Çeşitli yazıların ve özel belgelerin belirli bir tekniğe göre şifrelenmesi, mesajların güvenli yolla iletilmesine kriptoloji denilmektedir. İletilen şifreli mesajın ya da belgenin çözülmesi işlemi de kriptolojinin uzmanlık dalıdır.
Kriptoloji aslında bir matematik bilimidir. Çünkü genelde şifrelemeler matematik ile yapılır. Bunun başlangıç noktasını bugün bilmiyoruz ama Sezar, komutanlarına şifreli mesajlar yollamıştır. Ezoterik bilgiler şifreler ile yazılmışlardır. hatta tüm savaşlarda şifreli mesajlar yollanmıştır. Eski dönemlerde kripto yazılan yazıların algoritmaları gizli tutulurdu, gizli bir anahtar yardımı olmadan yazı çözümlenemezdi.
Kriptolojinin iki türü vardır. Bu türler, kriptoloji ve kriptoanaliz olarak ifade edilir. İlerleyen teknoloji ile, bütün dünyada kullanılmakta olan internet büyük bir güvenlik açığı oluşturmaktadır. Günümüzde kullanım alanı artan kriptoloji, hiyorogliflerde kullanılmıştır. Arkeologlar son yaptıkları araştırmalarda eski Mısırın, kriptoloji ile 4000 yıl önce belgeler yazdığını ortaya koymuştur.
Kriptoloji, eski uygarlıklarda sıklıkla anahtar kelimeler ile kullanılmıştır. 2. Dünya savaşı sırasında popüler olan bu bilim eski Mısır, Sparta ve Roma uygarlıklarında sıklıkla kullanılmıştır.