This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)
KİŞİSEL GELİŞİM
ANKARA 2006
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılan değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.
•
•
•
• •
İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. BİREYSEL GELİŞİM.......................................................................................................... 3
1.1. Bedensel Özellikler ........................................................................................... 3 1.2. Zihinsel Özellikler............................................................................................. 5 1.3. Ruhsal Özellikler............................................................................................... 7 1.4. Kendini Tanıma................................................................................................. 8 1.5. Kendini Geliştirme .......................................................................................... 13 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 23
ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 25 2. MESLEKİ GELİŞİM ......................................................................................................... 25
2.1. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek ................................................. 25 2.2. İletişim, Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek........................................... 28 2.2.1. İletişim...................................................................................................... 28 2.2.2. Sunum....................................................................................................... 31 2.2.3. İkna Becerileri .......................................................................................... 32 2.3. Zamanı Verimli Kullanmak ............................................................................ 33 2.4. Strese Karşı Dayanıklı Olmak......................................................................... 35 2.5. Kişisel Motivasyonu Sağlamak....................................................................... 39 2.6. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak .............................. 39 2.7. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak...................................................... 42 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 44 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 45
CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 47 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 48 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 49
i
AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 90KG00001 Tüm Alanlar Ortak Alan Kişisel Gelişim Toplumsal hayatta gerçekleşen insan ilişkilerini gözlemleme iş yaşamında, sosyal yaşamda, eğitim yaşamında ve kişisel gelişimde bilgi ve beceriler kazanma materyalidir. 40/24 Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebilecektir. Genel Amaç Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebileceksiniz. Amaçlar MODÜLÜN AMACI Bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte, kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz. Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. Ortam: Sınıf, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı, kendi kendinizle ve grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar, Internet ortamı. Donanım: Sınıf, televizyon, vcd., dvd., bilgisayar, kütüphane vb. materyaller Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra o faaliyetle ilgili verilen ölçme değerlendirme araçlarıyla kendinizi değerlendireceksiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Uygulamalı değerlendirme ile modülde kazandığınız bilgi ve araştırma sonuçlarınızı değerlendirip arkadaşlarınız ve öğretmeninizle sonuçlar çıkaracaksınız. Modül sonunda modülün tamamını içeren modül değerlendirme ( Yeterlik Ölçme) ile kendi kendinizi değerlendirecek, öğrendiklerinizi başarısız olduğunuz bölümleri saptayacak, eksik olduğunuz konulara tekrar dönerek bilgilerinizi tamamlayacaksınız.
EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI
ii
GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci, Bir yolculukta esas olan, nereye gidilmek istendiğini bilmektir. Hele ki bu yolculuk bir ömür sürecek olan yaşam serüveniyse, varılmak istenen hedefin önceden belirlenmesi asla ihmal edilemeyecek bir önem taşır. İyi bir hedef, ancak o hedefe yönelen kişinin kendi özelliklerini tanıyabilmesiyle seçilebilir. Kişi, hedefini kendi kabiliyetleri ve beklentileriyle örtüştürebildiği oranda başarıya ulaşabilir. Bu sebeple belki de kişinin hayat yolculuğunda cevaplaması gereken en önemli soru “Ben kimim ve yaşam hakkı olarak hayattan ne istiyorum?” sorusu olmalıdır. Kişisel gelişim ve mesleki gelişim çabalarının başarısı, kişinin hedeflerini oluşturmadaki başarısına bağlıdır. Elinizdeki bu modül size, bu yolculukta yararlanabileceğiniz temel bilgileri sağlamayı amaçlamaktadır. Bu modülle; kendinizi tanımak, genel kişilik özelliklerinizi belirlemek, ilgi, ihtiyaç ve beklentilerinizi anlayabilmek için ihtiyaç duyacağınız temel yöntemleri öğreneceksiniz. Ayrıca, iş hayatınızda daha başarılı ve mutlu olmanızı sağlamak amacıyla, mesleki alanda ihtiyaç duyabileceğiniz temel yetenekleri kazandıracak bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz. Modülden en üst düzeyde faydalanabilmenizin yolu, öncelikli olarak değişim ve gelişim arzusuna sahip olmanıza bağlıdır. Hayatı olduğu gibi kabul etmeyip onu daha nitelikli bir düzeye yükseltme gerekliliğine inanarak, başarıyı yakalayabilirsiniz. Bu başarı için modülde size verilen yöntemleri elinizden geldiği kadar anlayıp uygulamaya çalışınız. Metinlerin içerisinde ve bölüm sonlarında verilen uygulamaları mutlaka içtenlikle ve yeterince vakit ayırarak sonuçlandırmaya özen gösteriniz. Yaşamın bir fırsat olduğunu ve çok değerli olduğunuzu asla unutmayın. Başarılar.
1
2 .
bedenin oranı. kas yapısı. Bireyin bedensel özellikleri denildiğinde. boy. göz rengi. 3 . beğendiğiniz özelliklerini anlatan bir kompozisyon yazınız.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Bedensel. kilo. kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz ARAŞTIRMA Kendinize örnek aldığınız bir tarihi şahsiyetin yaşam öyküsünü okuyunuz ve değerlendiriniz. duruşu. Çevrenizde size değer verdiğini düşündüğünüz bir insanın.1. BİREYSEL GELİŞİM 1. anne-babanın taşıdığı genlere. 1. bedeni oluşturan organ ve sistemlerin yapısı ile dış görünüşünü etkileyen ten rengi. biçimi. Bireyin kişiliğinin ve yaşam tarzının belirleyicilerinden birisi olan bedensel özellikler. Çevrenizde örnek olarak değerlendirebileceğiniz bir kişinin. Bedensel Özellikler Bireyde bulunan bedensel özellikler. kemik yapısı. anne karnında geçen yaşam sürecine ve doğum sonrası etkenlere bağlı olarak değişir. birbirine bağımlı birçok etkenin bir araya gelmesi ile şekillenir. biçimlenir ve kişiye özgü bir hal alır. zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte. sizi anlatan bir yazı yazmasını sağlayınız. saç rengi gibi unsurlar akla gelir.
4 . Okul çağına doğru. yeniden bir hızlanma görülür. Bunun sebebi. Bu dişler 6-9 yaşlar arasında düşer ve yerine yenileri gelir. Köpek dişleri ve azı dişlerinin yenilenmesi 9-13 yaşlarına kadar sürer. Embriyo dönemi. ortalama 48-53 cm. Ergenlik çağlarının sonlarına doğru ise erkek çocuklar yaşıtları olan kız çocuklarıyla aralarındaki boy ve kilo farkını kapatırlar ve ortalama olarak kız çocuklarından daha uzun ve daha kilolu olarak gelişirler. Tıpkı boyca büyümede olduğu gibi. ilk yıllarda oldukça yüksektir. lise çağında ise 38-66 kg. Bu dönemde kalbin oluştuğu ve atmaya başladığı gözlenir. ağırlıklarındadır. İki-üç yaş arasında ağırlaşma hızı oldukça azdır. kullandığı ilaçlar. Bebekte dişler 6-8. kemik ve sinir gelişimleri de zaman içinde olgunlaşır. Gençlerde büyüme yaklaşık 2021 yaşlarına kadar devam eder. zararlı maddeler. sinir ve sindirim sistemleri şekillenir. dış çevreden kaynaklı etkenler. aylar arasında çıkmaya başlar. arası. yavaş yavaş azalma gösterir. İlerleyen yıllarda bu oran gittikçe düşer. kız çocuklarının ergenlik dönemine daha erken girmeleridir. çağına geldiğinde ise boyu ortalama 148-170 cm. denilen ilk sekiz hafta içinde organizma yavaş yavaş biçimini almaya başlar. İki yaşına kadar dişler tamamlanır.1: Bireyde bedensel gelişim Bu dönemde annenin yaşı. Bebeklerin boylarının uzama oranı. İlkokul çağlarında. bireyin fiziksel gelişimini etkileyebilmektedir. uzunluğuna ulaşır. Yedinci aya gelindiğinde bütün organlar yaşamsal görevlerini yapabilecek olgunluğa erişir. anne karnında başlar. civarındadır. birinci yaşın sonunda üç katına. çocuğun büyüme hızında önemli artışlar olmaz. doğumdan sonra bebeğin ağırlığı da hızla artmaya başlar. Bebekte kas. Hareketler refleks olarak başlar ve zamanla bilinçli hale gelir. Bebeklerin dünyaya geldiklerinde boyları. Lise. Bu dönemde kız çocuklarının boy ve kilolarındaki artış erkek çocuklarından daha hızlıdır. Bireyin bedensel gelişimi. Örneğin bebek dört yaşına geldiğinde. 13-26 kg. beslenmesi. arasındadır. fakat iki yaşına doğru bu hızda. fakat ergenlik çağına doğru boy uzamasında yeniden bir artış görülür. Birey okul çağına geldiğinde boyu ortalama 100-125 cm. Bebek doğumda genel olarak 2500-4500 gr. Böylece bebek beş aylık iken doğumundaki ağırlığının iki katına. Bu süre içerisinde kıkırdak dokular. kemikler. doğumdaki boyunun hemen hemen iki katına ulaşır.Bedensel gelişimse doğum öncesinden başlayıp 18-20 li yaşlara kadar insan bedeninde görülen değişim ve olgunlaşma sürecidir. fiziksel ve duygusal durumu. iki buçuk yaşında dört katına ulaşır. Okul çağındaki çocuğun ortalama ağırlığı. Resim 1.
Bu sebeple kişiler arasındaki boy. iş yapabilme ve uyum gücüdür. Bireyler ergenlik dönemlerini tamamlayıp olgun bir insan olduklarında. fiziksel unsurların farklılığı son derece doğaldır. Hiçbir bireyin vücut yapısı ve görünüşü tam olarak diğerinin aynısı olamaz. hem de çevresiyle etkileşimlerine bağlıdır. Bireyin bu zihinsel gelişimi onun hem doğuştan getirdiği özelliklere. Düşünme. Yaşıtlarınıza göre daha uzun boylu ya da daha kısa boylu olmanız normal şartlarda endişelenebilecek bir durum değildir. Zihinsel Özellikler Zihinsel özellikler bireyde gelişen anlama ve yorumlamayla ilgili niteliklerdir. yaşıtları olan erkek çocuklarına oranla daha iri yapılı olmaları.Bireyin fiziksel gelişiminde birçok sebeple farklılaşmalar meydana gelir. yaşanılanları. bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. gerekse dış dünyadan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. erkek çocuklarında bir iki yıl daha geç başlar. Çünkü bu süreçten geçmeyen hiçbir birey yoktur. ve bu değişimler son derece olağan karşılanmalıdır. soya çekim. Zamanı geldiğinde herkes kendi olağan vücut boyutlarına ulaşacaktır. Muhakeme. Bellek. Kız çocuklarının ergenlik dönemine erken girmelerinden kaynaklanan gelişmeler. Bu dönemdeki fiziksel gelişimlerin her bireyde bir dönem mutlaka yaşanacağı unutulmamalı. öğrenilenleri ve algılananları. bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. Yetenek. Zihinsel kapsar: faaliyetler şu süreçleri Algılama. Dolayısıyla aynı yaştaki kız çocuklarının. İlkin son derece sınırlı olan zihinsel faaliyetler. Resim 1. son derece normaldir.2: Bireyde zihinsel gelişim 5 . kimi çocuklarda bir müddet daha geç yaşayabilirler. her bireyde aynı anda başlamaz. Fakat oluşacak bu vücut boyutlarının farklılığını da doğal karşılamak gereklidir. geçmiş ve gelecekle ilişkisini. beslenme ve çevre koşulları gibi diğer etkenlere bağlıdır. Bu yüzden kimi çocuklar ergenlik dönemi gelişmelerini önce yaşarken. diğer insanlarla aralarında boy ve kilo farklılıkları mutlaka olacaktır.2. Çünkü bu tip gelişmeler. Bununla birlikte ergenlik dönemi. zamanla gelişir ve olgunlaşır. 1. Bu da son derece olağan bir durumdur. kilo vb. bireyin öğrenme. Bu sebeple farklılık göstermesi son derece normaldir. bilgi ve çözümlerin sebep sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır. gerek iç.
bireyin çevre ile etkileşimi sonucu gelişim ve değişime uğrar. Birey soyut düşünme basamağına 11 yaşından sonra girer. somut düşünme basamağında bulunmaktadırlar. Birey 15 yaşına geldiğindeyse artık somut olay ve nesnelere dayanmadan. Bu dönemde nesneyi ve durumu görmeden de anlayabilir ve yorumlayabilirler. varlıkları adlarıyla tanımaya başlar.) Soyut düşünme (11 yaştan sonra. Bireylerde zihinsel gelişim. refleks hareketlerdir. Fakat soyut düşünme ve soyut kavramları algılama güçlüğü çekerler. zihinsel anlamda pek fazla davranıştan söz edilemez. Bu özellikler gelişerek. daha çok çevresinde gördüğü nesnelerle ilişkili durumdadır. sayıları ve simgeleri öğrenmesi ve dil kurallarına göre kullanması ve bu kullanımının gelişimidir. bireyin sözcükleri. 7–11 yaşlarındaki çocuklar nesnelerin yüksekliği. ağırlığı. Çevre zihinsel faaliyetleri etkilerken. sorgulama ve yeni fikirler üretme artık daha da kolaylaşmıştır. Bu gelişim ve değişim hem bireyin yapısına hem de çevresel faktörlere bağlı olarak gelişir. Dil gelişimi anlamsız sesler çıkarmayla başlar.11 yaşları arasında çocukların parça ve bütün kavramını anlamaya başladığı görülür. sözcük dağarcığı oluşturulur ve artık sözcükler cümle içinde kullanılmaya başlar. karnını doyurması. düşünceleri üzerinde de düşünmeye başlayabilirler. zihnin yapısı da çevrenin algısını etkiler. Dil gelişimi. Kendi düşüncelerini eleştirebilir. dilde ve düşüncede daha ince noktalara inmeye başlar. daha çok refleks niteliği taşımaktadır. Birey. Sorun çözme ve yargılama yetenekleri gelişmiş. dünyaya ilk geldiğinde.Bireyde kalıtımla gelen temel zihinsel öğeler. 6 . bağımsız olarak soyut düşünme yeteneğine tamamen ulaşmıştır. Konuşulanları basit yapıda anlamak ve telaffuz etmenin ardından. 18-24 aylar arasında çevreyi tanıma ve çevreden gelecek etkiler hakkında muhakeme yürütmeye başladığı görülür. İki yaşına kadar zihinsel faaliyetler gelişim içindedir ve kavramsal zekanın oluşmasının hazırlık evresidir. Dil dediğimiz yeteneği kazanır.) Somut düşünme (7-11 yaş arası. Dört yaşına doğru çocuk. Ardından hecelemeler yapılır. Daha sonra ilk basit sözcükler söylenir. 7. Ağlaması.) Bebeğin ilk iki ay içerisinde gösterdiği faaliyetler. kısalığı ve renk farklarını rahatlıkla anlayabilir ve yorumlayabilirler. Bu dönemde çocukların bire bir görmedikleri durum ve nesneleri algılamaları ve yorumlamaları zordur. İki yaşından sonra gelişen kavramsal zeka kendi içinde dört basamağa ayrılır: İlkel kavramların kazanılması (2-4 yaş arası. İlkokul çağındaki çocuklar.) Sezgisel düşünme (4-7 yaş arası. en önemli zihinsel değişim gerçekleşir ve çocuk sözel düşünmeye. İkinci yaşın sonlarındaysa bireyde. büyüklüğü. Yedi yaşına kadar çocuğun kavramları. uzunluğu. farklı farklı olsa da gelişim sürecinin ortak evrelerinden söz edilebilir. İlerleyen aylarda bebeğin çok basit düzeyde hareketleri tekrarlayabildiği ve bunlardan etkilenebildiği gözlemlenir. daha karmaşık imgeler kurmaya. Bu nedenle bireylerin zihinsel yapıları arasında farklılıklar oluşur.
olgunlaşma yoluyla şekillenen ve en çok şahsına özgü niteliklerinden olan ruhsal özellikler. Duygular. Bireylerin diğer insanlarla örtüşen yanları duygularıdır. diğer ruhsal özelliklerinde şekillenmesine neden olur. nasıl olduğunu sürekli sorgular. nefret. Çocuğun sorduğu sorular özenle cevaplanmazsa. paylaşım vb. Bu duyguların oluşturduğu bütün. Bu sebeple. çocuğun bütün duygu türlerinin ortaya çıktığı çağdır. bütün bu sebeplerden dolayıda. bu tavrın çocukta yerleşmeye başladığı görülür. çocukta yanlış bilgiler kalıcı etkiler bırakabilir. İki üç yaşına gelindiğindeyse çocuğun soru sorma çağı başlar. üzerinde kesin konuşulması güç olan bir alandır. etkiye en açık öğrenme. kıskançlık vb. Bebek doğumdan sonra ilk tepkilerini ağlayarak gösterir. bu özelliklerini oluşturan duyguları nispeten ortak yaşarlar. Ya da sorduğu sorulara karşı alınan tavır olumsuz olursa. Ayrıca aile tepkileri.1. acıktığında ağlayarak durumunu belli eder. Yine bu dönem dikkat ve özen isteyen bir dönemdir. üşüdüğünde. Bebek büyüdükçe hem duygusal davranışlarının türü. çocukta öğrenme arzusu körelebilir. sevgi. Bireyin ruhsal özelliklerinin oluştuğu esas dönem. birey dünyaya geldiği andan itibaren gözlemlenebilir.3: Bireyde ruhsal gelişim 7 . bu çağda ailenin tutumu büyük önem taşır. gibi özellikler de aile tutumlar sonucu şekillenir. Resim 1. Öfke. Bu dönemde temel kişilik özellikleri gelişir. hem de nedenleri belli olmaya başlar. Bu yüzden bireyin eğitimindeki en önemli dönem. Bebeğin genel davranışlarına bakılarak memnun olup olmadığı gözlenebilir. fakat bireyler. canı yandığında. Çocuk kendisine yeni gelen her şeyin ne olduğunu. kıskançlık.3. Çocuk ailesinden ve yakın çevresinden gördüğü tepkilere karşılık. Altı ıslandığında. Sevmediği bir işin yapılması kendisinden istendiğinde. duygular bu çağda belirir. diğerlerine göre farklıdır. çocuğun öfkesi dikkate alınarak bundan vazgeçilirse bir dahaki seferde çocuğun yine öfkeyle karşı koyduğu görülür. Her bireyin ruhsal özellikleri. Korku. Örneğin çocuk öfke gösterisiyle istediklerini elde etmeyi öğrenirse. Okul öncesi çağı. okul öncesi yaşlardır. duygularını biçimlendirir. Ruhsal Özellikler Bireyin. okul öncesi çağdır. hoşgörü. her birey için tektir ve kimse kimsenin tıpa tıp aynısı değildir.
1. kendini beğenmelerini istediği kişilerin bulunduğu yerlerden kaçmasına ya da bu gibi ortamlarda sıkılmasına neden olur. kendi bireysel dünyasını görmeye çalışmadan önce insan olarak evrendeki yerini değerlendirmelidir. hatalarını veya gülünç yönlerini. İlkokul çağında çocuk. kaza. Gök taşları. çocukta belirginleşen aşırı ruhsal durum göstergeleri normale dönmeye başlar. İnsan çoğu zaman kendini adlandıramadığı ve tanımlayamadığı duygular veya tutumlar içerisinde bulabilir. Kendini tanıma çabası içerisinde olan kişi. başarılarını ve sevgilerini önemsemeye başlar. gezegenler. gencin son ergenlik dönemine doğru normale döner. Trilyonlarca gök cismi ve bunların akıl almaz sonsuzlukta uyumudur. İlkokul çağına gelindiğinde genelde. Bu dönemde görülen bir diğer değişiklikse çocuğun kendi kendine kurduğu korku dünyasından uzaklaşmasıdır. Bununla birlikte toplumdaki olaylarla ilgilenme bilgi ve düşüncelerini geliştirme çabası da bu dönemde yoğunlaşır. Yaşı ilerleyip çocuk ergenliğe adım attığında. Okul çağında çocuğun genişleyen çevresi ve yeni ortamlar. Bu aşırılık durumu. ifadenin yetersiz kalacağı kadar büyük ve sonsuz bir varlık düzeyidir. kendi bedenlerindeki değişimlere ve karşı cinse yönelir. Sevmediklerindense uzak durmaya çalışır.Bu yaşlarda çocuk yeterli düzeyde sevgiyi bulamazsa içine kapanık bir kişilik sergiler. Bunun aksine çok abartılı sevgi gösterilirse. galaksiler ve bunların bir araya gelerek oluşturduğu uçsuz bucaksız bir bütündür. iyice azalır. Bu dönemde gencin gösterdiği sevgi ve sevmeme tepkileri de aşırıdır. onların şakalarını. beğenilme gibi kaygılarla uğraşır. Çocuk korkularından biraz daha sıyrılıp sakinleşmeye başlar. varlık olarak insan kavramını ele almakla işe başlamalıdır. oyunlarını. Ergenlik dönemlerinde gençlerin ilgileri. Çok kıskanç ya da bencil olan çocuk daha ılımlı bir karakter sergilemeye başlar. Bu nedenle kendini tanıma çabasına daha temel yaklaşımlar getirmekte fayda vardır. 8 .4. yıldız sistemleri. Çocuk karanlık. Zamanla imgelerine dayalı korkular. çocuk hırçın ve kendini beğenmiş tavırlar sergileyebilir. Yani insan. Kendini Tanıma Kendini tanıma çabası. yıldızlar. hayvanların zarar vermesi gibi korkulardan sıyrılırken daha çok arkadaşları arasında sevilme. önce birey olarak kendisini değerlendirmekle değil. Bununla birlikte kimi utangaçlıkları da daha etkili yaşar. Bu utangaçlığı onun beceriksizleşmesine. sanıldığı kadar kolay olmayan bir süreçtir. Bu dönem. çocukta ruhsal olgunluğun başladığı dönemdir. onun kendi dünyasından sıyrılıp diğer insanların dünyasına adım atmasına neden olur. çocukta akranları arasında olma ve onlarla birlikte hareket etme arzusu da artar. yangın. daha çok arkadaşlarını. Sevdiklerine çok bağlıdır. O halde nedir evren? İnsanlığın bugünkü bilgi düzeyiyle tanımlayabildiği evren. Bu sebeple çocukta sosyalleşme ve duygusal olgunluk da gelişmeye başlar.
Peki bu ufacık dediğimiz dünya.5: Varlık alemi ve insanın yeri 9 . kuşları. o da eşsiz ve benzersiz bir bütündür.4: Varlık düşüncesi Bu insan aklının algılamakta zorlanacağı uçsuz bucaksız büyüklük içerisinde ufacık bir gezegendir dünya. bu inanılmaz güzellikteki varlık aleminin nasıl değerlendirileceğidir? Bu sorunun en güzel cevabı. evrenin içerisinde bir parça olarak görülmeyip kendi bütünlüğü içerisinde değerlendirilirse? O zaman dünya da koskocaman bir varlık âlemidir. bütün bu inanılmaz ve sayısız güzelliklerin tek sebebinin insan oluşudur. bitkileri ve saymakla bitmeyecek varlıklar topluluğuyla. Denizleri. Peki o halde esas soru nedir? Neden bütün bunlar dile getirildi? Esas soru. Resim 1.Resim 1. dağları.
Her türlü özen ve güzelliği fazlasıyla hak ediyorsunuz. kendisini ve çevresindekileri hak ettikleri değer içerisinde görmelidir. kendi kıymetinizin farkında olmaktır.Resim 1. sadece insan olduğunuz için bu değeri zaten hak ediyorsunuz. Bu. insan değerlidir ve siz. bu gerçek asla göz ardı edilmemelidir. Yani herkes gibi siz de biricik ve eşsizsiniz. ona bu değeri ve güzelliği katmaktadır. Ruhsal. sadece yaşaması için sunulan hazinenin büyüklüğünden bile kolaylıkla anlaşılabilmektedir. O halde ilk ilke şudur. bunca özen sadece onun yaşamasını sağlamak için var olmuştur. Kendini tanıma yolundaki insan. kendisine ait herhangi bir bireysel özelliği ele almadan önce. bu gerçekliği kavramalıdır. Kısaca insan o kadar değerli ve kıymetlidir ki.6: Dünyaya bakarken Yani insan yoksa bütün bu sonsuzluk da yok ve anlamsız demektir. Kişisel gelişim süreciniz için atılacak ilk adım. hiç fark etmez. başka hiçbir şeye ihtiyaç duymadan. 10 . Her bireyin sadece insan olma vasfı. zihinsel ve bedensel anlamda kendinizi değerlendirmeye tabi tutarken. Kendisini hangi düzeyde değerlendirirse değerlendirsin. Kişi. insan olduğu için son derece kıymetli ve eşsizdir.
Burada kastedilen bireyin kendisine yönelik hoşgörüsü ve olgunluğudur. kayıtsız ve çabasız kalmaktır. Varlıklarını kabul edip onları güzele ve iyiye doğru işlemelidir. kimseden her anlamda üstün değildir. bedensel veya ruhsal özelliklerinizi değerlendirirken. aile. Bu aşamada gerekli olan. Her insanın yetemediği yetişemediği durumlar söz konusudur.KENDİNİZİ NASIL DÜŞÜNÜYORSANIZ ÖYLESİNİZ. beslenme vb. sonsuz etken söz konusudur. Onun oluşumunu şekillendiren. Kendisinde var olan özelliklerle işe başlayıp. Bu nedenle hatalar ya da eksiklikler bireyin önünde aşılmaz bir dağ oluşturmamalıdır. Hiçbir birey hatada ve eksiklikte yalnız değildir. Gelişim sürecinin başarısı hoşgörü ve olgunlukta yatar. en başta fiziksel özellikler olmak üzere diğer özelliklerin oluşumunda insanın kendi emeği yok denecek kadar azdır. Bu noktada yapılacak en kötü tercih. Bu iki temel nokta. hatayı ve eksikliği kabullenip kalmak. ÖNCE DÜŞÜNCELERİNİZİ DEĞİŞTİRMELİSİNİZ. Asıl olan bireyin bu anlayışla kendisinde bulunan iyi özellikleri daha da geliştirip. Bundan sonra gelecek olan aşama. Bu nedenle kişi kendisini herhangi bir niteliğinden dolayı yargılamayı. daha iyiye yönlendirmesi gerektiğini unutmamalıdır. birey insan olma onurunu yaşatabilmelidir. 11 . Gerçek şu ki. zayıf yönlerini güçlendirmek için çabalamasıdır. Her insan kendisinde bulunan nitelikleri işleyip-geliştirmek ve insan olmanın hakkını vermekle yükümlüdür. ya da güçlü yönlerini geliştirme çabası içerisine girmemesidir. Yoksa hoşgörü ve olgunluktan kasıt. Her insanın bir başkasına göre daha iyi olduğu ya da daha zayıf olduğu yönleri vardır. ne de iri ya da zayıf olmak bireyin kendi elinde değildir. Yani kişinin hataları ya da eksikliklerini olgunlukla karşılayabilmesidir. yargılama değil algılama çabası içerisinde olmaktır. Ne esmer veya sarışın olmak. her insanın mutlaka üstün ve zayıf yönleri olduğu gerçeğini hoşgörüyle karşılayabilmektir. Hiç tanımadığımız atalarımızdan gelen genler. hele hele olumsuz yargılamayı değil kendi niteliklerini değerlendirmeyi tercih etmelidir. hele hele onları değişmez süreçler olarak görmek değildir. İnsanın insan olarak sahip olduğu değer bunu gerektirir. kişinin kendisi ile kuracağı olumlu diyalogdur. birçok faktörün bir araya gelerek oluşturduğu bir sonuçtur fiziki özelliklerimiz. onları kendi yaşantısı içerisinde nasıl daha iyiye götürebileceğini anlamaya çalışmalıdır. Bu da ikinci aşamadır ki. yeterince algılanabilirse kişisel gelişim ve değişim süreci doğal olarak başlayacaktır. çevre. Kişi bu yetersizliklere takılıp kalmamalıdır. Birey eksikliklerini olgunluk ve hoşgörü içerisinde yeniden şekillendirip. Hiç kimse. Zihinsel. Çünkü insan kendi kıymetini algılayabilecek ve daha iyi bir insan olma çabasının zorunluluğunu görecektir. Yani bireyin zayıf yönlerinin verdiği eziklik duygusunu kabullenmesi.
Her iki niteliğin de doğal olduğunu içselleştirerek. Yukarıda verilen bakış açısından sonra kendini tanıma konusu ele alınabilir.GÜÇLÜ OLAN. Kişi üstün ya da zayıf yönlerini bu bakışla tespit etmeye çalışmalıdır. insan da ancak kendi ölçüleri dahilindeki sorumlulukları ve hedefleri başarabilir. Resim 1. amaç ve hedeflere ulaşma aşamasının olmazsa olmaz kuraldır. yabancı olduğunuz bir yerde. Bunun içinse yapılması gereken. ZAYIF YANINI HERKESTEN İYİ BİLENDİR. DAHA GÜÇLÜ OLAN İSE ZAYIF YANLARINA HÜKMEDEBİLENDİR. 12 . Bilmek ve tanımak.7: Alınan kararlar kişinin kapasitesiyle uyumlu olmalıdır Nasıl ki bardakların alabilecekleri su miktarları şekil ve büyüklüklerine bağlıysa ve konacak su miktarı bu ölçülere göre belirlenirse. Kişi üstün yanlarını belirleyebilirse. yeterlilikleri ve eksiklikleri gözlemleyebilmek. Tanınan ve bilinen bir çevrede bir yerden başka bir yere gitmek. Kişi kendisini tanımak kaydıyla ancak yapabileceklerinin doğru bir biçimini oluşturabilir. eksiği iyiye ve güzele. bir yerden başka bir yere gitmekten çok daha kolay ve zahmetsizdir. üstün ve güçsüz yanlarını belirleyebilmesidir. iyi ve güzeli de daha iyi ve daha güzele doğru geliştirme çabası içerisinde olmalıdır. mümkün olduğunca kişinin kendisini tanıyabilmesi. bu özelliklerini daha fazla geliştirebilir ve beklentilerini daha üst düzeyde elde edebilir. Kişinin kendisini olabildiğince iyi tanıması kendisiyle ilgili alacağı kararların başarılı olmasında temel unsurdur.
kişinin kendisini olabildiğince iyi tanımasıyla mümkündür. Kendinizle ilgili olumlu özelliklerinizi düşünün. kimlerle yaşamak istediğinizi. açık sözlü olma. Kendini Geliştirme Gelişim. Kendinizle ilgili değiştirmeniz. rolünün ve sorumluluklarının farkında olabilmektir. en iyi kendisi tanıyabilir. insanın olmak istediği ve belirlediği bir kişisel durumu elde etmek için gerçekleştirdiği değişim sürecidir. olmak istenilen yere varma çabasıdır. kendi sınırlılıklarını ve yapabileceklerini bilmek. Kendini tanımak. Bunları gerçekleştirebilmek için nelere ihtiyacınız olduğunu saptamaya çalışın. güçlü ve zayıf yönlerini görebilmek. ne iş yaptığınızı hayal edin. 1. Örneğin anne rolü. öğretmenleriniz sizin nasıl bir insan olduğunuzu düşünürler? Başkalarının sizi nasıl tanımasını isterdiniz? Her insanın diğerlerine göre iyi yaptığı ve diğerlerine göre daha kötü yaptığı bir şeyler vardır. arkadaşlık.5. Mümkün olduğunca aşağıda verilen bilgilere uygun olarak kendinizi tanımlayınız. Bu sebeple aşağıda size yardımcı olabilecek bir dizi ip uçları verilmiştir. bu olumsuz özelliklerini daha olumluya çevirebilir. Sizin güçlü ve zayıf olduğunuz yanlarınız nelerdir? Her insanın dürüstlük. En çok hangi özelliğinizi beğeniyorsunuz? Kendinizde beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Bunlar en çok hangi zamanlarda ortaya çıkar? Beğenmediğiniz özelliklerinizi değiştirmek için neler yapabilirsiniz? Başka insanlarda beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Başkaları sizi nasıl tanımlar? Örneğin arkadaşlarınız. Kişinin kendisini. 13 . öğrenci rolü. akrabalarınız. Sizin rolleriniz nelerdir? Her bir rolünüz için ne gibi sorumluluklarınız var? Belirlemeye çalışın. Sizin öncelik verdiğiniz değerler nelerdir? Bundan 15-20 yıl sonra nasıl bir insan olmak istediğinizi düşünün. neyi sevip neyi sevmediğini bilmek. öğrenmeniz gereken şeyler nelerdir? Bunları bulmaya çalışın? Her insanın çeşitli rolleri ve bu rollerin yerine getirilmesi gereken sorumlulukları vardır. çevreyi koruma gibi bazı değerleri vardır. kardeş rolü. Nerede. Başka bir deyişle kişisel gelişim. bunların getireceği olumsuzluklardan sakınabilir ve eksikliklerini gidererek. çalışan rolü. komşularınız. saygılı olma. arkadaş rolü vb. geliştirmeniz. Her insanın öncelik verdiği değerler değişik olabilir. Elinizden geldiği kadar bu işe vakit ayrınız ve mutlaka yazarak düşünmeye çalışınız. belirli bir duruma doğru gerçekleşen değişim sürecidir.Eğer birey eksik yanlarını görebilirse. Kendini geliştirmekse. İşte bütün bu çabaların sonuca ulaşabilmesi.
AMAÇLANANDAN DAHA YÜKSEĞE VARILAMAZ. Eğer hedef doğru olarak belirlenmezse. büyük ihtimalle zaman içerisinde o hedeften vazgeçilecek ya da hedefe ulaşıldığında istenilen mutluluk yakalanamayacaktır. yapabileceklerinin-gücünün farkında olmak ve istemektir. 14 . Bu nedenle kişi hedefini belirlerken. Gelişim.Görüldüğü üzere kişisel gelişim için önce olmak istemek ve olunmak istenilen yeri (durumu-yapıyı) belirlemek gerekmektedir. Kişinin ne istediğini belirlemesi çok önemli ve güç bir iştir. Ne istendiği önceden belirlenmelidir. Resim 1. Bu da çok değerli olan insan ömrü için göze alınabilecek bir durum değildir. Hedef olmadan ne bir yere varılabilir. hedefe ulaştığında elde edeceği sonuçları tüm detaylarıyla incelemelidir. Her iki durum da ciddi kayıp demektir. Hedef belirlemede kolaylık sağlayacak bazı noktalara değinmek faydalı olacaktır.8: Nerede olmak istiyorsun? İnsan hayatında hedef belirleme çabasının önemi çok iyi anlaşılmalıdır. hedefsiz imkânsızdır. İlk aşama kendini olabildiğince tanımak. ne de bir sonuç elde edilebilir.
Demek ki hedef. Örnek verecek olursak. “Ne kadar başarılı olmak” istendiği ortaya konmalıdır. Hedefler küçük ya da büyük olabilir. “Hangi konuda başarılı olmak. düşünce üretimine daha çok olanak sağlar. hedef için oluşturulacak cümle ya da düşüncenin olumlu kurulmasıdır. Bu aşamadan sonrası düşünceleri eyleme geçirmekle olacaktır. elbetteki yeterli değildir. Kişi olumsuz cümlelerle harekete geçemez. Bu basamaklara uyularak kurulmuş bir hedef cümlesi. 15 .” hedef belirlemekte kişiye yardımcı olamaz. Hedef için doğru zaman olup olmadığı. İkincisiyse.9: Önce hedef belirlenmeli Hedef belirlenirken hedefin tüm detayıyla ve net olarak ortaya konması gerekir. yeterli kaynakların var olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Hedefe ulaşıldığında hissedilecek duygu ve düşünceler yeterince hissedilebilmelidir ki gerçekten hedefe ulaşıldığında bir hayal kırıklığı oluşmasın. ne kadar başarılı olmak. Hedefin gerçekçi olması gerekir. Nerede. “başarısız olmak istemiyorum. Olumlu bir cümle.Kendini anlayabilme ve gelişme arzusu ile başlanan süreç içerisinde hedef belirlerken.” Gibi. Ölçülemeyecek nitelikteki hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı anlaşılamaz. Resim 1. Hedef belirlerken “ Bu hedefin benim için anlamı ne? Ben bunu gerçekten istiyor muyum? Bu hedef gerçekleşirse ne olur?” gibi soruların da sorulması gerekir. “Başarısız olmak istemiyorum” cümlesi zihinde bir hareketlilik yaratmazken. Hedefin belirlenmesi. “Başarılı olmak istiyorum” cümlesi hemen ardı ardına yeni sorular getirir. gelişim sürecini zaten başlatmış olacaktır. Önemli olan sizi. Birincisi. Ulaşılamayacak hedef gerçekçi değildir. “Başarılı olmak istiyorum. kişiyi sonuca ulaştırabilir. ne için başarılı olmak” vb. Olumsuz cümlelerle hedef belirlenemez. Bu hedefe ölçülebilirlik kazandırır. Netlikle beraber. aynı zamanda ulaşılabilir olmalıdır. hayal edilmesi de önemlidir. Ancak olumlu kurulacak cümleler zihni harekete geçirebilir ve düşünce üretebilir. Olumluluk derken iki şey anlatılmak istenmektedir. “Başarılı olmayı istemek” yeterli ve net bir cümle değildir. Fakat belirlenen hedefin zaman ve koşullar açısından da değerlendirilmesi gerekir. hedefin ölçülebilir bir düzeyi de olmalıdır. Bir asıl hedef ve buna bağlı alt hedefler de oluşturulabilir. Hedef belirlerken olumlu olmak. Hedefe ulaşıldığı anın zihinde canlandırılması. hayata ve kendinize olumlu yönlerinizden bakabilmektir. değişimi sağlayabilir. hangi alanda başarı istenildiği açıkça ifade edilmelidir. olumlu olunmalıdır. varmak istediğiniz noktaya taşıyabilmesidir. Bu başlangıç aşamasıdır.
Soruları cevaplarken size en uygun seçeneğe XX işareti. Test Uygulaması Farklı karakterlerin özelliklerini tespit etmede bir ölçü olarak bu bölümde bir test uygulaması yer almaktadır. dört şıktan oluşan 15 soru içermektedir. baskın karakter özelliklerinizin o guruba girdiği anlaşılacaktır. Hangi seçenekteki puanlarınız ağırlıktaysa. Eğer sadece tek şıkka işaret koyacaksanız. Hangi seçeneğe daha çok puan verdiyseniz. Puanlandırma Her sorunun altında 4 şık yer almaktadır. Punların yüksek olduğu ikinci grup karakter özellikleri de sizde bulunacağından.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda verilen testi uygulayarak kendi kişisel özelliklerinizi belirlemeye çalışın ve kendi kişisel özelliklerinize göre önerilen tavsiyeleri değerlendirin. ikinci grup karakter özelliklerini de göz önünde bulundurmanız faydalı olacaktır. 16 . Bu yüzden testi işaretlerken şu anda sahip olduğunuz düşünceye göre işaretlemeye özen gösteriniz.A. o şıkka XX işareti koyunuz. Seçeneklerden sadece iki şıkka işaret koyun. Test sonunda. XX işaretlileri 2. o seçenekten sonra size en uygun gelen ikinci seçeneğe ise X işareti koyunuz.B.C ve D seçeneklerine verilen puanlrı toplayınız. Seçeneklerde belirtilen özellikler size ne derecede uygunsa ona göre puan veriniz. X işaretlileri 1 puan olarak değerlendiriniz. Aşağıdaki testin her biri. o seçeneğe karşılık gelen karakter aşağıda verilmiştir: A: Kırmızı Karakter B: Sarı Karakter C: Yeşil Karakter D: Mavi Karakter NOT: Aşağıdaki test sizin ağırlıklı olarak hangi gruba ait olduğunuzu ortaya çıkaracaktır.
Her şeyin mükemmel. rutin ve sıkıcı olmadığı ortamlarda yüksek motivasyonla çalışırım. İnsan ilişkileri odaklıyımdır. çabuk karar almayı severim. İş bitirici bir XX X 1 a b c d 2 a b c d 3 a b c d 4 a b c d 5 a b c d 17 . Nadiren aceleciyimdir. kararlı. Ön planda olmayan. girişken ve doğuştan liderim Düşer kalkar. Özgür bir ortamda çalışırım. düzgün. takdir edilmek Guruptaki arkadaşlarımın desteği Etkinlik. İşlerin. işlerimde en kolay yolu seçerim. Genellikle hangi tempoda ve nasıl konuşursunuz? Hızlı ve sonuca yönelik Çok hızlı.Kişilik Testi Bu test İnsan İlişkilerinde 4x4 lük iletişim adlı kitaptan alınmıştır Aşağıdaki beyitlerden hangisi sizi daha iyi anlatır? Güçlü. Çalışma temponuzu nasıl değerlendiriyorsunuz? Hızlı bir tempoda çalışır. Ayrıntıları önemserim ve tek bir konuya odaklanarak çalışırım. heyecanlı ve eğlenceli Daha yavaş ve sakin Normal ve söyleyeceklerimi aklımda tartarak Bir işe motive olmanızı sağlayan en önemli unsur hangisidir? Sonuçları düşünmek Onaylanmak. Geçde olsa üstlendiğim işi bitiririm. düzen ve disiplin Çalışma tarzınız hangisine uygundur? Yoğun ve hızlıyımdır. ama gruba her türlü desteği veren bir yapım vardır. Aynı anda birkaç iş bir arada yapabilirim. kusursuz olmasını isterim İlişkilerimde saygılı ve mesafeli olmayı severim. yoluma devam ederim Hayata anlamlı renkler katar eğlenceyi severim Ömür boyu herkesin mutlu ve neşeli olmasını dilerim. Ayrıntılı düşünerek karar veririm. Her anımı huzurlu ve sakin geçirmek isterim Kavga gürültü sevmem.
Kendinizde gördüğünüz en zayıf yönünüz hangisidir? İnsanlar işleri istediğim gibi yapmadığında ve seri olmadıklarında sinirlenmek Düzensiz. Saatler sürecek bir iş toplantısına katılmanız gerektiğinde aşağıdakilerden hangisini benimsersiniz? Konunun ana hatlarının konuşulması için. sıkıcı olmaya başladığında erken çıkmayı tercih ederim. Hangisi sizi daha çok rahatsız eder? Zaman israfı ve işlerin gecikmesi Tekrar gerektiren işler ve monotonluk Çatışma ortamı ve anlaşmazlıklar Yanılmak ve yapılan hatanın tekrarlanması Bulunduğunuz gruplarda hangi konumda daha başarılı olursunuz? Olaylara yön veren ve otoriteyi kullanan İnsanları motive eden ve neşelendiren Uzlaştırıcı ve grup içindeki uyumu sağlayan Bilgi sağlayıcı. sonucun belli olmasından hemen sonra çıkmayı tercih ederim. tüm detayları not eder ve bir değerlendirme yapmak için geç çıkarım. Toplantı eğlenceli bir şekilde devam ettiğinde sonuna kadar kalmayı. Hocama teşekkür eder ve saygı duyarım. Toplantıya vaktinden önce gelir. kağıdımı görmek isterim. Hocamın nerede hata yaptığını merak eder. rutin işler yapılan bir ortamda bulunmak Beni aşacağını düşündüğüm sorumluluklar üstlenmek Düzensiz ortamlar ve eksik yapılan işler Bir öğrenci olsanız ve öğretmeniniz sınav kağıdınızı ikinci defa incelediğinde puanınızı artırdığını söylese. nasıl bir tepki verirsiniz? Bunu zaten hak ettiğimi düşünürüm. Toplantının huzur içinde geçmesi ve güzel kararlar çıkması için üstüme düşeni yaparım.6 a b c d 7 a b c d 8 a b c d 9 a b c d 10 a b c d 11 a b tempoyla çalışırım. araştırıcı ve olayları takip eden Hangisi sizi daha çok strese sokar? Olaylar üzerindeki güç ve kontrolümün azaldığını hissetmek Sıkıcı. Çok sevinirim ve sevincimi belli ederim. dağınık ve programsız olmak 18 .
kararlı. ama benim aradığım her şeyi bulduğum bir masada çalışırım. çünkü nasıl olsa işler bir şekilde hallolacaktır. Sık sık kalkarak enerjimi harcamak istemem. Tedirginlik duyarım ve gecenin büyük bir bölümünde problemin nasıl çözüleceğiyle ilgili planlar yaparım. düzenli. Önce masamın üzerine gerekli olan her türlü araç gereci koyarım. sevimli ve muzip Barışçıl. Sorumluluğun üstümde olmasından dolayı tedirginlik duyarım. 19 .c d 12 a b c d 13 a b c d 14 a b c d 15 a b c d Kimseye hayır diyememek ve başkalarının işine koşarken kendi işimi aksatmak Her şeyin kusursuz ve mükemmel olmasını istemek. otoriter ve yönlendirici Popüler. uyumlu ve sakin Tertipli. Çok tedirginlik duymam. İnsanlar buna uymadığında sinirlenmek Kendinizde gördüğünüz en güçlü yönünüz hangisidir? Kısa sürede karar alan ve harekete geçen yapım Girdiğim ortamlara neşe ve heyecan katan tarafım Her türlü ortama uyum sağlama ve çatışmaları önleme gayretim Her şeyi planlı. disiplinli ve planlı Çalışma masanızda nelere dikkat edersiniz? Öncelik verdiğim şeyleri yapacak şekilde düzenlenmiş sade bir masayı tercih ederim. sevecen. İyi bir iş çıkarmam için masam son derece derli-toplu ve düzenli olmalıdır. Ertesi gün çözülmesi gereken bir problem varsa o akşamki ruh haliniz nasıl olur? Çok büyük tedirginlik duymam. programlı ve düzenli yapma huyum Aşağıdaki ifadelerden hangisi sizi daha iyi tanımlar? Güçlü. çünkü ertesi gün o işi olması gerektiği gibi yapacağımdan eminimdir. İnsanlara karma karışık gelen. neşeli.
Genelde yalnızlıktan hoşlanırlar. Yeteneklidirler. hazır cevaptırlar. Yüksek. Yabancılarla kolaylıkla ve özel bir çaba göstermeksizin ilişki kurarlar. Kurallara çok bağlıdırlar. 20 . İlgi çekici ve karizmatik yapılıdırlar. Her şeyleri uyum içinde görünür. ikna edicidirler. mantık ağırlıklıdırlar. sorunlara ilginç çözümler bulurlar. Bu yüzden kararlarını uygularken gözleri başka bir şey görmez. Çoğu zaman karar vermede büyük sıkıntılar yaşarlar. Sonuç odaklıdırlar. Standartları yüksektir. Hassas insanlardır. bu 4 ana kategori içinde en hareketli karekterdir. Dışarıdan bakılınca sevimli. ayrıntılar üzerinde düşünmezler. Son derece bağımsız insanlardır. çalışma alanları dağınıktır. Konuştuklarında ses tonları alçaktır. araştırmacıdırlar. kıyafetleri ve her şeyleriyle çok düzenlidirler. Hayaller kurmaya yatkındırlar. Gereksiz konuşmalardan ve işlerden hoşlanmazlar. Çalışma ortamları. Kuralcı olduklarından kolay kolay değişmek istemezler. Detaycıdırlar. Duygularını açıkca ortaya koymazlar. Geniş bir tanıdık çevreleri vardır. Herkesin onlar gibi düşünüp hareket etmesini isterler. Kırmızı Karakterli Kişilerin Özellikleri Güçlü kararlı tiplerdir. Ayrıntılar konusunda titiz davranırlar. Az laf. Mavi Karakterli Kişilerin Özellikleri Mükemmeliyetçidirler. Zaman yönetimi konusunda üstün bir becerileri vardır. Her şeyleri planlı ve programlıdır. Ciddi ve ağır başlıdırlar. Ancak bunları hayata geçirme konusunda büyük sıkıntılar yaşayabilirler. dikkatsizdirler. Heyecanları ve duyguları ölçülüdür. Olayların olumsuz yönlerini görüp kaygılanırlar. Meraklıdırlar. Konuşması hızlı ve tempoludur. Konuşma hızları düşüktür.Sarı Karakterlilerin Temel Özellikleri Sarı karakterli kişiler. Riskleri önceden görürler. Bir organizasyon içerisinde büyük projeler hayal edebilen. Hep yapacak işleri ve alınmış kararları vardır. ne çok dağınık ne de çok düzenlidir. mutluluk ve enerji yayarlar. Bir olumsuzluk esnasında sakin ve akılcı olabilirler. Önemli olan onlara göre işin özünü anlamak ve sonucu elde etmektir. girişkendirler. Birebir ilişkilerde çok aktiftirler. eğlenceli ve hareketlidirler. meraklıdırlar. hikayeler anlatıp güldüren ve gülen birini görüyorsanız onları hemen tanırsınız. çok iş derler. onları toparlayacak birine ihtiyaç duyarlar. Duruşları. Daima tedbirlidirler. ancak gerçekçi hedefler belirlemekten ve bunları gerçekleştirmeye çalışmaktan büyük zevk alırlar. kıpır kıpır. Çalışma ortamları tam anlamıyla mükemmel ve profesyoneldir. çok daha büyük ve parlak bir geleceği düşünebilen kişilerdir. Bu karakter grubunun genel özellikleri. Vizyonları çok geniştir.
Başka insanların hislerine karşı duyarlıdırlar. Çok sabırlıdırlar. Doğal arabulucudurlar. Mavi Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • İyi bir şey yaptıklarında insanları takdir edin. Daha duygulu ve heyecanlıdırlar. Kendileriyle barışıktırlar. Olayları fazla büyütmeyin. Ayrıntıları hesaplarken bütünü kaçırmayın. İnsanlar bir şeyi sizin kadar mükemmel yapmasalar da beğeninizi gösterin. İçinizdeki çocuğu canlı tutun. Kendilerini ön plana çıkarmaya çalışmazlar. Ani kararlarıyla insanları şaşırtabilirler. Sarı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Aldığınız emanetlere dikkat edin. ama her yerde ortaya çıkarmayın. Daha düzenli olun. İşlerine aşırı odaklanırlar. Kimseyi kırmak istemezler. İnsanların sözlerini kesmeyin. Asla ertelemeyin. İçten içe çok inatçıdırlar. Çatışmadan çok çekinirler. Başka insanların katkılarındaki değeri görme konusunda oldukça yeteneklidirler. Yaptığınız işi nasıl yapacağınızı düşünürken niçin yaptığınızı da unutmayın. Özgüvenleri yüksektir. Kendilerini daima haklı görme eğilimleri vardır. fakat sonuçlar konusunda yeterli değerlendirmeyi yapamayabilirler. En belirgin yönleri her yerde mutlu olabilmeleri ve hallerinden memnuniyet duymalarıdır. kimseden yardım istemeyi sevmezler. Çok haraketli ortamları sevmezler. Uyumlu ilişkilere çok değer verirler. En çok önemsedikleri şey çevreden saygı görmektir. Projeleri yarım bırakabilirler. Eleştiriden pek hoşlanmazlar. Karşınızdaki kişinin beden diline dikkat edin. Gruplarla uyumludurlar. Barışçıl ve fedakardırlar.Hep dik durmaya çalışırlar. Lider özelliklidirler. İnce ve düşündürücü espiri anlayışına sahiptirler. Yeşil Karakterli Kişilerin Temel Özellikleri Orta yollu tiplerdir. Pek fazla kimseye hayır diyemezler. 21 . İçlerinde fırtınalar koparken dışarıdan sakin görünebilirler. Ayırt edilmesi en güç olan ve zor anlaşılan kişilerdir. Konuşmalarınızda daha net ve açıklayıcı olmaya özen gösterin. Kararlı ve iş bitiricidirler. Sabırlıdırlar. Çocukluktan ve saflıktan kurtulun. Aldığınız emaneti zamanında ve zarar vermeden geri verin. Çok rahattırlar. Az konuşup çok dinleyin. Dikkat çekici hatalarda bulunmazlar. Üşenmeyin ve vazgeçmeyin.
Kendinize güvenin ve potansiyelinizin farkında olun. En kötü kararın kararsızlık olduğunu bilin. İnsanları küçümsemeyin. Küçük şeyleri dert etmeyin. Hayatın olumlu yönlerini görmeye çalışın. Yeni şeyler denemeye çalışın. Sorumluluk almaya gayret gösterin. Kendinizi fazla eleştirmeyin. Her zaman lider olamayacağınızı kabul edin. Her şeye karışmaktan uzak durun. Konuşurken emir kipi kullanmayın. Sabırlı olmayı öğrenin. Tembelliği bırakın ve işlerinizi ertelemeyin.• • • • • Her zaman ve en iyi olmaya çalışmayın. Hayır demeyi de öğrenin. Herkesin zayıf bir yönü olduğunu kabul edin. İyi olmanız zaten yeterlidir. Başkalarının da haklı olabileceğini kabul edin. Duygularınızı açmayı öğrenin. Yeşil Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Başkalarının sessizliğinizden istifade etmelerine müsaade etmeyin. Kırmızı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • Hatasız kul olmayacağını kabul edin ve esnek olun. Her şeye evet derseniz evetin bir kıymeti kalmaz. Kendi kendinizi motive etmeyi öğrenin. 22 . Motivasyonunuz için başkalarının görüşlerini beklemeyin. Daha enerjik olmaya çalışın.
” Yukarıda açıklaması yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 4. 23 . geçmiş ve gelecekle ilişkisini bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. C) Evrenin yaşaması için kendisine sunulduğunu ve bu yüzden kendisinin çok değerli ve kıymetli olduğunu anlar. Bireyin kendini tanıma sürecinde. Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi bireyin zihinsel özellikleriyle ilgili değildir? A) Anlama ve yorumlama ile ilgili niteliklerdir. 2. “Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. D) Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır. C) Ergenlik çağında bireyde fiziksel değişmeler görülür. öğrenilenleri ve algılananları. “Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanması” cümlesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 5. D) Refleks hareketlerden oluşur. B) Evrenin eşsiz ve benzersiz bir bütün olduğunu algılar. B) Yaşanılanları. 3. D) Ergenlik çağı tüm bireylerde aynı zamanda başlar. bireysel özelliklere göre değişir. C) Bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. 6. D) Evrenin ve bireyin değersiz olduğunu anlar. 1. Muhakeme kavramının tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. önce varlık alemine bakması aşağıdaki kazanımlardan hangisini sağlamaz? A) İnsan olarak evrendeki yerini değerlendirebilmesini sağlar. Kız ve erkek çocuklarının ergenliği ile ilgili yargılardan hangisi yanlıştır? A) Ergenlik çağlarının başlarında. B) Zaman içerisinde gelişir ve olgunlaşır. C) Hem kişisel hem de çevre faktörlerinden etkilenir. B) Ergenlik çağının başlangıcı. kız çocukları erkeklere oranla daha iri yapılıdır.
Kendisi ile kurulan diyalog olumlu olmalıdır. Her türlü özen ve güzelliği hak eder. Hiçbir değeri yoktur. Aşağıdakilerden hangisi hedef belirlemede yardımcı olacak unsurlardan Kendini mümkün olduğunca iyi tanımak. Yaşam insan için bir fırsattır. Kişi kendisini yargılamayı değil. Aşağıdakilerden hangisi kişisel gelişim sürecinde gerekli değildir? Kişi kendi kıymetinin farkında olmalıdır. Değişim ve gelişimin imkansız olduğunu anlamalıdır. Gelişme arzusu içinde olmak. Zaman ve kaynakları dikkate almamak. değerlendirmeyi tercih etmelidir.7. değildir? A) B) C) D) Aşağıdaki yargılardan hangisi insan için doğru değildir? İnsan eşsizdir. 10. Aşağıdaki sorulardan hangisi kendini geliştirme çabası içinde olan birisi için gereksizdir? A) Ne yapmalı? B) Neyi değiştirmeli? C) Neye ulaşmalı? D) Çabalamak neye yarar? 24 . A) B) C) D) 8. Olumlu düşüncelerden hareket etmek. A) B) C) D) 9.
problem çözme süreci de net olarak sınıflandırılamayacak kadar geniş bir süreçtir. Sorunu Tanımlama: Bir problemin çözümü. Bu sebeple problem çözme süreci ana hatlarıyla dört kategoriye ayrılabilir.1. daha çok tercih edilen bir başka duruma geçilmesi esnasında karşılaşılan engeller ya da zorluklara problem denir. Muhtemel Çözümler Geliştirme: Bu noktada yapılması gereken sorunun tüm yönlerini değerlendirebilmek ve ona uygun tutum ve davranışlar geliştirebilmektir. Öncelikle problemin anlaşılması ve en net biçimiyle ortaya konulması gerekir. 25 . Problem çözme ise. Problem kavramı. Bu aşamada ne kadar çok düşünce ortaya atılır ve üzerinde tartışılırsa. Bir problemin belirlenmesinin yolu. istenen durumu ortaya koymak. onun başarısızlığının nedenlerini tespit etmeye çalışın. 2. Problemler son derece farklı ve sayısız olduğundan. en doğru çözüme o oranda yaklaşılır. öncelikle problemin varlığıyla mümkündür. MESLEKİ GELİŞİM 2.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. var olan engelleri aşmak suretiyle bir durumdan. istenen durumu etkileyen olumsuzlukları tanımlamakla mümkündür. iyileştirilmesi gerektiği düşünülen somut veya soyut tüm kavramlar için geçerlidir. olması istenilen başka bir duruma geçmek için kullanılan sürecin adıdır. En uygun çözümler. Nasıl ki kimse sorulmamış soruları cevaplayamazsa. Çevrenizde gördüğünüz başarısız bir kişiyi tespit ederek. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek Bir ortamdan veya durumdan. güçlü tanımlamalar ortaya koymakla elde edilir. ARAŞTIRMA İş ortamlarınızda veya okulda çok başarılı ve yetenekli olarak gördüğünüz bir kişiyi gözlemleyerek onun olumlu davranışlarını ve özelliklerini not ediniz. yine hiç kimse de belirlenmemiş problemleri çözemez.
daha fazla yaratıcılık ve ince noktaları görebilme yetisi ister. HAYAL GÜCÜ GERÇEKTEN KAÇMAK İÇİN DEĞİL. Proje geliştirmek de bir anlamda problem çözmektir. Bu sebepler şöyle sıralanabilir: Metotlu çalışmamak Yeterli istek ve kararlılığa sahip olmamak Yetersiz bilgi Sorunu yanlış tanımlamak Gerekli teknik ve yeteneklere sahip olmamak Çözümü etkili bir biçimde uygulamaya koymamak Sorunu farklı açılardan görmemek Kendinizi iyi ifade edememek Başaramama korkusu Risk almamak Esnek düşünememek vb. her biri dikkatlice değerlendirilmeli ve en uygun olan seçilmelidir. Bu anlamda sahip olunması gereken nitelik. Belirlenen Çözümün Uygulamaya Konulması: Çözümün uygulanmasında planlama ve ihtiyaç duyulacak kaynakların temini gerekir. GERÇEĞİ YARATMAK İÇİN KULLANILMALIDIR. algılamayı. yaratıcı düşünce oluşturabilmektir. varılmak istenen amacın belirlenmesi. problem çözümü aşamasında yapılması gereken işlerle benzerlik arz eder. Ancak proje geliştirme. Yeni fikirler ve projeler üretebilmek için aşağıdaki önerilerden faydalanılabilir: 26 . Proje daha iyi bir durum oluşturmak için ortaya atılan planlı ve organize görüşler bütünüdür. engeller ve fırsatların değerlendirilmesi. tecrübe ve bilgileri sıra dışı şekillerde harmanlamayı. Bir problemin çözüme varmaması çeşitli sebeplere dayanabilir. İstenilen sonuca ulaşmak için yapılacak planda beklenmedik durumlar için alınacak tedbirler de yer almalıdır. elde edilenlerin ulaşılmak istenen sonuç açısından değerlendirilmesi ve oluşabilecek sapmaların düzeltilmesi gerekir. uygun yöntemlerin belirlenmesi gerekir. çözümlerin istenen sonuca göre değerlendirilmesi. İyi bir proje için. Bu nedenle proje geliştirilirken yapılması gereken işler. Bunun için istenen sonucun çok iyi belirlenmesi. Çözüme başlandığı anda. Yaratıcı düşünme. zihinsel bağlantı kurabilmeyi gerektirir. Çözüm tamamen uygulandığında ise sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı ölçülmelidir.Çözümleri Değerlendirme: Belirlenen çözüm alternatiflerinin muhtemel sonuçları karşılaştırılarak. çözüm yolunun getirebileceği risklerin gözden geçirilmesi gerekir.
Hayal kurma. Tartışma: Oluşturmak istediğiniz yapının veya projenin başkalarıyla konuşulması yeni fikirler edinmeyi kolaylaştırır. sadece size ait olacağı için orjinalliği. amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazmaktır. potansiyel engelleri fark edebilmeyi kolaylaştırır. Yapılması gereken kısa bir zaman dilimi içerisinde. resim ya da çağrıştırıcıyı ele alıp onunla ilişkili cümleler kurulabilir ve kurulan bu cümleleri tamamlayan bağlı yeni cümleler oluşturularak düşünme gücü geliştirilebilir.Düşünce Üretimi Rahatlığı: Hayal gücüne yönelik eğlenceli bir egzersiz olarak düşünülebilir. Resim 2. 27 . Serbest İlişkilendirme: Proje ile ilgili her hangi bir sembol. alışılmış kalıpların dışına çıkmayı. Benzetme: Daha önce tecrübe edilmiş yaşantılardan faydalanılarak yeni düşüncelerin oluşumuna fırsat verilebilir. Ne kadar çok kelime ya da düşünce not edilirse o kadar alternatif yakalama olanağı ortaya çıkar. Hayal Kurma: Pek önemsenmese de yaratıcılığın en önemli kaynağıdır.1: Oluşturulmş verilerden faydalanılmalıdır Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirmek de yaratıcılık için bir fırsat oluşturabilir. eylem gerektirmediği için sınırsız alternatifi gözden geçirebilmeyi.
kişinin kendisi ve çevresiyle oluşturduğu sözlü ya da sözsüz anlama.2. Bu nedenle iletişim.3: Anlamak dinlemekle başlar 28 .1. Yani iletişim. anlatma. kişinin kendisiyle ve çevresiyle oluşturduğu bir iletişimdir. hissedilen bir duygu. algılama. Çevrede yaşanan herhangi bir olay.Resim 2 2: Çevreyi gözlemle ve değişik açilardan gör 2. Görüleceği üzere iletişimin alanı son derece kapsamlı ve bireyin dünyasında etkisi oldukça büyüktür. Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek 2. İletişim.2. gözlemlenen bir cisim. kişinin hayatına denk düşen bir kavramdır. bireyin dünyasında oluşturduğu algılama ve ifade etme düzeyidir diyebiliriz. yorumlama ve aktarma sürecidir. Resim 2. İletişim İletişim.
karışınızdaki kişiyi hissetme çabası içinde olmaktır. anlatmayı ve dolayısıyla dil kabiliyetini gerektirir. Olması gerekense anlamak niyetiyle dinlemek. Anlamadan iletişim kurmaya çalışmaksa. yazılacak ilacın işe yarama ihtimali son derece düşüktür. Dili etkin kullanmak.4: Daha fazla kişiyle anlaşabilmek daha yüksek iletişim kalitesi demektir İnsanın uyku dışında hemen her an gerçekleştirdiği bir etkinlik olan iletişimin geliştirilmesinin temel noktası. Oysa iletişimlerimizin büyük çoğunluğu. daha fazla kişiyi anlamak ve daha fazla kişiyle anlaşabilmekle mümkündür. sonra anlaşılmaya çalışmaktır. karşımızdakini anlamaktan önce kendimizi anlatabilmek düzeyinde gerçekleşir. karşınızdaki kişinin kafasındaki ve ruhundakiyle ilgilenmek demektir. onaylanmak. bireyin başkalarını anlamasını ve istediğini anlatabilmesini kolaylaştıracaktır. bireyin kendisiyle ve çevresiyle iletişim kurmakta kullandığı semboller ve sesler bütünüdür. kendimizi ifade ederken ya da bir kişiyi anlamaya çalışırken bizi daha net sonuçlara ulaştırabilecek bir araçtır. Amaç genelde yanıt vermek. insanların dünyayı anlamasını sağlayan. İçtenlikle anlama çabası. insanın karşısındaki kişiyi samimiyetle dinleme çabasının bile ilişkiler açısından olumu yapıcılığı görülebilir. Dinlemeden anlamaya çalışmak. Hastalık belirlenmemişse. bir fikir vermesi açısından beden dilinin gözlerle ilgili birkaç verisini ele alabildik. karşı tarafın farkında olmadan algılayabildiği daha ciddi bir iletişim unsurudur. ses tonunun %38 ve seçilen kelimelerin de %07 oranında etkili olduğunu göstermektedir. İlaçlar. önce anlamaya çalışmak. başlı başına güzel bir iletişim atmosferi oluşturmaya yetecektir. 29 .Yüksek iletişim kalitesi. Yapılan incelemeler beden dilinin iletişimde yaklaşık %58 oranında etkin olduğunu. kontrol etmek ya da yönlendirmektir. Beden dili. İletişim kalitesini yükseltmekse. karşınızdaki kişiyi dinlemek ve anlamaya çalışmaktır. kalp hastasına gözlük reçetesi yazmak kadar tuhaf bir durumdur. Anlaşılmak. Kişinin bir duygu veya düşünceyi aktarırken kullandığı beden dili. Anlamak için dinlemek. Dil. Etkin bir dil kabiliyetini geliştirmenin en kesin yöntemi ise yetkin bir okuma becerisini kazanmaktır. Bu da ancak karşımızdaki kişiye değer vermek ve anlamaya çalışırken kendimizi onun yerine koyabilmekle mümkündür. ancak ilgili oldukları hastalık durumlarında fayda sağlayabilir. hastalığa teşhis koymadan ilaç önermeye benzer. Resim 2. İnsanlar arasındaki etkili iletişimin anahtarı. Anlaşılma çabası. Burada beden dili üzerinde yeterince ayrıntıya giremesekte. değer verilmek ve takdir edilmenin bir insan için ne kadar önemli olduğu düşünülürse. yüksek hayat kalitesi olarak yorumlanabilir.
İnsanların iletişim esnasında bakışları kişi hakkında ip uçları verir. detayıyla dinlemeden hüküm sahibi olmak. Önceden hiç duyulmamış sesler. Bir duyguyu hissetmeye çalışırken. Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak ve düşüncelerinizden taviz vermemek. Önceden duyulmuş. diğer yönlerini kaçırmak. Bunları şöyle sıralayabiliriz: Karşılaşılan durum. 30 . kişi. Kişinin yalan söyleme çabası içinde olduğununda bir göstergesidir. Bakışların taşıdığı ifadeler aşağıda sıralanmıştır: Sol üst tarafa bakıyorsa. Daha önceden var olan bir nesne. Sol alt tarafa bakılıyorsa. Her zaman doğru olduğunuzun onaylanmasını beklemek. Çabucak genellemelere varmak. nesneler. yaşanmamış olaylar ve durumlar ya da görülmüş ama içeriği değiştirilmek istenen tecrübeler oluşturulmaya çalışılırken sağ üst tarafa bakılmaktadır. İç konuşmalar yaptığında bu yöne bakmaktadır. olay ya da diyalogların yalnızca bir yönüyle ilgilenmek. görsel tasarlamak ile ilgilidir. hissetmek. Ön yargılı davranıp iletişime fırsat vermemek. içsel diyalogla ilgilidir. işitsel hatırlamak ile ilgilidir. tekrar yaşamakla alakalıdır. işitsel tasarlamakla ilgilidir. Daha önceden görülmemiş kişiler. Bu konuda daha detaylı bilgi edinilmesi. Karşınızdaki kişiyi hep yanlış şekilde değerlendirmek gördüğünüz bir olumsuzluk karşısında olumlu söz ve davranışları algılayamamak. Sol yana bakılıyorsa. bu amaçla yazılmış kitapların okunması faydalı olacaktır. olay ya da durumun görsel olarak zihinde canlandırılması yoluyla hatırlanmaya çalışıldığını gösterir. Sağ yana bakılıyorsa. görsel hatırlama ile ilgilidir. Sağ üst tarafa bakıyorsa. içindeymiş gibi canlandırmaya çalışılırken bu yöne bakılır. Sağ alt tarafa bakılıyorsa. Bu bakışlar çok kısa süre içerisinde belirip kayboldukları için göz hareketlerinin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir. yaşanmış tecrübelere ait sesler hatırlanmaya çalışılmaktadır. İletişimde takınılan bazı tavırlar olumsuz sonuçlara sebep olabilir. Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek. kelimeler organize edilmeye çalışıldığında ya da yaşanmış işitsel tecrübeyi farklılaştırmaya çalışılırken gözler sağ kulak hizasına kayar. dokunuşları ya da yaşanmış bir durumu yeniden.
İnsanların seni dinlemediklerinde ne kadar rahatsız olduğunu hatırla ve dinlemenin önemini aklından çıkarma. Dinleyicilerin sizin sunumunuzdan elde etmelerini beklediğiniz tutum ve davranışları ancak bu yolla belirleyebilirsiniz. Bu amaçla hitap edilen kişilerin düzeyini ve onlara konuşma boyunca hangi bilgi.2. Sunumda başarı. ricalara ya da taleplere çevirerek anlatmaya çalış. hedef kitleye ulaşabilmektir.2. Sunumun içeriği hazırlanırken aşağıdaki soruların cevaplanması faydalı olacaktır. Sunumun yapılacağı kişiler. Bir sunum planlanırken. Sunum yapacak kişi. Karşıdakinden açıklamalar bekliyorsan soruyu detaylı. sizin sunumunuzun içeriğini belirleyecektir. Bunun için.Genel anlamda iletişimi kolaylaştıracak ve verimli bir düzeye taşıyacak bazı tutumlar ise şöyledir: Kendini başkalarına ifade etmeden önce düşüncelerini bir gözden geçir. Bir sunum planlanırken. o kişilerin düzey ve beklentileri mutlaka belirlenmelidir. 2. Karşındakine yeri geldiğinde teşekkür etmeyi unutma. Bu değerlendirmeleri yaptıktan sonra sunuma neyi dahil edip neyi dahil etmeyeceğinize karar vermeniz gerekir. Önceliği dinlemeye ve anlamaya ver. Sunum Başarılı bir sunum. öncelikle sunumun kime veya kimlere yapılacağı dikkate alınmalıdır. eğer net bir şey istiyorsan cevabı evet. Konu belirlendikten sonra. iyi bir hazırlık ve planlamayı gerektirir. temel noktayı anlama ve hatırlamalarında yardımcı olabilir? Sizin hoşlandığınız ve onların da öğrenmekten hoşlanacakları bilgiler nelerdir? 31 . önemli olan noktaları aktarabilmeyi amaç edinmelidir. hayırlı olacak şekilde sor. Bunun için ilk yapılacak iş. aynı zamanda ortak noktaların da gözden geçirilmesine olanak verecektir. düşünce vb. kişinin konuya hakimiyeti oranında bir hazırlık süreci gerekir. bu sunum içerisinde çok fazla şey anlatmayı değil. tarz ve içerik açısından farklılıklar olacaktır. Sana söylenenleri doğru anlayıp anlamadığını kontrol etmek için sana söylenenleri karşındakine kısaca tekrar et. Konuşmaya ilk önce olumlu ifadeler içeren cümlelerle başla. hedef kitlenin konu hakkında önceden ne bildiklerini ve sizden ne beklediklerini de tahmin edebilmek gerekir. Şikâyetlerini eleştirilerini. Çünkü sunumun esas amacı. Hedef kitlenin sizin anlatmak istediğiniz temel noktayı anlamaları ve hatırlamaları için gerekli olan bilgiler nelerdir? Hangi bilgiler. Çalışılan bir şirkette müdürler için yapılacak bir sunumla. Bu da iyi bir sunum için gerekli olan ortak paydaları belirleyebilmenizi sağlayacaktır. duygu. Bu tahmin çabası. kavramları aktarmak istediğinizi belirlemelisiniz. Belirlenen konunun içeriği bu soruların cevaplanmasıyla oluşturulabilir. sınıf arkadaşlarınıza yapacağınız sunum arasında konu aynı olsa da planlama. amacın en iyi şekilde ortaya konmasıyla sağlanabilir. konunun belirlenmesidir.
görsel desteklerinizi kullanarak ve zamanı kontrol ederek yapınız. fazla detay içermemesine özen gösterilmelidir. yavaş konuşmak ve hareket etmek yatıştırıcı olabilir. daha çabuk elde edilmeye çalışılmalıdır. Bu gibi durumlarda anlatım daha kısa ve öz olmalıdır. 2. doğru değildir. elinizin altında olacak ve size sunumun bir İyi bir sunum için yapılması gerekenler şöyle özetlersek: Konunuzu ve amacınızı belirleyin. Bir sunum yaparken heyecanlanmak. Sonuç. Ortak paydaları belirleyin. Konuşulacak konunun ya da söylenecek sözün niteliğine göre benzer hazırlıklar yapılabilir ve aynı yöntemler denenebilir. Bu noktada sunum için gerekli olan temel unsurlar dikkate alınmalıdır. Görsel desteklerinizi hazırlayın. Fakat her ikna çabasının. İnsanları ikna edebilmek içinde etkili sunum yöntemlerine dikkat edilmelidir. Eğer sunum esnasında heyecan hissedilirse. her an sonraki adımını gösterecek titizlikte olmalıdır. hatta birisini ikna etmek için kurulacak tek bir cümlenin bile. bazen sunumlar kadar ayrıntı ve detay gerektirirken. Sorulan her soruya olumlu bir tavır takının ve her soruyu yeni bir bilgi dağarcığı olarak düşünün. düşünceyi en net ve kalıcı biçimde aktarmanın yolları önceden 32 . bazen de bu kadar ayrıntıyı gerektirmeyebilir. Sunumunuz esnasında sorular sorarak ya da soru alarak. Ancak görsel unsurları seçerken. Dinleyicilerinizi tanımaya çalışın. tamamen yazıdan oluşmamasına. Ne elde edilmek istendiği. aslında bir sunum olduğu unutulmamalıdır. Ikna çabası gerektiren konular.3. başarılı bir ikna becerisidir. Konuşma esnasında dik durmaya. Yaptığınız hazırlıkların amacınıza uygunluğunu görmek ve konuşma esnasında daha rahat olmak için konuşmanın önceden provasının yapılmasında fayda vardır. İyi bir hazırlık. son derece normaldir. konuşmanız esnasında Bir sunumun tamamen metinden okunması notlar düzenlenerek sunum yapılmalıdır. Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. Onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın. mesajınızın ulaşıp ulaşmadığını denetleyebilirsiniz. gülümsemeye dikkat ediniz. İkna Becerileri Başarılı bir sunum. kolay okunmalı. hazırlandıktan sonra. hedef kitlenin beklentisi.2. Konuşma denemenizi yüksek sesle. yüzünüzün insanlara dönük olmasına.Sunumunuzun başarısı için. Sunum metni ve görsel destekleyiciler bakacağınız çalışma notları hazırlamalısınız. görsel verilerden de faydalanılmalıdır. Temel noktaları tanımlayın. Okumak yerine hatırlatıcı Hazırlanacak notlar. okunamayacak ya da anlaşılamayacak kadar küçük ve sıkışık yazıların bulunmamasına. iyi bir sunum için güven verecektir. Sunumun sonunda kısa bir özet yapınız ve dinleyicilere teşekkür ediniz. dinleyicilerin dikkatini çekecek.
yapılabilecek en ciddi israfın zaman israfı olduğu kaçınılmazdır. Bu sebeple yapılması gereken ilk iş. SADECE ŞİMDİ VARDIR SONRA ASLA GELMEZ. hem de durumlara bağlı olarak yapılması gereken diğer ara hedefler olabilir. ne kadar az zamanının olduğunu düşünebilmelidir. Bunu gerçekten algılayabilen bireylerin. zamanın değerini bu ciddiyetle algılayabilmektir. çok değerli bir kavram olmasına rağmen. Zamanın verimli kullanılması için şu noktalara dikkat edilmelidir: Önceliklerin belirlenmesi. meşgul görünmek değil. zamanı amaçlarımızı gerçekleştirmeye yönelik faaliyetler yaparak değerlendirmektir.3. ancak ne için kullanılacağı belirlenmiş ve bu hedefe yönlendirilmiş hayattır. Ardından zamanın kişiyi yöneten değil. Şu halde yapılması gereken ilk iş. biriktiremez. İnsan hayatında. yok edilen insan ömrüdür. zamanını daha iyi kullanmaktan başka akıllıca bir seçenekleri yoktur. Hayatta başarıya ulaşmak isteyen kişi. Kişiye verilen ömrün yalnızca bir kerelik bir fırsat olduğu ve çabucak akıp gittiği düşünülürse. Peki ya kişinin kendi zamanını yok yere harcaması? Boşa geçen ve yeterince değer verilmeyen zaman. Zamanı doğru ve etkin kullanmanın ilk adımı. Verimli bir hayat. İyi bir planlamanın yapılması. temel hedefler üzerinde düşünmek ve onları biçimlendirmektir. Kişinin birisini yok yere öldürmesi. Zamanı Verimli Kullanmak Zaman denilen kavram insan hayatının ta kendisidir. kişinin kontrolünde olan bir kavram olduğunu algılamaları gerekmektedir. Zaman. hem hayatın tamamını yönlendirebilecek ve hayat beklentisi olarak düşünülebilecek temel hedefler. ilk olarak onun önemini kavramalıdır. harcanan şey zaman denilen bağımsız ve soyut bir kavram değil bizzat insanın kendisidir. 2. Bu amaçla yukarıdaki bölüm tekrar okunarak ikna etme becerisi açısından bir kez daha değerlendirilebilir. 33 . Zamanı verimli kullanmak. kıt bulunan bir kaynaktır. Zamanı geri döndüremez. Zamanlarını iyi değerlendiremeyen insanlar.sorgulanmalı ve yukarıda anlatılan unsurlar dikkate alınmalıdır. insan hayatından daha değerli bir şey olamayacağına göre. normal insanların kabul edemeyeceği bir gerçekliktir. ödünç alamazsınız. Hayır diyebilmek. Zaman yönetimi ise zamanın en verimli şekilde kullanılması demektir. kişinin mutlak anlamda hedeflerini belirlemesinden geçer. Bu hedefler. Boşa geçirilen her dakikada harcanan insanın bizzat kendisidir.
bir diğerini engeller. Ama plansızlık zaman kaybının temel sebeplerindendir. boşa harcanan süreyi azaltmaktır. Bu planlar uzun dönemli ve kısa dönemli planlar olabilir. Kararsızlık: Başarmak istenilen tüm işlerde olduğu gibi. verimli zaman kullanımında da. Böylece zaman yönetimi için ayrıca bir gayret sarf etmeye gerek kalmayacaktır. Önceliklerinizi belirledikten sonra onları uygulamaya koymak için mücadele etmek gerekebilir. kendi performanslarından şüphe edebilirler ya da yaptıkları işin yeterliliğinden emin olamayabilirler. Yapılması planlanan işler arasında. yapılacak işlerin bir plan dahilinde yürütülmesi gerekir. Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması. Zaman yönetimi için uygulanacak en önemli yollardan biri. Hayır Diyememek: Zamanı verimli kullanmak için bazen çevredeki kişilere “hayır demek” gerekmektedir. Amaç belirlerken. Zamanı verimli bir şekilde kullanmak için. Zaman hırsızlarının belirlenmesi ve önlenmesi. kısa bir süre sonra hayal kırıklığı yaşamaya ve vazgeçmeye neden olur. zamanın hangi işler için daha fazla. Tabi bunun için ilk önce yukarıda da bahsedildiği gibi zamanın boşa harcanmasına sebep olan unsurların tespit edilmesi gerekir. hayatta birer alışkanlık haline getirilmesi gerekir. 34 . hangi işler için daha az kullanılacağı belirlenmelidir. öncelikler sıralaması yapılmalıdır. İşlerin bir kısmının devredilebilmesi vb. çünkü birçok etken bu önceliklerin önüne geçmek isteyecektir. Bu durum çok yoğun duygularla yaşanıyorsa. Yapılan birçok plan bazen karşısındakine “hayır” denilemediği için aksamaktadır. Gereksiz Mükemmeliyetçilik: “Mükemmel” bir zaman planlayıcısı olmak gibi bir hedefe sahip olmak.Olumlu ve geliştirilmesi gereken yönlerin saptanması. Plansızlık: Belirlenen amaçlar doğrultusunda. İşte zamanımızı çalan bazı unsurlar: İşleri Ertelemek: Erteleme davranışı. Kendine Güvensizlik ve Yüksek Kaygı: Bazen bireyler. zamanı planlama da engelleyici bir etken durumuna gelir. Tüm bu ilkelerin. belirgin bir amaç olmalıdır. zamanı planlama ve başarı karşısındaki en büyük engellerden biridir. Kararların hızlı verilmesi. Birçok kişi bu öncelikleri belirleyemediği için gereksiz bir sürü şeyle uğraşarak zamanını boşa harcamaktadır. Hedefleri belirlerken esnek olmak ve olası aksilikleri göz önünde bulundurmak önemlidir. neler yapılacağına karar vermek ve bu yapılacakların önem derecesini belirlemek gereklidir. Ertelenen her iş.
ne tür düşünceler aklınızdan geçerdi ve bedeninizde o sırada ne gibi değişiklikler olurdu hatırlamaya çalışın. Zamanı planlarken. BAŞA ÇIKILAMAYANLAR HAYALİMİZDE YARATTIKLARIMIZDIR. Bu süreçte bazı engeller ortaya çıkabilmektedir. Kendinizi kaygılı ve sıkıntılı hissettiğiniz durumları bir gözden geçirin. yeryüzündeki her türlü girişimde rolü olan başlıca etkenlerden biri ve eşsiz bir kaynaktır. 35 . Strese Karşı Dayanıklı Olmak Stres. ne kadarının işlediği. Kendi hayatınızdaki stresli durumların neler olduğunu ya da olabileceğini düşünüp sırasıyla yazın. Zamanı verimli kullanmak. sorumlulukların. Herkesin olaylar karşısında hissettiği sıkıntı düzeyi başkalarına göre farklılık gösterir. Zaman biriktirilemez. Bu durumlarda.Zaman. 2. Stres yaratabilecek durumlar. planın aksamasına nelerin neden olduğunu değerlendirmek. hem zorunlu hem de zevk veren etkinliklere zaman ayırmaya dikkat edilmelidir. Herkes. Herhangi bir kişi için stres etkeni olabilen bir durum başkası için stres nedeni olmayabilir. planlanmayan durumların da ortaya çıkabileceğini göz önünde bulundurmak önemlidir. her gün eşit zamana sahiptir. Cevaplarınızı bir kağıda yazınız ve üzerinde düşününüz. başlatılıp durdurulamaz ve geçen zamanın yerini hiçbir şey dolduramaz. Kendiniz için stres nedeni olabilecek unsurları belirleyebilmek için aşağıdaki uygulamayı yapmaya çalışınız. kişinin kendisinden ya da dışarıdan kaynaklanan etkenlerden oluşabilir. huzursuz ve kaygılı hissetme durumudur. Zamanı verimli kullanmaya başlamak kararlılığı gerektiren bir değişim sürecidir. bireyin kendisine daha uygun zaman planlaması yapmasını sağlayacaktır. Bu nedenle stresle başa çıkma yöntemleri de bireylere ve stresin düzeyine göre değişir. zevklerin ve sosyal yaşamın bir arada yürütülebilecek şekilde planlanmasıdır. Bazı stres durumları. bireyin çocukluk ya da ergenlik döneminde yaşadığı sorunlarla bağlantılı olabilir. Zamanı planlarken. ne kadarının aksadığı. amaçların. bazen işlerin planlandığı gibi gitmeyeceğini. GERÇEK GÜÇLÜKLER YENİLEBİLİR.4. kişinin kendini gergin. yapılan planların. Belirli sürelerle.
Defalarca denediğiniz halde istediğiniz sonucu vermeyen yöntemlerden vazgeçin. o kadar önemli hale getirebilirsiniz. Sınavdan hemen önce çalışmak. genelde görülebilecek stres durumları için yapılması gereken kimi davranışlar vardır. Kendinizi en yukarıdakilerle karşılaştırıp kendinizi üzmeyin. Örneğin. verdiğiniz aralarda uzanabileceğiniz bir yatak bulundurulabilir. Saydığınız durumların yarattığı stresi. Kişinin kendine özgü stres durumlarının yanı sıra. nasıl azaltmaya çalıştığınızı düşünün. Ayrıca dinleyebileceğiniz bir müzik açabilir veya size güç ve moral verecek özlü sözler yazabilirsiniz. Bu şekilde programlı yaşama alışkanlığı geliştirebilirsiniz. Çalışma ortamınızı. Kendi kendinize yaptığınız her olumsuz yakıştırmayı gözden geçirerek. resimler koyabilir odanızı sıkça havalandırılabilir. öğrencilik döneminde karşımıza çıkacak ve sorun oluşturabilecek noktalardan birisi derslerdeki başarısızlık durumudur. Uyamadığınız maddeleri gözden geçirip. hem stresinizi artıracak. sizin stres yaşamanıza neden oluyor? Bunları not edin. Her zaman bir maraton koşucusu olduğunuzu düşünüp belli bir tempoda. Şu ana kadar gelip birtakım şeyler öğrenebilmişseniz daha çok şeyler öğrenebileceksiniz demektir. Bunun için çalıştığınız konunun kısa özetlerini çıkarıp arada sırada onları gözden geçirebilirsiniz. Öğrenme için tekrar temeldir. Herkesin içinde bir cevher vardır. Onu ne kadar işleyebilirseniz. Çok kullandığınız bilgiler kalıcı belleğinize yerleşir ve istediğinizde çağrılması da çok daha kolay olur. hem de çabuk unutmanıza ya da karıştırmanıza yol açacaktır. çalışmak için uygun bir hale getirin. Hayatta hiçbir şey için geç değildir. hangi olaylarda. (Masanızın üzerine sevdiklerinizin size verdiği ufak hediyeler. Daima sizin de başkalarından farklı yetenek ve değerleriniz olduğunu düşünün.) Bir önceki akşamdan yapacaklarınızı programlayın ve ne kadarını yapabildiğinizi ertesi akşam gözlemleyin. İşe yarayan ve yaramayanları fark etmeye çalışın. Düzenli çalışarak. Ümitsizlik ise en kötü hastalıktır. dersi daha iyi izlemenizi sağlayacaktır. ama devamlı çalışmanız gerekir. ders verilmeden önce belli bir süre konu ile ilgili altyapı çalışması yapmanız. ne kadar size uygun düştüklerini değerlendirin.Kimler hangi durumlarda. Genel anlamda strese sebep olan temel duygu ümitsizliktir. ulaşılamaz şeyler düşlemeyin. ancak bu düşünceler içine girdiğinizde de gerçek dışı. Derslerde daha başarılı olmak ve başarısızlığın getireceği sıkıntılardan kurtulabilmek için şu tavsiyelere uymak faydalı olacaktır. 36 . ya bir sonraki günün programına koyabilir ya da uygulama dışı bırakabilirsiniz.
Resim 2. Çevrenizdeki kişi ve nesnelerin göze. Geçmişinizde yapamadıklarınızı ya da yanlış yapmış olduğunuz şeyleri değil. kulağa hoş gelen yönlerini görmeye çalışın. başardığınız şeyleri aklınıza getirmeye çalışın.5: Çevrenizdeki güzellikleri görmeye çalışın Başkasının göremediği hoş şeyleri görmeye çalışın. 37 . doğru ve daha güzel için uğraşmayı hedef edinin. Çevrenizde ya da tarihteki olumlu bir şahsiyeti kendinize örnek alın. Bu hem sizi ruhen dinlendirecek. Yanlış yapmaktan korkmayın. O kişinin ne büyük zorluklar sonrası başarıya ulaştığını düşünün. Etrafınızdakilerin size yardımcı olmaya çalışan dostlardan oluştuğunu düşünün. Çevrenizdekilerle ve geçmişinizle dost olmaya çalışın. hem de manevi olarak zenginleştirecektir.
Stresin tamamıyla kötü bir durum olmadığını unutmamak gerekir. Aşırı olmadıktan sonra streste insana olumlu katkıda bulunabilecek bir duygudur. Sizi üzüp karamsarlığa sokacak şeyler yerine heyecanlandıracak.6: Büyük insanları örnek alın Spor yapmayı ihmal etmeyin. eğlendirecek ya da azminizi körükleyecek şeyleri düşünmeye çalışın ve okumayı mutlaka alışkanlık haline getirin. Bazı işlerde ve olaylarda bir miktar tedirginlik. hem de vücudunuzu daha olumlu etkileyeceğinden kendi bedeninizi daha çok sevmenize yol açacaktır. o olaylara daha çok özen gösterilmesini sağlayabilir. Bu da kişinin daha gayretli ve başarılı bir tutum takınmasını kolaylaştırabilir.Resim 2. Stres eğer zarar vermeyecek bir düzeyde tutulabilirse. 38 . Bu hem geriliminizi azaltacak. insanı motive edebilen bir unsur durumuna dönüşebilir.
en basit anlamda ihtiyaçların karşılanmasıdır. EN BAŞARILI SAVAŞÇI. Bu sebeple başarıda ille de büyük adımların atılması gerekmez. Küçük de olsa gelen başarı. Kişisel Motivasyonu Sağlamak Motivasyon. Bu nedenle motivasyonun ve başarının temel şartı. kişiye mutluluk vermeyen çabalar sonuçsuz kalacaktır. Çünkü insanın hayatındaki mutluluk ve başarı onu bulunduğu tüm ortamlarda etkisi altında tutacaktır. Motivasyon. bir sonraki başarının habercisidir. Motivasyon.5. insanı yeni kazanımlar için güdüler. Sahip olunan bütün güdüler. Kişinin yöneldiği işlerde başarısı. Temel etken kişinin alacağı ödül.6. motivasyonda temel etken değildir. Bu nedenle insan yapabileceği her olumlu iş veya davranışı küçümsemeden ve sahiplenerek gerçekleştirmelidir. harekete geçmeyi ve sürekliliği sağlayan kuvvettir. o işe yönelik motivasyonunun bir sonucudur. bu gerçeklik daha kuvvetli bir biçimde kendisini gösterir. Dolayısıyla iş hayatındaki başarı ve mutluluk. Ödüllendirme. yani varılmak istenen hedefin sağlayacağı doyumdur. Hedefin büyüklüğü-küçüklüğü. Arzu edilmeyen-istenmeyen bir uğraşta. Kendisine fayda sağlamayacağını düşündüğü durumlar. başarılı bir yaşam anlamına gelmektedir diyebiliriz. Bu sebeple başarılı bir iş hayatı. kişiyi hedefe yönelten büyük motivasyonlara sebep olabilir. insan süreklilik gösteremez. bir ihtiyacı gidermek için gerekli davranışları başlatan. Bu nedenle başarı motivasyonu. insanın bir gününün en az üçte birini geçirdiği ortamdır. motivasyon ise doğru seçimleri gerektirir. arzulanan hedeflerin var olmasıdır. aynı zamanda insan hayatının başarısı ve mutluluğu anlamını taşır. Sadece bu açıdan bakıldığında bile insan ömrünün büyük bir bölümünü kuşatan ve vaktini geçirdiği yerdir. zorluğu-kolaylığı. Küçük işler de. bir ihtiyaçtan kaynaklanır. Hele insan hayatının bir bütün olduğu düşünülürse. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak İş yeri. Küçük ya da büyük kazanımlar. HEDEFİNE KURŞUN GİBİ ODAKLANAN SIRADAN İNSANDIR. Kişiyi başarıya götüren. Motivasyonun insanı yönlendirdiği durum ödüllendirmedir. Sürekli değişim gösterebilir ve hayatın her sürecinde vardır. tüm bu ihtiyaçların karşılanmasında kendini gösteren bir kuvvettir.2. gelişen bir süreçtir. 2. hedefine yönelik içinde oluşturabildiği güçlü arzudur. 39 .
iyi bir birey olarak konumlandırması gerekir. bu amaca hizmet eden işlerde nihayetinde kişiye mutluluk verecektir. İş yerinde başarı. Bir ekip. beceri ve yeteneklere sahip miyim?”. Kişinin yaşam amacı. Bu sebeple kişinin kendisini ekip kavramının gerektirdiği değerleri taşıyıp taşıyamadığı noktasında değerlendirmesi gerekir. kendisindeki özelliklerin ne kadarının ekip tanımının içinde yer alıp almadığını düşünmelidir. sizde de aynı zamanda bulunması gerekir. “Çalıştığım ekiple amaçlarım. O halde kişinin önce kendisini ekip içerisinde. Bu noktada verdiği cevaplarda bir olumsuzluk varsa. bir yönüyle bireyin kendisine bağlıyken diğer yönü ile de çalıştığı ortamlardaki kişilerle ilişkilerine bağlıdır. çalıştıkça başaracak ve başardıkça mutlu olacaktır. Yani kişinin en başta dikkat edeceği nokta. yapacağı işler. Takım arkadaşlarınızda olmasını istediğiniz niteliklerin. Ekip. konu ile ilgili ortak bir yaklaşım kullanan. Severek çalıştığında. arkadaşı en başta “arkadaş” olarak değerlendirilmelidir. Kişinin iş hayatında kendisine bağlı olan etkenler. beceri ve yeteneklere sahip. Kişinin birlikte çalıştığı iş arkadaşlarına ekip diyebiliriz. kendilerini ortak amaç ve hedeflere ulaşmakta sorumlu hisseden bireyler topluluğudur. 40 .İş hayatındaki başarı. bu olumsuzlukları mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya çalışmalıdır. İyi bir arkadaşlık. “Ortak bir yaklaşım ve ortak performans hedeflerini gerçekleştirmeye ne kadar uygunum?”. “Ekip içindeki sorumluluklarımı yerine getirebiliyor muyum?”sorularını kendisine sormalıdır. kişinin çalıştığı insanlarla uyumuna ve bu insanlardan aldığı olumlu etkilere bağlıdır. ortak bir amaç için bir araya gelmiş. harcayacağı zaman insanı yormayacak. Resim 2. tek taraflı olmaz. birbirini tamamlayıcı bilgi. mümkün olduğunca seveceği bir iş alanında çalışmasıdır.7: Ekip ortak amaç demektir Kişi. Bu noktada şu unutulmamalıdır. kesinlikle kişinin gayret etmekten hiç çekinmeyeceği ve hatta mutluluk duyacağı bir gaye olacağından. ortak performans hedeflerini gerçekleştiren. kişinin en başta yaşam amacını iyi ortaya koyması ve bu amaca uygun bir işte çalışıyor olmasını gerektirir. Bu amaçla “ben ekibimi tamamlayıcı bilgi. önce iyi bir bireyle başlar. İyi bir ekip. uyumlu mu?”. İnsan gerçekten severek çalışırsa yaptığı işte başarısız olması oldukça zordur.
İyi bir arkadaş: Arkadaşına ilgi gösterir. İma etmeyen ifade eden. Sadık. Dedikodudan uzak. Kaliteye önem veren. Karşısındakini dinler. iş yeri arkadaşlığı olarak düşündüğümüzde birlikte çalıştığımız insanların tümüyle uyumlu olmaya özen göstermek gerekmektedir. Özür dilemekten kaçınmayan. Bunun içinse şu özelliklere sahip olmaya çalışılmalıdır: Takım üyelerine karşı saygılı. Başarı için yardımcı olur. İş arkadaşları tarafından sevilen. İşini seven. İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar. İş ahlakına aykırı davranmayan. Fikir birliğine ulaşmada başarılı. Aktif sosyal faaliyetlere açık. Genel kültür düzeyi yüksek. Çalıştığı yere bağlı. Sır tutabilen. Yapıcı ve yönlendiricidir. Gruba uyumlu. Arkadaşlığı. Sorumluluk sahibi. İlişkileri olumlu yönde ele alır. Hatalarından ders alabilen. Başarısızlığın sorumluluğunu paylaşır. Görüşleri ile takım gücünü artıran. Uyumlu. Bu gibi özellikler daha da artırılabilir. İşine hâkim. Alçak gönüllü. Tek taraflı beklentiler içine girmez. 41 . Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakan. Aksi takdirde arkadaşlıktan söz etmek mümkün olmayacaktır. Hiyerarşiyi atlamayan. Yetenekli. Davranışlarını ayarlamasını ve gerektiğinde ön plana çıkmasını bilen. Çalışkan. kendisi de aynı olumlu tavırları sergilemelidir. Açık fikirli ve yapıcı. İşte kişi tüm bu ve benzeri olumlu tutumları karşısındaki kişiden beklerken.
insanı amaçlarından uzaklaştırır ve kişiyi olumsuz etkiler. yanlış inanç demektir ve inançsız özgüven sadece bir yanılgıdır. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak Özgüven. Hedef belirlendikten sonra. Kişi kendisini iyi tanımlayıp. Yukarıda ifade edilmeye çalışılan özelliklerin tamamına sahip olmak güç görünebilir. sizi arzuladığınız noktaya özgüveniniz ulaştıracaktır.Söylediğiyle yaptığı uyumlu. Kendine yapılmasını istemediğin davranışı bir başkasına yapmamak. Özgüven dört temel unsurun varlığını ve bir arada dengeli işleyişini gerektirir. başlanan işi bitiren. Özgüven. öğrenmeyi öğrenen. 42 . Çözüm bulucu. Elbetteki hiç kimse. sorumsuz. varmak istediği hedefleri kendi yetenek ve yapabilirliklerine uygun olarak seçmelidir. iradesiz bir iş arkadaşıyla çalışmak istemez. Özgüvenin hedefe varması. gündelik yaşayan. Özgüvenin fazla ya da eksik olması. Kendini ifade edebilen. kolaylıkla ortaya çıkacaktır.7. Hedefleri seçerken kendi potansiyelinize uygun seçmeli. kontrol ve inançtır. kendi değerlerin kadar iş arkadaşlarının değerleri ve beklentileri de önemsenmelidir. bilgi. İnsanlara sevgi ve ilgi gösterebilen. fakat eğer kişi basit ilkeleri kullanır ve onlara göre hareket ederse. içe dönük. kesinlikle hedeflerin doğru ve tutarlı belirlenmesiyle olanaklıdır. 2. tembel. Sorumluluk alan. Bu nedenle fayda sağlayacak bir özgüven. Bu nedenle olabildiğince olumlu özellikler geliştirilmeli. Bu yolda size yardımcı olabilecek basit ilkeler: Yaptığın işi sevmek. Yanlış hedef. başkalarının da seni öyle görmek istediklerini akıldan çıkarmamaktır. en basit anlamıyla kişinin kendisine inanmasıdır. Sistemli. kişinin yapacağı işlerde ve varmak istediği hedeflerde kendisini dinamik tutan ve başarıyı yakalayacağına olan inancıdır. Nasıl bir ortam ya da arkadaş bulmak istiyorsan. kötümser. saygısız. düzenli ve tertipli insanlarla çalışmak ister. pasif. Değişime açık yenilikçi. fakat yapabileceğinizin en üst düzeyini arzulamalısınız. uzlaştırıcı. sürekli aykırı. bu dört unsurun dengeli ve bir arada tutulmasıyla elde edilebilir. Bu dört özellik. bu çok fazla gibi görünen özellikler. Amaçlarına kendini adayabilen. Bu dört unsurun ateşleyici gücü ise inançtır. mazeret üretmeyen. tecrübe.
Soğukkanlı. Olabildiğince amaçlara yoğunlaşılmalıdır. Hedefler hep akılda olmalıdır ve hedeflere ulaşmanın mutluluğu sık sık hayal edilmelidir. derli toplu ve azimli olmak başarıyı getirir. Kıyaslamalar yapabilecekleri ve yaptıklarını değerlendirmek biçiminde olmalıdır. Kendinizde olan değerleri doğru ölçümleyip hedefinizi iyi belirlemişseniz azim. güçlü ve geliştirilebilir özellikler belirlenmelidir Kendisini ve çevresindekileri yapabileceğine inandırmalıdır. Yeterlilikler. rahat ve cesaretle arzularınıza ulaşabilir. sadece kendisiyle kıyaslamalıdır. Yapmak istenilen işlere gönülden inanılmalı ve asla vazgeçilmemelidir. Ulaşılabilir ve gerçekçi standartlar belirleyip yapabileceğinin en iyisini yapmalıdır. olabildiğince tamamlanmalıdır. 43 . Yapılacak işlerde hazırlık. Yapabilme inancı güçlü tutulmalıdır.Resim 2. kontrollü. Kişi kendisini.7: Başarmak inanmaktır Kişinin faydalı bir özgüvene ulaşabilmesi için şu noktalara dikkat etmesi gerekir: Önce kendini bilmek ve ortaya koymakla başlanmalıdır. başarıyı yakalayabilirsiniz.
Bir ürün. Daha önce oluşturulmuş ve denenmiş projeleri inceleyin. Görsel desteklerinizi hazırlayın. bir hizmet ya da bir yöntem geliştirerek proje oluşturmaya çalışın. İş ortamlarınızdaki güçlükleri veya aksaklıkları düşünerek. Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. Kısa bir zaman dilimi içerisinde amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazın. 44 . Yapmak istediğiniz şeyi adlandırın. Dinleyicilerinizi tanımaya ve onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın. Oluşturmak istediğiniz projeyi başkalarıyla konuşun. İş ortamınızda faydalı olabilecek bir yenilik tasarlayın. Öneriler Amacınızı belirleyin. Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirin.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Kendi meslek alanınızın geleceği ve mesleki hedefleriniz hakkında bir sunum hazırlayınız. Anlatmak istediğiniz temel noktaları tanımlayın. bir fikir oluşturun.
Yeni projeler ve fikirler üretebilmek için aşağıdakilerden hangisinden yararlanılmaz? A) Düşünce üretimi rahatlığı B) Tartışma C) Benzetme D) Alternatifleri azaltma 4. Aşağıdakilerden hangisi stresle mücadelede etken değildir? A) Ümitli olmak B) Yanlış yapmaktan korkmamak C) Stres yaratan durumları önemsememek D) Olayları ve durumları olumlu yönleriyle görebilmek 45 .ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir sunum için yapılması gerekenlerden birisi değildir? A) Konunuzu ve amacınızı belirleyebilmek B) Dinleyicileri tanımaya çalışmak C) Olabildiğince fazla bilgi aktarmaya çalışmak D) Temel noktaları tanımlamak 6. 1. Aşağıdakilerden hangisi iletişimi olumsuz etkileyen tavırlardan birisi değildir? A) Çabucak genellemelere varmak B) Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek C) Karşıdaki kişiyi anlamaya çalışmak D) Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak 5. Aşağıdakilerden hangisi problem çözme çabasını olumsuz etkilemez? A) Metotlu çalışmamak B) Sorunu yanlış tanımlamak C) Risk alamamak D) Esnek düşünmek 3. Aşağıdakilerden hangisi problem çözme süreçlerinden birisi değildir? A) Sorunu tanımlama B) Muhtemel çözümler geliştirme C) Çözümleri değerlendirme D) İhtiyaçları sınıflandırma 2. Aşağıdakilerden hangisi zamanı verimli kullanma çabasını olumsuz etkiler? A) İşlerin ve sorumlulukların tek elde toplanması B) Önceliklerin belirlenmesi C) İyi bir planlamanın yapılması D) Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması 7.
8. Aşağıdakilerden hangileri iyi bir arkadaşın niteliklerinden birisi değildir? A) Arkadaşına ilgi gösterir B) İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar C) Kendi beklentilerini esas alır D) Karşısındakini dinler 9. Aşağıdakilerden hangisi öz güvenin oluşmasında etken olan unsurlardan değildir? A) Bilgi B) Tecrübe C) İnanç D) Tevazu 46 . Aşağıdakilerden hangisi iş ortamında ilişkilere zarar verecek davranışlardandır? A) Takım üyelerine karşı saygılı olmak B) Açık fikirli ve yapıcı olmak C) Hiyerarşiyi önemsememek D) Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakmak 10.
Doğru cevap sayısını belirleyerek bilgi düzeyinizi ölçünüz. Bu faaliyette gördüğünüz konularla ilgili eksiklerinizi öğrenme faaliyetine tekrar dönüp işlem basamaklarını yeniden sorgulayıp uygulayarak arkadaşlarınız veya öğretmeninizden yardım alarak tamamlayabilirsiniz.CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ 1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D C B D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ 2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D C C A C C C D DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 47 .
Cevaplarınızdaki “HAYIR” sayısı “EVET” sayısından fazla ise kesinlikle modüle yeniden başlayınız Ders öğretmeniniz sizin bu modüldeki yeterliğinizi ölçen farklı değerlendirme ölçekleri kullanabilir.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu modül ile. Aşağıdaki soruları samimiyetle cevaplandırarak elde ettiğiniz kazanımları değerlendiriniz. kişisel yaşamınızda ve iş hayatınızda sizi başarıya ve mutluluğa götürecek yöntemler size verilmeye çalışıldı. 48 . DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Kendinizi değerli hissediyor musunuz? Kişiliğinize dair temel özelliklerinizi belirleyebildiniz mi? Değiştirilmesinin ya da geliştirilmesinin gerektiğini düşündüğünüz niteliklerinizi tespit edebildiniz mi? Hayatınız için bir ana hedef belirleyebildiniz mi? Daha kısa zamanda ulaşabileceğiniz ara hedefleriniz var mı? Problemleri tespit edip çözüm önerileri üretebildiniz mi? İletişim becerilerinizi daha iyiye götürebilecek temel ilkeleri kazandınız mı? Zamanın önemini kavrayabildiniz mi? Sizde strese neden olan etkenleri belirleyebildiniz mi? Strese neden olan unsurlar için çözüm önerileriniz var mı? Motivasyonunuzun düzeyi yeterli mi? Arkadaşlarınızla uyumlu çalışabiliyor musunuz? Kendinize güveniyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yukarıda verilen gözlenecek davranışlara verdiğiniz cevapları kontrol ediniz.
1998. EGE Ceyde. SAYGIN Oğuz. YURDAKUL Kazım. STEVENS Michael. İstanbul. İstanbul. Ankara. İstanbul. Ankara. 2005. Ankara. 1994. KILIÇÇI Yadigar. Kariyer Yayınları. 2003. 2003. Eğitsel ve Meslekî Rehberlik. 2000. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Bilgi Vizyon Yayınları. İnsan İlişkilerinde 4x4 lük İletişim. Timaş Yayınları. Etkili İnsanların Yedi Alışkanlığı. Eğitim Psikolojisi. İstanbul. TANER Sevil. Ankara. Gençlik Çağı. 1987. Varlık Yayınları. ONUR Bekir. İstanbul. 2005. Nasıl Daha Başarılı Olabilirim. 2004. İzmir. NLP. Ankara. Çocuk Dostu Okul. KAYA Canten. Turhan Kitabevi. COVEY Stephen. Öğrenciler ve Öğretmenler İçin NLP. 1990.KAYNAKÇA KAYNAKÇA BAŞARAN İbrahim Ethem. YÖRÜKOĞLU Atalay. Anı Yayıncılık. 49 . Sorun Çözümleme. YAVUZER Haluk. Hayat Yayınları. Hacettepe TAŞ. Ünisef. MCMİLLAN Sandy. Timaş Yayınları. KİM Sang. 2005. Ergenlik Psikolojisi. 2003. Kendinizi ve Başkalarını Motive Etmenin 1001 Yolu. 1998. Okulda Ruh Sağlığı. ABİDE Güngir. Daha İyi İletişim. KURÇ Güzin. Timaş Yayınları. 1987. Bireysel Mükemmelliğin Sanatı. YILMAZ Engin. Sistem Yayıncılık. İstanbul. İstanbul. ÖZEL Kültegin. Ankara. YEŞİLYAPRAK Binnur. 1998.
This action might not be possible to undo. Are you sure you want to continue?
We've moved you to where you read on your other device.
Get the full title to continue listening from where you left off, or restart the preview.