Rödövans (yada Rödovans) nedir?
Rödövans kelimesi latince “Reditus” gelir – irad kelimesinden günümüz Fransızcasına geçmiş olup, Türk Hukuk Kurumu tarafından hazırlanan Türk Hukuk Lugatının 471. sayfasında “Redevance”ın Türkçe karşılığı “aidat” olarak açıklanmaktadır.
Diğer taraftan günümüz literatüründe rödövans; maden ruhsat sahalarının hukuku uhdesinde kalmak kaydıyla hak sahibi tarafından sözleşme ile özel veya tüzel bir kişiye bir süre tahsis edilmesi durumunda maden ocağının işletilmesini üstlenen özel veya tüzel kişinin esas ruhsat sahibine istihsal ettiği beher ton maden için ödemeyi taahhüt ettiği meblağ olarak tarif edilmektedir.
Rödovans sistemi, devletin madeni kiraya vermesi ve karşılığında madendeki üretimi belirli bir fiyat üzerinden satın alması şeklinde yürüyor. Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun 80’li yılların sonunda bazı sahalarda başlattığı uygulama, 2004’te Maden Yasası’nda yapılan değişiklikle yasal dayanağa kavuşuyor. Ancak rödovansçının hedefi, rezervi en düşük maliyetle aramak ve işletmek olduğu için, üretim zorlaması ile çalışanları ve işletmenin güvenliğini tehlikeye atabiliyor.
Kaynaklar:
- “Rödövans karşılığı işletmecilik”, Türkiye Taşkömürü Kurumu, taskomuru.gov.tr.
- Merve ERDİL, Maden ocaklarında felakete davetiye çıkartan üç büyük hata!, Hürriyet Gazetesi, 20 Mayıs 2014.