Başbakan Erdoğan, Türkiye’nin ihtiyaçları ve beklentilerinde çok kendi amaç ya da hedefleri için bir Başkanlık rejimi tartışması çıkardı. Arkasından Anayasa Uzlaşma Komisyonu’na başkanlık rejimi için öneriler içeren bir paket verdi.
Vahşi liberalleşme ve ardından gelen 12 Eylül askeri darbesinin bir ürünü olan Turgut Özal’ın en büyük hayallerinden biri Başkanlık rejimiydi. Hatta 12 Eylül generalleriyle Türkiye’nin 8 bölgeye ayrılması ve eyalet sistemine geçilmesi konusunda uzlaşıyordu. Ama bunu başaramadı.
Erdoğan tarafından başlatılan başkanlık tartışmaları ne kadar federalizmi içermiyorsa da, gideceği yer zorunlu olarak budur; yani eyalet sistemi ya da federalizmdir!
Mecliste görüşülmekte olan Büyükşehir Yasası (aslında Bütün şehir yasası) bu yeni yapılanmanın öncüsü sayılabilir.
Neden seslendirilmiyor? Çünkü silahlı ve ayrılıkçı Kürt hareketinin bugün ‘’demokratik özerklik’’ olarak açıkladığı şey, birçok kişinin kafasında ‘’güçlü özerklik’’ ve sonrasında ’bağımsızlık’’ demek. Eyalet sistemi ya da federalizmi bugünden açıklamak Türkiye kamuoyunun ezici bir çoğunluğunun tepkisini alacağı için, Erdoğan bugün bunu yapmaya cesaret edemiyor.
Başkanlık sistemi her şeyin Başkan’ın elinde toplandığı bir tür seçilmiş krallık ya da padişahlık mı?
Elbet de değil. Gerek ABD’deki Başkanlık sistemi ve gerekse Fransa’daki yarı başkanlık sisteminde başkanı ya da cumhurbaşkanını denetleyen bazı organlar var. Sözgelimi ABD’deki Senato ve Temsilciler melisi gibi çift meclis bulunuyor. Başkanı engelleyen bazı yargı kısıtları da mevcut. Fransa’da ise Cumhurbaşkanı yürütmeyi Başbakanla birlikte götürüyor.
AKP’nin Anayasa Komisyonu’na verdiği öneri ise ‘’daha da güçlendirilmiş’’ bir başkanlık rejimi!
Diğer bir deyişle ‘’herşeye kadir’’ bir başkanın bulunduğu, benzeri bulunmayan bir başkanlık rejimi.
AKP’NİN BAŞKANLIK REJİMİ
Peki bu öneride neler var?
Öncelikli olarak sistem ABD’de olduğu gibi iki meclisli değil tek meclisli olacak. Demokrasi, siyasi ve hukuki denetim açısından çok sakıncalı bir durum.
Öneride partili ancak parlamenter olmayan bir Başkan’ın halk tarafından seçimi öngörülüyor. Neden parlamenter değil? Çünkü Erdoğan milletvekili seçimlerine katılmayacak. Yani Erdoğan’ın durumuna göre hazırlanmış bir öneri.
Sistem göre bakanlar kurulu Başkan tarafından atanacak ve milletvekili olamayacaklar. Tabi ki atadığı kişileri de görevden alma yetkisine sahip.
Dolayısıyla bakanlar parlamento ya da meclise sorumlu olmayacaklar, sadece Başkan’a sorumlu olacaklar.
Dolayısıyla siyasette hükümeti denetlemek için kullanılan en önemli araçlardan biri olan gensoru kaldırılacak.
Yine bunun bir yansıması olarak parlamento ya da meclis Başkan ve bakanları görevden alamayacak.
Başkan hükümeti meclis dışından kuracağı için koalisyonlar tarihe karışacak.
Milli Güvenlik Kurulu kalkacak, Başkana bağlı bir güvenlik kurulu oluşturulacak.
Bütçeyi Başkan hazırlayacak ya da hazırlatacak, ancak meclis onayacak. Başkan’a karşı en önemli denetim yolu bu olacak. Çünkü meclise bütçede kısıntı yapma yetkisi verilecek.
BAŞKANLIK EŞİTTİR SEÇİMLİ DİKTATÖRLÜK
Bugün dünyada 40’a yakın ülke Başkanlık rejimi ile yönetiliyor; yani tüm yürütme yetkisinin Başkan’a ait olduğu bir sistem. Ki bu sistem birkaç istisna hariç her yerde pratik açıdan demokrasiden daha çok diktatörlük oluyor
Türkiye gibi demokratik olgunluğa ulaşmamış, hukuk devleti sayılması çok zor, her türlü baskı, kısıtlama ve farklı düşüneni cezalandırmanın ‘’ileri demokrasi’’ olarak göstertildiği bir ülkede bütün yetkilerin tek adamda toplanmasının neye yol açacağını anlamak zor değil.
Bugün, adına parlamenter sistem denen yapıda bile bir Başbakan; bırakın yürütmeyi, yasama ve yargıyı bile elinde bulundurduğu bir oramda, bu yetkilerin çok daha sınırsızca kullanıldığı başkanlık rejiminde neler olur, tahmin edin!
ERDOĞAN NEDEN BU KADAR YETKİ İSTİYOR
Peki, bugün bunca yetkiye sahip olmasına karşın Başbakan Erdoğan neden Güçlü Başkan olmak istiyor?
Bunun tek yanıtı var; iktidarını kimseyle paylaşmak istemiyor ve her hangi bir eleştiri, muhalefet ya da farklı sese tahammül edemiyor. Demokrasinin gerektirdiği tartışma, uzlaşma ve mücadeleyi b ir zaman kaybı olarak görüyor. Onun demokrasi treninin son istasyonuna ulaştığında gerçekleştireceği hasletleri ya da özel bir gündemi var!
ABD modelindeki denetim mekanizmalarını bile aşan bir Başkan, Türkiye’de olsa olsa Padişah (ya da kral) olur. Birçok yetki bakımından padişahta bile bulunmayan bir iktidar gücünden sözediyoruz.
Basbakan Erdoğan zaten bunu saklamadı; Endonezya dönüşünde ‘’ Ben illa ABD sistemi olsun demiyorum. Öyle çalışalım ki Türk sistemi olsun’’ sözleriyle Türk işi bir başkanlık sistemi öngördüğünü ilan etti.
KARANLIK VE DAĞILAN HAZİN BİR ÜLKE FOTOGRAFI
Öte yandan Başkanlık rejiminin 5-10 yıllık süreç içinde gideceği yer seçilmiş valiler, eyalet ve federatif sistem olacaktır ki, bu coğrafyada, ülkenin bu gerçekliği içinde Türkiye’yi birarada tutmanız mümkün değil.
Yani Başkanlık rejimi ile Türkiye’yi karanlık bir otoriter yönetim ve arkasından dağılan bir hazin ülke fotoğrafı bekliyor.
Ahmet Şefik Mollamehmetoğlu
firstname.lastname@example.org
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.