Transkript
1 Türkiye deki KOBİ lere Finansal Olmayan Kapsamlı Hizmetler Sağlama: Banka ve Müşterileri İçin Başarı Öyküsü Türk Ekonomi Bankası (TEB) VAKA ÇALIŞMASI
2 IFC nin güvenilir olduğunu düşündüğü kaynaklara dayanan bu bilgilerin doğruluğu garanti edilmemektedir ve eksiksiz olduğu iddiasında bulunulmamaktadır. Bu bilgiler, dolaylı ya da dolaysız olarak, herhangi bir yatırım tavsiyesi içerdiği şeklinde yorumlanmamalıdır ve IFC, 1940 tarihli ABD Yatırım Danışmanları Kanunu kapsamında tescil edilmemiştir. Bu bilgiler, IFC tarafından veya IFC adına belirtilen herhangi bir işletmenin satın alınması veya satılması açısından bir teklif teşkil etmemektedir veya bir yatırım tavsiyesi olarak algılanmamalıdır. Bu yayında belirtilen isimler ve coğrafi adlar sadece okuyucuya kolaylık sağlamak amacıyla verilmiştir ve IFC, Dünya Bankası veya diğer ortaklıklar açısından herhangi bir ülkenin, bölgenin, şehrin, alanın veya makamlarının hukuki durumu veya sınırlarının veya ulusal ilişkilerinin sınırlandırılmasına ilişkin herhangi bir görüş ifade etme amacı taşımamaktadır. Burada belirtilen görüşler yazarlara ait görüşlerdir ve Dünya Bankası nın veya Uluslararası Finans Kuruluşu nun görüşlerini temsil etmemektedir. RTI International Estera Barbarasa ve Chrysanthos Miliaras Ekim 2011 Bu rapor, RTI International tarafından Dünya Bankası Grubu nun bir üyesi olan IFC için hazırlanmıştır.
3 İçindekiler Giriş... 1 Geçmiş...2 KOBİ Bankacılığı Stratejisinin Geliştirilmesi Türk KOBİ Bankacılığı Müşterilerini Anlamak... 4 TEB in KOBİ ler İçin Katma Değer Yaratması Finansal Olmayan Yeni Hizmetler Tasarlanması ve Sunulması... 5 KOBİ Bankacılığı Departmanının Kurulması... 5 Kapsamlı Bir İş Planının Geliştirilmesi... 5 Yeni Fikirlerin Denenmesi TEB KOBİ Akademi TEB KOBİ Danışmanları ile Yaklaşımın Derinleştirilmesi Farklı Hizmetlerle Büyüme... 9 TEB KOBİ Destek Hattı TEB KOBİ TV... 9 TEB KOBİ Kulüp... 9 Yatırımın Geri Dönüşünün Ölçümlenmesi TEB e Faydaları: Müşteri Edinimi, Müşteri Sadakati, Çapraz Satış ve Karlılık KOBİ Müşterilerine Faydaları: Değer Verilen Banka Müşterisi Hissi KOBİ Müşterilerine Faydaları: İşletme Fonksiyonlarının İyileştirilmesi ve Büyümenin Gerçekleştirilmesi Sonuç ve Geleceğe Bakış ŞEKİL LİSTESİ Şekil 1: TEB in KOBİ lere Sunduğu Standart Bankacılık Ürünleri... 4 Şekil 2: TEB in Finansal Olmayan Hizmetleri... 6 Şekil 3: TEB KOBİ Akademi Eğitimi nin Örnek Akışı (Etkinliğe Göre Değişmektedir)... 7 Tablo Listesi Tablo 1: Sektör Büyüklüğü ve Büyüme Hızına Göre Türk Şirketleri, Tablo 2: TEB KOBİ Danışmanları Eğitim Aşamaları Tablo 3: TEB in Finansal Olmayan Hizmetlerinin Çıktıları Tablo 4: TEB in Finansal Olmayan Hizmetlerinden Elde Ettiği Faydalar... 11
4
5 TEB Vaka Çalışması : TEB 1 Gi ri ş Türk Ekonomi Bankası (TEB), KOBİ Bankacılığı alanına sonradan girmiş olmasına rağmen, şu anda küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) işlerini geliştirmesine ve büyütebilmelerine destek olan yeni yaklaşımlar gösterme konusunda Türk bankaları arasında lider konumdadır. TEB, küçük ve orta ölçekli işletmelere onları kalkındıracak destekler sağlanmasının, sağlıklı işletmelerden oluşan bir müşteri tabanının oluşturulmasında, yeni KOBİ müşterilerinin edinilmesinde, müşteri sadakatinin arttırılmasında ve KOBİ Bankacılığı nda kredi riskinin azaltılmasında muazzam bir potansiyel sağlayabileceğine inanmıştır. TEB Genel Müdürü, yönetim kurulu ve üst yönetiminin vizyoner liderliği ve kararlılığı sayesinde Banka, son altı yıl boyunca eğitim, danışmanlık ve bilgi paylaşımı hizmetleri geliştirmiş ve uygulamaya almıştır. Sonuçlar ise etkileyicidir. Bankanın KOBİ müşterilerinin sayısı 2005 yılında in altındayken 2011 yılında in üzerine çıkmıştır; 1 toplam krediler içerisinde KOBİ kredilerinin payı, 2006 yılında %25 iken 2011 yılında %44 e yükselmiştir; ve KOBİ portföyü içerisinde takipteki kredilerin oranı azalma göstermiştir. Türkiye de elde edilen bu başarıyla BNP Paribas (TEB in en büyük hissedarlarından birisi), TEB in finansal olmayan hizmetlerinden bazılarını Cezayir de uygulamış olup aynı modeli seçkin Avrupa pazarlarında da uygulama düşüncesindedir. Bu vaka çalışması, TEB yönetiminin finansal olmayan hizmetlerin sunulmasına odaklanan farklı bir bankacılık yaklaşımı ile KOBİ segmentine girme kararını nasıl aldığını anlatmaktadır. Ayrıca, söz konusu çalışma, bu yaklaşımın kilit yönlerini ve bankanın finansal tablolarına nasıl önemli bir katkıda bulunduğunu anlatmaktadır. 1 Bu rakamlar 2010 yılında Fortis Bank Türkiye ile yapılan birleşmeyi de yansıtmaktadır.
6 2 Gelişen Pazarlardaki Bankaların KOBİ lere Sundukları Finansal Olmayan Hizmetler Neden Artıyor? Geçmi ş TEB, 1927 yılında (Kocaeli Bankası adıyla) küçük ölçekli bölgesel bir banka olarak kurulmuştur yılına gelindiğinde kurumsal, ticari, bireysel, özel bankacılık ve hazine faaliyetleri alanlarındaki operasyonları ile ülkenin tüm coğrafi bölgelerini kapsayan bir Türk bankası markası haline gelmiştir. TEB, Türkiye nin en iyi şirketlerine ve büyük ölçekli uluslararası şirketlere hizmet vererek kurumsal bankacılık alanında son derece güçlü bir konuma gelmiştir. Söz konusu kurumsal bankacılık geçmişine bağlı olarak Bankanın altyapı sistemleri ve yaklaşımı, büyük şirketlerin bankacılık ihtiyaçlarını karşılamak üzere düzenlenmiş ve uzun vadeli ilişkilerle ve hacmi düşük, değeri yüksek işlemlerle farklılaştırılmıştır. TEB in kurumsal bankacılığa yönelik geleneksel odağı Bankanın iyi sonuçlar elde etmesini sağlamış ve Bankanın müşteriler arasında güvenilir bir ortak olarak itibar kazanmasına yardımcı olmuş olsa da, TEB, rekabetin giderek arttığı bankacılık sektöründe yerini koruyabilmek için yenilik yapması gerektiğini fark etmiştir lerin ortalarında, artan rekabet ve Türkiye deki krizinden sonra kurumsal segmentin nispeten yavaş büyümesi nedeniyle Türkiye nin büyük şirketlerinden yeni işler almak zorlaşmıştır. Sonuç olarak, kurumsal bankacılık segmentine yönelik kar beklentileri geçmişe oranla çok düşmüştür. Bu durum karşısında TEB üst yönetimi, son derece rekabetçi olan Türk bankacılık sektöründe TEB in pazar konumunu korumak ve iyileştirmek adına Bankanın mevcut iş modelinin ve müşteri yapısının değişmesi gerektiğinin bilincine varmıştır. TEB in, özellikle daha yüksek karlılık beklenen yeni yurtiçi pazarlar geliştirme konusuna daha agresif bir şekilde odaklanması gerekmiştir. TEB yöneticileri, müşteri temsilciliği ve şube müdürlüğü geçmişlerine dayanarak, Türkiye de filizlenen KOBİ segmentinin yüksek kar potansiyeline sahip olduğunu ve ayrıca Bankanın rakipleri tarafından bu pazara yeterli hizmetin verilmediğini fark etmiştir. Üst yönetim, ayrıca, Türkiye nin pek çok büyük bankasının da TEB le aynı gerekçelerle KOBİ segmentini incelemeye başladığının bilincinde olmuştur. Bu nedenlerden dolayı 2004 yılında TEB yönetimi, KOBİ lerin artan banka borçluluğu trendini daha iyi anlamak üzere Türk bankacılığının bakış açısını incelemiştir. TEB in pazar araştırması, üst yönetimin KOBİ segmentinin kurumsal segmente oranla çok daha hızlı büyüdüğü yönündeki şüphelerini doğrulamıştır (bkz. Tablo 1). Araştırma aynı zamanda TEB in büyük rakiplerinin de KOBİ Bankacılığına giriş yaptığını teyit etmiştir. Bu faktörlerin sonucu olarak, TEB, KOBİ Bankacılığına girmeye karar vermiştir.
7 TEB Vaka Çalışması : TEB 3 KOBI Bankacılığı Strateji si ni n Geli şti ri lmesi KOBİ ler, TEB için çekici bir pazar teşkil etmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2002 yılında yaklaşık 1,850 büyük ölçekli işletmeye karşılık yaklaşık 1.85 milyon mikro, küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) 2 bulunmaktadır. (bkz. Tablo 1). Ayrıca, devlet verileri de KOBİ lerin şirket sayısı açısından büyük ölçekli işletmeleri geride bıraktığını göstermektedir. Örneğin, büyük ölçekli işletme segmenti 1992 yılından 2002 yılına kadar %96 artış gösterirken, aynı dönemde KOBİ işletmelerinin sayısı büyük bir farkla %172 artış göstermiştir. Açık bir şekilde, Türkiye de KOBİ Bankacılığı büyük ölçekli işletme segmentine oranla daha hızlı büyümektedir. TEB yönetimi, sahadan gelen geribildirimlerden ve şahsi deneyimlerinden, söz konusu segmente sunulan bankacılık hizmetlerinin ve bunlardan yararlanma oranının çok düşük seviyede olduğunun ve bunun TEB için çekici bir pazar fırsatı teşkil ettiğinin bilincinde olmuştur. Ancak, KOBİ segmentinin büyüklüğü TEB in KOBİ Bankacılığına nispeten geç giriş yapması gerçeği ile birleştirildiğinde, hem segmente odaklanmasını, hem de diğer bankalardan kendisini farklılaştırmasını sağlamasını teminen Bankanın etkin bir strateji geliştirmesini gerektirmiştir. TEB in KOBİ lere yönelik ürün ve hizmetler için risk bazlı fiyatlama yapısı geliştirme konusunda zamana ihtiyaç duyması nedeniyle fiyat üzerinden rekabet etmek uygulanabilir bir seçenek olmamıştır. Ayrıca TEB in, büyük ölçekli rakiplerine oranla daha dar bir şube ağına sahip olması nedeniyle hacim olarak rekabet etme konusunda da zorluk yaşaması muhtemeldir. Zira o dönemde TEB in 113 şubesi varken, büyük bankaların en az 600 şubesi bulunmaktadır. KOBİ Bankacılığı işini büyütmenin başlangıç noktası olarak TEB, kendisinin büyük müşterilerinin tedarikçileri ve distribütörleri olan daha küçük şirketleri ve bankanın mevcut portföyü içerisinde bulunan KOBİ leri hedefleyerek kurumsal müşterileri ile oluşturmuş olduğu güçlü marka bilinirliği ve güveni KOBİ lere sunmaya karar vermiştir. Bununla birlikte TEB, KOBİ segmentinde önemli bir pay elde edebilmek için yenilik yapması ve diğer bankaların sunmadığı şeyleri sunması gerektiğinin bilincinde olmuştur. Bu noktaya kadar üst yönetim, Türk KOBİ lerinin bankalardan finansal olan ve finansal olmayan destekler açısından karşılanmayan taleplerini öğrenmek üzere önemli bir kaynak yatırımı yapmıştır. Tablo 1: Sektör Büyüklüğü ve Büyüme Hızına Göre Türk Şirketleri, İşletme Büyüklüğü Çalışan Sayısıa a İşletme Sayısı 1992 İşletme Sayısı 2002 Artış % si Mikro 1-9 1,047,102 1,788, % Küçük ,200 58, % Orta ,663 8, % Büyük ,851 96% Toplam 1,072,908 1,858,191 73% a TEB in KOBİ tanımı Türk hükümetinin tanımını yansıtmaktadır, ancak sınıflandırma küçük farklılıklar göstermektedir. Yıllık ciroya (Amerikan Doları olarak) göre TEB in segmentasyonu şöyledir: mikro = 1 milyon Amerikan Dolarından az; küçük = 1 milyon ve 10 milyon Amerikan Doları arasında; orta = 10 milyon ve 20 milyon Amerikan Doları arasında. Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu 2 TEB in KOBİ Bankacılığı ve finansal olmayan hizmetlerde mikro işletmeleri, KOBİ lerle birlikte gruplandırması nedeniyle, bu vaka çalışmasında KOBİ terimi aynı zamanda Mikro İşletme terimine de atıfta bulunmaktadır.
8 4 Gelişen Pazarlardaki Bankaların KOBİ lere Sundukları Finansal Olmayan Hizmetler Neden Artıyor? Türk KOBİ Bankacılığı Müşteri leri ni Anlamak TEB, finans sektörünün KOBİ lerin davranışlarını ve işleyişlerini derinlemesine analiz edecek yeterliliğe sahip olmadığını ve KOBİ segmentine yönelik bilgi birikimi sağlayarak önemli bir avantaj sağlayabileceğini fark etmiştir. Bunu gerçekleştirmek için, ön bilgi toplamak adına resmi olmayan bir pazar araştırması yürütmüş ve şubede görev yapan müşteri temsilcilerini KOBİ lerin bankacılıktaki davranış biçimleri ve tercihleri konusundaki bilgilerini kendi gözlem, etkileşim ve mevcut müşteri tabanındaki verilere dayanarak banka yönetimi ile paylaşmak üzere görevlendirmiştir. Bu pazar araştırması aracılığıyla TEB, Türk KOBİ lerinin işletmelerini büyütürken üç önemli zorlukla karşılaştığının bilincine varmıştır: (1) bilgiye sınırlı erişim, (2) teknolojik knowhow eksikliği, ve (3) sınırlı araştırma ve geliştirme kapasitesi. TEB, bu üç zorluk arasında bilgiye sınırlı erişimin en büyük sorun olduğunu görmüştür; KOBİ ler, pazar bilgisi ve uzun vadeli iş planlaması konularında bilgiden yoksundur. TEB in müşterileri, dünyanın her yerindeki KOBİ lerin ortaklaşa yaşamakta olduğu bir zorluk yaşamaktadır: pazar ve pazarın talepleri konusunda dar bir vizyon. Söz konusu KOBİ ler, pazarın talepleri yerine kendi teknik bilgilerine ve üretim kapasitelerine dayanarak ürettikleri şeyi satma eğiliminde olmuşlardır. KOBİ sahipleri, genel olarak yurtiçi ve yurtdışı tüketicilerin tercihleri konusunda bir araştırma yapma kaynağına veya becerisine sahip değillerdir. Ayrıca, piyasa fiyatları ve diğer önemli pazar verileri hakkındaki bilgilere erişimleri sınırlı kalmıştır. Bu durumun, hem KOBİ ler, hem de KOBİ lere finansman sağlayan bankalar açısından muazzam etkileri olmuştur. Üretim ve pazar talebi arasındaki boşluk çok büyük olduğunda, işletmenin karı azalmakta ve almış olduğu banka kredisinde temerrüde düşme tehlikesi yaşanabilmektedir. TEB, KOBİ lerin bilgiye erişim eksikliği ve sınırlı iş planlama becerilerini dikkate alarak onlara yardımcı olmayı bir fırsat olarak görmüştür. TEB in KOBİ ler İçin Katma Değer Yaratması TEB, yaptığı pazar araştırmasına dayanarak, KOBİ stratejisinin önemli aşamalarından birisinin KOBİ ler için kapsamlı ve yenilikçi finansal olmayan hizmetler tasarlanması ve sunulması olduğuna karar vermiştir. Danışmanlık, eğitim ve bilgi paylaşımı dahil olmak üzere her finansal olmayan hizmet, geleceklerini stratejik olarak planlama ve işletmelerini büyütme konusunda KOBİ leri destekleme gibi daha büyük bir hedefi gerçekleştirmek üzere tasarlanmıştır. Böyle bir yaklaşım, KOBİ ler açısından büyüme ve banka açısından portföyde karlılık artışı ile her iki taraf için de önemli faydalar sağlayabilir olmuştur. Ayrıca TEB, KOBİ leri kalkındıracak hizmetlerin onların ihtiyaçlarının banka tarafından anlaşıldığı ve bu ihtiyaçların ele alındığı hissi verebileceğine ve bunun da güven inşa edeceğine, KOBİ müşterilerini bankanın sadık müşterileri haline getireceğine ve TEB tarafından sunulan finansal ürünler ve hizmetleri daha fazla kullanmaya teşvik edeceğine inanmıştır. TEB, KOBİ ler için sadece bir banka değil, aynı zamanda onların teknik hizmet sağlayıcısı olmak üzere yola çıkmıştır. Banka, müşterilerinin sadece finansal ihtiyaçlarına odaklanmayıp finansal olmayan işletme sorunlarına da hitap edecektir. Bu, TEB in yaratmayı planladığı benzersiz bir katma değer olmuştur. Şekil 1: TEB in KOBİ lere Sunduğu Standart Bankacılık Ürünleri İşletme Sermayesi İçin Nakdi Krediler Yatırım İçin Nakdi Krediler Teminat Mektupları Ve Garantiler İskonto Kredileri (İhracat Dahil) İthalat ve İhracat İşlemleri Nakit Yönetimi Çözümleri Vadeli Mevduat Hesapları, Yatırım Fonları ve Hazine Bonoları Tamamlayıcı Hizmetler: Sigorta, Faktoring ve Leasing
9 TEB Vaka Çalışması : TEB 5 Finansal Olmayan Yeni Hi zmetleri n Tasarlanması Ve Sunulması KOBİ Bankacılığı Departmanının Kurulması 2004 yılının ortasında TEB, KOBİ Bankacılığı Departmanını kurmuş ve KOBİ lere finansal olmayan hizmetlerini ve bankacılık yaklaşımını sunmayı destekleyen gerekli organizasyonel altyapıyı geliştirmeye başlamıştır. İlk zamanlar, finansal olmayan hizmetlerin tamamının yönetimi de dahil olmak üzere TEB in KOBİ Bankacılığı operasyonlarını yönetmek üzere Genel Müdürlük bünyesinde dört kişilik bir Departman kurulmuştur Bugün ise Satış, Pazarlama, Ürün ve Strateji Departmanları dahil olmak üzere KOBİ Bankacılığı Grubunda 60 personel bulunmaktadır. Kapsamlı BİR İŞ PLANININ GELİŞTİRİLMESİ Yeni bir alana girmek, ciddi bir adanmışlık ve planlama gerektirmektedir. Üç yıllık bir dönemi kapsayan iş planı, TEB e sürecin her aşamasında rehberlik etmiştir. TEB yönetimi, KOBİ Bankacılığının vizyonu ve stratejisini belirlemek, finansal hedeflerini tespit etmek ve pazarlama, finans, operasyon ve insan kaynaklarına yönelik planlara karar vermek için oldukça zaman ayırmıştır. Ayrıca, yönetim, başlangıç yatırımı maliyetlerini ve devam eden operasyonel maliyetleri, bankanın ana faaliyet bütçesinden karşılamaya karar vermiştir. Geleneksel uygulamasının aksine, TEB başlangıçta bilinçli bir karar vererek finansal olmayan hizmetlerinin büyük bir kısmından ücret almamıştır. TEB in müşteri temsilcileri, Türk KOBİ lerinin eğitimlere katılmaya vaktinin veya isteğinin bulunmadığını, mesleki eğitim fırsatlarına yatırım yapma imkanları aramadıklarını bilmekte olup KOBİ lerin kendilerine fayda sağlayacağına inanmadıkları hizmetlere para vermek isteyecekleri konusunda şüphe duymuşlardır. KOBİ lerin TEB ile iletişime geçmek üzere motive edilmesinde ilk adım, KOBİ sahiplerinin desteğe ihtiyaçları olduğu ve yeni iş konseptleri ve becerilerini öğrenmenin kendilerine değer katacağı konularında farkındalıklarını arttırmak olmuştur. Eğitime katıldıktan veya bankadan danışmanlık hizmeti aldıktan sonra, uzun vadeli iş planlaması ve pazar araştırması gibi diğer iş taktiklerinin işletmelerini ne şekilde geliştireceğini anlayabilmişlerdir. İrtibatın sürdürülmesi, potansiyel olarak uzun vadeli banka sadakati ve finansal ürünlerin çapraz satışını sağlayabilmiştir. Yeni Fikirlerin Denenmesi Fazlara ayrılmış bir yaklaşımla TEB, kapsamlı bir finansal olmayan hizmetler paketi oluşturmuştur: TEB KOBİ Akademi, TEB KOBİ TV, TEB KOBİ Kulüp, TEB KOBİ Destek Hattı, TEB KOBİ Danışmanları, Gelecek Stratejisi Konferansları 3 ve bir KSS Projesi (2007). 4 Müşteriler, kendi ihtiyaçlarına göre münferit hizmetler seçmektedir. TEB, ilk olarak TEB KOBİ Akademi ve KOBİ Destek Hattını uygulamaya koymuş ve diğer finansal olmayan hizmetleri de KOBİ müşterilerinin finansal olmayan ihtiyaçlarını öğrenmeye devam ettikçe geliştirmiştir. (bkz. Şekil 2). TEB KOBİ Akademi TEB, 2005 yılında TEB KOBİ Akademi aracılığıyla hem KOBİ müşterilerine hem de potansiyel müşterilere eğitim hizmetleri sunmaya başlamıştır. Bu girişim, KOBİ lerin yerel ve global pazarlarda rekabet edebilirliğini arttırmaya yardımcı olmayı ve KOBİ lerin stratejik planlama kapasitesini arttırmayı hedefleyen bir eğitim programıdır. Eğitim etkinlikleri, Türkiye nin farklı şehirlerinde aylık olarak yapılmaktadır. Banka, KOBİ lerin eğitimi ve danışmanlık hizmetleri alanında Türkiye nin önde 3 TEB, yerel ekonomik kalkınma planlaması için stratejik planlamaya dahil etmek üzere bankayı, yerel yönetim yetkililerini, özel sektör liderlerini ve ilin diğer paydaşlarını bir araya getiren Gelecek Stratejisi Konferansları nı hayata geçirmiştir.. Bu girişim, bu vaka çalışmasında ele alınmamaktadır. 4 TEB ayrıca Agence Française de Developpement (AFD) ile akdedilen 40 milyon Euro tutarında12 yıllık bir kredi sözleşmesi ile finanse edilen KOBİ Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) Projesi yürütmektedir. Proje, Türk KOBİ lerinde KSS bilinci oluşturmayı hedeflemektedir. Bu proje, bu vaka çalışmasında ele alınmamaktadır.
10 6 Gelişen Pazarlardaki Bankaların KOBİ lere Sundukları Finansal Olmayan Hizmetler Neden Artıyor? Şekil 2: TEB in Sunduğu Finansal Olmayan Hizmetler TEB KOBİ Akademi KOBİ Destek Hattı Gelecek Stratejisi Konferansları TEB KOBİ TV TEB KOBİ Danışmanları (2008 de başlamıştır.) KOBİ Kulüp gelen şirketlerinden biri olan Girişim Danışmanlık ile şirketin deneyiminden faydalanmak ve TEB in eğitim programının başarılı olmasını sağlamak üzere stratejik bir ortaklık geliştirmiştir. Dört önemli tasarım ve uygulama ilkesi, TEB KOBİ Akademinin Türk KOBİ lerine başarılı bir şekilde sunulmasını sağlamıştır: 1. Kısa ve ulaşılabilir olmasını sağlamak Öncelikle, eğitim bir günlük oturumla sınırlıdır. KOBİ sahipleri ve yöneticileri günlük işlerle son derece meşguldür ve bu nedenle de uzun eğitimlere katılamamaktadır. 2. KOBİ LERİN İHTİYAÇLARI İLE İLGİLİ olmasını sağlamak İkinci olarak, TEB, Türk KOBİ lerinin ihtiyaçlarıyla ilgili eğitim yapmaktadır. Daha önceden gerçekleştirilmiş olan pazar araştırmasına dayanarak Banka, stratejik planlama ve rekabet edebilirlik konularındaki eğitim içeriğine odaklanmaya karar vermiştir. Yukarıda da belirtilmiş olduğu üzere, pek çok KOBİ, stratejik planlama yapamamaktadır ve uzun vadeli büyüme hedeflerinden yoksundur. Eğitim, stratejik planlama kapasitelerini arttırmaya, pazar bakış açısıyla işleyişlerini anlamaya ve ürün ve hizmetleri için pazar fırsatlarını belirlemeye ve bunlara yanıt vermeye yardımcı olmaktadır. Dahası, TEB KOBİ Akademi, TEB in pazar araştırmasında belirlemiş olduğu diğer işletme ihtiyaçları olan dış ticaret, büyüme stratejileri ve süreç yönetimine yönelik çalışma atölyeleri de sunmaktadır. 3. ETKİLEŞİMİ VE karşılıklı öğrenmeyi mümkün kılmak Üçüncü olarak, eğitim, farklı öğrenme tarzları içermekte ve etkileşim fırsatları sunmaktadır. TEB KOBİ Akademi, interaktif çalışma atölyeleri ve vaka bazlı öğrenme örnekleri ile birlikte uzman konuşmaları da içermektedir. İnteraktif çalışma atölyeleri, KOBİ katılımcılarının kendi işletmelerini en çok ilgilendiren konuları seçmelerini ve diğer işletmelerle iletişim kurmalarını sağlaması nedeniyle eğitim etkinliklerinin önemli bir parçasıdır. 4. İçerİğİ uzmanlarla zenginleştirmek Dördüncü olarak TEB, KOBİ Akademi kapsamında konuşma yapmak üzere KOBİ ler nezdinde itibara sahip olan ve bilinen KOBİ uzmanları ile çalışmaktadır. Türk kültüründe eğitmenler ve konuşmacıların eğitim ve deneyimleri önemlidir. Bu nedenle, TEB vergi mevzuatı uzmanları, dış ticaret uzmanları ve ayrıca bilinen KOBİ yetkilileri gibi saygın KOBİ figürlerinin misafir konuşmacı olarak gelmesini başarılı bir şekilde sağlamaktadır. Bu dört eğitim ilkesinin başarılı bir şekilde uygulanması, TEB KOBİ Akademinin başarısında son derece önemlidir. (Bu ilkelere göre bir programın ne şekilde tasarlandığını görmek için bkz. Şekil 3) yılından beri TEB KOBİ Akademi, 32 şehirde 50 nin üzerinde eğitim vermiş olup 10,000 in üzerinde iş adamı ve iş kadınının katılımını sağlamıştır. KOBİ ler eğitime katılım için ücret ödemese de, TEB KOBİ Akademi, TEB in KOBİ portföyünün karına katkıda bulunmakta ve banka personelinin KOBİ lerle doğrudan iletişime geçmesi ve bankaya yeni müşteriler kazandırması için bir platform sağlamaktadır. TEB in verileri, katılımcılarının %60 ının
11 TEB Vaka Çalışması : TEB 7 Şekil 3: TEB KOBİ Akademi Eğitimi nin Örnek Akışı (Etkinliğe Göre Değişmektedir) seviyeye taşımakta ve yüksek seviyede temas hizmeti sağlamaktadır. TEB yönetimi, KOBİ müşterilerinin tam potansiyelini ve risklerini anlamanın önemli olduğuna inanmaktadır. Bu nedenle, müşterilerin analiz edilmesinde Bankanın, işletmenin sadece finansal yönlerini değil, ayrıca iş stratejisini, üretimini, satış ve pazarlamasını, insan kaynaklarını ve organizasyonel altyapısını da anlamasını sağlayarak müşteri hakkında daha kapsamlı bir değerlendirme yapabileceği bir 360 derece yaklaşımı benimsemiştir. mevcut müşteri ve %40 nın ise potansiyel müşteri olduğunu ve söz konusu potansiyel müşterilerin %60 ının daha sonra banka müşterisi olduğunu göstermektedir. Bunlara ek olarak, KOBİ Akademi aracılığıyla Banka, mevcut müşteriler arasından eğitimlere katılan müşterilerle olan ilişkilerini derinleştirmekte, güçlü bir marka bilinirliği oluşturmakta ve TEB in KOBİ segmentine olan adanmışlığını ve bu alandaki liderliğini göstermektedir. TEB KOBİ Danışmanları ile Yaklaşımın Derinleştirilmesi TEB KOBİ Danışmanları, TEB KOBİ Akademiyi tamamlayan ve finansal olmayan bir hizmettir. TEB KOBİ Akademinin eğitim modeli düşük seviyede temas (low-touch) hizmeti, 5 ile çok sayıda Türk KOBİ sine ulaşmayı sağlarken, TEB KOBİ Danışmanları hizmeti ise KOBİ desteğini çok daha derin bir 5 Müşterilerle yüksek seviyede özelleştirilmiş, doğrudan temas olarak tanımlanan yüksek seviyede temas (high-touch) hizmetinin aksine, düşük seviyede temas (low-touch) hizmeti müşterilerle daha az seviyede özelleştirilmiş kişisel irtibat ile nitelendirilmektedir. Yönetim, bu yeni yaklaşımı KOBİ müşterilerinin bankacılık hizmetlerine uygulamak üzere 2008 yılında TEB KOBİ Danışmanları hizmetini başlatmıştır. TEB KOBİ Danışmanları Programı aracılığıyla, son derece eğitimli Müşteri Temsilcileri (MT ler), bankanın KOBİ müşterilerine verdikleri bire bir danışmanlık hizmetlerini ücretsiz olarak sağlamaktadır. 6 İlişki, ayrıntılı bir işletme analizi raporu ile başlamaktadır. Danışman olarak eğitim görmüş olan MT ler, güçlü yönleri belirlemek, işletme sorunlarını tespit etmek ve somut tavsiyeler vermek üzere müşterinin işletmesini analiz etmektedir. Bu, finansal olmayan hizmetler sunma konusunda son derece yenilikçi bir yaklaşım olmuştur. Potansiyel olarak işletmenin performansını güçlendirmekte ve buna bağlı olarak kredi borcunun ödenmemesi riskini azaltmaktadır. Ancak bu yaklaşımda, işletmelerin kötü performans gösterdiği veya banka kredisinde temerrüde düştüğü durumlarda KOBİ lerin kötü tavsiye verdiği yönünde TEB i suçlaması riski bulunmaktadır. Bu konuyu çözmek üzere TEB yönetimi, danışmanlık tavsiyeleri ve iş önerileri arasında önemli bir ayrım yapmıştır. Banka, yönetim danışmanlığı firmalarının yapmış olduğu gibi KOBİ lere doğrudan danışmanlık hizmetleri sunmamaktadır. Bunun yerine, standart finansal analize ek olarak eğitimli MT ler, KOBİ müşterilerini finansal olmayan bir bakış açısı 6 TEB kısa bir süre önce İşletme Uzmanları olarak adlandırılan benzer bir danışmanlık programını, mikro işletmeler için de başlatmıştır.
12 8 Gelişen Pazarlardaki Bankaların KOBİ lere Sundukları Finansal Olmayan Hizmetler Neden Artıyor? Tablo 2: TEB KOBİ Danışmanları Eğitim Aşamaları Aşama Yeterlilik Süre Rolü KOBİ Rehberi TEB de en az altı ay çalışmış ve iyi bir performans karnesine sahip olan MT ler (Portföy Yöneticileri) eğitime hak kazanabilmektedir. Eğitim 5-6 ay sürmektedir. İşletme analizi raporları aracılığıyla, KOBİ müşterilerinin mevcut sorunlarını belirlemekte ve stratejik yönetim, büyüme yönetimi ve işletme operasyonları açısından şirketi değerlendirmektedir. KOBİ Uzmanı KOBİ Danışmanı KOBİ Rehberi eğitiminin tamamlanması.iyi bir performans karnesi İki farklı KOBİ Uzmanlık eğitiminin tamamlanması,iyi bir performans karnesi Eğitim 5-6 ay sürmektedir ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi tarafından onaylanmaktadır. Bu seviyeye, 24 ayın sonunda ulaşılabilmektedir. KOBİ müşterilerine aşağıda belirtilen dört uzmanlık alanından biri konusunda rehberlik ve öneri sunmaktadır: 1. Yurtiçi Satış ve Pazarlama 2. Dış Ticaret 3. Üretim Yönetimi 4. Finansman Yönetimi Geniş bilgi birikimi ve çözüm yeteneğini kullanarak KOBİ müşterilerine danışmanlık yapacaktır. Danışmanlık hizmeti, aşağıda belirtilen alanlarda sunulacaktır: 1. Satış ve Pazarlama 2. Yeniden Yapılanma 3. Yatırım Yönetimi ile değerlendirmekte ve bunu işletme sorunlarının teşhis edilmesinde ve konuyla ilgili önerilerin sunulmasında temel almaktadır. Bunun ardından TEB müşterileri, bu önerilere kulak verme ve kendi işletmelerinde uygulama kararını kendileri vermektedir. Geçtiğimiz üç yıl içerisinde TEB, KOBİ Danışmanları programında çıkar çatışmasına neden olan herhangi bir durumla karşılaşmadığını belirtmektedir. TEB KOBİ Danışmanları, almış oldukları kapsamlı işletme yönetimi eğitimine dayanarak somut önerilerde bulunmaktadır. Eğitimleri üç aşamalı olmak üzere iki yıl sürmektedir: KOBİ Rehberi, KOBİ Uzmanı ve KOBİ Danışmanı (her aşamanın açıklaması için bkz. Tablo 2). TEB KOBİ Danışmanları Programı, finansal kaynaklar, süre ve ortaklık açısından TEB in MT lerine önemli bir yatırım yapmasını gerektirmektedir. TEB in KOBİ Bankacılığı Departmanı, müfredat oluşturmak, eğitimi vermek ve insan kaynakları desteği sağlamak üzere Bankanın eğitim departmanıyla, Girişim Danışmanlık la ve Türkiye nin önde gelen akademik kurumları arasında yer alan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi yle işbirliği içerisinde çalışmaktadır. KOBİ Danışmanlarının avantajlarından birisi, işletme konularında derinlemesine eğitim almış olan yetkin banka personelinden oluşan bir kadro geliştirmeye yardımcı olmasıdır. MT ler eğitimin üç aşamasını tamamladıklarında, işletme yönetimi alanında iki sene uzmanlık eğitimi almış olmaktadır. KOBİ Danışmanları eğitim programına kabul edilen MT ler, TEB ile iki yıllık bir sözleşme imzalamaktadır; ki bu, ileri seviye eğitim almış olan personeli bankada çalışmaya devam etmeye teşvik etmektedir. KOBİ Danışmanlarının sağladığı bir başka fayda ise, banka çalışanlarında memnuniyet ve onlarla uzun vadeli bir bağlılık yaratmasıdır. KOBİ Danışmanlarının ortalama işten ayrılma oranı, diğer banka çalışanlarına oranla daha azdır. Türkiye de hiçbir banka çalışanlarına böyle bir eğitim programı sunmamaktadır. Bugüne kadar, 550 KOBİ Müşteri Temsilcisi arasından 300 ü KOBİ Rehberi ve KOBİ Uzmanı olarak eğitimlerini tamamlamıştır ve KOBİ Danışmanı olarak eğitimini tamamlamaya hazırlanmaktadır. Söz konusu MT kadrosu, 800 işletme analizi raporu hazırlamış ve yüzlerce KOBİ müşterisine danışmanlık hizmeti sağlamıştır. TEB in şubelerinin büyük bir kısmı, KOBİ müşterilerine bu hizmeti sunmak üzere en az bir KOBİ Rehberi barındırmakta ve geniş bir kapsama alanı sağlamaktadır.
13 TEB Vaka Çalışması : TEB 9 Farklı Hizmetlerle Büyüme TEB, bir dizi başka destek hizmetleri de sunmaktadır. TEB KOBİ Akademi ve TEB KOBİ Danışmanlarında olduğu gibi, TEB in diğer hizmetlerinin ana kapsamı da bilgiye erişim sağlamak ve iş planlaması ve büyüme için KOBİ lere kapasite yaratmaktır. TEB, telefon destek hatları, web siteleri, videolar ve indirim kulüpleri gibi mümkün olan tüm kanalları kullanarak KOBİ lere ulaşmaya çalışmaktadır. TEB KOBİ Destek Hattı TEB KOBİ Destek Hattı, haftanın her günü 24 saat sunulan ücretsiz ve özel bir bilgi hattıdır. KOBİ ler, işletmeleri için faydalı olabilecek konularda bilgi almak için bu hattı arayabilmektedir. Pek çok durumda TEB KOBİ Destek Hattı personeli, arayanları konunun uzmanlarına yönlendirmekte ve sorulara anında yanıt sunmaktadır. Hat, vergi ve denetim, dış ticaret, AB fonları, leasing ve sigorta gibi pek çok ilgili konuda bilgi hizmetleri sunmakta ve ayda ortalama 150 ila 200 çağrı almaktadır. TEB KOBİ TV Ayrıca web sitesi aracılığıyla dinamik web ve video içeriği sağlayan iş odaklı bir internet televizyonu hizmeti olan TEB KOBİ TV aracılığıyla TEB, KOBİ lerin işletmeleri ile ilgili konulardaki bilgilere anında erişmesine yardımcı olmaktadır. TEB KOBİ TV de in üzerinde video bulunmaktadır. Web sitesi, finansal bilgileri, KOBİ leri ilgilendiren mevzuatlarda yakın zamanda meydana gelen değişiklikleri, üretim ve pazarlamadaki yeni trendleri ve diğer pek çok faydalı bilgiyi sunmaktadır. Web sitesine Türkiye deki tüm KOBİ ler tarafından erişilebilmektedir. Bununla birlikte, web sitesinde sadece TEB KOBİ TV üyelerine sunulan özel avantajlar da bulunmaktadır. Örneğin, üyeler bilinen KOBİ uzmanlarına sorular yöneltebilmekte ve TEB videoları aracılığı ile yanıt alabilmektedir. Vergiler ve teşvikler konusundaki videolar, kullanıcılar arasında en popüler olan videolardır. Web sitesi günlük olarak ziyaretçi almaktadır ve TEB KOBİ TV nin den fazla KOBİ üyesi bulunmaktadır. TEB KOBİ Kulüp TEB, TEB KOBİ Kulüp aracılığıyla KOBİ lerin toplu indirimlere ve satın alma gücüne sahip olmasına yardımcı olmaktadır. Bu kulüp, KOBİ tüketicileri ve büyük kurumsal tedarikçiler arasında ticari ilişkiler oluşturarak Türkiye deki en büyük B2B platformlarından birisi haline gelmiştir. Üyelik gerektiren bu sadakat kulübü aracılığıyla KOBİ ler, UPS, Xerox ve Google gibi KOBİ ler arasında popüler olan ürünleri sunan şirketlerden %70 e varan indirimler almaktadır. Sadece TEB müşterileri TEB KOBİ Kulübe üye olarak katılabilmektedir ve kulübün şu anda KOBİ üyesi bulunmaktadır. Üyeler yıllık ücret olarak 125 Amerikan Doları ödemekte ve Amerikan Dolarına kadar kurumsal indirim alabilmektedir.