

SIVI – ELEKTROLİT BOZUKLUKLARI
Hipovolemi : Kusma, ishal gibi sıvı kayıpları, ağızdan yeterli sıvı alamama gibi nedenlerle gelişebilir. Hipotansiyon (tansiyon düşüklüğü), arteriovenöz fistül tıkanması gibi komplikasyonlara yol açabilir.
Hipervolemi : En sık nedeni ağız yolu yada damar yolu ile fazla sıvı alınmasıdır. Hipervolemi hastaya yapılması gereken ultrafiltrasyon miktarının artması nedeni ile hipotansiyon, kas krampları, kan akımının azaltılması ile ilişkili yetersiz diyaliz gibi sorunlar ortaya çıkar ve diyaliz tedavisi planlanandan daha erken ve yeterli ultrafiltrasyon yapılmadan sonlandırılabilir. Bu nedenle hastalarla hipervolemi önlenmeli, hastalar kuru ağırlıklarına ulaştırılmalıdır.
Hipernatremi: Genellikle dehidratasyon veya diyaliz solüsyonunun hazırlanmasındaki hatadan kaynaklanır. Ciddi hipernatremik hemodiyaliz olgularının tedavisi için serum sodyum düzeyinden 3-5 mEq/L kadar düşük sodyum içeren diyaliz solüsyonu kullanılarak diyaliz yapılmalı, hemodiyalizi takiben yavaş bir şekilde izotonik veya hafifce hiponatrik sıvılar uygulanmalıdır. Eğer şiddetli üremi ve hipernatremi birlikte seyrediyorsa önce üreminin şiddeti azaltılıp hipernatremi daha sonra düzeltilmelidir.
Hiponatremi: En sık nedeni ağızdan fazla sıvı alınması veya fazla damar içi hipotonik sıvı verilmesidir. Bir diğer nedeni ise ciddi hiperglisemidir. İnsülin uygulaması ile hipergliseminin düzeltilmesi sıvı dağılımını yeniden düzenleyerek hiponatremiyi iyileştirir.
Hipokalsemi: Tedavi olarak kalsiyum tuzları ve D vitamini verilir. Bazen 3-3.5 mEq/L kalsiyum içeren diyaliz solüsyonlarının kullanılması gerekir.
Hiperkalsemi: Sıklıkla kalsiyum ve/veya D vitamini uygulaması sonucu iyatrojenik olarak gelişir. Özellikle fosfat bağlayıcı olarak kullanılan kalsiyum tuzları öğün ile beraber değil de öğünler arasında alınırsa bu komplikasyonun gelişme olasılığı daha fazladır. Alüminyuma bağlı üremik kemik hastalığı bulunanlarda da hiperkalsemi gelişme eğilimi daha fazladır. A vitamini içeren polivitamin preparatlarının kullanılması da hiperkalsemi riski taşır. Paratiroid bezinin otonomi kazanması da hiperkalsemiye yol açabilir. Önlenmesi için kalsiyum tuzları ve d vitamini preparatları geçici bir süre için kesilir. Hemodiyaliz solüsyonunun kalsiyum düzeyi ayarlanarak serum kalsiyum düzeyi etkin bir şekilde düşürülebilir.
Hiperpotasemi : Özellikle diyaliz programını düzenli sürdürmeyen, diyetle potasyumdan zengin besinlerin alımına dikkat göstermeyen kişilerde görülür. Hiper potasemi ülkemizde hipervolemi ile birlikte diyaliz hastalarında sık karşılaşılan, hayatı tehdit edici boyutlara ulaşan sıvı-elektrolit dengesi bozukluklarından birisidir. Diyabetiklerde de sık karşılaşılan bir sorundur. Hemodiyaliz hem konsantrasyon gradiyenti sonucu potasyumu vücuttan uzaklaştırarak hem asidozun düzeltilmesi ve glukoz aracılığı ile potasyumu hücre içine yönlendirerek serum potasyum düzeyini etkili bir şekilde düşürür.
Hipopotasemi : Hipopotasemi kalp ritimlerinde düzensizliğe zemin hazırlaması, ani ölüme neden olabilmesi nedeniyle çok tehlikelidir. Akut hemodiyalize alınan normopotasemik veya hipopotasemik bir olguda diyaliz sırasında yeterli serum potasyum düzeylerini korumak için diyaliz solüsyonuna 4 mEq/L veya daha yüksek potasyum ilavesi gerekebilir.
Hiperfosfatemi : Yeterli hemodiyaliz tedavisi uygulanan olguların serum fosfor düzeyleri 2,5-6 mg/dl arasında olmalıdır. Hiperfosfotemi tedavisi ve önlenmesi için; fosforca yüksek gıdaların tüketilmesinin kısıtlanması ve fosfor bağlayıcı ilaçların kullanılması ve yeterli diyaliz tedavisi gerekir.
Hipomagnezemi : Yeterli beslenmeyen veya damar yolu ile beslenme uygulanan diyaliz olgularında gelişebilen elektrolit bozukluklarındandır. Magnezyum düşüklüğü aritmilere neden olabilir. Parathormonun salınım ve etkisini azaltıcı yönde etkili olur.
Hipermagnezemi : Serum magnezyum düzeyinin yüksek olması magnezyum içerek anti asit, laksatif, fosfor bağlayıcı gibi ilaçların kullanılması sonucu gelişir. Kişide hipotansiyon ve halsizlik meydana getirir. Tedavide varsa magnezyum içeren ilaçlar kesilmelidir.
Metabolik Asidoz: Böbrek yetmezliği genellikle metabolik asidoz ile birliktedir. Metabolik asidoz protein katabolizmasını arttırır. Asidoz ayrıca osteopeni oluşmasına da yol açabilir. Hemodiyaliz hastalarında asidozun şiddeti 2 şekilde azaltılabilir.
İki diyaliz arası ağızdan alkali vermek: Bu amaçla yaklaşık 80 mEq sonyum bikarbonat veya sodyum sitrat verilebilir.
Hemodiyaliz : Asidozun şiddetinin azaltılmasında temel tedavi yöntemi diyaliz aracılığı ile hastaya alkali verilmesidir. Bu amaçla hastaya diyaliz esnasında asetat veya bi karbonat verilebilir.
SİNİR SİSTEMİ
Koma, konuşma bozuklukları, uyku bozuklukları, baş ağrısı, sersemlik, yorgunluk, kramp, konsantrasyon bozuklukları, huzursuz bacak sendromu.
GASTROİNTESTİNAL SİSTEM
Hıçkırık, gastrit, iştahsızlık, ülser, bulantı, kusma, kronik hepatit.
HEMATOLOJİ – İMMÜNOLOJİ
Normokrom normoster anemi, kanama, lenfopeni, infeksiyonlara yatkınlık, aşı ile sağlanan bağışıklıkta azalma
KARDİYOVASKÜLER SİSTEM : Kalp zarının iltihaplanması, ödem, hipertansiyon, ritim bozukluğu, kapak hastalığı
PULMONER SİSTEM: Plevral sıvı, üremik akciğer, pulmoner ödem
CİLT : Kaşıntı, gecikmiş yara iyileşmesi, deride renk değişimi, tırnak bozukluğu, solukluk, üremik döküntü, nekroz.
METABOLİK – HORMONAL SİSTEM : Büyüme geriliği glukoz intoleransı, hiper paratiroidi, hipogonadizm, hiperlipidemi
KEMİK : D vitamini metabolizması bozuklukları, artrit , üremik kemik hastalığı, hiper- paratiroidi.
DİĞER : Susuzluk, kilo kaybı, vücut ısısının düşmesi, üremik ağız kokusu, yumuşak doku kalsifikasyonu, noktüri, karpal tünel sendromu