1 ÖĞRETĐMDE PLANLAMA VE DEĞERLEND ERLENDĐRMERME DERSĐN N SORUMLUSU: PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL HAZIRLAYAN: HĐLAL H ÖZER ANKARA 2008
2 DUVARIM NE KADAR SOLGUN GÖRÜNÜYORSUN?
3 GÜNLÜK YAŞAMDA KARŞIMIZA ÇIKAN OLAY Günlük hayatta boyaların inşaat sektöründe kullanımı KĐMYA KONUSU: Boyalar
4 GÜNLÜK YAŞAM OLAYININ KĐMYA KONUSUYLA ĐLĐŞKĐSĐ Boyalar, 9. sınıf hayatımızda kimya konusu ve yapı malzemeleri başlığı altında verilmektedir Đnşaat sektöründe kullanılan, kullanımı yaygın ve yapı malzemelerinden olan boyaların bileşenleri ve kullanım alanları anlatılacaktır.
5 Đç mekân boya renklerinin insan psikolojisi üzerinde etkili olduğu çeşitli araştırmalarla ortaya konulmaktadır. Bazı araştırmacılara göre, her rengin insanlar üzerinde etkileri farklıdır. Örneğin, sarı neşelendirici ve yakın; mavi yumuşak, güven verici, küçük, durgun; pembe rahatlatıcı, kuru; turuncu dikkat çekici, büyük; kahverengi kasvetli, yakın; mor cesaret kırıcı, ağır; siyah ürkütücü, nötr; bej yatıştırıcı, uzak; kırmızı heyecanlandırıcı, büyük; beyaz sakinlik, saflık ve uzaklık etkilerine neden olur.
6 Çizelge:Renklerin Etkisi bireyler üzerindeki görsel ve psikolojik Etki etkileri (Alp, 1977). Renkler Renklerin Bireyler Üzerindeki Psikolojik Renklerin Bireyler Üzerindeki Görsel Kırmızı Turuncu Sarı Pembe Heyecanlandırıcı Dikkat çekici Tansiyon yükseltici Neşelendirici Rahatlatıcı Büyük Kuru Yakın Büyük Kuru Bej Mavi Kahverengi Beceri artırıcı Yatıştırıcı Sakinlik verici Güven verici Beceri artırıcı Barışçıl ve yumuşak hava Kasvetli Hafif Nötr Uzak Küçük Durgun Yakın
7 Ayrıca araştırmalar, renklerin tat ve koku gibi duyguları da çağrıştırdığını göstermiştir. NASA nın uzay uçuşlarında kullanacağı sentetik yiyeceklerin renklendirilmesi için bir araştırma yapılmış ve pembe, eflatun, uçuk sarı ve yeşilin koku, yumuşak sarı, açık yeşil, açık kırmızı, turuncu ve turkuazın da tat duyumlarına neden olduğu saptanmıştır (NASA, 1976).
8
9
10
11
12
13
14
15 HEDEF VE KAZANIMLAR HEDEF 1: Boyalar Ve Özelliklerini Kavrayabilme KAZANIMLAR: 1. Boyanın n tanımını yapar 2. Boyanın özelliklerinden bahseder. HEDEF2 : Boyaları Oluşturan Maddeleri Kavrayabilme KAZANIMLAR: 1. Boyaları oluşturan maddeleri açıklar. a 2. Bağlay layıcıları açıklar 3. Pigment ve dolguları açıklar 4. Çözücü ve incelticileri açıklara HEDEF3: Boyaların n SınıflandS flandırılmasını Ve Boya Türlerini T Kavrayabilme KAZANIMLAR 1. Boyaların n sınıflands flandırılmasını maddeler halinde verir 2. Boya türlerini t sınıflands flandırır. r.
16 HEDEF4: Yapılarda Kullanılan lan Boyaları Kavrayabilme KAZANIMLAR 1. Yağlı sistemleri açıklara 2. Sentetik sistemleri açıklara 3. Plastik sistemleri açıklara 4. Yapı dışında kullanılan lan boyaları açıklar 5. Yapı içinde inde kullanılan lan boyaları açıklar 6. Sentetik ve su bazlı boyaları açıklar 7. Su bazlı boyalardan plastik, saten ve parlak boyaları açıklar HEDEF5: Đnşaatlarda Kullanılan lan Boya Çeşitlerini Kavrayabilme KAZANIMLAR 1. Đlk astarları,, macunları,, son kat astarları,, son kat boyalar ve vernikleri açıklar HEDEF6: Đyi Bir Boyanın Özelliğini ini Ve Boya Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenleri Kavrayabilme KAZANIMLAR 1. Đyi bir boyanın özelliğini ini açıklara 2. Boya alırken dikkat edilmesi gerekenleri açıklara
17 BOYA TERĐMLERĐ Aderans: Kuru film tabakasının yüzey üzerinde kabarmadan,ince tabakalar halinde kalkmadan veya çatlamadan durma kabiliyetidir. Aderans,boyanın belki de tek en önemli özelliğidir. Islak tutunma,ıslak koşullara rağmen kuru boya filminin yüzeye tutunma kabiliyeti,genellikle dış cephe boyaları için önemlidir. Akrilik: Yüksek performanslı akrilik esaslı boya veya su-bazlı boyalarda kullanılan sentetik polimerdir. Boyanın bağlayıcısı gibi,akrilik reçineler, kaplamanın kimyasallara dayanmasına ve ışık haslığı nedeniyle renginin kalıcı olmasına olanak sağlar Akrilik Reçine: Renk ve parlaklık dayanımı,alkali ve oksidasyon dayanımı,sertlik, yapışma ve bağlama sağlamlığı ve film ömrü gibi özellikleri süper olarak nitelendirilen ve kaplama formülleri arasında seçkin bir yeri olan reçinelerdir. Genellikle, akrilik asit,metakrilik asit,akrilonitril ve bunların copolimerlerinin esterlerini içeren akrili asitlerin türevlerinin polimerizasyonu sonucu oluşan reçinelerdir. Akrilat reçineler olarak da bilinirler. Akrilik esaslı Boya: Polivinil asetat veya akrilik reçineler gibi sentetik bağlayıcılar ile yapılan su ile inceltilen boyalardır. Yağlı boyaların tersine,akrilik esaslı boyalar çabuk kurur,düzgün akar ve su ile kolaylıkla temizlenebilir. Yüksek performanslı akrilik esaslı boyalar %100 akrilik reçine içerirler.
18 %100 Akrilik esaslı Boya: Bağlayıcı olarak sadece akrilik reçine kullanılmış su ile inceltilen boyalardır. Genel olarak çok kaliteli akrilik esaslı boyalar farklı birçok mimari kaplama için kullanılır,%100 Akrilik esaslı boyalar,süper aderans,uzun süreli esneklik,nefes alabilirlik,alkali dayanımı, sertlik, ve parlaklık dayanımına sahiptirler. Alkidler: Bağlayıcı olarak kullanılan,içeride ve dışarıda,ahşap boyalarında bulunan reçinelerdir. Badana: Esas olarak, kireç ile suyun karıştırılması ile elde edilir. Đç cephe dekorasyonu için kullanılır. Yıkamaya karşı dayanıklı değildir. Beyazlama: Güneş ışığına maruz kalma sonucu oluşan renk kaybı. Elastikiyet: Boyanın,görünümünde değişiklik olmadan veya zarar görmeden, genişleme ve daralma yeteneği. Sıcaklık değişimleri genişleme ve daralmaya sebep olur. Örneğin sarı çam tanecik boyutuna bağlı olarak farklı oranlarda genişler. Elastikiyet dayanıklılığın anahtarıdır. Akrilik bağlayıcılar elastikiyetleriyle dikkat çekerler. Kıvam(Viskozite): Boyanın akmaya karşı direnci. Yüksek kıvamlı boya yavaş akar; az kıvamlı boya çabuk akar. Solma: Işık veya sıcaklığa maruz kalan boyanın renginin açılması.
19 Enamel: Genellikle yüksek parlaklıkta ama düşük parlaklık derecelerinde de olabilen ;örneğin mat enameller, düzgün yüzey oluşturma yeteneğiyle karakterize edilmiş son kat boyadır Film Oluşumu: Boyanın sürekli kuru film tabakası oluşturma kabiliyeti. Bu proses,su veya solventlerin buharlaşması ve bağlayıcı parçalarının birleşmesi sonucu oluşur. Sürekli kuru film suyu iter. PVA(Polivinil Asetat): Vinil asetat ve bir katalizörün polimerizasyonu sonucu türetilen renksiz,termoplastik,suda çözünebilir,reçinemsi yüksek polimerdir. Genellikle, düşük kaliteli su-bazlı kaplamalarda akrilik esaslı boya bağlayıcı olarak kullanılır. Reçine: Doğal veya sentetik şeffaf ve eriyen ürünlerin büyük bir bölümüne verilen ad. Farklı renklerde bulunabilirler. Yüksek molekül ağırlığına sahip sentetik reçineler polimer olarak etki ederler. Titanyumdioksit,(TiO2): Boyalar,plastikler ve kauçuklarda esas pigment olarak kullanılan,yüksek opaklıkta,tebeşirsiz açık beyaz renkte pigmenttir. Mineral ilmenit veya tabi titan dioksit madeni cevherinden elde edilir. VOC(Uçucu Organik Đçerik): Standard test sonuçları altında buharlaşan karbon bileşikleri. Esas olarak,su hariç bütün boya solventleri VOC dir.
20 Đnceltici: Đnceltici ve bağlayıcı beraber,boyanın nakil vasıtasını oluştururlar. Su,akrilik esaslı boyalarda kullanılan, boya kurudukça buharlaşan,düzgün boya uygulamasına olanak sağlayan incelticilerdir. Yağlı boyaların incelticileri ise turpentin veya alkol(ispirto)dür. Pigment: Düzgün yuvarlak,doğal veya sentetik,inorganik veya organik,çözünmeyen dağılmış parçalar(toz). Bu parçalar,boya sıvısının içinde dağılarak,boyaya renk vermenin yanında,opaklık,katılık,dayanıklılık ve korozyona dayanıklılık gibi boyanın temel özelliklerini de geliştirirler. Pigment olan tozlar ve boyalar arasındaki fark genel olarak çözünürlüğün temelinde incelenmektedir. Kullanım esnasında,pigmentler, çözünmeyen ve madde içerisinde dağılan,boyalar ise çözünebilir veya solüsyon halinde bulunan malzemelerdir. Bağlayıcı: Bağlayıcı, pigment parçalarını, düzgün boya filmi oluşturmak üzere bağlar ve aynı zamanda boyanın yüzeye yapışmasını sağlar. Bağlayıcının cinsi ve miktarı,boyanın performans özelliklerinin - yıkanabilirlik,sertlik,yapışma ve renk dayanımı- çoğunu belirler. Kaliteli yüksek performanslı akrilik esaslı boyaların üretiminde tercih edilen bağlayıcı, akrilik polimerler gibi reçinelerdir.
21 BOYALAR Bir yüzeye uygulandığında, dekoratif ve koruyucu bir tabaka oluşturan malzemeye boya denir. Boya; çeşitli malzeme yüzeylerine, korunma, süslenme ve aydınlatma amaçları ile sürülerek sert ve ince bir tabaka oluşturan, ana maddeleri organik, metalik veya plastik esaslı pigment, bağlayıcı ve incelticilerden meydana gelmiş, renkli bir sıvı bileşimidir. Bağlayıcı-pigment karışım oranlarını değiştirerek macun, astar, mat, yarı parlak ve parlak boya çeşitleri yapılabilir.
22 Boyalar birçok kimyasal maddeden oluşmuştur. Bu kimyasallar risk sınırının üstünde kullanıldığı takdirde insan sağlığını tehdit edici bazı olumsuzluklara yol açmaktadır. Karbon monoksit, nitrojen dioksit, kükürt dioksit, karbondioksit, benzen, toluen, kurşun, asbest ve mineral lifleri gibi boya bileşenlerinin risk sınırları aşağıda verilmiştir.
23 Bileşenler Karbonmonoksit Nitrojendioksit Kükürtdioksit Karbondioksit Benzen, toluen vb. Kurşun Asbest Mineral lifleri Konsantrasyon Sınırı mg/m 3 0,05-1,0 mg/m 3 0,02-1,0 mg/m mg/m 3 0,01-1,0mg/m 3 0,02 0,4 mg/m 3 l +lif/cm /m 3
24 BOYANIN KĐMYASAL K SINIFLANDIRILMASI Akridin boyaları ve türevleri, t Antrokinon boyaları ve türevleri t Arilmetan boyaları Diaril metan boyalar Triarilmetan boyalar,
25 Azo boyalar: -N=N- azo yapısı temel alınarak, Azo boyaları, azo grubu içeren i sentetik renklerdir. -N=N-, azo grubu yapısının n bir parças asıdır. Bu azo grupları kendiliğinden inden meydana gelmezler. Azo boyalarının çoğu sadece bir azo grubu içerir. i Fakat bazı azo boyaları iki azo grubu içerir i ki bunlara diazo, üç azo grubu içerenlere i de triazo denir. Daha fazla azo grubu içeren i azo boyaları da mevcuttur. Azo boyaları,, tekstil ve gıda g üretiminde kullanılan lan bütün b boyaların n yaklaşı şık k yüzde y 60-70'ini oluşturur Bir azo boyasının n genel formülü için, in, iki tane organik bileşik ik gereklidir. Bunlar, bir bağlay layıcı bileşen en ve bir de diazo bileşenidir enidir
26 Metil kırmk rmızısı
27 Siyanin boyaları, Nitro boyalar, -NO2 nitro fonksiyonel grup temel alınarak, Nitrozo boyalar -N=O nitrozo fonksiyonel grup temel alınarak, Ftalosiyanin boyaları ve türevleri, t Quinon-imin imin boyaları ve quinon türevleri, Azin Boyaları, Eurhodin Boyaları, Safranin boyaları ve türevleri t
28 Indaminler Indofenoller Oxazin boyalar ve türevleri, t Oxazon boyaları ve türevleri, t Thiazin boyalarıve türevleri, t Thiazole boyaları ve türevleri, t Ksantin boyalar ve türevleri, t Fluorene boyalar ve türevleri, t Pyronin boyalar Rodamin boyalar ve türevleri, t Fluorone boyalar, Ayrıca, Doğal boyalar Metal komplex boyalar Pigmentler Đnorganik pigmentler
30 BOYALARI OLUŞTURAN MADDELER BOYA BĐLEŞENLERĐ Boyalar esas olarak, bir bağlayıcı, pigment ve katkı maddelerinden oluşan çok bileşenli malzemelerdir. Özellikleri bileşenlerinin niteliklerine doğrudan bağlıdır. Boyayı oluşturan bileşenleri bağlayıcılar, pigmentler, dolgular çözücüler, incelticiler (tinerler), yumuşatıcılar ve kurutucular olarak sayabiliriz.
31 BAĞLAYICILAR Boyanın n ana maddelerinden olup, pigment ve dolgu maddelerini de bağlayarak boya tabakasını oluşturan maddeleri ve boyanın n karakterini ve niteliğini ini belirler. Boyaların n hemen hemen tüm t karakteristikleri, örneğin; kuruma şekli ve süresi, s diğer katmanlarla uyuşup up uyuşmayaca mayacağı,, dayanımı, uygulama biçimi, imi, parlaklığı ığı, uygulandığı yüzeydeki davranış ışları gibi hususlar bunların başlıcalar calarıdır.
32 A.Kuruyan yağ türü bağlay layıcılar: Geçmi mişten günümüze g dek boya yapımında kullanılan lan temel malzemelerdir. Kuruyan bir yağı ğın n okside olması ve polimerleşmesi mesi esasına dayanır.. Bunlar genellikle bitkisel orijinli yağlar olup, örnek olarak bezir yağı ğı,, tunç ağacı yağı veya hayvansal balık k yağı verilebilir. Ancak en yaygın n olarak kullanılan lan bezir yağı ğıdır. B.Sentetik emülsiyon esaslı maddeler: Kuruyan yağlar ihtiva etmeyen bu tür t r malzemeye örnek olarak PVA veya akrilik dispersiyonları gösterilebilir. Bu maddelerle üretilen boyalar piyasada plastik boya olarak da adlandırılırlar. rlar. Katıla laşma, bünyesindeki b suyun buharlaşmas ması ile olur. Müsait M ortam koşullar ullarında bu tür t r malzeme ile üretilen boyalar dokunma kuruluğu seviyesinde veya bir üst kat uygulamaya imkan verecek kuruluğa a saatte ulaşabilir. abilir. C.Kimyasal kürle k katıla laşan an bağlay layıcı: Bağlay layıcılar lar iki bileşenli enli malzemelerdir. Ana malzeme reçine, kullanım öncesinde kimyasal reaksiyonu oluşturacak madde sertleştirici tirici veya hızlandh zlandırıcı ile karış ıştırılır. r. SıvıS halde uygulanan film başlat latılmış veya aktive edilmiş reaksiyon sonucu katı hale geçer. er. Bu tür t r malzemelere örnek olarak en yaygın n olarak epoksi veya poliüretan reçineleri verebiliriz. D.Đnorganik bağlay layıcılar: Karış ıştırılmış olan suyun buharlaşmas ması ve priz sonucu tabaka oluşturan çimento silikat türüt maddelerdir. Su ile karış ıştırılarak çimento ve kireç kullanarak badana olarak kullanılır.
33 PĐGMENT VE DOLGULAR Boyaya renk veren ve yanı sıra opaklık özelliği kazandıran malzemelerdir. Ancak bu özelliklerin yanı sıra kullanılan pigment türüne ve kullanım amacına göre kuru film kalınlığının artması boyayı bir anlamda fiziksel olarak donatma, zararlı mor ötesi ışınları absorbe etme veya yansıtma, metal yüzeylerde korozyonu önleme ve boyanın dayanımını artırma gibi sonuçları da elde edilebilir.
34 Pigmentlerin boyaya renk vermesi, güneş ışığının görülen renge ait ışınlarını yansıtmasına dayanan fiziksel bir olaydır.
35 Pigmentler tabii sentetik organik ve inorganiktir. Kurşun ve çinko, boya pigmentlerine çok defa katılan maddelerdir. Ancak bunlar pulverize edilmiş metaller olarak değil kurşun karbon, kurşun sülfat ve çinko oksit gibi kimyevi metal bileşikler olarak kullanılır. Beyaz kurşun ya saf kurşun karbon veya saf kurşun sülfattır.
36 Organik pigmentler inorganiklere göre daha parlak ve dayanıklıdır.
37 Çizelge : Renklere göre pigmentlerin kimyasal bileşimleri. RENK Beyaz Siyah Mavi Kırmızı Sarı Turuncu Kahverengi Yeşil KĐMYASAL BĐLEŞĐMĐ Alüminyum tozu (Al) Çinko tozu (Zn) Titan oksit (TiO2) Çinko oksit (ZnO) Litapon (BaSO4 - ZnS) Blenfıks (BaSO4) Üstübeç 2(PbCO3) Pb(OH)2 Kurşun sülfat 2(PbSO4).Pb(QH)2 Grafit tozu (C) Kobalt mavisi (CO3O4), CaO Al2O3 Prusya mavisi Fe4(Fe(CN)6)3 Ultra marin Na8 Al6 Sb6 O28 S Bakır patolosin Cu C32 HI6 N4 SülyenPb3O4 Kadminyum kırmızısı CdS.SeS Kolkotar (Aşı boya)fe203 Litarj PbO Kurşun sarısı PbCrO4 Kadminyıim sarısı CdS Demir oksit Fe2O3 Limon sarısı PbO.PbOCrO4 Kurşun kromat PbCrO4.Pb(OH)2 Umbra FeO.Fe2O3+kil Krom yeşili CrO3.Cr203 Zümrüt yeşili Cr2O3.2H2O Şevinfurt yeşili 3(CuOAs2O3)C:u(CH3COO)2 Kobalt (rinmann )yeşili
38 ÇÖZÜCÜLER VE ĐNCELTĐCĐLER (TĐNERLER) Bu malzemeler boya akışkanlığının istenilen seviyeye getirilmesi ve uygulamayı kolaylaştırmak için kullanılır. Emülsiyon esaslı boyalar dışındaki boyalar genellikle kullanıma uygun kıvamda hazırlanmıştır. Ancak gerekli hallerde uygun tür malzemelerle inceltilebilirler. Đnceltme işlemi gerekli hallerde yüzeye daha iyi nüfuz etmesini sağlayabileceği gibi püskürtme yönteminin kullanıldığı hallerde de boya kalınlığının, vizkositesinin ayarlanmasında da yararlanılmaktadır. Emülsiyon esaslı boyalarda ise inceltme su ile olmaktadır.
39 Đnceltmenin fazla yapılması, boyanın opaklığı, örtücülüğü ve diğer özellikleri üzerinde olumsuz sonuçlar doğurur. Đnceltmenin yapılmasının gerektiği hallerde boya üreticisinin tavsiyeleri doğrultusunda önerilen uygun incelticilerin kullanılması gereklidir. Mineral ispirto ve türbentin, normal yağ ve vernik boyalar için tiner olarak kullanılır. Xylol, soğuk tatbikli katran-zift boyaları için tinerdir. Su, akrilik easalı boya,çimento boya, badana ve sair sulu boyalar için tinerdir. Yağlı boyaların incelticileri ise turpentin veya alkol(ispirto)dür Bezir yağı da tiner olarak, bilhassa harici ağaç boyaların ilk astarlarında faydalıdır.
40 BOYALARIN SINIFLANDIRILMASI 1- Bünyesinde yer alan bağlayıcı maddelerin türlerine göre; 1.1- Badana usulü 1.2- Yağlı boyalar a) Kurutma yağları b) Reçineler c) Solventler 1.3- Plastik boyalar 1.4- Sentetik boyalar 1.5- Selülozik boyalar 1.6- Emülsiyon boyalar 1.7- Renk açıcı boyalar. 2- Kurumalarına göre boyaları; 2.1- Havada kuruyan boyalar 2.2- Solvent buharlaşması ile kuruyan boyalar 2.3- Isı etkisi ile kuruyan boyalar 2.4- Kimyasal reaksiyon ile kuruyan boyalar 3- Kullanım alanlarına göre boyalar; 3.1- Mimari boyalar 3.2- Endüstri boyalar 3.3- Deniz boyaları 3.4- Aristik boyalar 4- Parlaklıklarına göre boyaları; 4.1- Parlak boyalar 4.2- Yarı parlak boyalar 4.3- Mat boyalar
41 BOYA TÜRLERĐ 1- Uygulama yeri ve uygulanan malzemeye göre; 1.1- Yapı dışı kargir yüzeylere 1.2- Yapı içi kargir yüzeylere 1.3- Metal yüzeylere 1.4- Ahşap yüzeylere 2- Uygulanma dikkate alınarak; 2.1- Duvar boyası 2.2- Ahşap boyası 2.3- Koruyucu boya 2.4- Kumaş boyası 3- Uygulama şekline göre; 3.1- Fırça boyası 3.2- Tabanca boyası 3.3- Daldırma boya 3.4- Akıtma boya 3.5- Perde boya 3.6- Serigraf boya 3.7- Elektrotatik boya
42 YAPILARDA KULLANILAN BOYA SĐSTEMLERĐ Yağlı sistem: Keten yağı ğı,, bezir yağı ve bunların n reçine adı verilen çeşitli sentetik reçinelerle olan karışı ışımlarından meydana gelen bağlay layıcılarla larla yapılan boyalardır. r. Hava etkisiyle uzun zamanda kurur ve dayanıkl klılıkları sentetik boyalara kıyasla k daha azdır. Bu sistem zamanımızda zda pek kullanılmamaktad lmamaktadır. Sentetik sistem: Alkid reçinesi adı verilen sentetik esaslı bir bağlay layıcı ile yapılan boyalardır. r. Bu boyalar hava tesiriyle daha çabuk kuruyan, yüksek y parlaklık k ve dayanıkl klılığıığı olan sistemi meydana getirir. Macun, astar ve son kat boyalarını kapsamına alır. Bu sistem çok kullanılan lan bir sistemdir. Plastik sistem: Esası sentetik olan fakat su içinde i inde inceltilebilen emülsiyon tipi boyalardır. r. Bu sistemde polivinil,, asetat ve akrilik bağlay layıcılar lar kullanılmaktad lmaktadır. Genel olarak bağlay layıcıların n adları ile isimlendirilen bu sistem bina içinde i inde ve dışıd ışında duvar boyası olarak kullanılmaktad lmaktadır
43 BOYALARIN KULLANIM YERLERĐNE GÖRE SINIFLANDIRILMASI a) Yapı içinde inde kullanılan lan boyalar: Atmosfer etkilerine açık a k olmayan, yapılar ların n içi kesimlerinde kullanılan, lan, genelde polivinil asetat ve benzer işlevli bağlay layıcı (polivinil propionat, stiren butadien, stiren akrilat vb.) esaslı,, silinme ve aşınmaya dayanıkl klı boyalardır b) Yapı dışında kullanılan lan boyalar: Atmosfer etkilerine açık, a yapılar ların n dışd kesimlerinde kullanılan, lan, genelde akrilik bağlay layıcı esaslı, ısı, ışık ve suyun yıpraty pratıcı etkilerine dayanıkl klı boyalardır
44 YAPI ĐÇ MEKÂN BOYALARI Đç mekân boyaları; bağlay layıcıları, çözücüleri ve üretim aşamalara amaları göz önüne ne alınd ndığında a) Sentetik boyalar b) Su bazlı (emülsiye) boyalar olmak üzere gruplandırılabilir. labilir.
45 Sentetik Boyalar ve Zararlı Bileşenleri enleri Genellikle alkid reçinesinden yapılm lmıştır r ve beyaz spirit çözücüsü içerirler. Renklendirme pigmenti ve CaCO3 gibi dolgu içerirler. i Örtücülük, fırça f a kolaylığı ığı,, parlak bir yüzey y oluşturmas turması,, sararmaması, fiziksel ve kimyasal direncinin yüksek y olması,, bu boyada bulunması istenen özelliklerdir. Kullanım m esnasında nda iyi havalandırmaya ihtiyaç duyulur. Sentetik bazlı boyaların n incelticisi sentetik tinerdir. Sentetik boyaların n zararlı bileşenleri, enleri, benzen, eter, eritritol, ftalik anhidrit, ksilen,, kurşun, un, çinko, antimon, alüminyum, kadmiyum, titanyumoksit,, krom, kobalt, fosfor, cıva, c nikel, titan, demir, trikloretilen ve baryumdur.
46 Su Bazlı (Emülsiye)) Boyalar ve Zararlı Bileşenleri enleri Dolgu maddesi, ıslatıcı,, köpük k önleyici, kalınla nlaştırıcı gibi katkı maddeleri içeren, i bünyesindeki b suyun buharlaşmas masıyla kuruyarak devamlı bir film tabakası oluşturan, yapılarda dekorasyon ve hava şartlarından koruma sağlamak amacıyla kullanılan lan boyalardır. r. Su ile inceltilirler. Kokusuzdur. Uygulamadan kısa k bir süre s sonra boyanan mekânlar kullanıma açılabilir. a Çabuk kurur. Đkinci kat boya bir kaç saat içinde i inde sürülebilir. Silinebilir. Teneffüs s etme özelliğine ine sahiptir
47 Uygulanması kolaydır. Su ile kolayca temizlenir. Su bazlı boyalarda bağlay layıcı olarak kullanılan lan reçineler, homopolimer,, kopolimer, polivinil asetat, stiren akrilik, saf akrilik, akrilik kopolimer bazlı olup fazla miktarda pigment ve CaCOı gibi dolgu maddesi kabul etme özellikleri vardır. r. Su bazlı boyalarda kullanılan lan kalınla nlaştırıcılardan lardan bazılar ları kazein, soya protein, metil selüloz, loz, sodyum, potasyum, amonyum poliakrilatlar, polivinil alkol, amonyum ve potasyum alginatlardır. Su bazlı boyanın n bileşiminde iminde bulunan yüzey y aktif katkılar ile sabunlar, boyanın üretimi esnasında nda karış ıştırmaya bağlı olarak köpürmeye sebebiyet verirler. Bundan dolayı su bazlı boyaların üretimi esnasında nda köpük k k kesici katkılar ilave edilir. Genellikle köpük k k kesici katkılar, boyanın n uygulanması esnasında nda boyanın n yüzey y gerilimini değiştirerek köpük k nedeniyle meydana gelen delikleşmeyi ve çatlak oluşumunu umunu önler. Köpük K k kesici maddelerin diğer katkılarla uygunluk göstermesi gerekir. Su bazlı polimerleri boya üretimi için i in yeteri kadar esnekliğe e sahip değildir. Polimere esneklik, plastikleştirici tirici bir madde ilavesi yapılarak kazandırılır. r.
48 Su bazlı boyalar yüksek y molekül ağırlıklı bağlay layıcılardan lardan oluştu tuğu için in oksidatif bozulma olmamakta ve oluşturdu turduğu filmler son derece sağlam olmaktadır. Su bazlı plastik ve saten boyalar beton yüzeylerde, parlak boyalar ise kapı-pencere pencere ve metal yüzeylerde y kullanılır. Su bazlı boyalar, parlaklık k derecelerine göre mat, yarı mat ve parlak olarak sınıflandırılabilir. labilir. Su bazlı boyalar, sentetik boyalardan daha az miktarda insan sağlığı ığına zararlı bileşenler enler içermektedir. Su bazlı boyaların zararlı bileşenleri; enleri; propilen, glikol, dibütil ftalat, ftalat, kurşun, un, çinko, antimon, cıva, c kadminyum,, krom, kobalt, nikel, fosfor, titan ve baryumdur.
49 Mat Boyalar (Plastik Boya) Su bazlı mat boyalara halk arasında plastik boya denir. Plastik boyalar kaygan bir yapıya sahip değildir ve tam silinebilme özellikleri yoktur. Bu yüzden, y plastik boya ile boyanmış duvarların çok sık s k ve ıslak bezle silinmesi boyanın n renk kaybına uğramasu ramasına ya da lekelerin boya üzerinde iz bırakmasb rakmasına neden olabilir. Tavanlar için, i in, özel üretilmiş su bazlı mat boyaların n kullanılmas lması tavsiye edilir. Yarı Mat Boyalar (Saten Boya) Yarı mat boyalara halk arasında saten boya denir. Saten boyalar, yüzey y hatalarını gizleme özelliklerinden dolayı macun ya da alçı ile düzeltilmid zeltilmiş yüzeylerde dekoratif amaçlı uygulanır. Kaygan bir yapıda olan saten boyalar, tam silinebilme özelliğine ine sahiptir. Su itme ve buhar geçirgenli irgenliği özellikleri sayesinde suyun boya tarafından emilmesine ve lekelerin silinirken boyaya bulaşmas masına izin vermezler. Parlak Boyalar Kapı-pencere pencere ve metal yüzeylerde y parlak boyayı tercih edenler için i in su bazlı parlak boya kullanılabilinir. labilinir.
50 DIŞ CEPHE BOYALARI Sıva yapılmış her türlü beton, ytong, briket, eternit gibi yapı elemanlarının dış yüzeylerinde koruma, dekoratif ve izolasyon amaçlı olarak kullanılır. Uygulandığı yüzeyde atmosfer koşullarına dayanıklı, esnek ve örtücü film oluşturur. Yağış, nem, güneş ışınları ve deniz kıyılarındaki tuzlu nemin olumsuz etkilerine, endüstriyel hava şartlarına dayanıklıdır.
51 SĐLĐKONLU DIŞ CEPHE BOYASI Tanım: Silikon katkılı,, Akrilik kopolimer esaslı,, su bazlı mat bir dışd cephe sonkat boyasıdır. Özellikler: Kapatıcılığı ığı yüksektir. Renkleri solmayan, atmosferik şartlara ve darbeye dayanıkl klı,, su itici özelliklere sahip bir boyadır. Uygulama: Binanın n içi ve dışd kısımlarında, sıva, s beton, eternit, ytong,, briket v.s. yüzeylere y güvenle g uygulanır. Uygulama yüzeyleri y her türlt rlü kirden ve eski boya kalınt ntılarından temizlenmelidir. Boya tasarrufu sağlamak ve düzgün n bir zemin elde etmek için i in kat içi ve dışd cephe boya astarı kullanılmas lması önerilir. Birinci kat için i in % 30 su ile inceltilir. Đkinci kat uygulamasına 12 saat sonra geçilmelidir. Uygulama anında nda ortam sıcakls caklığı +5 derecenin üzerinde olmalıdır. Kuruma süresi: s +25 derecede saatte kurur. 24 saatte sertleşir. Boyanabilen alan: Boyanın n rengine ve yüzeye y bağlı olarak 1 Lt.. silikonlu dışd cephe boyası ile en az 10 m2 alan boyanabilir. Saklama şartları: Donmaktan koruyunuz. Çocukların ulaşaca acağı yerlerde bulundurmayınız. Depolama ömrü açılmamış ambalajında en az 1 yıldy ldır
52 AKRĐLON DIŞ CEPHE BOYASI Tanım: Akrilik esaslı mat bir dışd cephe boyasıdır. Özellikler: Kapatıcılığı ığı yüksektir. Renkleri solmayan, atmosferik şartlara ve darbeye dayanıkl klı bir boyadır. Uygulama: Binanın n içi ve dışd kısımlarında, sıva, s beton, eternit, ytong,, briket v.s. yüzeylere y güvenle g uygulanır. Uygulama yüzeyleri y her türlt rlü kirden ve eski boya kalınt ntılarından temizlenmelidir. Boya tasarrufu sağlamak ve düzgd zgün n bir zemin elde etmek için i in kat iç ve dışd cephe boya astarı kullanılmas lması önerilir. Birinci kat için i in % 30 su ile inceltilir. Đkinci kat uygulamasına ilk katın n kurumasından sonra geçilmelidir. Uygulama anında nda ortam sıcakls caklığı +5 derecenin üzerinde olmalıdır. Uygulama rulo ve fırça f a ile yapılabilir. Kuruma süresi: s +25 derecede saatte kurur. 24 saatte sertleşir. Boyanabilen alan: Boyanın n rengine ve yüzeye y bağlı olarak 1 Lt.. silikonlu dışd cephe boyası ile en az 10 m2 alan boyanabilir. Saklama şartları: Donmaktan koruyunuz. Çocukların ulaşaca acağı yerlerde bulundurmayınız. Depolama ömrü açılmamış ambalajında en az 1 yıldy ldır r [4].
53 KULLANIM AMACINA GÖRE G ĐSE BOYALAR, ĐLK ASTARLAR, MACUNLAR, ARA VEYA SON KAT ASTARLAR, SON KAT BOYALAR OLMAK ÜZERE DÖRT D GRUBA AYRILMAKTADIR. a - Đlk Astarlar : Boyama sistemlerine ve uygulanan yüzey cinsine göre farklı özellikler gösterirler. Genel özellikleri ve kullanılma amaçları şunlardır; Yüzeyi sağlamlaştırmak Yüzeye iyi tutunmayı sağlamak Üzerine uygulanacak diğer kat boya malzemelerine temel oluşturarak boya sisteminin dayanıklı, uzun ömürlü olmasını sağlamak Yüzeyin emiş gücünü azaltarak maliyetlerin azaltılmasını sağlaınak Bazik/Alkali etkilerden son kat boyayı korumak Yüzeyi Koruma altına almak (Antikorozif Astarlar) olup oldukça önemli bir grubudur.
54 b - Macunlar : Macunlar çatlak, atlak,çukur ve pürüzlerin p düzeltilmesi d amacı ile spatula ile uygulanan bir ürün n grubu olup kullanılaca lacağı yere göre g çok farklı özellikler göstermelerine rağmen bir tek amaç için in kullanılırlar ; yüzeyi düzeltmek. d Macunların n kullanılmas lmasında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır r : Macunlar boya yardımc mcı malzemeleri içerisinde i en zayıf ürün n grubu olduğundan undan gereğinden fazla kullanılmamal lmamalıdırlar. Đnce macunlar; ince katlar halinde birkaç kat çalışması ile kullanılmal lmalıdırlar. Kalın n dolgu isteyen yüzeylere y olgun dolgu macunu türleri kullanılmal lmalıdır. Seçilecek macun türüt yüzeyin bulunduğu u ortama uyum sağlayacak türden t olmasına özellikle dikkat edilmelidir.
55 c - Ara Astar veya Son Kat Astarlar : Đlk Astarlar ve macun katları üzerine son kat boyadan önce kullanılırlar. Ara kat veya son kat astarlar sadece Sentetik boyama sistemlerinde dört d amaçla kullanılırlar. Üzerine tatbik edilecek son kat boyaya dolgun ve düzgün n bir yüzey y hazırlama amacı ile yapılmaktad lmaktadır. Tüm m boya kalınl nlığını artırarak rarak sistemin dayanıkl klılığını yükseltmek. Katlar arasında iyi bir yapış ışma sağlamak Macun Katlarının n emişini ini önleyerek,son katın n istenilen parlaklıkta kta kalmasını sağlarlar. Astarlar uyguladıktan saat sonra zımpara z yapılarak üzerine son kat sentetik bir boya uygulaması yapılır. Ara veya son kat astarlar Đlk Astarlar Yerine Kullanılmamal lmamalıdırlar
56 d - Son Kat Boya ve Vernikler : Dış ve içi ortam şartlarına göre g boyama sisteminin son katı ; mekanik, kimyasal ve atmosferik etkilere karşı boyama sistemini en iyi şekilde ve dekoratif özellikte güzel g görünmesini g sağlayarak korur. Son kat boyalar en az iki kat uygulanmalıdır. Tavsiye edilen kat kalınl nlıklarında ve sarfiyatlarda ancak koruyuculukları mümkün n olur. Son kat boyalar ve vernikler yüzey y koşullar ullarına ve ortama göre g seçildiklerinde gerçek ek performanslarını ortaya koymaktadırlar.
57 SENTETĐK K BOYA Tanım: Alkid bağlay layıcı esaslı, üstün özellikleri olan parlak ve ekonomik bir son kat boyasıdır. Özellikler: Örtücülüğü, çabuk kuruması,, fırça f kolaylığı ığı,, ilk parlaklığı ığı,, parlaklık k kalıcılığı ığı, sararmaması üstün özellikleri olup, fiziksel ve kimyasal etkilere direnci yüksektir. y Uygulama: Fırça a ve rulo uygulamasında 1 lt. boya ml., tabanca uygulamasında ml. Sentetik tiner ile inceltilir. Bir gün g n ara ile iki kat uygulanır. Uygulanacak yüzey y kirden, pastan arınd ndırılmalıdır. Boyanabilen alan: Tek katta yüzeye y bağlı olarak 1 lt.. ile m2 alan boyanabilir. Kuruma süresi: s +25 derecede dokunma kuruması 3 saat, toz kuruması 4saat, sert kuruması 8 saattir [4].
58 YAĞLI BOYA, Sentetik Esaslı,, Parlak Sonkat Boyadir. Her türlt rlü Đç ve dışd cephe metal ve ahşap ap yüzeyler y île betonarme yapı elemanlarının n korunabilmesi ve dekoratif görünüm m kazandırılmas lması için in kullanılan, lan, sentetik (organik çözücü esaslı), parlak sonkat boyadır. Mükemmel yapış ışma, esneklik, dayanım özellikleri ile yüksek y örtme gücüne g sahiptir. Saten alçı,, macun ve astarlama gibi alt zemin hazırl rlığı yapılm lmış her türlt rlü iç ve dışd cephe metal, ahşap ap ve betonarme yüzeylerde, yüzey y koruma ve dekoratif görünüm g m sağlama amacı ile kullanılır. Yağlı boyaların n incelticileri turpentin veya alkol(ispirto)dür. r.
1.HAFTA ÜST YÜZEY AMAÇLARI Üst yüzey işlemlerinin tanımı Ağaçtan hazırlanan eşyalar üzerinde yapılan boya, cila, vernik işlemlerinin tümüne Üst Yüzey İşlemleri adı verilir. Perdah gibi hazırlık çalışmaları
. 05/ İÇİNDEKİLER SU BAZLI İÇ CEPHE BOYALARI Permolit Nanomax İpek Mat İç Cephe Boyası...4 Permolit Permomax Silikonlu İpek Mat İç Cephe Boyası...4 Permolit İpek Mat Silikonlu İç Cephe Boyası...4 Permolit
2013 Ürün Kataloğu Yapıların kimyasını değiştiriyoruz... Yapı ve inşaat alanında kullanılan malzemelerin kalitesi de yükselerek yaşam standartlarımızı daha iyiye doğru taşıyor. BAUMERK, yaklaşık 16 yıldır
www. baumerk.com 2013 Ürün Kataloğu Yapıların kimyasını değiştiriyoruz... Yapı ve inşaat alanında kullanılan malzemelerin kalitesi de yükselerek yaşam standartlarımızı daha iyiye doğru taşıyor. BAUMERK,
Isı Yalıtım Ürünleri www.stroton.com STROTON 2000 yılında kurulan STROTON; yüksek kalitede ısı yalıtımı sağlayan ürünlerin yanı sıra ülkemizin ilk ve tek ICF konut sistemi üreten modern tesisidir. Yüksek
DOĞRU BOYA SİSTEMİ NASIL SEÇİLMELİ Korozyona karşı koruyucu boyalar için ISO 12944 standardına uygun temel esaslar ve sistemler Giriş Bu çalışmanın amacı yapınızı korozyona karşı korumada en uygun Hempel
Teknik-Kimyasal Ürünler Araç Kimyasalları Kaporta Kimyasalları Teknik Araç Kimyasalları Araç Temizleme ve Bakım Cam Yapışıtırıcıları ve Aksesuarları Araç Kimyasalları Kaporta Kimyasalları...............................
Su Yalıtım ve Restorasyon Ürünleri www.maxicoll.com Su ile Aranızda Maxicoll Var YAPI KİMYASALLARI SEKTÖRÜNDE YENİLİKÇİ ANLAYIŞ Maxicoll Kimya, Yapı Kimyasalları alanında 14 yıldır üretim yaptığı inşaat
SÜRME TİP MALZEMELERLE SU YALITIMI 1. Sürme Tip Su Yalıtım Malzeme Türleri : Su ve nem yalıtımında kullanılan malzeme gruplarından biride Sürme Tip Malzemelerdir. Bir binayı ele aldığımızda temel-perde,
ENDÜSTRİYEL ZEMİN KAPLAMA MALZEMELERİ ŞANTİYE DESTEK MALZEMELERİ ANKARAJ VE MONTAJ MALZEMELERİ Wallmerk 2007 yılında kurulan Wallmerk Yapı Kimyasalları; Türkiye de stratejik önemi olan ve en önemli endüstriyel
w orld wide Üretim, Bakım Onarım için özel ürünler Katalog dünya çapında En zorlu şartlarda da! 1 2 3 4 5 6 7 8 İçindekiler: Sayfa Firma 3 WEICON Plastik-Metal 4-8 WEICON Repair Stick (Tamir Çubukları)
ÜRÜN KATALOĞU SİM BİTÜMLÜ MEMBRAN SİM BİTÜMLÜ MEMBRAN STANDART İZOLASYON YENİ NESİL PENGUEN SERİSİ Yeni Nesil Penguen Su Yalıtım Örtüleri Standart İzolasyon A.Ş nin yeni kimliğini yansıtmakta ve bitümlü
HAVA ŞARTLARINA KARŞI YAPI YALITIM KILAVUZU Buradaki bilgiler iyi niyet çerçevesinde doğruluğuna inanılarak verilmiştir.ürünlerimizin kullanım koşulları ve uygulama yöntemleri kontrolümüz dışında olduğundan,
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GÜZELLİK VE SAÇ BAKIM HİZMETLERİ SAÇ BAKIM KOZMETİKLERİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen
ALÇI SIVA UYGULAYICISI (SEVİYE 3) YETERLİLİK KODU: 12UY0055-3 HAZIRLAYAN FATİH KAYNAK GİRİŞ...1 1.Alçının Tanıtımı...1 2. İş Sağlığı ve Güvenliği...3 3. Alçı Sıvada Kullanılan Sarf Malzemesi ve Yardımcı
SU YALITIMCISI (SEVİYE 3) DERS NOTU 2012 Hazırlayan Doç. Dr. Tayfun UYGUNOĞLU İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... - 2-2. KİŞİSEL GÜVENLİK VE ÇEVRE KAZA RİSKLERİ... - 2-2.1. Su Yalıtımı İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin
T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI MOBĠLYA VE ĠÇ MEKÂN TASARIMI BOYAMA YAPMA 543M00093 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri
LİSTESİ A R A L I K 2 0 1 2 building systems for a better life İÇİNDEKİLER SÜRME ESASLI SU YALITIM MALZEMELERİ 2 KULLANIMA HAZIR HARÇLAR 4 SERAMİK YAPIŞTIRICILARI VE DERZ DOLGU MALZEMELERİ 5 THERMETICS
çözüm REHBERİ 2013 Seramik uygulamaları Dış cephe uygulamaları Dış cephe ısı yalıtım uygulamaları Su yalıtım uygulamaları Teknik uygulamalar Zemin sistemleri İç cephe uygulamaları Weber de yenilikler devam
EN SIK KULLANILAN ENDÜSTRİYEL BOYALAR Alkidler, % YATIRIMLARINIZI KORUYORUZ Deniz ve ağır sanayi boyaları sağlayıcısı olarak 1915 te kurulmuş olan Hempel bugün sanayi boyaları konusunda öncülük eden global
Teknik Spreyler Yüzey ve pas koruması Temizleme ve yağdan arındırma Yağlama Çözme ve ayırma Bakım ve koruma Teknik Spreyler Aşağıdakiler için problem çözümleri Üretim Onarım Koruma Bakım WEICON Bu isim
NOVA Orman Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş ThermoWood El Kitabı ÖNSÖZ Bu el kitabı Nova Orman Ürünleri San. Tic. A.Ş. tarafından THERMOWOOD (ısıl işlem) hakkında sizleri bilgilendirmek için hazırlanmıştır.