Sivas’ta 16 Kasım’dan beri devam eden gizli toplantılar sona erdi. Çoğaltılıp katılanlara imzalı olarak verilen kararlara göre, İstanbul başka türlüsüne razı olmadığı için Meclis Başkent’te toplanacak, ancak Meclis’te güçlü bir grup meydana getirilecek, Fransızlara karşı askerî tedbirler alınacak.
Kararları imzalayanlar: Mustafa Kemal, Kâzım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Rauf Bey, Hüsrev Sami Bey, Mazhar Müfit Bey, Rüstem Bey, Ömer Mümtaz Bey, Bekir Sami Bey, İbrahim Süreyya Bey, Hüseyin Selahattin Bey, Hakkı Behiç Bey, 12. Kolordu Kurmay Başkanı Şemsettin Bey, Kara Vasıf Bey
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 254)
Şimdi, 16 Kasım 1919’dan 29 Kasım 1919 tarihine kadar, günlerce süren görüşme ve tartışmalardan çıkan sonuçları ve alınan kararları olduğu gibi yüksek bilgilerinize sunuyorum:
1 — Millî Meclis’in İstanbul’da toplanmasının sakınca ve tehlikelerine rağmen, Saltanat Hükûmeti İstanbul dışında toplanmayı kabul etmediği ve memleketi bir bunalıma sürüklemekten sakınıldığı için, Meclis’in İstanbul’da toplanması zarureti kabul edildi. Ancak, aşağıdaki tedbirlerin alınması gereği de karara bağlandı:
a) Bütün milletvekillerinin durum hakkında aydınlatılarak teker teker görüşlerinin alınması,
b) Millî Meclis İstanbul’da toplanacağına göre, milletvekillerinin İstanbul’a gitmeden önce, Trabzon, Samsun, İnebolu, Eskişehir ve Edirne gibi yerlerde kısım kısım toplanarak, gerek İstanbul’da gerek İstanbul dışında alınması gereken güvenlik tedbirlerini ve programımızın esaslarını savunacak kuvvetli bir grup oluşturma yolları üzerinde görüşmeleri,
c) Cemiyetin teşkilâtını sür’atle genişletmek ve güçlendirmek için, kolordu komutanlarının, bölge komutanları ve askere alma teşkilâtı başkanları vasıtasıyla vakit kaybetmeden fiilî yardımda bulunmaları,
d) Bütün sivil idare âmirlerinden, her ihtimale karşı, millî teşkilâta bağlı kalacaklarına dair söz alınması ve kendilerinin eldeki imkânlarıyla cemiyetin teşkilâtını kurmaya sür’atle girişmelerinin istenmesi,
2 — Millî Meclis İstanbul’da toplandıktan sonra, milletvekillerinin, tam bir güvenlik ve serbestlik içinde yasama görevlerini yapmakta olduklarını açıklayacakları güne kadar, Hey’et-i Temsiliye, şimdiye kadar olduğu gibi yine İstanbul dışında kalarak millî görevine devam edecektir.
Ancak, bütün sancaklardan ve milletvekili olan kimseler arasından seçilmek üzere birer, illerden ve müstakil sancaklardan ikişer zatın, tüzüğün sekizinci maddesi gereğince Hey’et-i Temsiliye üyesi olarak Eskişehir yakınında toplantıya çağırılıp, durumun açıklanması ve Meclis-i Meb’usan’daki tutumun kararlaştırılması üzerinde görüşülecektir. Bu sebeple Hey’et-i Temsiliye de oraya gidecektir.
Bu toplantıdan sonra, Hey’et-i Temsiliye de uygun şekilde yeni üyelerle desteklendikten sonra, öteki milletvekilleri de İstanbul’a Millî Meclis’e gideceklerdir. Hey’et-i Temsiliye göreve devam ettiği sürece, millî teşkilâtın şekli ve çalışma yöntemi tüzükte yazıldığı şekilde olacaktır.
Meclis-i Meb’usan, tam bir güvenlik içinde bulunduğunu açıkladığı zaman, Hey’et-i Temsiliye tüzükteki yetkisine dayanarak, genel kongreyi toplantıya çağırıp on birinci madde uyarınca da cemiyetin ileride alacağı şeklin belirlenmesini, kongrenin kararına bırakacaktır. Kongrenin nerede ve nasıl toplanacağı o zamanki durum ve şartlara göre ayarlanacaktır.
Kongrenin toplantıya çağrıldığı zaman ile toplanması arasında geçecek süre içinde, Hey’et-i Temsiliye, İstanbul Hükûmeti ve Meclis-i Mebusan Başkanlığı ile kesin bir zaruret görmedikçe resmî ilişkilerde bulunmaz.
3 — Paris Barış Konferansı, bizim için olumsuz bir karar verdiği ve bu karar hükûmet ve Millî Meclis’çe kabul edilip onaylandığı takdirde, elverişli en kestirme yoldan millî iradeye başvurularak, tüzükte açıklanmış olan esasların gerçekleştirilmesine çalışılacaktır.
Mustafa Kemal
Rüstem Mazhar Müfit Ali Fuat
Hüsrev Hüseyin Rauf Kâzım Karabekir Hakkı Behiç
Hüseyin Selâhattin İbrahim Süreyya Bekir Sami Ömer Mümtaz
Vâsıf
12’nci Kolordu Kurmay Başkanı Şemsettin
Maraş yurtseverleri, Çiçekli Cami’nin bir hücresinde gizli bir toplantı yaptılar, teşkilata nasıl başlanacağını tartıştılar. Güvenilir kişileri haberdar etmek için bir kurul görevlendirildi. Bir-iki toplantı daha yapıldıktan sonra Maraş’ta Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurulacaktır.
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 254)
Nutuk’tan/
Efendiler, biz İzmir halkının da doğrudan doğruya seçimlere katılmasını sağlamak istiyorduk. Bunun için, maksadımızı çeşitli yollarla duyuruyorduk. Ne var ki, Yunanlılar tabiatiyle engelliyorlardı.
29 Kasım 1919 tarihinde, bu durumu İtilâf Devletleri temsilcileri ve tarafsız elçilikler katında protesto ettik ve bunu, İzmir Telgraf ve Posta Başmüdürü bulunan Ethem Bey’e yazarak, İzmir halkına da duyurmak istedik.
26 Kasım 1919’da Curzon, Robeck’e yazmıştı: Demiryollanndaki birliklerimizi ve personelimizi çekmeyi düşünüyoruz. Bu, Mustafa Kemal’i yumuşatabilir. Siz ne dersiniz?
Crowe, Paris’ten Dışişleri Bakanı Curzon’a şunları yazdı: ‘Demiryollarındaki personeli çekmeyelim; bu Mustafa Kemal’i güçlendirir, Yunanlıların itirazına sebep olur. Hamdolsun, İzmir’deki Hristiyanlar emniyettedir. ‘
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 254)
Yenigün: Grayn Enstitüsü hesabına Amerika’ya tahsile giden ve gazetemize Amerika hayatı hakkında mektuplar yazacak olan Zekeriya Bey (Sertel) ve Sabiha Hanım (resimleri).
(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 254)