2
MANEVRAYA ETKİ EDEN UNSURLAR DOĞA ŞARTLARINDA BİR GEMİNİN MANEVRASINA ETKİ EDEN UNSURLAR; 1. PERVANE TESİRİ A. MERKEZİ ETKİ B. ENİNE ETKİ (PADIL TESİRİ) 2. DÜMEN TESİRİ 3. RÜZGAR TESİRİ 4. AKINTI ETKİSİ
3
PERVANE ETKİSİ İLE DÜMEN ETKİSİ KONTROL ALTINDA TUTULABİLİRKEN, RÜZGAR VE AKINTI ETKİSİ GEMİ KONTROLUNUN DIŞINDADIR.
4
PERVANE MERKEZİ ETKİSİ PERVANENİN MERKEZİ ETKİSİ, TEKNENİN BAŞ-KIÇ YÖNÜNDE ETKİ EDEN BİR KUVVET OLUŞTURARAK, GEMİNİN İLERİ VEYA GERİ HAREKET ETMESİNİ SAĞLAR. PERVANE MERKEZİ İTİŞ KUVVETİ; İLERİ YOLDA DAHA KUVVETLİDİR. NEDENİ TEKNENİN DİZAYN YAPISIDIR.
5
BİR TEKNENİN MAKİNESİNİN SAĞLADIĞI ENERJİYİ GEMİNİN İTİCİ GÜCÜ HALİNE GETİREN ARAÇLAR TEKNENİN PERVANESİDİR. PRENSİP OLARAK BİR VİDANIN HAREKETİNDEN ESİNLENEREK YAPILMIŞLARDIR. HAREKETİN YÖNÜNE BAĞLI OLARAK BÜNYESİNE BAĞLI OLDUĞU TEKNEYİ İLERİ VEYA GERİ HAREKET ETTİRİRLER
7
TORNİSTAN ÇALIŞAN BİR PERVANİN SULARI TEKNEYE ÇARPTIĞINDA TEKNENİN DAHA YAVAŞ HAREKET ETMESİNE NEDEN OLUR. PERVANE KANATLARININ ÇARPMASIYLA HAREKET EDEN SULARA PERVANE SUYU DENİR. TAM YOL GERİ ÇALIŞAN PERVANENİN GÜCÜ, YARIM YOL İLERİ ÇALIŞAN PERVANE GÜCÜNE EŞİTTİR.
8
TAM YOL İLERİ SEYREDEN BİR GEMİNİN DURMA MESAFESİ ; PERVANE MERKEZİ İTME GÜCÜNE TEKNENİN BİÇİMİNE MAKİNE GÜCÜNE TRİMİNE DRAFTINA BAĞLI BİR MESAFEDİR.
9
PERVANE ENİNE ETKİSİ ( PADIL TESİRİ/YAN KUVVET) PERVANE KANATLARI BELİRLİ BİR AÇIDA SULARI BORDAYA DOĞRU İTECEĞİNDEN, İLERİ VE TORNİSTAN ÇALIŞMASI SIRASINDA BİR ENİNE ( BORDALARA DOĞRU ) ÇEKİŞ KUVVETİ OLUŞTURACAKTIR.
10
PADIL TESİRİ TEK PERVANELİ BİR TEKNEDE TORNİSTAN MANEVRALARDA VE ABORDA OLMA VEYA AVARA ETMEDE DİKKATE ALINMASI GEREKLİ BİR ETKİDİR
11
BU KUVVETİN ASIL NEDENİ MERKEZ HATTININ ALTINDAKİ KANATLARIN OLUŞTURDUĞU ETKİNİN ÜSTTEKİ KANATLARA NAZARAN DAHA FAZLA OLMASIDIR.
12
ETKİSİ PERVANENİN DÖNÜŞ YÖNÜNDE ÇEKİŞ KUVVETİ OLARAK BELİRECEK VE TEKNENİN KIÇINI PERVANENİN DÖNÜŞ İSTİKAMETİNE DOĞRU ÇEKECEKTİR.
13
TEK PERVANELİ BİR GEMİ İLERİYE GİDERKEN, PADIL TESİRİ BÜYÜK DEĞİLDİR. TESİRİN ETKİSİ YÜKSÜZ, BOŞ GEMİDE VE DÜŞÜK DEVİRDE DAHA BELİRGİN OLUR.
14
DÜMEN TESİRİ DÜMEN YELPAZESİNE ÇARPAN SULARIN OLUŞTURDUĞU KUVVETTİR. BU KUVVET DÜMEN YELPAZESİNE DİK YÖNDEDİR. İLERİ YOLDA İTME, TORNİSTANDA EMİLME ŞEKLİNDE GÖRÜLÜR.
28
RÜZGAR TESİRİ GEREK SEYREDEN, GEREKSE MANEVRA YAPAN BİR GEMİ İÇİN RÜZGAR KUVVETİ ; RÜZGAR AÇIK ALANININ BÜYÜKLÜĞÜNE BAĞLI OLARAK YELKEN ÜZERİNDEKİ MOMENTE BENZER BİR ETKİ OLUŞTURUR. BU MOMENT ; TEKNEYİ DÖNDÜRÜCÜ, HIZLANDIRICI, YAVAŞLATICI VEYA DÜŞÜRÜCÜ BİR ROL OYNAR.
29
BİR TEKNE ÜZERİNDEKİ RÜZGARIN ETKİNLİĞİ GÜVERTE BİNASININ KONUMUNA, VE RÜZGARA GÖSTERDİĞİ ALANA BAĞLIDIR KEMERE DOĞRULTUSUNDA, RÜZGAR ETKİSİNDE KALAN BİR GEMİ, HEM ROTASINDAN SAPMA MEYLİ GÖSTERECEK, HEM DE DÜŞME AÇISI DEDİĞİMİZ, RÜZGARIN KUVVETİNE BAĞLI OLARAK BELİREN BİR AÇISAL DEĞERLE ROTASINDAN UZAKLAŞACAKTIR. MANEVRA ESNASINDA GEMİ SÜRATİ DÜŞTÜKÇE DÜŞME AÇISI BÜYÜYECEKTİR.
30
RÜZGAR ETKİSİ RÜZGAR TEKNEYE KÜTLESEL OLARAK ESTİĞİ YÖNDE BİR KUVVET UYGULAR. BU KUVVET RÜZGARIN HIZININ KARESİ, KARŞISINDAKİ KESİT ALAN VE TEKNE YAPISININ ŞEKLİ İLE ORANTILIDIR. RÜZGARIN HIZI 2 KAT ARTTIĞI TAKDİRDE TEKNE ÜZERİNDEKİ KUVVETİ 4 KAT ARTMIŞ OLUR. RÜZGARIN DÜZENSİZ ANCAK DÜZ BÖLGESİ FAZLA OLAN YAPILAR ÜZERİNDEKİ ETKİSİ DÜZENLİ BİR FORMA SAHİP YAPILAR ÜZERİNDEKİNDEN BÜYÜKTÜR.
31
TEKNE YÜKSEK FREEBOARD’A ANCAK SIĞ DRAFTA SAHİP İSE RÜZGARIN ETKİSİ BÜYÜK ANCAK TEKNENİN SIĞ KARİNA YAPISI NEDENİYLE LATERAL DİRENÇ AZ OLACAĞINDAN RÜZGARA DAHA FAZLA VE ÇABUK TABİ OLACAKTIR. TERSİ DURUMUNDA RÜZGARIN ETKİSİ AZ OLACAKTIR. TEKNEDE BAŞ YÜKSEK, KIÇ ALÇAK VE TEKNE KIÇA DOĞRU EĞİMLİ (TRİMLİ ) İSE RÜZGAR BAŞ TARAFI GİTTİĞİ YÖNDE SÜRÜKLEMEK İSTEYECEKTİR. LIGHT TEKNE RÜZGARA KARŞI YÜKLÜ BİR TEKNEYE ORANLA DAHA HASSASTIR. TEKNEYİ RÜZGARA DOĞRU ÇEVİREBİLMEK İÇİN KIÇTAKİ KUVVETİN BAŞTAKİNE ORANLA DAHA FAZLA OLMASI GEREKMEKTEDİR.
52
AKINTI VE RÜZGAR KIÇTAN GELİRKEN RIHTIM VEYA İSKELEYE YANAŞMAK 1.USTURMAÇALARI YERLEŞTİR 2.İSKELEYE KÜÇÜK DÜMEN AÇISI İLE YAKLAŞ 3.BAŞ RIHTIMA YAKLAŞTIĞINDA TORNİSTAN İLE SÜRATİ DÜŞÜR 4.KIÇ HALATI VER 5.BAŞ HALATI VER BU YANAŞMA ŞEKLİ SAKINCALI OLDUĞUNDAN ANCAK GEREKLİ DURUMLARDA TATBİK EDİLMELİDİR
69
PALAMAR HALATLARI BİR GEMİYİ RIHTIMA, ŞAMANDRAYA VEYA BAŞKA BİR GEMİYE BAĞLAMAKTA KULLANILAN, PRUVA, VASAT VE KIÇ TARAFTAKİ BABALARA VOLTA EDİLEN HALATLARDIR. BİTKİSEL, SENTETİK VE TELDEN YAPILAN PALAMAR HALATLARI DENİZE AÇILDIKTAN SONRA NETE EDİLEREK BAŞALTINDA/KIÇALTINDA MUHAFAZA EDİLİR.
72
No 1 Baş halat ( Bow Line ) No 6 Kıç halat (Stern Line ) Gemiyi ileri - geri hareketten korurlar. No 2 Baş koltuk (Bow Breast ) No 5 Kıç koltuk (stern Breast ) Geminin rıhtımdan açılmamasını sağlarlar (Açmaz halatları) No 3 Baş spring (Bow Spring ) Geminin başa kaymasını önler No 4 Kıç spring (Stern spring ) Geminin kıça kaymasını önler
73
PALAMAR KUMANDALARI VİRA PRUVA : Pruva halatının ırgat ile vira edilmesi BOŞ AL : Üzerine yük binmiyen bir halatın boşunun vira edilerek veya el ile alınmasıdır. AGANTA : Üzerine yük bindirilmiş bir halatın böyle tutulmasıdır VOLTA : Halatın babaya, koç boynuzuna vb.ye sarılmasıdır. MOLA : Bağlı bir halatın serbest bırakılmasıdır.