Zeytin ve Zeytinyağı
Beyaz güvercinin ağzında ki barışın simgesi Zeytin dalı. Her derde deva, sağlık mucizesi Zeytinyağı... İnsanlığın vazgeçilmez dostu, Zeytin ağacıyla tanışıklığı tam 8000 yıl öncesine dayanmaktadır. Rivayete göre tufana yakalanan Nuh Peygamber’in gemisinden uçurduğu beyaz güvercin, bir süre sonra ağzında bir zeytin dalıyla geri dönerek, tufanın bittiğini haber vermiştir. Bu nedenle Zeytin dalı ve beyaz güvercin barışın simgesi olmuştur. Hristiyanlar zeytini talih ve barış işareti olarak kabul ederler, elçiler haber getirdiği zaman zeytin dalı takdim ederlerdi. Yunanlılar ve Romalılar, zeytin ağacının şerefli geleneğini, zeytinliklere girme, yetiştirme ve toplama işlemini yalnızca iyi ve dürüst insanların yapmasına izin vererek sürdürmüşlerdir.
Bugün Kral Minos’un Knossos’taki sarayında bulunan zeytinyağı küpleri ise M.Ö. 2500 yıllarında, Girit Adası’nın en önemli geçim kaynağı olan, zeytinyağı ticaretinin tanıklığını yapmaktadır. Kuran’da da zeytinden mübarek bir bitki olarak bahsedilmiş, hurma, su ve zeytin ile iftar edilmesi tavsiye edilmiştir. Bugün özellikle zeytin ağacıyla örtülü topraklarıyla Edremit, 2.5 milyon zeytin ağacıyla Marmara’nın zeytin başkenti durumundadır.
Ayvalık(Edremit Zeytini)
Yağı altın sarısı renginde, meyve kokusu iÇeren, aromatik, kimyasal ve duyusal özellikleri bakımından birinci sırada yer alır.Son yıllarda meyve eti renginin pembeye döndüğü dönemde Pembe Çizme Zeytin tipinde değerlendirilir,siyah olum döneminde hasat edilerek siyah sofralık olarak Sele tipinde değerlendirilir.
Zeytin Yetiştiriciliği
TOPRAK: Zeytin, çok seçici olmamakla birlikte kalkerli-kumlu, besin maddelerince zengin, PH’sı 6-8 seviyesinde olan topraklardan hoşlanmaktadır. Taban suyu 1m.’den yakın olmamalıdır. Bu seviyeye yakın topraklarla mutlaka drenaj uygulanmalıdır. İKLİM:Zeytin, 40 ºC ile -7 ºC arasındaki sıcaklıklarla dayanabilse de iyi bir büyüme ve meyve oluşumu için sıcaklığın 15-25 ºC’lerde olması istenir. Zeytin’in soğuklama ihtiyacı 600 ila 1000 saat arasında değişmektedir. Ayrıca zeytinin iyi bir gelişme gösterip, normal göz gelişimi için yeterli bir sıcaklık toplamına ihtiyacı vardır. Zeytinin yıllık yağış isteği 650-800 mm’ dir. Yaz aylarından, mevsim yağışlarına kadar yapılan sulamalar zeytin irileşmesini ve yağ oluşumunun artmasını sağlamaktadır. Ayrıca bu oluşmalar ertesi yıl meyve verecek sürgünlerin gelişimini ve meyve gözlerinin oluşumunu hızlandırmaktadır. Nemli havalarda, ağaç yapraklarından gerçekleşen terleme azalır.Bu sayede sıcağın, bitkiye etkisi de azalmış olur. Ancak aşırı nem bazı hastalıklara uygun ortamı hazırlamaktadır. Çiçek zamanı yüksek nem ise döllenmeyi kısıtlamaktadırMayıs ayı ve haziran başında esen rüzgarlar döllenmeye yardımcı olurken, kış sonlarında esen rüzgarlar toprak neminin azalmasına yol açar. Zeytin ağacı ışığı çok sevdiğinden özellikle geçit bölgelerde güney yönleri tercih edilmelidir. Sisli dağ etekleri ve vadiler zeytin için uygun değildir.
TOPRAK İŞLEME:Toprak işleme zamanında ve uygun şekilde yapılırsa toprağın havalanması, yağış sularının muhafazası ve biyolojik faaliyetlerin artması sağlanmış olur. Zeytinliklerde yılda 2-3 kez toprak işlemesi yeterli olmaktadır. İlk toprak işlemesi hasattan sonra toprak tavında iken pullukla 15 cm derinliğinde; ikincisi ilkbaharda 10-12 cm yi geçmeyecek şekilde pulluk veya tırmıkla, üçüncü işleme ise dökülen zeytinlerin kaybını önlemek amacı ile toprağın düzeltilmesi ve otların temizliği için yapılmaktadır.
GÜBRELEME:Unutulmalıdır ki; gübrenin azı da, fazlası da mahsulün verim ve kalitesine, ayrıca bitkiye ve ekonomiye zarar verir. Toprak ve yaprak analizleri sonucu yapılan gübrelemenin en doğru gübreleme olacağı bilinmelidir. Verime yatmış olan zeytinliklerde çiçeklenme ve meyve bağlama döneminde azota ihtiyaç artar. Bunun için sulanan koşullarda azotlu gübrenin ilk dozu çiçeklenmeden 3-4 hafta önce, ikinci dozu meyve tutumunda (Mayıs) ve son dozu ve çekirdek sertleşme döneminde (Temmuz, Ağustos) verilmelidir. Eğer sulama imkanı yok ise tek seferde Şubat sonu Mart başında azotlu gübre uygulanmalıdır. Azotlu gübreler gövdeden 50-70 cm uzağa, taç izdüşümüne serpilerek çapa vb. aletlerle gömülür. Fosforlu ve potaslı gübreler izdüşümünde 15-30cm. derinlikte açılan hendeklere sonbaharda gömülür.
SULAMA:Zeytine yılık su ihtiyacı 650-700 mm dir. Daha az yağış alan yerlerde sulamaya ihtiyaç vardır.Ağacın en çok suya ihtiyaç duyduğu yaz ayları ve Eylül ayında yapılacak 4-5 sulamanın ürün miktarını arttırdığı bilinmektedir.
BUDAMA: Budama zamanını çok iyi belirlemek gerekmektedir. Yağış az olan bölgelerde mümkün olduğunca geç budama yapmada fayda vardır. Dal kanseri bulunan bölgelerde yazın budama yapılmalıdır.
Saflık için, Sağlık için, Yaşam için
Akey Çatal Zeytin