Geçenlerde Hayati İnanç in izlediğim bir videosunda divan şiirindeki 'mey' in aslında çay olduğunu söylediğinde şaşırmıştım. Mantıklı aslında. İlgili video medya bölümünde vardı. Sizce olabilir mi bu gerçekten ?
Çay ve kahve üzerine yüksek lisans tezi yapılmış mıdır acaba? Yapılmadıysa büyük eksiklik
Çay ki üzülürsün içersin sevinirsin içersin. Kalkınca içersin yatarken içersin nereye koysan yakışır derler ya. Çay samimiyeti ifade eder. Çay demle geliyorum ifadesini herkese kullanamazsın. Ya da "çayı koydum bekliyorum" ifadesi birçok kapıyı açar.
Rahman' in nimeti çoktur lakin çay gibisi yoktur.Fazla şiirden öldü diyorlar Edip Cansever.Benim gibilerin ardindan da "fazla Çaydan öldü Çayyaş " diyecekler.
Hikmet Kızıl Hoca nin deneme türünde ele aldığı kitap hakkında muhabbet ederken gelen çaylara bakarak şöyle demişti :
" Çaycilara bir esnaf diye bakmam ; bir sanat eserini icrâ ediyorlar.Edebiyatin gelişmesi için en büyük destek onlardandir. "
Belli ki siz de çok seviyorsunuz hocam demiştim.Kitabina konu olan muazzam Çay ı satırı satırına , dillendirmisti.
" Çay sınıfsız bir içecektir ,ayakkabı boyacıları ile büyük şirketlerin CEO ' larinin ortak icecegidir.
Zamansızdir ; sabah kahvaltısında akşam üzeri ,yatmadan önce yani günün her saati içilebilen tek içecektir ." diye özellikle edebiyatçıların mübarek saydığı çayın özelliklerini büyük bir aşkla sıralamaya.
Zarifoglu ' nun " ve oturdu mu bir masaya hakkını verir çay içmenin " diye tasvir ettiği o zümreye nâil olmak umudu bizimkisi.
Bir de çayı sevmeyenler var artık nasıl bir beddua almislarsa
Çayın ülkemizdeki tarihine bakınca tarihi çok eski değil. Cumhuriyetin ilk yıllarına dayanıyor bugünkü bildiğimiz çay. Buna rağmen bu kısa sürede kemiklerimize işlemiş bir içecek. Osmanlı zamanında çay yerine ne içiyorlardı acaba ? Yetenekli bir arkadaş konu hakkında araştırma yapsa da bizi aydınlatsa @Mina sen yetenekli bir arkadaşsın mesela. Divanı çay konusunda aydınlatsan bi araştırma yapıp çaylar dediğim gibi şirketten...
Aslında bu konunun altından @Dilhun da kalkabilir ama artık ikiniz bi sunum yapsanız bize tabi zorla değil siz de arzu ederseniz...
Ağza bal çalıp gitti üstâd.Dilhun sunumun hazırlığını bekleyemeyecek kadar sabırsız bilinmez mi divan üyelerince acep ? Baştan belirtmek isterim ki yapacağım sunum sunum adını almayacak kadar eksik bir karalama .Yerimden duramayisima verilsin lütfen Ve Mina 'nin yapacağı sunuma ancak zemin oluşturmak benimkisi ....
Ayyaşın tanimini fazlasıyla idrâk eden bir ülkeydik .Bir de çayyaş vardı.Çayyaş: Çaya düşkün ,çok içen demekti.
Ârifin fikri neyse zikri de odur diye kâdim bir kabûliyet vardır bizde.Ama bu sefer fikri zikrine vuran sadece ârifler değil âşıklardı ,yalnizlardi ,çayyaşlardi.Çay deyip geçmemek gerektiğini ,çayın edebiyatla ilgisi olduğunu öğrenmiştik.Şiir, mani, türkü ,kitap gibi bir çok yerde şeref konuğuydu çay.
Peki nedir çay ?
- Yalnızların yarenidir çay .( Cihan Usta )
-Çay henüz bir şey bitmedi demektir.( Cezmi Ersöz )
- Çay yoksulların ,şairlerin yalnızların ,âşıklarin ,yetinmeyi bilenlerin ve yitirenlerin resmi içeceğidir.
Çay başlı başına bir okuldu.Adini ve tadını bilenlere öğretiler sunan.
- Sonra çay bize bir gerçeği daha öğretti; bekleyen her şey soğur ve acır.( M.Deveci )
Çay ; Necip Fazıl ' dan,Cemal Süreyaya , Osman Konuk ' tan Tarık Tufan ' a ,Zarifoglu' ndan Oğuz Atay ' a ,Sunay Akın ' dan Nevzat Çelik ' e kadar her kesimce şiirselleştirilmiştir.
"Şiirdir çay " hükmüne vardigim o dizeler.
- Çaycı getir ilaç kokulu çaydan
Dakika düşelim senelik paydan ( Necip Fazıl)
-Açık çay içerdi hep demli olunca bardağın öbür tarafından beni göremezmis öyle derdi hep .( Cemal Süreya )
- Biz çayın yalnızlığa iyi gelen tarafını da severiz .(Oğuz Atay )
- Çay bardağında bırakılan dudak payı kadar bile uzak kalamam senden .( Sunay Akın )
- Soğuyan bir bardak çaydır benim ömrüm .( Nevzat Çelik)
- Ama bu kente gelirsen unutma beni ara
Sana bir çay ve temiz yaralar ısmarlarım ( Osman Konuk )
- Benim sana verebileceğim çok şey yok aslında.
Çay var içersen ,ben var seversen ,yol var gidersen.
- Masada çay bardakları ve ellerin olsun .( Tarik Tufan )
Bunlar fikri zikrine vuranlarin eşsiz şiirleriydi.
Bir iki dizeyle geçiştirilecek bir sevda değildi çay uğruna kitaplar yazılmış bir tutkuydu.
O kitaplardan bazıları :
- Çay Risalesi - Seyyid Mehmet İzzet Efendi
-Çayın Kültür Tarihi - Stephan Reımertz
- Demlikten Süzülen Kültür :Çay -Deniz Gürsoy
- Çay Kitabı - Mustafa Duman ( Bu kitap geçmişten günümüze uzanan bir köprü niteliğindedir.Turk edebiyatında çayın önemine değinmektedir.Çay üzerine şiirler ,maniler ,türküler anlatımını canlı kılmaktadır.)
Ve Çaylar Şirketten - ( Yazarı @UluğBey hocam demeyi çok isterdim .) Remzi Kazmaz.
Kimin ağrıyor canı
Bol bol içsin mercanı
Her derdin dermanı
Çay çay çay diyordu bir Azeri Türküde.
Bir de " Bir çay koy da geleyim " diyen Ali Kınık.
Allah hepimize demlik dolusu çay ve o çayı tatlandıran dostlar nasip etsin
Çayın ülkemizdeki tarihine bakınca tarihi çok eski değil. Cumhuriyetin ilk yıllarına dayanıyor bugünkü bildiğimiz çay. Buna rağmen bu kısa sürede kemiklerimize işlemiş bir içecek. Osmanlı zamanında çay yerine ne içiyorlardı acaba ? Yetenekli bir arkadaş konu hakkında araştırma yapsa da bizi aydınlatsa @Mina sen yetenekli bir arkadaşsın mesela. Divanı çay konusunda aydınlatsan bi araştırma yapıp çaylar dediğim gibi şirketten...
Aslında bu konunun altından @Dilhun da kalkabilir ama artık ikiniz bi sunum yapsanız bize tabi zorla değil siz de arzu ederseniz...
Çay diyince Ahmet Yesevi hz.(r.a.)anılmadan olmaz.çaya duası vardır orta asyada çay bilinmekteydi.diye biliyorum.nerede okudum hatırlamıyorum "çay içenin yorgunluğuna iyi gelsin"buyurdu diye bilirim.internet de bir kaç yerde ise "hastalarınıza içirin şifa bulsunlar"buyurduğu söylenir.
Manzara çok güzel afiyet olsun.