15. İstanbul Bienali, 16 Eylül Cumartesi günü başladı. 12 Kasım’a kadar devam edecek olan sergi bazı eleştirileri de beraberinde getirdi. Ülkemizde yapılan çoğu sergide alıştığımız durumlardan biri haline gelen tartışmalara bir yenisi daha eklendi. Bir yıl Cem Yılmaz’ın sergiden aldığı eserler diğer yıl sergiyi protesto edenler… Artık ne zaman sanat fuarları gündeme gelse yeni bir tartışma konusunun ne sebepten çıkacağını merakla bekler olduk. Bu sefer, bianelde sergilenen fil dişinden yapılma bir heykel ve yine kapalı bir ortamda “sergi” amacıyla tutulan Boncuk isimli eşek, hayvan hakları savunucularının tepkisini çekti.
Boncuk
Xiao Yu’nun “Zemin” adlı çalışmasında özel gösterime çıkarılan Boncuk isimli eşek birçok hayvanseverin tepkisini çekti. Zaten tüm dünyada, hayvanların insanlar tarafından kullanılmasının tepki çekmesi bu sergide sınırları zorladı diyebiliriz. Tepkinin çıkış noktası “Tarım ve hayvancılıkta kullanılan hayvanlar şimdi de sanatçılar tarafından mı esir alınıp kullanılacak?” oldu.
Ardından İKSV ve İstanbul Bienal’inden açıklama geldi. Açıklamaya göre Boncuk, Çin’den bakıcıları ile birlikte gelmişti. Fakat tepkilerin giderek artmasının ardından Boncuk alandan çıkartıldı ve sergideki rolüne son verildi.
Bienalde, sanatçı Adel Abdessemed’in yonttuğu, Amerikan bombardımanı sırasında yaralanan Vietnamlı kızın heykeli de sergilendi.
Vietnam Savaşı’nda, kaçarken Nick Ut isimli fotoğrafçının kadrajına yakalan küçük kızın ismi Kim Phuc idi. Bu küçük kız savaşın acımasızlığını yansıtan en önemli sembollerden biri haline geldi, aynı zamanda da fotoğrafçıya Pulitzer Ödülü’nü kazandırdı. Bu eserin heykelinin sergilenmesi çok ilgi çekiciydi fakat sanatçının heykelin yapımında fildişleri kullanması hayvanseverlerin eleştirilerilerini üzerine çekmesine sebep oldu.
Abdessemed’in fildişinden yapılma Vietnamlı Kız heykeli “Feryat” sergi kataloğunda şu şekilde tanıtılıyor:
“Daha yakından bakıldığında bir filin dişlerinden yapılmış olması nedeniyle heykelin yüzeyinde küçük kabartılar görülür. Bu da heykele bir maddi tarih katmanı ekler. Feryat, heykel formundan başvurulan fotoğraf ve kullanılan malzemeye kadar her şeyiyle, bize evini, huzurunu, onurunu ve yaşamını yitirmenin ne demek olduğunu anlatır; acı ve şiddetin trajik zaman dışılığını gösterir.”
Protestocular tarafından derin bir zıtlık kavramı ile karşılanan bu mesaj, heykelin yanında protesto yapılmasına neden oldu.
‘İyi Bir Komşu’ teması ile başlayan sergi, tüm bunların ardından ‘İyi bir komşu hayvan düşmanı olabilir mi?‘ sorusunu gündeme getirdi. Bienal’i gezmeyi düşünenler için mekanlar şu şekilde:
İstanbul Modern
Pera Müzesi
ARK Kültür
Galata İlköğretim Rum Okulu
Yoğunluk Sanatçı Atölyesi
Küçük Mustafa Paşa Hamamı
Bienal’i, 12 Kasım’a kadar “Pazartesi” günleri hariç gezebilirsiniz.