Teorik olarak son nefesine kadar Angela Merkel, Almanya Federal Cumhuriyeti’ni yönetebilir. Bazılarının monarşik durumu hatırlayabilmesi, temel kanun ile meşrulaştırılır.
Alman anayasası, Federal Şansölye’nin görev süresine ilişkin herhangi bir kısıtlama getirmedi. Bu, Almanya’nın Avrupa’da istisna olmadığı anlamına geliyor: Sadece Fransız Hükümeti en fazla on yıl sonra görevini devretmesi gerekiyor.
Almanya’daki hükümet sistemlerinde olduğu gibi başbakan veya bakan yardımcısı doğrudan halk tarafından seçilmez. Devlet başbakanını meclis seçer. Bu nedenle seçmenin, parlamento seçimlerinde hükümete liderlik edecek olan başbakan üzerinde etkisi vardır.
Politik bir bilim adamı olan Frank Decker: “Parlamento hükümet sistemlerindeki sorun, belirli bir şekilde kendiliğinden düzenlenmiştir ve bu yüzden herhangi bir zaman kısıtlama olmadı. Bir noktada, hükümet yetkilisi bir süre sonra zaten seçimden kalkacak” dedi. Özellikle, bir hükümet görevlisi parlamento’da güven oylamasından veto edilebilir. Bu, 1982 yılında SPD-Başkanı Helmut Schmidt ve ardından CDU-Başkanı Helmut Kohl’un görevden alınmaları ile gerçekleşmişti.
Uzun Görev Süreleri Demokrasi Açığı Değildir
Bazı Avrupa ülkelerinde, nispeten sık değişiklikler olmuştur. Örneğin, İtalya, İkinci Dünya Savaşı’nın bitiminden bu yana geçen 70 yılda 20’den fazla ve İngiltere’de de 15 defa olmak üzere hükümet başkanı değişmiştir. Almanya’da, bir Federal Başbakan olan Helmut Kohl 16 yıl hüküm sürdü ve şimdi Angela Merkel de buna benzer bir yönetim süresi ile göreve devam edebilir. Bu durum Avrupa’da istisnadır.
Gücünden vazgeçmeyi istemeyen bir devlet idarecisi -hala demokrasinin temel fikrine karşılık geliyor mudur? “Bu ilk bakışta açık bir soru gibi görünüyor olabilir. Helmut Kohl’a sorulduğunda ve neredeyse eski Başbakan Bismarck’a yaklaştığı söylendiğinde “Bismarck’ın aksine ben tekrar tekrar seçildim.” şeklinde yanıtlamıştı. Bilim adamına göre, Almanya’daki ve diğer parlamento sistemlerinde uzun süreli olan atamalar, hükümetin her yasama döneminden sonra, hükümet tarafından onaylanmasının bir sonucudur.
ABD : En Fazla İki Dönem
Başkanlık sistemlerinde, örneğin Amerika kıtasında, bu kadar uzun süren bir hükümet olması mümkün değildir. Amerika’da, Başkan doğrudan halk tarafından ve parlamentodan bağımsız olarak seçilir. Ve en fazla art arda iki defa seçilebilir.
Yani ABD başkanları sekiz yıllık bir dönemle sınırlandırılırlar. Frank Decker: ‘’Ancak, bu sadece bir ‘tarihsel tesadüf’ olurdu.’’ dedi. İlk yetkili George Washington, iki dönemlik görev süresinin ardından ‘’Bırakıyorum’’ demiştir. Bu davranış sonrakilere örnek olmuştur. Bu geleneği, 1940 yılında Franklin D. Roosevelt İkinci Dünya Savaşı sırasında üçüncü dönem adaylığı ile kırdı. Bunun üzerine ABD anayasasında sekiz yıllık görev süresi sınırlaması getirildi.
Almanya’da da, görev süresi için zaman sınırını savunan sesler var. Örneğin Duisburg-Essen Üniversitesi’nden siyasetçi Frank-Rudolf Korte, Merkel’in yeni bir adaylıktan kaçınmasını ve Federal Başbakanlık’ın sadece iki yasama döneminde görevde kalmasını talep ediyor. Korte, magazin dergisi Focus’ta: ”Böylelikle partiler ve seçmenler bitkin veya onursuz adaylardan kurtulmuş olacaklar.” şeklinde yazdı.
Gitmek İçin Doğru Zaman
Frank Decker de, bir politikacının sözde sınırsız olanaklarına rağmen, ayrılması gerektiği zamanı bilmesi gerektiğini düşünüyor. ”Bir noktada artık seçmenler aynı kişiyle çalışmaktan yorulabilirler. Böylesine bir yorgunluğun halkta hissedildiğinde partinin çok hızlı bir şekilde değişikliğe hareket edeceğine inanıyor. Örneğin CDU, Merkel’in bir sonraki seçimleri kazanamayacağını düşünürse, onun kendi halkı tarafından devrilmesine neden olur.”
Ancak Frank Decker, Angela Merkel için oldukça farklı olacağını varsayıyor; “Muhtemelen yerini, 2019 yasama yılının ortasında kendisinden sonra gelecek olan halefine bırakmayı düşünüyordur. Bununla Angela Merkel, gönüllü olarak çekilen ilk Almanya Başbakanı olur. Ama önce 2017 yılında yapılacak olan başbakanlık seçimlerini dördüncü kez kazanması gerekiyor.”
Çeviren Hakkında
Esra Sümeyra BİLGİN
İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkilerBizi sosyal medyada takip edin