

Cumhuriyet/sol/ demokrasi
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunun/kurucu ideolojisi ve sonrasındaki siyasal tercihleri/ tarihi serüveni, Cumhuriyetin siyasal tercih karakterini de belirleyen bir tarih olmuştur.
Ulusal kurtuluş savaşına çok farklı, sosyal, dinsel, kültürel ve siyasal görüşe sahip olan Osmanlı tabasından gelenler, kendi olanakları- imkanları ile katıldılar. Cumhuriyetin kuruluşunda da yer almak istediler.
Onlardan birileri de komünistlerdi. Türkiye’deki komünist örgütler, TKP’nin Türkiye kolu olarak, hem cephede, hem cephe gerisinde önemli işler yapmışlar. Yeşil Orduda, çeteler içindeki yer alarak cephede savaşmışlar. Resmi olmayan tarih böyle yazıyor.
Cumhuriyetin kuruluşu sürecinde, ulusal kurtuluş savaşına katılan, sosyal, siyasal guruplar, kuruluş sürecinde yer almak için davet ediliyorlar. TKP'nin Türkiye'deki etkinliklerini ve örgütlenmesini düzenlemek üzere Mustafa Suphi ve 15 arkadaşı Mustafa Kemal’in çağrılısı olarak 28 Aralık 1920'de Bakü'den Kars'a ve Ankara’ya doğru yola çıktılar. Kars'tan Erzurum'a doğru yola çıkan grup, protesto gösterileriyle karşılaştı ve kente sokulmadı. Mustafa Suphi can güvenliklerinin ortadan kalkması üzerine arkadaşlarıyla birlikte Trabzon'a geçti. Motorla Batum'a gitmeyi, oradan da Bakü'ye dönmeyi kararlaştıran grup, sağlanan bir motorla Kardeniz'e açıldı. Başka bir motorla arkalarından yetişen kayıkçılar kahyası Yahya'nın adamları tarafından, M.Kemal'in talimatıyla, M.Suphi ve 14 yoldaşı 28-29 Ocak 1921'de katledildikleri tarihe yazıldı.
Bu dramatik tarihsel durum, cumhuriyetin karakterini belirleyen dönüm noktası olmuştur. Bu olay aynı zamanda Türkiye sol hareketinin geleceğini de belirlemiştir. Cumhuriyeti kuran kurucu ideoloji, Kemalizm ideolojisini inşa ederken: anti-komünizm, anti-Kürt, anti-islam üstüne kurmaya çalışmıştır. Cumhuriyet- Kemalizm, sol’a ve demokrasiye kapalı, otoriter-totaliter bir rejim halini almıştır.
Bir an için tarihe geri dönüp, şöyle bir kurgu yaparak düşünelim. Mustafa Suphi ve arkadaşları Ankara’ya ulaşmış olsalardı. Cumhuriyetin kuruluş sürecine: Kalkınma, modernleşme, çağdaşlaşma sürecine katılsalardı. Türkiye demokratikleşmesi böyle bir yoldan mı yürürdü? Türkiye solu böyle mi olurdu?
Ben tarihi atlayarak, Suphilerin dönüşü ile başka bir dönüşün üstüne düşünülmesi gerekiyor diye düşünüyorum.
1987 ‘de TİP Genel Sekreteri Nihat Sargın TKP genel Sekreteri Haydar Kutlu (Nabi Yağcı) Türkiye Cumhuriyetinin Başka bir konjonktüründe, Yurt dışından Türkiye dönerek Yasal Komünist Parti kurmak için uçağa bindiler ve geldiler. Hava alanına iner inmez göz altına alındılar, işkence gördüler, iki yıl tutuklu kaldılar. Ama Dünyanın içinde bulunduğu durum, Türkiye’nin o günkü koşullarında onların sonu Mustafa Suphiler gibi olmadı.
1987 dönüşü için çok şey söylendi. En çok ta “markisit sol” olarak kendilerini ifade edenler çok “şey” söyledi.
Ama 1987 dönüşlerinin yarattığı “fiili durum”, “geldik ve yasal Komünist Partisi kuracağız” istemi, günün koşullarına göre doğru zamanda, tarihsel konjonktüre göre zamanında atılmış bir adım olarak, Cumhuriyet tarihi boyunca demokrasinin tepesinde sallanan 141-142-163 kılıcının ortadan kalmasına yol açtı. Türkiye'nin aydınları, demokarsi güçleri bu girişime destek verdiler.
Ama…
Bu ama üstünde düşünülmesi gereken bir ama.
Sol bu tarihsel konjonktürün ruhunu anlayamadı, doğru okuyamadı. 1987 dönüşü, 12 Eylül den sol çıkışın önemli bir adımı olabilirdi. Demokrasi ve özgürlükler alanını genişletilmesi ve solun dünyanın içinden geçtiği süreci doğru okuyarak bu sürecin politik taşıyışı olabileceği tarihsel bir pozisyon yakalanmıştı.
O günün durumu, solun tarihiyle muhasebesini yaparak, yenilenme çizgisinde küreselleşen dünyayı ve Türkiye’nin AB süreci için öneminin anlamasıydı. Sol bu durumu okuyamadı ve demokratikleşme sürecinin aktörleri Türkiye'nin muhafazakaralı oldu.
Şimdi bir kurgu yaparak düşünmek gerekirse: Sol, 28-29 Ocak’ta bir katliamla yok edilerek, cumhuriyetin kuruluş sürecinden uzaklaştırıldı. Eğer Mustafa Suphi ve arkadaşları Ankara ya ulaşarak TBMM içinde yer almış olsalardı, Cumhuriyet nasıl bir karakter kazanırdı? Sol Bu ülkenin siyasal tarihinde, toplumsal bilincinde nasıl bir yere sahip olurdu? Demokrasi böyle kör topar, kuş mu? Deve mi? Ne olduğu belirsiz olur muydu?
İkinci kurgu: 1987 dönüşleri ile Türkiye demokrasi güçleri ve sol bu süreci solun yenilenmesi ve Türkiye'nin demokratikleşme için önemli bir adım gibi düşünerek-algılayarak daha çok destek verebilseydi ve kendini bu sürecin bir parçası olarak kabul etseydi. Bu süreci TKP, anti komünizm, anti-sovyetizm korkusu ve fobisini aşarak, Türkiye’nin demokratikleşmesi için önemli bir adım olarak görüp, solun yeniden kuruluşu, kurgulanması olarak ağılanabilseydi, sol bugünkü durumda olur muydu?
Düne, yakın ve uzak geçmişe birazda böyle sorular sorarak bakmak gerekir diye düşünüyorum. Solun bugünü ve geleceğini düşünürken, dünü anlayabildiğimiz, düne ilişkin sorular sorarak dünü, bugüne ve geleceğe diyalektik olarak bağlayabildiğimiz ölçüde sol öyle veya böyle bugün var olur gibime geliyor.
Cumhuriyet, cumhuriyeti kuran elit, cumhuriyetin kurucu ideolojisini kuran akıl. Bu cumhuriyetin içinde solun var olmasını başta istemedi. Aynı akıl, solu bu cumhuriyetin kurucu ideolojisi içinde ve kurucu aklın zihniyetine göre tanımladı.[/b] Evrensel sol ideoloji ve teoriyi dışlayarak sola: ortanın solu, demokratik sol, sosyal demokrasi, Kemalist sol… gibi tanımlarla çerçeve çizmeye çalışıldı.
Bu nedenle Türkiye de sol hala kuş mu? Deve mi? Tanımlarını arasına sıkışmış ve kendini aramakta. Kemalizm’le, cumhuriyetin modernist, ilerici düşüncesi ve aklı ile devrimci düşünce ve akıl arasındaki ilişki ve çelişkiyi, farklılığı bir türlü ayıramadığı için, bu ideolojik çizgiyi netleştiremediği için: Siyasal olarak: devletçi, popülist, elitist, marjinal ve iktidarı ele geçirerek toplumu dizayn etme zihniyetinde. İdeolojik olarak: Solun evrensel ideolojik, felsefi kurucu aklı ile cumhuriyetin kurucu ideolojik aklı arasında gidip gelmekte.
İki dönüş: 28-29 Ocak bu tarihsel süreci değiştirebilirdi.
Ya da 1987 dönüşleri, solun yenilenmesi ve yeniden yapılanması ve demokrasinin derinleştirilmesinde inisiyatifi ele geçirebilirdi.
Birincisi katliamla sonuçlandı.
İkincisi solun ideolojik ve politik korlüğüne kurban gitti diyebilirim


Şöyle bir dönem yaşadık: Susurluk, Susurluk Raporu, Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma Raporu ... gibi devletin-TBMM'nin oluşturduğu komisyonlar, devletin yer altı-yasa dışı-illegal yapılarını araştırdılar. Yayınlanan raporlar, ulaşılan belgeler-bilgiler; Türkiye de bildiğimiz devlet yapılanmasının ötesinde başka bir devletin varlığını işaret ediyordu.
Bu yapılanmalara "Çete" adı kondu. Devletin içinde yer almış "haylaz çocukların, haylazlıkları" gibi lanse edildi. Devlet te görev alan bu "haylaz çocuklar", "sivil haylaz çocuklarla", siyaset teki "haylaz çocuklarla", "münferit" olaylar ve eylemler yapıyorlar.
Bu "haylazlar"ın ortaya çıkan bazıları olayları:
Susurluk, Yüksekova "çetesi" Kumar-kara para gibi olaylar; Son seans'ta Topal' ın ön cephe de olduğu grup...
Korkut Eken-Eymür-Ağar ilişkisinin ortaya çıkan bölümü; Çatlı, Kırcı, Ağansoy, Özel Harekatçılar... her halde vurucu tim'i oluşturuyorlardı. ( Bin operasyonu da bunlar yapmış olmalı)
Ağca her halde bu timin ilk tetikçisi olmalı.
Zamanla bu iş şirketleşmiş olmalı. Ekonomi dünyasında sözü geçen-dinlenen - özelleştirmelerde- bir konuma geldiler. Evcil, Güven, Daş ve 'bertaraf' edilen Kürtler'in yerine 'iyi' kürtleri bularak, Mafya kimliğine büründüler: Çakıcı- Özbir, Ağansoy, Peker, Karagümrük çetesi, Ankara çetesi, ülkücü mafya, Kürt mafyası gibi... Zaman geçti. kendi aralarında "muhtariyetlikler" ilan etmeye başladılar ve hem kendi içlerinde, hem de merkezleriyle çatıştılar.
Ordu içinde: Ortaya çıkanlar: Veli Küçük, Cem Ersever-Yeşil ... Sonra, TİT adını kullanan bir grup( Akın Birdal'a suikast düzenleyenler)...
İdeolojik örgüt kılıklı olarak: Türkiye Hizbullah, İslami Cihat... bunlar ortaya çıkmış olanlarlar.
Bütün bunlar tekil, münferit olaylar mıdır? Ya da bütün bunlar daha büyük bir orğanizasyonun, büyük bir resmin ortaya çıkan bölümümdür?
Ya da bu olaylar, bu kişilerin eylemleri, daha büyük bir örgütün ortaya çıkan parçaları mıdır? Soruyu böyle sorunca ilk akla gelen “ Gladio” oluyor.
90 ‘lı yıllarda NATO üyesi ülkelerde, “gizli NATO” ya da bilinen adıyla Gladio’ yapıları ortaya çıktı. Bir tek Türkiye ‘de ortaya çıkmadı.
Susurluk olayının ortaya çıkan bölümüyle bu soruşturma, Gladio’ yapılanması yönünde derinleştirilmek yerine, “siyasetçi-mafya-polis- işbirliği çerçevesiyle sınırlandırıldı. Susurluk taraftarları olanlar ve karşı olanlarda meseleyi, “siyaset-mafya-polis- ilişkisi bağlamıyla sınırlandırdılar. Bu sınırlılıkta en ileri nokta “çete” davası açılmasıyla sonuçlandı. Muhtemelen Susurluk’un dahil olduğu asıl büyük fotoğraf ( Gladio) gizlenmiş oldu.
Uzunca bir süre Türkiye’de Gladio var mı yok mu tartışması yapıldı. “Özel Harp Dairesi, Kontrgerilla”... sorularına resmi makamlardan ( Siyasetçi-Ordu) verilen yanıt: devlet yapılanması içinde böyle bir birim yok oldu.
Bütün NATO ülkelerinde kurulan, gizli yapılanma , iki kutuplu dünya da soğuk savaşın en sıcak noktasında bulunan Türkiye gibi, kritik bir coğrafya da, böyle bir yapılanma ortaya çıkmadı. Çıkartılmadı.
Bu konuyla ilgili çok sayıda araştırma, inceleme kitabı yayınlandı. Yüzlerce makale, dizi yazı yazıldı. Fakat hiçbir somut veri ortaya çıkmadı. Ya da yazının başında adı geçen olaylar, isimlerle, Gladio bağlantısı “bulunamadı”, kurulamadı!
Oysa:Gladio'nun Türkiye şubesi olan “kontrgerilla” NATO'ya girildikten bir yıl sonra kuruldu. Örgüt ilk başlarda ‘anti-terör örgütü' olarak adlandırılıyordu.
“Gizli-Süper NATO”, Özel Harp Dairesi, Kontrgerilla veya Gladio... adı şu ya da bu nasıl tanımlanırsa tanımlansın. Bütün NATO ülkelerinde ki yapıları, üyeleri ve eylemleri, eş ve benzer nitelikler taşıyor.
Aşağıda Gladio’nun NATO üyesi ülkelerde açığa çıkan yapılanmaları ve eylemlerine kısaca göz atılırsa, “Türkiye Gladio”sunun ne olup olmadığı hakkında bir fikir verebilir.
Gladio’nun kuruluşu ve örgütlenişi
Latince’de kılıç anlamına gelen Gladio sözcüğünü isim olarak kullanan örgüt, Amerikan ve İngiliz kontrgerilla örgütlenmesi olan Stay Behind tarafından 1952 yılında kuruldu. CIA tarafından yönetildi ve finanse edildi. Daha sonraki yıllarda örgütün yapısının genişlemesine paralel olarak, CIA ve NATO mali desteğini artırarak sürdürmeye devam etti.
Gladio, 1956 yılında ABD ile işbirliği içinde, casusluk ve gerilla savaşı yapmak üzere örgütlendi. İtalya/ Sardunya’da örgütün ilk eğitim kampı kuruldu ve Kuzey İtalya’da 139 yerde silah ve mühimmat depoları oluşturuldu. Resmi adı Müttefik Koordinasyon Komitesi (Allied Co-Ordination Committe) idi.
1956 sonrasında ikisi kadın 622 kişi ABD ve İngiliz gizli servisleri tarafından eğitildi. 1990 yılında Gladio’yu ortaya çıkaran soruşturmalar esnasında bu 622 kişinin grup liderleri oldukları, her bir grup liderinin belli sayıda kişiyi idare ettiği, böylece toplam sayının 15.000’e yaklaştığı ortaya çıktı.
İtalya’da Mussolini döneminin eski faşistleri bu örgüt içinde yer alıyorlar. Bu gizli ordu, paramiliter, geniş bir kontra gerilla savaşı için hazırlanmış silahlı grupların yanında, gündelik hayatta, işinde gücünde olan toplumun hemen her kesiminden kişilerden: Papazlar, savcılar, hakimler, polisler, esnaf, iş adamı, öğretmen, doktor, belediye başkanı, yerel siyasetçiler.... dan oluşan geniş bir istihbarat ağı oluşturuluyor.
GLADİO’nun Ortaya Çıktığı NATO Ülkeleri
İtalyan Gladio’sunun ortaya çıkarılması bir İtalyan savcısının 1972 yılında yaşanmış bir cinayetin soruşturmasını derinleştirmesiyle başladı. 1988 yılında da Kuzey İtalya’da yere gömülü olarak 127 adet silah ve patlayıcı madde deposu ortaya çıkarılmıştı. Bu depoların İtalya Haber Alma Örgütü SİSMİ’nin denetiminde olduğu anlaşıldı.
SİSMİ arşivlerinin incelenmesiyle, Gladio’nun ABD ve İtalya gizli servisleri tarafından 1956 Kasım ayında kurulduğu ve ayrıca örgütün İtalya Cumhurbaşkanı Cossiga, P-2 Mason Locası ve 1993 yılında mafya ile ilişkileri nedeniyle yargılanan Başbakan Andreotti’yle bağlantılı olduğu anlaşıldı.
Soruşturmaların ünlü yargıcı Felice Casson, gizli servis arşivinde yaptığı incelemelerde, 1972 yılındaki bir bombalamanın kesinlikle NATO destekli bazı gizli örgütlerce yapıldığı sonucuna ulaştı. Yargıç Başbakan Andreotti’nin bilgisine başvurdu, 1972’de bu olay tespit edildiği için Başbakan örgütün varlığını kabul etti, ancak 1972’de kapatıldığını söyledi. Araştırmalara devam edilince Gladio’nun faaliyete devam ettiği ortaya çıktı.
Eylemlerin en büyüğü 1980 Ağustos ayında Bologna tren istasyonunda patlayan bomba ile 85 kişinin ölümü idi. İtalya’da 1969-80 arasında 4.298 terör olayı meydana geldi. Yapılan soruşturmalar sonucu, bunların önemli bir bölümünden Gladio sorumlu tutuldu. Bazı eylemleri bizzat yapmakla, bazısında patlayıcı ve silah sağlamakla, bazısında da tahrik ve yönlendirme yapmakla suçlanmıştır.
Fransa: Kontr-gerillanın Fransa’daki adı “Rüzgar Gülü”ydü. Savunma bakanı Jean Pierre Chavenement, 1950’li yıllarda bu gizli örgütün Fransa’da da kurulduğunu kabul ediyor ve devlet başkanı Mitterand tarafından dağıtıldığını söylüyordu. Ancak İtalyan kaynakları, dağıtıldığı açıklanan tarihten sonra da, Brüksel’de yapılan “Süper NATO” toplantısına Fransa kontr-gerillasının temsilcisinin katıldığını söylüyor.
İspanya: Bir İtalyan Gladio üyesi, İspanya televizyonunda yaptığı açıklamada, 1966 yılında Kanarya Adaları’nda Amerikan askerleri tarafından İspanyollarla birlikte eğitim gördüklerini söyleyerek, İspanya’da kontr-gerilla örgütlenmesinin varlığını duyurdu. 1994 yılında bir polisin yaptığı itiraflar ise gerçeği reddedilemeyecek biçimde ortaya koydu. BASK Bölgesi’nin bağımsızlığı için mücadele veren ETA üyesi olduğu gerekçesiyle 1987 yılında Anti-Terör Kurtarma Grubu (GAL) tarafından Fransa’dan kaçırılan Basklı bir kişinin ETA ile bir ilişkisinin olmadığı ortaya çıkmıştı. Bu olay üzerine açılan mahkeme ve yapılan araştırmalar sonucunda, 1983-1987 yılları arasında 23 kişinin ETA üyesi olduğu gerekçesiyle GAL tarafından kaçırıldığı ve öldürüldüğü açığa çıktı.
Belçika: Belçika’da kontr-gerilla “Glaive” (Kılıç) adıyla 1949 yılında, İngilizler’in yardımıyla, Belçika ordusu haber alma teşkilatı SGR’nın alt birimi SDRAB’ya bağlı olarak kurulmuştu. Çekirdek kadrosu 8 aktif ve 10 emekli subaydan oluşturuldu.
Hollanda: “Operasyon ve Keşif” adlı gizli örgüt ortaya çıkarıldı. Örgütün daha önce 1983 yılında Velp şehrinde gizli bir silah deposu ortaya çıkarılmıştı. Bu örgüt her yıl Savunma Bakanlığı’nın gizli fonundan 2 ila 4 milyon mark alıyordu.
Yunanistan: Yunanistan kontr-gerillasının adı “Sheepskin”dir. Yunanistan hükümeti de başlangıçta kontr-gerillanın varlığını reddetti. Ancak Başbakan Papandreu, Ekim 1990’da yaptığı açıklamada, Yunanistan’da da İtalya’daki gibi bir Gladio örgütünün var olduğunu, 1984’te iktidara geldiklerinde de örgütün varlığını bildiklerini kabul etti ve o tarihte dağıtılmasını emrettiğini ileri sürdü.
Kontr-gerilla örgütünün kuruluş anlaşması, 25 Mart 1955’te Yunanistan Genelkurmay Başkanı General Konstantin Davos ile CİA adına general Trascott arasında imzalanarak dönemin başbakanı Papagos tarafından onaylandı. 1500 kişilik birlikler, savaş halinde 3500 kişilik birlikler haline getirilebiliyordu. Silahların, cephanenin, patlayıcı maddelerin ve telsizlerin bulunduğu 800 deposu vardı.
Almanya: Almanya’da “Anti-komünist Saldırı Birliği” adını alan kontr-gerilla örgütünün başkanı, aynı zamanda 1945-1968 yılları arasında Alman İstihbarat Örgütü BND’nin de başkanlığını yapan emekli Nazi generali Reinhard Gehlen’di. Alman kontr-gerillası “Gehlen harekatı”, “Stay Behind”, “Sword” gibi adlarla da bilinmekteydi. 1950 yılında kurulan “Alman Gençlik Örgütü (BDJ)” de bu nitelikteydi. Örgütün eski ajanlarından Dieter von Glahn, basına BDJ’nin CIA tarafından finanse edilen çok sayıdaki örgütten biri olduğunu açıklamıştı. Almanya ve Avusturya SS üyeleri bu örgüt içinde yer alıyor.
İsviçre: İsviçre’nin kontr-gerillası 1950 yılında “Gizli Müdafaa Örgütü” adıyla kurulmuştu. Yapılan araştırma sonucunda örgütün İsviçre vatandaşlarının 1/6’sı yani 900 bin İsviçreli hakkında rapor tuttuğu ortaya çıkarıldı. Örgüt, İsviçre Genelkurmaylığı’na bağlı istihbarat örgütü “Haber ve Savunma Servisi (UNA)”ya bağlı olarak çalışmaktaydı. NATO üyesi olmamasına rağmen İsviçre kontr-gerillasının yöneticileri de Belçika’daki Süper NATO toplantılarına katılıyordu.
İsviçre parlamentosunda kurulan soruşturma komisyonu, “Proje 26 (P-26)” adlı bir gizli örgütü ve İsviçre’nin çeşitli bölgelerinde bu örgüte ait modern silah ve patlayıcıların bulunduğu depoları ortaya çıkardı. P-26 üyelerinin adı açıklanmayan bir ülkede eğitim gördükleri ve İsviçre ordusunda kullanılmayan, gizli NATO örgütlerinde bulunan telsizleri .
Türkiye’de ilk kez resmi açıklamayı Ecevit yapmıştı. “Erzurum ziyaretinde, MHP il Başkanın “ Özel Harp Dairesinden” (ÖHD) olduğunu öğrendiğinde, zamanın Genel Kurmay Başkanı Kenan Evren’e ÖHD’sini soruyor. Evren böyle bir dairenin olduğunu, kabul ediyor. Ecevit bütçesini, harcamalarını sorduğunda, Evren bunun gizli olduğunu söylüyor. Türkiye Gladio’suyla ilgili en geniş resmi açıklama bundan öteye geçmiş değil. Başta altı çizildiği gibi, Susurluk ve sonrası ve en son Şemdinli olayları ya” münferit”, ya “çete”, ya da Çakıcı- Çatlı-Kırcı,, ilişkileri eylemlerinde olduğu gibi, mafya veya ülkücü mafya olarak büyük resimden kopartılıp özelleştirilmiştir.
Türkiye Gladiosu, kont gerilla, Özel Harp Dairesi... adı ne zaman olmuş ise, bu yapı bugün ne durumdadır. Bu sorunun yanıtı hala verilmiş değildir. Bu yapının ortaya çıkartılmasının üstüne gidilmemektedir.
NATO, CIA açısından İtalya’dan daha önemsiz bir ülke olmadığımız kesin. Gladio’nun Türkiye yapılanması, farz edelim ki, İtalya’dan daha geri bile olsa. İtalya’da ortaya çıkanları veri almak gerekirse; En azından şu sorulara yanıt aranmak gerekiyor:
- Paramileiter yapılanma kimler tarafından oluşturuldu, kimler yer aldı. ( Çatlı’nın Latin Amerika ülkelerindeki askeri eğitimi)
- Yerel örgütler, sivil istihbarat ağı nasıl ve kimler tarafından oluşturulmuştur. ( Komünizmle mücadele dernekleri, Ülkü Ocakları, MHP... bu fotoğrafta nasıl yer almıştır)
- Silah depoları, kontrgerilla yapılanmasının sivil ve resmi yapılanması ( Hizbullah, İslami Cihat yeşil kuşak projesi çerçevesinde kurulmuş olmasın, TİT,, ETKO ... gibi sivil görünümlü yarı resmi terör örgütleri veya JİTEM, Çiller Özel Örgütü gibi resmi ama illegal örgütler...)
- Mafya, uyuşturucu, silah kaçakçılığı, kara para, yasadışı ekonomik faaliyetlerin Gladio yapısı içindeki yeri
Son soru aynı zamanda ilk soru: Türkiye’nin Gladio’suna ne oldu?