Öksürük şurubu acısı, fitil sancısı, iğne korkusu neyse ama bazı ilaçlar görme sorunlarına yol açıyor. Sizce hangi ilaç gözlere zararlıdır?
Çoğumuz ilaçların yan etkilerini iyi kötü biliyoruz. Kimi ağız kurutur. Kimi uyku kaçırır. Bunlar görece hafif yan etkiler. Bazı ilaçlar gözlerin kurumasına, ışığa duyarlığın artmasına neden olabilir. Bundan daha fazlasını yapan, ileri düzeyde görme sorunları başlatan, hatta görme yitimine yol açanlar ilaçlar da var.
Kullandığınız ilaçların içeriğini bilmek önemli.
İnsanların hangi hastalığa sahip olduklarını, ne tür ilaçlar aldıklarını, bunların göz sorunlarıyla karşılaşma riskini nasıl arttıracağını bilmeleri önemli. İlaçlar satışa sunulmadan önce güvenli olup olmadıklarına ilişkin kapsamlı testlerden geçirilse de küçücük bir olasılık gözlerdeki ışığı perdelemeye yeter de artar.
Çocuklarda görme sorunu nasıl anlaşılır?
Çocukların görme sorunlarına ilişkin yaygın düşünce kalıbı: Çocuk gözlerini kısarak bakıyorsa, televizyona çok yakın oturuyorsa, üstüne bir de gözlerini ovuşturuyorsa görme sorunundan kuşkulanabiliriz. Bunlar gerçekten de görme sorunlarına işaret edebilir.
Bazen ortada hiçbir işaret olmayabilir. Gözdeki ciddi sağlık sorunları her zaman basit, kolay anlaşılır belirtiler vermiyor.
Başkaca sağlık sorunları nedeniyle ilaç kullanmanız önerilirse (olası yan etkilerden korunmak için) göz sağlığınıza ilişkin bilgileri doktorunuzla paylaşmanız şart. Sorunu erken farketmek çoğu zaman en iyi çözüm.
Aşağıda görmeyle ilgili olumsuz yan etkilere neden olan 10 ilacı sıraladık. Elbette liste görme kusurlarına yol açabilecek bütün ilaçları içermiyor. Kullanmanız gereken ilaçla ilgili herhangi bir sorunla karşılaşırsanız hemen doktorunuza danışmanız gerektiğini unutmayın.
Akne ilaçlarının yan etkisi
İsotretinoin ileri düzeyde akne sorunlarında kullanılıyor. İsotretinoin gözlerin kurumasına, gece görüşünde ani azalmaya yol açabilir. Bu ilacı kullanırken, özellikle geceleyin trafikte çok dikkatli olmanızı öneriyoruz. İlacın başka yan etkileri de çıkabilir. Kullanım süresince doktor gözetimi şart.
Antihistaminlerin yan etkisi
Antihistaminler saman nezlesi ve diğer alerjik hastalıklarda semptomları gideriyor. Bu ilaçlar burun akıntısına, göz sulanmasına, hapşırığa ve kaşınmaya neden olan histaminlerin üretimini engelliyor.
Antihistaminler acilen tedavi edilmesi gereken kapalı açılı glokoma (göz içinde sıvı basıncının artmasına) neden olabilir. Baş ağrısı, şiddetli göz ağrısı, bulantı, kusma, görüşte bulanma, ışıklara bakınca haleler görme gibi belirtiler çıkabilir.
Özellikle 40 yaş üstünde yaygın glokom (açık ve kapalı açılı olmak üzere) iki kategoriye ayrılıyor. Glokom vakalarının çoğu açık açılı. Kapalı açılı glokoma daha seyrek rastlanıyor.
Kapalı açılı glokom hastaları (antihistaminler gibi) göz bebekleri genişletebilecek ilaçlardan uzak durmalı. Antikolinerjik ve antispasmodik ilaçlardan da kaçınmalı. Deniz tutmasını engelleyen scopolamine bantları, sindirim yolu sorunlarında (örneğin ishalde) kullanılan semptom gidericiler buna örnek.
Şiddetli göz ağrısı, görmede ani bulanıklık veya başka kapalı açılı glokom belirtileri taşıdığınızı fark ederseniz acilen tıbbi yardım almalısınız. Glokom çoğu zaman kendini belli etmez. Hasta olduğunuzu bilmiyor olabilirsiniz. Rutin göz muayeneleriyle sorun erken anlaşılabilir. Olası görme kayıpları baştan engellenebilir.
Sıtma ilaçlarının yan etkisi
Jenerik maddeler ve markalar: Hydroxychloroquine. Chloroquine.
Marka: Plaquenil. Quineprox. Aralen.
Romataid artrit ve lupus tedavisinde yaygın kullanılan bu tür ilaçlar sıtma tedavisinde de etkili.
Nadiren de olsa ilacı kullanan kimi hastalarda kalıcı görme kaybına neden olan retinal toksisite oluşuyor. Plaquenil toksisitesi genellikle doza bağımlı. Uzun süreli yüksek dozlarda risk yükseliyor.
Bu ilaçları kullanmadan göz doktoruna muayene olmak öneriliyor. Sıtma ilaçlarını günlük kullanan hastaların – tedavi başladıktan sonra – yılda bir kez kontrol edilmeleri şart.
Kortikosteroidlerin yan etkisi
Jenerik madde: Prednisone
Markalar: Deltasone. Meticorten. Orasone. Prednicot. Sterapred.
Prednisone kortikosteroid artrit, lupus, psoriasis, şiddetli alerji, ülseratif kolit ve solunum sorunları tedavisinde yaygın. Prednisone katarakt ve glokom riskini arttırıyor. Prednisone kullanan hastaların küçük bir kısmı steroide duyarlı. İlaç glokom için önemli risk faktörü olan göz tansiyonunda artışa neden oluyor.
Gözlerinizde ağrı hissederseniz, görüşünüz bulanırsa, ışıklara bakınca haleler görürseniz derhal doktorunuzu bilgilendirmelisiniz. Sıkça kortikosteroid kullanıyorsanız yılda bir glokom veya katarakt kontrolü amacıyla ayrıntılı göz muayenesinden geçmeniz gerekiyor.
Ereksiyon ilaçlarının yan etkisi
Jenerik maddeler: Sildenafil. Tadalafil. Vardenafil.
Ereksiyon sorunlarında bu ilaçları kullanan erkeklerde bulanık görme, ışığa duyarlılık, geçici olarak mavi tonlarında görme gibi yan etkiler rapor ediliyor.
Bu ilaçların tanıtımlarında, ilaç kullanımı ile doğrudan bağlantı kesin olarak bilinmese de ani görme kaybına yönelik uyarılar yer alıyor.
Uzmanlar bu ilaçlarla arterik olmayan anterior iskemik optik nöropati arasında bir ilişkiden kuşkulansa da konuya ilişkin olarak yeterince bilgi yok. İskemik optik nöropatiye genellikle dolaşım sistemi bozuklukları olan yaşlı bireylerde rastlanıyor.
Bu tür ilaçları kullanırken görüşünüzde değişiklik olursa derhal doktorunuza bilgi vermelisiniz.
Etambutol yan etkisi
Ethambutol tüberküloz tedavisinde kullanılan antibiyotiklerden. Uzmanlara göre bu ilaç optik sinir sorunlarıyla ilişkilendirilebilir. Etambutanol görme kaybına neden olabilir. Bazı renklerin algılanmasını güçleştirebilir. Yine tüberküloz tedavisinde kullanılan bir başka ilaç olan İzoniazid (Tubizid) de görüşle ilgili benzer sorunlara yol açıyor.
Bu ilaçları kullanırken özellikle bazı renkleri görmede zorlanıyorsanız hemen doktorunuza başvurmalısınız.
Flomax yan etkisi
Flomax prostat büyümesinden yakınan, idrar akışı sorunlu erkeklerin tedavisinde kullanılıyor. Alfa bloke ediciler sınıfında tanımlı bu ilaç bazı kasların gevşemesini sağlıyor. İdrara çıkmayı kolaylaştırıyor. İlacın gözün iris bölgesinde birikme eğilimi sakıncası.
Tamulosin göz bebeğinin genişlemesini engelleyebilir. Bu da intra operatif gevşek iris sendromuna neden olabilir. Bu ilacı kullanan bir hastanın katarakt ameliyatında büyük sorunlar çıkabilir.
Prostat tedavisine yönelik ilaçlardan birini kullanıyorsanız, gündeminizde katarakt ameliyatı varsa göz doktorunuza kullandığınız ilaçlara ilişkin ayrıntılı bilgi vermelisiniz. Böylece operasyon öncesi veya sonrası alınacak önlemleri kararlaştırmak kolaylaşır.
Fenotiazinlerin yan etkisi
Şizofreni gibi ruhsal hastalıkların tedavisinde kullanılan antipsikotiklerde yan etki olarak ışığa duyarlılık, renkleri görmede değişiklik, bulanık görme, gece görüşünde sıkıntı gelişebilir. Bu ilaçlar göz merceğinde pigment değişimlerine neden olabilir ama bunlar çok önemli değil.
Pigment değişimleri retinada gerçekleşirse iş değişiyor: Görme sorunları çıkıyor.
Bu tür ilaçlarla gelişen görme sorunları ilacın kullanım süresine, seçilen doza bağlı. Görüşünüz değişirse hemen doktorunuza danışmalısınız.
Tamoksifen yan etkisi
Tamoksifen meme kanseri tedavisinde kullanılan anti – östrojen etkili ilaçlardan. Bu ilaç kristalin retinopatiye (retinada kristal görünümlü küçük partiküllerin birikmesiyle oluşan bir soruna) yol açabilir. Uzmanlar retinada tamoksifenle ilişkili işlevsel ve anatomik değişimler gelişebileceği görüşünde. İlacın yan etkileri arasında bulanık görme, korneada değişiklikler ve katarakt riskinin artması sayılabilir.
Tamoxifen alıyorsanız (yılda bir kez) göz doktorunuza görünmek iyidir. Gözünüzle ilgili başkaca semptomlar farkederseniz doktorunuza bilgi vermekte gecikmeyin.
Topiramat yan etkisi
Topamax epilepsi gibi nöbetli hastalıkları önlemede, migren ağrılarını dindirmede kullanılan antikonvulsan (kasılma önleyici) ilaçlardan. Uzmanlar bu ilacın kapalı açılı glokomla ilişkilendirilebileceği görüşünde. Topamax kullanan hastaların konuya ilişkin bilgilenmeleri gerekli.
Görmede ani değişim, bulanık görüş, çift görme, baş ağrısı, göz çevresinde acı gibi belirtilerde derhal tıbbi yardım alınmalı. Kapalı açılı glokom acilen müdahale etmeyi gerektiren sorunlardan.