18 Mart 2018 sayili Resmi Gazete de(mükerrer), uzun süredir konuşup durduğumuz, TBDY2018 dediğimiz, yeni bina deprem yönetmeliği yayımlandı.Peki yürürlüğe girdi mi? Hemen söyleyeyim girmedi. Bu yönetmelik 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girecek. O tarihe kadar da, halihazırda kullanmakta olduğumuz yönetmelik geçerli. 1 Ocak 2019 tarihine kadar, yeni deprem yönetmeliği hakkında seminerler yapilacak, konferanslar duzenlenecek, yazilimlar adapte edilecek. Muhtemelen 1 Ocak 2019 tarihine kadar, üç-beş defadan az olmamak üzere Resmi Gazetede bu yönetmeliğin bazı maddelerinde yapılan degişiklikler yayımlanmaya devam edilecek…
Zaman zaman bu ve diğer bir kac sitede, bu yonetmeligin getirdigi şartları yazmaya calısacağim. Bu yazıların içeriğinde kendi yorumum da olacak.
TBDY2018 bir zengin yönetmeliği, baştan onu belirteyim.Biz ülke olarak o kadar zenginmiyiz, insanlarimiz o kadar zengin mi? ayrı konu. Diyeceksiniz ki “yapı güvenliği maddiyatla ölçülür mü?” Insan hayatı tabiki önemlidir, ama guvenlik katsayısinin sonu yoktur. 3 guvenlik katsayisina göre yaptıgıniz bir bina, 5 guvenlik katsayisina gore yapilan bir binaya gore yetersizdir; aynı şekilde 5 guvenlik katsayisina gore yapilan bir binada, 7 guvenlik katsayısına göre yapilan bir binaya gore yetersizdir. O halde dikkate alinması gereken sonsuz guvenlik degil de, yeterli güvenlik olmalidir.Mesela minimum beton sinıfınin C25′ olarak belirlenmesi, minimum betonarme kolon boyutunun 30cm olarak belirlenmesi, ivmelerin artması, projelerde universitelerden yardim alinmasi vb… Ileriki yazilarimda farklı konulara da girecegim.
TBDY2018 de en sıkintili duruma gelince: TBDY2018 bazi projeleri uzmanlik gerektiren projeller sınifina sokmuş. Bu projeler yapilirken mutlaka uzman kisilerden tasarim ve gozetim kontrolu hizmeti alinacak.Tahmin ettiginiz uzere üniversitedeki ogretim gorevlileri bu konuda başi çekecek. Ufacik bir danismanlik için dahi, döner sermaye adi altinda yuksek meblağlar talep eden universiteleleri, hocaları düşunun artik.İste bu yonetmeliğin zengin yonetmeligi olmasinin bir nedeni de bu. İsterseniz, yardimsız yapilamayacak , yonetmeligin “özel proje” kapsamına aldıgı bu projeleri yazayım, işin boyutunu anlayın.
Uzman kisilerden yardim alinmadan yapilamayacak bu ozel projeler şunlar:
1…Sahaya özel deprem tehlike analizleri,
2…Zaman tanım alaninda deprem yer hareketlerinin belirlenmesi,
3…Sahaya özel zemin davranış analizleri,
4…Çok modlu itme yöntemleri, zaman tanım alaninda doğrusal olmayan hesap yontemi ile deprem hesabı,
5…Yüksek binaların taşıyıcı sistemlerinin deprem hesabi ve tasarimı,
6…Yalitımli binalarin tasıyıcı sistemlerinin deprem hesabi ve tasarimi,
7…Zaman tanım alaninda, dogrusal olmayan yapi kazik zemin etkileşim hesaplari.
Goruldügu gibi insaat muhendislerinin hareket alani oldukca daraltilmis durumda. Kimseden yardim almayayim diyorlarsa, fazla deprem olmayan bolgelerde, 7-8 katli binalarla ugraşip duracaklar. Bu ozel projelerin kapsaminin cok genis tutuldugu kanaatindeyim. Ayrica, bu tür projeler için, universite ogretim elemanlarindan yardim zorunlulugu getirilecegine , bazi konularda insaat muhendislerine egitim verilmesi, donatilmasi gundeme getirilmeliydi.Ama bu yapilmamis, direkt yardim gündeme getirilmis.
Gercekten bu durum cok can sıkıci. Insaat fakultesini bitiriyorsunuz, şu projede bundan yardim al, bu projede şundan yardim al gibi dayatmalar karsinizda. Oysa çozum mevcut insaat muhendislerininde dahil oldugu bir egitim olabilirdi. Burada gorev Insaat Muhendisleri odasina düşuyor, bu maddeyi yargıya taşimali, makul bir hale getirmeli ve insaat muhendislerinin, muteahhitlerin universite hocalari karsisinda sömürülmesinin onune gecmeli.Ayrica bu durum insaat muhendislerine de bir saygisizlik.Izlenmesi gereken yol, insaat muhendislerinin egitilmesi olmaliydi…
Yonetmeligin dikkat ceken bir kac maddesi hakkindaki sahsi fikirlerim bunlar.Kabul edersiniz yada etmezssiniz. Okuyun, tartın, düşünun. Bundan sonra da TBDY2018 hakkindaki yorumlarimi ve duzenlemeleri, bilgilerim dogrultusunda yazmaya devam edecegim. Bu yeni yonetmeligin hayirli olmasini temenni ederek yazimi bitiriyorum…
Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR