Kısa vadeli ama kârlı yatırımlar: Stand
28 Temmuz 2010 Çarşamba
Alışveriş kültürü değişiyor. Artık sıra dışı ve orijinal girişimler başarılı olabiliyor. Alışveriş merkezlerindeki görkemli mağazaları kanıksayan müşteriler, minik ve sevimli standlara, otomatlara ilgi gösteriyor
İnsanlar yürürken, vitrin seyrederken bir şeyleri tüketmeye alıştılar. Sadece birkaç metre karelik alanlarda faaliyet gösteren bu sempatik işyerleri, alışveriş merkezlerinin vazgeçilmezleri arasına girmeyi başardı. Uygulamanın dikkat çeken tarafı alışveriş merkezlerinin ana arterlerini kentin en işlek caddesi haline getirmek! Bu küçük büfeler bir anlamda tematik unsurları var ederek kapalı mekânları dış dünyaya açmayı hedefliyor. Ortak alanların kısa ve uzun vadeli standlarla değerlendirilmesi konusu gerek kiralayan gerekse kiraya veren için akıllı bir uygulamadır. Ziyaretçiler AVMye her geldiklerinde standlar sayesinde yeni ürünlerle, hizmetlerle karşılaşma şansına sahip olabilecektir. Bu sirkülasyona da katkıda bulunacaktır. Standlarda yer alan ürünler genellikle mağazaları dolduracak kadar ürün çeşitliliği ve adedine sahip olmayan ürünlerden oluşmaktadır. Standlar tanıtım ve satış olmak üzere iki amaçlıdır. Satış standları AVMlerdeki mağazalara göre daha küçük alanlara sahip. En küçüğü 1-2, en büyüğü ise 12-15 metrekare alana sahip. Orta ve uzun vadeli kullanılan standlara kioskda deniyor. Kısa dönemli olanlar, genelde tanıtım amaçlı kullanılıyor. Ancak işin içine satış da girebiliyor. Bunlar da kısaca 'stand' diye adlandırılıyor. Tabii girişimciler istediği standı istediği AVM'de kafasına göre açamıyor. Bunun birtakım kuralları var. En başta, satış standlarında satılacak ürünlerin AVM'nin mağazalarına rakip olmaması gerekiyor. Mağazalarda satılanları tamamlayıcı ürün ve hizmetlerin şansı daha fazla. Standlar, genelde yeni girişimciler için ürünlerini veya markalarını tanıtma ve geliştirme mekânları oluyor. Takı, aksesuar, şekerleme, meyve suyu veya yeni girişimcilerin getirdiği bardakta mısır, makarna gibi ürünler ağırlıkta. Standların kira sözleşmeleri genelde bir ay ile bir yıl arasındadır. Tabi daha uzun süreli olanları da olabiliyor. AVM sektörünün çok hızlı büyümesi stand ve kioskları da etkiliyor. Bu mekânlara artık hemen her AVM'de rastlamak mümkün. Standlarda kısa süreli olsa bile ticari amaçlı alanlardır. Bu nedenle başlangıçta stand alanlarının da ticari alan olarak onaylatılması lazım. AVMlerde stand alanlarının yeri ticari alan olarak onaylatılmamışsa belediyelerle sorun yaşanması kaçınılmazdır. AVMlerde stand/kiosk kiralamaları AVMnin açılışına yakın, mağazalar kiralandığında yapılır. Bunun nedeni de mağaza karmasının netleşmesi ve öncelikli olarak dükkânların kiralanması gerekliliğinden ötürüdür. Standkiosk kiraları dükkânlara göre kısa süreli oldukları için dükkân kiralarına göre daha yüksektir. Malum dükkânlar ortalama 5 yıl süre ile kiralanır, büyük ölçekli mağaza, sinema vb. ünitelerin kira süresi ise minimum 10 yıl süreden başlar. Dolayısıyla uzun süre sizinle aynı çatı altında yaşayacak, kader birliği ettiğiniz marka ile 3-5 gün, ya da birkaç hafta, birkaç ay süre ile daha küçük metrekare alanları kiralayan firmalara aynı fiyat politikası uygulanamaz.AVMlerde stand yerlerini doğru noktalarda tespit etmek lazım. Ziyaretçi trafiğinin yoğun olduğu alanlarda kurulması lazım. Sıkışık bir düzende oluşturulan, belirli yüksekliği aşan standlar, mağazaların vitrininin kapanmasına neden olabilir. Ziyaretçinin de bu rekabet ortamında rahat bir ortam bulamama riski artacaktır ve rakip AVMlerin işini kolaylaştıracaktır. Standlar bir nevi seyyar satıcı kültürünün AVMlerdeki modern uygulamalarıdır Dönemsel olarak kurulan ve pazar konseptiyle kiralanan standlar da söz konusu. Örneğin, yılbaşı döneminde yeni yıl hediyelerinden oluşan standlar. Anneler, babalar, sevgililer günü gibi özel gün ve haftalara yönelik standlar. Ya da ucuzluk-fırsat pazarı konseptinde stand alanları Stand alanlarında rastlanan sorunlardan biri de kimi AVMlerde o alanın ticari alan olarak inşaat safhasında düşünülmediği için elektrik, su gideri gibi alt yapının oluşturulmamış olmasıdır. Diğer önemli konu ise standın mimarisi. Malum standlar müşteri yürüyüş alanları üzerinde kurulu olduğu için sivri, kesici tarafı olan bir stand özellikle yaşlı ve çocuklara zarar verebilir. AVMnin işletme saatleri dışında ise ortak alanda olan standta yer alan ürünlerin güvenliği meselesidir. Eğer stand AVM kapandıktan sonra korunaklı olarak kapatılamazsa standta yer alan ürünler bir şekilde eksilebilir veya ortak alanda olduğu için temizlik, boya-badana, tamirat, inşaat işleri gibi nedenlerden ötürü zarar görebilir. Eskiden de vardı ama son dönemlerde bazı markalar AVMde dükkanda kiracı iken başka bir katta stand alanı ile de satış veya tanıtım yapabiliyorlar. Örneğin çocuk giyim konseptinin satıldığı katta yer alan bir çocuk giyim markası, food court katında çocuk maması satan stand alanı kiralayabiliyor.Kiralama, alışveriş merkezinin oluşturulması ve değerini bulması için yapılan çalışmaların en önemli bölümüdür. O nedenle alışveriş merkezinde yer alacak kiracıları iyi tanımak ve hedeflerinin anlaşılması lazım. Örneğin perakendecilerin ve ürünlerin kategorileri incelenip, trendler takip edilmeli, o bölgede açık ve boşluk varsa o ürün veya kiracıyı bu açığa uygun olarak belirlemek gerekmektedir. Kiracının bir alışveriş merkezini tercih etmesindeki en önemli faktörleri, alışveriş merkezinin lokasyonu, bölge halkının ekonomik, sosyal durumu, merkezde yer alacak diğer kiracı ve anchorların durumu, merkezin yapısı, yatırımcıların kimliği, rakip merkezlerin durumu, bölgede o ürün çeşidine olan ihtiyaç durumu, kiralamayönetim danışmanlığı şirketinin kim olduğu ve yönetimin kimler tarafından yapılacağı konuları olarak sıralayabiliriz.