Tıp alanında doktorlar için laboratuar testleri teşhis koymaya ve tedavi yöntemlerini belirlemeye nasıl yardımcı oluyorsa, eğitim alanında da psikolojik test ve envanterler psikologlar için, öğrencinin zihinsel, duygusal ve kişisel özelliklerinin saptanması, doğru yaklaşımların sergilenmesi ve yönlendirmelerin yapılabilmesi için aynı amaca hizmet eden vazgeçilmez araçlardır.
Aileler çocukları için, genel danışmanlık, gelişim kontrolü, davranış ve uyum sorunları, aile içi problemler, kaygı bozuklukları, iletişim sorunları, akademik başarısızlık, dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik ve öğrenme sorunları başta olmak üzere, çocukluk ve gençlik döneminde yaşanan psikolojik sorunların tanımlanması ve çözümüne yönelik danışmanlık ve terapi hizmetine sıklıkla başvurmaktalar.
Aile ve çocukla yapılan ön görüşmede, psikoloğun amacı toplayabildiği kadar önemli bilgi edinmek, aile ve çocuğu gözlemlemek, gerekli görüyor ise hangi değerlendirme ve ölçme araçlarını kullanacağına karar vermektir. Psikologlar için klinik değerlendirmenin önemli bir parçası olan psikolojik test ve envanterlerin kullanım amacı, çocuk ve gençlerin zihinsel, duygusal, sosyal, dil ve psikomotor gelişimlerini değerlendirmek; kişiliklerini, tutumlarını, davranışlarını, becerilerini, mesleki eğilimlerini standart koşullar altında gözlemleyip tanımlamaktır. Testlerin sonuçlarında genellikle puanlar elde edilir ve bu sayısal ifadeler belli normlara göre değerlendirilir. Test ve envanterlere, sıklıkla gelişim düzeyinin tespiti, gelişmesi gereken (yani geride kalan) alanların ve gelişmiş alanların belirlenmesi, üstün ve özel yetenekli çocukların belirlenmesi, lise döneminde mesleki eğilimlerin belirlenmesi ve doğru yönlendirme yapılabilmesi, bunların yanı sıra ruhsal durum, kişinin kendilik algısının nasıl oluştuğu, çatışmaları ve savunmaları vb. ile ilgili detaylı bilgi edinmek için başvurulur. Terapist, aile ve gençle yaptığı konuşmalar; gözlemler ve test sonuçları ile edindiği bilgileri bir araya getirerek bütüncül bir yaklaşımla terapi sürecini öngörür ve bu çalışmalar sonucunda nasıl bir yol izleneceğine aile ve genç ile birlikte karar verir.