Krup nedir?
Bu virüs, çocuklarda krup’a, erişkinlerde ise genellikle soğuk algınlığına yol açmaktadır. Sık olarak sonbahar, kış ve ilkbaharda görülür. Yeniden hastalanma sıktır. Kuluçka süresi 5-6 gündür. Çocuk ve bebeklerde çok ciddi seyreder. Ateş, hastalığın değişmez belirtisidir. Öksürük, hırıltı solunum vardır.
Hastalıkta önemli laboratuar belirtisi yoktur. Çocuklarda akyuvar değişiklikleri olursa da vakalara göre değişir. Komplikasyon olarak, çocukta orta kulak iltihabı sıktır. Çok küçük veya kötü bakımlı çocukta öldürücü olabilir. Erişkinde ise bakteriyel sinuzit, önceden bronşit amfizem ve bronşiektazisi olan hastalarda bakteriyel zatürre gelişebilir.
Krup, gırtlak difterisi ile karışabilirse de solunum yolunun direkt muayenesi ile ayrılabilir. Gırtlak difterisine "krup difterik" de denir. Krup’un has bir tedavisi olmadığı gibi koruyucu aşısı da yoktur. Tedavisi, ortaya çıkan belirtilere ve orta kulak iltihabı, zatürre gibi komplikasyonların önlenmesine yöneliktir. Çocukta bakım önemlidir. Erişkinlerde ise ağrı kesici, antihistaminik ve öksürük için az dozda kodein verilir. Hastalar yatak istirahatine alınmalıdır.
Krupu tetikleyen nedir?
Krup genellikle bir virüs enfeksiyonu tarafından tetiklenir. Bazı çocuklar bu tür enfeksiyonlara karşı çok duyarlıdır. Onlarda mukoza zarı duyarlı bir reaksiyon gösterir ve gırtlak bölgesinde iltihaplanır, şişer ve solunum yollarını daraltır. Çocukların solunum yolları henüz pek küçük olduğundan, soluk alıp verirken havanın bu daralmış bölgeden geçmesi ancak büyük bir çabayla mümkün olur.
Tipik kuru ve havlama şeklinde öksürük, ses kısıklığı ve sızı ve ıslık şeklinde ses oluşturan solunum, çok ağır vakalarda ise nefes darlığı meydana gelir. Bu çocuklar özellikle ekim ile mart ayları arasında hastalıktan sık etkilenirler. Semptomlar çoğu kez aniden ve gece saatlerinde baş gösterir.
Krup bulaşıcı mıdır?
Krup nöbeti bulaşıcı değildir, ancak onu tetikleyen virüsler bulaşıcıdır. Dolayısıyla, virüsler kendi solunum yolları dar ve çok duyarlı olan çocuklarda da krup nö- beti tetikleyebilir. Çocuklar büyüdükçe solunum yolları da büyür. Bu nedenle belli bir yaştan sonra krup artık görülmez.
Belirti ve bulgular
Başlangıçta burun akıntısı, göz yaşarması, kırıklık gibi hafif üst solunum yolu enfeksiyon bulguları vardır. Ancak nefes borusunun iç yüzeyi örten mukoza ve ses telleri de şişip enflamasyon ortaya çıkınca ses kısıklığı, boğaz ağrısı, havlar tarzda öksürük (tıp kitaplarında buna fok balığı sesi deniyor) başlar. Üst solunum yollaı giderek şiştiği taktirde nefes almak gittikçe zorlaşır ve hasta nefes alırken daha yüksek bir cızırtı sesi çıkarmaya başlar.
Buna tıpta “stridor” denir ki hastalık için tipiktir. Ağır vakalarda nefes darlığı ortaya çıkar, oksijen azlığına bağlı olarak renkte solukluk ve hatta morarma bile izlenebilir. Virüsler bu hastalık sırasında sadece üst solunum yollarını değil, alt solunum yollarını yani bronşları da etkileyip bronşite neden olabilmektedir.
Tedavi
Nemli ve mümkünse soğuk havanın solunması çocuğu rahatlatır. Bu amaçla eğer hava soğuksa camı açmanız ve soğuk hava solutmanız iyi olur. Soğuk havalarda dışarı çıkartmanız bile rahatlamaya neden olacaktır. Kaloriferlerin yandığı kış aylarında evdeki sıcak ve kuru hava hastalığı azdırabilir. Ayrıca olabildiği kadar bol ve serin sıvıların alınması da bebeği rahatlatır.
Ağrı kesiciler boğaz ağrısını alır. (Duru’nun daha sonraki ataklarında, evde kombiyi kapatıp tüm cam ve balkon kapılarını açıyor, kızımızı yanımıza alıp yorganı boynuna kadar çekiyorduk; bu sayede soğuk ve nemli havayı soluyor ve rahatlıyordu) Bazen vaka biraz daha şiddetliyse hastane şartlarında adrenalin veya kortizon buharı ya da kortizon iğnesi de gerekebilir. Bu ilaçlar ses tellerinin daha da şişmesine engel olacaktır. Hatta bazı vakalarda hastanede yatarak tedavi bile gerekebilir. Prematüre bebekler ve astımlı hastalarda hastalık daha ağır seyredebilir. Hastalığın süresi 7-10 gün kadardır. Öksürük azalarak kesilir.