

SON DAKİKA
İnsan Hakları Evrensel Beyannaes ve Veda Hutbesi
Ömer UMUR firstname.lastname@example.org
İnsan Hakları evrensel Beyannamesi, Birleşmiş milletler insan hakları komisyonunca 30 madde olarak hazırlanmış ve 10 Aralık 1948 de Paris’te kabul edilmiştir. Bu tarihten sonra 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü olarak kutlanmaktadır.
Biri Peygambere, diğeri bir grup insana ait olan ve aralarında on dört asırlık bir zaman farkı bulunan bu iki metni birbiriyle karşılaştırmak, ilk etapta doğru görülmeyebilir. Ancak bugün, Müslümanların Veda Hutbesini, İnsan Hakları Beyannamesi yahut ona nazire olarak gündeme getirdikleri bir gerçektir. Bu itibarla biz iki metni kısaca karşılaştırıp aradaki farklara dikkat çekmeye çalışacağız.
Peygamberimizin Veda Hutbesi, bu beyannameden takriben 1400 sene önce okunmuştur. İfadelerine baktığımız zaman İnsan hakları beyannamesi, bir hukuk metni görünümünde olup, hakkı vardır, sağlanmalıdır, yapılmalıdır gibi yalın cümlelerden oluşur. Veda Hutbesi ise, dualarla başlar ve dualarla sona erer. Veda Hutbesinde, insanların hem gönlüne, hem beynine hitap eden cümleler vardır. Onun, konuştukları vahiy olan, peygamberin sözleri olduğu aşikârdır. Daha duygulu, daha canlı, daha coşkulu ve çok daha veciz ifadelerden oluşur.
Veda Hutbesinden on dört asır sonra hazırlanan beyanname maddelerinin dünya üzerinde bütünüyle uygulamaya konulduğu söylenemez. Bu beyannameden önce de sonra da dünya üzerinde akan kan ve gözyaşları dinmemiştir. Peygamberimizin Veda Hutbesi ise, onun yirmi üç yılda gerçekleştirdiği ve uygulamaya koyduğu inkılabın özetidir. Yani o, söylediklerini bizzat hayata geçirmiş ve son kez bir kere daha insanlığa hatırlatmıştır. Onun yıllardır birbirleriyle savaşan Mekkeliler, Evs ve Hazreç kabileleri, diğer insanlar arasında kurduğu kardeşlik hem dillere destan hem de tüm insanlığa örnektir.
Tevhid, Allah’a hamd, sena ve dua… İnsanların kabul ettiği yer ve zamanların kutsallığı ilkesi üzerine, insanın can, mal ve namus saygınlığının bina edilmesi… Ahiret bilinci ve İlahî huzurda sorgulanma şuuru… Cehalete dayanan her türlü yanlış ve kötü düşünce, hurafe, yanlış inanç ve davranışların ortadan kaldırılması… Emanet bilinci… Şeytanın oyun ve hilelerine karşı uyanık olmak… Kadınların hakları… Tüm insanların Âdem’in çocukları olarak eşit olduğu ve topraktan yaratıldığı, etnik ayrımcılığın yasak olduğu… Kardeşlik ruhu… Her hak sahibine hakkının verilmesi… Emanete riayet… Kur’ân ve Sünnet emanetine sahip çıkmak… Zina, faiz, haksız yere adam öldürme, kan davasının kesinlikle yasaklanmış olduğu… Suçun bireyselliği… Allah’a karşı görevlerinin layıkıyla ve vaktinde yapılması… Yaradan ve yaratılan ilişkilerinin sağlıklı bir zemine oturtulması… Hakikatleri başkalarına ulaştırma görevi… İnsan Hakları Beyannamesinde şu temel konular yer almıştır: Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar… Herkesin yaşama hakkı vardır… Kimseye işkence yapılamaz… Her insanın özel hayat, inanç, aile, güvenlik, seyahat, eğitim, vatandaşlık, mülkiyet, örgütleşme, yönetime katılma, kamu hizmetlerinden yararlanma, çalışma hakkı ve saygınlığı vardır… Suçluluğu ispat edilmedikçe her insan suçsuzdur... Veda Hutbesinde ise şu temel konular yer almıştır:
Örnek iki maddeye bakalım:
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 1)Bütün insanlar hur, haysiyet ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akil ve vicdana sahiptirler. Ve birbirlerine karsı kardeşlik zihniyeti ile hareket etmelidirler.
(Veda Hutbesi)"Ey müminler! Sözümü iyi dinleyin, iyi anlayın. Muhakkak ki Rabbiniz birdir. Babanızda birdir, Hepiniz Âdemdensiniz. Âdemde topraktandır. Hiç kimsenin başkaları üzerinde üstünlüğü yoktur. Şeref ve üstünlük ancak fazilet iledir, Müslüman Müslümanın kardeşidir. Bütün Müslümanlar kardeştir. Eşit hakka maliktirler."
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 12) Herkesin meskeni; aile hayati, yasayışı, her türlü tecavüzden korunmuştur.
(Veda Hutbesi)"Ey İnsanlar! Bugünleriniz nasıl mukaddes gün. Bu aylar nasıl mukaddes bir ay, bu şehriniz nasıl mübarek şehir ise canlarınız, Mallarınız namuslarınız da öyle mukaddestir. Her türlü tecavüzden korunmuştur"
Sonuç olarak şunları söyleyebiliriz: Peygamber sözlerinden oluşan ve ilahî yönü olan Veda Hutbesi ile insanlardan oluşan bir komisyonca hazırlanan İnsan Hakları Beyannamesi içerik olarak birbirine benzese bile, aralarında çok temel farklar vardır. On dört asırlık bir zaman farkı, mekan farkı yanında, muhteva ve yaptırım gücü gibi konularda da çok bariz farklar vardır.
Veda Hutbesi on dört asırdır müminleri ve insanlığı aydınlatmaya, onları çizgide tutmaya devam ediyor. Ne var ki, bir İtalyan Tarihçisinin söylediği gibi, bizler mücevher sandığının üzerine oturmuş bir dilenci gibi, kendi değerlerimizden habersiz bir şekilde başka yerlerde yitirdiğimiz bizi ve insanlığı kurtaracak güzellikleri aramaya devam etmekteyiz. Oysa o Veda Hutbesinde Hz. Peygamber, Sözümü iyi dinleyiniz! İyi anlayınız… Bu vasiyetimi burada bulunanlar, bulunmayanlara bildirsin! Olabilir ki bildirilen kimse, burada bulunup ta işitenden daha iyi anlayarak, muhafaza etmiş olur diyerek bizden söz almış ve tüm söylediklerine Yüce Allah’ı şahit tutmuştu. O halde bu eşsiz hazine Veda Hutbesinin kıymetini bilelim, Onun bize Peygamber emaneti olduğunu unutmayalım ve ondaki evrensel hakikatleri tüm insanlığa ulaştıralım.
Bu makale 18620 kez okundu
Yükleniyor...
Yorumlar yüklenirken lütfen bekleyiniz...