Kira artışı üretici fiyat endeksi oranını aşamayacak
AK Parti Kahramanmaraş Milletvekili Veysi Kaynak başkanlığında yürüttüğü çalışmaları tamamlayan alt komisyon, tasarıyı bazı değişikliklerle benimsedi.
Komisyon, Marmara Depremi sonrası açılan davalardaki gelişmeleri de dikkate alarak, taşınmaz satışlarındaki sorumlulukla ilgili maddede değişiklik yaptı.
Deprem sonrası davalarda, "Ben pazarlamacıyım, müteahhit değilim" şeklinde yapılan savunmaları gözönüne alan Komisyon, yapının ayıplı olması dolayısıyla açılan davaların, mülkiyetin geçmesinden başlayarak 5 yılda zaman aşımına uğramasına ilişkin hükmü korudu.
Ancak komisyon, satıcı ağır kusurluysa, zaman aşımı süresinin 20 yıl olmasını benimsedi. Komisyon, kiracı-ev sahibi ilişkisi konusunda kiracı lehine hükümler getiren tasarının diğer maddelerini bazı teknik düzenlemelerle aynen benimsedi.
Buna göre, kira bedellerinde yapılacak artış, bir önceki yılın üretici fiyat endeksini (ÜFE) geçmeyecek. Konut ve işyeri kiralarında depozito, 3 aylık kira bedelini aşamayacak. Dövizle yapılan kira kontratlarında, 5 yıldan önce artış yapılamayacak.
Güvence olarak para verilmesi kararlaştırılmışsa kiracı, mal sahibinin onayı olmaksızın çekilmemek üzere, parayı vadeli bir tasarruf hesabına yatıracak. Aile konutu olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazlarda kiracı, eşinin açık rızası olmadıkça kira sözleşmesini feshedemeyecek.
Kiracı, kiralanan yeri sözleşmeye uygun olarak özenle kullanacak ve komşulara gerekli saygıyı gösterecek. Aksi halde kiracının sözleşmesi iptal edilecek.
Kefil olmada eş rızası
Eşler birbirlerinin rızasıyla kefil olabilecek. Alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehinini paraya çevirmeden müteselsil kefili takip edebilecek. Verilen her türlü kefalet, 10 yıl sonra kendiliğinden ortadan kalkacak. Kumar ve bahisten doğan alacak hakkında dava açılamayacak ve takip yapılamayacak; kumar ve bahis borcu için isteyerek yapılan ödemeler geri alınamayacak.
Sözleşmelerde, güvenli elektronik imza kullanılabilecek. Güvenli elektronik imza, el yazısıyla atılmış imzanın bütün hukuki sonuçlarını doğuracak.
Kitle sözleşmeleri
Bireysel sözleşmelerden farklı olarak; önceden bankalar, sigorta, seyahat ve taşıma işletmeleri gibi şirketler tarafından hazırlanan "soyut ve tek yanlı" sözleşmelerle ilgili yeni düzenleme yapılacak.
"Kitle sözleşmesi", "katılmalı sözleşme", "tip sözleşme" denilen sözleşmeler için belirlenen "genel işlem" koşullarıyla bireyin korunması sağlanacak. Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkanı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlı olacak.
Aksi takdirde, genel işlem koşulları yazılmamış sayılacak. Genel işlem koşullarında yer alan bir hüküm, açık ve anlaşılır değilse veya birden çok anlama geliyorsa, düzenleyenin aleyhine ve karşı tarafın lehine yorumlanacak.
Genel işlem koşullarının belirleyicileri, "tek yanlı, dilediği gibi" sözleşmeyi değiştirme ya da yeni düzenleme yapma yetkisine sahip olmayacak.
Ismarlanmayan bir malı alan kişi, söz konusu malı geri göndermek ve yasaklamakla yükümlü olmayacak. Boş kağıda atılan imzanın üzerine sonradan yazılan metnin, imza atanın iradesine uygun olduğu kabul edilecek.
Tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetlerini yürüten kişiler, bu faaliyetlerin gerektirdiği izni veya ruhsatı almış olsalar bile, tehlike olgusunun doğurduğu zarardan sorumlu olacak. Bir başkasına ait bina veya diğer yapı eserlerinden zarar görme tehlikesiyle karşılaşan kişi, bu tehlikenin giderilmesi için gerekli önlemlerin alınmasını hak sahiplerinden isteyebilecek.
Geçici tazminat
Hakim, sosyal güvencesi olmayan ve acil paraya ihtiyacı olan zarar görene, davalının "geçici tazminat" ödemesine karar verebilecek. Satıcı, alıcıya karşı; satın alınan malda; alıcının beklediği yararları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki, ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olacak.
Alıcı, satış sözleşmesinden vazgeçerse ödediği satış bedelini, faiziyle birlikte geri isteyebilecek. İşveren; kadın ve erkek işçilerin cinsel tacize uğramamaları ve cinsel tacize uğramış olanların da daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri alacak.
Kendi kusuruyla toplam bir aydan daha uzun bir süreyle hizmeti yerine getirmeyen işçilerin, her tam ay için yıllık ücretli izin süresinden bir gün indirim yapabilecek. Tasarı, önümüzdeki günlerde TBMM Adalet Komisyonu'nda ele alındıktan sonra, Genel Kurul'da görüşülecek.
CHP'li Gök: "Tasarı olumlu"
CHP'li alt komisyon üyesi Mersin Milletvekili İsa Gök, alt komisyonun, 650 maddelik tasarıyla ilgili çalışmalarını 6 oturumda bitirmesini eleştirdi.
Tasarının, genel işlem koşullarına ilişkin maddelerinde, büyük mağaza ve bankalara karşı vatandaşı koruyan hükümler bulunduğunu, kefil olacakların da lehine düzenlemeler yer aldığını anlatan Gök, "Tasarıda, genel anlamda tüketici ve mağdur lehine düzenlemeler var. Tasarı olumlu, destek veriyoruz ama üst komisyonda detaylı ele alınmalı" dedi.
Gök, ayıplı konutların satışıyla ilgili düzenlemenin de olumlu olduğunu söyledi.