Tuhaf bir haldir ki Şefkat nişanı Osmanlı tebaasındaki kadınlardan ziyade ecnebilere ita olunurdu.Misal Dersaadet'te mukim sefirlerin, ecnebi tüccarların zevcelerine ve her ne maksatla payitahta gelmiş ecnebi kadınlara ita olunurdu. Osmanlı kadınına ise daha az ita olunmuştur. Zira Osmanlı kadını çalışmıyor, îstidatlarını meydana çıkaracak hiçbir faaliyette bulunmuyordu. Zaten kanunen böyle bir şeyi yapmak için hürriyeti çok azdı. Osmanlı kadınının nişan sahibesi olabilmek için ya bir paşa yahut bir bey hanımı olması lazımdı.Velhasıl gene hanım kendisi için değil, falanca paşanın veya beyin haremi olduğu için iltifata mazhar oluyordu.Bir Çerkes Prensesinin Harem Hatıraları, Leyla Açba (Sayfa 181 - undefined)
Misal ecnebi kadınları arasında muhacirin hicretlerinde fevkalade hizmet etmiş Madame Fernandez veya nota muallimelerinden Madame Virjinya'nın yalnız hizmetlerinden dolayı ita olunan Şefkat nişanlarını fevkalade bir gururla taşıdıklarını işitmiştim.
Bizim Osmanlı hanımları ise kendi aralarında birinci rütbeye haiz olabilmek için rekabet dahi ediyorlardı. Ben bazı zamanlar işittiğim hadiselere gülüyordum.
Klasikler Ve Çevirmenler
Günlerdir çevirmenlerin dünyasına daldım ve haklarında o kadar çok şey okudum ki beynimden dumanlar çıkıyor. Yabancı dilde yazılmış eserlerde en rahatsız olduğum şey, çeviri ne kadar kaliteli olursa olsun ''çevirinin çevirisini'' okumaktır. Misal Rusça bir eseri, Fransızca'ya çevirmişler. Bizdeki çok iyi Fransızca bilen bir çevirmen de Türkçe'ye çevirmiş. Misal Almanca'da o çevirmenin üstüne yoktur ama onun Almanca'dan çevirdiği eserin aslı Fransızca'ysa ben ilgilenmiyorum o çeviriyle. Klasikler konusunda bu yüzden çok titiz bir liste hazırlamak için uğraşıyorum. Elbette ben de insanları yazdıklarını kendime ölçü aldım. Hata payı vardır. Ama ilgilenirseniz diye buraya hangi çevirmeni hangi dilden tercih etmeniz gerektiği konusunda güzel bir liste paylaşıyorum:
RUSÇA
1) NİHAL YALAZA TALUY; çok iyi.
2) HASAN ALİ EDİZ; çok iyi.
3) MAZLUM BEYHAN; çok iyi.
4) SABRİ GÜRSES; birkaç olumsuz yorum dışında çok iyi, Oblomov çevirisi ödül almış.
5) SERPİL DEMİRCİ; Öteki Yayınları'nda karşımıza çıkan bu çevirmenle ilgili net bir bilgi okuyamadım, ama çevirdiği her kitap zevkle okunmuş. Sanıyorum bu da onu iyi bir çevirmen yapar. :)
6)KORAY KARASULU; genç bir çevirmen ama emin adımlarla ilerlediği söylenmiş.
7) NESRİN ALTINOVA, Fransızca çevirileri ile baş tacı ama Rusça da çevirmiş. Ya da Fransızca'ya çevrilmiş Rusça eserleri de çevirmiş. Bunu bilgi sahibi biri varsa yorumlara yazarsa çok sevinirim.
8) LEYLA ŞENER; iyi. Olumlu çok yorum var ama biraz olumsuzlar da olmuş. Ama bana olumsuzlar çok etki etmedi.
9)ATAOL BEHRAMOĞLU
10) LEYLA SOYKUT
Rusça'da daha mesafeli yaklaşacağım kişiler var.
1) AYŞE HACIHASANOĞLU; diğer çevirilerine biraz mesafeli olmakla beraber Karamazov Kardeşler çevirisi çok sevilmiş ve başarılı bulunmuş.
2) ERGİN ALTAY; İyi bir çevirmen ama bazen tuhaf ifadeler kullanmış ve itici karşılanmış. Misal ertesi gün yerine, devrisi gün.
3) MEHMET ÖZGÜL de ERGİN ALTAY ile benzer eleştiriler almış. Bu yüzden ben bu çevirmenlere biraz daha mesafeli yaklaşma kararı aldım. Ama Mehmet Özgül'ü Cengiz Aytmatov çevirileri için tercih edeceğim.
4) SERDAR ARIKAN; İthahi Yayınları'ndan çevirileriyle dikkatimi çekti. Çevirdiği kitaplara basım çok güzel, kitap da güzel ama biraz zor ilerledi yorumlarını çok okudum...
FRANSIZCA
1) İSMAİL YERGUZ; çok iyi.
2) SAMİH TİRYAKİOĞLU; çok iyi.
3) NEDRET TANYOLAÇ ÖZTOKAT; çok iyi.
4) ALİ CEVAT AKKOYUNLU; çok iyi. Kendisi Almanca ve İngilizce de biliyor, onlardan da bire bir çeviri yapıyor.
5) ŞEVKET DENİZ; iyi.
6) NESRİN ALTINOVA; çok iyi.
7) MİNA URGAN
8) SABAHATTİN EYÜBOĞLU
9) VOLKAN YALÇINTOKLU
*TAHSİN YÜCEL; çok yerilmiş. Bir insanın bilgili olması ve bir dili iyi bilmesi iyi bir çeviri yapacağı anlamına gelmiyor.
İNGİLİZCE
1) MURAT BELGE; çok iyi.
2) FATMA ÇOLAK; çok iyi.
3) METE ERGİN; çok iyi, hakkında birçok övgü içeren yorum okudum.
4) OSMAN ÇAKMAKÇI; çok iyi.
5) PÜREN ÖZGÖREN; çok iyi.
6) ÇİĞDEM ERKAL İPEK; çok iyi.
7) ALİ CEVAT AKKOYUNLU, çok iyi, üstat.
8) BELKIS DİŞBUDAK ÇORAKÇI; çok iyi. Şibumi'nin çevirmeni desem zaten birçoğunuz için yeterli olur sanıyorum. :)
9)NİHAL YEĞİNOBALI; Ruhlar Evi'ni hayatıma katmış üstattır. Muhteşem bir kitaptır. Çok güzel de çevrilmiştir.
10) MİNA URGAN; Moby Dick'i YKY'den okuyanlar, Sineklerin Tanrısı ve Ütopia çevirileri onundur.
11) AVİ PARDO
12) DOST KÖRPE
*Metin İlkin; çok kötü. İngilizce eserleri çevirmiş, çevirmese daha iyiymiş denmiş.
*Gönül Suveren; İngilizce çevirileri var. Stephen King'in Kemik Torbası ve Hayvan Mezarlığı adlı kitaplarını, Agatha Christie'nin de Sonuncu Kurban'ını hiç sevmemiştim. Üçü de bu çevirmene aitmiş. Bu bir tesadüf mü??? İnternette de olumsuz yorumlar var. Bilemiyorum...
Mehmet Harmancı; çok kötü. O kadar çok çevirisi var ki insanüstü bir güç gerek bunu yapabilmek için. Kitapyurdu'nda ismini aratırsanız her dilde çeviri yapmış :) 300 küsur eser var. Ne kadar yetkin olacağı zaten bu sayıdan ötürü şüpheli. :)
ALMANCA
1) AHMET CEMAL; çok iyi. Oğuz Atay hani telefon açmış. Körleşme'yi çevir demiş. :) Anladınız siiz.
2) ALİ CEVAT AKKOYUNLU; yine çok iyi.
3) KAMURAN ŞİPAL; benim için mesafelilerde. Yer yer iyi yer yer tuhaf. Çünkü Cem Yayınevi'nden Kafka Bütün Öyküler çevirisini büyük oranda okudum. Misal mezarlığa gömütlük demiş. Böyle not aldığım birkaç kelime vardı ama bulamadım. Ne gerek vardı?
4) BEHÇET NECATİGİL
JAPONCA
1) Hüseyin Can Erkin
2) Ali Volkan Erdemir
*****
Bu liste ben araştırmaya devam ettikçe güncellenecektir ve sizlerin de katkılarını bekliyor olacağım. Ben daha ziyade klasikler üzerinden gittim. Çünkü genelde 1950 sonrası ile ilgilenmiyorum pek. Daha İspanyolca, İtalyanca, Almanca vs. var da var. Görüş ve katkılarınızla daha nitelikli bir liste ortaya çıkacaktır. Herkese keyifli okumalar.
******
Sabırsız, mevcut ana odaklanan bir toplumda, hangi özelliğimizin kalıcı değer taşıdığına nasıl karar verebiliriz? Kısa vadeye kilitlenmiş bir ekonomide nasıl uzun vadeli hedeflere sahip olabiliriz? Her an parçalanan veya sürekli olarak yeniden şekillendirilen kurumlarda, karşılıklı sadakat ve bağlılık nasıl sürdürülebilir? Bunlar yeni, esnek kapitalizmin karakter konusunda karşımıza çıkardığı sorunlardır.Karakter Aşınması, Richard Sennett (Sayfa 10)
Clarissa'yı okumak benim için oldukça keyifliydi. 1. Dünya Savaşı dönemini farklı bir açıdan görmemi sağlayan ilginç bir kitaptı. Kitabın tanıtımında en dikkatimi çeken Zweig'in intihar etmesinden dolayı kitabın tamamlanmadığı oldu. Kitabın sonuna geldiğimde bir yandan tamamlanmış olmasını diledim çünkü Clarissa'nın hayatının nasıl devam ettiğini merak ettim, diğer yandan hikayenin bitmemiş olması hâlâ devam ediyormuş hissi veriyor.
Clarissa asker bir babanın çekingen kızı olarak yetişiyor. Yardımsever ve kibar tavrına rağmen kimseyle samimi olamıyor, insanlarla bir süre sonra uzaklaşıyor. İçine kapanık biri oluşu insanların onu yakından tanımasına engel oluyor. Clarissa bundan rahatsızlık duyuyor mu emin değilim, bence yalnız hissetmesinin dışında kabuğuna çekilmiş yaşamı onu üzmüyor. Dr.Silberstein'ın yanında çalışmaya başlaması onun için oldukça iyiydi. Doktorla iyi bir dostluk kurduklarını düşündüm. İlerleyen dönemde kendisine en zor zamanında yardım için el uzatan da yine doktor olacak.
Clarissa katıldığı bir kongrede Fransız öğretmen Leonard ile tanışır. (Clarissa Avusturyalıdır.) Leonard' a aşık olur, birlikte zamanı düşünmeden haftalar geçirirler. Köyleri gezer, sokaktaki insanlarla sohbet ederler. Clarissa için insanlarla iletişim kurmak kolaylaşır. Tam bu dönemde bir gazeteden savaşın patlak verdiğini öğrenirler. Kısa bir süre sonra babası Clarissa'yı çağırır, her ikisi de ülkelerine dönmek ve adeta birbirleriyle savaşmak durumundadır. Clarissa kendini hemşire olarak cephe gerisindeki hastanede çalışmaya verir. Ayrılmalarının ardından ne yazıkki Leonard ile ilgili hiçbir bilgi öğrenemiyoruz.(Sanırım Zweig kitaba devam etseydi ortaya çıkacaktı)Clarissa'nın babası ve abisi asker olarak cephede mücadele verirken, kitaptaki diğer karakterler cephenin gerisinde bulunuyor. Savaşın nedenini anlamıyor, insanların birbirlerine bu kadar öfkelenmelerine anlam veremiyorlar. Ve tabiki yaşanan yoksulluklar, annelerin çocuklarını beslemek için yiyecek arayışı, savaştan korkan bir askerin çok açık bir şekilde hislerini anlatması .. beni en çok etkileyen kısımlardı. Savaşın yalnızca idareciler ve cepheden ibaret olmadığını, halkın neler yaşadığını ve hissettiğini göstermesi bakımından oldukça iyiydi.
Herkese tavsiye ederim.
Talha Uğurluel'in kitaplarını okurken anlatılan yerleri geziyor gibi hissediyorum, sanki olaylara ben de tanık oluyorum. 2. Abdülhamid Han 'ın yıllardır tartışılan hayatı, kişiliği, saltanat yılları, tahta çıkışını hazırlayan olaylar, ailesinde ardarda gerçekleşen ölümler, dedelerine duyduğu saygı, Yıldız Sarayı'nın marangozhanesinde ürettiği eşyaların resimleri, dış ülkelerin liderleriyle ilişkiler ve sorunları tereyağından kıl çeker gibi çözmesi, Mehmet Akif,Ziya Paşa, Namık Kemal,Adnan Menderes..
2. Abdülhamid "kızıl sultan" ve "ulu hakan" olarak bambaşka isimlerle adlandırılsa da ben bu şekilde bir yaftalamanın gereksiz olduğuna inanıyorum. Dönemi iyi anlamak, gerçekleşen olayları tahlil etmek, toplumu değerlendirmek ; kişileri etiketlemenin önüne geçmeli. Ulaştığımız bilgiler bizleri kesin yargılara ulaştırmadan önce daha fazlasını öğrenmek yolunda teşvik etmeli. Özellikle de tarih konusunda bunun çok daha gerekli olduğu kanaatindeyim.
Elden ele uzatalım lütfen
TBMM Kütüphanesi https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/handle/11543/
Milli Saraylar Kütüphanesi https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/handle/11543/2112
Yazma Eserler Kurumu'nun transkripsiyon, tıpkıbasım ve yayınları http://www.ekitap.yek.gov.tr
Tebriz'den (İran) Hasan Bey Hadi'nin Turuz sitesinde taranmış halde binlerce kitap var.
Özellikle dil ve etimoloji alanında kolleksiyon çok zengin.
Sitede İran'da basılmış Türkçe kitaplar da yer alıyor.
Dil/etimoloji meraklıları için özellikle tavsiye: http://www.turuz.com
+Paha biçilmez bir fotoğraf arşivi:
Hollandalı tarihçi ve mimari uzmanı Machiel Kiel Balkanları dolaşıp Osmanlı eserlerini tek tek fotoğraflamış (50-60'lar).
Bu eserlerin bir kısmı bugün ya yok olmuş; ya da yok olmak üzere: http://www.nit-istanbul.org/kielarchive/index.php
Şu linkte hat sanatına ait kıymetli epey eser var (binden fazla):
Meraklısı için çok kıymetli bir arşiv
https://www.flickr.com/...s/72157648694272225/
Rusya'da Cedit hareketi kurucusu Gaspıralı İsmail Bey'in ünlü Tercüman gazetesinin tam koleksiyonu şu linkte:
http://kerimofftahir.blogspot.com/...maralar-endirin.html
Dünyanın en büyük harita kolleksiyonu:
Modern dönem haritalarına ilaveten; son 5 asra ait 67.000 civarında tarihî harita şu linkte: https://www.davidrumsey.com
ABD Kongre Kütüphanesi II. Abdülhamid'in fotoğraf arşivini dijital olarak yayınlamış. 19. yüzyıl sonu, 20. yüzyıl başlarındaki Osmanlı coğrafyasından toplam 1823 fotoğraf/baskı şu linkte: http://www.loc.gov/...?st=grid&co=ahii
Osmanlı coğrafyasına ait fotoğrafların da yer aldığı çok kıymetli bir görsel kolleksiyon. Gertrude Bell arşivi:
NewCastle Üniversitesi kütüphanesindeki bu arşivde 19. yüzyıl sonu ila 20. yüzyıl başında çekilmiş binlerce fotoğraf yer alıyor.
http://gertrudebell.ncl.ac.uk/photos.php
Koç Üniversitesi kütüphanesinde bulunan 200'den fazla yazma eserin taranmış-dijital nüshası şu linkte: http://digitalcollections.library.ku.edu.tr/cdm/search/col
Berlin Devlet Üniversitesi'nin Orient Dijital projesi kapsamında taranmış 3441 Türkçe yazma şu linkte: http://orient-digital.staatsbibliothek-berlin.de/content/index.xml
Venedik devlet arşivlerinde bulunan toplam 2.022 #Osmanlı belgesinin tamamına internet üzerinden ulaşmak mümkün: http://www.archiviodistatovenezia.it/...one.htm?idColl=24121
Meraklısı için önemli bir dijital fotoğraf arşivi:
İstanbul'daki Bizans yapıları: http://digitalcollections.library.ku.edu.tr/...page/collection/BYGA
Arşiv:
2 milyondan çok fotoğrafın yer aldığı, konu, başlık ve bölgelere göre tarama yapılabilen çok önemli bir fotoğraf kolleksiyonu:
(Türkiye'yle de ilgili binlerce fotoğraf var) https://www.europeana.eu/...lections/photography
Prof. Mükrimin Halil Yinanç'ın kütüphanesi vârisleri tarafından Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne bağışlanmış (memleketi: Maraş'ın Elbistan kazası).
Mükrimin Halil Yinanç Kütüphanesi'ndeki taranmış kitaplara şu linkten online erişebilirsiniz:
http://kutuphane.ksu.edu.tr/yinanc.htm
Osmanlı devleti Brüksel elçiliği evrakı (1849-1914 dönemi).
Yaklaşık 5000 belge taranmış, online erişime açık: http://dighum.uantwerpen.be/ottomandiplomats/
Münih'teki Bayerische StaatsBibliothek adlı çok büyük kütüphane taranmış binlerce eseri online paylaşıma açmış.
19. asır öncesinde basılmış Türkiye/Osmanlı ile ilgili kitapların çoğu bu kütüphanede var, erişim şu linkte:
Konulara göre tarama imkânı mevcut
https://www.bsb-muenchen.de/en/
Meraklısına:
Duke Üniversitesi Kütüphanesi'ndeki Osmanlıca 216 kitabı online okumak/incelemek ve indirmek mümkün: https://archive.org/...downloads&page=3
Kültür Bakanlığı'na bağlı toplam 100 halk kütüphanesindeki kitapların taranmış olanları online erişime açıldı:
Bu linkteki katalog üzerinden tarama yapmak mümkün. http://koha.ekutuphane.gov.tr/...opac-main.pl?deger=1
Project Gutenberg, dünyadaki en büyük ücretsiz online-kütüphanelerden biri:
Sol taraftaki menüden konulara ve yazarlara göre tarama yapılabiliyor.
Bu site üzerinden şu an itibariyle taranmış 54.000 civarında kitaba bedelsiz erişim mümkün. http://www.gutenberg.org
+Arşiv:
1930'larda Yakup Kadri ve arkadaşlarının çıkardığı Kadro dergisinin bütün sayıları taranmış olarak şu linkte:
("Kadro" dergisi, Kemalizm'in sol yorumu açısından önemli bir ekoldü.)
http://digitale-sammlungen.ulb.uni-bonn.de/...al/structure/3137049
İstanbul Belediyesi'ne bağlı olan Taksim Atatürk Kütüphanesi Türkiye'nin önemli kütüphanelerinden birisi.
Üye olmak şartıyla (ücretsiz) kütüphanenin sitesinden 40.000 kadar kitabı okumak/indirmek mümkün: http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/...kkitapligi/index.php
Martin Luther Üniversitesi (Almanya) kütüphanesinden dijital erişime açık olan Türkiye'yle ilgili kitaplar şu linkte:
http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/landau/nav/index/all
IRCICA'nın dijital Farabi kütüphanesinin sitesinden Osmanlı salnâmelerinin tamamına ücretsiz erişim mümkün: http://e-library.ircica.org
Hemen her konuda tarama yapabileceğiniz, her dilden binlerce yayının yer aldığı online kütüphane: http://gen.lib.rus.ec
İspanya Milli Kütüphanesi dijital koleksiyonunda 350 kadar Türkçe/Farsça/Arapça yazma varmış.
Kitaplar şu linkte: http://manuscripta.bibliotecas.csic.es/buscar
Princeton Üniversitesi'nin İslami Yazmalar Dijital Kütüphanesi: http://library.princeton.edu/projects/islamic/
Şu linkten konulara ve başlıklara göre tarama yapılıyor: https://catalog.princeton.edu/...local&PAGE=First
[Sayın İzzet Akyol’un (@izakyol) Twitter’da yapmış olduğu paylaşımdan alıntıdır. Daha fazla detay için https://twitter.com/...s/937217427242438656 ]