Hava Delisinin Not Defteri‘nin Feysbuk üzerinden süren büyüme hamlesi blog sayfamızı ara ara boşlamamıza neden oluyor; bu yazıyla hem eski güzel günlere dönüşün bir adımını atmış olalım, hem de yaklaşan şiddetli yağmur dalgasının bazı teknik ayrıntılarını konuşalım…
Günümüzde, özellikle de denizlerin en sıcak halini aldığı (dolayısıyla atmosfere, yağmura dönüşebilecek su buharını gani gani saldığı) bu mevsimde; hemen her yağışlı sistemden önce “su baskını / sele dikkat” diye uyarı verildiğine dikkat etmişsinizdir. Bu ne yazık ki abartılı bir tahmin yaklaşımı değil. Abartılı olmamasının iki sebebi var. İlki, malum, bizim doğayla uyumlu yaşamayı beceremeyen, doğanın işleyişini anlamayı ısrarla reddeden bir millet olmamız… Bu konuda hep aynı şeyler söylendiği, kimse de tınmadığı için konuşmaya bile gerek yok ama yine de özet geçelim: Her yere ama her yere yol, beton zemin ve bina inşa ederek, yağan her çok yağmurun istisnasız olarak en azından su baskınına dönüşmesine yol açıyoruz: Çünkü suyun doğal yolunu izleyerek akıp gitmesini, toprağa ve daha büyük sulara kavuşmasını engelliyor; onu, üzerimize çıkmaya zorluyoruz.
Sık sık “sel geliyor!” demenin abartma olmamasının ikinci nedeni ise, iklimin çağımızdaki vaziyeti: Yaz sıcakları o kadar şiddetlendi ve süresi de o kadar uzadı ki (güncel örnek), yaz bitip de yağmur sezonu açıldığında Türkiye’nin etrafındaki denizler neredeyse hamam suyu kıvamına gelmiş oluyor. Hamamın içinde tüten buharlar gibi, bizim denizlerden tüten buharlar da yağışlı hava sistemlerinin içine karışıp ekstra yağmur olarak yeryüzüne dönüyor. Dolayısıyla bu mevsimdeki her yağmur (özellikle kıyı bölgelere yağanlar), daha baştan çok yağmur olma potansiyeline sahip oluyor.
Bu iki etkenin de aynı anda rol oynamasıyla; daha geçtiğimiz gün ve haftalarda Bodrum, Adana, Hopa selleri meydana geldi.
Ve şimdi sıra, mega köyümüz İstanbul’un da bulunduğu Marmara Bölgesi’nde.
—————————
Şiddetli ve tehlikeli yağmur en çok nereleri etkileyecek? Bu sorunun cevabını vermek için hava tahmin modellerinin çıktılarından faydalanıyoruz. Gelgelelim, söz konusu şiddetli yağış olduğunda model çıktılarının birbirini tutması nadir görülen bir şey… Yine de hem modellere, hem de bu tip yağışlı sistemlerdeki genel eğilime (olağan şüphelilere) bakarak bir değerlendirme yapabiliriz.
Bu yazıyı yazdığımız saatlerde GFS modeli (Pazar 18Z çalıştırması) ECMWF’nin dediğine gelerek, şiddetli yağmuru pazartesi günü önce Güney Marmara’ya (Çanakkale ve Bandırma civarına), öğleden sonra ise Trakya ile İstanbul’un batı ilçelerine veriyor… Güney Marmara’dan ilerleyecek başka bir dalga da öğleden sonra Bursa-Kocaeli hattında etkili olabilir. Pazartesi en yüksek risk Bandırma ve Tekirdağ civarında, ayrıca İstanbul’un batı ilçelerinde denebilir. Bu en yüksek risk alanı Boğaz’a doğru ne kadar sokulur, onu bilmek mümkün değil.
Aşağıdaki haritada, belirttiğimiz bölge için yağışa dönüşebilir su (precipitable water) değerlerinin, kullanılan ölçeğin en tepesine dayandığını görüyorsunuz. GFS’nin bir önceki (Pazar 12Z) çıktısı da olsa, epey acayip olduğu bir gerçek.
Pazartesi gecesinden itibaren ise şiddetli yağış alanının, Karadeniz’in üzerinde oluşması muhtemel bir alçak basınç alanının etrafında organize olabileceğini ve bundan dolayı aşırı nemlenerek İstanbul-Sakarya hattında çılgın atabileceğini değerlendiriyoruz… Fakat bu konuda modeller arasında ciddi görüş ayrılığı var…
Güncelleme – 28 Eylül 2015 – 11:30 “Erdem Erdoğan (Santiago)”
Belli başlı birkaç sayısal modelin Salı sabah saatlerinden itibaren olacaklar hakkında hala mutabık olmamalarından dolayı şu aşamada Salı sabahına kadar bir değerlendirme yapmak daha sağlıklı sonuç verecektir. Akşam yeni güncellemeler ile gidişatı daha net görebileceğiz.
Sabah çıkan Euro4 ve ECMWF modellerini baz aldığımızda Pazartesi öğle saatlerine kadar Trakya civarında etkili olacak kuvvetli yağış, öğleden sonra ve akşam İstanbul’da sahneye çıkacak. Özellikle zamanla Marmara Denizi üzerinde derinleşecek olan siklonun gece saatlerinde Marmara Denizinden Karadeniz’e doğru ilerlemeye başlamasıyla beraber çok kuvvetli, sele ya da su baskınlarına yol açacak bir yağış dalgasının geleceği görülüyor. Kütlelerin çok ağır hareket etmesi ve yukarı seviyelerdeki yoğun nem işin ciddiyetini daha da artırıyor.
Salı sabahına kadar Balıkesir ve Çanakkale’nin kuzey ilçeleri, Tekirdağ il merkezi, Saray, Çorlu, Çerkezköy ve İstanbul’un batı ve kuzey ilçelerinde durum çok ciddi.
Yarın içinse, sabah saatlerinden itibaren yağışın büyük ihtimalle bir müddet ara vereceğini, öğle saatlerinden sonra ise fırtına ile beraber yeniden başlayacağını düşünüyoruz. Fakat modeller alçak basıncın çizeceği rotayı hala netleştiremediğinden dolayı, Salı günü beklenen fırtına ve aşırı yağışın Karadeniz üzerine mi yoksa İstanbul’da dahil olmak üzere Marmara’nın doğusuna mı patlayacağını henüz bilemiyoruz.
—————————
Güncelleme ve şimdigörüleri (nowcasting) bu başlığın yorumlarında yapacağız. Siz de fikirlerinizi yazın. Bağımsız yorumlarınızı buraya tıklayarak, cevaplarınızı, cevap vermek istediğiniz kişinin yorumunun altındaki “Cevapla” düğmesine basarak yazabilirsiniz. Diğer konuları Atış Serbest‘te paylaşabilirsiniz. Teşekkürler.