ANLAMSIZLIĞIN BEKLENTİSİ
‘’Onlar kârlarını dünyanın geleceğinden daha çok düşünüyorlar...’’
Son günlerde kendi oluşturdukları gündemleri sonucu ‘’kontrolden çıkabilecek bir savaş’’ riski ve tehditleri altında yatıp kalkıyoruz. Herzaman güçlülüklerinden kaynaklı haklılıkları ve nedenleri ortada! Savaş çıkara bilirsiniz. Rapor bile beklemeden akıllı füzelerinizi kullanabilirsiniz. Akıllı olduklarından insan öldürmez onlar! Hatta nükleer santrallerinizle en ufak bir kaçak durumunda binlercesini yok edebilirsiniz. İstediğiniz yöntemle öldürebilirsiniz vb. Ama kimyasal silah kullanmayın! Ayıptır. Üstelik insanlık ayıbı! Ne kadar da haklılar değil mi? Enerji çıkarları için oraya yarleşecek de ölüp öldüreceklere gösterecek haklı neden lazım! Bulundu mu?
Bu zaman, durum ve şartlar altında, bu ahval ve şerait içerisinde 1 Mayıs‘a ve arkasından OHAL kanunsuzluğuyla istisnasız muhalif olan her kesimin baskı, tehdit ve tutuklanmalarıyla ülkemize özel ‘’çok demokratik’’ seçimlere doğru ilerliyoruz. Uluslar arası tekellerin enerji sorununu çözmek için, bilimsel olarak doğaya ve insanlığa güvenli olmayan ve doğanın yok edilmesi demek olan nükleer santraller de yolda! Üstelik haklılığı; bilimsel gelişim, sanki emekçilerin enerji sorununu çözecekmiş vb. yanılsamaları yaratılarak. Dünya sömürgecilik ve yeni sömürgecilik sistemlerinde meydana gelen değişiklerle, eski iki kutuplu dünyaya göre nüfuz alanları ve çıkarlar mücadelesi konsesüsünde buluşan dünyamızda, ederi ödenerek aralarında anlaşabilme olasılığının görece arttığı süreçlerdeyiz. Çünkü onlar kârlarını dünyanın geleceğinden daha çok düşünüyorlar! Düşüncenin meta haline gelişi bağlamında kendileri adına savaşabilecek bağlantılarıyla kendilerini riske atmadan ve ucuz maliyet ve kâr hesaplarından oluşan ‘’kontrollü’’bir savaşın içerissindeyiz. Kârlarına göre savaşın biçimlerinin değişeceği, bölgesel ve kontrollü olduktan sonra atom silahlarının bile kullanıldığı süreçlere doğru ilerleniyor. Dünya yok olursa kârlar da yok olacak!!!
Haklılığı ileri sürülmeden hiç bir düşünce savunulamaz... Bunun için herkesin kendine haklı nedenleri ve izahları vardır! Bu halkılığın nedeni ve temelinin kendi dünyasının algılarına bağlı ve bilgilerine ait olması, son kertede en güçlü ve çıkarlarının bileşkesinde dengelenen bir sistemi oluşturmaktadır. İşte kapitalizm ve onun son aşaması emperyalizm ve diktatörlük sistemleri. Bu çıkar ve güç savaşının son tahlili ve de kaçınılmaz sonucudur. İşçi sınıfının çıkarları soyutlamasının yanlış yorumu sonucu, onun yegane temsilcisi iddasındaki partilerin oluşturduğu temsili sistemler giderek devletçilikle sınırlı temsili kratokrasiler ve çıkar sistemleri haline gelmişlerdir... Özü doğabilimsel doğruların mücadelesi olan bir dünya görüşünün, biçimlere takılı haliyle son tahlilinde kratokrasi haline gelişi...
“Bunun gibi işçi sınıfının ‘’çıkarları’’ doğabilimsel zorunluluklardan uzaklaştırılıp, onu güç olduğundan arakaya almak ya da ona hizmet ederek safına çekmek vs. türü bir idealizme ve sapmaya vardırılıyor. İşçi sınıfına doğru gelen gerçekmiş gibi ele alınmaya başlanıyor. Doğabilimsel zorunluluklarımız üst düzlemi kenara atılıyor... Bizler‘’Engelsist’’olduğumuzdan! Bilimsel bile değil doğabilimseli savunuyoruz! Doğabilimsel gerçeklik olduğundan; diyalektik ve tarihsel materyalistiz yani devrimciyiz. Bu doğrultuda toplumsal gerçekliğin doğru tahlili olduğundan, işçi sınıfı öncülüğünden ve bunun gelişimi sonucu üretenlerin yönetimi doğrudan demokrasiyi savunuyoruz. Bu noktaya gelindiğinde doğrudan demeokrasinin antik Yunanlılarda denenmiş olan epistokrasi olmadığını, bilim insanlarının yönetimi değil, doğabilimselin yönetiminden bahsedildiğini bilince taşıma mücadelesindeyiz. Aynı dünya görüşüyle, işçi sınıfını iktidar yapmak isteyenlerin kendi iktidarlarını oluşturması olumsuzluğunun toplumsal deney birikimlerinin geldiği seviye ile sınırlı olduğunu bilince çıkartmaya çabalıyoruz. Bizim mücadelesiyle açmaya çabaladığımız yolun da sonuçta hangi doğru tahlillere dayanıyor olursa olsun toplumsal mücadeleler ve sınıflar mücadelesinin geldiği seviyeyle sınırlı olduğunu, lakin doğabilimseli savunma ve bu uğurda mücadelenin zorunluluğumuz olduğu bilincini geliştirmeye çabalıyoruz. Şimdi dünya dönüyor ve sistemimizin merkezi dünya değil güneştir deme zamanı. Şimdi kimseyi kurtarmak değil kurtulacaksak birlikte deme ve doğabilimsel gerçeklere gelişebilme mücadelesi zamanıdır. Bilgimizin ve yapabileceklerimiz yaşadığımız maddi ve tarihsel şartlarla sınırlı lakin böyle bir gerçeğin olduğu ve ona varma mücadelesinde olduğumuz gerçekliğin ta kendisidir... Şimdi birşeyler yapmalı zamanı değil böylesi bir mücadeleyi geliştirme zamanıdır. Geçmiş devrimci ders ve deneylerimiz üzerinde yükselen yeniden teorik- ideolojik ve mücadele birliğimizin oluşturulması dönemi.’’ SEÇENEK YAZISI
‘’Tüm Dünya deney birikimlerinin farklı biçimleri olsa da özde tek sonucu ortada dururken, aynı şeyleri deneyip farklı sonuç çıkaracağını mı savunuyorsun? Tüm bu temsili sistemler ezilen halklar ve sınıfların iktidarı haline gelemedi ve kalıcılaşıp, bir KRATOKRASݰye dönüştü! Tüm düşünceler ve projeler denendi pratikte yaklaşık aynı sonucu verdi. En sonuncusu akıllı dizayn kurtarıcılık Gramşi, Althusser vs derken SYRIZA cılık aynı sonuca çıktı. Şimdi senin bir çözümün yoksa aynı şeyleri deneyerek şapkadan tavşan mı çıkaracaksın? Yoksa hala onlar tam uygulayamadı ben doğrusunu uygularım diyen bir lafkalabalığı mısın? Şu anda var olan adına hala sosyalizm denilen sistemleri, kısacası yer yüzüne inemeyen cennetleri mi vaad ediyorsun. Kurduğun komiteler ve sonuçta partinin bir gün mutlaka halkın öncüsü olarak iktidara gelip onları kurtaracağını mı vadediyorsun?’’ RASYONALİZM YAZISI
Böylece oluşturulan ben merkezcilik yine kendine doğrularla demokratik merkeziyetçilik yerine konulabilir hale gelir. Kimi zaman içindeki çoğunluk kendine doğruyken, dışındaki çoğunluk kitle kuyrukçuluğu olarak yanlıştır. Değişmeyen tek kural kendi dünya görüşünden kaynaklı hep haklı olmaktır! Sütten çıkmasa da ak kaşık olmaktır ve sütten çıkan AK lara karşıdır! Kendine doğrulardan başka gerçekliği olmayanların dillerinden düşürmedikleri birlik çağırılarının içeriği de, onların doğrularında birliğe razı olmaktan ibarettir. Bu yüzden kitlelerle olan kopmuş bağlara bakılmadan yapılan keskinlikler, söylenenlerle yapılan ve beklenilenler arasında bağın kopması sonucunu ortaya çıkarmaktadır...
Aynı düzlemde yer alan politik- ekonomik-/demokratik ve ideolojik mücadelelerin çelişki yumağının gidiş yönünü belirleyeni olan politik mücadeleye bağlı oluşları kafa karışıklığı yaratmanın nedeni olabilmektedir. Devrimci yolda hiç olmaması gereken, diğer çevrelerde sık rastlanan bir hatadır.
Diğer örnekte, ekonomik demokratik mücadele alanındaki konumuyla politik mücadele alanında devrim beklentisi, dost görünümlü yanılgı yaratma çabalarıdır... Sorumluluğunu almadan yani kafa karışıklığı yaratarak sola akıl vermelerden tut, konumuna bakılmadan, sorumluluğu alınmadan yapılan çağırı ve önermelerin yaşamın kendisinde anlamsız ve ayakları havada kalmaktadır. Anlamsızlığın beklentisi, söylenilenle yapılanın tutarsızlığı ve beklenilenle olan tutmamasıdır.
Bu anlayışla, ekonomik kazanımları için mücadele eden işçi sınıfı sendikalarda politik devrimi örgütleyecek olan kendi kurtarıcı önder partilerine biat etmeli ve luzumsuzluklarla uğraşmaktan kurtulmalıdır... Bu bağlamıyla işçi sınıfını kendi olduğu yere beklemekte, onun olduğu yere gitmeyi önderliği ve kendi doğrularına zul saymaktadır. Böyle bir kafa karışıklığıyla, ekonomik demokratik ya da ideolojik alana ait bir mücadeleyi ve biçimini devrime yol açmadığından kökten inkar etme aklı evvelliğini, keskin laflarla sol gösterme alışkanlığıdır. Ya da bu alanlardan birine ait mücadele biçimini ve taktiği mutlaklaştırmak akıllı bulunabilmektedir. Ekonomik demokratik alanın bir taktiği ve biçimi, örneğin seçimlerde ya da sendikal mücadelede vb. alınan bir tavır mutlak ve stratejik hale getirilip tekrar edilerek politik tavır alındığı sanılmaktadır. Bu anlayışla ya da dünya görüşünde bir sürü sol sapma ortada dururken onlara katılmayacak kadar ben merkezci ve kendi tekrarı tercihidir. İçerik herhangi bir biçime feda edilebilmekte, demokratik bir kazanım, daha iyi yaşam koşulları vb. kendi kurtarıcı öncülüklerinde gerçekleşmemişse yok sayılabilmektedir! Ve de kahr olabilir! Bu bağlamda; madem ki kurduğun örgüt işçi sınıfının tek temsilcisi ve partin sınıfı kurtaracak öncü, kuracağın temsili cumhuriyet ve burjuva demokrasisi sınırlarında kalan laikliğinle yola devam edeceksin, mademki demokratik merkeziyetçiliğin ve kadrolaşma sürecin sonuçta bir önder ve önderlikle çözülecek bir sorun, neden kendini ve sınıfı üzüyorsun? Liyakat usulü önderlik ve abilerin ortada iken, kendinin daha iyi önder olduğunu kanıtlama sıkıntısını geçemeyen beyhude çabalarınla ve dünya görüşünle yuvana dön ! Eğer organik canlı bir yapı demek olan kolektif üretimler ve görev dağılımıyla üretenlerin doğrudan yönetimini geliştirme yolunu açma ve geliştirme yani kadrolaşma sürecini benimseyemiyorsan, gitmen gereken yer ortada! Peki, bu ben merkezcilik ne? Aynı dünya görüşünü savunurken aynı tavırları alıp aynı yerde buluşamayan, otokrasiyi demokratik merkeziyetçilik sanan, ‘’ülke solunun’’ durumu!?
İçerisinde yaşadığımız ortamı ve şartları ve de zamanı kavrayamaz durumda mücadele çağırıları ayakları havada kalan boş laflara dönüşmektedir... Bunun gibi yaratılan ‘‘en anlamlı kafa karışıklığı‘‘ da alt yapıda belirleyiciliği tartışılmaz haledeki uluslar arası tekelerin eski sistemdeki üst yapı kurumları, devletler vb. görüntüleriyle çelişen ve liberalizm yanılsaması yaratan bir geçiş sürecinin yaşanmakta oluşudur... Bu içinde bulunulan durumu kavrayamamanın yaratığı kafa karışıklığı tavırlara ve her alana yansıyan şekilde sürmektedir. Bu geçiş sürecinin yaratığı değişken çıkarlar ve güç merkezleri, uluslar arası tekelerin nüfuz alanları belirlenme süreci, devletlerin ve politikacıların her durumda değişen tavırlarına neden olmaktadır. Yeni sömürgecilik metodlarında meydana gelen değişiklikler sonucu düşüncenin meta haline gelişiyle bütünlüklü, sistemin bekası ve görev dağılımında sistemin dışına çıkabilecek en son toplumsal patlama noktalarını kontrol projeleri, örneğin SYRIZAcılar bile anti emperyalist mücadeleden bahsetmektedirler. Doğrudur; bademler de emperyalizme karşı mücadelede değil mi? Ya da herkes kendine uygun bir anti emperyalist mücadelede değil mi? Konumla söz arasındaki makas giderek açılmaktadır. Söylenilenlerle yapılanlar uymamaktadır. Yanılsama, liberalizm görüntüsü rüzgarına kapılıp yetmez ama evetçi tavırlar, çıkarın bitiği yere kadar nemalanma uyanıklıkları, en keskin hesap sorucu pozundan hesap soracağının yardakçısı konumuna sıkılmadan adapte olup tüm söylediklerini afiyetle yutan bir yalakalık, ak akçe kara gün dostu olu vermektedir.
Bu durum ‘’sol’’a da yansımakta sağa sola yalpanışların son durağı abisinin kanatları altında ya da en güçlünün saflarında buluşmayla bitmektedir. Gelişim son tahlilene gelmemişken, içerisinde bulunulan durumu ve o andaki elindeki verileri dayatarak son tahlili münecimlemek yanılgı yaratmanın en akıllı dizayn projesi haline getirilmiştir. Başka seçeneğin mi var beklentisi, doğru gibi dayatılmaktadır. Sistem içierisine kıstırılmış bir seçeneksizlik seçenek diye yutturulmaya kalkılmaktadır... Mahkumiyet ve etme mantığı siyasetin kendisi diye sunulmaktadır. İçerisinde bulunulan koşullarda seçeneksizlik olarak görülebilenin, zaman mekan ve şartların değişimiyle anlamsızlık haline geleceğini tahlil edemeyen bir idealizimin yanılgısı olarak kalacaktır...
Elimizde olan bilgi birikimlerinin sınıflar mücadelesi labaratuarında denenen ve uygulanan farklı biçimlere karşın tek sonucu ortaya çıkardığı bir gerçeklikteyiz. İşçi sınıfı ve ezilen halkları iktidar yapma anlayışı ve çeşitli uygulamaları sonuçta birilerinin iktidarına dönüşüyor. Aşağıdan yukarı kurulan komiteler, halk komite ve meclisleri, sovyetler vb. temsili sistemlerin ağırlığında işlerlikte birilerinin iktidarı haline geliyor. Sorunun önemli noktalarından birisi, doğrudan yöntemler yerine temsili yöntemlerin ağırlık kazanmasıdır. Sistemin kurumlarındaki söz sahiplerinin, yetki ve karar vericilerin değişmesi sitemin bekasının taze kanla sürdürmesi sonucuna vardığı ortadadır... Daha temel olan ise doğabilimsel bir dünya görüşü sonucu olan alt düzlemdeki işçi sınıfı iktidarının doğabilimsel düşüncenin yerine geçirilmesidir. Bu bağlamda elimizde var olanın aşılması geliştirilmesi yerine, günümüze adaptasyonu ve plantasyonuyla uğraşanların önlerindeki seçenek, önder ve örgüt aramaktır. Bu arayışın en akılısından en otoriterine kadar çeşitlilikleri olsa da özü değişmemektedir. Bu bağlamıylada yıpratan, beyhude zaman kayıplarından öte anlam da ifade etmeyen bir yolculuk, kimin daha güçlü ve uygun olduğu arayışına dönüşmektedir. Halbuki deney birikimi ve liyakatle önderler ve örgütler ortada seçenekler bellidir!
Eğer bizlerin açma çabasında olduğumuz üretenlerin doğrudan yönetimi yolunda ve doğabilimlerinin gelişim ve öncülüğünde organik yapılara doğru gelişme mücadelesinde isen, öncelikle kolektif üretim ve yönetime eğitim, gelişme zorunluluğundasın.
Devrimci yolcular açısından geçmişte yaşanılıp deney birikimi haline getirilmiş olması gereken tartışma noktaları yeniden başka biçimlerde ısıtılarak piyasaya sürülebilmektedir. Üstelik devrimci yolcu olduğu iddasında olanlar tarafından. Geçmişte de, ülkemiz devriminin yolu olarak kesintisizlerle çizilen yolu ve halk savaşı sürecinin çeşitli aşamalarını, kendilerinin ve keskinliklerinin ispatı haricinde hiç bir anlam ifade etmeyen‘‘savaşın bir biçimini politik mücadelenin kendisi sanan‘‘ sapmalar ortaya çıkmıştır. (bkz. Halk savaşı ve öncü savaşı tartışmaları. Devrimci Yol ) Geçmişten beri böylesi bir dünya görüşüne sahip olma ünvanı olanlara katılmak yerine başka ismiler ve yerde durma çabaları ve sorumluluğu kendilerini bağlar. Şimdi de mücadele alanının herhangi bir biçimi; seçimler, 1 Mayıs kutlamaları, sokaklar vb. keskin mutlaklıklarla politik mücadelenin kendisi yerine konulmaya çabalanmaktadır. Kendi haklılığını ileri sürmenin ötesine sıçrayıp kendi gibi düşünmeyenleri döneklikle suçlamanın takdirini sizlerin sağduyusuna bırakarak devam edelim. Söylediklerinle konumunun ve yaptıklarının ne olduğundan da öte, doğruya gelişeni yapabilme zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Faşizm şartlarında her türlü direnişin doğru olması, doğabilimsel doğruyu yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bu keskinliklere söylenilebilecek şey doğru olan devrim yapmaktır. Gitmeyi mutlaklaştırarak keskinlik yaptığın yerde devrim mi olacak? Hal-i melal’inden sual olunmaz, bugününden menkuldür. Yaşamın ve işçi sınıfının ,içerisindeki varlığı ile yokluğu kendine doğrularından ibaret, hal ve ahvali ile keskinliği arası dengenin beklentisi ve sorumluluğu kime aittir bilinmez! Kendisi gibi düşünmeyen herkesi hainlike suçlamanın ben merkezci rahatsızlığının takdirini sizlerin sağduyusuna bırakarak geçelim. Faşizm şartlarında her türlü direnişin doğru olması, doğabilimsel doğruyu yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
Aynı dünya görüşleri yaklaşan seçimleri de bu bağlamda değerlendirilmesine yansımaktadır. Aynı düzlemde yer alan politik- ekonomik-/demokratik ve ideolojik mücadelelerin çelişki yumağının gidiş yönünü belirleyeni olan politik mücadeleye bağlı oluşları kafa karışıklığı yaratma nedeni teşkil edebilmektedir.
*Konuları birbirine karıştırarak tartışmaya kalkmak sonuçsuz anlamsızlıklar ortaya çıkarmaktadır. En kolay yöntem teker teker konuları çözüme bağladıkça aşağıdan yukarı diğer konulara ilerlenmelidir. Bir seçime, devrim programı beklentisi ile müdahele aklı evveliği en önemli yanılgılardandır.
OHAL uygulamalarıyla, tutuklu sayıları ve milet vekilleriyle gidilecek seçimlerin demokratik olmadığı ortadadır. Bütün bu anti demokratik ortamda bile son seçimleri kaybettikleri ve sahte oylarla yönetmeye devam etmeye kalktıkları ortadadır. Bu gerçeğin farkında olduklarından ittifaklarıyla kaybetme riskini azaltabilmeyi amaçlamaktadırlar. Yolsuzluk yapmaları engelenebilinirse durum herşeye rağmen ortadadır. Sonra arkasındaki adımlar tartışılmalıdır. Önce seçimin güvenliğini sağlamak üzere bir araya gelinmelidir. Çünkü seçim yolsuzluğu sonucu hükümette kalmaya çabaladıkları ortadadır. Böylece kim katılabilir gibi saçmalıklar da aşılabilir. Seçimin güvenli olmasını sağlamak isteyen herkes katılabilir.
Kendinden beklenenleri bırak hayatın ondan beklediklerini unutup ‘’sol’’a akıl vermekle iştigal edenlerin, ‘’sol ne yapmalı ve nasıl yapmalı’’ ile başlayan cümleleriyle, beklentileriyle yaşamın uyumunu kaybetikleri açıktır... Beklentileri sonucu söyledikleriyle yaşam tarzları sonucu yaptıklarının hiç olmazsa asgari anlamda tutması da ‘'bizim beklentimizdir !’’ Bu istediklerini kendi değil de birilerinin yapması beklentisi, sorumluluğunu kendi üstlenmediği birilerine yüklediği ve beklentilerin sorumluluğunu üstlenmeme sorumsuzluğuna dönüşmektedir. Bunun radikal keskinlik, sol sapma biçimi, kendi bugünü ortada iken dağlarda gerilla savaşında ‘’paralel dünyasında quantumunu yaşayabilmektedir.’’
Sorumluluğunu kaldıramayacağın lafı etmeyeceksin. Sorumluluğunu yüklenemeyeceğin eylemi yapmayacaksın. Korkulan da budur. Söylenenin ve yapılanın sorumluluğu. Herkesin kaybetmekten korktukları ve kazanma umuduyla hesapları var. Sorumluk altına girmemek. Kaldıramadığın şeyleri yapıp yıpranmak korkusu. Çevre ve kendi çevresinin beklentilerinin de dışında, kendi kendine yenik düşmek. Kendine güvenini kaybetmek. Korkulanın olmaması için konuşmamak ve yapmamak. Bunu hareketsiz kalmaya çabalayarak yapanları da hayatın durdurulamayan hareketi aşıp geçiyor. Beklenti senin değerlendirme ve tahlillerinin sonucudur. Olan, hayatın hareketiyle senin mensubu olduğun insanlar aleminin hareketinin bileşkesi sonucu ortaya çıkandır. Doğabilimsel doğruları yapmanın daveti olmaz, zorunluluğumuzdur. Bilgimizin ve yapabileceklerimiz yaşadığımız maddi ve tarihsel şartlarla sınırlı lakin böyle bir gerçeğin olduğu ve ona varma mücadelesinde olduğumuz gerçekliğin ta kendisidir... Şimdi birşeyler yapmalı zamanı değil böylesi bir mücadeleyi geliştirme zamanıdır. Geçmiş devrimci ders ve deneylerimiz üzerinde yükselen yeniden teorik- ideolojik ve mücadele birliğimizin oluşturulması dönemi.
İŞÇİNİN EMEKÇİNİN BAYRAMI 1 MAYIS‘TA ALANLARA.
HER YER 1 MAYIS HER YER DİRENİŞ!
SAVAŞA VE NÜKLEER SANTRALLERE HAYIR!
ÖZGÜRLÜK YAYIN VE ÜRETİM KOLEKTİFİ
SİBEL ÖZBUDUN
“İyi, basit;
kötü ise çok yönlüdür.”[1]
Deyişin yaygınlaşmasını Rosa Luxemburg’a borçluyuz. Luxemburg onu Friedrich Engels’e atfediyor. Daha titiz araştırmalar[2] ise Krl Kautsky’yi işaret ediyor.
İlk kez kimin ağzından ya da kaleminden çıkmış olursa olsun, günümüzü bundan iyi tarif edecek bir ifade bulmak zor.
Öyle ya, genç insanlar için çok gerilerde kalmış gibi gözükebilir; ancak sosyalist sistemin hemen ardından 1980’lerde dünya sahnesine muzaffer bir kumandan edasıyla giriş yapan neoliberal ideologların “tarihin sonu”nu ilan edişleri bizim kuşağın aklında mıh gibi çakılı. Tarih, sınıflar mücadelesi, baskıcı ulus devletler, Jakobenizm… velhasıl bireyi özgürlüğünden eden herşey bitmiş, (neo-) liberalizmin sonsuz şafağı başlamıştı. Bundan böyle dünya sadece “sivil” toplum ve şirketlerden ibaretti; ulus devletin baskılarının sona erdiği, devletin etki alanının asgarîye çekildiği, sınıf mücadelesi retoriğinin hegemonik olmaktan çıkıp tavanarasına kaldırıldığı, bir iklimde, tüm bastırılmış, ötelenmiş kimlikler açığa çıkacak, birbirleri ve şirketlerle müzakereler içerisinde görünürlüklerini ve yaşam alanlarını sürdüreceklerdi. Küresel ve ebedî serbest piyasa, kendisine erişim yetisinden başka hiçbir şey talep etmediği bireylere bol, sınırsız, her dem yenilenen hazlar vaat ediyordu; kişiler birey ya da cemaat mensupları olarak bu bitimsiz liberal hedonizm oyununa katılabilecek, kendi paylarını arttırabilmek üzere ustalıklarını sergileyeceklerdi. Parçalı, çoğul kimlikler bu “oyun” içerisinde, birbirlerine düşmeden, yan yana, barış ve alışveriş içerisinde yaşayıp gidecekti.
Bu “öfori”ye kapılanların tatlı düşlerinden uyanması uzun sürmedi. Kapitalist dünyada 1970’lerin petrol krizine yanıt olarak formüle edilen ve sosyalist sistemin dağılmasının sağladığı avantajlarla küresel sermayenin emekçilere karşı açtığı devasa seferberliğe dönüşen neoliberal talan, küresel servet dağılımını bir avuç zengin lehine radikal biçimde etkilemişti. Credit Suisse’in ‘Küresel Refah Raporu’na’ göre, dünyanın en zengin yüzde 1’lik kesiminin dünya değerlerinden aldığı pay, 2000 yılında yüzde 45.5’den, 2017’de yüzde 50’ye yükseldi.[3]
Bir yandan ülkeler içinde gelir dağılımı dengelerinin iyiden iyiye bozulması, bir yandan da servet dağılımında devasa boyutlara varan eşitsizlikler, dünya ekonomisine hâkim olma mücadelesindeki birkaç çokuluslu şirketin dünya enerji hatları ve kaynaklarının denetimini ele geçirme hırslarının tetiklediği savaşlar, küresel ısınma ve bölgeler arası dengesizliklerin artışının tetiklediği göçler, “küresel ekonomi”nin “cennet” vaatlerinin aslında bir cehennemin reklamından ibaret olduğunu gösterdi kısa sürede.
Nasıl mı?
Orta Doğu’yu kasıp kavuran savaşlar bir yana; bilmiyor olamazsınız: ırkçılık ve yabancı düşmanlığı, küresel ölçekte tırmanışta; aşırı sağcı, ya da daha isabetli bir tanımla faşizm Avrupa ölçeğinde, siyasal İslâm ise Orta Doğu çapında mevzi üzerine mevzi kazanıyor.
Örneğin Fransa:
“Fransız toplumunda ırkçı ve yabancı düşmanı fikirlerin son yıllarda yükselişte olduğu, bir devlet kurumu olan İnsan Hakları Ulusal Danışma Komisyonu (CNCDH) tarafından bugün yayımlanan raporla adeta tescillendi. Rapora göre, günümüz Fransa’sında nüfusun yüzde 84’ü ırkçılığın ‘yaygınlaştığını’ düşünüyor. İstatistikler 2013 yılı sonunda Fransızların yüzde 35’inin kendisini ‘ırkçı’ veya ‘biraz ırkçı’ olarak tanımladığını gösteriyor. Bu oran 2012 yılında yüzde 29 olarak kaydedilmişti. Daha da vahimi her 10 Fransız’dan 6’sı (yüzde 61) ‘bazı davranışların’ ırkçı eylemleri ‘meşru kılabileceğini’ söylüyor. Bu oran kendisini ‘sağcı’ olarak tanımlayan arasında yüzde 73’e kadar çıkıyor. Rapordaki verilere göre, Fransızların yüzde 74’ü ‘Fransa’da aşırı sayıda göçmen var’ deyişiyle hemfikir olduğunu ifade ediyor. Yüzde 60’ı da aşırı göçmenleri ima ederek ‘Bugün artık insan Fransa’da kendisini evinde hissetmiyor’ diyor.
Tüm bunlara paralel olarak Fransa’da ırkçı eylemlerde de artış gözlemleniyor. Bu eylemler 2013 yılında bir önceki yıla oranla yüzde 11.3 oranında arttı. İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre, Fransa’da polis ve jandarma 2013 yılında Müslümanlara karşı 226 ırkçı eylem kaydetti. Bunların 62’si ‘doğrudan eylem’, 164’ü ise ‘tehdit’ biçiminde gerçekleşti. Müslümanlara karşı en fazla ırkçı eylem gerçekleştirilen bölge Paris ve banliyöleri oldu. Sözlü gerçekleşen ırkçı saldırıların ise sadece yüzde 8’inin polis ve jandarmaya ihbar edildiği belirtiliyor.”[4]
Ya da Almanya:
Uluslararası Hak İhlâlleri İzleme Merkezi’nin, ‘Geçmişten Bugüne Almanya İhlâl Karnesi Raporu’nda, Federal Kriminal Dairesi’nin 2013 yılı verilerine göre, Almanya’da 1990-2011 yılları arasında işlenen ırkçı cinayetlerin sayısının 746 olduğu ve bunların tamamına yakınının adi suç kapsamında değerlendirildiği belirtilerek, Almanya Federal Hükümeti’nin resmi rakamlarına göre, 2001-2011 yılları arasında her yıl ortalama 22 caminin saldırıya uğradığı, 2012’de bu rakamın 40’a yükseldiği, Almanya’da son 15 yıl içinde 300’ün üzerinde cami saldırısının gerçekleştiği kaydedildi.
Rapora göre Almanya’da “Her yıl 10 bin ırkçı/ İslâmofobik suç işleniyor, üretime katkı sağlayan insanlar evlerinde diri diri yakılarak katlediliyor.”
Ülkede 5 bin 239 ırkçı suçun kayıt altına alındığı aktarılan raporda, şu tespitlerde bulunuldu:
“Bu rakam ülkede her yıl 10 bin civarında ırkçı/ İslâmofobik suç işlendiğini ortaya koymaktadır. Almanya’da 90’lı yılların başından itibaren tırmanışa geçen ırkçı ve İslâmofobik saldırılarda son derece vahşi yöntemlere başvurulmakta, Almanya’da okuyan, çalışan, vergi veren, üretime katkı sağlayan sivil insanlar, evlerinde diri diri yakılarak katledilmektedir. Almanya Federal Kriminal Dairesi’nin verilerine göre, Ocak 2016 itibariyle Almanya’da 14-17 yaşları arasında 4 bin 749 mülteci çocuk kayıptır. Diğer pek çok Avrupa ülkesinde olduğu gibi Almanya’da da kayıp durumda olan Suriyeli kadın ve çocukların fuhuş ve organ tacirlerinin eline düştüğü noktasındaki ciddi endişeler Alman resmi makamlarınca da kabul edilmektedir.”[5]
Bu bağlamda Almanya’daki ırkçılık vak’aları arasında en çarpıcısı, hiç kuşku yok ki, 2000’li yılların başlarında 8’i Türkiye kökenli, 9 göçmenin birbiri ardısıra katledilmesiydi. Olayı çarpıcı kılan, “dönerci cinayetleri” olarak anılan cinayetlerin kendisi değil, sonradan açığa çıkan karmaşık bağlantılardı. Yıllar sonra ortaya çıktı ki katliamlar bir Alman Neo-Nazi örgütü NSU’nun (Nationalsozialistischer Untergrund/ Nasyonal Sosyalist Yeraltı) işiydi ve katiller Alman ajanlarından destek almaktaydı.
Neonazi grubu NSU’nun yargılandığı davada ortaya çıkan belgelere göre, katiller içlerinde Alman ajanların da yer aldığı kişilerden araba, silah ve para desteği almıştı. Ortaya çıkarılmasalardı, aralarında Prof. Dr. Faruk Şen’in de yer aldığı 68’i Türk 88 kişiyi daha öldürecekleri infaz listeleri de vardı. Bunlara rağmen, dört ay içinde tamamlanması beklenen davanın “Neo-Nazilerin devlet içindeki uzantıları” araştırılmadan kapatılacaktı. Çünkü Alman yasalarına göre, bir grubun terör örgütü sayılması için en az silahlı üç kişiden oluşması gerekiyordu. Nazi grubu NSU’nun bugüne kadar ortaya bilinen üç sanığından ikisi intihar etmişti. Yani, artık bir “Nazi örgütü yoktu” ortada... Ama onlara ev, para ve evrak sağladığını itiraf eden kişiler hiçbir şekilde yargılanmadı.
Ve ABD:
ABD Federal Merkez Bankası’nın Demos analizi, 2010 yılında ülke nüfusunun yüzde 64’ünü oluşturan beyazların ülke servetinin yüzde 88’den fazlasını elinde tuttuğunu gösteriyor. Ülke nüfusunun yüzde 13’ünü oluşturan siyahların toplam servetten aldıkları pay ise, yüzde 2.7.
ABD’de Latino öğrencilerin yüzde 80’i, siyah öğrencilerin ise yüzde 74’ü ırksal olarak ayrışmış okullarda okuyor.
ABD’de siyahlar aynı suçu işlemiş beyazlara göre yüzde 19.5 oranında daha uzun süreli cezalara mahkum ediliyorlar.[6]
Bu veriler ABD’de ırkçılığın hiçbir zaman sönümlenmemiş yapısal bir görüngü olduğunu gösteriyor, göstermesine; ancak bir şey daha var: “Donald Trump başkan seçileli beri ABD’de ırkçı olaylar yükselişte. Salı gününden beri rahatsız edici olaylara ilişkin ayrıntılar sosyal medyada boygösteriyor ve bazı uzmanlar bunların 2001 terörist saldırılarından sonra bu tip olaylardaki en büyük yükseliş olduğunu söylüyorlar.
Güney Yoksulluğu Hukuk Merkezi başkanı Richard Cohen USA Today’e ‘Bay Trump’ın seçilmesinden sonra Vandalizm, tehdit, korkutma olaylarında büyük bir sıçramaya tanık olduk,’ diyor. ‘Beyaz ırkçılar onun zaferini kutluyor ve moralleri son derece yüksek.’ Seçimlerden bu yana merkeze 200’ün üzerinde şikâyet gelmiş.
ABD’deki İslâmi camia kendini özellikle tehdit altında hissediyor. ‘Amerikan Müslüman cemaati için son derece gerilimli günler,’ diyor Amerikan-İslâm İlişkileri Konseyi İletişim direktörü İbrahim Hooper, ‘İnsanlar geleceğe ilişkin çok kaygılı.’
Olayların sayısı artarken pek çok kişi Trump’ı saldırıları kınamaya çağırıyor. New York Times başyazısında, ‘Tüm olaylar doğrulanabilir olmasa da, korku atmosferi kuşku götürmez bir gerçek ve öyle görünüyor ki büyümeyi sürdürecek,’ denilmekte. ‘Bay Trump bunu durdurmayı başaramayabilir, ama elinden gelen herşeyi yapmalı’…”[7]
Yapmıyor… Yapmayacak da. Kuşkunuz mu var?
O zaman, buyurun, Virginia eyaletinin Charlottesville kentinde yaşananlar:
Unutmuş olamazsınız, 2017 Ağustos’unda, ABD İç Savaşı’nda köleciliğin sürmesi için savaşan Güney Ordusu komutanı Robert E.Lee’nin heykelinin kaldırılması ve heykelin bulunduğu parkın adının değiştirilmesi
yolunda bir karar alınmıştı. Kendine ‘Sağı Birleştir/ Unite the Right’ adını veren ve bir süredir internette örgütlenen ırkçıların bu kararı protesto için toplanması ve ırkçı gösterilerde silah taşınması, ırkçılık karşıtları arasında büyük bir tepkiye yol açtı ve kentte ırkçıları protesto eden bir dizi gösteri düzenlendi. Bu gösterilerden birine dalan otomobil, bir göstericinin ölümüne, 18 göstericinin ise yaralanmasına yol açtı. Kentte olağanüstü hâl ilan edildi. Kamuoyu ayaklandı. Irkçı şiddete tepki yağdı.
Ve Donald Trump sustu… Twitter sevdalısı Amerikan başkanı, olaylardan sonra iki gün boyunca bu konuda tek bir kelam etmedi. Nihayetinde ise, “şiddete başvuran iki tarafı da kınayan” alel usul bir açıklamayla geçiştirdi. Daha kötüsü, North Carolina’nın Durham kentinde önceki “kınama”sını da te’vil etti:
“O görüntülere çok yakından baktım. Sizin baktığınızdan da daha yakın. Ve bir tarafta bir grup vardı ve çok kötüydü. Karşı tarafta da bir grup vardı ve onlar da çok şiddetliydi. Daha önce Neo Nazileri kınadım. Farklı grupları kınadım. Ama o insanların hepsi Neo Nazi değillerdi, bana inanın. O insanların hepsi beyazların üstünlüğünü savunmuyordu.”
Donald Trump, hızını alamayarak ırkçılık karşıtı eylemcilerin, bir mahkeme binası önünde 93 yıldır duran ve kölelik yanlısı Konfederasyon askerlerini onurlandıran heykeli yıkmalarını da eleştirdi:
“George Washington köle sahibi miydi? Evet. Bu durumda George Washington’ın heykelini yıkacak mıyız? Afedersiniz ama George Washington’un heykelini yıkacak mıyız? Ya Thomas Jefferson hakkında ne düşünüyorsunuz? Onu seviyor musunuz? Peki tamam… Büyük bir köle sahibi olduğu için Onun heykelini de yıkacak mıyız?”
Irkçılar Trump’ın bu tavrını pek sevdiler. Öyle ki, Ku Klux Klan’ın eski lideri David Duke, twitter hesabından “Chalottesville hakkında cesaretle doğruları söylediğiniz ve solcu teröristleri de kınadığınız için teşekkürler Başkan Donald Trump” mesajını paylaşacaktı.[8]
Evet, Trump Charlottesville’deki ırkçı hezeyanı, geçiştirdi. Nasıl geçiştirmesin ki?
Çünkü Charlottesville’deki olayların baş aktörü ‘Sağı Birleştir’ hareketi, kendilerine “Alt-Right, yani Alternatif Sağ diyen yeni bir akımın temsilcileri. Mevcut sağ akım ve partileri beğenmiyor, sistemin, solcular, liberaller veya Yahudiler tarafından ele geçirildiğini, gerçek sağ ideolojinin büyük bir baskı altında olduğunu iddia ediyorlar.
Alternatif Sağ denilen bu hareket içinde, aralarında kendine ‘Beyaz Milliyetçiler’ diyen düpedüz ırkçı ve faşist gruplar var. Neo-Naziler, Ku Klux Klan derken hepsi aynı öfke dalgasının neferleri. Siyahlardan nefret ediyorlar. Onunla da bitmiyor Siyahlar dışında Obama’dan, Yahudilerden, LGBTİ camiasından, Müslümanlardan, solculardan, liberallerden... Kısacası ‘beyaz adam’ düzenini sarsan her türlü renk ve kimlikten nefret ediyorlar. Hayalleri var: Mevcut sistemi bu insanlardan temizleyip “Kendi ülkelerini kurmak” istiyorlar.
En önemli temsilcileri Beyaz Saray’da! Söz ettiğim, ABD Başkanı Donald Trump değil, ki kuşkusuz o da bu grupların desteğini kazanmış bir lider. Ancak Donald Trump’ın yakın danışmanı ve stratejisti Steve Bannon, bizzat Alternatif Sağ hareketinin beyinlerinden. Kurucusu olduğu Breitbert News ve Cambridge Analytica gibi yayınlar, bu hareketin yayılmasını, trolleşmesini ve nihayetinde Donald Trump gibi marjinal bir ismi iktidara getirmesini sağladı. Kurulu medya düzenine karşı, fakat ‘yalan haber’ ve sansasyon üzerine inşa edilen inanılmaz bir medya gücü var.”[9]
Yalnızca Steve Bannon da değil: Donald Trump’ın danışmanlarından Sebastian Gorka’nın ise Macaristan’daki Yahudi karşıtı gruplarla bağlantılı olduğu iddia ediliyor. 2016 yılında ABD başkanlık seçimi öncesi kampanyalar sürerken, Demokrat Parti’nin adayı Hillary Clinton da Donald Trump’ı Alt-Right hareketini ana akım siyasete taşımakla eleştirmişti. Alt-Right hareketinden olanlar kendilerinin ‘beyaz kimliğinin’ ve ‘geleneksel Batı medeniyetinin korunmasından’ yana olduğunu söylüyor.[10]
“Ya İngiltere?” mi?
Her yıl yenilenen ‘Britanya Toplumsal Tutumlar Araştırması’, kendilerini farklı gruplara karşı az ya da çok önyargılı hissedenlerin oranlarının yükselmekte olduğunu ortaya koyuyor. 2013’deki araştırma, Britanyalıların yüzde 30’unun kendini az ya da çok “ırkçı”olarak nitelediğini göstermekte. Irkçılık oranı sosyal sınıflara göre de değişiklik sergilemekte: Serbest meslek sahipleri ve yöneticiler arasında yüzde 26 oan “ırkçılık” skalası, vasıfsız işçiler arasında yüzde 41’e çıkıyor. İşin kötü yanı, işçi sınıfı ırkçılığının yükselmesi: 1991 araştırmasında vasıfsız işçiler arasındaki ırkçılık oranı yüzde 20 ile, meslek grupları arasındaki en düşük “ırkçılık oranı”nı temsil etmekte imiş. Bir başka deyişle, 20 yıl içerisinde ırkçılık oranının en hızlı ve yüksek artış kaydettiği kesimi, vasıfsız işçiler oluşturuyor.[11]
Daha çarpıcı bir gerçek ise, Brexit sonrasında Britanya’da ırkçılık ve dinsel ayırımcılıkla ilgili suçlarda bir sıçrama yaşanması. Polis kayıtları, AB referandumunu izleyen 11 ay içerisinde, nefret suçlarında bir önceki yıla göre yüzde 23’lük bir artış kaydedildiğini gösteriyor: Bu güne dek görülmemiş bir artış! Bazı bölgelerdeki artışların ise yüzde elliyi bulduğu kaydedilmekte. Nefret suçları arasında hicap giymiş kadınların yerlerde
sürüklenmesi, Müslüman bir çiftin yüzüne asit atılması, iki Polonyalı erkeğin sokakta saldırıya uğraması ve birinin yaşamını yitirmesi gibi olaylar aktarılmakta. Müslüman çocuklarının okullara kaydedilmemesi ya da Müslüman çalışanların işten çıkartılmasına ise hiç değinmiyorum.[12]
Örnekleri çoğaltabiliriz: Belçika, Holanda, İtalya. Ya da kendileri Batı’da ayırımcılık ve ırkçılığa maruz kalan Doğu Avrupa ülkeleri…
Mesela Bulgaristan…
Bulgaristan’da polis veya güvenlik görevlisi rolüne soyunarak ülkeye kaçak yollardan giren göçmenleri yakalayarak sözde “gözaltına” alan “ırkçı Bulgar gönüllü göçmen avcıları”nın icraatlarından biri amatör bir kamera tarafından görüntülendi. BTV News haber sitesinde yayımlanan görüntülerde, Türkiye sınırını kaçak yollardan aşarak Bulgaristan topraklarına giren üç Afgan göçmenin “gönüllü göçmen avcıları” tarafından alıkonup ellerinin arkadan bağlanmasından sonra yere yatırıldıkları görülüyor.
Türk sınırı yakınlarındaki Yıldız (Istranca) Dağları’nda çekildiği bildirilen görüntülerin ortaya çıkmasından sonra BTV’ye konuşan Bulgar sınırından sorumlu Emniyet Müdürü Antonio Angelov, göçmenlerin bu şekilde alıkonulmasının yasadışı olduğunu söyledi.
Ancak Bulgar polisinin buna rağmen “gönüllü avcılara” hiçbir yaptırım uygulamaması dikkat çekiyor. Bulgaristan’da daha önce de Dinko Valev adlı bir tüccar, Türkiye sınırında “göçmenleri avlamak” için devriye gezmeye başlamıştı. Valev’in sınırda 12 Suriyeli erkek, 3 kadın ve 1 çocuğu yakalaması, ülke genelinde “memnuniyetle karşılanmıştı”. Balkan Insight News haber sitesinin haberine göre Bulgaristan sınır polisi Türkiye sınırı yakınlarında 23 göçmeni yakalayan bir “gönüllü sınır devriyesine” ödül vermişti.[13]
Ya da Macaristan…
Mültecileri engellemek için sınırına tel örgü çeken Macaristan, “Meclisinin onayı olmadan, AB’nin Macar vatandaşı olmayan kişilerin Macaristan’da ikametine karar vermesini istiyor musunuz?” referandumuna giderken;[14] Macaristan’ın Sırbistan üzerinden gelen göçmenlere karşı tutumunu katılaştırıldı. Macar güvenlik güçleri, ülkeye giriş yapmak isteyen mültecilere göz yaşartıcı gaz ve coplarla müdahale etti.[15]
Ayrıca Roszke mülteci kampında, Macar polisinin tel örgünün arkasındaki yaklaşık 150 kişiye yiyecek fırlatması ve mültecilerin yiyeceği kapmak için verdiği mücadele görüntülendi. Macar polisi, mültecilere “hayvan” muamelesi yapmakla suçlandı.[16]
Batı ölçeğindeki bu sağcılaşma, siyasal tercihlerde de ifadesini bulmakta.
Kuşkusuz ki, onyılın “sürpriz”i, Donald Trump’tı. Kendisini başkanlık koltuğuna taşıyan seçim propagandalarında, Müslümanlar için ‘Hepimizi havaya uçurmak istiyor. Onları Amerika’dan atacağım’...
Meksikalılar için ‘Kadınlarımıza tecavüz ediyor, Meksika’ya karşı duvar öreceğim’...
Çinliler için ‘İş yerlerimizi elimizden çalıyor, onları bu ülkeden kovacağım’...
İranlılar için ‘Onlarla yapılan nükleer anlaşmayı tanımayacağım’...
Gazeteciler için ‘Hep yalan yazıyorlar’...
Afro-Amerikalılar için ‘Hiç güvenilmez’... Demokrat Partili rakibi Hillary Clinton için ‘Kazanırsam hapse attıracağım’...” diyen Donald Trump![17] Kavgam’ı başucu kitabı olarak tutacak kertede ırkçı, kadın düşmanı,[18] homofobik,[19] anti-entelektüel[20], izolasyonist,[21] milliyetçi…
Ancak Trump, tek değil. Bir “yanılgı”, “yol kazası”, “rastlantı” filan hiç değil. 2000’lerin başından bu yana, dünya siyaset sahnesinde sağın, üstelik de “(neo)liberal politikaların savunucusu ve sürdürücüsü klasik (“merkez” olarak nitelenen) “sağ”ın değil (o Janus ikizi “sosyal demokrasi”yle birlikte hızla yitiriyor zeminini), ırkçılık, yabancı düşmanlığı, anti-entellektüalizm, homofobi, misojininin irredantizm ve yayılmacılıkla karıldığı, “neo-faşist” yönelimli sağın yükselişine tanık oluyoruz. Kararlı adımlarla…
Sıralayalım: Yunanistan’da faşist Altın Şafak Partisi, 2015’te yapılan son seçimlerde yüzde 7 oy aldı. Macaristan’da 2014’te yapılan seçimlerde faşist Jobbik Partisi yüzde 20 oy aldı. Bulgaristan’da seçimlerde Türklerin oy kullanmasını engellemek için sınıra barikat kurmasıyla gündeme gelen neo-faşist Ataka’nın oy oranı yüzde 10’u buluyor. Fransa’da neo-faşist FN-Ulusal Cephe’nin lideri Marine Le Pen, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci tura kalarak, ikinci turda yüzde 34 oy aldı. Hollanda’da ırkçı faşist PVV-Özgürlük Partisi son seçimlerde yüzde 13 oy alarak ikinci parti oldu. Avusturya’da 2015’te yapılan eyalet seçimlerinde ırkçı Özgürlük Partisi (FPÖ) Steirmark’ta oylarını yüzde 10,6’dan yüzde 27,1’e, Burgenland’da ise, yüzde 9’dan yüzde 15’e çıkardı. İngiltere’de aşırı sağcı UKIP 2015 seçimlerinde yüzde 16 oy aldı. Yine Almanya’da aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi’nin (AfD) parlamentoya girecek kadar güçlenmesi ve İtalya (Kuzey Ligi), İsviçre (SVP), Danimarka (Halk Partisi-DF), İsveç (Demokratlar Partisi), Finlandiya (Hakiki Finler Partisi), Belçika (Flaman Çıkarı-Vlaams Blang) gibi ülkelerde aşırı sağcı-faşist partilerin etkinliğinin giderek artması, işçi-emekçi halk kitlelerinin neo-liberalizme tepkilerinin gerici hareketlere yedeklenmesinin bir sonucu olarak
karşımıza çıkmaktadır. Burada AB’nin kışkırtmasıyla Ukrayna’da yapılan faşist darbeyi de ayrıca not etmek gerekiyor.
Irkçılığın, yabancı düşmanlığının, şiddetperestliğin hem toplumsal hem de siyasal sahnede bu denli yaygınlaşmasını nasıl açıklamalı?
Deneyelim:
Tarih bize faşizmin, kapitalizmin aşılamayan bir ekonomik krizi içinde ortaya çıkan bir siyasi, toplumsal hatta kültürel akım, bir devlet “biçimi” olduğunu gösteriyor.
Neoliberalizm, ideologlarının “komünizmin çöktüğünü, bundan böyle yeryüzünün küresel piyasanın işlerliği aracılığıyla ebedî bir “serbest piyasa ekonomisi” içinde yaşayacağımızı ilan edişinden bu yana, krizlerden kendini kurtaramadı: 1980’lerde ABD, 1990’da Japonya, 1994’de Meksika, 1997’de Güneydoğu Asya, 2001’de başta Brezilya olmak üzere Latin Amerika, 2008’de tüm ABD ve Avrupa’yı etkisi altına alan malî kriz, 2009’daki “büyük resesyon”. “Malî kurumları destekleyecek tarzda yürürlüğe sokulan dramatik politikalar ve ekonomilerin dev bütçe açıkları sayesinde Büyük Bunalım’a benzeyen bir senaryonun tekrarı engellendi, ama makro politikalar yapısal bir krizi tedavi edemez,” diyor Gerard Duménil ve Dominique Lévy, “2010’larda, ‘dünya’ artık krizde değil, ama -bugün ‘durgunluk’ olarak tanımlanan düşük büyüme hızları ve büyük bir hızla artan hükümet borçlarıyla ABD ve dahası, Avrupa krizden çıkabilmiş değil.”[22]
Kronik(leşen) krizi bir yana, sermayenin sınırsız büyüme özgürlüğü, emeğin örgütsüzleş(tiril)mesi, esnekleş(tiril)mesi, deregülarizasyonu, her şeyin, ama her şeyin metalaştırılması, yeryüzü kaynaklarının hoyratça ve sınırsızca talanı, ve bu talanın yol açtığı ekolojik krizler, tüketimciliğin dizginlerinden boşanması, enerji kaynak ve koridorlarının kontrolü için yükselen ve gerileyen emperyalist güçler arasında (genellikle “insan hakları, terörizme karşı mücadele” vb. kisveler altında yürütülen savaşlar… düşünüldüğünde, neoliberal kapitalizmin kendisi, dizginlenemez bir krizden ibarettir. Dünya nüfusunun yüzde 1’inin dünya servetinin yarısından fazlasına sahip olduğu, yoksulluğun çapı durmaksızın genleşirken servetin giderek daha az sayıda elde temerküz ettiği bir düzen(sizlik), sürdürülemezdir.
Gerisi için Ergin Yıldızoğlu’na kulak verelim:
“Kriz kronikleşirken, bir taraftan işsizlik, yoksullaşma, güvensizlik (sosyal statüsünü kaybetme korkusu), diğer taraftan finans sermayesinin asalak yapısının gözler önüne serilmesi, sınıf çelişkilerini keskinleştiriyor, kapitalist sınıfın hegemonik fraksiyonun halktan aldığı rızayı zayıflatıyor, toplumsal dokuyu çözmeye başlıyor. Bu çözülme, 1930’larda öncelikle ‘orta-küçük burjuva’ olarak tanımlayabileceğimiz işletme sahiplerinin yaşam dünyalarını etkiliyor, örgütlü işçi hareketinden, onun siyasi ifadelerinden, komünizmden korkmalarına yol açıyordu.
Düzenin seçkinlerini, özellikle finans sermayesini, ulusal ahengi bozan ‘yabancı’ unsurları hedef alan, güvensizliğe çare, güçlü bir lider, organik bir toplum öneren faşist hareket bu kesimin içinden doğdu. Faşist hareket, ırkçı, şoven milliyetçi, otoriter- eril, duygulara hitabeden eklektik demagojik bir söylemle orta sınıfları etkisi altına aldı. O noktada, büyük sermayenin toplumsal çözülmeyi önlemek, emek disiplinini, emperyalist genişleme politikalarını dayatmak, bir sosyalist devrim olasılığına karşı önlem olmak üzere faşist hareketi desteklediğini, iktidara taşıdığını görüyoruz.
Kapitalizm 1970’lerden bu yana uzun bir yapısal kriz içinde. Bu krizi yöneten ekonomik model tükenirken, 2007 mali krizi patlak verdi: İşsizlik, yoksullaşma, bu kez özellikle beyaz Hıristiyan işçi sınıfı içinde güvensizlik, sosyal statüsünü kaybetme korkusu yaratmaya başladı; krizin kaynağı olarak görülen finans sektörünün, yöneticilerinin maaşlarının müstehcen düzeyi, gelir dağılımı tartışmaları toplumun gündemine oturdu.
Dün ekonomik durumu bozulduğu, sosyal statüsünü kaybetmeye başladığı için, faşist demagogların ırkçı otoriter çağrılarına cevap veren orta küçük mülk sahibi sınıfların yanına bugün işçi sınıfının önemli bir kesimi de ekleniyor.
Krizdeki sermaye birikim rejimi işçi sınıfına bir çözülme yaşatıyor, onlar elindekini koruma çabası içinde. Bu eskiye yönelik bir nostalji, olana sarılan muhafazakâr bir refleks, bu duruma yol açan egemen sınıf seçkinlerine, düzen partilerine karşı büyük bir güvensizlik üretiyor.
Diğer taraftan, kriz içinde işçi sınıfının bir kesimi çözülürken, yeni teknolojilere, sermayenin girmeye başladığı yeni değerlenme alanlarına bağlı olarak yeni emek biçimleri ve yeni işçi sınıfı kesimleri şekillenmeye başlıyor. Yeni teknolojiler dün elektrikli makineler, hareketli bant sistemi vb., iken bugün, dijitalleşme, robotlar, bilişim ağları olarak düşünülebilir. Hizmet, özellikle sağlık ve eğitim sektörü, kültürel (simgesel) üretim alanları da bize sermayenin 1980’lerden bu yana hızla girmekte olduğu yeni alanları verir.
İşçi sınıfının çözülmekte olan kesimi, ırkçı faşist demagogların çağrılarına kapılabilirken, işçi sınıfının yeni şekillenen kesimi, bu kesime katılmaya hazırlanan gençler örneğin İngiltere’de Brexit tartışmasında farklı
bir tavır sergiliyorlar; bir ankete göre, bu kesime katılmak üzere yetişen Manchester Üniversitesi öğrencilerinin yüzde 95’i, AB’den çıkmak istemiyor.
Dün Yahudileri tehlike olarak saptayan ideolojik kültürel eğilim bu kez yabancı işçileri, giderek Müslüman göçmenleri hedef almaya başlıyor, işçi sınıfının yeni daha eğitimli kesiminin bu konuda da daha temkinli davrandığı görülüyor. (…)
1930’larda olduğu gibi yine, bir kapitalizm ölüyor, yeni bir kapitalizm, ya da sosyalizm henüz doğamıyor. Tarihin bu çatlağından yine sınıflı toplumların, kapitalizmin en çirkin canavarları, sahneye çıkıyor...”[23]
Faşizm, 1930’larda yükselen işçi sınıfı mücadelesi, SSCB’nin emekçiler üzerindeki etkisi karşısında paniğe kapılan, Büyük Bunalım yorgunu kapitalizm için bir “can simidi” olmuştu. İşçi hareketini zecri tedbirlerle bastıran, komünist ve genelde sol partileri tasfiye eden faşizm Alman ve İtalyan sanayicilerine bir “hayat öpücüğü” sağladı.
Mali, iktisadi ve toplumsal krize yıkarak-dökerek de olsa bir çare oluşturan faşizm, öyle gözüküyor ki neoliberal kapitalizmin mevcut krizine bir tepki, ama aynı zamanda bir yatıştırıcı, bir manipülasyon aracı olarak bir kez daha çıktı sahneye.
Neoliberalizmin yerinden ettiği, aşağılara doğru sürüklediği orta ve alt-orta sınıfların, sınaî üretimin Güney ülkelerine kayması karşısında işini ve konumunu yitirmiş sanayi işçilerinin, istihdam ve sosyal güvenlik açısından kırılganlaşmış, gelir düzeyi düşmüş emekçilerin, varlık temellerini hızla yitirmekte olan esnafın, küçük işletmecilerin, ürünlerini yok pahasına gıda tekellerine satmak zorunda kalan köylülerin, market zincirleri karşısında kapılarına kilit vurmak zorunda kalan dükkân sahiplerinin… korku ve öfkelerini, sosyalist alternatifin güdüklüğünde, tüm bu olayların gerçek sorumlusu olan kapitalizme değil de, göçmen işçilere, sığınmacılara, etnik azınlıklara, Müslümanlara… yönelterek kapitalizme bir can simidi atıyor. “Millî sermaye” ile “millî emek” arasında, korporat ilişkilerin carî olduğu, “güçlü bir devlet”e dayalı ahlaksal/ püriten bir toplum “sahte”-idealine çağrı çıkartırken, uluslararası arenada “gücü gücüne yeten” ilkesinin geçerliğini va’zediyor. Ahlaklı, çalışkan, kanaatkâr emekçiler, yatırımlarını kendi ülkesine yönelten, “millî” kapitalistler, lebensraum’unu sürekli genişletme uğraşında güçlü bir devlet… Bir başka deyişle olasız bir Max Weber kapitalizmi… Küresel piyasanın dünyanın dört bucağında dal-budak sarmış üç-beş Çokuluslu’nun denetiminde olduğu bir momentte.
Çürümekte olan sistemlerde “Altın çağ” özlemleri tırmanışa geçer. Ölmekte olan birinin en güzel anılarının bir film şeridi gibi gözlerinin önünden geçmesi gibi bir şey.
Neofaşist zorbalık alt ve alt-orta sınıfların öfke ve korkularını, ilerleyen ya da gerileyen emperyalist devletlerin avlağına dönüşmüş çatışma ve çöküntü alanlarından kaçarak Kuzey’in refahına sığınmaya çalışan göçmenler, mülteciler üzerine boşaltmalarını sağlayarak, ve konumunu hızla yitiren küçük patronları “altın çağ” düşleriyle avutarak kapitalizmin ömrünü bir süre daha uzatabilir. Ancak bu kez çürümenin ve dağılmanın dışında hiçbir şeyin ebesi olamaz. Kapitalist sistem, sürdürülebilir olmaktan çıkmıştır. Merkezine “bios”u ve emeği alan alternatif bir sistem tarih sahnesine çıkmazsa, en karamsar bilim-kurgularda betimlenen distopyalar eşiktedir.
“Ya sosyalizm ya barbarlık” öngörüsü hiç bu kadar canlı, geçerli ve acil olmamıştı!
1 Mart 2018 09:41:08, İstanbul.
N O T L A R [*] 8 Nisan 2018 tarihinde Almanya/ Köln’de düzenlenen etkinlikte yapılan konuşma… Kaldıraç Dergisi, No:201, Nisan 2018… [1] Aristo. [2] Ian Angus, “… ‘Ya Sosyalizm Ya Barbarlık’ Sözünün Kökeni”, Altüst dergi, 30 Haziran 2015, http://www.altust.org/2015/06/ya-sosyalizm-ya-barbarlik-ifadesinin-kokeni-ian-angus/ [3] “Global Gelir Dağılımı Uçurumu Tarihi Seviyede”… https://www.emlakwebtv.com/global-gelir-dagilimi-ucurumu-tarihi-seviyede/66535 [4] “Fransa’da Şok Irkçılık Raporu”… http://www.dw.com/tr/fransada-%C5%9Fok-%C4%B1rk%C3%A7%C4%B1l%C4%B1k-raporu/a-17537619 [5] “Almanya’da 21 Yılda 746 Irkçı Cinayet İşlendi”… https://www.dunya.com/dunya/039almanya039da-21-yilda-746-irkci-cinayet-islendi039-haberi-318810 [6] Braden Goyette ve Alissa Scheller, “15 Charts that prove we’re far from post-racial”… https://www.huffingtonpost.com/2014/07/02/civil-rights-act-anniversary-racism-charts_n_5521104.html [7]http://www.slate.com/blogs/the_slatest/2016/11/13/a_list_of_racist_incidents_across_the_united_states_since_donald_trump_was.html [8] “Donald Trump’tan Charlottesville Açıklaması”, Cumhuriyet, 17 Ağustos 2017, s.7. [9] Aslı Aydıntaşbaş, “Her Yerde Aynı Dalga”, Cumhuriyet, 17 Ağustos 2017, s.11. [10] Çağrı Çobanoğlu, “Kim Bu Beyaz Irkçılar? ‘Amerikan Talibanı’…”, Hürriyet, 16 Ağustos 2017, s.22. [11] “Racism on the rise in Britain”, The Guardian, 27 Mayıs 2014… https://www.theguardian.com/uk-news/2014/may/27/-sp-racism-on-rise-in-britain [12] “Brexit vote sees highest spike in religious and racial hate crimes ever recorded”, The Independant, 7 Temmuz 2017… http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/racist-hate-crimes-surge-to-record-high-after-brexit-vote-new-figures-reveal-a7829551.html [13] “Amatör Kamera Tarafından Görüntülendi... İnsanlığın Bittiği An”, Cumhuriyet, 13 Nisan 2016, s.20. [14] “Macaristan’da Mülteci Kotası Referandumu”, Evrensel, 2 Ekim 2016, s.9. [15] “Nazi Polisi Gibi Saldırdılar”, Gündem, 18 Eylül 2015, s.13. [16] “Macaristan’da Mültecilere ‘İnsanlık Dışı’ Muamele”, Milliyet, 12 Eylül 2015, s.22. [17] Yalçın Doğan, “Küresel Azgınlaşmaya Donald Trump Şırıngası”… http://t24.com.tr/yazarlar/yalcin-dogan/kuresel-azginlasmaya-Donald Trump-siringasi,15863 [18] “Şişko, domuz, köpek, çamur, iğrenç hayvan…” Trump’ın kadınlar için kullandığı tanımlardan birkaçı. (Bkz. Claire Cohen, “Donald Trump sexism tracker: Every offensive comment in one place”, The Telegraph, 14 Temmuz 2017… https://www.telegraph.co.uk/women/politics/donald-trump-sexism-tracker-every-offensive-comment-in-one-place/) [19] Homofobik “Aile Araştırmaları Konseyi”nin davetinde konuşan Başkan Trump “Eşcinsel davranış hem onu sürdürenler hem de genelde topluma zararlıdır, ve hiçbir zaman onaylanamaz,” dedi. (http://www.independent.co.uk/news/world/americas/donald-trump-anti-lgbt-address-hate-group-summit-meeting-first-president-us-homphobia-a7997401.html) [20] “Donald Trump başkanlığının başından beri kararlı bir şekilde anti-entelektüelizmini sürdürdü. Kendi başına ele alındığında, böylesi yanlış anlaşılmış bir konum Amerikan siyasetinde görülmemiş bir durumdur. Kaygı verici olan, başkanın geniş çaplı yetersizliğine ilişkin kanıtların yığılmasına karşın milyonlarca yurttaşın böylesine iradî bir akıl-karşıtlığını eleştirme konusunda gönülsüz kalması,” diyor Louis René Beres U.S. News’daki makalesinde. (“Trump and the Triumph of Anti-Reason”, U.S. News, 13 Temmuz 2017… https://www.usnews.com/opinion/op-ed/articles/2017-07-13/donald-trump-and-the-triumph-of-anti-reason-in-america) [21] Çin ile “yeni bir soğuk savaşın eşiğinde” olduğundan söz edilen (Peter Beinart, “Trump is preparing for a new cold war”, The Atlantic, 27 Şubat 2018); Meksika sınırına (maliyetini Meksika’ya yıkmaya çalıştığı) bir duvar inşa etme “çılgın proje”sinin sahibi biri için başka bir neiteleme olabilir mi? [22] Gerard Duménil ve Dominique Lévy, “The Crisis of Neoliberalism”… https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:oyAjzS8KuokJ:https://thenextrecession.files.wordpress.com/2015/06/dumenil-neoliberalism.doc+&cd=5&hl=tr&ct=clnk&gl=tr [23] Ergin Yıldızoğlu, “Faşizm Yine Gerçek ve Yakın Tehlike”, Birgün Pazar, Yıl:14, No:485, 26 Haziran 2017, s.2-3.
(ÖZGÜRLÜK)
Son Eklenenler
- Altın Palmiye Japon filminin oldu
- Karamollaoğlu: Türkiye’nin nefes almaya ihtiyacı var
- Demirtaş’a Diktatörlük yasakları
- TAYAD'lı aileler, “Suçlu değil devrimciyiz, tek tip elbise giymeyeceğiz”
- MAKSUT TEPELİ’NİN MEZARI HANGİSİ?
- Muharrem İnce, seçim manifestosunu açıkladı
- KAPAT. #TAMAM
- TAM İSTİHDAMIN POLİTİK YÖNLERİ
- 18 Mayıs'ı unutma!
- SEÇİMLER, YALAN İLE BLÖF ARASI!
- DAİMA BİR BAŞKA KRİZ VARDIR
- MARKSİZMDE SERÜVENLER
- DİKTATÖR(E)LÜĞE KIRMIZI KART. TAMAM !
- BİBER GAZI PARADOKSU
- AŞKIN ŞOVALYESİ
- DENİZ, YUSUF, İNAN SAVAŞA DEVAM !
- HAYALLERİNİN PEŞİNDEN GİT !
- PASHTUN TAHAFUZ HAREKETİ PAKİSTAN'DA YÜKSELİYOR
- PATRONLARIN İŞÇİ SINIFIYLA SAVAŞMASININ BEŞ YOLU
- "SAVAŞLAR KAR İÇİNDİR, İŞÇİLER BUNU DURDURABİLİR"
- 1 Mayıs'ta kameramıza takılanlar
- DÜNYADAN 1 MAYIS MANZARALARI
- 1 MAYIS'TA ALANLARA!
- ÜRETENLERİN YÖNETİMİ DOĞRUDAN DEMOKRASİ YOLUNDA 1 MAYIS'A
- FİNLANDİYA VE UBI (EVRENSEL TEMEL GELİR)
- AJAN VE HAREKET
- TÜM DÜNYA BİLİYOR....
- SEÇİMLERE GİDERKEN
- KAHROLSUN ZULÜM
- ÜRETENLERİN YÖNETİMİ İÇİN 1 MAYIS'A
- SOSYALİST BİR SİLİKON VADİSİ
- Alibaba ve Amazon: Burjuvazi'nin Yaratıcı Potansiyeli Harcandı
- NORVEÇLİ TRUMP'IN DÜŞÜŞÜ
- ÜRETENLERİN YÖNETİMİ DOĞRUDAN DEMOKRASİ İÇİN ALANLARA...
Beitragkategorie
-
Mai 2018
-
Altın Palmiye Japon filminin oldu
(Haberler)
2018-05-20 12:06:19
Japon yönetmen Hirokazu Kore-eda'nın "Manbiki Kazoku" isimli filmi, Cannes'da Altın Palmiye'yi kazandı. Festivale Hollywood'dan dünyaya yayılan cinsel taciz skandalı damga vurdu. Japon yönetmen...
-
Karamollaoğlu: Türkiye’nin nefes almaya ihtiyacı var
(Haberler)
2018-05-20 11:46:34
Saadet Partisi Genel Başkanı Temel Karamollaoğlu, Türkiye’nin bir değişime ve nefes almaya ihtiyacı olduğunu söyledi. Karamollaoğlu, 24 Haziran seçimlerine dair Nevşin Mengü’nün sorularını...
-
Demirtaş’a Diktatörlük yasakları
(Haberler)
2018-05-20 10:50:57
Tutuklu yargılandığı için diğer adaylar gibi propaganda yapamayan HDP’nin cumhurbaşkanı adayı Selahattin Demirtaş’a, cezaevi idaresi de keyfi yasaklar uygulamaya devam ediyor. Demirtaş’a annesinin...
-
TAYAD'lı aileler, “Suçlu değil devrimciyiz, tek tip elbise giymeyeceğiz”
(Haberler)
2018-05-20 10:31:44
TAYAD'lı aileler, İstanbul'da Galatasaray Lisesi önünde bir araya gelerek cezaevlerindeki tek tip uygulamasına tepki gösterdi. Aileler İsrail'in, Filistin halkına yaptığı katliamı protesto...
-
MAKSUT TEPELİ’NİN MEZARI HANGİSİ?
(Haberler)
2018-05-20 10:25:28
“17-31 Mayıs ULUSLAR ARASI GÖZALTINDA KAYIPLAR HAFTASI”Vesilesiyle SORUYORUZ; MAKSUT TEPELİ’NİN MEZARI HANGİSİ?17-31 Mayıs Uluslararası Gözaltında Kayıplar Haftası’nın ilk gününde, Helvacıdede...
-
Muharrem İnce, seçim manifestosunu açıkladı
(Haberler)
2018-05-19 14:14:49
CHP'nin cumhurbaşkanı adayı Muharrem İnce, seçim manifestosunu 19 Mayıs'ta Samsun'da açıkladı. Türkiye'nin 'uygarlık rotası'ndan çıktığı değerlendirmesinde bulunan İnce, "Türkiye artık,...
-
KAPAT. #TAMAM
(Üretim-Katkı-Tartışma)
2018-05-18 11:39:32
-
TAM İSTİHDAMIN POLİTİK YÖNLERİ
(Üretim-Katkı-Tartışma)
2018-05-18 10:35:25
MICHAŁ KALECKI Kapitalistler neden tam istihdamdan nefret ediyorlar? Çünkü işçilerin üzerindeki güçlerini zayıflatıyor. Arcola, PA Temmuz 1934 dolaylarında bir Federal Acil Yardım İdaresi kampında...
- Altın Palmiye Japon filminin oldu (Haberler) 2018-05-20 12:06:19