INSULIN TEDAVISI NEDIR ?
Pankreas bezinden iki turlu insulin salgisi olur: Birinci salgilanma sekli gun boyu az miktarda olan bir salgilanmadir. Buna bazal insulin denir. Buna ilave olarak her yemekten sonra artan kan sekerini dusurmek icin ilave bir insulin salgisi daha olur. Iste insulin tedavisiyle seker hastasina bu salgilanisa benzer sekilde insulin verilmeye calisilir.
Insulin hormonu ilac olarak sivi halde bulunur ve bir enjektorle veya insulin kalemiyle cilt altina enjekte edilir. Hap veya tablet sekli yoktur. Agizdan sprey seklinde verilmesi icin bilimsel calismalar yapilmaktadir ve yakinda piyasaya cikacaktir.
Kan sekeri cok oynak olan bazi tip 1 diyabetli hastalarda insulin pompasi kullanilabilir.
Tip 2 diabeti olan hastalarda diyet, egzersiz ve ilac (hap) kullanmalarina ragmen kan sekerinde ayarlanma olmuyorsa yani hala sekeriniz yuksek seyrediyorsa o zaman doktorunuz insulin tedavisine gecebilir.
Insulin tedavisiyle ilgili yanlis anlasilmalar :
1. Insulin aliskanlik yapar diye halk arasinda yanlis bir inanis vardir. Insulin aliskanlik yapmaz. Kullandiginiz diger haplar gibi bir ilactir ve sagliginiz icin gerekli oldugundan baslanilmistir. Aslinda insulin kullanmak haplardan daha sagliklidir.
2. Seker hastaligi ilerleyici bir hastaliktir. Zamanla kullandiginiz haplar artik yeterli gelemez. Bunda sizin bir hataniz yoktur. Hastaliginizin ilerlemesi sebebiyle artik haplar yeterince etki edemez. Bu beklenilen bir durumdur.
3. Insulin tedavisinden cogu hasta yasaminin etkileneceginden korkar. Aslinda insulin tedavisi yasaminizda degisiklik yapmaz. Igne yapmak onceleri kisileri urkutur ve sonra alisirlar. Cok az kiside insulin tedavisi gecici sure kullanilip sonra tekrar hap seklindeki ilaclara donulurse de cogu kiside insulin tedavisine devam edilir.
4. Enjeksiyon korkusu yani igne yapmak korkusu da onemli bir korkudur. Zamanimizda cok ince uclu insulin igneleri ve insulin kalemleri vardir. Insulini kalemle yapmak daha rahat ve kolaydir.
5. Kan sekerinizi daha sik olcmek gerekir endisesi. Evet, Insulin kullaninca daha sik kan sekerini olcmek gerekir. Ancak bu sekilde kan sekeri ayarinin daha iyi olacagini ve daha saglikli olacaginizi unutmayiniz.
Hangi Hastalar Insulin Kullanmalidir?
Tip 1 diyabeti olanlar
Ilaclara ragmen kan sekeri dusmeyen tip 2 diyabetikler
Retinopati (goz hasari), noropati (sinir hasari), diyabetik ayak (ayaklarda yara) gibi komplikasyonlar varsa
Karaciger, bobrek hastaligi veya yetmezligi varsa
Enfeksiyon varsa
Ameliyat olunacaksa
Gebelik sirasinda
Kortizon ilaci kullanimi sirasinda
Kilo kaybi olan seker hastalarinda
Idrarda keton cikan hastalarda
Pankreas bezi ameliyatla cikarilanlarda
Yukarida aciklandigi uzere insulin tip 1 diyabetlilerde mutlaka kullanilmasi gerekir. Tip 2 diyabetlilerde ise Hap seklindeki ilaclara cevap alinamadigi durumda yani seker haplarini maksimum dozda kullanildiginiz halde sekeriniz dusmuyorsa insuline gecmek gerekir.
Ilaclar Yetersiz Olunca Insuline Nasil Baslanir?
Burada iki metot uygulanir:
1. Ilaclari kesmeden ilave insulin yapmak.: Kullandiginiz hap seklindeki ilaclara ilaveten gece NPH insulin veya uzun etkili bir insulin (glargin, levemir gibi) insulin yapilir.
2-Ilaclari tamamen kesip insuline gecmek: Ilaclar tamamen kesilip sadece insulin yapilir. Ancak sisman hastalarda insulin direnci yuksek oldugundan insulinle beraber metformin veya roziglitazon vermek daha iyi kontrol saglar. Bu durumda insulin dozunda azaltma yapmak gerekebilir.
Insulin Ilacinin Tipleri:
Eskiden tedavide kullanilan domuz veya sigir insulinleri artik kullanilmamaktadir. Halen kullanilan insulinler genetik olarak elde edilen insan insulinleridir. Insan insulinleri laboratuar ortaminda molekuler genetik metotlarla elde edilir ve insan insulinin kimyasal yapisinin aynisidir. Insulin anologlari ise insan insulini yapisindaki insulinin yapisindaki bazi aminoasitlerin degistirilmesi ile olusturulur ve daha cabuk emilir ve etki eder. Tip 2 diyabette insulin direnci oldugundan bazen yuksek dozlar kullanmak gerekebilir.
Sise uzerinde R harfi varsa bu reguler insulin yani kisa etkili insulin demektir ve sivi berraktir. Sise uzerinde N harfi varsa bu insulin NPH insulindir yani orta etkili insulindir ve sivi bulaniktir.
a) Kisa Etkili Insulinler:
Molekul yapisi genetik olarak degistirilmis ve bu nedenle insulin anologu denen yeni tip insulinler lispro ve aspart insulindir. Bunlar enjekte edildikten sonra 5-15 dakikada etki eder ve 30-60 dakika icinde maksimum noktaya ulasirlar. Bu nedenle yemek oncesi degil yemege baslarken yapilir.
Diger kisa etkili reguler insulinlerde ise etki 30 dakikada baslar 5-8 saat etki eder. Bunlar yemekten 30 dakika once yapilir.
b) Orta Etkililer:
NPH insulinin etkisi 1-2 saatte baslar ve 12-16 saat etkili olur
c) Uzun etkili insulinler:
Glargin insulin: 24 saat sureyle etkili bir insulindir. Ilaclarla birlikte kullanilabilir. Gece uygulamasi ile daha iyi sonuc alinabilir. Diger insulinlerle karistirilamaz.
Insulin Detemir: Daha hizli emilir. Hizli etkili insulinlerle karistirilabilir.
d) Karisim Insulinler:
Insulinler %70 NPH, %20 kristalize halinde karistirilip kullanilabilir. 70/30, 80/20, 75/25 seklinde karisim insulinler de vardir.
80/20= %80 oraninda orta etkili insulin
%20 oraninda kisa etkili insulinin
onceden karistirilmis seklidir. Bulanik gorunumludur
70/30= %70 oraninda orta etkili insulin,
%30 oraninda kisa etkili insulinin karisimidir, bulanik gorunumludur
75/25= %75 oraninda orta etkili insulin,
%25 oraninda kisa etkili insulinin karisimindan olusur, bulanik gorunumludur
Insulinin Etki Gostermesini Degistirebilen Faktorler:
Insulinin etkisinin baslamasi, maksimum etkinligi ve etkisinin kaybolma suresi kisiden kisiye degisiklikler gosterir ve bu durum yapilan doz, insulinin turu ve enjeksiyon yeri gibi bircok faktorden etkilenir.
Insulin Dozu Nasil Ayarlanir?
Her seker hastasinin insulin ihtiyaci farklidir. Dozu kendiniz degil, doktorunuz ayarlayacaktir.
Insulin Piyasada Hangi Sekillerde Satilir?
Eczanelerde insulin ya flokan halinde (enjektorle yapmak icin) ya da insulin kaleminde kullanmak icin kartus halinde bulunur. Her ikisinin 1ml’sinde 100 unite insulin vardir. Kisa etkili insulinler cabuk bozuldugundan buzdolabinda saklanmalidir. Cok sicak olmayan havalarda insulini yaninizda tasiyabilirsiniz, ancak aksam eve gelince mutlaka buzdolabina koyunuz.
Hangi insulin kullanilmali?
Insulin tipini sizi takip eden endokrinoloji veya ic hastaliklari uzmani karar verecektir. Kan sekerine gore gunde bir veya iki defa insulin yapmak gerekecegi gibi bazen gunde 4 defa insulin yapmak da gerekebilir. Karisim insulin de kullanilabilir.
Insulin Tedavisinin Etkili olup olmadigi Nasil Anlasilir?
Insulin etki ediyorsa kan sekeriniz dusmeye baslar. Eger kan sekerinde dusme olmuyorsa ya doz azdir yada enjeksiyonda problem vardir. Her iki durumda da doktorunuza basvurunuz.
Insulinin Bozuk Olup Olmadigi Nasil Anlasilir?
Bozuk insulini anlamak her zaman kolay olmayabilir. Goruntusu bazen normal oldugu halde insulin bozuk olabilir. Insulinin bozuk oldugu su durumlarda dusunulmelidir:
Yeni bir insulin kartusu veya sisesine basladiginizda kan sekeri giderek yukseliyorsa
Insulin sisesinin icinde tanecikler ve tortular varsa
R denilen kristalize insulin sisesi icindeki sivi insulin berraktir, eger bulanik ise bozulmustur.
Acilmis bir flakon 30-40 gunde bitmemis ise bozulabilir.
Donmus insulinleri kullanmayiniz
Insulin sisesinin uzerindeki son kullanma tarihini kontrol ediniz. Suresi gecmis ise kullanmayiniz.
Insulin Nasil Saklanmali?
Insulini mumkunse buzdolabinda 4+C de saklayiniz. Buzluga koymayiniz. Ve dondurmayiniz. Insulin kalemi icindeki insulinler oda sicakliginda bir ay, buzdolabinda 3 ay saklanabilir. Insulin 25 derecenin uzerindeki sicakliklarda uzun sure kalirsa bozulabilir. Yazin park halindeki arabalarin sicakligi 50-60 dereceye kadar yukselebilir ve bu sicaklik insulinin bozulmasina sebep olur. Insulini otomobil icinde unutmayiniz. Cok sicak havalarda insulinlerinizi bir termos icinde veya buz kalibi ile sogutulan cantalar icinde saklamak gerekir. Soguk havalrda , ozellkle sifir derecenin altinda insulin bozulabileceginden insulini elbise icinde saklayiniz.
Insulin Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar?
a) Insulin kalemi Yaparken Dikkat Edilecek Hususlar:
Igne ucunu bir defadan fazla kullanmayin
Her yapilis sonrasi igneyi cikarin
Yapmadan once insulin dozunu gosteren rakama dikkat ediniz. Rakamlari goremiyorsaniz baska birinin size yardim etmesini saglayiniz.
Insulin yaptiktan sonra yapilan yerde kanama veya insulinin ciltten disari cikip cikmadigini kontrol ediniz.
Igne yapilan yerde morarma veya sislik oluyorsa doktorunuza danisiniz
Igne yapilan yerde sislik olmus ise bu sislige igne yapmayiniz.
Insulin yaptiktan sonra enjeksiyon yerini ovmayiniz
Insulin kaleminize uygun insulin kartusu alinmalidir
Insulin kalemi icindeki insulin oda isisinda 3 hafta, buzdolabinda 3 ay saklanabilir
b) Flakon Tipi Insulin Ile Enjeksiyon:
1) Ellerinizi sabunlu su ile iyi yikayiniz
2) Insulin sisesini birkac kez alt-ust yaparak iyice karistiriniz, insulin sisesi buz tutmus ise kullanmayin ve o siseyi atiniz.
3) Lastik tipanin uzerindeki koruyucu kapagi acin, ancak lastik tipayi cikarmayin
4) Lastik tipayi alkollu pamuk ile silin
5) Enjektorun uzerindeki ignenin kapagini cikarin. Piston yardimi ile cekeceginiz doz kadar havayi enjektore cekin.
6) Enjektorun ignesini insulin sisesinin lastik tipasina batirarak pistonu itin ve enjektorun icindeki havayi sisenin icine bosaltin.
7) Siseyi, ignenin ucunu insulin sisesinin icerisinde tutarak bir elinizin icinde ters cevirin. Diger elinizle uygulayacaginiz doz kadar insulini enjektore cekin.
8) Enjektorunuzdeki hava kabarciklarini kontrol edin. Eger varsa enjektore hafifce vurarak ya da insulini tekrar siseye geri basarak kaybolmasini saglayin. Sonra siseye geri verdiginiz insulini tekrar cekin. Bu islemi enjektorde buyuk hava kabarcigi kalmayincaya kadar tekrarlayin.
9) Igneyi siseden cikarin ve eger hemen kullanmayacaksiniz ignenin ucuna muhafazasini takin.
Enjeksiyon Bolgeleri:
Enjeksiyon bolgelerinizi surekli degistirmeniz gerekir. Eger hep ayni yere enjeksiyon yaparsaniz o bolgede sislik, sertlik, morarma gibi degisiklikler yapar. Ayni enjeksiyon bolgesine geldiginizde en az 2 hafta gecmis olmasina dikkat ediniz. Kol, karin ve baldir bolgelerine enjeksiyon yapmaniz gerekmektedir.
Vucudumuzda insulin enjeksiyonu yapilacak bolgeler sunlardir:
Kolun ust kisminin dis yan taraflari
Gobek ve kalca cevresi
Bacagin ust kisminin dis yan taraflari
Insulin en iyi emildigi yer karin bolgesidir. Bunu kol, bacak ve kalca bolgesi takip eder. Enjeksiyon yapilan yerdeki masaj, isi artmasi ve egzersiz emilimi artirir.
Insulin Enjeksiyonunun Yapilmasi:
1. Enjeksiyon yerini alkollu pamuk ile silin ve alkolun ucmasini bekleyip sonra enjeksiyon yapiniz
2. Genis bir deri bolgesini iki parmaginiz ile kistirarak kaldirin ve igneyi dik olarak (90 derecelik aci ile) batirin. Ignenin tam olarak cilde girmesine dikkat edin.
3. Pistonu sonuna kadar asagi dogru itin ve enjektordeki tum insulini enjekte edin.
4. Igneyi cildinizden dumduz cekerek cikartin ve kuru pamugunuzla enjektor yerine bastirin. Ovusturmayin.
5. Enjektorunuzu atin.
Enjeksiyon Sonrasi Ciltten Insulin Geri Gelirse Ne Yapmali?
Bazen insulin enjeksiyonu sonrasi ciltten igneyi cektikten sonra bir damla insulinin geri geldigi olabilir. Bu insulin kaybini onlemek icin su onlemler alinabilir:
Insulin ignesini insulinin hepsi verilmeden cekmeyin
Enjekte etmeden once tutulan cilt kismini birakmak faydali olabilir.
Insulini yavas enjekte etmek bu geri kacmayi onler
Enjeksiyonu yaptiktan sonra 5 saniye bekleyip igneyi ondan sonra cekin
Insulin Yaparken Agri Olur mu?
Yeni gelistiren cok ince insulin igneleri ile agri olmamaktadir. Ancak insulin yaptiginiz yeri degistirmez ve hep ayni yere yaparsaniz orada sislik olur ve daha sonra yaptiginiz insulin enjeksiyonlari agri yapmaya baslar. Bu durumdan korunmak icin haftada bir enjeksiyon bolgesini degistiriniz
Buzdolabindan insulini cikarir cikarmaz yapmayiniz. Buzdolabindan cikardiginiz insulinin bir sure oda isisinda isinmasi gerekir. Soguk insulin agri yapar.
Enjektorde hava varsa o da agri yapabilir. Enjektorde hava olmamasina dikkat ediniz.
Insulin yapmadan once yapacaginiz yeri alkollu pamuk ile silmek gerekir. Aksi takdirde enfeksiyon kapma riski artar. Alkol surdukten sonra ucmasini bekleyiniz. Alkol ucmadan enjeksiyon yapilirsa agri olusur.
Aciyacak diye enjeksiyon bolgesini kasarsaniz orada yine agri olabilir.
Ayni enjektoru birden fazla kullanmayiniz. Igneyi batirdiktan sonra yonunu degistirmeyiniz.
Insulin Nerede Saklanmalidir?
Insulin buzdolabinin yumurtalarin kondugu bolumde +4C de saklanmalidir. Buzdolabinin buzluk kismina konmamalidir. Insulin buzdolabindan cikarildiktan sonra oda isisinda isinmasi icinde biraz beklenmelidir.
Insulin Dozunun Gun Icine Dagilimi Nasil Yapilir?
Total gunluk insulin dozunun yaklasik %40-50’si bazal insulinemiyi saglar. Geri kalani ogunlere ampirik (rastgele) olarak dagitilir veya yemeklerin karbonhidrat icerigine gore ayrilir. Yenen karbonhidratlarin her 10 gramina 0.8 - 1.2 unite insulin verilerek de dagilim yapilabilir.
Insulin dagilimi alternatif olarak su sekilde de yapilabilir. Gunluk dozun %40-50’si bazal insulin, %15-25’i kahvalti oncesi, %15’i ogle yemegi oncesi, %15-20’si aksam yemegi oncesi verilir. Bazi hastalara yatmadan once %0-10 oraninda hizli etkili insulin verilebilir. Bu insulin dagilimi teorik olup her hasta icin duzenleme yapilmasi gerekir.
Gunluk Insulin dozu nasil belirlenir?
Gunluk dozun belirlenmesinde bazi kaba kriterler soylenebilir. Unutulmamasi gereken her hastaya ozgu gunluk doz belirlenmesinin yapilmasi gerektigidir. Gunluk doz belirlenecek hastalar karsimiza degisik sekillerde gelebilir. Bu durumlara gore su onerilerde bulunulabilir:
a)Onceden insulin kullanan ancak hiperglisemisi (kan sekeri yukselmis) olan hasta:
Gunluk glukoz profili cikarilarak yetersiz ogunler icin insulin ilavesi yaparak uygun gunluk insulin dozu bulunur.
b)Diabetes komasindan cikmis bir hasta:
Koma tedavisinde kullanilan insulin dozu gunde 3-4 kez yapilarak uygun kan glukozuna ulasilir
c) Haplarla kan sekeri dusmeyen bir hasta :
Bu tur hastalarda gunluk insulin dozu birkac yontemle belirlenir:
1) Her yemekten once 6-8 unite kisa etkili insulin yapilir ve gece yatmadan once NPH insulin yapilarak ogunlerdeki glisemi duzeyine gore insulin dozu ayarlanir ve gunluk doz bulunur. Daha sonra bu dozun 2/3 u NPH insulin dozu olarak kullanilabilir.
2) Direkt olarak 24-28 unite orta etkili insuline gecilir ve ogunlere gore daha sonra doz ayarlanir
3) Baslangic dozu olarak 0.2-0.5 Unite/Kg orta etkili insuline baslanir. Daha sonra hedeflenen glukoz degerinden fazla glisemi icin her 20 mg/dl glukoz icin 1 U insulin ilave edilir.
4) Cocuk yasta bir hasta icin agirligin Kg basina 1 unite insulin verilerek gunluk doz bulunmaya calisilir.
5) Yas gruplarina gore insulin dozu uygulanabilir: 0-5 yas arasi:10 unite, 5-10 yas arasi:20 unite ve 10-15 yas arasi:30 unite gibi.
Kan sekeri durumuna gore insulin dozu artirilir veya azaltilir. Bazi hastalarda gunde tek defa insulin yapmak yeterli olabilir. Cogu hastada ise gunde iki kez insulin yapilir ve bu sabah kahvalti oncesi ve aksam yemegi oncesi yapilir. Cogu hastada gunluk insulin ihtiyacinin 2/3’u sabah, 1/3’u aksam yemegi oncesi yapilir. Sisman olmayan hastalarda 40 uniteden az dozlarla kan sekeri kontrol edilirken, sismanlarda daha yuksek dozlara ihtiyac vardir. Bazi hastalarda kan sekeri iyi kontrol edilemediginden gunde 4 kez insulin yapilmasi gerekir.
Hangi Tip Insulin Secilmelidir?
Gebelerde, cocuklarda ve antikor sorunu olanlarda ileri derecede saf insan insulinleri kullanilmalidir. Koma ve acil tedavi gereken durumlarda, operasyonlarda ve devamli insulin infuzyonunda kisa etkili insulin kullanilir.
Yasli bir diabetikte ya da nefropatili bir hastada cok titiz kan glukoz ayari gerekmez. Bu tip hastalarda orta etkili insulinler yeterli olur. Duzensiz yasayan, iletisimi bozuk kisilerde de siki glisemi kontrolu yapilamaz. Endojen insulin salinimi dusuk hastalarda oral antidiabetige devam etmenin bir faydasi yoktur, Bu hastalarda insulin tedavisine hemen gecmelidir. Endojen insulin salinimi C-peptid duzeyleri olculerek veya OGTT sirasinda insulin ve C-peptid duzeyleri olculerek saptanabilir.
Gecici Sureyle Insulin Tedavisi Nedir?
Hipergliseminin (kan sekeri yuksekligi) kendisi pankreasdaki insulin salgilayan beta hucrelerinin fonksiyonunu bozar ve insulin rezistansini arttirir. Bu duruma glukoz toksisitesi (seker zehirlenmesi) denir. Disardan verdigimiz insulin tedavisi vucuttaki insulin rezistansini yenerek glukoz toksisitesini duzeltir.
Bu nedenle gecici insulin tedavisi;
1- Siddetli tip 2 diabeti olan hastalarda baslangicta kullanilarak glisemi kontrolunu saglamak icin
2- Gecici hastalik durumlarinda (ameliyat, koma, enfeksiypn, kortizon ilaci kullanma gibi) kan sekerininin duzenlenmesi icin kullanilir.
Baslangicta (ilk tani konuldugunda) kan sekeri yuksek (>250 mg/dl) olan hastalarda insulin tedavisine hemen gecip metabolik durumu duzelttikten sonra haplara gecmek mumkundur. Bu tedavi surekli metabolik iyilesme saglar. Ancak uzun suredir seker hapi kullanan hastalarda eger kan sekeri yuksek seyrediyorsa gecici insulin tedavisinin uygulanmasi zor olabilir. Bu hastalar devamli insulin tedavisine ihtiyac duyabilirler. Bunun nedeni de pankreasdaki beta hucre fonksiyon bozuklugunun ilerlemis olmasidir.
Halen seker hapi kullanan ancak araya giren enfeksiyon gibi nedenlerle kan sekeri yukselmis hastalarda haplara ilave olarak insulin tedavisi yapilabilir. Bu tedavi birkac gun veya birkac hafta olabilir.
Gecici insulin tedavisi nasil kesilir?
Tip 2 diabette glukoz toksisitesi (seker zehirlenmesi) duzedikten sonra insulin tedavisi kesilebilir. Insulin tedavisinin kesilebilecegi Tip 2 diabetli hastalar:
a-Klinik olarak sabit (Kilo kaybi olmayan veya sabit bir kiloda olan )
b- Kan sekeri hedeflerine ulasilmis olmasi gerekir.
Insulin kesilirken total gunluk dozun %10-15’i adim adim azaltilir. Bu arada sik kan sekeri takipi yapilip insulin dozu 0.3-0.4 U/kg/gun’den asagiya indiginde insulin stoplanip seker haplarina gecilebilir. Eger hastada normale yakin kan sekeri duzeyi var ve insulin dozu az yuksek ise (0.3-0.4 U/kg/gun) sulfonilure + metformin kombinasyonu kullanmak iyidir. Metforminin maksimum etkisi icin 3-6 hafta gerekli oldugundan bu surede dozun yarisi kadar insulin verilebilir. Ancak baslangictaki insulin doz azaltmalari sirasinda glisemi duzeyleri bozuluyorsa insulin tedavisi kesilemez. Yine eski dozda tedaviye devam edilir.
Tip 2 Diabetin ilk tanisinda kan sekeri duzeyine gore alt gruplara ayrilmasi:
Aclik kan
Siddet sekeri
Hafif <140 mg/dl
Orta 140-250 mg/dl
Siddetli >250 mg/dl
Cok Siddetli >250-300 mg/dl
Hafif siddetteki hastalarda insulin tedavisi gerekli olmaz.
Orta derecede siddetli hastalarda bazal insulin tedavisi yeterli olabilir. Bazal insulin tedavisinden amac gece yatmadan once NPH verilmesi veya sadece uzun etkili insulin kullanilmasi seklindedir.
Siddetli Tip 2 diabeti olan hastalarda gun icinde birkac defa insulin enjeksiyonu gerekir. Gerekli doz genellikle 0.5-1.2 U/kg/gun’dur. Bazan 1.5 U/kg/gun’u gecen buyuk dozlar gerekli olabilir.
Cok siddetli vakalarda Tip 1 diabet gibi infuzyon tedavisine gecilebilir.
Tip 2 Diabette insulin tedavisi baslangic tedavisi olarak kullanilmalimidir?
Bilindigi uzere Tip 2 Diabetli hastalarda cogunlukla uygulanan tedavi diyet + egzersiz ve bu yeterli olmazsa seker ilaci (hap) tedavisine gecmektir. Ancak oral antidiabetik (hap) tedavi yerine insulin tedavisine gecilmesinin beta hucre yedegini korumasi acisindan faydasi vardir. Ilk once insulin tedavisine gecilenlerde beta hucre yedeginin korundugu ve Tip 2 diabetin daha iyi seyrettigi gosterilmistir. Ayrica son yillarda bazi yazarlar sulfonilure tedavisinin kalp hastaligi olanlarda yasam suresini kisalttigi ve hatta kalp uzerinde yan etkileri oldugunu (ozellikle koroner kalp hastaligi olanlarda) o nedenle sulfonilure yerine direkt olarak once insulin tedavisine gecilmesinin daha faydali oldugu ileri surulmustur. Yazarlar gunde 2 kez 70/30 insulin veya yemeklerden once reguler insulin kullanilmasinin uygun oldugunu belirtmislerdir.
Insulin Dozlari Nasil Artirip Azaltilir?
1-Gunde iki defa yani sabah kahvalti oncesi ve aksam yemegi oncesi insulin yapiliyorsa :
Insulin doz ayarlamasi soyle yapilir:
Aksam yemek oncesi olculen kan sekeri yuksek ise sabah kahvalti oncesi yapilan insulin dozu artirilir.
Sabah kahvalti oncesi olculen kan sekeri yuksek ise aksam yemek oncesi yapilan insulin dozu artirilir.
Aksam yemek oncesi olculen kan sekeri dusuk cikiyorsa sabah yapilan insulin dozu azaltilir
Sabah kahvalti oncesi olculen kan sekeri dusuk cikiyorsa aksam yemegi oncesi yapilan insulin dozu azaltilir
Insulin dozundaki artirmalar genellikle 2 gunde bir yapilirsa da bazen cok yuksek seker olmasi durumunda iki gun beklenmeden yapilir.
Insulin doz artimlari genellikle 2-4 unit dozunda olursa da kan sekerine gore doktorunuz daha fazla dozda azaltma ve artirma yapabilir.
Insulin doz artirimi ve azatlimi konusunda doktorunuza mutlaka danisiniz.
2- Gunde 4 defa insulin yapiliyorsa:
Sabak kahvalti oncesi, oglen yemek oncesi, aksam yemek oncesi kisa etkili insulin (R tipi insulin) ve gece saat 22.30’da NPH insulin yapiliyorsa
Insulin doz ayarlamasi soyle yapilir:
Oglen yemek oncesi olculen kan sekeri yuksek ise sabah kahvalti oncesi yapilan kisa etkili insulin dozu artirilir;
Aksam yemegi oncesi olculen kan sekeri yuksek ise ogle yemegi oncesi yapilan insulin dozu artirilir.
Gece saat 22.30’da olculen kan sekeri yuksek ise aksam yemegi oncesi yapilan kisa etkili insulin dozu artirilir;
Sabah kahvalti oncesi aclik kan sekeri yuksek ise gece saat 22.30’da yapilan NPH insulin dozu artirilir.
Oglen yemek oncesi olculen kan sekeri dusuk ise sabah kahvalti oncesi yapilan kisa etkili insulin dozu azaltilir;
Aksam yemegi oncesi olculen kan sekeri dusuk ise ogle yemegi oncesi yapilan insulin dozu azaltilir.
Gece saat 22.30’da olculen kan sekeri dusuk ise aksam yemegi oncesi yapilan kisa etkili insulin dozu azaltilir;
Sabah kahvalti oncesi aclik kan sekeri dusuk ise gece saat 22.30’da yapilan NPH insulin dozu azaltilir.
Hem Insulin Hem Seker Hapi Birlikte Kullanilabilir mi?
Bazi hastalarda hem insulin hem de seker haplari birlikte kullanilabilir. Ozellikle insulin direnci olan hastalarda insulin tedavisi yaninda metformin, roziglitazon veya pioglitazon gibi ilaclar birlikte kullanilabilir.
Insulin Pompasi
Kan sekeri cok oynak (Brittle Diyabet)) hastalarda insulin pompasi takilabilir. Daha cok Tip 1 diyabetli hastalar kullanirsa da tip 2 diyabetli hastalardan doktor tarafindan kullanilmasi uygun gorulen hastalar da kullanabilir. Ozellikle gebe diyabetikler, cocuk yasindaki diyabetikler, komplikasyonlari hizli ilerleyen hastalarda pompa uygulanabilir.
Insulin pompasi bir cep telefonu agirliginda ve buyuklugundedir. “Rezervuar” denilen ve icinde uc gun yetecek kadar insulin bulunduran kucuk bir kartusa sahiptir. Pompanin calismasi icin icinde bir pil vardir ve bu pil ile bilgisayar cipi calisir. Cip sayesinde ne kadar insulin gonderilecegi ayarlanir. Insulin pompalarinda insulin vermek icin bir siringa veya igne yerine “kanul” denilen kucuk, yumusak plastik bir boru ile birlikte bir infuzyon seti kullanilir. Bu kanul cildinizin hemen altina yerlestirilir. Infuzyon seti genellikle iki uc gunde bir degistirilir. Dus aldiginizda, elbiselerinizi degistirirken veya spor yaparken pompa ve infuzyon setini vucudunuzdan kolaylikla cikarabilirsiniz.
Insulin pompasinin takilmasi kolay ve rahattir. Pompayi kemerinize takabilir veya cebinize ya da elbisenizin altina yerlestirebilirsiniz.
Insulin pompasi ile sadece kisa-hizli etkili insulin kullanilmaktadir. Insulin kucuk ve kesintisiz dozlarda yani devamli verilir
Pompa tedavisi uygulanacak hastanin gunde en az dort kez kan sekerini olcebilmesi ve kendi saglik ekibiyle temas kurma kabiliyeti ve istegi olmalidir.
Insulin pompasinin basarili bir sekilde calismasi icin hastanin gorme ve isitme duyularinin iyi olmasi gerekir.
Insulin pompasi tedavisinde sadece hizli etkili insulin kullanilir. Bu yuzden, insulin verilmesindeki herhangi bir kesilme (infuzyon seti tikanmasi, sizintisi, insulin etkisinin kaybi ve pompanin calismamasindan oturu) 2-4 saat arasinda hiperglisemiye (yuksek kan glukozu) ve bunu takiben de 4-10 saat arasinda da hizli bir diyabetik ketoasidoz tablosuna neden olabilir.