30.09.2003 - 01:00 | Son Güncelleme: 30.09.2003 - 01:00
Sinemanın aykırı adamı
Sinemanın usta yönetmeni Elia Kazan, hayatını kaybetti. Türkiye doğumlu olan ve 20 Oscar ödülüne layık görülen Kazanı Türk sinemaseverler Rıhtımlar Üzerinde, Satıcının Ölümü gibi filmleriyle tanıyor.
Rıhtımlar Üzerinde, Arzu Tramvayı, Satıcının Ölümü gibi sinema tarihinin önemli filmlerinin Amerikalı yönetmeni Elia Kazan, 94 yaşında hayatını kaybetti. İstanbul doğumlu Kazanın filmleri, toplam 20 Oscar almıştı. Bu ödüller arasında En İyi Yönetmen Oscarı da bulunuyordu. Ünlü oyuncu Marlon Brandoyu film endüstrisine kazandıran 1954 yapımı Rıhtımlar Üzerinde ile yerini sağlamlaştıran Elia Kazan, 1999dan bu yana film yapmıyordu. Yazarlık kariyeri boyunca The Skin of Our Teeth, A Streetcar Named Desire- Arzu Tramvayı, Death of a Salesman- Satıcının Ölümü, Cat on a Hot Tin Roof- Kızgın Damdaki Kedi adlı piyesleriyle 5 kez Pulitzer Ödülü kazanan Kazanın, Roof and J.B adlı piyesi ayrıca Tony Ödülüne layık görüldü. Roman da yazdı Kazan, Hollywooddaki yönetmenlik kariyeri boyunca Gentlemans Agreement- Centilmenlik Anlaşması ve On the Waterfront- Rıhtımlar Üzerinde adlı filmleriyle 2 kere Oscar ödülü kazandı. 50li yaşlarında tekrar yazarlığa dönen ve 6 roman yazan Kazanın eserleri birkaç defa en çok satan romanlar listesine girmeyi başardı. Türkiyede yaşayan Rum kökenli anne babanın oğlu olarak İstanbulda dünyaya gelen Elia Kazancıoğlu, 4 yaşındayken ailesiyle birlikte ABDye göç etti. William College Üniversitesinden onur listesine girerek mezun olan Kazan, tiyatro oyuncusu olmak isteğiyle 1930 yılında Yale School of Dramaya yazıldı. İki yıl sonra Lee Strasbergin Group Theatre topluluğuna katıldı. Kazan, daha fazla insana ulaşmak için sinemaya yöneldi. Anatole Litvakın yönetimi altında çekilen City Of Conguest filminde oyuncu olarak rol aldı. Çok sayıda belgesel çekti ve Broadwayde çalıştı. Aslen Kayserili... Elia Kazan, 1945 yılında ilk uzun metrajlı filmi A Tree Grows in Brooklyni çevirdi. İki yıl sonra çevirdiği Gentlemans Agreement üç Oscarla ödüllendirildi. 1947 yılında Cheryl Crawford ile birlikte Actors Studio adlı kendi aktörlük okulunu kurdu. Okulun ilk öğrencilerinden biri Marlon Brando idi. 1954 yaptığı On The Waterfront filmi birçok eleştirmen tarafından Kazanın kişisel başarısızlığıyla hesaplaşması olarak yorumlandı ve film tam 8 dalda Oscar aldı. James Dean de Kazanın öğrencileri arasındaydı. James Dean, Kazanın 1955 yapımı East Of Eden- Cennetin Doğusu adlı filminde oynayarak bir kült figür olma payesine erişti. Ailesinin kökeni Kayseriye dayanan Kazan, Türkiyeyi birkaç defa ziyaret etmişti. 7. Uluslararası İstanbul Sinema Günlerinin Altın Lale Uluslararası Film Yarışmasında seçici kurul başkanlığı yaptı. Zülfü Livanelinin Sis filminde küçük bir rol aldı (1989).