|KATILIM MÜZAKERELERİTÜRKİYE’NİN AVRUPA BİRLİĞİ’NE KATILIM MÜZAKERELERİ SÜRECİNDE SON DURUM


Fiili olarak 3 Ekim 2015 tarihinde başlayan Türkiye’nin AB’ye katılım müzakereleri sürecinde bugün 14 başlık müzakerelere açılmış, bu başlıklardan sadece Bilim ve Araştırma başlığı geçici olarak kapatılmıştır. Aşağıda yer alan tablomuzda müzakere sürecinin mevcut durumu ele alınmakta ve yeni gelişmelerle güncellenmektedir. Müzakerelere açılan başlıklarda uyum çalışmalarında kat edilen mesafe ve mevcut eksikliklerle ilgili bilgi için söz konusu başlığın üstüne tıklamanız gerekmektedir.
Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi’nin 11 Aralık 2006 tarihinde almış olduğu karar çerçevesinde “Ek Protokol’ün tam olarak uygulanması şartına bağlı olarak” 8 başlık müzakerelere açılamamakta, hiçbir başlık geçici olarak kapatılamamaktadır.
1) Malların Serbest Dolaşımı
2) İş Kurma Hakkı ve Hizmet Sunumu Serbestisi
3) Mali Hizmetler
4) Tarım ve Kırsal kalkınma
5) Balıkçılık
6) Taşımacılık Politikası
7) Gümrük Birliği
8) Dış İlişkiler
|MÜZAKERE SÜRECİNDE KAYDEDİLEN DİĞER GELİŞMELER


2 EYLÜL 2008
Müzakere süreci öncesinde yapılan hazırlık çalışmaları, tarama toplantıları ve fiili müzakerelere ilişkin bilgilerin yer alacağı ve sürekli güncellenecek olan bu çalışma, müzakerelere ilişkin genel ve bütüncül bilgi sunmayı amaçlamaktadır. Müzakere sürecinin temel ilkelerinin ve aşamalarının anlatıldığı giriş bölümünün ardından idari yapılanmaya, sürece ilişkin takvime ve son olarak 35 fasıla ilişkin olarak müzakerelerdeki gelişmelere yer verilecektir.
Avrupa Birliği devlet ve hükümet başkanlarının 17 Aralık 2004 Zirvesi’nde aldığı karar doğrultusunda Türkiye 3 Ekim 2005 tarihinde resmen AB’ye katılım müzakerelerine başlamıştır. Bu karar alınırken, Avrupa Komisyonu’nun Türkiye’nin Kopenhag siyasi kriterlerinin yeterli ölçüde karşıladığını belirten tavsiye kararı göz önünde bulundurulmuştur. Böylece, Türkiye’nin AB üyelik süreci son aşamasına girmiştir.
Avrupa Komisyonu, Kasım 2005’te yeni bir Katılım Ortaklığı Belgesi hazırlamıştır. Komisyon 2005 İlerleme Raporu’nda ise, Türkiye’nin işleyen bir pazar ekonomisine sahip olduğunu dolayısıyla Kopenhag kriterlerinin ekonomik bölümünü yerine getirdiğini ilk kez kabul etmiştir. Türkiye’nin bu aşamadan sonra, Avrupa Komisyonu’nun 8 Kasım 2006’da açıkladığı İlerleme Raporu’ndaki değerlendirmeleri ışığında KOB’da yer alan öncelikleri yerine getirmesi gerekmektedir. İlerleme Raporu’nda Türkiye’nin Ek Protokol’de yer alan yükümlülüklerini yerine getirerek, limanlarını G. Kıbrıs’a açması gerektiği belirtilmektedir. Türkiye ise soruna BM nezdinde çözüm bulunması gerektiğini AB’ye bildirmiştir. Tarama sürecinde kaydedilen ilerlemeye karşın, Kıbrıs konusunda yaşanan anlaşmazlık süreci yavaşlatmaktadır.
11 Aralık 2006’da gerçekleşen AB Genel İşler Konseyi’nde bir araya gelen AB üye ülkelerinin Dışişleri Bakanları uzun süren tartışmaların ardından 8 fasılda müzakerelerin şimdilik başlatılmamasını öneren 29 Kasım tarihli Komisyon Tavsiyesini kabul etmiştir. Bu çerçevede, Komisyon Türkiye’nin Ek Protokol’e ilişkin taahhütlerini yerine getirdiğini doğrulayana kadar, Türkiye’nin G. Kıbrıs’a yönelik kısıtlamalarını ilgilendiren politika alanlarını kapsayan 8 faslın açılmayacağı ve geçici olarak kapatılmayacağı kararlaştırılmıştır. Bu fasıllar şunlardır; Malların Serbest Dolaşımı, Yerleşim Hakkı ve Hizmet Sunma Serbestisi, Mali Hizmetler, Tarım ve Kırsal Kalkınma, Balıkçılık, Ulaştırma Politikası, Gümrük Birliği, Dış İlişkiler. Öte yandan Konsey, müzakere sürecinin devam ettiğini ve teknik hazırlıkların tamamlandığı başlıkların hemen açılacağını vurgulamıştır. Diğer fasıllarda ise müzakere süreci devam etmektedir.
Türkiye ile AB rasındaki katılım ortaklığının ilkeleri, öncelikleri ve koşullarına ilişkin olarak hazırlanan KOB 2007, Konsey tarafından 26 Şubat 2008 tarihinde kabul edilmiştir. 6 Kasım 2007 tarihinde Komisyon tarafından yayımlanan İlerleme Raporunda, TCK’nın 301. maddesi, yargı bağımsızlığı ve yolsuzlukla mücadeleye ilişkin eleştiriler ön plana çıkmıştır. 13-14 Aralık’ta gerçekleştirilen Zirve sonuç bildirgesinde “katılım konferansı” ifadesine yer verilmemesi yılın son ayında gündemi belirleyen konu olmuştur.
Katılım Müzakereleri Türkiye’nin AB müktesebatını ne kadar sürede kendi iç hukukuna aktarıp yürürlüğe koyacağının ve etkili bir şekilde uygulayacağının belirlendiği süreçtir. Katılım müzakereleri klasik müzakerelerden çok farklıdır; aday ülkelerin hareket alanı oldukça sınırlıdır. AB müktesebatı, son katılım müzakereleri için (5. genişleme dalgası) 31 başlık altında sınıflandırılmıştır. Ancak Hırvatistan ve Türkiye ile başlayan bu yeni süreçte müktesebat faslı sayısı, geniş kapsamlı bazı konuların bölünmesi suretiyle 31’den 35’e çıkarılmıştır. Siyasi kriterler ve ekonomik kriterlerin de müktesebat uyumu kadar büyük önem taşıyacağı bu süreçte, ekonomi alanındaki gelişmeler de AB tarafından yakından izlenecek ve bazı müktesebat başlıklarında müzakerelerin açılmasında “kıyas koşulu” olarak kullanılabilecektir.
SİYASİ/TEKNİK BOYUT
AB Dışişleri Bakanları ve Türk Dışişleri Bakanının bir araya geldiği Hükümetlerarası Konferans müzakerelerin resmi platformudur ve müzakere sürecine ilişkin siyasi kararlar burada alınmaktadır. Ancak fiili müzakereler bu platformda yapılmamaktadır. Hükümetlerarası Konferanslar’da,
Fiili müzakereler ise AB üye devletlerinin Brüksel’deki daimi temsilcileri ve Türkiye’nin Baş Müzakerecisi başkanlığındaki Müzakere Heyeti arasında gerçekleşir. Bu aşamada, Avrupa Komisyonu ile Türk Müzakere Heyeti bürokratları ve çalışma gruplarının üyeleri arasında çok yoğun gayri resmi temaslar olacaktır.
İDARİ YAPILANMA
TARAMA SÜRECİ
Tarama Süreci 20 Ekim 2005 tarihinde başlamıştır. Tarama toplantıları 13 Ekim 2006’da sorunsuz biçimde tamamlanmış, belirlenen takvime bağlı kalınmıştır.
Her bir müzakere faslı için önce tanıtıcı sonra ayrıntılı tarama toplantısı yapılmıştır. Tanıtıcı taramada Komisyon yetkilileri ilgili müzakere faslındaki AB müktesebatı hakkında bilgi vermiştir. Tanıtıcı toplantının yapılmasından yaklaşık 1 ay sonra ayrıntılı taramaya geçilmiştir. Ayrıntılı taramada şu konularda bilgi verilmiştir:
Türkiye için Tarama’ya hazırlık niteliği taşıyan bir süreç, esasen 11 Nisan 2000 tarihinde yapılan Ortaklık Konseyi Toplantısında alınan 3/2000 sayılı Kararla “AB müktesebatının ayrıntılı incelemesi” adı altında fiilen 5 yıl önce başlatılmıştır. Buna istinaden Avrupa Birliği Genel Sekreterliği bünyesinde oluşturulan İç Koordinasyon ve Uyum Komitesi’nin (İKUK) görevleri şu şekildedir:
AB müktesebatının ana başlıklar şeklinde gruplandırılması sonucunda oluşturulan 9 alt komitede bir araya gelen Avrupa Komisyonu temsilcileri ile Türk bürokratları toplantılar gerçekleştirmiştir. Ayrıca bu komiteler bünyesinde kurulan çalışma grupları da çeşitli kereler bir araya gelmiştir.
Bu komiteler dışında başta Devlet Planlama Teşkilatı ve bakanlıklar olmak üzere diğer ilgili kamu kurumları kendi bünyelerinde çalışma grupları oluşturmak suretiyle müzakere sürecine hazırlıklarını sürdürmektedir. Özellikle DPT’nin 9. Kalkınma Planı (2007-2013) çerçevesinde yaptığı hazırlıklar ve oluşturulan 57 adet Özel İhtisas Komisyonu AB uyum sürecine katkı sağlamıştır.
SÜRECİN İŞLEYİŞİ
Her bir müzakere faslının taraması bittikten sonra, Komisyon üye ülkelere bir rapor sunmaktadır. Buradaki değerlendirme ve öneriler, o fasılda müzakerelerin açılmasına temel teşkil etmektedir. Komisyon, raporlarında, ayrıntılı tarama sırasında Türkiye tarafından verilen bilgilere dayanarak müzakerelere hazır olunup olunmadığını değerlendirecek ve sonuç kısmında ya faslın müzakereye açılmasını önerecek; ya da bunun için tamamlanması gereken kıyas koşullarını (benchmarks) ortaya koyacaktır. Taraması tamamlanan fasıllarda Komisyon’un önerisi ve 27 üye ülkenin onayıyla fiili müzakerelere geçilecektir. Komisyon her bir fasıl için öneri hazırlarken, o faslın kapanma ve (gerekli hallerde de) açılma kriterlerini belirleyebilecektir. Herhangi bir fasılda müzakerelerin fiili olarak başlaması için tüm tarama sürecinin tamamlanması beklenmeyecek, bir yandan tarama süreci devam ederken bir yandan da bazı fasıllarda fiili müzakereler yapılabilecektir.
Fiili müzakerelere geçilmeden önce açılan fasılla ilgili mevzuat gözden geçirilerek, mevzuatın AB müktesebatına uyumunun hangi takvimde ve ne tür değişiklikler yapılarak üstlenileceğini ve uygulanacağını içeren bir “Pozisyon Belgesi”nin hazırlanması gerekecektir. Müzakere Heyeti, oluşturduğu taslak müzakere pozisyonlarını Bakanlar Kurulu’na takdim edecektir. Bu kapsamda, ilgili kamu kurum ve kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve üniversite temsilcilerinden görüş alınacaktır. Müzakere Pozisyon Belgesi Bakanlar Kurulu’nun onaylamasıyla kesinleşecek ve AB’ye sunulacaktır. Müzakere pozisyonunda AB Müktesebat başlığına uyumda katedilen mesafe, öngörülen uyum çalışmalarına ilişkin takvim, uyum çalışmalarının finansman ihtiyacı belirtilmektedir. Bazı konularda üyelik gerçekleşmeden önce tam uyum sağlanamayabilmektedir. AB müktesebatının üstlenerek uygulamaya koyulması sırasında bazı alanlarda ekonomik ve sosyal bakımdan zarara uğranabileceği düşünülüyorsa geçiş süreleri istenebilmektedir. Bu talepler güçlü, haklı ve inandırıcı gerekçelerle ve en önemlisi makul sürelerle ortaya koyulmalıdır. Hazırlanacak “etki analizi” raporları Türkiye’nin pozisyonunu güçlendirmek amacıyla kullanılacaktır. Müzakerelerin esas olarak bu aşamada yapılacağı göz önünde bulundurulmalıdır.
AB Dönem Başkanlığı aday ülkenin Pozisyon Belgesini aldıktan sonra üye ülkelere dağıtmakta ve Komisyon ile üye ülkelerin katkılarıyla yine sadece o fasılla ilgili AB’nin “Ortak Pozisyon Belgesi” oluşturulmaktadır. Ardından fiili müzakereler başlamaktadır. Her bir fasıl müzakere edildikten sonra geçici olarak kapanmaktadır. AB, mevzuat uyumunun yanı sıra uygulamada kaydedilen gelişmeleri de dikkate alıp değerlendirmektedir. Öte yandan, bir fasıldan diğerine geçildiğinde, aradaki süre içerisinde AB mevzuatı değişebilecek, bu değişime de uyum sağlamak gerekecektir. Ancak netice itibariyle geçici de olsa bir faslın kapanması, aday ülkenin o konuda AB standardına ulaştığı veya ulaşma yolunda AB’yi ikna eden sağlam strateji ve hedefler ortaya koyduğu anlamına gelmektedir.
Müzakere sürecine ilişkin daha detaylı bilgi için tıklayınız.
Müktesebat fasıllarına ilişkin detaylı bilgi için tıklayınız.
Tarama toplantıları hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.
Tarama sonu raporlarına ulaşmak için tıklayınız.
MÜZAKERE TAKVİMİ
1. MALLARIN SERBEST DOLAŞIMI
Malların serbest dolaşımı, geniş ve birbiri ile yakından ilişkili bir çok alanın düzenlenmesi ile mümkün olabilmektedir. Bunun için gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarının kaldırılmasının yanı sıra ticarete konu olan ürünlere ilişkin ortak kurallar gerekmektedir. Söz konusu kurallar “uyumlaştırılmış” ve “uyumlaştırılmamış” alan olarak ikiye ayrılmaktadır. Uyumlaştırılmamış alan konusunda uygulanan ilkeye göre, herhangi bir ürün bir Birlik ülkesinde yasal olarak satılıyorsa diğer ülkelerde de herhangi bir engelle karşılaşmadan satılabilmelidir. Uyumlaştırılmış alana ilişkin olarak ise, “Klasik Yaklaşım” ve “Yeni Yaklaşım” olarak adlandırılan iki sistem uygulanmaktadır. Klasik Yaklaşım, ürünlere ilişkin detaylı düzenlemeleri içermektedir. Yeni yaklaşım, ürünlere ilişkin temel gereklilikleri belirlemekte ve uygunluk değerlendirmesi, akreditasyon, standardizasyon ve piyasa gözetimi kurumlarını kapsamaktadır. Yeni yaklaşım direktiflerinin büyük çoğunluğu CE işaretini zorunlu kılmaktadır.
İdari Yapılanma
2. İŞÇİLERİN SERBEST DOLAŞIMI
Avrupa entegrasyonunun köşe taşlarından birisi olan işçilerin serbest dolaşımı, üye devlet vatandaşlarının diğer üye ülkelere herhangi bir sınırlama ve yasaklama ile karşılaşmaksızın serbestçe girmesi, ikamet etmesi, açık işe başvurması veya mesleğini icra edebilmesi; gittikleri ülkelerde bu ülkelerin vatandaşları ile eşit şartlarda sosyal haklardan yararlanması anlamına gelmektedir. Ancak AB, son yıllarda işgücü piyasasının daralması ve işsizliğin artması sebebiyle, son genişleme esnasında işçilerin tam olarak serbest dolaşımının yürürlüğe koyulması konusunda geçiş dönemi düzenlemeleri öngörmüştür. Ancak bu önlemlerin sadece işçilerin serbest dolaşımına ilişkin olduğu unutulmamalıdır. Zira toplumumuzda bu düzenleme nedeniyle AB ülkelerine serbestçe seyahat edilemeyeceği yönünde bir yanılgı mevcuttur. Halbuki AB ülkelerine giriş kişilerin serbest dolaşımı başlığı altında değil, özgürlük, adalet ve güvenlik politikası altında düzenlenen bir konudur. Buna ek olarak, kısıtlamaların kendi hesabına çalışanlara, turistlere, öğrencilere veya emeklilere uygulanmadığı vurgulanmalıdır.
İdari Yapılanma
3. İŞ KURMA HAKKI VE HİZMET SUNMA SERBESTİSİ
AB içerisinde dört serbestiye dayalı ekonomik bütünleşme projesinin bir ayağını da hizmetler sektörü oluşturmaktadır. Bu alandaki AB mevzuatının yasal temeli Avrupa Topluluklarını Kuran Antlaşma’nın kuruluş hakkını düzenleyen 43–48. maddeleri ile hizmet sağlama serbestisini düzenleyen 49–55. maddelerine dayanmaktadır. Birincil mevzuatın yanı sıra, başlıca ikincil mevzuat olarak, iş kurma hakkı ve hizmet sunumu serbestisinden yararlanmak isteyen kişilerin diğer üye ülkelerde dolaşımı ve ikameti önündeki engellerin kaldırılmasını düzenleyen 73/148/EEC sayılı Konsey Direktifi ve mesleki niteliklerin karşılıklı tanınmasına ilişkin 2005/36/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi bulunmaktadır. Diğer taraftan, Avrupa Toplulukları Adalet Divanı’nın (ATAD) bu düzenlemelere ilişkin olarak verdiği kararlar da, söz konusu düzenlemelerin yorumlanması bakımından büyük önem taşımaktadır.
İdari Yapılanma
4. SERMAYENİN SERBEST DOLAŞIMI
Sermayenin serbest dolaşımı, malların, kişilerin ve hizmetlerin serbest dolaşımı ile birlikte Avrupa Topluluğu’nun üzerine inşa edildiği temel prensiplerden birini oluşturmaktadır. Bu alandaki müktesebat tüm ekonomik sektörlerde AB kaynaklı doğrudan yabancı yatırımları etkileyen tüm kısıtlamaların kaldırılmasını amaçlamaktadır.
İdari yapılanma
5. KAMU ALIMLARI
Kamu Alımları ayrı bir fasıl olarak ilk defa ele alınmaktadır. Bu fasıl altındaki birincil mevzuat Amsterdam Antlaşması’nın 2, 3, 10, 12, 16, 28–31, 43–55, 81–89, 95, 211, 220, 226, 228 ve 296. maddelerinden oluşmaktadır. 70/32/EEC ve 71/304/EEC sayılı direktifler ise bu fasıl altındaki temel ikincil mevzuat olarak öne çıkmaktadır. Kamu ihalelerinde AB mevzuatı rekabetin korunmasına büyük önem vermektedir. Kamu-Özel İşbirliği ve Savunma Sözleşmeleri fasıl altındaki önemli alt başlıklardır.
İdari Yapılanma
6. ŞİRKETLER HUKUKU
Topluluk üyeleri arasında, şirketler hukuku, kurumsal yönetim, muhasebe ve denetim ile ilgili mevzuatların uyumlaştırılması amacıyla yapılan yasal düzenlemeler, tarafların eşit biçimde korunmasını, şirket kurma özgürlüğünün sağlanmasını, iş hayatında rekabet gücünün ve etkinliğin artırılmasını, işletmeler arasında sınır-ötesi işbirliğinin güçlendirilmesini ve şirketler hukukunun modernizasyonu ile ilgili görüş alışverişinin sağlanmasını amaçlamaktadır. Bu çerçevede, şirket belgelerinin açıklanma prosedürleri, şirketlerin kuruluşu ve sermayenin korunması, şirketlerin birleşmesi ve bölünmesi, yıllık hesaplar, konsolide hesaplar, yasal denetçilerin asgari nitelikleri, farklı üye devletlerde açılan şubelerin tescil ve ilan şartları ve girişimcilerin şirket kurmalarının kolaylaştırılması gibi konularda ortak kurallar belirlenmiştir.
İdari Yapılanma
7. FİKRİ MÜLKİYET HUKUKU
AB içerisinde fikri hakların korunması ile ilgili farklı uygulamaların sürdürülmesi, mal ve hizmetlerin serbest dolaşımını olumsuz yönde etkileyen, rekabeti bozan ve Tek Pazar’ın işleyişine zarar veren sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle, ilgili AB mevzuatı, ulusal düzenlemeler arasındaki farklılıkların giderilmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede, telif hakları ve bağlantılı hakların korunması konusunda ortak kurallar belirlenmiştir. Ayrıca, veritabanlarının, bilgisayar programlarının, entegre devre topografyalarının, uydu yayıncılığı ve kablolu yeniden iletimin korunması da belirli kurallara bağlanmıştır. Sınai mülkiyet hakları alanında ise, ortak bir Topluluk Markası ve Topluluk Tasarımı oluşturulmuştur. Bunun dışında, biyoteknolojik buluşlar, eczacılık ve bitki koruma ürünlerine yönelik çeşitli düzenlemeler bulunmaktadır. Müktesebat, telif hakları ve sınai mülkiyet haklarının uygulanması ile ilgili uyumlaştırılmış kurallar da içermektedir.
İdari Yapılanma
8. REKABET POLİTİKASI
Rekabet Politikası ile İç Pazar’da sağlıklı bir rekabet ortamının korunması amaçlanmaktadır. Rekabet Politikası’nın ana başlıklarını şirketlere yönelik kuralları içeren anti-tröst, şirket birleşme ve devralmaları ile devlet yardımlarının denetlenmesi konuları oluşturmaktadır. Rekabet Politikası, üye ülkeler arasındaki ticareti etkileyen ve amacı veya etkisi İç Pazar’daki rekabeti önlemek, kısıtlamak veya bozmak olan anlaşmaları ve uyumlu eylemleri, hakim durumun kötüye kullanılmasını yasaklamaktadır. Üye ülkeler, kamu teşebbüsleri ile kendilerine özel veya inhisarı hak tanıdıkları teşebbüsler lehine ayrımcılık yapamamaktadır. Üye ülkeler tarafından şirketlere verilen teşvikler de -istisnalar dışında- Komisyon’a bildirilmekte ve denetlenmektedir.
İdari Yapılanma
9. MALİ HİZMETLER
Bu alandaki müktesebat, bankacılık, sigortacılık, yatırım hizmetleri ve menkul kıymet piyasalarını kapsayan mali sektörde İç Pazarın işlemesi için gerekli olan uyumlaştırılmış kuralları içermektedir. Bankalar ve uluslararası finans kuruluşları için bütünleşmiş bir piyasa oluşturulması, mali hizmetler piyasası alanındaki AB politikasının temel unsurudur. Sigortacılık alanındaki AB mevzuatı hayat ve hayat dışı sigortacılık alanlarında piyasaların bütünleşmesine yönelik temel düzenlemeleri içermektedir. Menkul kıymetler ve yatırım fonları alanındaki AB mevzuatı ise hem piyasada mevcut, hem de yeni ihraç edilen menkul kıymetlerin gelişmesine yönelik olarak düzenlenmiştir. İlgili mevzuat, yatırım şirketlerinin faaliyet koşulları, menkul kıymet ihracı için gerekli koşullar ve yatırım fonlarına uygulanacak şartları düzenlemektedir.
10. BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA
Bu fasıldaki müktesebat; elektronik iletişim, özellikle elektronik ticaret ve koşullu erişim hizmetleri olmak üzere bilgi toplumu hizmetleri ile görsel-işitsel hizmetlere ilişkin spesifik kuralları içermektedir. Elektronik iletişim alanında telekomünikasyon hizmetlerinde ve ağlarında iç pazarın etkin bir şekilde işlemesinin önündeki engellerin ortadan kaldırılmasını, sektördeki rekabetin geliştirilmesini ve tüketici çıkarlarının korunmasını amaçlamaktadır. AB’nin görsel işitsel politikasının temel hedefleri ise; yeni bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesi amacıyla araştırmanın desteklenmesi, rekabetin düzenlenmesi amacıyla mevzuat ve standartlar çerçevesinin oluşturulması ve bütün Avrupa vatandaşlarının bilgi toplumunun sağladığı imkanlardan yararlanmalarının ve ilgili faaliyetlere katılımlarının desteklenmesidir.
İdari Yapılanma
11. TARIM VE KIRSAL KALKINMA
Tarım ve Kırsal Kalkınma faslı genel olarak Türkiye’nin üye olduğu tarihten itibaren uygulaması zorunlu olan çok sayıda tüzükten oluşmaktadır. Tüzükler, tüm üye ülkeler için AT Resmi Gazetesi’nde yayımlandığı (veya ilgili Tüzükte belirtildiği) tarihten itibaren tamamen bağlayıcı ve doğrudan uygulanabilir niteliktedir. Bu çerçevede AB’ye üye olan ülkelerin bu alanda daha çok mevcut kuralları etkili bir şekilde uygulaması ile bunun sağlanması ve denetimi için gerekli idari kapasiteyi geliştirmesi gerekmektedir. Bu bağlamda üye ülkeler Ortak Tarım Politikası’nın yürütülmesi için gerekli olan ödeme ajansı ve Entegre İdare ve Kontrol Sistemi (IACS) gibi idare ve kalite sistemlerini oluşturmalıdır. Ayrıca üye ülkeler, doğrudan destek planlarına ilişkin AB mevzuatı, bir çok tarım ürününe ilişkin ortak piyasa düzenlerini ve kırsal kalkınma tedbirlerini uygulama kapasitesine sahip olmalıdır.
İdari Yapılanma
12. GIDA GÜVENLİĞİ, VETERİNERLİK VE BİTKİ SAĞLIĞI POLİTİKASI
“Tarım” faslının, “Tarım ve Kırsal Kalkınma” ve “Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Politikası” şeklinde ikiye bölünmesi suretiyle yeni oluşturulan bu müktesebat faslı gıda güvenliğine ilişkin detaylı kuralları kapsamaktadır. Genel gıda ürünleri politikası gıda ürünlerinin üretimine ilişkin hijyen kurallarını ortaya koyarken; veterinerlik politikası hayvan sağlığı ve refahı ile İç Pazardaki hayvansal ürünlerin güvenliğinin korunmasına ilişkin temel kuralları içermektedir. Bitki sağlığı alanındaki AB kuralları ise tohum kalitesi, bitki koruma ürünleri, zararlı organizmalar ve hayvan yemlerini kapsamaktadır.
İdari Yapılanma
13. BALIKÇILIK
Ortak Balıkçılık Politikası, geçimini balıkçılık sektöründen sağlayanlara makul bir hayat standardı temin edilmesini, su ürünleri piyasalarında istikrarın sağlanmasını, ürün arzının güvenliğini ve ürünlerin tüketicilere makul fiyatla ulaşmasını hedeflemektedir. Bu alandaki müktesebat ulusal mevzuata aktarılması gerekmeyen, ancak, üyelik tarihinden itibaren tamamen bağlayıcı ve doğrudan uygulanabilir nitelikteki tüzüklerden oluşmaktadır. Bununla birlikte, Ortak Balıkçılık Politikası’na (kaynak ve filo yönetimi, denetimi ve kontrolü, yapısal faaliyetler, pazar politikası ve devlet yardımlarını kapsayan) katılım için idarenin ve balıkçılık alanında faaliyet gösterenlerin hazırlanmasına yönelik tedbirlerin uygulamaya koyulması gerekmektedir. Ayrıca bazı durumlarda, üçüncü ülkelerle veya uluslararası örgütlerle yapılmış balıkçılık anlaşmaları veya sözleşmeleri konusunda uyum sağlamak gerekmektedir.
İdari Yapılanma
14. ULAŞTIRMA POLİTİKASI
Ulaştırma alanındaki müktesebat başlığı, güvenli, etkin, çevresel açıdan sağlıklı ve kullanıcı dostu taşıma hizmetlerini destekleyerek İç Pazarın işleyişini iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Bu müktesebat başlığı, karayolu, demiryolu, iç suyolları, kombine taşımacılık, hava ve deniz taşımacılığını kapsamaktadır. Temelde ulaştırma başlığı, teknik ve güvenliğe ilişkin standartlara, sosyal standartlara, devlet yardımlarının denetimine ve iç ulaşım pazarı bağlamında piyasanın liberalleştirilmesine ilişkin düzenlemelerden oluşmaktadır.
İdari Yapılanma
15. ENERJİ
Birliğin en eski ortak politikası olan enerji politikasının amaçları bu alandaki rekabet gücünün iyileştirilmesi, enerji arzının güvenliğinin sağlanması ve çevrenin korunmasıdır. Enerji müktesebatı, özellikle rekabet ve devlet yardımları (kömür sektörü dahil olmak üzere), iç enerji pazarı (elektrik ve gaz pazarlarının açılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının teşvik edilmesi), enerjinin verimli kullanımı, nükleer enerji, nükleer güvenlik ve radyasyondan korunma alanlarındaki düzenleme ve politikalardan oluşmaktadır. Bu alandaki müktesebata uyum yalnızca uygun mevzuatın çıkarılmasını değil, elektrik ve doğalgaz piyasalarını düzenlemek ve denetlemek üzere, uygulama kapasitesine sahip kurumsal bir yapı oluşturulmasını da gerektirmektedir. Ayrıca enerji politikası, enerji kaynaklarında çeşitlilik sağlanmasını hedeflemekte ve bu kapsamda hidroelektrik enerji, güneş ve rüzgar enerjileri gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını desteklemektedir. Aday ülkelerin de müzakere sürecinde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanım oranlarını artırmaları beklenmektedir.
İdari Yapılanma
16. VERGİLENDİRME
Vergilendirmeye ilişkin müktesebat, dolaylı vergilendirme ((katma değer vergisi (KDV), özel tüketim vergisi (ÖTV)), doğrudan vergilendirme, sermaye hareketleri ve hisse transferleri ile idari işbirliği alanlarını kapsamaktadır. Avrupa Birliği’nde malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını doğrudan etkilemesi nedeniyle vergilendirme alanında uyumlaştırma çalışmaları dolaylı vergilendirme alanında ve özellikle Katma Değer Vergisinde yoğunlaşmıştır. Doğrudan vergilendirmeye ilişkin müktesebat, kurumlar vergisinin belli yönlerini ele almakta ve esas itibarıyla işletmeler arasındaki sınır ötesi faaliyetlerin önündeki engellerin kaldırılmasını amaçlamaktadır. İdari işbirliği ve karşılıklı yardım alanındaki Topluluk mevzuatı, doğrudan ve dolaylı vergilendirme konusunda, Topluluk içi vergi kaçakçılığını ve vergiden kaçınmaları engellemeyi amaçlamaktadır.
İdari Yapılanma
17. EKONOMİK VE PARASAL POLİTİKA
Ekonomik ve Parasal Birliğe (EPB) ilişkin AB mevzuatı, üye devlet merkez bankalarının bağımsızlığını gerektiren ve kamu kesiminin Merkez Bankası tarafından doğrudan finansmanı ile kamu kesiminin mali kurumlara imtiyazlı erişimini yasaklayan kuralları içermektedir. Bu kuralların katılım tarihi itibariyle uygulanmaya başlaması gerekmektedir. Birliğe katılımın ardından üye ülkelerden İstikrar ve Büyüme Paktı kurallarına uyum sağlamaları ve ekonomi politikalarını koordine etmeleri beklenmektedir. Ayrıca yeni üyelerin ortak para birimi Euro’nun kabulüne ilişkin kriterlere uymak için çaba göstermeleri gerekmektedir.
İdari yapılanma
18. İSTATİSTİK
İstatistik alanındaki müktesebat, tarafsızlık, güvenirlik, şeffaflık, kişisel bilgilerin gizliliği ve resmi istatistiklerin dağıtılması ile ilgili temel ilkelere uyumu gerektirmektedir. Müktesebat, ayrıca, makro-ekonomik istatistikler, fiyat istatistikleri, iş istatistikleri, ulaştırma istatistikleri, dış ticaret istatistikleri, demografik ve sosyal istatistikler, tarım istatistikleri, çevre istatistikleri, bilim ve teknoloji istatistikleri ile bölgesel istatistikler gibi çeşitli alanlarda veri toplama usulleri, bu verilerin sınıflandırılması ve metodoloji içermektedir.
İdari yapılanma
19. SOSYAL POLİTİKA VE İSTİHDAM
Sosyal Politika ve İstihdam Politikasının amacı, aktif, katılımcı ve sağlıklı bir topluma ulaşmak, yaşam kalitesini iyileştirmektir. Bu müktesebat başlığının ana başlıklarını iş sağlığı ve güvenliği, iş hukuku, kadın-erkek eşitliği, sosyal diyalog, istihdam stratejisi ve sosyal koruma politikaları oluşturmaktadır. İşsizlerden yaşlılara, özürlülerden sosyal olarak dışlanan ve ayrımcı muameleye maruz kalan bütün Birlik vatandaşlarını kapsayan bu alanda üye ülke politikaları arasında uyum sağlanması amacıyla AB düzeyinde tüzük ve direktifler çıkarılmaktadır.
İdari Yapılanma
20. İŞLETME VE SANAYİ POLİTİKASI
İşletme ve Sanayi politikası, malların serbest dolaşımı, dış ekonomik ilişkiler, enerji, sermaye, çevre, bilim ve araştırma, devlet yardımları ve rekabet, sosyal politika ve istihdam gibi diğer politika alanlarıyla kesişen bir yatay bir politika alanıdır. Rekabete dayalı piyasa ekonomisinin güçlendirilmesi, düzenleyici altyapının yenilikçiliği teşvik etmesi, yeniliklere uyum sağlanması, insan kaynağının geliştirilmesi, çevre dostu yatırımların ve teknolojilerin teşvik edilmesi gibi unsurlar işletme ve sanayi politikası alanında Avrupa Birliği’nin öncelikleri olarak ön plana çıkmaktadır. Beşinci genişleme sürecinde AB sanayi politikası ve KOBİ politikası, sorumlulukları bürokrasinin farklı birimleri tarafından üstlenilen iki ayrı politika olarak algılanmıştır. Avrupa Komisyonu’nun sanayi ve KOBİ politikalarından sorumlu genel müdürlüklerinin 2000 yılında birleştirilerek Girişimcilik Genel Müdürlüğü adını almasının ardından, 24 Kasım 2004 tarihinde İşletme ve Sanayi Genel Müdürlüğü olarak isimlendirilmiştir. Genel Müdürlük, politikalarını her iki konuyu kapsayacak şekilde sürdürmektedir. Bu nedenle daha önceki genişleme sürecinde ayrı ayrı ele alınan fasıllar Türkiye ve Hırvatistan için birlikte müzakere edilecektir. – Ayrıntılı bilgi için –
İdari Yapılanma
Trans-Avrupa Ağları alanındaki müktesebat başlığı, ulaştırma, iletişim ve enerji altyapıları alanındaki Trans-Avrupa Ağları politikasını içermektedir. Bu başlık kapsamında Trans-Avrupa Ağlarının kurulması ve geliştirilmesi ile ulusal ağların uygun bir şekilde birbirlerine bağlanması ve birlikte işlerliğinin teşvik edilmesi, İç Pazarın avantajlarından tam olarak yararlanılması, ekonomik büyümeye katkıda bulunulması ve Avrupa Birliği içerisinde istihdam yaratılması amaçlamaktadır. Müzakere sürecinin işleyişini hızlandırmak ve kolaylaştırmak amacıyla, Türkiye ve Hırvatistan ile yürütülecek müzakerelerde daha önceki genişleme dalgalarındaki uygulamalardan farklı olarak Trans-Avrupa Ağları ayrı bir fasıl olarak ele alınmaktadır. Ancak bu başlık ulaştırma, enerji ve telekomünikasyon fasıllarını ilgilendiren düzenlemeler içermekle birlikte, bu düzenlemeler ağ bağlantılarının kurulması ve geliştirilmesiyle sınırlıdır.
İdari Yapılanma
22. BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU
Avrupa Birliği Bölgesel Politikası temel olarak ekonomik ve sosyal alanda daha uyumlu bir bütünleşmeyi sağlamayı ve bölgeler arası farklılıkları gidermeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, üye ülkeler bölgesel kalkınmanın temel aracı olan “Yapısal Fonlar” ve “Uyum Fonu”ndan faydalanmaktadır. Bu fasıl altındaki müktesebat çoğunlukla ulusal hukuka aktarılmayı gerektirmeyen, uygulamaya yönelik çeşitli tüzük ve kararlardan oluşmaktadır. Söz konusu müktesebat, yapısal fonların ve uyum fonlarının nasıl idare edileceğine ilişkin spesifik çerçeveyi tanımlamamış, bunu üye ülkelere bırakmıştır. Bu nedenle aday ülkelerin fonlardan yararlanmak için katılımla birlikte gerekli yapılanmayı oluşturmaları gerekmektedir.
İdari Yapılanma
23. YARGI VE TEMEL HAKLAR
Önceden adalet ve içişleri faslı altında ele alınan “yargı ve temel haklar”, Hırvatistan ve Türkiye ile yürütülen müzakereler esnasında süreci kolaylaştırmak amacıyla ayrı bir fasıl olarak düzenlenmiştir. Yargı ve temel haklar başlığı kapsamında, yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, yargının kalitesi ve etkililiği, adalete erişim de dahil olmak üzere yasal güvenceler, yolsuzlukla mücadele ve temel haklara ilişkin olarak yapılan yasal ve idari reformlar ele alınmaktadır.
İdari Yapılanma
24. ADALET ÖZGÜRLÜK VE GÜVENLİK POLİTİKASI
Adalet, Özgürlük ve Güvenlik Politikasının amacı, AB üyesi ülkelerin vatandaşlarının, Birlik içinde serbest dolaşımını, oturumunu ve çalışmalarını temin etmek ve söz konusu hakları güvenlik içinde sağlamaktır. Bu çerçevede, vatandaşların uluslararası organize suçlara karşı korunması ve adalete eşit şartlarda erişimiyle birlikte temel haklarına saygı politikanın temel unsurlarını oluşturmaktadır. Politikanın kapsadığı alanlar arasında iç sınırların kaldırılması, dış sınırlar, iltica, göç, medeni hukuk alanında adli işbirliği, cezai ve gümrük alanlarında polis ve adli işbirliği, programlar ve dış ilişkiler bulunmaktadır.
İdari Yapılanma
25. BİLİM VE ARAŞTIRMA
Bilim ve araştırma alanındaki müktesebat başlığı, Avrupa Topluluğu’nun ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu’nun faaliyetlerini içeren çerçeve programlara ilişkin Konsey ve Komisyon kararlarından ve üçüncü ülkeler ile bilim ve teknoloji alanında işbirliği anlaşmalarından oluşmaktadır. Bilim ve araştırma alanındaki müktesebat, AB kurallarının ulusal mevzuata aktarılmasını gerektirmemektedir. Uygulama kapasitesi ise, AB’nin Çerçeve Programlarına etkin katılım için gerekli koşulların sağlanması ile ilgilidir. Çerçeve Programlarla tam ve başarılı bir katılım sağlanabilmesi için, üye ülkelerin yeterli personel istihdamı dahil olmak üzere, araştırma ve teknolojik gelişme alanında gerekli uygulama kapasitelerini oluşturması gerekmektedir.
İdari Yapılanma
26. EĞİTİM VE KÜLTÜR
Eğitim ve kültür ile ilgili konular üye devletlerin temel yetkileri arasındadır. AB mevzuatının sınırlı olduğu bu alanda, ulusal politikaları yakınlaştırmak ve üye devletler arasında işbirliğini geliştirmek amacıyla çeşitli programlar uygulanmaktadır. Eğitim alanında uygulanan programlar (Sokrates, Leonardo da Vinci, Gençlik) örgün eğitim, mesleki eğitim ve gençlik alanlarında çok uluslu ortaklıklar, değişim projeleri, yenilikçi eğitim uygulamaları ve bilgi ağları kurulması gibi çeşitli girişimleri desteklemektedir. Kültür alanında ise, Avrupa’da kültürel işbirliğini teşvik etmek amacıyla çeşitli faaliyetler ve sektörel programlar uygulanmaktadır. Bu alandaki işbirliği halihazırda temel olarak Kültür 2000 Programı aracılığıyla sağlanmaktadır. AB’nin kültür politikasının genel hedefi, ulusal ve bölgesel çeşitliliğin korunması ve ortak kültürel mirasın desteklenmesidir.
İdari Yapılanma
27. ÇEVRE
AB çevre politikasının amacı, mevcut ve gelecek nesiller için çevrenin korunması ve sürdürülebilir kalkınmanın geliştirilmesidir. Bu çerçevede, çevresel korumanın diğer Topluluk politikalarına entegrasyonu, kirleten öder ilkesi, çevresel kirliliğin kaynağında yok edilmesi ve sorumluluğun paylaşılması temel alınmıştır. Müktesebat, yatay mevzuat, su ve hava kirliliği, atık ve kimyasalların yönetimi, bioteknoloji, doğanın korunması, endüstriyel kirlilik ve risk yönetimi, gürültü ve radyasyondan korunmayı içeren 200’ün üzerinde hukuki düzenlemeyi kapsamaktadır.
İdari Yapılanma
28. TÜKETİCİNİN VE TÜKETİCİ SAĞLIĞININ KORUNMASI
Tüketici politikası, tüketicilerin sağlığının ve ekonomik çıkarlarının korunması ve güvenliğinin sağlanması esaslarına dayanmaktadır. Bu doğrultuda, Birlik; tüketicilerin örgütlenme, bilgi edinme ve eğitim haklarını korumayı hedeflemektedir. Tüketicinin korunmasına ilişkin müktesebat üye ülkeler arasındaki pazar engellerinin ortadan kaldırılması ve ekonomik bütünleşmenin sağlanması açısından vazgeçilmezdir. Tüketici politikası fiyatların düşmesini, ürün ve hizmet çeşitliliğinin artmasını, ürünlerin asgari sağlık ve güvenlik standartlarına sahip olmasını sağlamaktadır.
İdari Yapılanma
29. GÜMRÜK BİRLİĞİ
Avrupa Topluluğu’nu Kuran Antlaşma’nın 23. maddesinde, Topluluğun, tüm malların serbestçe dolaştığı bir Gümrük Birliğine dayandığı belirtilmektedir. Gümrük Birliği başlığı altında düzenlenen müzakere konuları aşağıdaki alanları içermektedir: AB Gümrük Kodu’nun ve uygulama hükümlerinin üstlenilmesi; kotaların uygulanması, kota yönetimi sisteminin teknik boyutu, Uyumlaştırılmış Gümrük Tarifelerinin üstlenilmesi ve AB’nin Birleşik Tarifeler (TARIC) uygulamasıyla uyumun sağlanması, Gümrük Kodu dışında kalan gümrük müktesebatı; başta Pan-Avrupa Menşe Sistemi olmak üzere, menşe kurallarının uygulanması; Gümrük işlemleri vb. uluslararası anlaşmalar ile sözleşmelerin üstlenilmesi; sınır idaresi; sınırlarda gümrükler ve polis arasındaki işbirliği; ilaçların ön kontrolü, çifte kullanımlı mallar, korsan mallar gibi alanlara ilişkin spesifik mevzuatın uygulanması; basitleştirilmiş prosedür, re-eksport, gümrük antrepoları, nihai kullanım, vergi istisnaları, gümrük geri ödemeleri ve vergi iadelerinin uygulanması; gümrüklere ilişkin müktesebatın uygulanması için gerekli idari ve işlevsel kapasite.
İdari Yapılanma
30. DIŞ İLİŞKİLER
Dış ilişkiler alanındaki müktesebat başlığı, Topluluğun üçüncü ülkeler ve uluslararası organizasyonlar ile ticari ve ekonomik ilişkilerinin yanı sıra işbirliğinin ve yardımlaşmanın geliştirilmesini kapsamaktadır. Bu müktesebat başlığı altında yürütülen Topluluk faaliyetlerinin yasal zemini, Avrupa Topluluğu’nu Kuran Antlaşma’nın 131 ila 134. maddeleri ile belirlenmiştir. Dış ilişkiler başlığı altında aday ülkelerden beklenen noktalar şunlardır: DTÖ yükümlülüklerini karşılamak; AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı ikili ya da çok taraflı anlaşmaları üstlenmek; AB’nin dış ticaret rejimini kabul etmek; GTS uygulamalarını katılımdan hemen sonra yürürlüğe koyacak şekilde gerekli düzenlemeleri gerçekleştirmek; İnsani yardım ve kalkınma politikası alanında AB’de yürürlükte olan yasal düzenlemelere uyum sağlamak.
İdari Yapılanma
31. DIŞİŞLERİ VE GÜVENLİK POLİTİKASI
Avrupa Birliği’nin Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası (ODGP) diğer fasılların bir çoğuna kıyasla farklılıklar arz etmektedir. ODGP altında asıl karar vericiler üye devletler ve dolayısıyla Konsey olarak öne çıkmaktadır. Avrupa Birliğini Kuran Antlaşma’nın 11–28. maddeleri ODGP’nin hukuki temelini içermektedir. Ortak Dışişleri ve Güvenlik Politikası ile ilgili olarak karar alınması esnasında Konsey oybirliği ile karar vermek durumundadır. Bu durum pratikte her ülkenin veto hakkına sahip olması anlamına gelmektedir. Politikanın bu hükümetlerarası yapısı nedeni ile adayların ulusal mevzuatlarına herhangi bir ekleme yapmalarına gerek bulunmamaktadır. Üye devletlerden beklenen, ODGP’yi bağlılık ve karşılıklı dayanışma ruhu içerisinde desteklemeleridir.
İdari Yapılanma
32. MALİ KONTROL
Mali kontrol alanındaki mevzuat, kamu iç mali denetimi, dış mali denetim, AB öz kaynaklarının kontrolü, AB fonlarının denetimi, uluslararası iç ve dış mali denetim gibi alanları kapsamaktadır. Bu alandaki sınırlı sayıdaki yasal düzenleme genelde tüzük ve kararlardan oluşmakta ve söz konusu tüzük ve kararlar doğrudan etkili olduğu için ulusal mevzuata aktarılmaları gerekmemektedir. Mali kontrol alanındaki müktesebat ayrıca temelde uluslararası alanda kabul gören somut mali yönetim ve kontrol kurallarından oluşmaktadır.
İdari Yapılanma
33. MALİ VE BÜTÇESEL HÜKÜMLER
Bu alandaki müktesebat, AB bütçesine sağlanacak fonlar için gerekli mali kaynaklara (öz kaynaklar) ilişkin kuralları kapsamaktadır. Söz konusu öz kaynaklar, gümrük vergileri, tarımsal vergiler ve şeker vergilerinden elde edilen geleneksel öz kaynaklardan oluşan üye devlet katkıları, üye devletlerin KDV gelirlerine dayanan bir kaynak ile, yine üye devletlerin gayrı safi milli hasılalarının büyüklüğüne (GSMH) bağlı olarak değişen bir kaynaktan oluşmaktadır. Üye devletler, yeterli koordinasyonun sağlanması, öz kaynaklara ilişkin katkıların doğru hesaplanması, tahsilatı, ödenmesi ve denetiminin temini ile, öz kaynaklara ilişkin kurallara uyum amacıyla AB’ye raporlamanın yapılabilmesi için gerekli idari kapasiteyi oluşturmalıdır. Bu alandaki müktesebat doğrudan bağlayıcı olduğundan ulusal hukuka aktarılması gerekmemektedir.
İdari Yapılanma
34. KURUMLAR
Bu müktesebat başlığı, Kurucu Antlaşmalar ve ikincil mevzuat tarafından oluşturulan Avrupa Birliği kurumlarının yapıları ve işleyişlerini içermektedir. Diğerlerinden farklı olarak, bu başlık aday ülkelerin AB’ye katılmadan önce yerine getirmeleri gereken mevzuat uyumlaştırmaları veya uygulama tedbirlerine yönelik spesifik taleplerde bulunmamakta; yeni üye olacak ülkelerin AB kurumlarında ne şekilde temsil edileceklerini düzenlemektedir.
35. DİĞER KONULAR
Bu başlık altındaki müktesebat diğer ana konular içerisinde yer almayan özel düzenlemeleri içermektedir. “Diğer” başlığı altında, müzakerelerin devam ettiği süre boyunca gündeme gelen veya müzakerelerin tamamlanmasını takiben müktesebata eklenecek konular yer alacaktır.