Tolstoy, Kafkaslardaki çatışmalara katıldığı andan itibaren Kafkas halkına karşı bütün yaşamı boyunca büyük ilgi ve sevgi duymuştur. Onun notlarından 1865’te yaşadığı Yasnaya Polyana’daki okulda çocuklara akşam sohbetleri sırasında Kafkasya’daki anılarını, haydutları, Kazakları ve Hacı Murat’ı anlattığını öğreniyoruz. Hacı Murat’ın trajik ölümü de bu öyküler arasında yer alır. 1878’de “Kafkas Halklarından Haberler” adlı yayımları okuduktan sonra düşünür Afanasiy Fet’e gönderdiği mektupta şöyle der: ”Bugünlerde kimsenin varlığından haberi olmadığı bazı kitaplar okuyorum: Kafkas halklarıyla ilgili yazılardan oluşan, Tiflis’te yayımlanmış kitaplar serisi. Muazzam kaynaklar. Bunlarda Kafkas halklarının menkıbeleri ve şiirleriyle birlikte olağanüstü şiirsel hazineler var”. Yazar Sergeyenko’nun belirttiğine göre, bu kitaplarda Hacı Muratla ilgili yazılar da bulunuyordu. Ayrıca Tolstoy, Afanasiy Fet’e, okuduğu kitaptaki Avar ve Çeçen şarkılarının kelime kelime Rusçaya aktarıldığı çevirilerini göndermiştir. Afanasiy Fet bunlardan harika şiirler yazmış, bir teşekkür şiiri de ekleyerek Tolstoy’a göndermiştir.Tolstoy, 15 Ağustos 1868 yılında kız kardeşi Mariya’yı ziyaret etmek amacıyla Şamardin Manastırı’na gitmişti ve burada üç günde “Hacı Murat”ın ilk taslağı sayılan kısa “Devedikeni” adlı öyküsünü yazmıştır. Tolstoy bu öyküden memnun kalmamıştı, fakat “HacıMurat”ı yazma düşüncesi onda yıllarca vazgeçemediği bir tutku haline gelmişti. Tolstoy’un, Şamardin Manastırı’ndan döndükten hemen sonra, Yasnaya Polyana’nın yirmi kilometre uzağında oturan A. L. Zisserman’ı ziyaret ettiğini biliyoruz. Zisserman, Kafkaslardaki savaşa katılmış, bu konuda muazzam kitaplar yazmıştır. A. Sergeyenko, Zisserman’ın Hacı Murat’a çok değer verdiğini belirterek, onun Tolstoy’u bu yönde etkilemiş olabileceğini düşünmektedir. Tolstoy “Hacı Murat”ı yazdığı sırada yüzlerce kitap ve sayısız arşiv belgesi incelemiştir. Çeşitli kaynaklarda onun incelediği kitapların listesi verilmiştir. “Hacı Murat”ın yalnızca ilk taslakları için okuduğu kitapların 7000 sayfayı bulduğu belirtilmektedir. Ayrıca Tolstoy, örneğin Tiflis’te bulunan İ. P. Nakaşidze, S. S. Esadze, S. N. Şulgin gibi tanıdığı pek çok ünlü tarihçi ve arşiv uzmanı aracılığıyla, Rusya’nın çeşitli kütüphane ve arşivlerinde bulunan, hatta bir kısmı gizli olan 1851-52yıllarına ait çarlık belgelerine ulaşmaya çalışmıştır. Bunlardan yalnızca Esadze’nin 151 belgeyi kopyalayıp Tolstoy’a gönderdiği bilinmektedir. Tolstoy, General F. K. Klügenau ile Hacı Murat arasındaki yazışmalar gibi, kolayca erişilemeyecek pek çok tarihi belgeden yararlanmıştır. Tolstoy daha önceki yıllarda yazdığı “Savaş ve Barış” ve “Anna Karenina” gibi tarihi romanlarda olduğu gibi, bu romanında da ayrıntıların gerçeğe uygun olması konusunda olağanüstü emek harcamıştır. Örneğin, Hacı Murat’ın Ruslara katılmasından sonra Nuha’da kaldığı evin komutanı İosif İ. Korganov’un Tiflis’te yaşayan dul eşine, bu olaydan yarım yüzyıl sonra ulaşmış olduğu da belgeler arasındadır. Tolstoy, hasta yatağında kızı M. L. Obolenskaya’ya yazdırdığı Aralık 1902 tarihli mektupta, Korganov’un dul eşine “Tarihi bir roman yazarken en küçük ayrıntıyı dikkate alıp gerçeğe sadık kalmak zorundayım” diyerek Hacı Murat’la ilgili şu soruları yöneltmiştir: Çok az da olsa sıradan Rusça bilir mi veya Rus dili eğitimi almış mı; Beş vakit namazı ve İslamiyet’in diğer kurallarını yerine getirmede çok tutucumuydu? Tolstoy, Korganova’ya bu “önemsiz ayrıntılar” ile zahmet verdiği için teşekkürlerini iletmekten kendini alamamış, onun, “Hacı Murat” için yazdığı çeşitli varyantların dışında, yalnızca son el yazması müsveddelerinin 1266 sayfayı bulduğu bilinmektedir.
Kimi zaman Tolstoy’a mutluluk veren, zaman zaman da yılgınlığa düşüren bu uzun ve zorlu yazma süreci kısa günlüklerine, mektuplarına ve dostlarının anılarına yansımıştır.
“Hacı Murat” romanı çeşitli yönleriyle çok sayıda tarihi araştırmalara da konu olmuştur.
- Etiketler
-
The comments are closed.
- Video Galerisi