Cumhuriyet Tarihi hakkinda Cumhuriyet Döneminde Sanat ile ilgili bilgilerCumhuriyet Döneminde Sanat Eğitimi Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Büyük Önder, �Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür.� diyerek, yeni devletin kültürel temeller üzerine kurulduğunu vurgulamıştır.Atatürk, kültürün insan, toplum ve ulus hayatındaki rolünü çok iyi
| ||LinkBack||Seçenekler||Stil|


#1


Cumhuriyet Döneminde Sanat
Cumhuriyet Döneminde
Sanat Eğitimi
Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Büyük Önder, �Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür.� diyerek, yeni devletin kültürel temeller üzerine kurulduğunu vurgulamıştır.Atatürk, kültürün insan, toplum ve ulus hayatındaki rolünü çok iyi biliyordu.Geniş kültür birikimi ve şaşmaz sezgi gücüyle yine çok iyi biliyordu ki kültürün önemli bir boyutu da sanattır.Çünkü güzel sanatlar, kültürün tadını ve rengini oluşturur, insan hayatına renk katar.
1. Sanata Karşı Resmî Tutumlar
Cumhuriyet döneminde sanata karşı resmî yaklaşımlardan söz ederken, Atatürk�ün sanata karşı tutumu, hükûmet programlarında sanata verilen yer ve millî eğitim şûralarında sanat gibi konular üzerinde durulabilir.
a.Atatürk ve Sanat
Büyük Önder, yeni ve millî bir devlet kurarken kültür ve sanat konularıyla da çok yakından ilgilenmiş, devletin görevleri arasına bu konularla uğraşmayı da katmış, sanata ilgiyi devlet politikası hâline getirmiştir. Daha 1923 yılında:�Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, bir millet ki fennin gerektirdiği şeyleri yapmaz açık söyleyelim ki o milletin ilerleme yolunda yeri yoktur.� diyerek, resim ve heykel gibi sanat dallarının önemini ve teknolojinin yanındaki yerini çarpıcı bir şekilde açıklamıştır. Çünkü yaratıcı bir toplum demek, düşünce ve sanat alanında yeni ürünler ortaya koyabilen, bilim ve teknolojide, sanat ve kültürde verimli eserler üretebilen toplum demektir.Ve onun biricik hedef olarak gösterdiği �çağdaş uygarlık düzeyi�ne, ancak bu niteliklere sahip olabilen toplum ulaşır.
Bütün bunların bilincinde olan Atatürk, sanata ve sanatçıya gösterdiği yakın ilginin ve çeşitli yerlerde yaptığı çarpıcı konuşmaların yanı sıra, sanatta kurumlaşma çalışmalarını başlattı.Bu konuda 1923�ten sonra köklü ve yaygın girişimlere tanık oluruz. 1924�te açılanMusiki Muallim Mektebi�nden sonra birçok kültür ve sanat kurumu açılır.Girişilen bütün çalışmaların temel amacı, ülkemizi ileri ülkelerin düzeyine getirmektir.
İnsanı başka varlıklardan ayıran özelliklerin başında, onun yaratıcılığı, güzeli araması ve yaratması gelir.Bu yaratıcılık ise kendini en çok sanat alanında gösterir.Bundan dolayı tarihçiler, tarihte gelmiş geçmiş devletler üzerinde yargıya varırken, onların siyasal örgütlerinden ve hareketlerinden çok, sanat ürünlerini gözönünde tutarlar. Çünkü sanat, gerçeklerini ve özelliklerini toplumdan alır, toplumu yüceltmeye çalışır. Bu ulusun kültür düzeyini, en çok, yetiştirdiği sanatçılar ve yarattığı sanat eserleri belirler.Bunun farkında olanAtatürk, ünlü Onuncu YılNutku�nda, �Yüksek bir insan cemiyeti olan Türk milletinin tarihî bir vasfı da güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir.� diyor. Ölümüne kadar da sanata ve sanatla ilgili çalışmalara büyük yakınlık duymuş, sanatçıları korumuş, onları çevresinden eksik etmemiştir.
b.Hükûmet Programlarında Sanat
Yeni başkent Ankara�da kurulan ilk�millî hükûmet�, kültür ve sanat sorunlarına önemle eğilmiştir.Bunu, ilk hükûmetin 9 Mayıs 1920 günlü programında açıkça görüyoruz.Onu izleyen hükûmet programlarında sanat konusu, özellikle Atatürk döneminde özel bir yer tutar, �millî yaratıcılık ve sanatın gelişmesi� üzerinde ısrarla durulur.En eski sanat eğitim kurumu olan GüzelSanatlar Akademisinde köklü değişiklikler yapılır, konservatuvar ve tiyatro çalışmalarına girişilir. Müzik ve resim başta olmak üzere, sanatın çeşitli dallarında öğrenim yapıp yurda dönmeleri için Avrupa�ya öğrenciler gönderilir.Bu elemanlar yurda dönüşte, sanat eğitim kurumlarında öğretmenlik ve yöneticilik yaparlar.
Cumhuriyetten sonra bütün hükûmet programlarında da kültür ve sanat konuları yer alır.Yeni kurumlar açılır, çok yönlü yaklaşımlar benimsenir. 1739 sayılı Millî EğitimTemelKanunu da sanat ve yaratıcılığa yer verir.
c. Millî Eğitim Şûralarında Sanat
1939�da toplanan ilk millî eğitim şûrasında, devlet resim ve heykel sergisi, basım ve yayın gibi konulara yer verilir.Daha sonra yapılan millî eğitim şûralarından bazılarında da sanat ve kültür konusu önemli bir yer tutar.Bu arada, sanata çeşitli yönleriyle ve sanat eğitimiyle birlikte özel bir ağırlık tanıyan VII.Millî EğitimŞûrası (5-15 Şubat 1962) ile, millî eğitimi yeniden düzenlemek amacıyla toplanan ve lise programlarında �güzel sanatlar�ın önemle yer almasını öngörenX. Millî EğitimŞûrası (23-26 Haziran 1981)�nı özellikle anmak gerekir.
2. Sanat Eğitimi
Cumhuriyet döneminde güzel sanatlar eğitiminden söz ederken, başlıca sanat eğitim kurumlarını ele almak, örgün sanat eğitim kurumları ile yaygın yani okul dışı sanat etkinlikleri üzerinde durmak ve başlıca sanat dallarıyla ilgili eğitim-öğretim çalışmalarını incelemek gerekir. Burada, sayılan konuların bir kısmına kısaca göz atılacaktır.
a. Örgün Eğitim
Cumhuriyet döneminde sanat eğitimi yapan kurumlar, önce iki gruba ayrılabilir:
1.Daha önceden açılıp da Cumhuriyetten sonra yeni bir düzene ve uygulamaya giren kurumlar:GüzelSanatlarAkademisi,İstanbul Belediye Konservatuvarı,İstanbulŞehir Tiyatrosu...
2. Cumhuriyetten sonra yeni açılan kurumlar:Musiki MuallimMektebi, konservatuvarlar,DevletTiyatrosu, Devlet Opera ve Balesi, öteki kurum, kuruluş ve okullar. Bütün bu kurumlar, örgün sanat eğitim kurumları ve yaygın sanat eğitim çalışmaları olmak üzere iki bölümde incelenebilir.
Örgün sanat eğitim kurumlarının başında, 1883 yılında öğretime başlayanGüzelSanatlarAkademisi (Sanayi-i Nefise Mektebi) gelir.Bu akademi, Türkiye�de bütünüyle sanat eğitimine yönelmiş en eski ve en köklü sanat eğitim kurumudur. Cumhuriyetle birlikte yeni bir düzen ve işleyiş içine girdi, hızla gelişti, bünyesinde zaman zaman önemli reformlar yaptı. Resim, mimarlık, heykel ve süsleme sanatları alanında, Tük sanat tarihinde büyük yeri olan çok sayıda sanatçı yetiştirdi.Ona bağlı birçok yüksek okul, kürsü, bölüm ve enstitü kuruldu. 2547 sayılı YükseköğretimKanunu uyarınca hazırlanan ve 20 Temmuz 1982 günü yürürlüğe giren�YükseköğretimKurumları Teşkilâtı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname� ile İstanbul�da kurulan Mimar Sinan Üniversitesinin çekirdeğini oluşturdu.
Müzik eğitimi yapmak üzere 1917�de Darülelhan adıyla kurulmuş olanİstanbul Belediye Konservatuvarı, Cumhuriyetten sonra yeni çalışma dönemine başladı. 1927�de Belediye�ye bağlandı ve büyük gelişmeler gösterdi.Şehir orkestrası, şehir korosu,Türk sanat müziği ve folklor topluluğu da oluşturan bu kurum, çok yönlü çalışmalarını bugün de sürdürmektedir ve çok sayıda sanatçı yetiştirmiştir.
Müzik alanında ilerlemek için müziğin bilimsel ve çağdaş yöntemlerle ele alınması gerekiyordu.Bunun temeli, müzik eğitimi yapan ve müzik öğretmeni yetiştiren okul olacaktı. Böyle bir okul, hem öğretmen yetiştirmeli hem de müzik sorunlarımızla ilgili araştırmalar yapmalıydı.İşte bu amaçlarla, 1 Kasım 1924�te, Ankara�da bir Musiki Muallim Mektebi açıldı.Bu okul, 1925�ten sonra gittikçe gelişti, programlar ve eğitim-öğretim kadrosu bakımından güçlendi.�Millî musikiyi işlemek, yükseltmek, yaymak, sahne sanatlarının her kolunda gerekli elemanları yetiştirmek, musiki öğretmeni yetiştirmek� yolunda çalışmalar yaptı. 1936�da bu okulun yerine Ankara DevletKonservatuvarı kuruldu.
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bir müzik ve sahne sanatları okulu olarak çalışmalara başlayanAnkara DevletKonservatuvarının temel amacı, müzik ve sahne sanatları alanında batılı anlayışla eğitim-öğretim yapmaktı.Bu arada yabancı sanatçılardan yararlanıldı, konservatuvara bağlı birTürk HalkMüziği Arşivi kuruldu (1937).
Atatürk�ün ölümünden sonra da Konservatuvarın gelişmesi devam etti.Müzik ve sahne sanatları alanında çok sayıda değerli sanatçı yetiştirdi.Bu okulu bitiren sanatçılar, devlet sahnelerinde, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasında, çeşitli orkestralarda, özel tiyatrolarda, radyo ve televizyonda çalışmaktadırlar. Konservatuvar, 20 Temmuz 1982 tarihli Kararname ile Hacettepe Üniversitesine bağlanmıştır.
Ankara Devlet Konservatuvarından çok sonra, 1958�de İzmir�de, 1971�de ise İstanbul�da DevletKonservatuvarları açıldı. 1975�te İstanbul�da bir de TürkMusikisi Konservatuvarı açıldı. Bunlar da, yukarıda adı geçenKararname ile üniversitelere bağlandı.
Bütünüyle sanat eğitimi yapan bu tür kurumlardan başka, kuramsal veya hem kuramsal hem de uygulamalı sanat eğitimi yapan birimler de vardır. Bunlardan birkaç isim verelim:Gazi EğitimEnstitüsü Resim-İş (1932) ve Müzik(1937) Bölümleri, etkili bir biçimde sanat eğitimi yapan birimler arasında yer alır.Bu bölümler, orta dereceli ve yüksek okullara çok sayıda öğretmen yetiştirmiş ve sanat eğitimine büyük hizmetlerde bulunmuştur.Şimdi de, Gazi Üniversitesi Gazi EğitimFakültesine bağlı olarak çalışmalarını sürdürmektedirler. Resim-İş ve Müzik bölümleri olan daha başka eğitim enstitülerinin de bu alanda önemli çalışmaları oldu ve onlar da üniversitelere bağlandı.
1964 Yılında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesine bağlı birTiyatro Kürsüsü ve 1970�te Tiyatro Araştırmaları Enstitüsü kuruldu.Üniversiteye tiyatronun girmiş olması ve bunun ilk olarak, temelini Atatürk�ün attığı bir kurumda gerçekleşmesi,Cumhuriyet döneminin ileri ve önemli adımları arasında yer alır.Adı geçen birim, kurumsal ve dışarıya da açılan uygulamalı çalışmaları ile dikkati çekmektedir.
Ankara Üniversitesine bağlı olarak 1965 yılında kurulan Eğitim Fakültesinin ilk ve temel kürsülerinden biri de GüzelSanatlarEğitimi Kürsüsü idi. 981�de �Bölüm�e dönüşen ve daha sonra �AnabilimDalı� olarak çalışmalarını sürdüren bu akademik birimde, kuramsal nitelikte sanat ve edebiyat eğitimi yapılmakta, lisans, yüksek lisans ve doktora programları, tez ve seminer çalışmaları yürütülmektedir.
1975 yılında Ege Üniversitesine bağlı bir GüzelSanatlarFakültesi açıldı ve aynı yıl eğitime başladı.Bugün Dokuz Eylül Üniversitesine bağlı olan bu fakülte, güzel sanatların değişik dallarında kuramsal ve uygulamalı sanat eğitimi ve ilgi çekici çalışmalar yapmaktadır.
Bunlardan başka, üniversitelerin sanat tarihi, resim, el sanatları, müzik bölümleri veya birimleri, mimarlık fakülteleri, kız meslek liseleri gibi daha birçok kurumda da kuramsal ve uygulamalı olarak sanat eğitimi yapılmaktadır. 2547 sayılı YükseköğretimKanunu�nun 5. maddesinde yer alan �Türkçe ve GüzelSanatlar dallarından biri zorunlu ders olarak tüm yüksek öğretim kurumlarında okutulur.� hükmü, yüksek eğitim düzeyinde ele alınacak sanat eğitimi plânlaması için gerekli yasal dayanağı da getirmiş, sanat eğitiminin alanını genişletmiştir.
Ortaokul ve lise ders programlarında da resim, müzik, sanat tarihi dersleri büyük ölçüde yer alıyor. Ancak bu uygulamanın, gerek kapsadığı okul tipleri ve gerekse işleyiş düzeni bakımından yeterli olduğunu ileri sürmek mümkün değildir. 1978 yılında liselere konan�sanat eğitimi� dersi de yürütülemedi.
Yeri gelmişken, önemli bir adımdan söz etmekte yarar var.Millî Eğitim Bakanlığı da bu konuyu yeniden ele alma gereğini duymuş ve 17.3.1982 gün ve MEYDK Bşk./83 sayılı Bakan onayı ile bir�GüzelSanatlar Eğitimi Çalışma Grubu� kurulmuştur. Üniversitelerin ilgili öğretim elemanları, MillîEğitimBakanlığı ilgilileri ve sanatçılardan oluşan bu Çalışma Grubu, �Örgün ve yaygın eğitim programlarımızın güzel sanatlar eğitimi açısından incelenmesi ve buna göre önlemler alınmasına yardımcı olunması çalışmalarını� yoğun olarak yürütmüş ve �Türkiye�de GüzelSanatlarEğitimi� adlı bir rapor hazırlamıştır. (1) Bu rapor, daha sonra çoğaltılarak, bütün üniversitelerin ilgili fakültelerine gönderildi, konuyla ilgili görüş ve önerileri alındı. Adı geçenÇalışma Grubu,Bakanlığın ilgili uygulayıcı birimlerinden temsilci üyelerin de katıldığı ikinci aşama çalışmalarına 3 Şubat 1983�te başlayarak, önce, üniversitelerden gelen görüş, eleştiri ve önerilerin genel bir değerlendirmesini yapmış, sonra da bu değerlendirmeler ışığında daha ayrıntılı bir çalışma yaparak somut öneriler geliştirmiştir. Böylece,�Türkiye�de Güzel Sanatlar Eğitiminin Geliştirilmesine Yönelik Öneriler� (2) adlı ikinci rapor oluşmuş ve bu rapor, 20 Haziran 1983 günü yapılan Yüksek Danışma Kurulu toplantısında görüşülerek kabul edilmiştir. Söz konusu öneriler, okulöncesi eğitim, temel eğitim, ortaeğitim ve yüksekeğitim kurumlarını ayrı ayrı fakat bir bütünlük içinde ele almaktadır. Bu çalışmaların uygulamaya konması ve benzeri çalışmalarla daha da geliştirilmesi çok yararlı olacaktı.
b.Yaygın Eğitim
Cumhuriyetten sonra, yaygın sanat eğitimi yani okul dışı sanat çalışmaları bakımından da büyük bir hız, canlılık ve yaygınlık görülür.Bu dönemde okul dışı sanat eğitim çalışmaları iki bölümde incelenebilir:1. Musiki ve sahne sanatları 2. plâstik sanatlar. 1932�de kurulan, Güzel Sanatlar Kolu, Temsil Kolu, Müze ve Sergi Kolu gibi çeşitli �kol�ları içeren ve özellikle Atatürk döneminde yaygın çalışmalar yapmış olan Halkevleri ile 1973�te başlayan Uluslar Arası İstanbul Sanat Festivali ve TRTgibi kurum ve kuruluşlar, her iki alanı da kapsar.
Musiki ve sahne sanatları alanında yapılan yaygın sanat eğitim çalışmaları deyince, akla Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası,Devlet Opera ve Balesi,Devlet Tiyatrosu, çeşitli orkestra, opera ve korolar, resmî ve özel tiyatrolar... gelmektedir.Plâstik sanatlardan söz ederken de, Devlet resim ve heykel müzeleri, müzeler, sergiler, resmî ve özel galeriler, sanat kongreleri,İstanbul Sanat Bayramı, basın-yayın gibi çeşitli etkinlikler üzerinde durulabilir.Cumhuriyet döneminde, bütün bu sayılan alanlar bakımından da önemli gelişmelere tanık olmaktayız ve birtakım sorunlar bulunmakla birlikte bu gelişmeler sürmektedir.
c. Yeni Gelişmeler
Bilindiği gibi, 1990 yılında Ankara�da bir güzel sanatlar lisesi açıldı. Bugün ülkemizdeki güzel sanatlar lisesi sayısı 8�dir.Aynı şekilde, devlet üniversiteleri ile vakıf üniversitelerine bağlı 10 kadar güzel sanatlar fakültesi var ülkemizde. Bundan başka, 1997 yılında yeniden yapılandırılan eğitim fakültelerinde yani öğretmen yetiştiren kurumlarda sanat eğitimi dersleri önemli bir yer tutuyor.
Sanat eğitimi konusunda 1998 yılında yeni ve önemli bir adımla daha karşılaşıyoruz. İstanbul�da Yıldız Teknik Üniversitesine bağlı yeni bir fakülte olarak�Sanat ve Tasarım Fakültesi� kuruldu.Devlet üniversiteleri içinde ilk ve tek olan bu fakülte, sanata bütüncül açıdan bakmayı ve disiplinler arası çalışmaları, sanatla yaşamı birleştirmeyi temel ilke edinmiş durumda. Başlıca programları, müzik, sahne sanatları, iletişim tasarımı, fotoğraf ve video, sanat yönetimi.
Bütün bu kurumlarda yürütülen programların nitelikleri, uygulama ve sanat eğitimine katkı yönleri tartışılabilir, programlar verim bakımından irdelenebilir. Daha iyisi, daha güzeli için elbette çeşitli görüşler öne sürülebilir.Ama ne olursa olsun, bu tür zenginliklerin bir canlılık ve olumlu gelişmeler olarak algılanması gerekir.
Sonuç ve Öneriler
Burada, Cumhuriyet Dönemi güzel sanatlar eğitimi üzerinde kısaca duruldu.Konuya ilişkin genel bir değerlendirme yapınca şöyle bir tablo ile karşılaşıyoruz:
1. Yeni Türkiye�nin mimarı Atatürk, Cumhuriyeti kültür ve eğitim temeline oturtmuş, güzel sanatlara büyük önem vermiştir.Bugün çalışmalarını sürdüren bütün sanat eğitim kurumları, kaynağını ondan alır.Kültürün önemli bir ögesi olan güzel sanatlar, büyükÖnder�in gerçekçi yaklaşımı, yakın ilgisi, büyük desteği ile ülkemizde kökleşti ve gelişti. Çünkü güzel sanatlar gelişmezse toplumun kısır kalacağını çok iyi biliyordu.
2. Sanat eğitim kurumlarından, ünü yurt dışına da taşan değerli sanatçılar, öğretim elemanları ve öğretmenler yetişmiştir. Bu arada, güzel sanatların her dalında çalışan ve çalıştığı alana güç katan seçkin kadın sanatçılarımız yetişti.
3. Çeşitli dallarıyla güzel sanatlar, Cumhuriyet döneminde önemli gelişmeler gösterdi. Artık Türk sanatçısı, aktarmacılık, özenti ve taklit peşinde değildir.Hemen her dalda kendimize, yerli kaynaklara ve millî değerlere dönme eğilimi ağırlık kazanmaktadır.
4. Göze çarpan önemli bir nokta, sanatla ilgili çalışmaların giderek yaygınlaşmakla birlikte, henüz geniş yığınlara seslenemediği, sınırlı çevrelerde kaldığı gerçeğidir. İşte burada devlete ve sanat eğitim kurumlarına büyük görevler düşüyor. Bunların başında, daha geniş ve etkili bir sanat eğitimi gelmektedir.Daha önce de belirtildiği gibi, Millî Eğitim Bakanlığının gerçekçi bir yaklaşımla konuya el atması sonucu başlayan çalışmalar ve hazırlanan raporlar, bu konuya hem örgün hem de yaygın eğitim açısından yeterince ışık tutmaktadır.Böylesine önemli bir konuya, bütünlük, tutarlılık, süreklilik, yaratıcılık, çok yönlülük, sanata ve sanatsal çevreye duyarlılık, yaygınlık gibi temel ilkeler açısından eğilen bu çalışmaların uygulamaya konması çok yarar sağlayacaktır.Çünkü çirkinin ne olduğunu anlamak ve çirkinliklerden uzaklaşmak için, kişi ve toplum olarak güzeli bilmek gerekir.Bunu da ancak güzellik eğitimi, etkili bir sanat eğitimi sağlar.
Belirtmekte yarar var ki, sanat eğitimi derken amaç, herkesin sanatçı olması değildir. Zaten bu düşünülemez. Ama iyi bir sanat izleyicisi olmak ve güzeli aramak da büyük önem taşır.Sanat eğitimi, ustalık ve beceri kazandırmak değil, estetik duyarlığın geliştirilmesidir.Bilindiği gibi çağımızın insanı, yarattığının tutsağı olma durumundadır ve duyarsızlaşmaya başlamıştır. Oysa gerçek anlamda çağdaş insan, duyan, düşünen, yaratan, güzeli arayan, insanı ve doğayı seven varlıktır.İşte sanat eğitimi, bu nitelikler açısından değer taşır.
__________________
Mankind differs from the animals only by a little, and most people throw that away.
Nuve Muzemizi gezdinizmi?
sanal resim galerim


#2


Cevap: Cumhuriyet Döneminde Sanat Eğitimi
CUMHURİYET DÖNEMİNDE GÜZEL SANATLAR
(RESİM-HEYKEL-MİMARİ)
Resim
15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet, İtalyan sanatçı Gentile Bellini�yi bugün Londra National Gallery�de sergilenen kendi portresini yaptırtmak üzere çağırmasına rağmen Batı tarzı resim, Osmanlı İmparatorluğu�nda benimsenmemiş bunun yerini genelde minyatür sanatı almıştır. Geçen süre zarfında Osmanlı İmparatorluğu�na gelerek çalışmalarda bulunan Batılı bazı sanatçıların olduğu bilinse de bu sanatçıların saray ve çevresinden büyük destek gördükleri dönem, Osmanlı�nın Avrupa ile ilişkilerini arttırdığı Batılılaşma dönemi olmuştur. Ayrıca Osmanlı minyatür sanatının geleneksel çizgisinden ayrılmaya başlaması da yine aynı döneme rastlamaktadır.
18. yüzyıl, Osmanlı sanatı açısından bir dönüm noktasını ifade etmektedir. Bu yüzyılda ülkemizde yabancı sanatçıların resim ve mimari alanında etkinlikleri sürerken III. Selim(1789-1807) dönemi ıslahatları arasında Batı yöntemlerine uygun eğitim yapan askeri okulların kurulması kararlaştırılmıştır. Bunlardan 1794 yılında eğitime başlayan Mühendishane-i Berîi Hümayun adını taşıyan askeri okulda askeri amaçlı ilk resim dersleri verilmeye başlanmış, fakat bu dersler içinde perspektif, ışık-gölge gibi kurallar da yer almıştır. III. Selim�in başlattığı ıslahata II. Mahmud(1808-1839) devam etmiş ve yine çağdaş anlamda eğitim veren Harbiye, Tıbbiye, Bahriye gibi askeri okullar açılmıştır. II. Mahmud, aynı zamanda kendi resmini çoğaltarak devlet dairelerine astırarak yeni bir geleneğin başlatıcısı da olmuştur. Askeri okullarda eğitim gören ve resim yapmaya ilgi duymuş olan sanatçılarımız çağdaş Türk resim sanatının bir bakıma öncülüğünü yapmışlardır. Genel olarak Asker Ressamlar Kuşağı olarak adlandırılan bu dönem ressamları arasında en etkin olanları Kolağası Hüsnü Yusuf Bey, Ferik Tevfik Paşa, Osman Nuri Paşa, Ferik İbrahim Paşa, Hüseyin Zekâi Paşa, Şeker Ahmet Paşa, Süleyman Seyyid Bey, Hoca Ali Rıza ve Halil Paşa�dır. Resimlerinde genel olarak peyzaj, natürmort gibi konulara ağırlık veren asker ressamlardan Şeker Ahmet Paşa�nın kendini paleti ve fırçasıyla resmetmiş olduğu Kendi Portresi ise bu dönem için figür alanında yapılmış en önemli çalışmadır. Bu arada İstanbul�da gerçek anlamda ilk resim sergisi Şeker Ahmet Paşa�nın çabalarıyla 27 Nisan 1873 tarihinde açılmıştır. Etkinlikleri 20. yüzyılın ilk çeyreğine kadar sürmüş alan asker ressamların çağdaş Türk resim sanatına bir diğer katkıları da Tanzimat(1839) ve Islahat(1856) fermanlarıyla ortaya çıkan bilim ve sanat alanındaki gelişmeler doğrultusunda müfredata alınan resim derslerini de vermiş olmalarıdır.
Asker ressamların etkinliklerini sürdürdüğü yıllarda bir grup ressamın yapmış olduğu ve aynı fırçadan çıkmış izlenimi veren manzara resimleriyle karşılaşmaktayız. Türk resim sanatı içinde Primitifler olarak da adlandırılan, bir kısmı askeri okul kökenli veya Darüşşafaka gibi sivil okullarda eğitim görmüş Necib, Kasımpaşalı Hilmi, Şefik, Salih Molla Aşkî, Şevki, Lofçalı Ahmed, Ahmet Ragıp, Giritli Hüseyin, Fahri Kaptan, Selâhattin, Cemal, Ahmet Şekür, İbrahim adlı sanatçıların imzalarına rastladığımız bu resimlerde, Yıldız Sarayı, Yıldız Camii, Kağıthane, Ihlamur Kasrı ve benzeri yapıların çeşitli görünümleri sıkça işlenen konulardır. Bu arada 19. yüzyılın ilk yarısında icat edilen fotoğraf makinesi, icadından kısa bir süre sonra ülkemize girmiş ve özellikle İstanbul�da çok sayıda fotoğraf atölyesi açılmıştır. Ortak manzara geleneğine dahil tabloların, halen İstanbul Üniversitesi Kitaplığı�nda bulunan Yıldız Fotoğraf Albümleri�nde fotoğrafları saptanmış ve bunların mevcut fotoğraflarından yararlanılarak yapıldıkları belgelenmiştir.
Cumhuriyet�in ilanından önce güzel sanatlar alanında yaşanan en önemli gelişme 3 Mart 1883 tarihinde Sanayi-i Nefise Mektebi�nin eğitime başlamasıdır. Askeri okullar dışında akademik anlamda ilk resim derslerinin verildiği bu okul, ressam, arkeolog ve aynı zamanda ilk Türk müzecisi olan Osman Hamdi Bey(1842-1910) tarafından kurulmuştur. Osman Hamdi Bey, 1860 yılında Paris�e hukuk eğitimi için gitmiş olmasına rağmen burada hukuk eğitimini bırakarak dönemin ünlü ressamlarının atölyelerinde çalışmıştır. 1869 yılında yurda dönüşünden sonra çeşitli alanlarda önemli görevler üstlendiği de görülen Osman Hamdi Bey�in günümüze ulaşan çok sayıda tablosu bulunmaktadır. Eserlerinde özellikle büyük boy figür kullanımı açısından başarılı olduğu gözlemlenen sanatçının üslubunun Oryantalizm�e yakın olduğunu söyleyebiliriz.
1908 yılında II. Meşrutiyet� in ilan edilmesinin ardından tüm kurumlarda oluşan özgürlük ortamı sanatta da kendini hissettirmiştir. 1909 yılında büyük bölümü Sanayi-i Nefise Mektebi mezunu sanatçılarca kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti bu ortamdan etkilenerek oluşturulmuş bir birliktir. Yarı resmi niteliğe sahip birlik üyeleri, ülkemizde resim sanatının gelişiminde önemli rolü bulunan Galatasaray Sergileri�nin 1916-1952 yılları arasında düzenli olarak açılmasını sağlamışlardır. Bunun yanında bu birlikçe yayınlanmaya başlayan fakat yanlızca on sekiz sayısı basılabilmiş olan �Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Gazetesi� ülkemizdeki ilk düzenli sanat dergisi olması açısından önem taşımaktadır. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti, 1921 yılında �Türk Ressamlar Cemiyeti�, 1926 yılında �Türk Sanayi-i Nefise Birliği� daha sonra ise �Güzel Sanatlar Birliği� adı altında faaliyetlerini sürdürmüştür.
Aynı yıllarda Sanayi-i Nefise Mektebi�nde eğitim gören bir kısım sanatçı, bu okulun sınavını kazanarak veya kendi imkanlarıyla Paris�e resim öğrenimi için gitmiştir. 1914 yılında I. Dünya Savaşı�nın başlamasıyla birlikte yurda dönen ve Türk resim sanatına çağdaş akımları getiren bu sanatçılar 14 Kuşağı veya Çallı Kuşağı olarak adlandırılmaktadır. Grubun ilk akla gelen isimleri arasında İbrahim Çallı, Avni Lifij, Nazmi Ziya Güran, Namık İsmail, Feyhaman Duran, Hikmet Onat, Mehmed Ruhi Arel, Ali Sami Yetik, Ali Sami Boyar bulunmaktadır. Genel olarak figürlü kompozisyon ve portre alanında izlenimci tarzda eserler meydana getirdikleri gözlenen bu sanatçılar arasında büyük ölçüde portre ressamlığına yönelmiş olan sanatçımız ise Feyhaman Duran(1886-1970) olmuştur. Feyhaman Duran�ın İstanbul Üniversitesi�ne bağışlamış olduğu Beyazıt�taki evinin 2001 yılında İstanbul Üniversitesi tarafından restorasyonu tamamlanmış ve içindeki eşyalar aslına uygun biçimde düzenlenerek �Feyhaman Duran Kültür ve Sanat Evi� olarak hizmete açılmıştır. 1914 kuşağı sanatçıları, çağdaş Türk resim tarihi içinde Şişli Atölyesi olarak bilinen ve Harbiye Nazırı Enver Paşa�nın isteği ile Viyana ve Berlin Sergileri için konusu savaş ve kahramanlık olan resimler yaptırmak amacıyla Şişli�de açılan atölyede de çalışmışlardır. Cumhuriyet döneminde de etkinlikleri sürmüş olan bu sanatçılar, toplumsal konulu eserler yanında Atatürk ve devrimlere bağlılığı konu alan resimler yapmışlar, aralarında eğitimci yönleri bulunanlar ise Cumhuriyet dönemi resim sanatçılarının yetişmesinde önemli rol üstlenmişlerdir.
1914 yılında güzel sanatlar alanında yaşanan bir başka önemli gelişme ise kız öğrencilere güzel sanatlar alanında eğitim olanağı sağlamak üzere Beyazıt�taki Zeynep Hanım Konağı�nın bir bölümünde(Bugün İstanbul Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakülteleri�nin bulunduğu yer) İnas/Kız Sanayi-i Nefise Mektebi açılmasıdır. Bu okulun müdireliğini de yapan ilk kadın ressamlarımızdan Mihri Müşfik Hanım�ın ilk kez çıplak kadın modelini atölyeye getirmiş olması dönemi açısından önemli bir gelişmedir. Mihri Müşfik Hanım�dan sonra müdür olan Ömer Adil�in yapmış olduğu Kızların Resim Atölyesi adlı tablosu bu okul hakkında önemli bir belge niteliğindedir. İnas/Kız Sanayi-i Nefise Mektebi, Cumhuriyetin ilanından sonra Sanayi-i Nefise Mektebi ile birleştirilmiştir.
1923 yılında Cumhuriyet�inilan edilmesinin ardından başta Atatürk olmak üzere diğer devlet adamlarının en çok üzerinde durdukları konulardan biri Türkiye Cumhuriyeti�ni bilim, teknik ve sanat alanlarında çağdaş devletlerin seviyesine ulaştırmak olmuş ve bu hedef doğrultusunda büyük çaba sarf edilmiştir. Özellikle Cumhuriyet� in ilk yıllarında bu alanlarda yetişmiş kişilerin bulunmaması dikkate alınarak yurt dışına yetenekli gençler gönderilerek yetişmeleri sağlanmıştır. Cumhuriyet�in ilanından kısa bir süre sonra 1924 yılında yurt dışına gönderilenler arasında beş ressam bulunması güzel sanatlara verilen önemin bir göstergesidir. Bu uygulama diğer yıllarda da devam etmiş, yalnız resim sanatçılarına değil güzel sanatların başka kollarında yetenekli gençlere de yurt dışında eğitim olanağı sağlanmıştır.
Cumhuriyet döneminde sanatın halk arasında yaygınlaşmasında ve sanatçının devlet tarafından desteklenmesinde devlet tarafından açılan sergilerin katkısı büyük olmuştur. Özellikle 1939 yılından itibaren düzenli hale getirilen Ankara Devlet Resim ve Heykel Sergileri�ne katılan sanatçıların kurulan jürilerce yapıtları ödüllendirilmiş ve eserleri devlet tarafından satın alınmıştır. Cumhuriyet�in 10. yılı etkinlikleri kapsamında Ankara Halkevi�nde pek çok sanatçımızın Kurtuluş Savaşı�nı ve Cumhuriyet Devrimleri�ni konu alan resimleriyle katıldıkları İnkılap Sergisi ise 1937 yılına kadar aynı adla açılmaya devam etmiştir. Bu ve benzeri diğer sergilerin yanı sıra ülkemizin ilk güzel sanatlar müzesi olan İstanbul Resim ve Heykel Müzesi deyineAtatürk�ün emriyle 1937 yılında Dolmabahçe Sarayı Veliaht Dairesi�nde açılmıştır. 1937-1944 yılları arasında Cumhuriyetin Halkçılık ilkesi doğrultusunda sanatın geniş kitlelere yaygınlaştırılması amaçlanmış ve Türkiye�nin 63 iline 58 ressam gönderilerek, ülke gerçeklerini, genel ve kültürel özellikleri yansıtan 675 tuvalden oluşan bir koleksiyon elde edilmiştir. Dönemin Güzel Sanatlar Akademisi müdürü olan Namık İsmail�in Cumhuriyetin 10. yılı münasebetiyle 1933 yılında ilgili bakanlığa hazırlamış olduğu, sanat yaşamındaki eksiklerin ve sanatın yaygınlaştırılması için yapılması gerekenleri içeren raporu dönemi açısından büyük önem taşımaktadır. Cumhuriyet döneminde yurt dışına sanat eğitimi için öğrenciler gönderilmesinin yanı sıra ülkemizde güzel sanatlar eğitiminin yaygın hale gelmesine de çalışılmıştır. Cumhuriyet�in ilanından önce açılmış olan ilk güzel sanatlar okulu olan Sanayi-i Nefise Mektebi�nin adı 1928 yılında Güzel Sanatlar Akademisi, 1964 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi olarakdeğiştirilmiş, 1969 yılında ise �Devlet Güzel Sanatlar Akademileri� kanunu ile bilimsel özerkliğe kavuşturulmuştur. 1930 yılında Atatürk�ün teşvikiyle Ankara�da açılan Gazi Eğitim Enstitüsü resim-iş bölümü, resim eğitimini yaygınlaştıran ve özellikle orta dereceli okullara resim öğretmeni yetiştiren önemli bir kurum olmuştur. Daha geç bir tarihte İstanbul�da 1957 yılında eğitime başlayan Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu güzel sanatlar eğitimi alanındaki boşluğu dolduran bir diğer okuldur.
Cumhuriyet dönemi resim çalışmalarına bakacak olursak Cumhuriyet�in ilanından önce kurulmaya başlayan resim birliklerinin Cumhuriyet döneminde de kurulmaya devam ettiğini görürüz. Cumhuriyet döneminin ilk sanatçı topluluğu 1929 yılında kurulan Müstakil Ressam ve Heykeltıraşlar Birliği�dir. Kurucularının bir kısmı devlet tarafından yurt dışına gönderilmiş Refik Ekipman, Cevat Dereli, Şeref Akdik, Mahmut Cûda, Nurullah Berk, Hale Asaf, Ali Avni Çelebi, Ziya Kocamemi, Muhittin Sebati, heykeltıraş Ratip Aşır Acudoğlu ve dekoratör Fahrettin olan bu birliğin üyeleri İzlenimci tarzdan uzak durmuşlar, bunun yerine geometrik desen kuruluşlu(kübist) eserler yapmışlardır.
1933 yılında Müstakil Ressam ve Heykeltıraşlar Birliği�nin üyelerinin etkinlikleri sürerken bu gruptan ayrılan Nurullah Berk, Abidin Dino ile birlikte Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu ve heykeltıraş Zühtü Müridoğlu�Türk resim tarihi içindekurulan dördüncü birlik olmalarından dolayı- D Grubu adını verdikleri yeni bir sanatçı birliği oluşturmuşlardır. Modern sanatı tanıtmayı da görev edinen D grubu üyeleri, bu nedenle açmış oldukları sergilerde, modern sanatı tanıtan konuşmalara ve tartışmalara da yer vermişlerdir. Çağdaş Türk resminin modernleşme sürecini hızlandıran sanatçılar, temelinde kübizm olan teknik yönü kuvvetli eserler üzerinde yoğunlaşmışlardır.
1935 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi müdürü olan Burhan Toprak tarafından 1936 yılında resim atölyesi şefliğine getirilen Fransız sanatçı L.Levy�nin atölyesinde yetişmiş olan Nuri İyem, D grubundan ayrılan Abidin Dino, Turgut Atalay, Mümtaz Yener, Haşmet Akal, Faruk Morel, Avni Arbaş, Selim Turan tarafından 1941 yılında kurulmuş olan Yeniler Grubu üyeleri, D grubunun biçimciliğine karşıt olarak toplumsal konulardan oluşan yapıtlarla karşımıza çıkmaktadırlar. Fakat bu grubun bazı üyeleri baştaki çizgilerinden zamanla ayrılmışlardır.
Güzel Sanatlar Akademisi�nde Bedri Rahmi Eyüboğlu atölyesinde yetişen Orhan Peker, Nedim Günsür, Turan Erol, Nevin Çokay, Mehmet Pesen, Mustafa Esirkuş, Leyla Gamsız� ın aralarında bulunduğu sanatçılarca 1946 yılında kurulan Onlar Grubu üyeleriise Batı resmindeki soyut akımlarla geleneksel motiflerimizi sentezleme çabası içine girmişlerdir.
II. Dünya Savaşı sonrası tüm dünyada olduğu gibi Türkiye�de de önemli sosyal, kültürel ve ekonomik değişimler meydana gelmiş, bu değişim resim sanatına da yansımıştır. Özellikle dış kaynaklı sanat yayınlarının ülkemizde çoğalması Batı sanat çevreleriyle ilişkileri daha bilinçli hale getirmiş, buralardaki son çalışmalardan kısa sürede haberdar olunmuştur. 1930�lu yıllarda Müstakiller�le başlayan modern resim çalışmaları 1950�li yıllardan sonra gerek bahsettiğimiz bu nedenlerden gerekse bu yıllarda yurt dışında eğitim görmüş ressamlarımızın etkisiyle hız kazanmıştır. 1953 yılında Ankara Üniversitesi, Dil, Tarih-Coğrafya Fakültesi�nde Adnan Çoker ve Lütfü Günay�ın açmış oldukları sergi Türkiye�de açılmış ilk soyut resim sergisidir. Yine 1954 yılında İstanbul Şehzadebaşı�nda Kuyucu Murat Paşa Medresesi�nde(Bu bina günümüzde İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü Güzel Sanatlar Bölümü Başkanlığı olarak hizmet vermektedir.) açılan sergiye katılan sanatçılar �Halkımıza Çağrı� başlığı altında soyut sanatı benimsetmek amacıyla bir bildiri yayınlamışlardır. 1950�li yıllardan sonra Türk resminde etkin olan soyut resme bazı sanatçılarımız moda gözüyle bakmışlar ve geleneksel tarzlarına devam etmişlerdir. Bunu takip eden yıllarda Türk resim sanatı içinde toplumsal gerçekleri yansıtan natüralist eserlerle birlikte soyut tarzda resim yapan pek çok ressam yer almıştır. Yine 1970�li yıllardan sonra resim sanatçılarının bu iki alanda yoğunlaştıkları görülmektedir. Cihat Burak, Neşet Günal, Nedim Günsür, Orhan Peker, Yüksel Aslan gibi figüratif alana yönelmiş sanatçıların yanında Adnan Çoker, Sabri Berkel, Ömer Uluç, Ferruh Başağa, Nejat Devrim soyut alanda başarılı eserler meydana getirmişlerdir. Soyut sanat kavramı dışında 1960�lı yıllardan sonra basit ve fantastik öğelerin çarpıcı renklerle ifade edildiği Naif resimler de çağdaş Türk resim sanatında önemli bir yer tutmaktadır.
Cumhuriyet�in ilk yıllarından itibaren, yurt dışına gerek kendi gerekse devlet imkanlarıyla giden sanatçılarımızdan bir kısmı sanat yaşamlarına yurt dışında devam etmişlerdir. Buna rağmen Fikret Mualla, Abidin Dino, Avni Arbaş, Hakkı Anlı, Selim Turan, Burhan Doğançay ve Erol Akyavaş varlıkları ülkemizde de hissedilen sanatçılar olmuşlardır.
Tüm bu gelişmelerin yanı sıra 1970�li yıllarda çeşitli objelerle birlikte mekanın da kullanıldığı sanat eserleri oluşturulmaya başlanmıştır. 1977 yılından Devlet Güzel Sanatlar Akademisi tarafından düzenlenen �Soyut Eğilimler Sergisi� bu tür çalışmaların değerlendirildiği bir sergi olmuştur. Bu ve benzeri sergiler 1990�lı yıllardan itibaren İstanbul�da iki yılda bir düzenlenen Bienal�lerin ilk adımını oluşturmaktadır.
Çağdaş Türk resim sanatının gelişmesinde en önemli eğitim kurumumuz olan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi, 1982 yılında Mimar Sinan Üniversitesi�ne bağlı Güzel Sanatlar Fakültesi olarak eğitimini sürdürmektedir. Devlet Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksek Okulu ise aynı tarihte Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi�ne dönüştürülmüştür.
Heykel
Ülkemizde 19. yüzyıl sonlarına kadar heykel sanatı dinin de etkisiyle mimariye bağlı taş süslemeciliği şeklinde gelişme göstermiştir. Bununla birlikte Osmanlı İmparatorluğu�nda resim sanatında Batılılaşma etkisi sonucu yaşanan gelişmeler heykel sanatında karşımıza çıkmamaktadır. Bu dönemde adından bahsedebileceğimiz Türk heykel sanatçısı olmadığı gibi, 19. yüzyılda Osmanlı topraklarında çalışan çok sayıda ressama karşılık heykeltıraşa rastlamayız. Yanlızca yeniliklere açık bir padişah olan Sultan Abdülaziz, Viyana seyahati sırasında gördüğü heykellerden etkilenerek kendi heykelini yaptırmak istemiş ve bunun üzerine C.F. Fuller isimli bir heykeltıraşı İstanbul�a getirterek bugün Beylerbeyi Sarayı�nda yer alan at üzerindeki heykelini yaptırtmıştır. Fakat 1871 tarihli bu heykelin döneminde büyük tepkiler aldığı bilinmektedir. Aynı dönemde açılan askeri ve sivil okullarda da heykel üzerine bir eğitim verildiğine dair bir bilgimiz yoktur.
Ülkemizde heykel sanatının başlaması ve gelişmesi resim sanatında olduğu gibi kuşkusuz 1883 yılında açılan Sanayi-i Nefise Mektebi ile gerçekleşmiştir. Sanayi-i Nefise Mektebi�nin ilk heykel hocası ise Roma�da heykel eğitimi almış olan Osgan Yervant(1855-1914)�dır. Cumhuriyet öncesi dönemde Sanayi-i Nefise� de öğrenim gören heykel sanatçıları arasında hakkında yeterli bilgi sahibi olabildiğimiz başarılı isimler olarak İhsan Özsoy(1867-1944), İsa Behzat(1875-1916) ve MehmetMahir Tomruk(1885-1949)�ugörmekteyiz. Heykel alanında Cumhuriyet öncesi dönemde yetişmiş önemli bir isim olan Nijad Sirel(1897-1959)ise Sanayi-i Nefise� de öğrenim görmeden kendi imkanlarıyla Almanya�ya heykel öğrenimi için gitmiş ve eğitimini tamamladıktan sonra yurda dönmüştür. Bu sanatçılardan Avrupa�da da eğitim almış olan İhsan Özsoy, 1908 yılında Osgan Yervant�ın yerine Sanayi-i Nefise�de hocalığa başlamıştır. Çağdaş Türk Heykel Sanatı�nın bu ilk öncüleri, genel olarak klasik heykel formlarında natüralist eserler, özellikle büstler meydana getirmişler ve malzeme olarak çoğunlukla alçı, taş ve bronz kullanmışlardır.
Cumhuriyet�in ilan edilmesinin ardından 1924 yılında devlet tarafından yurt dışına gönderilen öğrenciler arasında heykel sanatçısı bulunmamaktadır. 1925 yılında ise Müstakil Ressam ve Heykeltıraşlar Birliği(1929) kurucularından olan Ratip Aşir Acudoğlu,devlet tarafından Paris�e heykel eğitimi için gönderilen ilk heykel sanatçısı olmuştur. Sonraki yıllarda akademi öğrencilerinden Hadi Bara, Zühtü Müridoğlu, Nusret Sumangibidevlet bursu kazanarak yurt dışına giden sanatçılarımızın ülkemizde heykel sanatının gelişmesinde büyük payları olmuştur. Sabiha Bengütaş ise ilk Türk kadın heykel sanatçılarımızdandır.
Cumhuriyet öncesi heykel çalışmalarının akademi ile sınırlı kalması, Türk halkının heykel sanatına karşı ön yargılı tutumunu devam ettirmiştir. Cumhuriyet�in ilanından önce Atatürk, 22 Ocak 1923 yılında Bursa�da yapmış olduğu konuşmasında bu alandaki endişeleri giderici şu sözlere yer vermiştir;�...Dünyada uygarlığa ulaşmak, ilerlemek, gelişmek isteyen herhangi bir ulus ister istemez heykel yapacak ve heykelci yetiştirecektir. Anıtların şuraya buraya tarihsel anılar olarak dikilmesinin dine aykırı olduğunu ileri sürenler, şer�i hükümleri gereği gibi araştırıp incelememiş kişilerdir. ... heykelciliği en yüksek derecede ilerletecek ve yurdumuzun her köşesi atalarımızın ve bundan sonra yetişecek çocuklarımızın anılarını güzel heykellerle dünyaya ilan edecektir....� Atatürk�ün konuya duyarlı yaklaşımı sonraki yıllarda da devam etmiş, heykel sanatının yaygınlaşması ve halka benimsetilmesi amacıyla önemli meydanlara konulmak üzere, yaşanan zaferleri ve değerli komutanları konu alan anıt heykellerin yaptırılması düşünülmüştür. Fakat ülkemizde anıt heykel yapımı için gerekli teknik imkanların olmaması ve anıt heykel yapımı konusunda yeterli tecrübeye sahip sanatçıların henüz yetişmemesi üzerine bu alanda ilk yabancı sanatçılara görev verilmiştir. Bu sanatçılardan Krippel�in yapmış olduğu İstanbul Sarayburnu Parkı�nda bulunan 1926 tarihli Atatürk Anıtı ülkemizdekiilk anıt heykeldir. Yine ülkemizde çok sayıda eseri bulunan bir diğer sanatçı olan Canonica�nın yapmış olduğu eserler arasında en bilineni 1928 tarihli İstanbul, Taksim Cumhuriyet Anıtı�dır. Yabancı sanatçıların yanı sıra 1930�lu yıllardan sonra, öncülüğü Kenan Yontuç, Ratip Aşir Acudoğlu, Hadi Bara, Nijad Sirel�in yaptığı anıtlara günümüze kadar geçen sürede başarılı diğer heykeltıraşlarımızın eserleri eklenmiştir. Bu heykellerden İstanbul Üniversitesi Rektörlük Binası önünde yer alan Gençlik Anıtı Yavuz Görey tarafından 1955 yılında yapılmıştır.
Cumhuriyet döneminde açılan sergilerde resim sanatçılarının yanı sıra heykel sanatçılarına da rastlanmaktadır. 1932 yılında Zühtü Müridoğlu�nın Gülhane Parkı içindeki Alay Köşkü�nde açmış olduğu sergi ise ülkemizdeki ilk heykel sergisi olarak kabul edilmektedir.
1937 yılında Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Heykel Atölyesi şefi olan Belling, Akademi�de görev yaptığı 1955 yılına kadar figüre dayalı klasik eğitim vermeyi tercih etmiştir. Belling�in öğrencisi olan bazı sanatçılar akademiden sonra eğitimlerini yurt dışında devam ettirmişler ve bu eğitimleri sırasında çağdaş akımlardan etkilenerek yurda dönmüşlerdir. Böylelikle 1950�li yıllardan sonra heykel sanatımızın modern akımların etkisinde kaldığına tanık olmaktayız. Çağdaş akımların Akademi�de öğretilmesi ise 1950 yılında Ali Hadi Bara ve Zühtü Müridoğlu�nun atölye hocaları olarak görev almasıyla başlamış, Akademi�deki eğitimlerinden sonra gittikleri Paris�te soyut çalışmalardan etkilenen İlhan Koman ve Şadi Çalık�la bu dönem hız kazanmıştır. Cumhuriyet döneminde heykel sanatımızın gelişmesinde ve yaygınlaşmasında Hüseyin Özkan, Yavuz Görey, Zerrin Bölükbaşı, Hüseyin Gezer, Kuzgun Acar, Ali Teoman Germaner, Gürdal Duyar�ın yapmış oldukları çalışmalar da önemli yer tutmaktadır.
Çağdaş Türk Heykel Sanatı�nın, başladığı noktadan itibaren hızlı bir gelişme göstermiş olduğu açıktır. Cumhuriyet döneminde yetişmiş sanatçılar, ilk heykel sanatçılarımıza oranla daha bağımsız ve kişisel uslüplarını ortaya koyabilen eserler meydana getirmişler ayrıca erken dönemdeki büstler yerini önemli meydanlarımızda yer alan anıtlara ve soyut heykellere bırakmıştır. Bu gelişmeler yalnız bunlarla sınırlı kalmamış kullanılan malzemede de kendini göstermiştir.
Mimarlık
Klasik Osmanlı mimarisi, 18. yüzyıldan itibaren büyük değişim içine girmiş, bu değişim özellikle yapıların süsleme programlarında açıkça hissedilmiştir.
19. yüzyılın ikinci yarısı ise tüm dünyada Milliyetçilik akımlarının önem kazandığı yıllardır. Bu akım kısa süre içinde Osmanlı İmparatorluğu�nda da benimsenmiş ve 1908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet�le birlikte giderek güç kazanmıştır. Toplumda etkin olan siyasi ve sosyal yaşantının sanata yansımaları kaçınılmaz bir gerçektir ve Osmanlı İmparatorluğu�nun son yıllarında ortaya çıkan bu akım doğal olarak dönemin mimarisini de etkilemiştir. Genel olarak I. Ulusal Mimari olarak adlandırılan dönem, yaklaşık olarak 1930 yılına kadar devam eder. I. Ulusal Mimarlık, Klasik Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin plan ve süsleme özelliklerinin günün şartlarına göre yeniden gündeme getirilmesi şeklinde özetlenebilir. Özellikle yapıların cephelerine büyük önem verilmiş, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde uygulanan kemerler, çini süslemeler ve mermer sütunlar cephe tasarımlarının vazgeçilmez elemanları olmuştur. Yoğun olarak İstanbul, Ankara, İzmir �de örneklerine rastladığımız I. Ulusal Mimarlık dönemi yapılarına aynı yoğunlukta olmamakla birlikte Türkiye�nin hemen hemen her eski yerleşme yerinde rastlamamız mümkündür. Başta Mimar Vedat Tek ve Mimar Kemalettin olmak üzere Arif Hikmet Koyunoğlu, Ali Talat, Muzaffer, Mehmet Nihat, Ahmet Kemal, Tahsin Sermet, Necmettin Emre, Fatih Ülkü ve Gulio Mongeri dönemin en önemli mimarlarıdır.
Adı geçen mimarlar arasında Mimar Kemalettin Bey(1870-1927), bu akımın prensipleri dahilinde yoğun biçimde yapı üreterek döneme damgasını vuran mimardır. İstanbul�da yaptığı eserler arasında Bebek Camii(1913), Bostancı Camii(1913), Beyoğlu Kemerhatun Camii(1911), Eyüp Sultan V. Mehmet Reşat Türbesi(1911-1912) dışında Vakıf Hanları diğer bir önemli grubu oluşturmaktadır. Bunlar Sultanhamamı Birinci Vakıf Hanı(1918), İkinci Vakıf Hanı, Beyoğlu Üçüncü Vakıf Hanı, Bahçekapı Dördüncü Vakıf Hanı(1916-1926), Şehzadebaşı Vefa Erkek Lisesi Yatakhanesi olan Beşinci Vakıf Hanı�dir. Beyazıt Medreset-ül Kuzat(1913- Bugün İstanbul Üniversitesi Eski Eserler Kitaplığı), İstanbul Guraba Hastanesi, Laleli Harikzedegân/Tayyare Apartmanları(1922) İstanbul�da yaptığı diğer eserleridir. Aynı mimarın Ankara�da yapmış olduğu eserler içinde Ankara Palas( Mimar Vedat Tek ile 1924-1928), Devlet Demir Yolları Baş Müdürlüğü (1928), Vakıf Evleri(A. Hikmet Koyunoğlu ile-1927), Gazi İlk Muallim Mektebi(1927-1930), Vakıf Apartmanı(1928-1930) sayılabilir. Döneme damgasını vurmuş olan diğer bir isim, Mimar Vedat Tek�in(1873-1942) eserleri arasında Sirkeci Büyük Postane(1909), Haydarpaşa Vapur İskelesi, Ankara Eski Büyük Millet Meclisi Binası(İkinci Meclis Binası-1924), Ankara Çankaya Gazi Köşkü(1924) en bilinenleridir. Mimar A. Hikmet Koyunoğlu�nun yapmış olduğu Etnografya Müzesi(1927) I. Ulusal Mimarlık prensipleri dahilinde inşa edilen diğer bir eserdir.
1923 yılında Cumhuriyet�in ilanıyla birlikte her alanda köklü değişimler başlamıştır. I. Ulusal Mimarlık akımına bağlı mimarlar çalışmalarını sürdürürken Atatürk�ün asıl hedefi Anadolu şehirlerini Batılı anlamda planlı bir biçimde imar ve inşa ettirmektir. Bu nedenle 1927 yılında endüstriyi geliştirmek amacıyla çıkarılan Teşvik-i Sanayi Yasası doğrultusunda aralarında şehir planlamacısı ve mimar da bulunan çok sayıda yabancı uzman ülkemize çağrılmıştır. Çoğunlukla kamu yapılarında görev alan bu mimarlar, çağdaş mimarlık prensipleri dahilinde, yapının kullanım amacını da dikkate alan çok sayıda eser tasarlamışlardır. Uluslararası Mimarlık olarak da adlandırabileceğimiz bu dönem yapılarında I. Ulusal Mimarlık yapılarının özenli cephelerinin aksine daha sade cephe tasarımları uygulanmıştır. Düz çatıların kullanılması da dönemin genel özellikleri arasındadır. Değişim sadece tasarımda değil kullanılan malzemede de görülmektedir. Artık yerel malzeme kullanımı azalmış, demir ve çimento ile birlikte camın da kullanımı artmış, sonuç olarak betonarme yapılar çoğalmıştır. Değişik dış etkilerle biçimlenen bu dönem 1940 yılına kadar varlığını sürdürmüştür.
Uluslararası Mimarlık döneminde inşa edilen yapıların çoğunluğunu yabancı mimarlarca tasarlanan kamu yapıları oluşturmaktadır. Bunlar arasında Sayıştay(1928-30), Mülkiye Mektebi(Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, 1935-36), Milli Savunma Bakanlığı(1928-30), Genelkurmay Başkanlığı(1929-30), Cumhurbaşkanlığı Köşkü(1931-31), Büyük Millet Meclisi(1938-60), Ankara Üniversitesi, Dil-Tarih Coğrafya Fakültesi(1937) sayılabilir. Yabancı mimarlar ülkemizde bulundukları süre içinde yanlızca mimar olarak çalışmamışlar, eğitim kurumlarında görev alarak çağdaş mimarlık prensipleri dahilinde eğitim vermişlerdir. Yabancı mimarların yanı sıra Sedat Hakkı Eldem, Seyfi Arkan, Şevki Balmumcu ve Bedir Uçar gibi Türk mimarları da bu yeni oluşumda yer almıştır. Bunlar arasında Seyfi Arkan(1903-1966), Çankaya Hariciye Köşkü�nün(1933-34) yapımı için açılan yarışmada birinci olmasından sonraAtatürk�ün özel mimarı olmuştur.
1938 yılında Atatürk�ün ölümü ve ardından 1939 yılında II. Dünya Savaşı�nın çıkmış olması Türkiye Cumhuriyeti�ni her alanda olduğu gibi mimari alanda da etkilemiştir. Savaş nedeniyle yurt dışından getirilen yapı malzemelerinin getirilememesi yanında bu dönemde yabancı mimarlara karşı tepkilerin de artması mimaride yeniden geleneksel değerlere dönülmesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. 1940 ve 1950 yıllarını kapsayan bu dönem II. Ulusal Mimarlık olarak isimlendirilmektedir. Fakat I. Ulusal Mimarlık, Osmanlı ve Selçuklu yapılarını örnek alırken bu dönem temel çıkış noktası olarak Türk konut mimarlığını esas almıştır. Genel olarak kesme taş malzemenin kullanılmış olduğu II. Ulusal Mimarlık dönemi yapılarının en karakteristik özelliği simetri ve anıtsallıktır.
Dönemin adından en çok söz ettiren mimarları Mimar Sedat Hakkı Eldem ve Emin Onat�tır. Sedat Hakkı Eldem�in yapmış olduğu tasarımlar arasında yine en bilinenleri İstanbul Üniversitesi Fen ve Edebiyat Fakülteleri(Emin Onat ile, 1944-52), İstanbul Adalet Sarayı ( Emin Onat ile, 1949), Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi(1943)�dir. Dönemin en ünlü yapısı ise Emin Onat ve Orhan Arda tarafından 1942-53 yılları arasında yapılan Anıtkabir� dir. Bunlar dışında İstanbul Radyoevi ve Çanakkale Anıtı bu dönemin anlayışında inşa edilen diğer yapılardır.
1940�lı yılların sonunda savaş sonrası dünyada yaşanan teknolojik ilerlemeler ülkemizde de hissedilmeye başlanmış ve II. Ulusal Mimarlık akımının etkileri yavaş yavaş yerini gelişen teknolojinin gereği çağdaş mimarlık ilkelerine bırakmıştır. İthal malzeme kullanımının artması, yurt dışına mimarlık eğitimi için giden gençlerin yurda dönmeleri, yabancı mimarların ülkemizde yeniden etkin olmaları mimaride değişimi hızlandıran nedenlerden bir kaçıdır. Aynı zamanda bu yıllardan itibaren mimarlık eğitimi veren kurumların sayısı artmaya başlamış, eğitimin yaygınlaşması ile birlikte mimarlık büroları da çoğalmıştır. Dünyadaki gelişmelerden kısa sürede haberdar olmaya başlayan mimarlar, bir noktaya bağlı kalmaktan ziyade özgün tasarımlara yönelmişlerdir. Sonuç olarak 1950�li yıllardan sonra karşımıza çıkan tasarımları önceki dönemlerde olduğu gibi kesin çizgilerle birbirinden ayırmamız imkansızdır. Bu yeni mimari oluşumun ilk örnekleri arasında İstanbul Hilton Oteli (1953), İstanbul Belediye Sarayı(1953), İstanbul Sheraton Oteli(1959), Ankara Kızılay İşhanı(1959) sayılabilir. Ayrıca 1950�lı yıllardan önce yoğun olarak konut ve kamu yapıları tasarlanmasına rağmen bu yıllardan itibaren fabrikalar, büro ve şirket binaları gibi farklı yapı tipleri dönemin anlayışına göre inşa edilmiştir.
alinti
__________________
Mankind differs from the animals only by a little, and most people throw that away.
Nuve Muzemizi gezdinizmi?
sanal resim galerim


#3


Cevap: Cumhuriyet Döneminde Sanat
1923'ten Günümüze (Cumhuriyet Dönemi) TÜRK TİYATROSU
Cumhuriyet döneminde tiyatroda Batı modelini benimseyen Türkiye, gerek tiyatronun kurumsallaşması, gerekse oyun yazarlığının gelişmesi bakımından önemli atılımlara sahne oldu.
Tiyatroyu Türkiye'de çağdaş bir sanat alanına dönüştürme yolunda ilk büyük katkı ünlü tiyatro ve sinema adamı Muhsin Ertuğrul'dan geldi. 1927'de, Darülbedayi'nin başına geçen Ertuğrul, yerli yazarları yüreklendirmesiyle, izleyiciye sunduğu çağdaş çeviri oyunlarla, sahneleme, oyunculuk ve dekor kullanımında güncel anlayışı yerleştirmesiyle, yetişmelerine katkıda bulunduğu kadın ve erkek oyuncularla bugünkü Türk tiyatrosunun temellerini attı.
Eğitim görmüş tiyatrocuların yetişmesinde büyük hizmet vermiş olan Ankara Devlet Konservatuvarı ise, Musiki ve Temsil Akademisi'nin bir bölümü olarak açıldı. Burada, ilk mezunların çıktığı 1941'de Tatbikat sahnesi oluşturuldu. Bu hazırlık aşamalarından sonra da 1949'da Devlet Tiyatroları resmen kuruldu.
1950'den sonra tiyatro kuramlarının gelişmesi bakımından önemli atılımlar gerçekleştirilmeye başlandı. Tiyatronun yaygınlaştırılması yolunda devlet eliyle sürdürülen çabalar sonucunda Devlet Tiyatroları, Ankara,İstanbul, İzmir, Bursa, Adana, Trabzon ve Diyarbakır gibi kentlerde perdelerini açarak ve turneler düzenleyerek Türkiye'nin her yanında izleyiciye ulaşır hale geldi. Yetmiş yılı aşan tarihi boyunca çeşitli iniş çıkışlar yapan İstanbul Şehir Tiyatroları da çeşitli semtlerde beş sahneye sahip oldu. Türk tiyatrosunun gelişmesinde her zaman önemli rol oynamış olan özel tiyatroların sayısında 1960'larda büyük bir artış görüldü. Etkinliklerini 1960'lardan bu yana sürdüren özel topluluklar arasında Kent Oyuncuları, Ankara Sanat Tiyatrosu, Dormen Tiyatrosu ve Dostlar Tiyatrosu sayılabilir. Oyunculuk ve sahneleme açısından Batı modelini izleyen ödenekli ve özel tiyatrolar yanında, ortaoyunu ve tuluat tiyatrosunun oyunculuk tarzını sürdüren özel topluluklar da oldu. 1970'lerin ortalarında pek çok özel tiyatro kapandı, yeni açılanların bir bölümü de başarılı olamadı. 1980'lerin ortalarından bu yana İstanbul'daki özel tiyatrolar yeniden bir canlanma dönemine girdiler.
Türk oyun yazarlığı, Cumhuriyet döneminde Batı modelini uygulayan tiyatronun kurumsallaşması yolunda yapılan atılıma koşut olarak gelişme gösterdi. Gerçekçi Avrupa tiyatrosundan büyük ölçüde etkilenen Türk yazarları, gerçekçi doğrultuda yazdıkları oyunlarda öncelikle, Osmanlı toplumundan modern Türk toplumuna geçilirken yaşanan sancıları dile getirdiler. Bu geçiş dönemini yansıtmakta en başarılı olmuş yapıtlar Reşat Nuri Güntekin'in Yaprak Dökümü (1930) ve Ahmet Kutsi Tecer'in Köşebaşı'sı (1984) idi. Çok üretken bir yazar olan Cevat Fehmi Başkut ise toplumsal eleştirel yaklaşımını çoğunlukla güldürü çerçevesi içine yerleştirdi.
Türk oyun yazarlığında Cumhuriyetin ilk 30 yılında ağırlık kazanan eleştirel gerçekçi yaklaşım etkisini günümüze değin sürdürdü. 1950'lerden çok partili döneme geçildiğinde devlet yönetimine ilişkin siyasal sorunlarda tiyatro sahnesinde gündeme getirildi. Aynı zamanda, toplumsal sorunları yansıtma aşamasından, bu sorunların kaynak ve nedenlerini irdeleme aşamasına geçildi. Bu dönemde Türk tiyatrosu yeni yazarlar kazandı. Aziz Nesin ve Haldun Taner bildik gerçekçi dram kalıplarını zorlayarak yeni biçim denemelerine giriştiler.
1960'lar Türk tiyatro edebiyatı içinde parlak bir dönem oldu. Siyasal, ekonomik, kültürel açılardan önemli bir bilinçlenme aşamasının yaşandığı bu dönemde tiyatro, işçi ve köylü kesiminin sorunlarına eğildi. Bir yandan, orta sınıftan ailelerin yaşadığı toplumsal ve ekonomik sorunları irdeleyen gerçekçi oyunlar yazılırken, köy ve gecekondu ortamı da yaşama ve giyinme biçimi ve dil özellikleriyle sahneye getirildi.
Bu dönemin en yaygın türlerinden biri de konularını Osmanlı tarihinden, halk kahramanlarının yaşamlarından ve mitolojiden alan, şiir diliyle yazılmış oyunlardır. Güngör Dilmen, Orhan Asena, Turan Oflazoğlu, Necati Cumalı bu doğrultuda yapıtlar verdiler. 1960'ların sonlarına doğru siyasal içerikli belgesel oyunlarda yazılmaya başlandı. Sermet Çağan'ın, Brecht'in epik tiyatro yöntemini doğrudan uyguladığı Ayak Bacak Fabrikası (1964), bu dönemde toplumcu gerçekçi yaklaşımın bir örneği oldu.
Türk oyun yazarlığına öz ve biçim açısından kişiliğini kazandırma yolunda önemli bir katkı 1960'larda Haldun Taner'den geldi. Ahmet Kutsi Tecer'in 1940'larda geleneksel Türk tiyatrosunun gevşek dokulu oyun yapısını ve göstermeci anlatımını kullanarak yazdığı Köşebaşı oyununun ardından, 1950'lerde ve 1960'ların başlarında göstermeci anlatımı kullanma ve tiyatroda açık biçim anlayışını benimseme yolunda oyun denemeleri yazmış olan Taner, 1964'te Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu tarafından sahnelenen Keşanlı Ali Destanı'yla geleneksel Türk tiyatrosunun belirleyici özelliklerini çağdaş anlamda toplumsal siyasal bir içerikle birleştiren yeni bir yerli türün, yerli epik müzikalin yaratıcısı oldu.
1970'lerde pek çok topluluk ağırlıkla politik tiyatro üstünde durdu. Bu dönemde sık sık yerli ve yabancı siyasal-belgesel oyunlar sahnelendi; bir yandan da gerçekçi köy oyunları, tarihsel oyunlar, geleneksel Türk tiyatrosunun özelliklerine dayalı müzikli oyunlar, kabare oyunları, epik oyunlar yazıldı. Ülkede yaşanan toplumsal siyasal çalkantılardan tiyatronun da olumsuz bir pay aldığı bu dönemin en başarılı oyunlar, geleneksel Türk tiyatrosunun anlatım biçimlerini kullanmayı sürdüren Turgut Özakman'ın aynı biçemi benimseyen Oktay Arayıcı'nın ve Asiye Nasıl Kurtulur? Oyunuyla üne, gene epik türde yazdığı toplumcu gerçekçi oyunlarla pekiştiren Vasıf Öngören'in ürünleridir.
1980'lerde ise oyun yazarlığı nicelik ve nitelik açısından bir durgunluk yaşadı. Bu dönemde Refik Erduran, Orhan Asena, Turan Oflazoğlu, Necati Cumalı, Melih Cevdet Anday, Turgut Özakman, Sabahattin Kudret Aksal, Recep Bilginer, Güngör Dilmen, Başar Sabuncu, Dinçer Sümer gibi 1950'lerden yada 1960'lardan bu yana oyun yazmayı sürdüren yazarlar dışında, 1970'lerde yazmaya başlayan Bilgesu Erenus ve Tuncer Cücenoğlu'nun, yapıtlarıyla 1980'lerde gündeme gelen Murathan Mungan, Ülkü Ayvaz, Ferhan Şensoy ve Mehmet Baydur gibi yeni yazarların oyunları sergilendi.
__________________
Mankind differs from the animals only by a little, and most people throw that away.
Nuve Muzemizi gezdinizmi?
sanal resim galerim


#4


Cevap: Cumhuriyet Döneminde Sanat
Emeğinize sağlık jeli.
__________________


#6


Cevap: Cumhuriyet Döneminde Sanat
"Cumhuriyet tarihimizde sanat" güzel bir paylaşım hazırlamışsınız, emeğinize sağlık.
__________________
|Tags|
|cumhuriyet, döneminde, sanat|
|Seçenekler|
|Stil|


Bütün zaman ayarları WEZ +2 olarak düzenlenmiştir. Şu anki saat: 23:04 .