Geçen kasım ayında savaş uçağını düşürdüğümüz Rusya ile yaşanan gerilimin her iki ülkenin yararına olmadığı açıkça görüldü.
Türk hava sahasını ihlal eden savaş uçağının düşürülmesi, paraşütle atlayan pilotun öldürülmesi Türkiye ile Rusya’yı neredeyse savaşın eşiğine getirmişti. Rusya Devlet Başkanı Putin’in o günlerdeki tehdit dolu sözleri hala zihinlerimizde, hırçın tavırları gözlerimizin önünde.
Keza Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, dönemin Başbakanı Ahmet Davutoğlu’nun Putin’e yönelik sert ifadeleri de hala belleklerde.
Yani, her iki ülke liderleri o günlerde birbirlerine karşı oldukça kırıcı, hırpalayıcı söylemlerde bulundular, deyim yerindeyse karşılıklı atıştılar, birbirlerine meydan okudular.
Oysa o günlerde Rusya ile yüksek düzeyde işbirliği anlaşması gündemdeydi. Düşürülen uçak bu işbirliğini askıya aldığı gibi, Rusya aramazın bozuk olduğu Suriye’ye eni konu yerleşti, Suriye sınırına savaş uçağı gönderemez olduk.
Neyse ki aklı selim galip geldi, iki ülke aradaki gerginliği ufak tefek atışmalar olsa da soğumaya bıraktı.
Krizin her iki ülkenin çıkarına zarar verdiği, özellikle Türk ekonomisine büyük darbe indirdiği sonraki günlerde iyice anlaşıldı. Ülkemiz adına Rus uçağını düşürmenin bedeli çok ağır oldu.
Rus turistlerin ikinci adres olarak gördüğü, tatil için her yıl geldiği Türkiye gerginlikten ötürü çok sayıda turist kaybetti. Almanlardan sonra ülkemizi en çok ziyaret eden Rus turistlerin gelmemesi Türk turizmcilerin felaketine yol açtı. Antalya’da birçok otel ve turistik işletme kepenk indirmek zorunda kaldı, binlerce kişi işinden, aşından oldu.
Yine Antalya’dan bu ülkeye gönderilen domates, biber, salatalık, patlıcan ve diğer tarım ürünleri Rusya’ya sokulmadı, gümrüklerden geri yollandı. Turizm işletmecilerinden sonra ağır bir darbeyi çiftçiler yedi. Anlayacağınız Rusya gerginliği diplomatik ilişkilerin yanı sıra ekonomimize de ağır faturalar yükledi.
Fatura bu denli kabarıkken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Başbakan Binali Yıldırım “Rusya Günü” dolayısıyla mevkitaşlarına birer kutlama mesajı gönderdi.
Aradaki gerginliğin yumuşatılmasına yönelik ilk adımın Türkiye tarafından atılması Rusya tarafından olumlu, ama ihtiyatla karşılandı. Türk liderlerin gönderdiği mesajları iyi niyet jesti olarak algılamasına karşın ilişkilerin normalleşmesinin bir takım şartlara bağlı olduğunu açıkladı.
Rusya, Türkiye’nin özür dilemesini, pilotun ailesine tazminat ödenmesini ve sorumluların yargılanarak cezalandırılmasını istiyor, bu talepler karşılanmadan eski normal günlere dönülmeyeceğinin işaretini veriyor. Yani Rusya, Türkiye’ye “önce taleplerimi yerine getir, ondan sonra oturup konuşalım” diyor.
Tabii bu taleplere Erdoğan ile hükümetin nasıl tepki vereceği önemli. Ret edip gerginliği mi, istekleri yerine getirip diplomatik ve ekonomik ilişkilerin yeniden canlılık kazanmasını mı tercih edecekler?
Mesajların Türkiye’nin gerginlikten yana olmadığını, eski normal günlere dönülmesini istediğini dolaylı yoldan gösteriyor.
Aslında Rusya da krizin daha fazla sürmesinden hoşnut değil, gizliden gizliye rahatsız.
Putin’in Türkiye ile eski günlere dönülmesi eğiliminde olduğu, ancak taleplerin karşılanmasının “olmazsa olmazı” olduğu Rus medyasında yazılıyor.
Yine Rus medyasında Ankara’nın rencide edilmeden istekleri yerine getirilmesinin her iki ülke yetkilileri tarafından değerlendirilebileceği haberleri yer alıyor.
Sonuçta uçak düşürülmesiyle başlayan krizin her iki ülkenin yararına olmadığı net şekilde görüldü. Özellikle Türkiye’ye ekonomik anlamda büyük kayıplara uğrattığı aşikar.
Öyleyse bu gerginliği sürdürmenin hiçbir anlamı ve izahı yok.
İş dönüp dolaşıp geliyor, Rusya’nın isteklerine, Ankara’nın tavrına. Umarım ulusal çıkar açısından ortak akıl bulunur, kriz giderilir.