Merhaba, sayfama hoş geldiniz. Bu sayfada psikiyatrist olarak yaklaşımım hakkında ve psikiyatri alanı ile ilgili ihtiyaç duyabileceğinizi düşündüğüm temel kavramlar hakkında kısa ve öz bilgilere ulaşmanızı amaçladım.
1987 yılında Uludağ üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. 1988-1993 yılları arasında aynı üniversitede Psikiyatri ihtisas yaparak uzmanlığımı aldım. Uzmanlık eğitimi yıllarımda biyolojik psikiyatri ile ilgili çalışmalara ve psikodrama eğitimlerine katıldım. Uzmanlığımı aldıktan sonra bir yıl üniversitede çalıştım. Ardından 1994-2006 yılları arasında Bursa Devlet Hastanesinde, 2006-2012 yılları arasında İstanbul Okmeydanı Eğitim Araştırma Hastanesinde görev yaptım. Halen özel muayenehanemde çalışmaktayım.
Etkili bir psikiyatrik/psikolojik yardımın, başvuranla psikiyatrist arasında güven ve işbirliği temelinde kurulacak ilişki ile sağlanabileceğine inanıyorum. Tedavi uygulamamda ; kişinin sorunlarının ve bulgularının anlamını, kendine özgü öyküsü içinde değerlendirerek, kişinin özellikleri ve beklentilerini de dikkate alan bir tutum izliyorum.
Psikiyatrinin merkezinde insan vardır. Psikiyatri bireyin davranış, duygu, zihinsel yetilerinde ve çevreyle uyumunda görülen bozukluklarla ilgilenir. Bu ilgi alanı ciddi ilaç tedavileri gerektiren ruhsal hastalıklardan ,iş, aile, arkadaş ilişkileri ve sosyal yaşamı etkileyen psikolojik sorunlara ve psikolojik sorunlardan kaynaklanan bedensel hastalıklara kadar uzanır. Ruh sağlığı ve beden sağlığı birbirleriyle karmaşık bir ilişki içindedir. Birisinde varolan bir sorun diğerini de etkiler.
6 yıllık tıp fakültesi eğitiminden sonra psikiyatri (ruh sağlığı ve hastalıkları) dalında 4 yıl uzmanlık eğitimi almış doktordur.
Psikiyatr, Fransızca psychiatre sözcüğünden gelir. Psikiyatr; psikiyatrist, Psikiyatri Uzmanı ya da Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı isimleri eş anlamlıdır.
Psikiyatrist/psikiyatr geniş bir yelpazede çalışır, zihinsel, duygusal ve davranışsal sorunlarla ilgili, danışana/hastaya sırdaş bir ilişki içinde yardımcı olur. Yaşanan sorunun ne olduğunu araştırırken, sorunun kişiye ait bedensel, kalıtımsal, psikolojik ve sosyal alanlarla ilişkisini de değerlendirir. Bu yönüyle psikiyatri, tıbbın diğer dallarından biraz farklıdır. Psikolojik sorunlarda benzer yakınmaların altında, her kişinin kendi iç dünyası, geçmiş ve güncel yaşantısı ile ilgili kendisine özgü farklı anlamlar vardır. Bu nedenle de sorunu değerlendirmek için kişiyi tanımak ve anlamak önemlidir.
İnsan doğumundan ölümüne kadar sürekli olarak kendisi ve çevresi ile etkileşim içinde olan ve değişebilen bir varlıktır. Değişimi sağlayan en önemli şey ise farkındalıktır. Düşünce, duygu ve davranışlarınızla ilgili farkındalığınızın artması olumlu yönde değişiminizi sağlayacak ve hem bedensel hem de ruhsal olarak daha sağlıklı bir yaşamın kapısını açacaktır. Bu anlamda çok yönlü değerlendirme için yüz yüze görüşmeler gerekir. Böylece sorunun tıbbi ve sosyal boyutu yanında, kişinin sorunu algılama ve ilişkilerine aktarma biçimini de görmek mümkün olur.
Halen İstanbul Şişli’de özel muayenehanemde (özel psikiyatrist) çalışmaktayım. 2005 yılından bu yana dinamik psikoterapi ile ilgilenmekte ve eğitim almaktayım.
Sayfam sizin kafanızdaki sorulara cevap bulmak için hazırlanmıştır. Eğer psikiyatriye ilginiz varsa ya da psikiyatrik rahatsızlıklar konusunda kulaktan duyma bilgiler dışında uzmanından bilgi ve yardım almak istiyorsanız doğru yerdesiniz. Bana ulaşmak isterseniz gerekli bilgileri iletişim bölümünde bulabilirsiniz.
Psikiyatrik rahatsızlıklar ve tedavileriyle lgili toplumsal önyargılar geçmiş yıllara göre oldukça azalmıştır. Günümüzde genelde tedaviye baş vurmayı engellemeyecek düzeydedir. Yine de ruhsal/psikolojik sorunları olan bazı insanlar bu sıkıntılar için yardım almayı düşünmez. Burada ya bu tür önyargılar ya da psikiyatriste başvursam ne değişecek, ” en iyi psikiyatrist bile bana yardım edemez “ gibi umutsuzluk içeren düşünceler etkili olabilir. Tedaviden faydalanmış birinin psikiyatrist tavsiye etmesi cesaretlendirici olabilir.
Psikiyatrist ile psikolog sık karıştırılan sözcüklerdir ve iki meslek arasındaki farklılıklar yeterince bilinmemektedir. Bu da uygulamada kişilerin kimden yardım alacaklarına karar vermeleri konusunda karışıklık yaşamalarına yol açmaktadır.
Psikologlar 4 yıllık psikoloji eğitimi veren üniversitelerden mezun olduktan sonra psikolog ünvanı kazanırlar. Sonrasında klinik psikoloji alanında ya da farklı psikoterapi türleriyle ilgili eğitim aldıktan sonra bu alanda çalışabilirler. Yakınmaların olası tıbbi kökenlerini değerlendirme ve ilaç yazma yetkinlikleri yoktur. Psikiyatrist ya da psikiyatrlar ise tıp doktoru olduktan sonra psikiyatri branşında uzmanlık eğitimi almış doktorlardır. Sorunun saptanması ve çözümünde tıbbi yöntemleri de kullanırlar ve gerekirse tedavide ilaç kullanma ve reçete yazma yetkileri vardır. Psikiyatrist belirtileri değerlendirirken, diğer tıbbi sorunlarla , varsa kullanılmakta olan ilaçlarla ilişkisini de dikkate alır.
örneğin; kalp çarpıntısı, gerginlik, yorgunluk , iştah değişikliği yakınmaları ile gelen kişide bunların tamamen psikolojik belirtiler mi yoksa, kansızlık ya da troid hastalıkları gibi tıbbi bir durumla mı ilişkili olduğunu değerlendirir ve gerekirse tetkik-tedaviye yönlendirir. Sorunun ne olduğunu tanımak, doğru çözüm için ne yapılacağını belirleme olanağı verir.
Dünya Sağlık Örgütü'nün tanımına göre ruhsal sağlık sadece ruhsal bozukluk olmaması değildir. Kişinin kendi potansiyelini gerçekleştirerek, yaşamın normal stresleri ile başa çıkabildiği, üretken ve verimli olabildiği, yaşadığı topluma katkıda bulunabildiği bir iyilik halidir. Yani psikiyatri; ruhsal sağlığın korunması, hastalıklardan korunma ve tedavisi ile ilgilidir. Bu tedaviler ile ilgilenen kişilere de psikiyatri doktoru denir. Böylece psikiyatri, uyku bozukluğundan depresyona, yaşamdaki streslerle başa çıkma zorluğundan, şizofreni, bipolar bozukluk gibi daha şiddetli psikiyatrik bozukluklara kadar uzanan geniş bir alanı kapsar.
Yaşamımız boyunca hepimizin karşılaşabileceği bazı belirtiler ruhsal durumuzla ilgili sıkıntıların habercisi olabilir. Bunlar arasında sıkıntı, bunaltı, duygusal çökkünlük, uyku bozukluğu, iştah değişikliği, saç dökülmesi, huzursuzluk, aşırı gerginlik ve artmış tepkisel davranışlar, korku, endişe, kontrolsüz öfke, unutkanlık, konsantrasyon bozukluğu, düşünce bozukluğu, davranış bozukluğu, panik atağı sayabiliriz. Bu yakınmalar çevresel streslerin arttığı bir dönemde yaşanan geçici belirtiler olabileceği gibi, iş, aile, sosyal yaşantınızı, işlevselliğinizi bozacak kadar yoğun ve uzun sureli de olabilir. Böyle bir durumda psikiyatriste başvurmak uygun ve faydalı olur.
Günümüzde psikiyatri yetişkin ve çocuk-ergen psikiyatrisi olarak başlıca iki ana uzmanlık alanından oluşur. Ek olarak geriyatrik (yaşlılık) psikiyatri, adli psikiyatri, konsültasyon-liyezon psikiyatrisi gibi üst uzmanlık alanları da vardır.
Çalışmaları ve geliştirdikleri kuramlarla psikiyatri alanında yol açan ünlü psikiyatristler ve psikoterapistlerden bazılarının insan psikolojisi hakkında söylediği sözlerden bir kaç örneği paylaşmak istiyorum.
Freud; Özür dilemek senin haksız olduğun, karşı tarafın haklı olduğu anlamına gelmez,verdiğin değerin egondan yüksek olduğu anlamına gelir.
Carl Gustav Jung; Yalnızlık insanın çevresinde insan olmaması demek değildir.İnsan kendisinin önemsediği şeyleri başkalarının olanaksız bulduğu bazı görüşlere sahip olduğu zaman kendisini yalnız hisseder.
Adler; Ruhsal ilişkiler örüntüsünden koparıp alınmış bir tek olaya dayanılarak insanı tanımak gibi bir işe kalkışılamaz.
Dorothy Rowe; Sizi doğal olarak üzen bir şeyi, depresyona dönüştürmenin en etkili yolu, başınıza gelen şey için sadece ve sadece kendinizi suçlamaktır.
Carl Rogers; İyi bir hayat yolu demek, bir insanın hayat bilinmezine kendini tüm gücüyle fırlatması demektir.
Psikiyatrinin alanına giren başlıca hastalıklara ana başlıklar halinde göz atarsak:
Duygu durum bozuklukları grubundan en sık görülen hastalık depresyondur;
Depresyon; çökkünlük, üzüntülü, bazen bunaltılı duygu durumla birlikte düşünce, konuşma, hareket ve fizyolojik işlevlerde yavaşlama, durgunlaşma ve bunların yansıra değersizlik, güçsüzlük, isteksizlik, ilgi ve zevk azalması/kaybı, karamsarlık duygularının bulunduğu bir rahatsızlıktır. Uyku ve iştah değişikliği genelde eşlik eder.Tedavisinde anti depresan ilaçlar ve psikoterapi kullanılır.
Bipolar Bozukluk (İki Uçlu Mizaç Bozukluğu) duygu durum bozuklukları başlığı altındaki ana hastalıklardan diğeridir. Farklı ağırlık ve sıklıkta görülen Depresyon ve Mani tablolarıyla seyreder. Manide depresyonun tam tersine hem ruhsal hem de davranışal olarak aşırı bir canlanma ve yükselme vardır. Enerji tükenmez ancak ancak artan dikkat ve düşünce trafiği çabuk dağılır, bu nedenle verimsizdir. Duygulanımdaki yoğunluk ve değişkenlik öfke patlamalarından yersiz neşeye kadar anlık değişkenlik gösterebilir. Tedavi; hastalık ve atak dönemlerinin tipine göre atak tedavisi (antidepresanlar ve antipsikotikler) ve ek olarak koruyucu tedavi (mizaç düzenleyiciler ) olarak planlanır.Koruyucu ve atak tedavisinde Lityum hala değerini korumaktadır.
Anksiyete Bozuklukları: Bir diğer sık rastlanılan rahatsızlık grubu Anksiyete bozukluklarıdır. Bu başlık altında; yaygın anksiyete bozukluğu (yersiz, yaygın, uyaranla orantısız şiddette kaygı duyma), panik bozukluk (yoğun korku, kaygı ve buna eşlik eden fizyolojik belirtilerle karakterize tekrarlayıcı panik ataklar), sosyal fobi (sosyal ortamların uyardığı anksiyete) ve diğer özgül fobiler, travma sonrası stres bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluğu (OKB; takıntı, vesveseler ve bunlardan kurtulmak için yapılan zorlayıcı tekrarlayıcı hareketler) sayabiliriz. Bu grup rahatsızlıkların tedavisinde psikoterapi ve ilaç tedavilerinin her ikisinin de yeri vardır.
Şizofreni ve diğer psikozlar : Psikiyatrideki diğer bir ana hastalık grubu düşünce, algılama ve davranışlarda önemli bozuklukların görüldüğü şizofreni ve diğer psikozlardır. Bu gruptaki rahatsızlıklarda bireyin gerçeklerden uzaklaşarak kendi dünyası ve gerçekleriyle yaşaması söz konusudur. Toplumsal uyum ve işlevsellikte ki bozulma genellikle belirgindir.Şizofreni de bu alanlardaki bozulmayla ortaya duygusal sığlık, kendine bakımda bozulma, özellikle işitsel olmak üzere hallüsinasyonlar, mantık dışı düşünce ve inançlar, garip davranışlar görülebilir. Tedavisinde ağırlıklı olarak ilaç tedavileri kullanılır. Klinik tablonun özelliklerine göre farklı gruptan ilaçlarla desteklenen tedavide kullanılan ana ilaç grubu antipsikotik /nöroleptiklerdir.
Demanslar (Bunama) beyin işlevlerini yaygın olarak etkileyen, zihinsel işlevlerden bellek, soyut düşünme, yargılamada belirgin süregen bozuklukların görüldüğü hastalık durumudur. Demans grubundan Alzheimer Hastalığı son yıllarda üzerinde çok durulan demans türlerinden biridir. Zihinsel yetilerde bozulma, nöropsikiyatrik belirtiler ve davranış değişikliklerinin bulunduğu nörodejeneratif -ilerleyici bir hastalıktır.
Bunlar dışında Organik Ruhsal Bozukluklar, Yeme Bozuklukları (Anoreksiya ve Bulimia Nervoza), Psikoaktif Madde Kullanımına Bağlı Bozukluklar, Cinsel Bozukluklar, Kişilik Bozukluklarını başlıca hastalıklar içinde sayabiliriz.
Psikoterapi bireylerin duygu, düşünce ve davranışsal sorunlarının çözümünü, ruh sağlıklarının geliştirilmesi, korunması ve ruhsal rahatsızlıkların iyileştirilmesini amaçlayan ilaç dışı tekniklerin genel adıdır.
Aldığı eğitimler doğrultusunda psikoterapi uygulayan kişiye psikoterapist denir. Psikiyatr sadece psikoterapi , ilaç tedavisiyle birlikte psikoterapi ya da öncelikli olarak ilaç tedavisi seçenekleri değerlendirir. Burada önemli olan kişinin ihtiyacı olan ve işbirliğinin sağlanabileceği en doğru seçeneğin psikoterapist tarafından bulunmasıdır.
Günümüzde çok farklı psikoterapi türleri vardır. Bazı psikoterapilerde, sorunun kişinin ruhsal dünyası ve dinamikleri içindeki anlamını arayan ve araştıran, yani sorunun köklerine inmeye çalışılan (dinamik psikoterapi, psikanaliz gibi) bir yaklaşım vardır. Bazılarında ise nedenlere yönelmeden, görünen düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmeye yönelik (bilişsel-davranışçı terapiler) yapılandırılmış terapiler uygulanır.
Bunlar dışında direkt soruna odaklı psikoterapi uygulamaları da (eş ve evlilik terapileri, cinsel terapiler gibi) vardır. Psikoterapi uygulamasını eğitim almış olan psikologlar ya da psikiyatristler yapabilirler. Bu uygulamayı yapan kişilere de psikoterapist denir.