1 TARIMSAL KREDİLERDEKİ GELİŞMELER Prof. Dr. Metin ARTUKOĞLUEge Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü
2 GİRİŞ Tarım, dünyada stratejik sektör olarak önemini korumaktadır. Günümüzde tarım, ülkeler için sınırlar ötesi bir nitelik kazanmaktadır.Tarımsal üretimde kendi kendine yeterliliğin yanı sıra, dünyanın geri kalanı için üretim ve pazarlama yaklaşımı da ön plana çıkmıştır.
3 Birçok ülke, iklim, ürün çeşitliliği, gen zenginliği gibi sahip oldukları avantajlarını ekonomik ve milli değer haline getirme çabası içine girmişlerdir.Bütün bu çabalar tarıma her zaman gerekli önemi vermeyi zorunlu kılmaktadır.Bu önem tarıma özgü politikaların özenle hazırlanması ve uygulanmasını gerektirmektedir.
4 Tarım sektörü gelişmiş ülkelerin kalkınmasında ve sanayileşmesine kaynak yaratır. Tarım, sermaye devir hızının düşük olduğu, sermaye birikimini sınırlı kaldığı bir yapı arz eder.
5 TARIMSAL KREDİ NEDEN ÖNEMLİDİR ? Sermaye birikiminin sınırlılığı;- küçük aile işletmelerinin gelirlerinin düşük olması,- tarımda üretimin mevsimsel olarak kesikli devam etmesi,- tarım ürünlerinin arz ve talebinin esnek olmaması,- değişen pazar koşullarına uyum sağlamada gecikme,- tarımsal ürünlerin doğa koşullarından etkilenmesi zararlı ve- hastalıklara karşı yetersiz kalınması gibi etkenlerle şekillenir.Tarımın finansmanı ve kredi, tarımdaki sermaye yetersizliğini gidermede önemli birer araç olarak ortaya çıkmaktadır.
6 Tarım işletmelerinde sermaye sağlama kaynakları Öz kaynaklarDış kaynaklarİşletmenin kendi içinden sağlamış olduğu, uzun süreli kullanım olanağı olan, işletmeye maliyet getirmeyen kaynaklardır. Bu grup içinde işletme sahiplerinin getirdiği parasal fonlar ve oto finansman yer almaktadır.Krediler ve diğer finansman tekniklerinden oluşur. Tarım açısından konuya bakıldığında bu grupta tarımsal krediler önemli bir yer tutmaktadır.
7 TARIMSAL KREDİ NEDİR? İşletmenin sermaye eksiklerini gideren, olabildiğince uygun koşullarla sağlanmış veyine olabildiğince istenilen miktarda ve zamanda sağlanabilen, kullanım bedeli ödenen,süresi sınırlı olan parasal kaynaklardır.
8 TARIMSAL KREDİ Tarımsal kredi, - üretimin ve tarımsal yatırımların finansmanında,- ekonomik ölçekli üretim tesislerinin kurulmasında önemli bir araçtır.Bu nedenle- sermayesi yetersiz olan üreticilerin üretim faaliyetlerini zamanında ve eksiksiz yerine getirebilmeleri,- satın alma ve yatırımlarını aksatmadan yapabilmeleri için uygun şartlarda tarımsal kredilerle desteklenmeleri gerekmektedir.
9 TARIMSAL KREDİTarımsal krediler gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde tarım sektöründeki üretimi artırmaya vebu sektördeki hayat seviyesini yükseltmeye yardımcı olan en önemli faktördür.
10 TÜRKİYE’DE DURUM NEDİR? TCZBDİĞER KOOP.ÖZEL BANKALARTSKTKKÜRETİCİ
11 BANKACILIK SEKTÖRÜ VE TARIMSAL KREDİ 2000’li yıllara kadar özel bankaların tarımsal kredileri, diğer sektörlere verilen kredilere göre sınırlı düzeylerde kalmıştır.2001 krizinden sonratarım sektörünün hızla dönüşüme girmesi,makineleşmenin ve modernleşmenin artması ile birlikteT.C. Ziraat Bankası tarımsal kredileri, var olan isteği karşılayamayacak düzeylerde kalmıştır.
12 BANKACILIK SEKTÖRÜ VE TARIMSAL KREDİ Bu açığı gören özel bankalar,kriz ile birlikte atıl kalan kaynaklarını daha iyi değerlendirmek vekaynakların geri dönüşümünü garanti altına almak amacıylatarım sektörüne yönelik kredi paketlerine ağırlık vermeye başlamışlardır.
13 Çizelge 1: Türk Bankacılık Sektörünün Kredi Hacmi ve Tarımsal Krediler CariDeğerlerleReelDeğerlerle*YıllarToplam Kredi Hacmi (Milyar TL) (1)Tarımsal Krediler(Milyar TL) (2)(2)/(1)*100Toplam Kredi Hacmi (Milyar TL)Tarımsal Krediler (Milyar TL)200354.053.977.34200483.385.036.0372.774.392005133.237.025.27109.815.792006186.328.014.29140.576.042007239.709.744.06169.976.912008296.0812.854.34186.268.082009369.5214.954.05229.649.292010526.5222.814.33301.5013.06* TÜİK 2003=100 bazlı toptan eşya fiyatları indeksi kullanılmıştır.Kaynak: (Mali Aracı Kuruluş İstatistikleri/Sektörlere Göre Banka Kredileri)
14 Grafik 1: Toplam Kredi Hacmindeki Değişim (Reel Değerlerle*) * TÜİK 2003=100 bazlı toptan eşya fiyatları indeksi kullanılmıştır.Kaynak: (Mali Aracı Kuruluş İstatistikleri/Sektörlere Göre Banka Kredileri)
15 Grafik 2: Toplam Tarımsal Kredi Hacmindeki Değişim (Milyar TL) (Reel Değerlerle*) * TÜİK 2003=100 bazlı toptan eşya fiyatları indeksi kullanılmıştır.Kaynak: (Mali Aracı Kuruluş İstatistikleri/Sektörlere Göre Banka Kredileri)
16 Grafik 3: Toplam Kredi Hacmi İçerisinde Tarımsal Kredilerin Payı (%) Kaynak: (Mali Aracı Kuruluş İstatistikleri/Sektörlere Göre Banka Kredileri)
18 BANKACILIK SEKTÖRÜ VE TARIMSAL KREDİ Takipteki alacaklar içinde en yüksek pay- % 17.9 ile kredi kartları,- % 13.6 ile ihtiyaç kredileri,- % 7.3 ile inşaat ve toptan ticaret ,- % 6.6 ile tekstil ve- % 4.1 tarımdır.Takibe düşme oranı- tarım kredilerinde % 3 olup en düşük düzeydir.
19 Çizelge 2 : TCZB’nın Bankacılık Sektörü Toplam Tarımsal Kredileri içindeki Payı Yıllar(%)200380.60200571.84200963.51201068.76
20 Çizelge 3: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Verilen Tarımsal Amaçlı Kredilerin Genel Durumu (000 TL) YıllarDoğrudan Üreticiye VerilenTKK KullandırılanTSK Kullandırılan (DFİF)Tar. Kal.Koop KullandırılanDiğerleriGenel Toplam200265 15774 587200325 29989 734200437 813200579 315200699 722200754 544200853 508200999 81720102011
21 Grafik 4: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Verilen Tarımsal Amaçlı Kredilerin Genel Durumu (000 TL)
22 Çizelge 5: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Verilen Tarımsal Amaçlı Kredilerin Oransal Dağılımı (%) YıllarDoğrudan Üreticiye VerilenTKK KullandırılanTSK Kullandırılan (DFİF)Tar. Kal.Koop KullandırılanDiğerleriGenel Toplam20026,692,6882,193,075,38100,0020036,910,7983,652,805,85200427,771,0160,345,235,66200540,891,5646,506,614,45200662,924,8820,979,301,92200772,485,2911,679,680,88200875,465,2410,208,430,68200976,973,609,858,531,05201083,252,336,746,171,50201183,343,895,435,84
23 Grafik 5: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Verilen Tarımsal Amaçlı Kredilerin Genel Durumu (%)
25 Tarımsal Mekanizasyon Çizelge 7: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Doğrudan Üreticiye Kullandırılan Kredilerin Oransal Dağılımı (%)YıllarBitkisel ÜretimHayvansal ÜretimSu ÜrünleriTarımsal MekanizasyonGenel Toplam200247,6940,470,4911,35100,00200351,2741,680,606,45200445,1445,111,068,69200544,8743,890,8810,36200643,6641,670,9313,74200745,2238,161,5415,08200852,9433,021,3412,71200955,9432,081,5710,42201042,2148,791,767,24201141,0146,681,7910,53
26 Grafik 6: T.C.Ziraat Bankası Tarafından Doğrudan Üreticiye Kullandırılan Kredilerin Oransal Dağılımı (%)
27 Grafik 7:TCZB Tarımsal Yatırım ve İşletme Kredilerinin Değişimi (%)
28 Geri Dönüş OranıTCZB kredilerinde geri dönüş oranı ortalama %98 civarındadır.
29 TARIM KREDİ KOOPERATİFLERİ YÖNÜYLE TARIMSAL KREDİLER Dünya’da kredi kooperatifleri yüzyıllardır tarımın finansmanında önemli bir rol üstlenmişlerdir.Birçok Avrupa ülkesinde halen bu kooperatifler önemlidir.Türkiye’de kooperatifçilik, istenilen düzeye maalesef gelememiştir.Tarım Kredi Kooperatifleri bir yandan kendi öz kaynakları, diğer yandan TCZB tarafından verilen plasmanları kullanarak ortaklarına kaynak sağlamaktadır.
30 Çizelge 8: Tarım Kredi Kooperatiflerinin Kredi Kaynakları (000 TL) YıllarÖzkaynaklardan GelenTCZB KaynaklıToplam Açılan KrediÖzkaynakların Payı (%)200579 31593.10200684.63200778.81200878.10200979.27201048.62Kaynak: TKK, Tarım Kredi Kooperatifleri Dönemi Strateji Belgesi ve Eylem Planı, Ankara, Ocak 2011.
31 GENEL DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER ÜRETİCİDEN YANSIMALARFaiz oranlarının (Özellikle özel bankalar) yüksekliğiÖzel bank. % 16-37TCZB % 0-5Teminat sağlamada yaşanan güçlüklerİstenilen miktarda krediye ulaşamamaFormalitelerin çokluğu
32 KREDİLERE YÖNELİK TESPİTLERİMİZ Tarım sektörü mevcut koşulları ile mutlaka desteklenmesi gereken, stratejik konumdadır.Sektör birçok ülkede (özellikle AB) farklı araçlarla önemli bütçelerle desteklenmektedir.Türkiye’de de tarıma yönelik destekler devam etmeli ve arttırılmalıdır.
33 GENEL KREDİLERE YÖNELİK TESPİTLERİMİZ Tarımsal kredi konusunda birkaç yıldır sürdürülen faiz oranının sübvanse edilmesi uygulaması genişletilerek, sürdürülmelidir.Bu uygulamaların TCZB kredilerinde görüldüğü üzere, yatırım kredilerinin artışında önemli bir etken olduğu göze çarpmaktadır.
34 GENEL KREDİLERE YÖNELİK TESPİTLERİMİZ Tarımsal kredide önemli maliyet unsuru olan faiz dışı etkenler yeniden değerlendirilmelidir.Bu maliyetlerin azaltılabilmesi için çalışma yapılmalıdır.
35 GENEL KREDİLERE YÖNELİK TESPİTLERİMİZ TCZB mevcut alt yapısı ve önemli birikimi ile sektörde ayrı bir konuma sahiptir.Bu nedenle bankanın sektörde kalması ya da konuyla ilgili kamunun bir ihtisas bankası kurulmalıdır.Özel bankaların tarım sektörüne yönelik uygulamalarının artması olumlu bir gelişmedir.Tarım sektörü bu bankalar için kredilerin geri dönüşünü garanti eden bir sektör görünümündedir.
36 GENEL KREDİLERE YÖNELİK TESPİTLERİMİZ Tarımsal kooperatiflerin tarıma girdi sağlama ve ürünlerin pazarlanmasındaki etkinliği ve bu çerçevede kredilerdeki etkinliği arttırılmalıdır.Kooperatifler bankası seçeneği de değerlendirilmelidir.
37 KATILIMINIZ ve KATKILARINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM…
To ensure the functioning of the site, we use cookies. We share information about your activities on the site with our partners and Google partners: social networks and companies engaged in advertising and web analytics. For more information, see the Privacy Policy and Google Privacy & Terms.
Your consent to our cookies if you continue to use this website.