

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


Kansizlik Zeka Puanini Düsürüyor
Demir eksikligine bagli kansizlik çocuklarin hem zeka düzeyini hem de bedensel gelisimini olumsuz etkiliyor.
Çocuklari demir eksikliginden korumak için alti ay anne sütüyle beslenmesi ve ek besinlere zamaninda baslanmasi öneriliyor. Bebeklik döneminde normalmis gibi görünen bazi problemler bebekte demir eksikligine bagli kansizlik sorunu bulundugunun habercisi olabiliyor. Anne sütüyle beslenmeme, demirden eksik gidalarla beslenme gibi faktörlerle ortaya çikan demir eksikligine bagli kansizlik problemi hem fiziksel hem de zeka gelisimini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle ailelerin bebeklerde ve çocuklarda sik görülen demir eksikligine bagli kansizliginin belirtilerini iyi bilmesi ve zamaninda hekime basvurmasi gerekiyor.
Belirtiler neler?
Acibadem Hastanesi Pediatrik Hematoloji ve Onkoloji uzmani Prof. Dr. Cengiz Canpolat, Demir eksikligi bulunan bebek; huzursuz, istahsiz, bazen çok uyuklayan, bazen de uykusuzluk çeken bir bebek durumundadir diyor. Demir eksikligi söz konusu oldugunda çocugun çogu zaman büyümesinin ve gelismesinin duraklama gösterdigine isaret eden Prof. Dr. Cengiz Canpolat, sözlerini söyle sürdürüyor:
Hemoglobini çok düserse cilt rengi de solar. Bu solukluk en çok göz kapaklarinin içine, agiz mukozasina, avuç içlerine ve tirnak yataklarina bakilarak anlasilabilir. Demir eksikligi olan çocuk garip seylere karsi bir istah duyar. Toprak yeme, kum yeme, buz yeme gibi durumlar görülür. Demir eksikliginin ayrica ciddi zeka geriligine ve davranis bozukluguna yol açtigina dair literatürde giderek çogalan bilgiler mevcuttur. Demir eksikligine erken tani konup tedavi edilmesi durumunda bu bozukluklarin büyük bir kismi düzelmektedir.
Kansizligin olusum mekanizmasi
Tibbi adi anemi olan kansizlik; kirmizi kan hücrelerinin yani alyuvarlarin sayisinin ve hemoglobinin beraber veya ayri olarak o yasa uygun normal degerlerin altina düsmesi sonucu olusan bir klinik tablodur. Bu azalma sonucu, kanin oksijen tasima kapasitesi ve dokulara giden oksijen miktari azaliyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolat, Bununla birlikte hemoglobin düzeyi 7-8 gr/dlnin altina inmedikçe önemli fizyolojik degisiklikler ortaya çikmaz. Deri ve mukozalarin soluklugu ancak bu degerin altina inince belli olur. Kansizlik çocuklarda kendini çok degisik biçimde gösterir. Bu klinik tablo hiçbir bulgu olmamasindan, hasta bir çocuga kadar genis bir yelpaze içerir diyor.
Çocuklarda kansizlik olusum nedenleri
Çocukluk çaginda kansizlik nedenleri üç büyük grupta toplaniyor. Eritrositlerin ve hemoglobinin yetersiz yapimina bagli kansizliklar; eritrositlerin asiri yikimina bagli kansizliklar ve kan kaybina bagli kansizliklar.
Kansizlik çocuklarda çogu zaman bu mekanizmalardan birisinin eksik veya bozuk olmasi sonucu olusursa da bazi durumlarda birden fazla neden bir arada bulunabiliyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolat özellikle diyetin tasidigi önemin altini çiziyor:
Diyetin en önemli oldugu yas gruplari 6 ay ile 2 yas arasi, ve bir de ergenlik dönemidir. Büyümenin çok hizli oldugu bu iki dönemde demirden fakir yiyeceklerle beslenilmesi sonucunda demir eksikligi anemisi meydana gelebilir. Ergenlik dönemindeki kizlarda adet kanamalarinin düzensiz ve fazla olmasi da demir eksikligine katkida bulunan bir faktördür. Kan yapiminda önemli rol oynayan B12 vitamini eksikligi daha çok vejetaryen diyetle beslenen kisilerde olurken folik asit eksikligi ise yesil yaprakli sebzelerden fakir bir diyetle beslenen kisilerde ortaya çikar. Ancak bu iki besinin eksikligine bagli anemiler, çocuklarda demir eksikligine bagli kansizlik kadar sik görülmezler. Bazi ilaçlarin çocuklarda anemiye neden olabilecegi unutulmamalidir. Ilaçlar ya alyuvarlarin yikimina katkida bulunarak veya kemik iligine dogrudan toksik etki göstererek alyuvar yapimini baskilamak suretiyle kansizlik meydana getirirler. Bazi ilaçlarin ise bazi besin maddelerinin ince bagirsaktan emilmesini engelleyerek kansizlik yaptigi bilinmektedir. Bu tür ilaçlar arasinda epilepsi için kullanilan ilaçlarin bir kismi sayilabilir. Kullanim alani sinirli olmasina ragmen en sik kullanilan ilaçlar arasinda olan aspirin ise mide ve bagirsaklarda kanamaya neden olarak kansizlik meydana getirir. Bu kanama çogu zaman mikroskobik düzeyde olup gözle görülemez.
Kronik hastaliklarin kansizliktaki rolü
Kan yapimindaki bozukluklar ve diyetin yani sira, sik geçirilen enfeksiyonlar ve kronik hastaliklar da kansizlik problemini tetikleyebiliyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolatin verdigi bilgiye göre, kansizlikta etnik kökenin ve irkin da büyük önemi bulunuyor. Siyah irkta ve Arap ülkelerinde orak hücreli kansizlik fazla görülürken, Akdeniz bölgesinde daha çok Akdeniz anemisi olarak bilinen talasemi ön planda görülüyor. Talasemi bir hemoglobin yapim bozuklugunu ifade ediyor. Eriskin hemoglobininin en önemli kismini olan Hb A1 i olusturan alfa veya beta zincirlerinden herhangi birinin yapiminda kismi bir eksiklik olmasi durumunda tasiyicilik, tam yapilamamasi durumunda ise hastalik olusuyor.Tasiyicilik durumunda tedavi gerekmiyor. Ancak hastaya ve ailesine genetik danismanlik verilmesi sart sayiliyor. Genellikle bebek 4-6 aylikken ortaya çikan hastalik, yogun tedavi gerektiriyor. Bu bebeklerde derin kansizlik olusuyor. Karaciger ve dalaklari büyüyor. Yüz ve kafa kemiklerinde genisleme olusuyor. Tekrarlayan kan transfüzyonlari yapilmasi gerekiyor.. Kemik iligi nakli de tedavi seçenekleri arasinda yer aliyor.
Çocuklarda en sik görülen anemi
Demir eksikligi anemisi çocuklarda en sik görülen kansizlik tipini olusturuyor. Anne sütü ile beslenen bebeklerde ilk 6 ay demir eksikligi görülmüyor. Prof. Dr. Cengiz Canpolat, Anne sütündeki demir çok kolay emilebildigi için büyüyen süt çocuguna miktar olarak yeterlidir. Alti aydan sonra ek gidalar ile yetersiz demir alan bebek demir eksikligi için adaydir. Demir en çok kirmizi ette, yumurta sarisinda, yesil sebzelerde ve hububatta bulunur. Beyaz ette demir kirmizi etteki kadar yüksek degildir. Demir eksikliginin gelismemesi için etten ve sebzelerden gelen demirin dengeli alinmasi gerekir diye konusuyor.
Demir eksikligi anemisi saptanan çocukta diski ve idrar ile kan kaybi olup olmadigi arastirilmasi büyük önem tasiyor. Diski ile kan kaybi meydana getiren en önemli durumlar arasinda peptik ülserler ve inek sütü alerjisi sayilabiliyor. Prof. Dr. Canpolat, Ayrica bagirsakta bulunan polipler ve anüste mukoza çatlaklari da kan kaybina neden olabilirler. Diskida gizli kan testi birkaç kez tekrarlanmalidir, zira kanama aralikli olarak meydana geliyor olabilir. Idrarla kan kaybinin en sik nedeni ise idrar yollarina ait enfeksiyonlardir uyarisinda bulunuyor.
Yol açtigi sorunlar dikkate alindiginda, çocuklarin kansizliktan korunmalarinin önemi kendiliginden ortaya çikiyor. Bu yüzden bebeklerin alti ay anne sütüyle beslenmesi gerekiyor. Demir eksikligine bagli kansizligin engellenmesi için diyete önem verilmesi, demirden zengin ek gidalarin verilmesine zamaninda ve uygun sekilde baslanmasi gerekiyor. Erken ve düsük tartili dogan bebeklere koruyucu demir preparatlari verilmesi gerektigine dikkat çeken Prof. Dr. Cengiz Canpolat, Zira anneden bebege demir transferi hamileligin sonlarinda yogunluk kazandigi için bu bebekler demir depolari tam dolmadan dogarlar ve çogu zaman yogun bakimda kaldiklarindan tetkikler için bebeklerden fazla kan alinmak zorunda kalinir diye ekliyor.
Demir eksikliginin tedavisi çogunlukla agizdan verilen demir preparatlari ile yapiliyor.Tedavi ortalama 3 ay kadar devam ediyor. Ilk 2 ay hemoglobinin yükseltilmesi, 3. ay ise demir depolarinin doldurulmasi amaçlaniyor. (habersaglik)
www.saglikplatformu.com


Web Sitesi Olanlara Özel |
Günlük
Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz
|Diğer Güncel Haber
Başlıkları

