Recep Tayyip Erdogan 22 Temmuz’da Malatya AKP il kongresine katilirken, üreticiler hükümetin kayisiyi nasil destekleyecegini sordu. Basbakan “yiyerek destek oluyoruz ya… Daha ne istiyorsunuz?” deyince, kuru kayisinin tonunun ihraç fiyati 2.500 dolardan pattt… diye 1.900 dolara düstü.
Nasil düstü? Anlatayim.
Bizim yillik kuru kayisi üretimimiz 70 bin ton dolayinda. Dünya pazarinda satilan kuru kayisinin yüzde doksani Türk kayisisi. Ama Türkiye’nin fiyat belirleme gücü yok. Fiyati alicilar belirliyor. Çünkü bizde kuru kayisiyi üreticiden “parasini ödeyerek” satin alacak ve sonra yurtdisina ihraç edecek finansman gücüne sahip tüccar yok. Kayisi alicisi yabanci parayi gönderiyor. Tüccar yabanci alicinin komisyoncusu seklinde mal topluyor. Iste bu sistem yabanci aliciya fiyati belirleme gücü veriyor. Yabanci aliciya karsi üreticinin ve Türk ekonomisinin yararini koruyacak tek kurulus “Kayisibirlik”. Ancak daha önceki yillarda politikacilarin müdahaleleri ile “Kayisibirlik” kaynaklari kurutulmus durumda.
Kayisibirlik, “Destekleme Fiyat Istikrar Fonu”na (DFIF) 4.5 trilyon lira borçlu. Tarimda olan biteni yakindan izleyen Ali Ekber Yildirim’dan ögrendigime göre bu yil rekolte çok iyi. Geçen yilin en az iki kati, 70 bin ton dolayinda kuru kayisi üretimi bekleniyor. Malatya milletvekili Mevlüt Aslanoglu’ndan ögrendigime göre, geçen yil kilosu 4 milyondan islem gören kuru kayisiya simdilerde tüccar 2 – 2.5 milyon fiyat veriyor.
Kayisibirlik ise parasi olmadigi için ne fiyat açiklayabiliyor ne de alim yapabiliyor. Bu durumda yabanci alicilar adina piyasaya giren tüccar kuru kayisinin tonunu 2.500 dolar yerine 1.900 dolardan topluyor.
Bunun anlami, bu rekolte döneminde kuru kayisi üreticilerimiz ile Türk ekonomisinin ton basina 600 dolardan 45 – 50 milyon dolar kayba ugramasi demektir.
Aslanoglu diyor ki: “DFIF’ten Kayisibirlik için 6 ay vade ile 10 trilyonluk kredi tahsisi halinde kayisi üreticisi yabanci alicilarin elinden kurtarilabilir. Kayisibirlik yüzde 20, yüzde 30 pesin ödeme ile piyasaya girer ise, üretici kuru kayisiyi yok fiyatina yabanci alicilara satmak mecburiyetinde kalmaz.”
Bütün bu anlatimdan sonra sayin okuyucularim sual eyleyecek: “Erdogan ‘yiyerek destek oluyoruz ya… Daha ne istiyorsunuz?’ deyince kayisi fiyatlari neden düstü?”
Efendim piyasada hassas dengeler var. Basbakan’in bu sözleri “hükümet”in kayisi üreticisini korumak için hiçbir sey yapmayacaginin isareti sayildi. Kayisibirlik için kredi miktari saglanamayacagi ve de birligin piyasaya giremeyecegi anlasildi. Piyasa “kurtlar”a kaldi. “Teorisyenler”, buna “serbest piyasa ekonomisi” diyor! Ama hiçbir ülkede güçsüz tarim üreticisi güçlü kurtlara teslim edilmiyor. Devlet arz ve talepte karsi karsiya gelenlerden biri güçsüz ise güçsüzü korumaya özen gösteriyor. Burada neden olmuyor. Çünkü burasi Türkiye abicim!..
Recep Tayyip Erdogan 22 Temmuz’da Malatya AKP il kongresine katilirken, üreticiler hükümetin kayisiyi nasil destekleyecegini sordu. Basbakan “yiyerek destek oluyoruz ya… Daha ne istiyorsunuz?” deyince, kuru kayisinin tonunun ihraç fiyati 2.500 dolardan pattt… diye 1.900 dolara düstü.