Ev Hizmetlerinde Çalıştırılanlar Sigortalılığı
10.9.2014 tarih 6552 sayılı İş Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması İle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun ile ev hizmetlerinde çalışanlara dair yeni düzenlemeler yapılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalı Sayılmayanlar” başlıklı 6’ncı maddesine yapılan bir değişiklikle maddeye “ev hizmetlerinde çalışanlar” ifadesi eklenmiş olup madde metninin devamında parantez içi hükümde bu muafiyetin “Kanunun ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sigortalı olanlar ile ücretle aynı kişi yanında ay içinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar” haricinde kalanların sigortalıları kapsamadığı açıklanmıştır. Başka bir ifade ile 10 günden az süreyle ev hizmetlerinde çalışanlar sigortalı olmayacak, 10 günden fazla süreyle çalışanlar sigortalı olacaktır.
Öte yandan 6552 sayılı kanun ile 5510 sayılı kanunda yapılan diğer bir değişiklik 01.04.2015 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan Ek Madde-9’un eklenmesidir. Buna göre;
Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan sigortalılar hakkında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılara ilişkin hükümler uygulanacaktır. Bunların bildirimi, işverenler tarafından örneği Kurumca hazırlanan belgeyle en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar yapılır. Süresinde yapılmayan bildirim için işverene 102 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi hükmü uygulanır.
Bu kapsamda olup ev hizmetlerinde işçi çalıştıranlar (işverenler) tarafından mevzuatımızın şirketlerin işçi çalışması durumunda gerekli gördüğü tüm iş ve işlemlerin yapılması zorunludur. bu sebeple işe giriş, işten çıkış gibi bildirimlerin süresinde yapılmaması halinde idari para cezaları ile karşılaşılacaktır.
Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 günden az olanlar için ise, çalıştırıldıkları süreyle orantılı olarak çalıştıranlarca 82 nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının %2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi ödenir. Bu şekilde çalışanların sigortalılık tescili, çalışan ve çalıştıran imzalarını da ihtiva eden ve en geç çalışmanın geçtiği ayın sonuna kadar Kuruma verilmesi gereken örneği Kurumca hazırlanacak belgenin Kuruma verilmesi ile sağlanır. Sigortalılık başlangıcında bu belge üzerinde çalışma başlangıcına dair kayıtlı en eski tarih esas alınır. Bunlar hakkında hastalık sigortası hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra kapsamına girenler, adlarına ödenen priminin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar aynı kazancın otuz katının %32,5 oranında prim ödeyebilir. Bunun %20’si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, %12,5’i genel sağlık sigortası primidir. Bu süre içinde ödenmeyen primin ödenme hakkı düşer. Ödenen primler 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.
10 günden az süreyle ev hizmetlerinde işçi çalıştıranlar bu Kanun uygulamasında işveren sayılmaz.
Bir nev-i isteği bağlı olarak sgk pirimi ödemek olan bu uygulamanın güzel yanlarından biri; normalde ödenen isteğe bağlı sigorta primleri eski adıyla bağ-kur (yeni adıyla 4/b) kapsamında olmasına rağmen bu durumda eski adıyla ssk (yeni adıyla 4/a) kapsamında sayılmıştır. Böylece (bağ-kur kapsamına nazaran) daha az prim ödemek suretiyle emekliliğe hak kazanmak ve daha yüksek emekli maaşı alınması söz konusu olabilecektir.
Sigortalının iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kollarından sağlanan yardımlardan yararlanabilmesi için iş kazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olması ve sigortalılığının sona ermemiş olması, bu Kanuna göre iş kazası veya meslek hastalığından dolayı geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi veya sürekli iş göremezlik geliri ya da malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şarttır. Bu sigortalılar ile ilgili iş kazası ve meslek hastalığı olaylarında Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanmaz.
Kanundaki işveren yükümlülüklerini yeniden belirlemeye, Kuruma verilmesi gereken bildirge ve belgeleri birleştirmeye, yapılacak bildirimlerin ve primlerin ödenmesine ilişkin usul ve esasları tespite ilişkin yetki SGK’ya verilmiştir. Ancak şuan itibariyle hala bu yönde bir düzenleme yayınlanmamıştır.
SMMM – Denetçi
Menderes Çetin