Gözlem Bilgileri
Bolu'nun Gerede ilçesindeki ufak bir tepede gözlemlediğimiz yabani tavşan veya diğer bir adı ile kır tavşanı türü Lepus europaeus. Kendisinin gözündeki o korku dolu ifadeye tanık olabilirsiniz. Çünkü gökyüzünde devriye gezen yetişkin bir kızıl şahinden (Buteo rufinus) kaçıyordu. Kızıl şahinin bakışı ve sesi, tavşan için adeta bir kabus niteliğindeydi. Zıplaya zıplaya kaçarken önümüzden geçmesi ile objektifimize yakalandı. Böylece havadaki bu pozu elde ettik.
Tanım ve Genel Bilgiler
Lepus europaeus, Avrupa'daki en iri yabani tavşan türlerinden biridir. Kısa mesafelerde inanılmaz hızlı bir memelidir. Diğer Lepus cinsi üyeleri ile karışmaması için Avrupa kır tavşanı diye de anılabilir. Ağırlığı 2-7 kg arasındadır ve yaklaşık 4 yıl yaşarlar. Gebelik süreleri yaklaşık 4 aydır. Birçok hayvan gibi farklı yaz ve kış postları vardır. Kışın açık kahverengi veya beyaz renkte iken; yazın koyu kıllara bürünürler. Anatomide dişlerin arasındaki boşluğa diastema denir. Bu boşluk, yabani tavşanda otçul diyet adaptasyonu nedeni ile oldukça fazladır.
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Yaban tavşanları veya yabani tavşanlar olarak bilinen Lepus cinsi, günümüzde yapay seçilim ile evrimleştirilen evcil tavşanların atası değildir. Söz konusu evcil tavşanların atası, ada tavşanı diye bilinen Oryctolagus cuniculus türünün dalıdır. Yabani tavşan daha atletik bir dış görünüşe sahiptir. Boyu ve kulakları ada tavşanından daha uzundur. Ada tavşanı gibi yer altında tünel benzeri oluklar oluşturmaz. Ayrıca doğan yabani tavşanların yavruları, ada tavşanı gibi kılsız ve korunmasız değildir. Bulundukları ortam gereği, birkaç dakikadan itibaren hareket edebilirler. Malum, başroldeki kızıl şahin (Buteo rufinus) gibi besin zincirinde tehlikeli avcıları vardır. Zaten kızıl şahin (Buteo rufinus), yaygın şahinden (Buteo buteo) daha iridir. Bu yüzden eğer doğada bir yabani tavşansanız, bir gözünüzün sürekli gökyüzünde olmasında fayda var. Böylece "ölüm" gibi bazı sıkıntılardan korunabilirsiniz.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Çok iyi uyum sağlayabilen bir memeli oldukları için birçok coğrafyada yaşayabilirler.
Davranış ve Etoloji
Yırtıcı tarafından kapana kısıldıklarında bebek ağlamasına benzer bir ses çıkartabilirler. Çiftleşme döneminde boks yapma denilen davranışı sergileyebilirler. Bu davranışta bir dişi, erkeğe yumruk atarak henüz çiftleşmeye hazır olmadığını veya çiftleşmek için test edildiğini dile getirir.
Diyet ve Metabolizma
Kışın kuru bitkiler ve ağaç kabukları ile beslenmek zorunda kalsalar da; yazın mantarlar ve yeşil bitkileri yiyebilirler.