1GASTROENTEROLOJİK HASTALIKLARDA DERİ BULGULARI Prof.Dr.Ahmet DobrucalıİÜ.Cerrahpaşa Tıp FakültesiGastroenteroloji Bilim Dalı
2Ertyhema nodosum Ciltaltı yağ dokusunun inflamasyonudur. Tipik olarak bacakların ön yüzünde ortaya çıkan, 1-10cm çapında, üzeri eritemli ve parlak görünümde, ağrılı ülserasyonsuz nodüller şeklindedir.Kollarda,yüzde,kalçalarda ve boyunda da oluşabilir.Genellikle artralji ve ateş eşlik eder.
3Ertyhema nodosum Hastaların %30-50 sinde bir neden bulunamaz. Otoimmun hastalıklar (IBH, Behçet hastalığı), gebelik, ilaçlar (sülfonamidler ve oral kontraseptifler) ve bazı kanser türleri EN oluşturabilir.Kadınlarda daha fazla olmak üzere IBH olan hastaların %5-7 sinde görülür ve hastalık aktivitesi ile ilişkilidir.
5- Alta yatan hastalığın tedavisi Yersinia enterocolitica, shigella flexneri ve camphylobacter jejuni’nin oluşturduğu enfeksiyöz kolitlere eşlik edebilir.Teşhis klasik görünümlü lezyonun tanınmasıyla koyulur. Şüphede kalındığında biyopsi yapılabilir.Histolojik incelemede dermiste yağ lobülleri arasındaki fibröz septalarda akut ve kronik inflamasyonun eşlik ettiği pannikülit görülür.Tedavi;- Alta yatan hastalığın tedavisi- Yatak istirahati- Ayak elevasyonu- Kortikosteroidler- Potasyum iyodür pansumanı
6Pyoderma gangrenosumPüstül veya nodül halinde başlar ve hızla ülserleşir, ağrılıdır, sınırları cillten kabarık ve pembe renktedir.Ülseratif kolitli hastaların %5 inde ve Crohn hastalarının %1 inde görülür.Hastaların %50 sinde inflamatuar barsak hastalığı geliştiğinden PS saptanan her hastaya kolonoskopi yapılmalıdır.Hematolojik maligniteler ve kollajen vasküler hastalıklarda da görülebilir.
7Pyoderma gangrenosum Tedavi; - Alta yatan hastalığın tedavisi - Lokal yara tedavisi- Topik ve/veya sistemikkortikosteroidler- Infliximab ve tacrolimus- Paterji etkisi nedeniyle debridmanve cerrahi tedavi önerilmez, minortravmalar lezyonda kötüleşmeye yolaçar ve iyileşmeyi geciktirir.
8Henoch-Schonlein purpurası Lezyondan alınan dokunun IF mikroskopide incelenmesinde IgA depolanmasının eşlik ettiği lökositoklastik vaskülit görülmesi karakteristiktir.Hastaların çoğunda lezyonlar kendiliğinden düzelir. Analjezik ve kortikosteroid kullanımı gerekebilir.
9Henoch-Schonlein purpurası Palpabl purpura, artralji, karın ağrısı ve renal hastalıkla karakterize bir sistemik vaskülittir.Palpabl purpura tipik olarak kalçalarda ve bacaklarda ortaya çıkar, vezikül ve ülserasyon görülebilir.Karın ağrısı, gastrointestinal kanama, invajinasyon ve perforasyon HS purpuralı hastalarda görülebilecek gastrointestinal semptomlardır.
10Herediter hemorajik telanjiektazi (Osler-Weber-Rendu hastalığı) Deri, akciğer,beyin ve gastrointestinal sistemde telanjiektazilerle karakterize otozomal dominant geçişli bir vasküler hastalıktır.Burun kanaması ve gastrointestinal kanama hastalığın sık görülen komplikasyonlarıdır.Yüzde, dudaklarda,dilde,konjonktivada, göğüste, parmaklarda ve ayaklarda mm çapında maküler telanjiektaziler oluşur.
11Herediter hemorajik telanjiektazi (Osler-Weber-Rendu hastalığı) Teşhis kriterleri;- Spontan rekürran burun kanamaları- Mükokütanöz telanjiektaziler- Viseral tutulum- 1.derece akrabada hastalığınbulunmasıTedaviLazer ve APC ile ablasyon, Feeksikliğinin tedavisi, kan trnsf.
12Peutz-Jeghers sendromu PJS, ince ve kalın barsaklarda hamartomatöz poliplerin gelişimiyle karakterize, otozomal dominant geçişli bir herediter intestinal poliposis sendromudur.Tipik deri lezyonları dudaklarda, ağız mukozasında, avuç içinde, ayak tabanlarında, parmaklarda, göz kenarlarında ve anüste ortaya çıkan mm çapında hiperpigmente papüllerdir.
13Peutz-Jeghers sendromu PJS lu hastalarda ‘serin threonine kinase’ ı kodlayan STK11 / LKB1 geninde mutasyon söz konusudur.Hamartomatöz poliplerde malign potansiyel düşüktür. Ancak PJS lu hastalarda pankreas, karaciğer, akciğer, meme,uterus ve testis kanseri gelişme riski artmıştır.
14Acanthosis NigricansBoyun, aksilla, göbek ve kasık ve göbek gibi derinin kalın olduğu alanlarda ortaya çıkan hiperpigmente alanlarla karakterizedir.40 yaş üzerindeki kişilerde görülür. Herediter olabileceği gibi obezite, hipotiroidi, hipertiroidi, akromegali, polikisitik over sendromu, diabet ve Cushing sendromu ile birlikte görülebilir.
15Acanthosis NigricansGastrointestinal kanserlerde ve uterus malignitelerinde paraneoplazik sendrom olarak ortaya çıkabilir.Lezyonun klasik görünümü teşhis için yeterlidir, biyopsiye nadiren gerek duyulur.AN lı hastalar diabet ve malignite bakımından araştırılmalıdır.Altta yatan sebep ortadan kalktığında genellikle düzelir.
16Dermatitis Herpetiformis Deride veziküllerle karakterize kronik bir hastalıktır (blistering skin condition). Baş derisi ve ekstremitelerin ekstensör yüzlerinde simetrik olarak ortaya çıkan kaşıntılı papülovaziküler lezyonlardır.Çölyak hastalığıyla birlikte bulunur ve hastaların %25 e varabilen bir kısmında görülür.
17Dermatitis Herpetiformis Çölyak hastalığı teşhisi koyulmuş olan hastada ortaya çıkan makülopapüler lezyonların görülmesiyle teşhis koyulur. Deri biyopsisinda dermal papillalarda IgA birikimi saptanır.Dapson tedavisiyle lezyonlar kaybolur. Kesin tedavi çölyak hastalığı için uygulanacak olan glutensiz diyettir. Kolşisin, nicotinamide, tetrsiklin, sulfometoksipridazin ve sulfapiridin tedavide kullanılacak diğer ajanlardır.
18Lichen PlanusAğız mukozası ve deriyi etkileyen kronik inflamatuar bir hastalıktır.El bilekleri, kollar ve bacaklarda ortaya çıkan poligonal, mor renkte, üzeri düz papüller ve beyaz renkte plaklar şeklindedir.Tipik olarak erişkinlerde görülür, kadınlarda daha sıktır.Kronik hepatit C ve primer biliyer sirozla bilrikte bulunur.
19Lichen PlanusDeri biyopsisi ile tanı koyulur. Direkt immunofloresanla IgA, IgM,IgG ve kompleman birikimi görülür. Bazal membranda fibrin ve fibrinojen birikimi saptanır.Topik ve/veya sistemik kortikosteroidlerle tedavi edilir. AZA, cyclosporine ve fototerapi diğer tedavi alternatifleridir.
20Mixed Cryoglobulinemia Orta ve küçük çaplı damarlarda vaskülitle sonuçlanan immun kompleks birikiminde ortaya çıkar.Deri lezyonu özellikle alt ekstremite derisinde oluşan palpabl purpuradır.Artralji, periferik nöropati, lenfadenopati, hepatosplenomegali, böbrek hastalığı ve hipokomplemanemi görülebilecek diğer bulgulardır.Hepatit C (daha seyrek olarak hepatit B ve uzamış hepatit A ) ve konnektif doku hastalığı gibi kronik inflamatuar patolojilere eşlik eder.
21Mixed Cryoglobulinemia Teşhis purpura, dolaşan cryoglobulinler ve düşük kompleman seviyesinin saptanmasıyla koyulur.Deri biyopsisinde lökoklastik vaskülit görülür. Direkt immunofloresanla IgM, IgG ve kompleman C3 birikimi görülebilir.Kronik hepatit C (veya B) tedavisi ve plazma değişimi ile tedavi edilir.
23Porphyria Cutanea Tarda Hem sentez yolunda yer alan ürobilinojen dekarboksilaz enzimi eksikliğinde ortaya çıkan bir metabolik hastalıktır.Vücudun güneş ışığına maruz kalan kısımlarındaki deride frajilite, fasial hipertrikoz, veziküller ve hiperpigmentasyonla karakterize lezyonlar oluşur.Kronik hepatit C ve hemokromatozla birlikte bulunur.Alkol, demir, güneş ışığı ve östrojen kullanımı lezyonların ortaya çıkmasına yol açabilir.
24Porphyria Cutanea Tarda İdrarda yüksek miktarda üroporfirinojen atılımının gösterilmesi ile teşhis koyulur.Provoke edici faktörlerin ortadan kaldırılması, varsa hepatit C veya hemokromatozun tedavisi ile tedavi edilir. Klorokin, desferoksamin ve talidomid tedavide kullanılabilecek diğer ajanlardır.
25Polyarteritis Nodosa Küçük ve orta çaplı arterlerin vaskülitidir. Hastaların %25 inde deri belirtileri görülür.Yüzeyel arterler boyunca ortaya çıkan0,5-1cm çapında nodüller bulunur.Sıklıkla periferik nöropati eşlik eder.Mezenter arterlerdeki tıkanmalarabdomial anjinaya neden olabilir.
26Polyarteritis NodosaSıklıkla kronik hepatit B enfeksiyon ile birlikte bulunur (Daha seyrek olarak; kronik hepatit C, parvovirus B19 ve HIV).Doku biyopsisi (arterit) ve anjiografi (anevrizmalar) ile tanı koyulur.Kortikosteroid ve cyclophosphamide ile tedavi edilir, vakaların %90 dan fazlasında deri lezyonlar tedavi ile geriler.