek. Tropikal döngü oluşumu bir süreliğine çok daha öngörülemez hale gelecek ve su kaynaklı hastalıkların yayılması çoğalarak oldukça düzensiz bir hal alacak.
Tarımda gıda maddeleri ciddi oranda bozulacak. Bu durum ciddi bir ekonomik etkiyi de beraberinde getirecek. ABD genelinde ekonominin bu patlamadan alacağı zararın boyutu 3 trilyon dolar olarak hesaplanıyor.
Yellowstone’un patlaması elbette dünyanın sonunu getirmeyecek. Ancak başta ABD olmak üzere tüm dünya bu patlamadan ciddi boyutlarda etkilenecek. Ancak uzmanlar bu patlamanın yakın gelecekte gerçekleşme ihtimalini düşük olarak görüyor.
Kaynak: http://www.iflscience.com/environment/this-is-what-would-happen-to-the-world-if-the-yellowstone-supervolcano-erupted-today/all/
Mumyalamada kullanılan sıvının formülü çözüldü
Minos Uygarlığını Ortadan Kaldıran Efsanevi Yanardağ Patlamasıyla İlgili Yeni Bulgular Elde Edildi
İsviçre Buzullarında Meydana Gelen Bir Erime 72 Yıl Önce Düşmüş Olan Uçağın Kalıntılarını Ortaya Çıkardı
Dünya Üzerindeki En Yaşanabilir Kent Hangisi?
2018 – 2022 Arası En Sıcak Yıllar Olacak
İsviçre Buzullarında Meydana Gelen Bir Erime 72 Yıl Önce Düşmüş Olan Uçağın Kalıntılarını Ortaya Çıkardı
Bilim İnsanları Otizmin Gerçek Nedeni Hakkında Bir Buluş Gerçekleştirdi
Çin’in hipersonik hava aracı ses hızının altı katına ulaştı
İzmir’li lise öğrencisi’nin geliştirdiği kumaş Portekiz’deki uluslararası yarışmada dünya birincisi oldu
Bilim İnsanları Tamamıyla Yeni Bir Şekil Keşfetti ve Bu Şekil Hücrenin Yapı Taşlarından Birisi
Öne Çıkanlar
-
Yaşam1 gün önce
İsviçre Buzullarında Meydana Gelen Bir Erime 72 Yıl Önce Düşmüş Olan Uçağın Kalıntılarını Ortaya Çıkardı
-
Yaşam3 hafta önce
Bilim İnsanları Otizmin Gerçek Nedeni Hakkında Bir Buluş Gerçekleştirdi
-
Uzay2 hafta önce
Çin’in hipersonik hava aracı ses hızının altı katına ulaştı
-
Bilim2 hafta önce
İzmir’li lise öğrencisi’nin geliştirdiği kumaş Portekiz’deki uluslararası yarışmada dünya birincisi oldu