Doğum Kontrol Hapları ve Damar Tıkanıklığı Riski
Her şeyden önce bilinmesinde fayda vardır ki her hangi bir sebeple vücuda dışarıdan alınan ilaçlar, ürünler vücudun doğal metabolizmasına, işleyişine aykırı olduğundan belli zararlar, riskler içermektedir. Doğum kontrol hapları da bu bağlamda ve bir miktar fazla risk barındırmaktadır. Zira doğum kontrol haplarının damar tıkanıklığına yol açtığı, toplardamar, atar damar, kalp ve beyin damarlarında belli miktarda tıkanıklık yarattığı da bilinir. Ancak risk oranı olarak düşünüldüğünde en yüksek risk toplardamarlardadır. Bununla birlikte yüksek miktarda östrojen hormonu barındıran doğum kontrol hapları kullanan 35 yaşın üzerindeki sigara bağımlıları ve yüksek tansiyon hastaları atardamar, kalp ve beyin damarlarında tıkanma sorununu yaşamaktadırlar. Bu risk grupları ve kimlerin ne kadar risk altında olduğunun bilinmesi için doktor kontrolünde kullanım şarttır.
Doğum kontrol hapı kullananlarda toplardamar tıkanıklığı
Doğum kontrol hapı kullananlarda öncelikli olarak bacaklardaki, sonrasında tüm vücuttaki toplardamarlarda pıhtılaşma olması dolayısıyla damar tıkanıklığı görülür. Bu pıhtılaşmalar arttıkça, büyüdükçe bu alanlardan kopan pıhtı parçaları kalbe ve beyne giden damarlara da ulaşarak oradaki damarları da tıkayabilmekte ve kadında felce bile sebep olabilmektedir. Doğum kontrol hapı kullanımının toplardamarda tıkanma riskini büyük oranda artırdığı bilinmekle birlikte, eğer kadın sigara kullanıyorsa bu risk katlanarak artmaktadır. Hatta risk o kadar büyüktür ki, sigara kullanan 35 yaşın üzerindeki kadınlar doğum kontrolü için doktora başvurduklarında doktor onlara kesinlikle doğum kontrol haplarını önermez. Ancak bu paralelde 35 yaşın üzerindeki sigara kullanan kadınlara östrojen içeren başka haplar, ilaçların da önerilmemesi damar tıkanıklığı riski dolayısıyladır.
Damar tıkanıklığında risk gurupları
Her şeyden önce belirtmekte yarar vardır ki; sigara kullanmayan, yaşı genç olan, kilosu normal düzeyde olan sağlıklı kadınlarda bile doğum kontrol haplarının kullanımı damar tıkanıklığı riski barındırmaktadır. Ancak sigara, aşırı kilo ve ilerleyen yaşla birlikte damar tıkanıklığı riskinin katlanarak arttığı da bilinen bir gerçektir. Doğum kontrol hapı kullanan her kadında damar tıkanıklığı görüleceği gibi bir genelleme yapılması yanlış olsa da, doğum kontrol haplarının bu riski yaklaşık % 3-4 kat artırdığı belirtilir. Doğum kontrol haplarının östrojen ve progesteron hormonları içerdiği bilinmekle birlikte, hapların bu hormonları içerme oranları da damar tıkanıklığı riskinin seviyesini belirlemektedir. Hiçbir doğum kontrol hapı doğal değildir, bazıları daha fazla riskli, bazıları ise daha az risklidir. Bu paralelde östrojen içermeyen, sadece progesteron içeren ilaçlar damar tıkanıklığına yol açmazlar.
Doğum kontrol hapları nasıl kullanılır?
Hap kullanarak gebeliği önlemeyi düşünen kişilerin öncelikle jinekologa başvurup gerekli test, tahlil ve muayeneleri yaptırmaları ve doğum kontrol hapı kullanılmasında sakınca olmadığını teyit ettirmeleri gerekir. Bunun ardından adetin ilk beş günü içinde, özellikle de adetin 1. gününde doğum kontrol hapı kullanmaya başlanmalı ve 21 gün boyunca her gün düzenli olarak 1 adet hap kullanılmalıdır. Bu sürenin ardından bir hafta, 7 gün hapa ara verilir ve sonrasında yeniden 21 günlük kullanım periyoduna başlanır. Gebelik istenmediği sürece 21 gün kullanıp 7 gün ara vermek koşuluyla ilaca devam edilmeli, haplar aksatılmamalıdır. Zira doğum kontrol hapları düzensiz kullanıldığında gebelikten koruma etkisi azalmaktadır.
Unutulmamalıdır ki eğer kadın hiçbir gün aksatmadan 21 gün boyunca doğum kontrol haplarını kullanır, 7 gün aradan sonra yeniden aynı düzene devam ederse gebelikten % 99 oranda korunur. Ancak hapları düzenli kullanmaz, arada sırada unutur, ara verdiği süre 7 günü geçerse unuttuğu, ihmal ettiği oranda da koruyuculuk azalır. Doğum kontrol hapları kullanmayı bırakan kadın normal koşullarda kısa süre içinde yeniden gebe kalabilmektedir. Bu haplar anne adayının vücudunda kullandığı sürece etkili olduğundan haplar bırakılır bırakılmaz kadının gebe kalmasının anne adayı ya da bebek açısından her hangi bir riski de bulunmamaktadır.
Doğum kontrol haplarıyla gebeliği engelleme
Gebeliği önlemek için kullanılan doğum kontrol hapları, beyinde hipofiz bezinden salgılanan folikül uyarıcı hormon ve luteinleştirici hormonların salgılanma düzeyini azaltır. Bu sayede kadının normalde doğal olarak gerçekleştirdiği yumurtlama olayı engellenir. Hapların barındırdığı progestin rahim içindeki kayganlaştırıcı salgıyı koyulaştırır, tüplerin hareket kabiliyetini azaltır ve sperm rahim içine geçmekte zorlanır. Yumurta ve sperm birleşemeyince döllenme gerçekleşemediğinden gebelik de meydana gelemez.