1 ATIKLAR HAZIRLAYAN: ELİF DELİBAŞI HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ (İDARİ VE MALİ İŞLER DAİRE BAŞKANLIĞI)ATIKLARHAZIRLAYAN:ELİF DELİBAŞI
2 ATIK : Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan EK-1’de yer alan sınıflardaki herhangi bir madde,EK-1ATIK SINIFLARI1- Son kullanım süresi geçmiş olan ürünler,2-Dökülmüş, niteliği bozulmuş yada yanlış kullanıma maruz kalmış olan maddeler(örneğin, kaza sonucu kontamine olmuş maddeler ve benzeri),3-Aktiviteler sonucu kontamine olmuş ya da kirlenmiş maddeler (örneğin, temizleme işlemi atıkları, ambalaj malzemeleri, konteynırlar ve benzeri),4- Kullanılmayan kısımlar (örneğin, bozuk piller ve bitik katalizörler)5-Yararlı performans gösteremeyen maddeler (örneğin, kontamine olmuş asitler, kontamine olmuş çözücüler, bitik yüzey işlem tuzları ve benzeri),6- Endüstriyel işlem kalıntıları (örneğin, cüruflar, dip tortusu ve benzeri),7-Kirliliğin önlenmesi işlemlerinden kaynaklanan kalıntılar (örneğin, yıkama çamurları,filtre tozları, kullanılmış filtreler ve benzeri),8- Makine/yüzey işlemleri kalıntıları (örneğin, torna atıkları, frezeleme kırıntıları vb),9-Hammadde çıkarılması ve işlenmesinden kaynaklanan kalıntılar(örneğin, petrol sahası slopları, madencilik atıkları ve benzeri),10-Saflığı bozulmuş materyaller (örneğin, PCB'lerle kontamine olmuş yağlar vb),11-Sahibi tarafından kullanılmayan ürünler(örneğin,tarımsal,evsel,ofis,ticari ve market kalıntıları ve benzeri),12-Arazi ıslahı ve iyileştirilmesi faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan kontamine olmuş madde, materyal ve ürünler.
3 KANUNLARYÖNETMELİKLERTEBLİĞLER/GENELGELER1983Çevre Kanunu1991Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği1993Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği1995Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği2001Atık. Ek Yakıt Olarak Kullan.Uyulacak Kurallar Hk. Tebliğ2004-Büyükşehir-Hafriyat Toprağı, İnşaat ve YıkıntıBelediyesi KanunuAtıklarının Kontrolü Yönetmeliği-Türk Ceza-Ambalaj ve Ambalaj AtıklarınınKanunuKontrolü Yönetmeliği(181,182.-Atık Yağların Kontrolü YönetmeliğiMaddeler)-Atık Pil ve Akümülatörlerin KontrolüYönetmeliği2005-Belediye Kanunu-Tehlikeli Atıkların Kontrolü-Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullan.-İl Özel İdaresiYönetmeliği (Revizyon)-Bitkisel Atık Yağların Kontrolü(Revizyon)-Tehlikeli Atık Taşıma Genelgesi-Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği2006Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin-Tıbbi Atıkların Sterilizasyonu(10. Değişiklik)Hakkında Genelge-Katı Atık Bertaraf Tesisleri İş TeslimPlanı Hk. Genelge2007PCB/PCT’lerin Kontrolü Yönetmeliği-Katı Atık Karakterizasyonu ve KatıAtık Bertaraf Tesisleri BilgiGüncellemesi Genelgesi
4 KANUNLARYÖNETMELİKLERTEBLİĞLER/GENELGELER2008-EEE’lerde Bazı Zararlı MaddelerinHafriyat Toprağı, İnşaat ve YıkıntıKullanımının Sınırlandırılmasına DairAtıkları Yetki Devri GenelgesiYönetmelik-Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin-Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği(Revizyon)-Ambalaj Atıklarının KontrolüYönetmeliği (Revizyon)2009-Ömrünü Tamamlamış AraçlarınTanker Temizleme Tesisleri TebliğiKontrolü Hk. Yönetmelik-Çevre Kanununca Alınması Gererkenİzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik2010Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair-Entegre Atık Yönetim Planı Genelgesi-Tehlikesiz ve İnert Atıkların Geri-Atıkların Yakılmasına İlişkinKazanımı Tebliği-İnert Maden Atıklarının Alan Islahı,Restorasyon Dolgu MaksadıylaKullanımı veya Depolanmasına İlişkinGenelge-Atıkların Düzenli Depolanmasına DairYönetmeliğe İlişkin Genelge-Tıbbi Atıkların Bertarafına Dair-Düzenli Depolama Tesisi UygulamaProjeleri Hazırlanmasına İlişkin2011-Katı Atık Bertaraf ve Ön İşlemTesisleri Proje Onayı Genelgesi-Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği2012 Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Kontrolü Yönetmeliği
5 BU YÖNETMELİK İLE; Bakanlık (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), Mülki idareler, (Valilik, İl Özel İdaresi)Belediyeler,Hammadde üreticileri, Malzeme üreticileri,Ambalaj üreticileri, Dolumcular,İthalatçılar, Dağıtım kuruluşları,Perakende satıcılar,Tüketiciler dahil olmak üzere ambalaj ile ilgili olabilecek tüm toplum kesimlerine sorumluluklar yükleniyor.
6 GENEL İLKELERAtık üretiminin ve atığın zararlılığının önlenmesi ve azaltılmasıAtığın geri kazanılması veya enerji kaynağı olarak kullanılmasıÇevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek yöntem ve proseslerin kullanılmasıAtıkların kaynağında ayrı toplanmasıAtıkların taşıma lisanslı araçlar ile taşınmasıAtıkların lisanslı bir tesis tarafından bertaraf edilmesi veya geri kazanılmasıAtıkların en yakın ve en uygun tesiste bertaraf edilmesiAtıkların yetkisiz kişi, kurum/kuruluşlar tarafından toplanmamasıÇevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılmasıAtıklardan kaynaklanan zararlardan dolayı müteselsil sorumluluk
7 ATIK YÖNETİMİ Atığın; – toplanması, – taşınması, – geri kazanılması, – bertaraf edilmesi,– bertaraf sahalarının kapatılma sonrası bakımı,– bu tür faaliyetlerin gözetim, denetim ve izlenmesi işlemlerini kapsayan bir faaliyetler bütünüdür.
8 SAĞLIK KURULUŞLARINDAN KAYNAKLANAN ATIKLAR Dört ana başlık altında toplanmıştır. I-EVSEL NİTELİKLİ ATIKLAR -Genel Atıklar -Ambalaj Atıkları II-TIBBİ ATIKLAR -Enfeksiyöz Atıklar -Patolojik Atıklar -Kesici-Delici Atıklar III-TEHLİKELİ ATIKLAR IV-RADYOAKTİF ATIKLAR
9 I-EVSEL NİTELİKLİ ATIKLAR Katı atıklarımızın çoğunluğunu oluşturduğu için geri dönüşümü mümkün olanları MAVİ ÇÖP TORBALI KUTULARA ATMALIYIZ!Olmayanları SİYAH/SARI ÇÖP TORBALI KUTULARA ATMALIYIZ!GERİ DÖNÜŞÜM/ MAVİ TORBA(AMBALAJ ATIKLARI) KAĞITKARTONPLAST İKMUKAVVAALÜMİNYUM FOLYO ve KUTULARGeri dönüşümde örneklerAtık Kağıtlar İle Yapılan Üretimler;Dış ambalaj kutuları ( buzdolabı, T.V. Vb.),Kromo karton (ilaç, deterjan ve diğer ambalaj kutuları),Temizlik kağıtları (peçete,mendil, tuvalet kağıdı vb.),Yazı kağıtları (defter, kitap),Yumurta kartonları,Çatı kaplamaları .1 ton kullanılmış kağıt geri kazanıldığında16 adet çam ağacı kesilmesi engellenmiş olur.1 ton metal atığın geri kazanımı sonucu kg hammadde tasarrufu sağlanır 1 Cam şişe doğada 4000 yıl,plastik 1000 yıl, kola kutusu yıl süre ile yok olmaktadır.1 ton camın geri kazanımı sonucu 100 lt petrol tasarrufu sağlanmaktadır1 ton plastik geri kazanıldığında kwh enerji tasarrufu yapılmış olur.1 lt atık yağ 1 milyon litre içme suyunu kirletebilmektedir.(Geri dönüşümü biyodizel olmaktadır) GERİ DÖNÜŞÜM/ SİYAH TORBABüro AtıklarıDoktor Odası AtıklarıHemşire Odası AtıklarıYiyecek AtıklarıMutfak AtıklarıDepo, Ambar AtıklarıTehlikeli Ve Tıbbi Olmayan Geri Dönüşümsüz AtıklarSARI POŞETCam Kumbarasıİç Mekan Kutusu
10 II-TIBBİ ATIKLARMikrobiyolojik laboratuvar atıklarını, Kan ürünleri ve bunlarla kontamine olmuş nesneleri,Kullanılmış ameliyat giysilerini,Diyaliz atıklarını,Karantina atıklarını, Bakteri ve virüs içeren hava filtrelerini, Enfekte deney hayvanı leşleri, organ parçaları, kanı ve bunlarla temas eden tüm nesneleri, Vücut parçaları, organik parçalar, plasenta, kesik uzuvlar v.b.ni, (insani patolojik atıklar), Biyolojik deneylerde kullanılan kobay leşlerini, Enjektör iğnelerini, İğne içeren diğer kesicileri,Bistürileri,Lam-lameli,Kırılmış diğer cam v.b. nesneleri, kapsamaktadır.-Enfeksiyöz AtıkKarantina ve izolasyon üniteleri atıkları,Mikrobiyolojik ve serolojik araştırmalarda oluşan enfekte laboratuvar atıkları,Enfeksiyon potansiyeline sahip, insan kanı veya insan salgısı bulaşmış enjektör veya kesici ve deliciler gibi (iğneler,enjektörler, neşterler, bistirüler) malzeme içeren atıklar Risk gurubunda bulunan hastaların işlem gördüğü diyaliz üniteleri atıkları bakteri ve virüs içeren güvenlik kabinleri filtreleri.-Patolojik AtıkBu atık türlerinin sadece enfeksiyonları önlemek amacı ile değil,ahlaki nedenlerden dolayı da özel işleme tabi tutulmaları gerekir:Ameliyathaneler, morg, otopsi, adli tıp gibi yerlerden kaynaklanan vücut parçaları vb. (organik parçalar, plasenta, kesik uzuvlar)Biyolojik deneylerde kullanılan kobay leşleri,Kan ve kan şişeleri,Potansiyel enfekte olmuş hastalardan kaynaklanan diğer vücut salgıları.-Kesici-Delici AtıkSağlık hizmetlileri ve çevre için önemli risk oluştururlar:İğne, Hipodermik iğneler, Bistüri ve diğer bıçaklar,İnfüsyon setleri,Testere, Kırılmış cam parçaları, Çiviler.
11 Tıbbi atık torbaları, normal servisler,poliklinikler,tedavi odaları, invasiv girişim odaları, yoğun bakım üniteleri,ameliyathane ve hemodiyaliz ünitesi ile ofis alanları dışındaki tüm alanlarda bulundurulmalıdır Hasta bakım hizmeti verilen alanlarda(hasta odası, muayene ve tedavi odaları,ameliyathane, hemodiyaliz vb.) kesici delici alet kutusu konmalıdır.Temizlik ekipmanı,koruyucu giysiler,Atık Torbaları ve Konteynerler geçici atık depolarına yakın yerlerde depolanırlar.Tıbbi atıkların bertaraf edilmesi belediyeler ve belediyelerin gözetimindeki özel sektör tarafından yakılarak bertaraf edilmekte veya sterilizasyon işlemine tabi tutularak zararsız hale getirilmektedir.
12 III-TEHLİKELİ ATIKLAR Tehlikeli atık sayılan, laboratuardaki cihazlardan çıkan sıvıların , PH kontrolü yapılıp ASKİ deşarj kriterlerine uygun halegetirildikten sonra kanalizasyona verilmesi sağlanmalıdır.Ağır metal içeren sıvı atıklar hiçbir işlem yapılmaksızın yetkili (Çevre Bakanlığı lisanslı) firmalara tutanakla teslim edilmelidir.Piller için ayrı toplama kapları kullanılarak ilgili kuruma (TAP: Taşınabilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Deneği) teslim edilmelidir.Geri dönüşümde örnekler:Pilin yapımı için harcanan enerji aynı pilin ürettiği enerjinin 50 katıdır(şarjlı pil kullanılmalı) Röntgen banyo suları, özel toplama yetkisi olan firmalara, değerlendirilmek yada bertaraf edilmek üzere teslim edilmelidir.Kullanım süresi dolan ilaçlar, ihale sürecinde firmalara konulan şart gereği,aynı ilaç firmasına iade edilmelidir.
13 IV-RADYOAKTİF ATIKLAR Radyoaktif atıklar, radyoaktif madde içeren malzeme veya ilaçların atık ya da artıklarından oluşmaktadır. Yarılanma sürelerine/ömürlerine göre kurşundan yapılan kapalı, sızdırmaz kaplar içine kapatılarak, tercihen toprak altında bekletilerek aktiviteleri azaltılır ya da zararsız hale getirilmektedir.Atıkların ayrıştırılması sonunda geriye kalan veya şartlara göre ayrıştırılamayan kısmı yakılarak imha edilmektedir. Bu atıkların %50’si karbonlu bileşiklerden oluştuğu için, 3. sınıf yakıt olarak kabul edilebilir. Bunların yakılmasında elde edilen ısı değişik amaçlarla, özellikle toplu ısıtmalarda kullanılabilmektedir
14 GERİ KAZANIMIN YARARLARI Atık miktarı ve hacmi azalır GERİ KAZANIMIN YARARLARI Atık miktarı ve hacmi azalır. Depolama sahalarının kullanım ömrü uzar. Hammaddeden tasarruf sağlanır. Doğal kaynaklar korunur. Enerjiden tasarruf edilir. Çevreye duyarlılık artar. Geleceğe yatırım yapılır.
15 Atık Yönetimi Hiyerarşisi ÖNLEMEGERİ KAZANIMÖNLEMEGERİ KAZANIMBERTARAF( DÜZENLİ DEPOLAMA )GELENEKSEL ATIK HİYERARŞİSİATIK HİYERARŞİSİ 2020 HEDEFİHİYERARŞİ İSTİSNALARI :Bazı atıkların geri kazanımı ya da işlenmesi konusunda izin bulunmamaktadır. Atığın zorunlu olarak bertaraf edilmesi (yok edilmesi) gerekir.Örnek: Kalıcı organik kirleticiler (POPS).Bazı atıklar için mevcut koşullar altında geri kazanıma yönelik bir olanak bulunmamaktadır.Atıkların geri kazanımı teknolojinin gelişimine bağlıdır.Örnek: Asbest
16 HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİNDE ATIKLARLA İLGİLİ ÇALIŞMALARI;ENFEKSİYON KONTROL KOMİTESİ,VEEV İDARESİ KOORDİNATÖRLÜĞÜBİRİMLERİ YÜRÜTMEKTEDİR.
17 EV İDARESİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ’NÜN 2011-2012 BAŞARISI TEHLİKELİ KİMYASAL ATIKLARAYLAR2011 MİKTAR (KG)KG FİYATI (3.50)2012 MİKTAR (KG)OCAK1.2203.965,005401.890,00ŞUBAT1.0413.383,250,00MART290941,209683.388,00NİSAN3431.114,258572.999,50MAYIS8972.915,2560210,00HAZİRAN179581,751.1073.874,50TEMMUZ8372.720,2581283,50AĞUSTOS122396,50EYLÜL51165,75EKİM9152.973,75KASIMARALIK3231.049,75TOPLAM6.21820.206,703.61312.645,50Üniversitemiz Hastaneleri için Ekovar Ltd.Şti.ile sözleşme yapılmış olup, çalışmalar bu şirketle sürdürülmektedir.
18 TIBBİ ATIKLARAYLAR2011 MİKTAR (KG)KG FİYATI (0.75)2012 MİKTAR (KG)OCAK71.20353.402,2559.90744.930,25ŞUBAT55.65741.472,7554.43240.824,00MART62.82347.117,2563.14247.356,50NİSAN60.72845.546,0053.71440.285,50MAYIS62.26346.697,2556.90342.677,25HAZİRAN63.53147.648,2547.83235.874,00TEMMUZ58.56543.923,7540.75830.568,50AĞUSTOS58.77044.077,5038.25228.689,00EYLÜL58.02843.521,00EKİM63.97847.983,50KASIM56.18142.135,75ARALIK59.11946.218,75TOPLAM,00,00Üniversitemiz Hastaneleri;Tıbbi atıkları için Ankara Büyükşehir Belediyesi ile evsel atıkları için Altındağ Belediyesi ile kağıt atıkları için Altındağ Belediyesi (Çınar Kağıt Ambalaj LTD.ŞTİ.) ile birlikte çalışmalarını sürdürmekte olup, pil atıklar için TAP(taşınabilir pil üreticiler ve tüketiciler derneği) ve bitkisel atık yağlar için Albio-1 A.Ş.ile çalışmalarını sürdürmektedir.
To ensure the functioning of the site, we use cookies. We share information about your activities on the site with our partners and Google partners: social networks and companies engaged in advertising and web analytics. For more information, see the Privacy Policy and Google Privacy & Terms.
Your consent to our cookies if you continue to use this website.