işçilerin boş kağıda attıkları imza geçerlimi ?
işçilerin boş kağıda attıkları imza geçerlimi ?
Patronlar emekçileri çıkarırken ya da emekçi istifa ederken boş kâğıda “Tam alacaklarımı aldım” ifadesini yazarak imza atmasını arz ediyor. Emekçiler de boş kâğıda imza atmak istemiyor. Emekçiler istemeseler de bu tip ifadelerin altına imza atmak gidişatında kalıyor. Fakat bu ibranamelerin pek çoğu hukuken geçerli değil. Patronlar bunu emekçilerin gözünü korkutmak için imza attırıyor. İbraname, emekçi ve patron arasında imza atılan bir kontrattır. Geçerli olabilmesi için bazı koşulların varlığı mevzubahisidir.
Yazılı olmayan ibraname geçerli değildir.
Yani işçinin sözel olarak “bütün alacaklarımı aldım” demesi işverenin işçisine hak ettiği bütün tazminatları ödediği anlamına gelmez. Kesinlikle yazılı olması gerekir ve işçi tarafından imzalanması şarttır. İşçinin imzalamadığı bir ibranamenin geçerli olması söz konusu değildir. Başkası tarafından imzalanmış ibranamelerle, işten çıkış tarihinde imzalanmış ibranameler, imzanın kime ait olduğu ve imza tarihi açısından inceleniyor ve gerçek ortaya çıkıyor.
İbranamenin geçerli olması için iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten en az bir ay sonra imzalanması gerekir. Yani kanun iş sözleşmesinin sona erdirildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde işverenin işçisine hak ettiği ödemeleri yapabileceğini ve bu bir ayın sonunda ibranamenin imzalanabileceğini öngörüyor. Bu nedenle işverenlerin istifa ederken işçilere imzalattırdıkları ibranameler ve boş kâğıtlar geçerli değil. İbranamenin imzalandığı tarihle istifa tarihi veya iş sözleşmesinin fesih tarihi arasında en az bir ay bulunması gerekmektedir.
Ayrıca ibranamede ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça ifade edilmesi gerekmektedir. İş sözleşmesi sonlanmış bir işçiye ibraname imzalatılırken kıdem tazminatı karşılığı olarak ne kadar ödendiği, kullandırılmamış yıllık izinlerin karşılığı olarak ne kadar ödendiği açıkça yazılmalıdır. Bu nedenle “Bütün alacaklarımı aldım” şeklindeki ibranameler geçerli değildir. İşçiye kıdem tazminatı olarak ne kadar, ihbar tazminatı olarak ne kadar ödendiği ibranameye açıkça yazılmalıdır.
Bir diğer şart ise ödemenin banka aracılığıyla yapılmasıdır. İşçiye elden para verilirse işveren bu durumu ispat edemez. İşveren ödemeyi yaptığını ispat etmek için banka kanalıyla ve ödemenin mahiyetini ifade ederek ödeme yapmalı.
Emekçiler bahsettiğimiz özellikleri taşımayan ibranamelere imza attıklarında bu ibraname geçersiz olduğu için patrona müteveccih dava açabilirler. Misalin “Tam alacaklarımı aldım” biçiminde hukuken geçersiz bir ibranameye imza atmış bir emekçi patrona kıdem tazminatının ödenmediği güzergahında dava açabilir. Bu vaziyette patron ödemeyi yaptığını delil etmek gidişatında. Meşru geçerlilik şartlarının hem patronlar, hem de emekçiler tarafından iyi öğrenilmesi gerekmektedir.
Hukuken geçerli bir ibranameyi imza atmış bir emekçi de ibranamedeki ölçü mevzusunda bir değişiklik olduğu iddiasıyla duruşmaya müracaat etebilir. Misalin, kendisine 5 senelik çalışması karşılığı kıdem tazminatı olarak 10 bin 600 TL ödenmiş bir emekçi, tazminatının 15 bin TL olması gerektiğini düşünüyorsa dava açabilir. Bu kere patron ibranameyle kıdem tazminatı alacağı olarak 10 bin 600 TL ödendiğini kanıtlamış olduğu için aradaki farka ait bir dava mevzubahisi olacaktır.
Bir önceki yazımız olan İşten ayrılana 3 tazminat başlıklı makalemizde işten ayrılırsam tazminat alabilirmiyim, işten ayrılma ve isten neden çıkartılır hakkında bilgiler verilmektedir.