Türk Hava Yolları, 2016 yılında 39 yeni uçağı daha filosuna katarak 339 uçaklık filoya ulaşacak. Yolcu sayısı hedefi ise 72 milyon. THY, son yıllarda hedeflediği filo sayısına da yolcu sayısına da ulaşmayı başardı ancak 2016 yılı için karamsar beklentiler ve THY'nin iç meseleleri, hedeflerde sapmalara neden olabilir.
THY şu anda ikisi iç hat olmak üzere 13 noktaya politik ve iç karışıklık gerekçesiyle uçuş yapamıyor. Mısır'da düşürülen Metrojet uçağı sonrası Avrupalı havayolu şirketlerinin Mısır'a uçuşlarını durdurması ile Rus tatilcilerin tercihinin Türkiye'ye kayma beklentisi, Suriye sınırında düşürülen Rus uçağı sonrası boşa çıktı. Bu gelişme sonrası Rusya'nın Türkiye'ye yönelik yaptırımlar uygulaması, charter ve hava taksi uçuşlarını yasaklaması, Rus turistleri de adeta bıçak gibi kesti.
THY, Pegasus ve Onur Havayolları'nın Rusya'ya yaptığı uçuşlarda uçaklardaki doluluk oranları düştü. Sonrasında THY kapasite düşürdü, uçuş sayısını azalttı. Türk ekiplere vize zorunluluğu getirilmesinden sonra Pegasus ve Onur Havayolları, Rusya uçuşlarını askıya aldı. Pegasus bir süre önce seferlere yeniden başladı ancak doluluk oranları eskisinin çok uzağında kaldı.
Türkiye, Rusya'daki kaybı Avrupalı turistle biraz olsun ikame etmeyi düşünürken bu kez Sultanahmet'te patlayan bomba Avrupalılar'ın Türkiye'de tatil fikrini sorgulamasına neden oldu. THY'nin özellikle Avrupa uçuşlarında ciddi yolcu kaybı yaşadığı konuşuluyor. Hatta Avrupa hattındaki kan kaybının giderilmesi için THY'nin kafa yorduğu ve çözüm yolları aradığını biliyorum.
THY başta olmak üzere Türk sivil havacılığı filo olarak büyürken, 2016 yılında uluslararası sorunların da doğrudan etkisini hissedecek gibi görünüyor. Petrol fiyatlarının düşmesinin dışında bütün etkenler havayolu şirketlerinin aleyhinde gelişiyor. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz yıl için pozitif bir tablo çizmek pek olası değil.
Bununla birlikte özellikle Atatürk Havalimanı'ndaki kapasite sorununun bu yaz da THY'nin karşısındaki en ciddi sorun olarak durduğunu söylemek mümkün. THY'nin İzmir ve Antalya'da hub açma çalışmalarında bir anda vites yükseltmesi de İstanbul'daki sıkışıklığın geç de olsa görülmesindendir.
THY, 2016 yılında filosuna katacağı 39 yeni uçağına kokpit ekibi bulma noktasında da ciddi sıkıntı yaşayacaktır. Her uçağa minimum 10 pilot gerektiğini düşünürsek sadece bu yıl THY'nin 390 yeni pilota ihtiyacı olduğunu görebiliriz. Nisan ayından itibaren yaz sezonu sonuna kadar SHGM'nin uçuş ekibi transferi yasağı getirmesinden dolayı THY, ya SHGM'nin vereceği cezayı göze alarak yeni uçaklar için diğer havayollarından pilot transfer edecek ya da körfez ülkelerinin yüksek imkanlar sunduğu yabancı pilotları daha iyi şartlar sunarak kendine çekmek zorunda kalacak. Ki bu da THY'nin mevcut insan kaynakları ve ücret politikası düşünüldüğünde çok kolay olmayacak.
Bunların dışında THY'de son yıllarda "temizlik" adı altında yapılan görev değişiklikleri ve görevden almalar da THY yöneticilerinin motivasyonunu düşürmeye devam edecek. Bir dönem, 2003 yılından önce THY'ye girenleri temizleyen(!)THY yönetimi, sonrasında paralelcileri ve paralelcileri temizledikten sonra kendisi de kurumdan ayrılan Hamdi Topçu'nun ekibini tek tek kurumdan uzaklaştırdı. Özellikle son bir yıldır her cuma yeni bir liste beklentisiyle ciddi motivasyon sorunu yaşayan yöneticilerin ekonomik, siyasi ve diğer çevresel olumsuzluklara karşı ne denli başarılı olabilecekleri ise büyük bir soru işaretidir.
THY üst yönetiminde şu anda son 10 yıla ait kurumsal hafızaya sahip olan tek isim Genel Müdür Temel Kotil'in de önümüzdeki süreçte kurumdan ayrılmasıyla belki de bu kez Kotil ekibinin temizliği için düğmeye basılacak. Belki bir kaç yıl sonra aynı durum bugün THY'nin başındakiler için de geçerli olacak.
Özet olarak, çok sayıda havayolunun iflas ettiği veya dar boğaza girdiği 2008 krizinde agresif bir şekilde büyüyen THY, "krizde bize bir şey olmaz" şeklinde aşırı bir özgüvenle hareket etmeye devam ederse 2016 yılı THY için kötü sürprizler getirebilir. Üstelik küresel ekonomik krize; bulunduğumuz bölgenin siyasi sorunlarını, ülkeler arası dönemsel siyasi krizleri ve THY içindeki iç çekişmeleri de ekleyince ister istemez pozitif düşünemiyorum. Umarım düşüncelerimde yanılırım.