Scuba Ve Ekipmanları - Scuba Ve Ekipmanları Nedir - Scuba Ve Ekipmanları Hakkında
SCUBA terimi dalgıcın hava kaynağını yanında taşımasına imkan veren dalış şeklini tanımlamak için kullanılır. 19 YY başlarında kullanılmaya başlanmıştır. Charles CONDER adlı Amerikalı mühendis vücuduna sardığı bakır borulara hava depolayarak dalmıştır. İlk cihazlardan biri de Rouquayrol ve Denayrouze tarafından icat edilen AEOROPHORE’dir.
1918 yılında Ohgushi adlı Japon hava kaynağından gelen hortumun uçlarını dişleriyle kontrol ederek dalışlar gerçekleştirmiştir. 1933 yılında La Prieur ise dalgıcın göğsüne bağlı hava tankının vanasını açıp kapatarak havanın akışını kontrol eden bir cihaz gerçekleştirmiştir.
1943 yılında biri deniz subayı, diğeri de mühendis olan iki Fransız, Alman işgalindeki küçük bir kasabada zor şartlar altında çalışmalarını sürdürüyordu. Bu iki kişi Kaptan Yves COUSTEAU ve Emile GAGNAN dan başkası değildi. Bunlar basınca dayanıklı tüpler ve Demand (isteğe bağlı) valflı regülatörler geliştirerek ilk kez açık devre SCUBA sistemine adapte ettiler. Bu iki bilim adamının başarıları yüzlerce yıllık birikimin sonucuydu. Bu cihazla yaklaşık 60 m. derinlere başarılı dalışlar gerçekleştirdiler.
Scuba Ekipmanları :
A) Regülatör, Ahtapot ve Konsol :
Sualtında derine indikçe her 10 metrede 1 atm artan ortam basıncı söz konusudur. 1 atm atmosferik basınçta eklendiğinde 10 metrede 2 atm , 20 metrede 3 atm vb şekilde ortam basıncına maruz kalıyoruz demektir. Su altında nefes alabilmek ve vücudumuz üzerindeki dış basınçla , içindeki boşluklarda oluşan iç basıncı dengeleyebilmek için yüksek basınçlı hava (200 atm) ile doldurulmuştur. Regülatör, tüpteki yüksek basınçlı havayı solunabilir ortam basıncına indiren ekipmandır. İlk üretildiği yıllarda regülatör tek kademeli ve çift hortumlu olarak dizayn edilmişti (Deva tipi), bu tip regülatörler günümüzde artık üretilmemektedir. Bu regülatörlerde basınç tek kademede ortam basıncına indirilmekteydi ve arıza durumunda ciddi problemler oluşabilmekteydi.
Ülkemizde çoğunlukla rastlayacağımız Int normu regülatörler olup hem tüp vanalarının birçoğunda hem de regülatörlerde basit bir adaptörle bir normdan diğerine geçmek oldukça basittir. Bu regülatörlerde birinci kademe tüpün vanasına monte edilen yüksek basınç ve orta basınç kısmından, ikinci kademe ağzımızda soluma amacıyla kullandığımız düşük basınç kısmından oluşur.
a) Birinci kademede 4 ila 6 çıkış vardır.Bunlardan en az biri yüksek basınç odacığına açılır. Bu çıkış yüksek basınç çıkışıdır ve HP (High Pressure) harfleriyle birinci kademe üzerinde belirtilir. Bu çıkışa tüpümüzdeki basıncı görebilmemiz için sadece manometre bağlanabileceği gibi, manometreyle birlikte derinlik saati bulunan ikili konsol veya pusula ilave edilerek üçlü konsol diye adlandırılan konsol da takılabilir. Dalış bilgisayarlarının da konsol olarak kullanıldığı modeller vardır. Birinci kademe de bir de orta basınç odası bulunur. Orta basınç odasında deniz suyunun uyguladığı ortam basıncı ve 8.5-10.5 atm. kuvvetindeki yayın baskısıyla [ ortam basıncı +(8.5-10.5) atm] ‘lik havanın izin veren diyafram veya piston sistemi mevcuttur ve bu orta basıncın geçmesine izin verilen odada genellikle 4 düşük basınç çıkışı mevcuttur. Bu çıkışlardan birine regülatörümüzün ikinci kademesi , birine ahtapot veya oktopus denilen ikinci bir 2.kademe ki bu bir emniyet malzemesidir dalış arkadaşımızda herhangi bir sebeple hava problemi oluşursa bizimkini kullanabilmesi içindir. Bir diğer çıkışa BC diye adlandırılan yüzerlik dengeleyici yeleğimizin kamçısı (inflatör) monte edilerek tüpten gelen havayla şişirilebilir. Dördüncü düşük basınç çıkışına da eğer kullanılıyorsa kuru elbise inflatör kamçısı monte edilebilmektedir.
b) İkinci kademe ise yine bir diyafram yardımıyla deniz suyunun oluşturduğu baskıyı ileten ve ortam basıncında hava geçmesine izin veren bir sisteme sahiptir ve ağzımızın önünde devamlı ortam basıncında solunabilir hava olmasını sağlar.
Tüm dalış malzemelerimiz hayati öneme sahip malzemelerdir. Ancak regülatörümüz soluduğumuz havayı sağladığı için en hayati malzememiz olarak değerlendirilebilir. Birinci kademenin tüpün vanasına bağlanan hava girişi sızdırmaz bir tapa ile kapatılmıştır. Bu tapa ancak regülatör tüpe monte edileceği zaman açılmalı ve hiçbir zaman regülatörün 1.kademesinin içine su kaçırılmamalıdır. Tüm malzemelerimiz olduğu gibi regülatörümüz de güneş altında bırakılmamalıdır.
B) Tüpler:
Sualtında yeteri kadar kalabilmemiz için soluyacağımız havayı yanımızda depolamamız gerekir. Atmosferik şartlarda bu hava en az bir telefon kulübesi kadar yer kaplayacaktır. Bir telefon kulübesiyle dalmamız mümkün olmadığına göre yüksek basınçta sıkıştırılmış (200-300 atm) hava tüpleri ile dalmamız ve regülatör yardımıyla bu havayı ortam basıncında solumamız gerekmektedir. Amaçlarına göre tüpler 0,5 – 0,7 – 1 – 2 – 4 – 7 – 10 – 12 – 15 – 18 litre ve hatta 2*10 veya 2*12 litre gibi ortak vanayla birleştirilmiş olabilirler. 4 litreye kadar olan tüpler sualtı monopalet yarışmaları, BC veya ABLJ şişirilmesi, yedek hava kaynağı olarak kullanılabilmekte, 7 litre tüpler deko tüpü, eğitim dalışı junior dalışlarında kullanılmaktadır. Genelde dalış maksatlı tüpler 10 – 12 – 15 – 18 litre ve az olarak rastlanabilecek 2*10 veya 2*12 litre olanlardır. Bayanlarda 10 – 12 litre, erkeklerde 10 - 15 litre ideal hacimlerdir ve rekreasyonal (sportif) dalışlar için yeterlidir.
Tüplerin yapıldığı malzemeler çelik veya alüminyum alaşımları olabilir ve birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları vardır. Çelik tüpler korozyona daha az dayanıklı ve daha fazla bakım gerektirirler. Alüminyum tüpler ise daha fazla et kalınlığına sahip olduklarında daha büyük bir dış hacme dolayısı ile daha fazla kaldırma gücüne sahiptirler ve dalıcının daha fazla ağırlık takması gerekir bu da dalış konforu açısından tercih edilmeyen bir durumdur.
Tüplerimiz patlama riski taşıyan bir ekipmandır. Uzun süre ve sık kullanılmış bir veya birkaç kere darbe almış, kullanım basıncı üzerinde basınçlarda kullanılmış, aşırı derecede korozyona uğramış tüplerde bu risk artar.
C) Tüp Vanaları:
Tüpümüzdeki yüksek basınçlı havayı kullanabilmemiz için regülatöre gereksinim duyduğumuzu daha önce görmüştük. Bu regülatörün tüpe takılması ve tüpteki havanın birinci kademeye geçmesine izin vermek, gerektiğinde hava yolunu kapamak için tüpümüzün boğaz kısmına vidalanarak monte edilmiş vanaları kullanırız. Değişik tipte vanalar olmakla birlikte en genelinde vanaları bir musluğa benzetebiliriz. Saat ibresi yönünde kapanır ve ters yönde açılır. DIN ve INT normu vanalara rastlanabileceği gibi 200 bar (atm) ve 300 bar standartlarında DIN normu vanalar da mevcuttur.