Yazar Julia Donaldson ve çizer Axel Scheffler ikilisiylebirkaç hafta önce “Kasabanın En Şık Devi” sayesinde tanıştım. Bu kitap hemen “favoriler” listemde üst sıralara yükseldi. Çünkü hem akıcı diliyle, hem de resimleriyle çocukların kulağına ve gözüne hitap eden bir yapıt ortaya koymuşlar. (Tabii kitabı Türkçeleştiren Yıldırım Türker’in de hakkını vermek lazım. Harika bir çeviri olmuş.)
Kitapla ilgili araştırma yaparken ikilinin çok çok ünlü olmuş bir kitabına daha rastladım. Durur muyum? Hemen gidip aldım tabii. Böylece favoriler listeme yepyeni bir kitap girdi: “Tostoraman”.
Kitaba adını veren Tostoraman, türüne az rastlanan (hatta türünün tek örneği olan) bir canavar. Ama öykünün asıl kahramanı Tostoraman değil, akıllı mı aklı, kurnaz mı kurnaz bir fındık faresi. Adı mı? İnanın adını bilmiyorum. Ama masalın sonunda bu isimsiz fareye hayran olmamak elde değil. Tostoraman da bu zeki ve yaratıcı farenin eseri. Nasıl mı?
Günün birinde bizim akıllı fare ormanda gezinirken bir tilkiyle karşılaşır. Tilki onu sinsi bir tuzağa çekmeye çalışır. Niyeti elbet ki bu ayağına kadar gelen nimeti güzel bir öğle yemeği olarak değerlendirmektir. Ama ayaklı öğle yemeği tilkiden akıllı çıkar. Yemek için Tostoraman’a sözü olduğunu söyler.
Farenin biri ormanın kuytusunda gezmeye çıktı. Fareciği gören tilkinin karnı acıktı. “Tatlı minik fındık faresi, nereye böyle? İnime buyur da yemek yiyelim seninle.” “Korkunç naziksin Tilki, eksik olma. Ama yemek için sözüm var Tostoraman’a” “Tostoraman mı? Kimmiş bu Tostoraman?” “Bilmiyor musun? Tanıştırayım o zaman.”
Tostoraman’ın korkunç sivri dişleri ve pençeleri olduğunu, üstüne üstlük en sevdiği yemeğin “tilki fırında” olduğunu duyunca tilki tabanları yağlar.
Fare yola devam eder ve bu sefer bir baykuşla karşılaşır. Baykuş, fareden Tostoraman’ın yumru yumru dizlerinin, çapa gibi tırnaklarının ve burnunun ucunda zehirli bir çıbanının olduğunu öğrenir. Üstelik en sevdiği yemek de “baykuşlu dondurma”dır. Aç olmadığına karar veren baykuş apar topar uçar. Farenin yoluna bu sefer bir yılan çıkar. Tesadüf bu ya, yılan da fareyi yemeğe davete der. Ama fareden Tostoraman’ı duyup, onun turuncu gözlü, siyah dilli ve mor dikenli bir yaratık olduğunu duyar duymaz oradan uzaklaşmaya karar verir.
“Tilkideki (Baykuştaki / Yılandaki) beyin değil saman, Benim uydurduğum biri Tostoraman.”
Fare, tüm düşmanlarını kendi uydurduğu hayali canavar Tostoraman’la korkutup kurtulduğuna sevinerek yürüyüşüne devam eder. Ama kazın ayağı öyle değildir. Karşısına bu sefer çıka çıka gerçekten Tostoraman çıkmasın mı? Üstelik en sevdiği yemeğin üstüne fare konmuş bir dilim ekmek olduğunu söyleyen bir Tostoraman…
Fare yine aklını kullanır ve eski düşmanları yılan, baykuş ve tilki ile yeni düşmanı Tostoraman’ı karşı karşıya getirir. Herkes kendi postunun derdinde ya… Fare, yanlış anlamaları ustalıkla kendi lehine çevirmeyi başarır. Ormanın en tehlikeli yaratığının kendisi, en sevdiği yemeğin de “Tostoraman külbastı” olduğuna Tostoraman’ı inandırır. Tostoraman da arkasına bakmadan oradan uzaklaşır. Fare ne mi yapar? Ormandaki gezintisini güzel bir fındık yiyerek noktalar.
“Tostoraman” melodilerle süslü bir kitap. Bu yüzden yüksek sesle okunduğunda, küçük kitap kurtlarının severek dinleyeceklerine eminim. Julia Donaldson öyküsüne bir çok kavramı yerleştirmiş. Orman, kaya, dere, göl gibi doğa terimleri; çeşitli hayvan türleri ve bir de sevimli (!) bir canavar… Kitap görsel olarak da çok zengin. Axel Scheffler harika bir orman dokusu yaratmış. İçine de çeşit çeşit çiçek, mantar ve değişik ot ile kurbağa, kelebek ve başka böcekler serpiştirmiş.
Kırk dilde milyonlarca kopya sattığına göre, bu kitapta var bir şeytan tüyü. Tostoraman, 1999’dan bu yana pek çok ödül kazanmış. Son olarak Kasım 2009’da BBC Radio 2 dinleyicileri tarafından yapılan oylamada “En İyi Uyku Vakti Kitabı” seçilmiş.
İngiltere’de bir tür Tostoraman (İngilizcesi The Gruffalo) çılgınlığının yaşandığı kesin. Kitabın sesli versiyonunu ünlü oyuncu Imelda Staunton okumuş. Yapbozlu bir Tostoraman basılmış. Yumuşak Tostoraman oyuncaklarından tutun, pijama ve çantalara, yemek takımlarına kadar çeşit çeşit eşya üretilmiş. Müzik CD’si basılmış. Tiyatrolarda (Londra dışında Broadway ve Varşova’da da) müzikal olarak sahnelenmiş. Tostoraman, 2009’un sonlarında BBC tarafından televizyona da uyarlanmış. Bu otuz dakikalık 3D çizgi filmin de büyük ilgi gördüğüne eminim…
Tostoraman’ın orijinal sitesi için tıklayın.
Hamiş: Tostoraman’dan radyoda da söz ettik. Dinlemek için tıklayın.
Yazarın diğer kitapları da hoşunuza gidebilir:Tostoraman Özgün Adı: The Gruffalo Yazan: Julia Donaldson Resimleyen: Axel Scheffler Çeviren: Yıldırım Türker Popcore Çocuk Kitapları,2007, 32 sayfa ISBN: 978-975-01262-0-8