... konulu sunumlar: "K ARABÜK ÜNIVERSITESI ESKIPAZAR MESLEK YÜKSEKOKULU DERS: GÜVENLİK PROSEDÜRLERİ KONU: OLASI HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİ HAZIRLAYAN: SEMRA ERKEÇ 2012015301032."— Sunum transkripti:
1
K ARABÜK ÜNIVERSITESI ESKIPAZAR MESLEK YÜKSEKOKULU DERS: GÜVENLİK PROSEDÜRLERİ KONU: OLASI HATA TÜRÜ VE ETKİLERİ ANALİZİ HAZIRLAYAN: SEMRA ERKEÇ EBRU TOPRAKLI: GÖNÜL KARAGÖZ: NESLİ BUĞARHAN: ÖĞRETİM GÖREVLİSİ: CİHAN BAYRAKTAR
2
O LASı H ATA T ÜRLERI VE E TKILERI A NALIZI M ETODOLOJISI ( FMEA ) F AILURE M ODE AND E FFECTS A NALYSIS
3
O LASı H ATA T ÜRLERI VE E TKILERI A NALIZI M ETODOLOJISININ T ARIHSEL G ELIŞIMI Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) disiplini, ABD ordusunda geliştirilmiştir. Hata Türü, Etkileri ve Riskinin Analizi Üzerine Prosedürler olarak adlandırılan Askeri Prosedür MIL-P-1629, 9 Kasım 1949 tarihinde başlatılmıştır. Sistem ve donanım hatalarının etkilerinin belirlenmesi için güvenilir bir değerlendirme tekniği olarak kullanılmıştır.
4
Bu metodoloji bütün teknoloji ağırlıklı sektörler ile uzay sektörü, kimya endüstrisi ve otomobil sanayinde çok popülerdir. Bu metodun popüler olmasındaki başlıca sebep kullanımının kolay olması ve geniş teorik bilgi gerektirmemesidir. Orta düzeyde deneyimi olan bir risk değerlendirme timi tarafından rahatlıkla uygulanabilir. FMEA metodu genellikle parçaların ve ekipmanların analizine odaklanır. Bu metod, başarısızlığın olabildiği yer ve alanların her birini çözümler ve kişisel fikirleri de dikkate alarak değer biçer ve sistemin parçalarının her birine uygulanabilir
5
H ATA T ÜRÜ VE E TKILERI A NALIZININ S AĞLADıĞı F AYDALAR En yaygın kullanılan metodlardan biridir. Herhangi bir sistemin tamamı veya bölümleri ele alınıp, bunlardaki kısımlar, aletler, komponentlerde ortaya çıkabilecek arızalardan hem bölümlerin, hem de bütün sistemin nasıl etkilenebileceği ve ortaya çıkabilecek sonuçlar analiz edilir. Komponent:Birleşik bir şeyi oluşturan basit şeylerden her biri, unsur, eleman.
6
H ATA T ÜRÜ VE E TKILERI A NALIZI UYGULAMASı Her hatanın nedenlerini ve etkilerini belirler. Potansiyel hataları tanımlar. Olasılık, şiddet ve saptanabilirliğe bağlı olarak hataların önceliğini ortaya çıkarır. Sorunların izlenmesini ve düzeltici faaliyetlerin yapılmasını sağlar.
7
FMEA, ürünlerin ve proseslerin geliştirilmesinde öncelikli olarak hata riskinin ortadan kaldırılmasına odaklanan ve bu amaçla yapılan faaliyetleri belgelendiren bir tekniktir. Bu analiz önleyici faaliyetlerle ilgilenmektedir.
8
H ATA T ÜRÜ VE E TKILERI A NALIZI Ç EŞITLERI Hata Türü ve Etkileri Analizi tekniği aşağıda sıralanan şekilde bir çeşitliliğe sahiptir ve uygulama alanları her türlü üretim ve hizmet şeklini kapsamaktadır. FMEA analizini 4 ana başlık altında incelemek mümkündür SİSTEM FMEA TASARIM FMEA PROSES FMEA SERVİS FMEA
9
S ISTEM FMEA: Sistem ve alt sistemleri analiz ederek, sistemin eksiklerinden doğan sistem fonksiyonları arasındaki potansiyel hata türlerini belirlemeye odaklanır. Hedefi, sistemin kalitesini güvenilirliğini ve korunabilirliğini artırmaktır.
10
S ISTEM FMEA’ NıN FAYDALARı Sistemi etkileyen potansiyel problemlerin bulunabileceği alanlar daralır, Sistem içerisinde uygulanacak prosedürler için bir temel oluşturulmasına yardımcı olur, Sistem içerisindeki fazlalıkların tespit edilmesine yardım eder, Optimum sistem tasarım alternatiflerinin seçilmesinde yol gösterir.
11
T ASARıM FMEA: Tasarım hatalarından doğan hata türlerine yönelik olarak üretime başlamadan önce ürünlerin analiz edilmesinde kullanılır. Hedefi, tasarım kalitesini, güvenilirliğini ve korunabilirliğini arttırmaktır.
12
F AYDALARı : Tasarım geliştirme faaliyetleriyle ilgili önceliklerin belirlenmesi, Potansiyel hataların tasarım aşamasında iken belirlenmesinin sağlanması, Potansiyel güvenlik sorunlarının belirlenerek ortadan kaldırılmasına yardım etmesi ve değişiklik için açıklamaların kaydedilmesinin sağlanması, Önemli ve kritik özelliklerin belirlenmesine yardım etmesi.
13
Tasarım FMEA’nın uygulanması sonucunda: Potansiyel kritik veya önemli özelliklerin bir listesi ile potansiyel hata türlerinin Risk Öncelik Sayısı tarafından ağırlıklandırılmış bir listesi elde edilir. Test, kontrol veya teşhis yöntemleri kullanılarak potansiyel parametrelerin listesi ile kritik ve önemli özelliklere yönelik, tavsiye edilen potansiyel faaliyetlerin listesi yardımıyla hata türü ve güvenlik sorunlarını ortadan kaldıracak veya hataları azaltacak potansiyel tasarım faaliyetlerini tespit etmek mümkün olacaktır.
14
P ROSES FMEA: Bu analiz üretim veya montaj prosesindeki eksiklerden doğabilecek hata türlerini ortadan kaldırmak, üretim ve montaj prosesini analiz etmek amacına hizmet etmektedir. Proses FMEA’nın kullanımının sağladığı yararları şöyle özetleyebiliriz: Üretim veya montaj prosesinin analizine yardımcı olması ve düzeltici faaliyetlerin önceliklerini belirlemesi, kritik veya önemli olan özellikleri tespit etmede ve kontrol planı oluşturmada yardımcı olması; proses aşamasında ortaya çıkacak hataları belirlemesi ve düzeltici faaliyetlerle ilgili plan sunması.
15
Bu tekniğin uygulanmasıyla potansiyel kritik veya önemli özelliklerin bir listesi hazırlanarak, bunlara yönelik öngörülen potansiyel faaliyetlerin listesi yapılır. Potansiyel hata türlerinin risk öncelik sayısı ile belirlenen listesi üzerinde, bu hata türlerinin sebeplerini ortadan kaldıracak, ortaya çıkan hataları azaltacak ve katsayısı yardımıyla proses yeterliliğinin geliştirilemediği durumlarda, hata nedenlerinin belirlenmesinin etkinliğini arttıracak potansiyel bir liste oluşturulur.
16
Servis FMEA organizasyondaki aksaklıkların analiz edilmesinde yardımcı olur. Bu analizin uygulanmasıyla; organizasyon faaliyetleri arasında önceliklendirme yapılması ve değişiklik için açıklamaların kaydedilmesi sağlanır. İş akışının, sistem ve proses analizinin etkin bir şekilde yapılmasında, işteki hataların ve kritik önemli işlerin belirlenmesinde ve kontrol planlarının oluşturulmasında yol göstermesi gibi avantajlar sağlar.
17
FMEA ÇEŞITLERINI ÖZETLEYECEK OLURSAK ; Sistem FMEA; Amacı: sistem ve alt sistemleri analiz ederek, sistemin eksiklerinden doğan sistem fonksiyonları arasındaki potansiyel hata türlerini belirlemektir. Hedefi: sistemin kalitesini, güvenilirliğini ve korunabilirliğini arttırmaktır. Servis FMEA; Amacı: organizasyondaki aksaklıkların analiz edilmesi. Hedefi: organizasyonun kalitesini, güvenilirliğini ve korunabilirliğini arttırmaktır. Proses FMEA; Amacı: üretim veya montaj prosesindeki eksiklerden doğabilecek hata türlerini ortadan kaldırmak ve üretim ve montaj prosesini analiz etmektir. Hedefi: prosesin kalitesini, güvenilirliğini ve korunabilirliğini arttırmaktır.
18
FMEA’ NıN FAYDALARı : Yapılacak olan bir FMEA tekniği uygulaması aşağıda özetlenmiş olan fonksiyonların gerçekleştirilmesini sağlar Proses ya da hizmette hataların oluşturacağı en küçük bir zararın bile oluşumunun engellenmesini sağlamak için hata türlerini sistematik olarak gözden geçirir.
19
Proses ya da hizmeti ya da bunların fonksiyonelliğini etkileyebilecek her türlü hatayı ve bu hatanın etkilerini tanımlar. Tanımlanan bu hatalardan hangilerinin proses ya da hizmet operasyonlarında daha kritik etkilerinin olduğunu belirler, bu yüzden meydana gelebilecek en büyük hasarı ve hangi hata türünün bu hasarı üretebileceğini tanımlar. Montaj, montaj öncesinde, prosesde hataların oluşum olasılığını ve bunun nereden kaynaklanabileceğini belirler. Diğer kaynaklardan elde edilmesi mümkün olmayan hata oranlarını ve türlerini tanımlayarak gerekli muayene programlarının kurulmasını sağlar.
20
Güvenilirliğin deneysel olarak test edilebilmesi için gerekli muayene programlarının kurulmasını sağlar. Bir ürün için değişikliklerin olabilecek etkilerini tanımlar. Yüksek riskli bileşenlerin nasıl güvenilir hale getirilebileceğini tanımlar. Montaj hatalarının olabilecek kötü etkisinin nasıl giderilebileceğini tanımlar.
21
H ATA T ÜRÜ VE E TKI A NALIZI SÜRECINDE TAKıM ŞU UNSURLARı BELIRLEMEYE ÇALıŞMALıDıR : Analize konu olan kısmın fonksiyonu, Sorun çıkarma potansiyeli, Sorunun etkileri, Bu sorunun olası nedenleri, Bu nedenlerin bulunabilirliği, Bu sorunların önlenebilmesi için alınabilecek önlemler
22
H ATA T ÜRÜ VE E TKI A NALIZI A ŞAMALARı Hata Türü ve Etki Analizi 9 temel aşamadan oluşmaktadır: FMEA amaçları ve düzeylerinin belirlenmesi için FMEA planlaması. FMEA’nın gerçekleştirilmesi için özel prosedürlerin, temel kuralların ve kriterlerin tanımlanması. Fonksiyonlara, etkileşim alanlarına, faaliyet aşamalarına, faaliyet türlerine ve çevreye göre sistemin analizi. Proseslerin, karşılıklı bağlantıların ve bağımlılıkların gösterilmesi için hata ağacı şemalarının, görev ve güvenilirlik şemalarının oluşturulması ve analizi.
23
Potansiyel hata türlerinin tanımlanması. Hata türlerinin ve etkilerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması. Hataları önleyecek ve kontrol edecek önlemlerin tanımlanması. Önerilen önlemlerin etkilerinin değerlendirilmesi. Sonuçların belgelendirilmesi.
24
FMEA’ DA K ULLANıLAN Ö LÇÜTLER Muhtemel Zarar Modu: Zararların Etkileri – Sonuçları:
25
M UHTEMEL Z ARAR M ODU : Sistem içerisinde zarara neden olabilecek işlemler esnasında meydana gelebilecek rastlantısal ve doğal olaylardır. İşletmenin bütünü içerisindeki parçalar ayrı ayrı ele alınır, olası zarar verici olaylar tespit edilir, bu olaylara zarar modları denilmektedir.
26
Z ARARLARıN E TKILERI – S ONUÇLARı : Gerçekleşmesi olası durumların meydana getirdiği zararların işletme üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. RÖS = P(olasılık) x S(şiddet) x D(fark edilebilirlik) P: Her bir zarar modunun oluşma olasılık değeri; S: Zararın ne kadar önemli olduğunun değeri, şiddet, ciddiyet; D: Zarar meydana getirecek durumun keşfedilmesinin zorluk derecelendirmesi; RÖS: Risk öncelik Sayısı.
27
28
29
30
Bu ölçütlere göre analizler yapılır ve sonuçlar risk tablosuna kaydedilir. Sonuçta kritik olayların meydana gelmeleri önlenmeye çalışılır. RÖS katsayısının en büyük değerinden başlanarak önlemlerin alınmasına başlanır, çünkü en büyük zararlar RÖS’nın en büyük değerlerine isabet etmektedir
31
FMEA metodu ile gerçekleştirilen bir çalışma çok yararlıdır çünkü sistemin içindeki aksaklıkların neler olduğu ve sistemin çalışması hakkında bilgi sağlar. Analist, sistematik yaklaşımından dolayı sistemin nasıl çalıştığını daha iyi anlama hususunda daha iyi bilgi sahibi olur.
32
K AYNAKÇA : analizi-metodolojisi-failure-mode-and-effects-analysis-fmea.2247/ w58J:www.isgfrm.com/threads/olas%25C4%25B1-hata- t%25C3%25BCrleri-ve-etkileri-analizi-metodolojisi-failure-mode- and-effects-analysis-fmea.2247/+&cd=10&hl=tr&ct=clnk&gl=tr cRIJ: tr.com/dosyalar/haber_ekdosya/ USB_Denetci_M akalesi.pdf+&cd=2&hl=tr&ct=clnk&gl=tr izi related:www.uzaktanegitimplatformu.com/UEP/uep_ylisans/teruy /teruy_downloads/HTEA.pdf olası hata türleri ve etkileri analizi related:www.cardeacert.com/fmea-nedir.htm olası hata türleri ve etkileri analizi related:www.iibf.selcuk.edu.tr/iibf_dergi/dosyalar/ pdf olası hata türleri ve etkileri analizi