Bilim ve Gelecek Dergisi, Büyükçekmece Şubesi “insanın evrimi” konulu bir seminer gerçekleştirdi...
Bilim ve Gelecek Dergisi, Büyükçekmece Şubesi “insanın evrimi” konulu bir seminer gerçekleştirdi.
Seminer konuğu İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümünden Doç. Dr. Derya Atamtürk’tü. Bilim ve Gelecek dergisinin temsilcisi eğitimci, yazar Ahmet Doğan da açılış konuşmasında katılımcılara teşekkürlerini sundu.
Doç. Dr. Derya Atamtürk, bu seminerde özellikle öğrencilerinde katkıda bulunmasından mutlu olduklarını, özel bir gün olduğunu çünkü ilk defa bir kadın seminer konuşmacısının bulunmasından dolayı bir ilk yaşandığını ifade etti. Atamtürk, "İlk defa bir seminerimde bu kadar çeşitliliği yani farklı yaş gruplarından herkesi bir arada bulduğum için mutlu ve heyecanlıyım. Pek tabi ki Prof. Dr. İzzet Duyar hocamız, Doç. Dr. Barış Özener ile benimde hocamdır. Kendisinden çok şey öğrendik. Öncelikle sizlere Antropoloji nedir? İle başlayalım sonra siz sorularınız yöneltirsiniz” diyerek sunumuna başladı.
Atamtürk, seminerine şu şekilde devam etti:
"Antropoloji kısaca İnsan bilim olarak tanımlanabilir. Biraz daha detaylı tanımlayacak olursak, antropoloji insanın evrimsel süreçte biyolojik ve kültürel çeşitliliğini ele alır. Antropoloji ilgi alanına göre temel olarak iki bilim dalına ayrılır: sosyal antropoloji ve biyolojik antropoloji. Sosyal antropologlar daha çok kültürel çeşitliği anlamaya ve açıklamaya çalışırlar. Biyolojik antropologlar -ki bende biyolojik antropoloji alanında uzmanlaştım-evrimsel süreçte biyolojik çeşitliliğe odaklanırlar. Peki biyolojik antropologlar olarak bunu nasıl yapıyoruz? Biz aslında öncelikle evrimsel süreçte insanı insan yapan özelliklere odaklanıyoruz.
4 BAŞLIK ALTINDA EVRİM
Ben bu özellikleri 4 başlık halinde açıklayacağım: bipedalizm, sistematik aletler yapmak, beyin ve kafatası yapıları ile bağımlı çocukluk dönemi ile çene ve diş yapısı. Bipedalizm, insanın iki ayağı üzerinde adımlayarak yürümesi yetisidir. İnsan dışında hiçbir primat bu hareket biçimini benimsememiştir. Diğer bir ifadeyle insan gibi hiçbir canlı adımlayarak uzun süreli yürüyemez. Peki bu özellik nasıl kazanıldı? Elbette hiçbir atamız birden ayağa kalkıp dik yürümemiştir arkadaşlar. Tam anlamıyla bipedal hareket biçimi yaklaşık 5 milyon yılda kazanılmış bir karakterdir. Yani ağaç yaşamını terk edip sadece dik yürümeyi benimseyen atalarımız yaklaşık 2 milyon yıl önce ortaya çıkmışlardır.
BİYOKÜLTÜREL EVRİM
İnsan evrim sürecinde beyin hacmi gittikçe artış göstermiştir. Öyle ki modern insanın vücuda oranla beyin hacmi diğer tüm atalarından hatta tüm canlılardan bile en fazla hale gelmiştir. Bu sırada doğal seçilim beynin ve kafatasının önemli ölçüde büyümesini sağlayacak zamanın kazanıldığı -çocukluk döneminin uzaması- yönünde işlemiştir. Şuanda doğada en uzun çocukluk dönemine sahip canlıyız. Eski atalarımızın alet yaptığına dair bulgular olsa da şu anki bilgilerimiz ışığında sistematik bir şekilde alet yapımı sadece insana ait bir özelliktir…. Bu bilgilerden sonra insan evrimine dönecek olursak, biyokültürel evrim sürecinde 6 dönüm noktasının olduğu söylenebilir. Bunlardan birincisi 5-7 milyon yıl önce bidepal hareket etmesidir. İkincisi yaklaşık 2.5 milyon yıl önce ilk aletleri üretmeye başlamasıdır. Üçüncüsü 1.9 milyon yıl önce el baltasını üretmesi ve Afrika’dan Avrasya’ya ve diğer kıtalara yayılmaya başlaması. Dördüncüsü yaklaşık 600 bin öncesi insan beyninin hızla büyümesi, daha teknolojik el baltalarını ve diğer taş aletleri geliştirmesi. Beşincisi “anatomik olarak modern insanın” ortaya çıkması.
HOMO ANTECESSOR BULUNTULARI
Son olarak 50 bin yıl öncesi insanın anatomisinin yanı sıra davranışsal olarak da evrilmesi, ki bu nedenle bundan sonra bizden – insandan- bahsedilirken “modern insan” şeklinde bahsedilme eğilimi vardır. Bu dönemden sonra modern insan biyolojik evriminin önüne geçecek şekilde kültürel süreçler yaşayacak tek insan türü olarak varlığını devam ettirecek, tüm dünyaya yayılarak devletler, imparatorluk kurarak günümüze kadar varlığını sürdürecektir. …Modern insanın ortaya çıktığı dönem Üst Paleolitik döneme denk gelir ki bu dönemde binlerce türün yol olmasından insanın sorumlu olduğu düşünülmektedir. Bu durumda bizim yani modern insanın ortaya çıkmasıyla doğayı katleden vahşi hayvanın da sahneye çıktığı söylenebilir. ….İnsanın biyokültürel evrim sürecinin büyük bir kısmı Afrika’da geçmiştir. Peki ne zaman bu kıta dışında da yaşam alanları bulmuşlardır ya da Afrika’dan çıkmışlardır? Arkadaşlar biraz önce insan atalarının yani H. erectusatalarımızın ilk olarak Afrika’dan yaklaşık 2 milyon yıl önce çıktığını söylemiştik. Bu tür Avrasya’da çeşitlenerek evrilmiştir. H. erectus’a ait en eski buluntular Asya’da ele geçen 1.77 milyon yıl öncesine tarihlendirilen Dmanisi buluntuları ve Avrupa’da ele geçen ve yaklaşık 1 milyon yıl öncesine tarihlendirilen Homo antecessor buluntularıdır.
…Bu sırada Afrika’da anatomik olarak modern insan evrilmiş, biyokültürel olarak donanımlar edinmiş ve diğer kıtalarda yayılan diğer insan türlerini yok ederek tek başına varlığını devam ettirmiştir. Bunu Afrika’da ele geçen ve yaklaşık 200 bin yıl öncesine tarihlendirilen gerek modern insana ait en eski buluntular (Herto ve Omo insanı) gerekse yapılan moleküler çalışmalarda (mtDNA ve Y kromozom) desteklemektedir."
Özetleyerek açıklamaya çalıştığı başarılı geçen seminerin ardından, seminer konuğu ve katılımcılarla birlikte geçilen yemeğin ardından program tamamlandı.
Emel Seçen
Odatv.com
AVM kültürünün geldiği son nokta...