Disiplin hükümlerine aykırı hareket eden Devlet memurlarına, işledikleri fiil veya halin niteliğine ve ağırlık derecesine göre belirlenmiş olan disiplin cezalarından birisi verilmekte olup, verilen bu cezalar memurlar hakkında bazı hallerde bir derece hafif ya da bir derece ağır disiplin cezası olacak şekilde uygulanır.
Memurlar hakkında bir alt disiplin cezası ya da bir üst disiplin cezası uygulanması, işlenen fiil veya hali ve verilecek disiplin cezasını değiştirmemekte, sadece verilmiş olan cezanın uygulanış şeklini değiştirmektedir.
Bir alt ceza uygulanması
657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, disiplin cezası verilmesini gerektirecek fiil ve haller ağırlıklarına göre gruplandırılmıştır. Ayrıca, memurlar hakkında verilecek disiplin cezalarının, bazı durumlarda bir derece hafif olan disiplin cezası şeklinde uygulanabileceği de hüküm altına alınmıştır.
Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin birinci fıkrasında, disiplin cezalarını gerektiren fiil ve haller ile bu fiil ve hallerin gerektirdiği disiplin cezaları sayılırken; üçüncü fıkrasında, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlara verilecek cezaların bir derece hafif olan ceza şeklinde uygulanabileceği hususu düzenlenmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından verilen bir Kararda özetle; disiplin cezaları verilirken bir alt cezanın uygulanması hususunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurulların takdir yetkisini kullanırken öncelikle; ilgililerin geçmiş hizmetleri ile sicil durumlarına görebir alt ceza ile cezalandırılıp cezalandırılmayacağı konusunda bir değerlendirme yapmaları ve bu değerlendirmenin sonucuna göre ceza vermeleri gerektiğine hükmedilmiştir.
Bir üst ceza uygulanması
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, disiplin cezası gerektiren aynı fiilin yeniden işlenmesi ya da aynı cezayı gerektiren fiillerin üçüncü defa işlenmesi durumunda, memur hakkında bir derece ağır olan disiplin cezasının uygulanacağına hükmetmiştir.
Devlet Memurları Kanununun 125 inci maddesinin ikinci fıkrasında, disiplin cezasını gerektiren bir fiil veya halin cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içerisinde yeniden işlenmesi (tekerrür) durumunda, memur hakkında bir derece ağır cezanın uygulanacağı; aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle disiplin cezası verilmesi durumunda ise disiplin cezalarının üçüncü uygulamasının bir derece ağır ceza şeklinde olacağı ifadesi yer almıştır.
Öte yandan, söz konusu maddenin beşinci fıkrasında, öğrenim durumları itibariyle yükselebilecekleri derecelerin son kademelerindeki memurlara verilecek kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarının, brüt aylıklarından 1/4-1/2 aralığındaki oranlarda kesinti yapılacağı, kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının yeniden alınması durumunda ise haklarında görevlerine son verme işlemi uygulanacağı hususu düzenlenmiştir.
Konuya ilişkin örnek açıklamalar
Geçmiş hizmetleri sırasında ödül almış ve başarılı çalışmaları bulunan Devlet memuru Mehmet Bey hakkında verilen ve uygulanan disiplin cezaları olduğu varsayımından hareketle, memurunyeri.com olarak aşağıdaki örnekler verilmiştir.
**Mehmet Bey 2005 yılında, amiri tarafından verilen bir emre itiraz etmiştir. Bu hareketinden dolayı Mehmet Bey’e “kınama” cezası verilmiştir. Ancak, geçmiş hizmetleri sırasında ödül almış olması ve çalışmalarının olumlu bulunması nedeniyle, cezayı veren disiplin amiri bu cezayı Mehmet Bey hakkında “uyarma” şeklinde uygulamıştır.
**Mehmet Bey 2008 yılında, amiri tarafından verilen bir emre yine itiraz etmiştir. Bu fiil nedeniyle hakkında “kınama” cezası verilir. Ancak, 2005 yılında hakkında verilen ve uygulanmasından itibaren henüz 5 yıl geçmeden, aynı fiili ikinci defa işlemiş olması nedeniyle Mehmet Bey’e verilen ikinci “kınama” cezası, “aylıktan kesme” cezası şeklinde uygulanacaktır. İlk cezanın bir derece hafif ceza şeklinde uygulanmış olmasının, tekerrürden dolayı uygulanacak cezaya etkisi bulunmamaktadır.
**Mehmet Bey 2011 yılında, amirine hal ve hareketiyle saygısız davranmıştır. Bu fiilden dolayı hakkında “kınama cezası” verilmiş ve uygulama da kınama cezası şeklinde yapılmıştır. (Bu arada 2005 yılında almış olduğu disiplin cezası özlük dosyasından silinmiştir)
**Mehmet Bey 2012 yılında, iş arkadaşlarına söz ile sataşmıştır. Bu fiil nedeniyle hakkında “kınama” cezası verilmiştir. Ancak, 2008 ve 2011 yıllarında kınama cezasını gerektiren iki farklı fiil nedeniyle iki defa kınama cezası aşmış olması nedeniyle, Mehmet Bey’in 2011 yılında işlemiş olduğu fiil nedeniyle aldığı üçüncü kınama cezası, hakkında aylıktan kesme cezası şeklinde uygulanmıştır.
Bu yazıya ait tüm haklar Memurunyeri.com'a aittir. "memurunyeri.com" şeklinde link verilmesi kaydıyla içerik kullanılabilir. Link vermeden yapılan alıntılar için yasal takip yapılacaktır.©