MİT Kanunu değişiyor.
Haliyle çok da tartışmalı geçiyor bu değişiklikler.
Nasıl geçmesin?
Yüzlerce faili meçhul cinayet dosyası tozlu raflarda hâlâ bekliyor.
Susurluk kazası sayesinde ortaya saçılmış kirli ilişkilerin hesabı hâlâ sorulamadı.
"Ne yaptıysam devlet için yaptım" diyenler vatan kahramanı edasıyla etrafta geziyorlar ve serbestler.
İşkenceciler, tetikçileri görevlendirenler unutuldu çoktan.
Devletin silahlarıyla çete kuranlar oturuyorlar oturdukları yerde.
MİT mensuplarının isimlerinin karıştığı karanlık devlet işi cinayetler aydınlatılamadı.
Mahkemeler "dostlar alışverişte görsün" davalarının ötesinde kimseden hesap soramadı.
Ben merak ediyorum mesela.
Mesut Yılmaz’ın "Cumhuriyet tarihinin en büyük rezaleti" dediği kayıp Uzi marka silahlar meselesi ne oldu?
Hani şu Tansu Çiller döneminde 'örtülü ödenek'en alınan ve MİT’e gönderilen oradan Emniyet İstihbarat'a geçtiği sanılan ve bir daha haber alınamayan silahlar.
Bir de MİT’in dağıttığı kırmızı pasaportlar var tabii.
Çete üyesi olmaktan yargılananların üzerinden çıkan.
Şimdi böyle bir geçmişten gelip yeni MİT yasasını kayıtsız şartsız kabul etmek mümkün mü?
MİT YASASI VE DEĞİŞİKLİKLER
Meclis’e getirilen yeni MİT yasası teklifinde yukarıda sıraladığım suçların tekrarını engelleyen bir düzenleme var mı? Bakalım, inceleyelim.
Elimde hükümetin yaptığı değişiklikleri istihbarat örgütleri kuvvetli ülkelerdeki düzenlemelerle karşılaştıran bir çalışma var.
Yeni düzenlemede 26. madde "Cumhuriyet savcıları MİT’in faaliyetleri ve mensuplarıyla ilgili istihbarat aldıklarında MİT ile temasa geçerler. MİT faaliyeti olduğu belgelenirse adli işlem yapılmaz" deniliyor.
Yani bir faaliyete müdahale edildi. "Ben MİT mensubuyum" denilip durumdan kaçılamayacak. Yasayı düzenleyenlere göre denetim konusundaki en önemli güvence bu olacak.
Benzer bir madde Hollanda ve Birleşik Krallık’ta da var. Birleşik Krallık yasası "Hukuk dışı hareket etseler bile işlem yapılamaz" diyor.
MİT görevlisi yaptığının MİT görevi olduğunu belgelemek zorunda. Belgelerse de savcılar buna uymak zorunda. MİT’in nasıl bir operasyon yaptığının ayrıntıları bu belgede yer almayacak.
Yani MİT elemanları koruma altına alınacak.
Kaynaklar bu düzenlemenin 'sahte MİT elemanlarının' deşifre edilmesine de yardımcı olacağı görüşünde.
Bu madde en fazla PKK ile ilgili istihbarat faaliyetlerini ilgilendiriyor. MİT mensuplarının görevleri nedeniyle suçlanmasının önüne geçilmeye çalışılıyor.
Sözün kısası Emniyet Teşkilatı'na olan güvensizliğin sonucu ortaya çıkmış bir madde.
ABD’de 'Dış İstihbarat Gözetim Mahkemesi' ulusal güvenlik ile ilgili verilen bütün yetkileri denetliyor, işlenen suçlara bakıyor ve mahkeme bağımsız yargıçlardan oluşuyor.
Yeni düzenlemede MİT mensupları görevleri nedeniyle suçlanamayacaklar. 'Devlet görevi' denildi mi kapsam dışı kalacaklar.
İmralı görüşmeleri açısından önemli bir madde ama yine de denetimin olması şart.
Yasayı düzenleyen kaynaklar "MİT hiçbir zaman suça teşvik etmez" diyor ama geçmiş bize bunu söylemiyor maalesef.
MİT görevlileri görev içeriği nedeniyle yargılanamayacaksa görevi verenlerin denetiminin sağlanacağı mekanizma kurulması gerekiyor.
Yani Milli İstihbarat Koordinasyon Kurulu’nun da denetlenmesi gerekiyor.
O da TBMM komisyonudur.
Madde 13, Savunma Sanayii Destekleme Fonu'ndan Başbakan’ın izniyle MİT’e kaynak aktarılmasına imkân tanıyor.
Bunun kapsamı önemli. Yasayı düzenleyen kaynaklar "MİT’in ihtiyacının ne olduğuna, hangi teknolojiye ve istihbarat araçlarına Genelkurmay ya da emniyet karar vermemeli" diyorlar.
MİT "İhalelerin gizli kalması için de bu maddeye ihtiyaç var" diyor.
Olabilir. Devlet güvenliği söz konusu denilebilir.
Ama bu kaynak neleri kapsayacak? Ağır silahları da içerecek mi? İçerecekse denetimini kim yapacak. MİT "Bizim envanterimiz ve harcamalarımız Sayıştay denetiminde" diyor.
Ama Sayıştay raporları TBMM denetiminde değil?
İşte bu nedenle de TBMM’de denetim komisyonu kurulması çok önemli.
Bu komisyon Meclis'te grubu bulunan partilerin eşit dağılımından oluşmalı ve anayasa değişikliği ile komisyona yaptırım, denetim, sorgulama yetkisi verilmeli.
Susurluk Komisyonu üyesi Fikri Sağlar önemli bir noktaya dikkati çekiyor.
'Devlet sırrı' düzenlemesi de TBMM’nin görevi olmalı.
AB ülkelerinin bazılarında olduğu gibi, hangi konunun ne kadar süreyle 'devlet sırrı' olacağı Meclis’in yetkisi altına verilmeli. Devlet sırrı olacak konulara Başbakan tek başına karar vermemeli.
Sonuç: Yeni Susurlukların, Ergenekonların olmaması için Meclis devreye girmelidir. Hükümet, orduya güvenmiyor, 'emniyet'e güvenmiyor, yargıya güvenmiyor, Meclis'e güvenmiyor gibi bir formül olamaz.
Şeffaf bir mekanizma için Meclis denetimi şarttır.