Günün birinde YGZ — insan seviyesinde genel zekaya sahip bilgisayarlar — yaratmayı başarmış olacağız. Bir grup insan ve bilgisayarlar eşitlik içinde yaşıyor olacak.
Ya işte, aslında hiç de öyle değil.
Olay şu ki, bir insan seviyesinde zeka ve sayısal kapasiteye sahip bir YGZ’nin insanlara göre birçok avantajı olurdu. Mesela:
Donanım:
- Hız. Beyindeki nöronlar maksimum 200 Hz hıza ulaşırken, günümüzdeki mikroişlemciler (ki YGZ’ye ulaşacağımız zaman olacaklarından daha yavaşlar şu an) 2 GHz hıza ulaşıyor, yani bizim nöronlarımızdan 10 milyon kat daha hızlılar. Ve beynin saniyede 120 metre hıza ulaşabilen iç haberleşme sistemi, bilgisayarın optik olarak ışık hızında haberleşme yeteneğinin karşısında bir hiç adeta.
- Boyut ve depolama. Beyin, kafatasımızın şekli dolayısıyla aynı büyüklüğe sabitlenmiş durumda ve daha fazla büyüyemez de zaten, yoksa saniyede 120 metre hızı olan iç haberleşmenin bir beyin yapısından diğerine ulaşması çok uzun sürerdi. Bilgisayarlar herhangi bir büyüklüğe ulaşabilir. Böylelikle çalışan çok daha fazla donanıma, daha büyük bir kısa süreli hafızaya (RAM), ve kapasitesi ile kesinliği bizimkinden çok daha üstün olan bir uzun süreli hafızaya (sabit sürücü belleği) sahip olabilir.
- Güvenilirlik ve dayanıklılık. Daha kesin olacak tek şey bir bilgisayarın hafızası değil. Bilgisayar transistörleri biyolojik nöronlardan çok daha hatasız ve bozulma ihtimalleri daha düşük (bozulsalar bile tamir edilebilir veya değiştirilebilirler). Ayrıca insan beyni kolayca yorulabilirken bilgisayarlar ara vermeden, en üst performansta, 7/24 çalışabiliyor.
Yazılım:
- Düzenlenebilirlik, güncellenebilirlik, ve geniş bir imkan yelpazesi. İnsan beyninin aksine, bilgisayar yazılımı güncellenebilir, onarılabilir ve kolaylıkla üzerinde deneyler yapılabilir. Bu güncellemeler, insan beyninin zayıf olduğu alanlarda da olabilir. İnsan görüş yazılımı muhteşem derecede gelişmiş olsa da, karmaşık mühendislik kapasitesi oldukça düşük derecede. Bilgisayarlar, görüş yazılımı konusunda insanlarla eşleşebilir, hatta mühendislik veya başka bir alanda eşit derecede iyi hale gelebilir.
- Toplu kabiliyet. İnsanlar toplu zeka oluşturma konusunda diğer tüm türleri ezip geçiyor. Dilin gelişimi ve kalabalık toplulukların oluşumuyla başlayan, yazı-matbaa icatlarıyla gelişen ve günümüzde internet gibi araçlarla kuvvetlenen insanlığın toplu zekası, diğer canlı türlerinin bu kadar önüne geçebilmiş olmamızın ana nedenlerinden bir tanesi. Ve bilgisayarlar bu konuda bizden çok daha iyi olacaklar. Dünya genelinde bir YZ ağı, yürüteceği bir program sayesinde belirli aralıklarla kendini senkronize ederek bir bilgisayarın öğrendiğini anında diğer tüm bilgisayarlara yükleyebilir. Ayrıca bu bilgisayarlar ortak bir hedef etrafında rahatlıkla birleşebilir, çünkü biz insanlarda olduğunun aksine ne görüş ayrılıkları ne de kişisel çıkarlar olur.
Kendi kendini geliştirmeye programlanarak YGZ’ye erişecek olan Yapay Zeka, “insan seviyesinde zeka”yı önemli bir dönüm noktası olarak görmezdi — bu yalnızca bizim açımızdan bakıldığında önemli bir nokta — ve bizim seviyemizde “durması” için bir nedeni olmazdı. İnsan seviyesinde bir YGZ’nin bile bizden ne kadar avantajlı durumda olacağını düşünürsek, Yapay Zeka’nın insan zekasına yalnızca çok kısa bir süre uğrayıp sonrasında insan üstü zeka alemine doğru yol alacağı gayet aşikar.
Bu yaşandığında ebemizi bile şaşırtabilir. Bunun sebebiyse şu: bizim bakış açımızdan, A) farklı tür hayvanların zekaları da farklılık gösterse de, herhangi bir hayvanın zekasının bizimkinden çok daha düşük olduğunu biliyoruz, ve B) en akıllı insanların en aptal insanlardan ÇOK zeki olduğunu düşünüyoruz. Şöyle:
Yani YZ bize yaklaşırken onu sadece bir hayvan için daha akıllı hale geliyormuş gibi görüyoruz. Ama sonra, insanlığın en düşük kapasitesine ulaştığında — Nick Bostrom “köy delisi” terimini kullanıyor — “Vay be, resmen aptal bir insan gibi. Çok tatlı ya!” diyeceğiz. Ama şöyle bir şey var ki, zekanın geniş yelpazesinde köyün delisinden tut Einstein’a kadar tüm insanlar çok ufak bir aralıkta — yani yapay zeka köy delisi seviyesine ulaşıp YGZ ilan edildikten hemen sonra, bir anda Einstein’dan daha akıllı olacak ve neye uğradığımızı şaşıracağız:
Peki ya sonra… ne olacak?
Bir Zeka Patlaması
Umarım normal geçen bu zaman hoşunuza gitmiştir, çünkü burası bu konunun anormal ve korkunç hale geleceği yer ve şu andan itibaren de öyle kalacak. Burada bir ara verip size söyleyeceğim her şeyin gerçek olduğunu hatırlatmak istiyorum. En saygın düşünürlerin ve bilim insanlarının yaptığı gerçek tahminler. Bunu aklınızdan çıkarmayın.
Neyse, yukarda da dediğim gibi, YGZ’ye ulaşmak için bulduğumuz fikirlerin çoğu YZ’nin kendini geliştirmesinden geçiyor. Ve Yapay Zeka YGZ’ye ulaştığı andan itibaren, kendisini geliştirmeyi içermeyen yöntemlerle kurulan ve büyüyen sistemler bile isteseler kendilerini geliştirmeye başlayacak kadar akıllı olacaklar.
İşte burada çarpıcı bir tasarıma ulaşıyoruz: tekrarlamalı kendini geliştirme. Şöyle işliyor —
Belirli bir seviyedeki —köy delisi seviyesinde diyelim— bir YZ sistemi, kendi zekasını geliştirmeye programlanıyor. Geliştirdiğinde, daha akıllı hale geliyor —belki bu noktada Einstein’ın düzeyinde — ve artık zekasını geliştirmek istediğinde, Einstein seviyesindeki zekası sayesinde bu konuda daha az zorlanacağı için çok daha büyük adımlar atabilir. Bu adımlar onu herhangi bir insandan çok daha zeki yapacağı için daha da büyük adımlar atmasını sağlar. Adımlar büyüyüp sıklaştıkça, YGZ hızla yükselişe geçer ve yakında bir YSZ sisteminin süperzeki seviyesine ulaşır. Buna Zeka Patlaması deniyor ve kendisi İvme Kanunu’nun nihai örneği.
YZ’nin insan seviyesinde genel zekaya ne kadar yakında ulaşacağı konusunda tartışmalar var. Yüzlerce bilim insanının katıldığı bir ankette, YGZ’ye ulaşmış olmamızın ulaşmamış olmamızdan daha muhtemel olduğunu düşündükleri medyan yıl 2040 çıktı — yalnızca 25 yıl sonrası. Bu alandaki çoğu düşünürün YGZ’den YSZ’ye geçişin çok çabuk gerçekleşeceğini düşündüğünü hesaba katmazsanız pek de önemli durmuyor. Mesela — şöyle bir şey olabilir:
Bir YZ sisteminin düşük seviye genel zekaya ulaşması onlarca yıl alır — ama sonunda gerçekleşir. Bir bilgisayar, etrafındaki dünyayı dört yaşındaki bir insan gibi algılayabilmektedir. Aniden, bu aşamaya ulaştıktan bir saat içinde, sistem genel görelilik ve kuantum mekaniklerini birleştiren büyük fizik teorisini keşfeder, hiçbir insanın yapamadığı bir şey. Bundan 90 dakika sonra YZ, bir YSZ olmuş durumdadır. Bir insandan 170 bin kat daha zeki yani.
Bir yabanarısının Keynesçi Ekonomi’yi anlaması ne kadar mümkünse, bizim de bu derecede bir süperzekayı kavrayabilmemiz o kadar mümkün. Bizim dünyamızda, zeki 130 IQ, aptal ise 85 IQ demek — 12,952 IQ için bir kelimemiz yok.
Bildiğimiz bir şey var, o da insanların Dünya’daki egemenliğinin gayet açık bir kural gösterdiği: zeka beraberinde gücü de getirir. Yani kendisini yarattığımızda bir YSZ, Dünya’daki yaşamın tarihindeki gelmiş geçmiş en güçlü varlık olacak ve insanlar dahil tüm canlılar onun keyfine kalmış olacak. Ve bu önümüzdeki birkaç on yıl içinde yaşanabilir.
Eğer kıt beyinlerimiz kablosuz interneti icat edebildiyse, bizden 100 veya 1000 veya 1 milyar daha zeki bir şey, dünyadaki her bir atomun konumunu istediği gibi, istediği zaman kontrol etmekte bir sorun yaşamaz. Büyü dediğimiz her şey, yüce bir tanrının sahip olduğunu düşündüğümüz her güç, bizim için ışığı açıp kapamak ne kadar sıradansa YSZ için de o kadar sıradan bir aktivite olacak. Yaşlanmayı tersine çevirebilecek teknolojiyi yaratmak, hastalıkları ve açlığı tedavi etmek ve hatta ölümsüzlük, Dünya’nın geleceğini korumak için hava durumunu yeniden düzenlemek — hepsi birden mümkün olacak. Mümkün bir başka şey ise Dünya’daki tüm yaşamın tamamen yok olması. Anladığımız kadarıyla Yapay Süperzeka gerçekleşirse, Dünya’da her şeye gücü yeten bir Tanrı var demektir — ve bizim için en önemli soru şu olur:
İyi bir Tanrı olacak mı?