Van’ın Gevaş ilçesi yakınlarından tekneye bindiğinizde 20 dakikada ulaşıyorsunuz Ahtamar’a. Uzakta bir hayal gibi duran, 1100 yıllık, zarif Surp Haç Kilisesi yaklaştıkça cisme bürünüyor. Van Gölü’nün ortasındaki adanın sahilinde tavşanları (adayı istila ettikleri söyleniyor) ve Vanlıların tabiriyle ‘denize’ girenleri görüyorsunuz.
Restorasyonu tamamlanmış kilise her zamanki gibi sakin; dalgın dalgın gölü seyrediyor gibi. Taş duvarlar, benzersiz freskleri incelemek isteyen ziyaretçilere bir müddet serinlik sağlıyor. Ama biz esas dışarıda gerçekleşecek bir etkinlik için oradayız…
Sıcaktan kavrulan avluya çıkıyoruz. Ziyaretçiler, plastik sandalyeleri gölgelere yerleştirmiş ama güneşin altında, turuncu renkli cüppeler içinde bir grup ayakta: Erivan Devlet Oda Müziği Korosu… Hemen önlerindeki piyanonun başında, gri-beyaz cüppesiyle, ufak tefek, ince bir adam oturuyor. Müzik otoriteleri ve caz müziğinin devleri tarafından ‘yeni dahi’ olarak selamlanan Tigran Hamasyan, 23 haziranda Ahtamar’da, kilisenin gölgesinde mütevazı bir dinleyici topluluğuna, unutulmaz bir gün yaşatıyor. Kilise, göl, tarih, koro, Hamasyan, dinleyiciler, hatta cıvıl cıvıl öten kuşlar bir anda bir bütün haline geliveriyor.
100 kilise 100 konser
FOTOĞRAFLAR: HÜMA ÜSTER
Tigran Hamasyan’ı henüz tanımayanlar varsa, adını şimdiden bir kenara yazsın. Dünya cazının, ödüllere boğulan yeni flaş ismi, gelecek hafta 22. İstanbul Caz Festivali kapsamında iki ayrı konserle İstanbul’da. Erivan Devlet Oda Müziği Korosu’yla sahneye çıkacağı ilk konser 30 Haziran Salı günü, saat 21’de Aya İrini Müzesi’nde. İkincisi ise Cemal Reşit Rey’de. Sahnede indie-rock müzisyenleri gibi hareketli olan Hamasyan, Cemal Reşit Rey’de 1 Temmuz’da (19.00’da) triosuyla, başta son albümü Mockroot’tan örnekler olmak üzere, kendi modern caz parçalarını çalacak.
Aya İrini’deki performans, Hamasyan’ın Erivan Devlet Oda Müziği Korosu ile gerçekleştirdiği ‘Luys i Luso’ isimli konser serisinin (Dünyada 100 ayrı kilisede icra edilecek) İstanbul ayağı. Ahtamar’daki Surp Haç Kilisesi’ndeki konser de bu seriye dahildi (Bu etkinlik bugün saat 18’de de Kayseri’de Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi’nde devam ediyor).
Müzik bizi birleştirir
Hamasyan ile Harutyun Topikyan yönetimindeki koro, bu projede geleneksel Ermeni müziğini yorumluyor. Zor bir iş. Çünkü bu gelenekte enstrümana yer yok. Müziği, erkek-kadın vokaller, su gibi çağlayan sesleriyle icra ediyor. Hamasyan’la birlikte ilk defa enstrüman işin içine girmiş ama müzisyen ve koro, altı ay beraber çalıştıktan sonra birbirlerine ayak uydurmayı başarmış. Konserin ardından bir Hamasyan’a “Ermenistan’da eleştirildi mi bu yenilik” diye soruyorum. “Çoğunluk beğendi ama bu tip şeylere karşı çıkan bir yüzde onluk kesim her zaman var” diyor.
Performansı huşu içinde, büyülenmiş gibi dinleyen insanlara bakarak, Ahtamar’da da çok beğenildiğini söyleyebilirim. Hamasyan’ın kendisi de çok memnundu. Bir araya geldiğimizde “Burada çalmak çok etkiledi beni” dedi. “Müziğin bizi birleştirdiğini gerçekten hissettim; umarım bu his seyircilere de geçmiştir.”
Geçti... Hamasyan çalarken, ibadet eder gibi piyanosunun üzerine kapanıyordu. Dinleyiciler ise müziği sindirebilmek için gözlerini kapıyor, ‘kadim’ vokalin etkisiyle başka diyarlara gidiyordu. Gözlerini açtıklarında gördükleri ise zamanın dışındaydı: Göl, kilise, uzakta yeşil tepeler…
Cazın yeni dahisi Hamasyan hakkında bilmeniz gereken 5 şey
- Daha 28 yaşında. 1987’de Ermenistan’ın Gyumri şehrinde doğdu.
- Piyano çalmaya üç yaşında, konservatuara altısında başladı.
- Caz devi Herbie Hancock onu dinlediğinde “Artık benim öğretmenim sensin” dedi.
- En önemli özelliği hem hit yazabilmesi hem de birçok stilde ustalıkla çalabilmesi
- En büyük hayali bir trash metal grubunda gitarist olmak.
22’nci İstanbul Caz Festivali’nde Tigran Hamasyan
- ‘Luys i Luso’, 30 Haziran Salı, 21.00, Aya İrini, (Erivan Devlet Oda Müziği Korosu ile)
- 1 Temmuz Çarşamba, 19.00 (Bas gitarda Sam Minaie, davulda Arthur Hnatek ile).
KULAĞIMDA HEP BU SESLER VARDI!
Proje nasıl başladı?
Ben Ermenistan’da doğup büyüdüm. Kulağımda hep bu sesler, bu müzik vardı. Amerika’ya yerleştiğimde de durum değişmedi. Yıllardır çalmak istiyordum. Ama kendimi hazır hissetmiyordum.
“Beceremem” diyemi korkuyordunuz yoksa binlerce yıllık geleneğin yükü altına mı girmek istemiyordunuz?
aslında ikisi de. Ama iki sene önce “Tamam” dedim. Yapabileceğime inandım. Proje şekillenince Devlet Korosu’yla çalışmaya başladık. Bu müziğin geleneğinde enstrüman yok; o yüzden ekstra zorluklar da oldu. Ama çalışarak aştık.
Koro açısından da meşakkatli bir süreç değil miydi?
altı ay beraber çalışınca birbirimize alıştık. Zordu tabii ama değdi.
Dün Ani’de çaldınız; bugün burada Ahtamar’da. Diyarbakır, Kayseri, İstanbul, Antakya’daki kiliselerde devam edeceksiniz. Duygusal bir yükü var mı bu mekânlarda çalmanın?
Aslında çok iyi hissediyorum çalarken. Ama çok yorucu. Yol yoruyor, belli ki epey de yoracak. Ama çok huzurluyum buralarda. Çalarken birleştiğimizi, büyük bir bütünün parçası haline geldiğimizi hissediyorum. Sanırım dinleyicilere de geçiyor bu duygu. Konserden sonra insanlara baktığımda aynı duyguyu herkeste görür gibi oluyorum.
Peki cüppeyle çalmak sıkıntı veriyor mu?
Aslında epey zormuş. Cüppe pedala takılıyor. Ama alıştım artık.