İstanbul tarihi ve eski bir şehir. Özellikle sur içi ve çevresi, Beyoğlu ve çevresi, boğaz kenarları bir çok tarihi binayı içinde barındırıyor. Bu kadar çok tarihi bina olunca da akla “Tarihi eser niteliğindeki binalar yıkılabilir mi? Kim yıkılabilir? Yıkım için nasıl bir prosedür izlenir? Hak sahipleri yıkıma yanaşmasa da yıkım yapılabilir mi?” gibi sorular geliyor. İşte merak edilen soruların cevapları…
Tarihi binalar hangi durumlarda yıkılabilir?
Öncelikle tescilli tarihi binaların tamamı devlet tarafından koruma altındadır. Değil yıkmak, üzerine izinsiz çivi bile çakılamaz. Binanın mülkiyeti özel şahısta olsa dahi, bu mülkiyet hakkı sınırlıdır. Ancak bir durum var ki, bu söz konusu olduğunda bina tarihi de olsa yıkılabilir. O da aşırı yıpranmadan ötürü risk yaratıyor olması. Özellikle Beyoğlu ve çevresinde, terk edilmiş, bakımsız, çökmek üzere olan çok sayıda bina bulunuyor. Zaman zaman da bu binaların kendi kendine çöktüğü haberi geliyor. İşte bu binalar, yani çevresi için risk barındıran binalar, tarihi niteliğe sahip de olsa, restore edilemeyecek durumdaysa yıkılabilir.
Tarihi binayı kim yıkabilir?
Tarihi binaların yıkımı farklı şekillerde olabilir. Eğer mal sahipleri yıktırmak istiyorsa, bütün mal sahiplerinin ortak karar protokolünü imzalaması gerekir. Maliklerin tamamından onay çıktıktan sonra Koruma Kurulu da yıkım izni verirse tarihi binanın yıkım işlemleri için harekete geçilir. Hak sahipleri daha sonra bina yıkım ruhsatı almak için dilekçe hazırlar ve diğer belgelerle birlikte belediyeye başvururlar. Ayrıca bu başvuruyu yapmak için binada kimsenin ikamet etmemesi gerekir.
Bir diğer yol ise kat maliklerinden birinin, binanın risk tespitinin yapılması için belediyeye, büyükşehir belediyesine veya bakanlığa başvurmasıyla başlar. Bina riskli bulunur ve Koruma Kurulu da izin verirse kat maliklerinin onayı olmaksızın yıkım kararı alınabilir. Başvuruyu tapuyu ve kimliğini getiren maliklerden herhangi biri yapabilir.
Bir başka yol ise herhangi bir başvuru olmaksızın risk tespitinin kamu kurumlarınca yapılmasıdır. Kamu kurumları riskli bulduysa, Koruma Kurulu onayıyla bina yıkılabilir. Kat malikleri eğer yıkımı istemiyorlarsa, yıkım kararına tebligatın gönderildiği günden itibaren 15 gün içinde itiraz etmeleri gerekir.
Tarihi bina yıkım ruhsatı için hangi belgeler gereklidir?
Yıkım ruhsatı almak için gereken belgeler şunlardır; mal sahiplerinin listesinin bulunduğu tapu, başvuru dilekçesi, imar durumunu gösteren belge, evin aboneliklerinin kesildiğini gösteren belge, hissedarların noter onayı, yıkılacak binanın görseli, ödeme makbuzu.
Riskli olduğu tespit edilen bina ne zaman yıkılır?
Riskli olduğuna karar verilmiş binanın 60 gün içerisinde yıkılması gerekir. İlgili belediyeye bağlı Yapı Denetim Müdürlüğü, binanın yıkılıp yıkılmadığını kontrol eder. Eğer bina verilen sürede hala yıkılmamışsa kat maliklerine 30 gün içinde yıkımı gerçekleştirmeleri için yeni bir süre tanınır. Verilen süre içerisinde yıkım işlemi yine gerçekleşmemişse riskli binanın yıkım işlemleri mülki amirlerce yapılır.
Yıkım masraflarını kim öder?
Riskli yapıların yıkım işlemi mal sahipleri adına belediye veya bakanlık tarafından gerçekleştirilir. Yıkım masrafları ise mal sahiplerine aittir. Eğer ödeme yapılmazsa, yıkımı gerçekleştiren kurum, mal sahiplerinin arsadaki paylarına ipotek koyar.