Cilt kanserinde erken teşhis oldukça önemli olup özellikle melanom ve skuamöz hücreli karsinom türlerinde hayat kurtarıcı olabilir. 2011 yılında 70,000 melanom ve bundan kaynaklı 8,800 ölüm yaşanmıştır. Bu yüzden kanseri erken teşhis etmek, yayılmasını engellemeye ve en az yan etkiyle kurtulmak açısından çok önemlidir. Zamanlama çok önemli olduğundan, sıraladığımız adımları izleyerek cilt kanserine sahip olup olmadığınızı kolaylıkla tespit edebilirsiniz.
Cilt kanseri için sürekli vücudunuzu kontrol edin.
- Vücudunuzu tarayın. Cilt kanserine sahip olup olmadığınızı kontrol etmenin en iyi yolu kendinizi düzenli olarak kontrol etmek olacaktır. Cildinizi araştırırken, ay süresince bir gün seçin ve bunu ajandanıza not edin. Derinizin tamamını araştırın ve bakılmayan alan bırakmayın. Kolaylıkla görülebilen alanları kontrol ettikten sonra bir ayna yardımıyla genital bölgenizi, parmak aralarınızı ve görülmesi zor olan diğer alanları da kontrol edin. Eğer elinizde vücudu simgeleyen bir fotoğraf olursa, kontrol ettiğiniz bölgeleri işaretleyebilir ve kolaylıkla aklınızda tutabilirsiniz. Bu resimleri internet üzerinden bulabilirsiniz.
Kafa derinizi kontrol ederken, bir arkadaşınızdan veya aile üyenizden yardım alabilirsiniz. Saçınızı ince parçalara ayırarak lezyon oluşumlarını kontrol edin.
Solaryum makineleri ve bronzlaşma üniteleri genital bölge ve cinsel organlar üzerinde cilt kanserine sebep olabilir. Bu yüzden cildinizi iyice kontrol edin ve kontrol edilmeyen alan bırakmayın.
- Temel hücreli kötü huylu urları gözlemleyin. Bazal hücreli karsinom en yaygın cilt kanseri formudur ve genelde kafanızın güneşe maruz kalan bölgelerinde, boyun ve kulak bölgelerinde meydana gelebilir. Oldukça yıkıcıdır, yerleştiği bölgedeki hücreleri ve dokuları içeriden yer ve vücudunuzun diğer bölgelerine metastaz yapabilir. Risk faktörleri arasında, güneşe maruz kalma, solaryum etkisi, çil oluşumu artışı, açık tenli olma ve sigara kullanımı bulunur. Lezyonlar ten rengidir, kanamaya müsait ve delik şeklindedir. Tahriş olmuş deri görünümündedirler. Lezyonlar genelde 1 ila 2 cm büyüklüğündedir.
- Melanom özelliklerini öğrenin ve ayırt edin. Özellikle melanom oluşumunda erken teşhis çok önemlidir. Bütün cilt kanserleri arasında en ölümcülüdür. Birinci aşamada teşhis edildiği takdirde tedavi edilebilir. Kanser yayılmaya devam ettikçe, kurtulma şansı da düşer ve yaklaşık %15tir. Melanom kaynaklı lezyonlar yapı olarak daha farklıdır ve ayırt edilebilir. Bu noktada ABCDE parametrelerinden yararlanarak kendinizi melanoma sahip olmanız konusunda kontrol edebilirsiniz.
Parametrede A ilgili cilt bölgesindeki asimetriye eşdeğerdir. Bu noktada lezyonun yarısı diğer yarısı ile eşleşmez.
Aynı zamanda lezyonun sınırlarını da belirlemeniz gerekir, düzensizlik, girintili çıkıntılı, keskin olmayan sınırlı lezyonlar melonoma işarettir.
Aynı zamanda lezyonun rengi cildin üzerindeki alan boyunca değişiklik gösteriyorsa, siyah, mavi veya kahverengi ise melanoma işaret olabilir.
Lezyonun çapını kontrol edin. Genelde melanom ise 6 mm ve üzerinde boyutu olması beklenir.
Lezyonun görüntüsü zamanla değişiyorsa dikkatli olmalısınız.
- Skuamöz hücreli karsinom olasılığını gözden geçirin. Bu tip cilt kanseri, öncelikli olarak Aktinik Keratoz (AK) adı verilen kanser öncesi lezyonları ile ortaya çıkar. Genelde bu lezyonlar ten rengindedir ve çoğunlukla baş, boyun ve gövdede bulunur. İlerleyen süreçte sküamöz hücreli karsinoma dönüşürler ve bu lezyonlar yüksek, düz yapılı ve acısızdır. Yalnız başlarına veya kümeler halinde oluşabilirler ve genelde boyutları 2 cm den kısadır. Kaşıntı yapabilir, kolaylıkla kanayabilir ve kaybolmayan fakat aynı zamanda da büyümeyen yaılar olarak karşımıza çıkabilirler.
2cm den büyük lezyonlar için %10 ila 25 arası agrasif ve kötü huylu diyebiliriz, yayılabilirler. Lezyonların öncelikli olarak yayıldığı böleler, burun, dudaklar dil, kulaklar, penis, göz kapağı, anüs ve ellerdir.
Çoklu AK lezyonlarında skuamöz hücreli karsinoma dönüşme oranı %6 ila 10 arasındadır.
Birçok farklı kategorideki insan risk faktörü taşıyabilir, kronik yaralanmaları olan insanlardan deri hastalıkları yaşayanlara kadar. Ayrıca eğer, ultraviyole ışınlara ve radyasyona sğrekli maruz kalıyorsanız risk faktörü taşıyorsunuz demektir. Bunun dışında HIV virüsü taşıyan, aknelere sahip olan, bağışıklık sistemi bastıran ilaçlar kullananlar ve lösemi hastaları da risk grubu içerisinde sayılabilir.
- Lezyonları takip etmeye devam edin. Vücudunuzu kontrol ettiğiniz esnada, bahsi geçen üç çeşit lezyondan biri dikkatinizi çekerse, takibe başlayın. Şüphe uyandıran herhangi bir lezyon mutlaka takip edilmeli ve elinizdeki vücut haritasında işaretlenmelidir. Bir sonraki ay kontrolü tekrarlarken, özellikle bu bölgedeki değişikliklere dikkat edin. Bir fotoğraf daha çekin ve farklılıkları değerlendirin. Eğer bir değişim dikkatinizi çekerse, küçük dahi olsa, dermatoloğa görünün. Elinizdeki verileri de doktora götürün ve değişimi daha kolay gözlemleyin.
Kaynak:
- https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/basal-cell-carcinoma
- http://www.skincancer.org/skin-cancer-information/early-detection
- http://www.wikihow.com/Check-for-Skin-Cancer