Kişilerin çeşitli haklardan yararlanabilmesi için sigortalı olması büyük avantaj sağlamaktadır. Sigortalı olan kişiler sağlık hizmetleri ile emeklilik hakkı gibi birçok hizmetten yararlanabilmektedir Ancak sigortalı olabilmek ve hizmetlerden yararlanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödeme yapılmalıdır. Yapılan ödemeler sigorta primi olarak adlandırılmaktadır. Sigorta primlerinin yatırılması çalışanların işverenleri tarafından yapılmaktadır. Ancak kişinin çalışmaması ve kendisi tarafından (isteğe bağlı sigorta) yatırılması da mümkün olmaktadır. Sigortalı olmak ve hizmetlerden faydalanmak isteyen kişilerin yatırması gereken sigorta prim oranları, sigorta prim ödemesi, sigorta prim hesaplaması ile zamanında ödenmeyen sigorta primlerinin affı konularına yazı içerisinde yer vereceğiz.
1 Eylül 2013 tarihi itibari ile SGK prim oranları 4A, 4B sigortalılar ve isteğe bağlı sigorta primi yatıranlar için aşağıda gösterildiği gibidir.
|Sigorta Kolları||Sigortalı Payı %||İşveren Payı %|
|a) Kısa Vadeli Sigorta Kolları Primi (İş Kazası, Meslek Hastalığı, Hastalık ve Analık Sigortası)||–||2|
|b) Genel Sağlık Sigortası Primi||5||7.5|
|c) Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primi||9||11|
|d) Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primi (Fiili Hizmet Gün Sayısı Eklenecek İşlerde)||9||12 – 14|
|Toplam Prim Oranı||14||20.5|
|Sigorta Kolları||Sigortalı Payı %|
|a) Kısa Vadeli Sigorta Kolları Primi||2|
|b) Genel Sağlık Sigortası Primi||12.5|
|c) Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primi||20|
|Toplam Prim Oranı||34.5|
|Sigorta Kolları||Sigortalı Payı %|
|a) Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları Primi||20|
|b) Genel Sağlık Sigortası Primi||12|
|Toplam Prim Oranı||32|
Prim hesaplaması bağlı bulunduğu iş yerinde sigortalı olarak çalışan kişinin verdiği hizmet karşılığında almış olduğu brüt ücret üzerinden yapılmaktadır. Yapılan hesaplamalarda tüm SGK primleri çalışanların maaşlarından kesilmektedir.
SGK prim hesaplaması ile çalışanların içinde bulunduğu ana kadar ödediği primlerin sayısı, emekli olmak için ödenmesi gereken prim sayısı öğrenilebilmektedir.
SGK prim hesaplaması yapabilmek için hesaplama aracından faydalanabilirsiniz. Hesaplama aracı ile SGK prim hesaplaması yapabilmek için gerekli alanlara aylık brüt ücret ya da aylık net ücret bilgisini doğru ve eksiksiz olarak girmelisiniz. Hesaplama sonucunda SGK primi, işsizlik sigortası ve prim tutarı bilgilerine ulaşabilirsiniz.
SGK primlerinin ödenmesi işverenin sorumluluğunda olan bir işlemdir. Ancak kişinin herhangi bir iş yerinde bir işverene bağlı olmadığı durumlar söz konusu olabilir. Böyle durumlarda isteğe bağlı olarak sigorta primi yatırmak sureti ile sigortalı olunabilmektedir. İşverenin yatırması gereken prim ödemeleri SGK tarafından belirtilen sürenin bitimine kadar ödenmelidir. Ödenmesi gereken SGK primleri çalışan kişilerin kazançları üzerinden yatırılmaktadır. SGK prim ödemeleri çalışanların brüt kazançlarından yapılan kesintilerle yapılmaktadır.
İşverenler tarafından ödenmesi gereken SGK primleri eğer belirtilen süreler içerisinde ödenmedi ise ödeme yapılmayan her aya ait olarak gecikme faizi uygulaması yapılmaktadır. Uygulanan gecikme zammına rağmen SGK prim borçlarını ödemesini gerçekleştirmeyen işverenlere hukuki işlem başlatılmaktadır.
SGK prim borçlarının ödenmesi E-Devlet üzerinden yapılabilmektedir. E-Devlet üzerinden yapılacak olan SGK prim ödemelerinde sisteme giriş için T.C. kimlik numarası ile E-Devlet şifresinin yazılması gerekmektedir. E-Devlet sistemine giriş sağladıktan sonra açılan sayfada sırası ile sorgu türü, sorgu tipi, sicil no ile resimli şekilde verilen güvenlik kodu ilgili alanlara girilmelidir. Belirtilen alanların doğru ve eksiksiz şekilde girilmesinin ardından karşınıza çıkan borç sorgula butonuna tıklanması ile ödeme yapılabilmektedir.
Bunun yanında anlaşmalı bankalar aracılığı ile SGK prim borcu ödemesi mümkün olmaktadır. Bunun için Sosyal Güvenlik Kurumu’na ait resmi internet sitesinden banka kartı ile borç ödenebileceği gibi bankaların online işlemler hizmetine giriş yaparak da SGK prim borcu ödenebilmektedir.
SGK prim borcunun tamamı ya da yapılan başvurunun ardından ilgili ayın sonuna kadar olan sosyal güvenlik mevzuatı dahilinde hesaplanan gecikme cezası ile gecikme zammına ait tutarın yüzde 15’lik kısmının başvuru yapıldıktan sonraki bir aylık süre içerisinde ödenmesi durumunda gecikme cezası ile gecikme zammına ait tutarın yüzde 85’lik kısmı borç kaydından silinmektedir.
SGK prim borçlarının taksitlendirerek ödenmesi durumunda 12 aylık taksitlendirmelerde gecikme cezası ile gecikme zammının yüzde 55’lik kısmı borç kaydından silinmektedir. Taksit sayısının 12 aydan daha fazla olması durumunda ise gecikme cezası ile gecikme zammının yüzde 30’luk kısmı borç kaydından silinmektedir.
SGK prim borcu olanlar taksitlendirilmiş olan borçlarını;
Taksitlendirmenin iptali durumunda taksitlendirme öncesindeki mevcut durum söz konusu olmaktadır. Ancak kişilerin ödedikleri taksit tutarları borç tutarından düşülmektedir. Prim affı öncesinde tahsilatı yapılan gecikme cezası ile gecikme zammı, yanlış yapılan tahsilatlar dışında iade ve mahsup edilmeyecektir.
SGK prim affından faydalanmak isteyen tarafların ödemeleri gereken borçların konu olduğu ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na yaptıkları itirazlar ile yargıda olan davalarından feragat etmeleri gerekmektedir.
5763 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 26 Mayıs 2008 tarihi öncesinde kapsam dahilinde yer alan prim borçlarından dolayı haczedilen taşınır mallar ile taşınmaz mallarda alınan teminatlar tutarında haciz kaldırılmaktadır. Prim borçları sebebi ile üçüncü şahıslar tarafından yapılan hacizler için ise ilk taksitin ödenmesi ile birlikte haciz kaldırılmaktadır.
BAĞ-KUR’a bağlı sigortalıların hesaplanan prim borçlarına ait tutarları yapılandırılmasının ardından prim borcuna ilişkin ilk dört taksit ödendikten sonra sağlık yardımı almaları mümkün olmaktadır.SGK Prim Hesaplama!