DEMOKRASİ NEDİR?
Demokrasi; eski Yunan’dan günümüze kadar gelmiş olan bir siyasal yönetim şekli… Fakat sadece bir siyasal yönetim şekli değil, bir yaşam tarzı, bir düşünce biçimi ve bir ahlak… İdeolojik bir bilinç olarak demokrasi, günümüzde bütün toplumlara egemen olmuş durumdadır. Artık bir siyasal talep olarak herkes demokrasiyi istemektedir. Neredeyse demokrasiye inanamamak bir “ayıp” olarak, hatta bir “suç” olarak değerlendirilmektedir. Aynı şekilde, demokratik olduğunu iddia etmeyen yönetim de yok gibidir. Gerek devletler, gerek yerel yönetimler ve gerekse de siyasal partiler sendikalar – dernekler gibi kitle kuruluşları hep demokratik ilkelere bağlı olarak faaliyet gösterdiklerini belirtmektedirler. Bu yönetimlere muhalefet edenler de, bazen yöneticileri suçlayacakları zaman, yönetimdekilerin antidemokratik uygulamalarda bulunduklarını ileri sürmektedirler. Tüm bunlar günümüzde adeta bir “sihirli kelime” haline gelmiş bulunan “demokrasi”nin anlamını araştırmayı zorunlu hale getirmektedir.
Demokrasi, Yunan’cadaki “Demos” (halk) ve “Kratos” (iktidar) kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Ve “halkın iktidarı” anlamını taşımaktadır. Demokrasi, halkın kendi kendini yönetmesi, ya da halk egemenliğine dayalı yönetim şekli olarak tanımlanmaktadır.
Günümüzde birbirinden oldukça farklı, hatta bazen birbirine zıt uygulamalar demokratik olarak nitelendirilebilmektedir. Örneğin demokratik devletler federal veya merkezi olabilmektedir. Bazıları başkanlık sistemine bazıları da kabine sistemine sahiptirler. Parti sistemleri de çok değişiklik göstermektedir. İki parti sisteminden altı partiye kadar değişmektedir. Seçim sistemleri nispî temsil ve tercihli oydan, dar bölge salt çoğunluk sistemine kadar farklılaşabilmektedir. Ekonomik yapıları geniş bir kamu mülkiyeti, merkezi planlama ve yönetim, toplumsal hizmetler barındıran önemli ölçüde kamulaştırılmış bir ekonomik sistem olabildiği gibi, başıboş kapitalizmi daha büyük ölçüde barındıran ve özel girişime daha büyük bir alan tanıyan, piyasa ekonomisinin ilkelerinin geçerli olduğu bir ekonomik sistem de olabilmektedir. Kimi demokratlar bir özgürlük felsefesini savunurken, diğerleri “eşitlik” felsefesini ön plana çıkarabilmektedirler. Bazen demokrasi “bireycilik” ile bir tutulurken, bazen de kamu yararı veya azınlık haklarıyla bir tutulabilmektedir. Bu örnekleri daha da uzatabilmek mümkündür. Burada vurgulanmak istenen şey; yukarıda örnekleri verilen ve daha da uzatılması mümkün olan tüm uygulamaları kapsayabilecek bir demokrasi tanımı yapmanın güçlüğüdür. O yüzden siyaset felsefecileri ve siyaset bilimciler demokrasiyi tanımlamaktan çok, demokrasinin unsurlarını ve demokratik değerlerin neler olduğunu belirlemeye çalışmaktadırlar.
DEMOKRASİ
Yunan’ca bir sözcüktür. Halkın egemenliği anlamına gelir. Demokrasi sözcüğüne tüm zamanları kapsayan bir tanımlama getirmek mümkün değildir. Modern devletler 100 yıllık bir birikim, gelenek, düşünce ve toplumsal müzakereler sonucu demokrasi kavramını oturtmuşlardır.
Demokrasi kavramı Antik Yunan’da bir avuç toprak sahibinin, servet sahibinin halk meclisini oluşturmasıdır. Bu meclis yasa yapar, yasayı iptal eder, yabancı ülkelere elçi gönderir, savaşa – barışa karar verirdi. Nereden bakılırsa bakılsın bu eksik bir demokrasidir. Çünkü bu demokraside kadınların, kölelerin, yoksulların, ve sitede oturmayan yabancıların oy ve söz hakları yoktu. Antik Yunan’da demokrasi sakıncalıdır. Yoksulların, serserilerin yönetimidir. Platon’a göre “tutkunun aklın önüne geçmesidir”. Aristo’ya göre “yoksulların ülke yönetimini ele geçirmesiyle istikrarsızlığın, dengesizliğin kaynağıdır”.
1.Demokrasi Nedir?
Demokrasi, öncelikle insan haklarını temel alan bir rejimdir. Ya da Abraham Lincoln’ün “halkın, halk için, halk tarafından yönetimi” tanımını esas alırsak demokrasinin nitelikleri konusunda ipuçları bulabiliriz. Demokrasilerde halk, serbest iradeleriyle yöneticilerini seçer. Bağımsız yargı organları denetimi üstlenir, yetkiler ise yasama ve yürütme arasında paylaşılır.
Ancak, bu tanıma rağmen her ülkede kesin ve net bir biçimde uygulanabilen bir demokrasi yoktur. Demokrasiler ülkelerin sosyo-ekonomik yapısına göre farklılıklar gösterir. Bunun da nedeni ülkelerin tarihsel gelişim farklılıklarıdır. Sonuç olarak, demokrasi tanımında bu nedenden ötürü bir birlik yoktur denebilir.
Kapitalist ülkelerdeki Liberal Demokrasi ya da sosyalist ülkelerdeki toplumsal demokrasi-halk demokrasisi buna örnektir. Bu farklılıklarda ekonomik yapının etkisiyle beraber toplumdaki yerleşik değerler de demokrasinin niteliği üzerinde etkilidir.
Demokrasi en yalın anlamıyla, halkın özgür olması ve başkası tarafından yönetilmeyip, yönetme hakkının yine halkta olduğu bir rejimse özgürlük demokrasiden ayrı düşünülemez. Daha da yalına inersek yönetici ve yöneten ayrımının olmaması lazımdır ama bugün için bu zordur. Ancak ideal anlamda özgürlükte bu mümkündür. Onun için şu söylenebilir ki demokrasi mümkün olduğunca ideal demokrasiye ulaşmaya çalışmalıdır.
İdeal demokrasiye ulaşma yolunda iki zıt demokrasi anlayışı vardır. Özgürlüğe yine özgürlükle ulaşmayı amaçlayan yani özgürlüğü hem amaç hem de araç olarak kullanan Çoğulcu demokrasi ve özgürlüğü ulaşılması gereken bir amaç olarak gören Marksist Demokrasi . Şimdi bu demokrasi anlayışları ele alınacaktır
Demokrasi nedir
Demokrasi : Başkalarının haklarına saygılı, kendi haklarına sahip çıkabilen, hukuka saygılı insanların bir yaşama şeklidir. Demokrasi, yüzyılımızın en yaygın yönetim biçimidir. Demokrasi, halkın egemenliğine dayanan bir yönetimdir. Demokrasilerde kararlar, tartişilarak hep birlikte alınır.
Demokrasi, halk iktidarı demektir. Yani,halkın kendi kendini yönetmesidir. Özgürlük ise başkası tarafından yönetilmeme demek olduğuna göre özgürlük ve demokrasi içiçe geçmiş iki kavramdır. İdeal anlamda bir özgürlük, demokrasiyi gerektirir. İdeal Özgürlüğe ulaşmak,demokrasinin amacıdır. İnsan haklarına insanların ulaşması pek çok olumsuz tecrübe sonunda gerçekleşmiştir. Örneğin; kölelik ve sömürü düzenleri, ırkçılık, savaşlar, ayrımcılık bunlardan bazılarıdır. İnsanların özgür olmadığı,kısıtlandığı ya da özgürlüklerin ortadan kaldırılmak istendiği ortamlarda İnsan Hakları ihlalleri fazlaca gerçekleşir. Oysa ki, kişinin özgür olduğu yönetim biçimi olan demokraside, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler düzenin temelidir. Demokratik yönetimlerde birey, devlete karşı da korunur. Bu koruma İnsan Hakları adına gerçekleşir.
Çoğulcu Demokrasi, anlayışında özgürlük bireyseldir. Buna göre, insan, hak ve özgürlüklerine doğuştan sahiptir. Ancak, kişisel planda sınırsız özgürlük anarşiyi anarşiyi doğurur. Buna karşılık, siyasal özgürlüklerin kısıtlanmadığı yerde özgürlükten söz edilemez
Günümüzde pek çok ülke demokrasiyle idare edildiğini iddia etmektedir, buna karşılık uygulamada demokrasiyle bağdaşmayan faaliyetleri olabilmektir. Hangi ülkede demokrasinin olduğu hangisinde olmadığını belirlemek için öncelikle bir demokrasi şablonu çizilmelidir. Bunun için de “halkın, halk tarafından yönetimi” gibi yetersiz bir tanımın dışına çıkmak gerekir.
Demokrasilerde,halk temsilcilerini kendisi seçmelidir. Bu temsilciler serbest genel seçimlerle seçilecektir. Bu temsili demokrasi örneğidir. Aslında demokraside temsilin özü halkın kendisinin temsilci olmasıdır. Ama,doğrudan demokrasi anlayışı demek olan bu kavramını uygulamak olanaklı değildir.
Demokrasiler,bazı temel hak ve özgürlükleri anayasal güvenceye almalıdır. Bu güvence mekanizması içinde bir de denetim mekanizması olmalıdır. Bu da bağımsız yargı ve kuvvetler ayrımını da kapsar.
Demokrasiler çoğunluk iradesi demektir ama çoğunluğun bu iradesi mutlak değildir. Yani,çoğunluk=azınlığın tahakkümü olamaz. Bu doğrultuda azınlık hakları güvenceye alınmıştır.
Demokrasilerde her alanda çok seslilik olmalıdır Günümüzde sendika,dernek gibi örgütlerde kamuoyunun son derece etkin roller üstlenmesi ilkesi kabul edilmiştir