Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde Amatr Balkln
Sosyal ve Ekonomik Yn Final Raporu
T.C.EVRE VE EHRCLKBAKANLII
T.C.EVRE VE EHRCLKBAKANLII
Empowered lives. Resilient nations.
Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde Amatr Balkln
Sosyal ve Ekonomik Yn Final Raporu
Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi Projesi
Hazrlayan: Akdeniz Koruma Dernei
2013Ankara
T.C.EVRE VE EHRCLKBAKANLII
T.C.EVRE VE EHRCLKBAKANLII
Gl bireyler.Gl toplumlar.
1
ii Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde Amatr Balkln Sosyal ve Ekonomik Yn Final Raporu
2013 evre ve ehircilik Bakanl Tabiat Varlklarn Koruma Genel Mdrl (TVKGM) Mustafa Kemal Mah. Eskiehir Devlet Yolu (Dumlupnar Bulvar) 9. km (Tepe Prime Yan) ankaya/ANKARA Tel: +90 (312) 222 12 34 Faks: +90 (312) 222 26 61 http://www.csb.gov.tr/gm/tabiat/
Birlemi Milletler Kalknma Program (UNDP) Birlik Mahallesi 415. Cadde No. 11 06610 ankaya/Ankara Tel: +90 312 454 1100 Faks: +90 312 496 1463 http://www.tr.undp.org Gl bireyler. Gl toplumlar.
Bu yayn tamamen ya da ksmen yeniden yazlabilir ve herhangi bir ekilde eitsel ya da kar amac gtme-yen amalarla, bask sahibinden zel izin alnmakszn, kaynaa atfta bulunarak kullanlabilir. TVKGM veya UNDP, bu yaynn kaynak olarak kullanld tm yaynlarn bir kopyasn almaktan minnet du-yacaktr. Bu yayn, herhangi bir ticari ama iin TVKGM veya UNDP den yazl izin almakszn tekrar satnn yaplmas amacyla kullanlamaz.
Bu eser kaynaka amacyla u ekilde atfedilebilir: Tunca, S., nal, V., Miran, B., 2013. Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde Amatr Balkln Sosyal ve Ekonomik Yn Final Raporu. Final Re-port of Social and Economic Aspects of Recreational Fishing in Foa and Gkova Special Environmental Protection Areas. PIMS 3697: Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi Pro-jesi. Teknik Rapor Serisi 16: sf. 56
Bu yayn Kresel evre Fonu (GEF) mali desteiyle T.C. evre ve ehircilik Bakanl Tabiat Varlklarn Koruma Genel Mdrl (TVKGM) tarafndan Birlemi Milletler Kalknma Program Trkiye Temsil-cilii (UNDP Trkiye), T.C. Orman ve Su leri Bakanl Doa Koruma ve Milli Parklar Genel Mdrl-, T.C. Gda, Tarm ve Hayvanclk Bakanl Balklk ve Su rnleri Genel Mdrl ortaklnda yrtlen byk lekli Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi Projesi kapsamnda baslmtr.
Teknik Rapor Serisi: 16
Yazarlar: Sezgin Tunca1, Vahdet nal2, Blent Miran3
Dzelti: Glhan Badur zden, Gner Ergn ve Harun Glsoy
Kapak ve Tasarm: Evren alayan
Kapak Fotoraf: a. Sezgin Tunca, b ve c. Vahdet nal
Fotoraflar: 1. Sezgin Tunca, 2-5. Vahdet nal, 6-7. TVKGM Arivi
Bu belge, evre ve ehircilik Bakanl, GEF ve Birlemi Milletler resmi belgesi olarak dnlmemelidir.1Mula niversitesi, Su rnleri Fakltesi, 48000, Ktekli, Mula2Ege niversitesi, Su rnleri Fakltesi, 35100, Bornova, zmir3Ege niversitesi, Ziraat Fakltesi, 35100, Bornova, zmir
iiiTrkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi
nsz
taraf denizlerle evrili olan lkemizde doal yaps ve iklimsel koullar nedeniyle ky alan-lar byk bir biyolojik eitlilie sahip olup bu alan-lara ilikin sorunlar gn getike artmaktadr. Son yllarda hzl kentleme, sanayileme, turizm, ikinci konut vb. gelimelerden dolay arpk yaplama ve plansz gelime yaanmakta, ky ve deniz alanlar bu sorunlardan ciddi anlamda etkilenmektedir.
zellikle ekonomik alanlardaki gelimeler deniz ta-macln da arttrmakta kalknma, barnma, tica-ret, rekreasyon ve temel ihtiyalar karlamak iin ky ve deniz alanlarnn kullanmna ballk gitgi-de artmaktadr. Bunun yan sra hzl kentlemenin ve yaplamann ky alanlar zerindeki basks ku-mul, tuzcul ve bataklk alanlarn kayb, ky ve deniz kirlilii, ky ekosisteminin kayb ve bozulmas gibi birok sonucu dourmaktadr. Ky ve deniz alan-larnn biyolojik eitlilii ve verimlilii giderek ar-tan bir baskya maruz kalarak, bu alanlarda telafi si mmkn olmayan zararlar oluturmaktadr.
Korunmas gerekli en nemli deerlerimizden olan ky ve deniz alanlar zerindeki bu basklarn gide-rilmesine ve bu sorunlarn zmne ynelik ola-rak bu alanlarn srdrlebilirlik ilkesi erevesin-de, doal yapsn bozmadan, koruma ve kullanma dengesi gzetilerek deerlendirilmesi amacyla; te-melde etkin bir uygulama ve denetim sreci ieren bir yapsal dzenleme ve altyap oluturulmas, ilgili tm kurum ve kurulularn kapasitelerinin bu yap-sal dzenleme uyarnca arttrlmas, tm paydalar arasnda ibirliinin ve koordinasyonun artrlmas, etkin ve verimli bir i program ve fi nansal kaynak modeli oluturulmas byk nem tamaktadr.
Tabiat Varlklarn Koruma Genel Mdrl tm bu hususlarn bilinciyle, 8.592 km ky uzunluuna sahip lkemizin ky ve deniz alanlarnda ulusal mevzuatmz ve lkemizin taraf olduu uluslararas szlemelerle nesli tehdit ve tehlike altndaki tr ve habitatlarn aratrlmas ve korunmas, ky ve de-niz alanlar biyolojik eitliliklerinin aratrlmas, nemli koy ve krfezlerin deniz st aralar tama kapasitesinin belirlenmesi, koruma kullanma esas-larnn belirlenmesi, btnleik ky alan ynetimi-ne ynelik almalarla, bu alanlarn kar karya olduu sorunlar asgariye indirmek iin azami l-de gayret sarf etmektedir.
Ky ve deniz kaynaklarnn korunmas gelien k-resel bir ncelik olmas nedeniyle Deniz Koruma Alanlar kavram da byk lde yaylmakta olup bu kavramn lkemizde neminin farkndal nok-tasnda nemli almalar yrtlmektedir.
Genel Mdrlmz, 2009-2013 yllar arasnda Birlemi Milletler Kalknma Programnn uygula-yc ortaklnda yrtt Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlarnn Glendirilmesi byk lekli GEF Projesi ile, Trkiye karasularndaki de-nizel biyolojik eitliliin korunmas, ky ve deniz koruma alanlar veri ann yaplandrlmas ve eko-lojik hizmet fonksiyonlarnn etkin ve srdrlebilir ynetimle etkin klnmasnda uzun vadeli zm iin ilk adm atmtr.
Proje kapsamnda hazrlanan deniz ve ky koruma alanlarnda ekonomik analiz, balklk sosyo eko-nomisi de dahil olmak zere sosyo-ekonomik ara-trmalar, hassas alanlarn belirlenmesi, ekonomik prensiplerin planlamaya entegrasyonu, fi nansal srdrlebilirlik, deniz aralarndan kaynaklanan kirleticilerin azaltlmas ile alternatif geim kaynak-larn kapsayan teknik alma raporlar serisinin;
- Mevcut ky ve deniz alanlarnn daha etkin y-netimi ve ncelikle yeni ky ve deniz alanlar-nn kurulmas iin sorumlu kurumlarn ihtiya duyduu i yap ve kapasitenin glendirilme-si,
- Deniz koruma alanlar planlama ve ynetim sisteminin etkin i planlamas, yeterli etkin y-netim maliyeti ve gelir retim dzeyine imkan vermesinin salanmas,
- Ky ve deniz koruma alanlarnn ok amal kullanm iinde ekonomik faaliyetlerin yneti-mi ve dzenlenmesi iin kurumlar aras koordi-nasyon mekanizmasnn salanmas,
konularnda 3 ana sonuca hizmet etmesi hedefl en-mekte olup bu kapsamda bilgilerinize sunulmaktadr.
Osman YMAYAGenel Mdr
iv Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde Amatr Balkln Sosyal ve Ekonomik Yn Final Raporu
Sunu
Trkiyede amatr balkln giderek artan nemi byle bir alma yaplmasn zorunlu klmtr. da-ri ve akademik evrelerce ticari balkla gsterilen ilginin amatr balklktan esirgendii sylenebilir. Ancak amatr balklkta yaanan sorunlar, yaratt- sosyal ve ekonomik deerin nemine ramen gn getike artmaktadr. zellikle belli alanlarda ve belli trler zerinde avclk etkisi, balkln dier paydalaryla yaanan anlamazlklar, amatr em-siyesi altnda baz kiilerce kural ihlalleri ve bunla-rn yaratt kargaa gibi nedenlerle konu daha fazla gz ard edilemez duruma gelmitir.
Bu alma, Kresel evre Fonu (GEF) mali des-teiyle, T.C. evre ve ehircilik Bakanl Tabiat Varlklarn Koruma Genel Mdrl (TVKGM) tarafndan Birlemi Milletler Kalknma Program Trkiye Temsilcilii (UNDP Trkiye), T.C. Orman ve Su leri Bakanl Doa Koruma ve Milli Parklar Genel Mdrl, T.C. Gda Tarm ve Hayvanclk Bakanl Balklk ve Su rnleri Genel Mdr-l ortaklnda yrtlen Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi Projesi kapsamnda Akdeniz Koruma Dernei ta-rafndan gerekletirilmi; Foa ve Gkova olmak zere iki ayr zel evre Koruma Blgesinde y-rtlmtr. Zengin denizel biyolojik eitlilii, olaanst gzellii, zengin kltr ve esiz arke-olojik varlklar nedeniyle Gkova Krfezinin b-yk bir blmn de kapsayan Gkova zel ev-re Koruma Blgesi 1989 ylnda, benzer zellikleri tayan Foa zel evre Koruma Blgesi de 1990 ylnda zel evre Koruma Blgesi ilan edilmitir. Foa ve Gkova zel evre Koruma Blgelerinde gerekletirilen amatr balklk almas ilk kez bu kadar kapsaml ele alnmaktadr. almada,
amatr balkln yaps, boyutlar, amatr balk-larn sosyo-demografi k ve ekonomik zellikleri incelenmitir. ki ayr zel evre Koruma alannda amatr balkln etkiledii trler, av miktarlar, pazar deerleri ve amatr balkln pazar d ekonomik deerini saptamak almann bir dier hedefi ni oluturmaktadr. te yandan, dier zel evre Koruma Blgeleri ve tm Trkiyede amatr balkln daha iyi anlalmasna ve ynetim s-recinin daha etkin deerlendirilmesine katk sala-mak amalanmtr.
Akdeniz Koruma Dernei, Trkiyenin Deniz ve Ky Koruma Alanlar Sisteminin Glendirilmesi Projesi faaliyetleri kapsamnda yrtlen bu al-mann her safhasnda desteklerinden dolay Tabi-at Varlklar Koruma Genel Mdr Sayn Osman YMAYAya, saha almas srecinde idari, mali ve teknik adan saladklar yardmlardan dolay Tabiat Varlklar Koruma Genel Mdrl merkez ve tara tekilatlarndan Proje Koordinatr Gner ERGN ve Bekir ERDOANa Projenin uygulayc orta olan Birlemi Milletler Kalknma Program evre ve Srdrlebilir Kalknma Program M-dr Katalin ZAMe, Program Destek Sorumlusu Berkan TOROSa, Proje Yneticisi Harun GL-SOYa, Proje Asistan Glden Atkn GENOLU ve Proje Saha alan Esra KARTALa teekkr eder.
Akdeniz Koruma Dernei, projenin veri toplama aamasndaki katklarndan dolay, S.S. Akyaka Su rnleri Kooperatifi Bakan Can GRGN, S.S. Foa Su rnleri Kooperatifi Bakan Ceyhan E-TN, Timur BEYTORUN, Foada amatr balklk malzemeleri satan smail MORA ve Su rnleri M-hendisi Murat MORA, Mula niversitesi Su rn-leri Fakltesi lisans rencileri Oya SALKIM ve Mu-rat ELKe minnettardr.