* Cumhuriyetçilik 29.10.1923
* Halifeliğin kaldırılması 03.03.1924
* Eğitim ile ilgili değişiklikler
* Şeriat mahkemelerinin kaldırılıp yerine adalet mahkemelerinin kuruluşu
* Tekke ve zaviyelerin kapatılışı 02.09.1925
* Şapka ve kıyafet kanunu 25.10.1925
* Uluslar arası saat ve takvimin kabulü 26.12.1925
* Medeni kanunun kabulü 17.02.1926
* Türk ceza kanun kabulü 01.03.1926
* Türk kabotaj hakkının kabulü 01.07.1926
* Yeni harflerin kabul edilişi 01.11.1928
* Kadınlara belediye seçiminde oy hakkı verilişi 03.04.1930
* Türk kadının seçme seçilme hakkının verilmesi 08.10.1934
* Soyadı kanunu 21.06.1934
CUMHURİYETÇİLİK
23 Nisan 1920‘de TBMM açılması ile yeni hükümet, Cumhuriyet yönetimine göre düzenlenmiştir. Atatürk daha Erzurum kongresi sırasında, zaferden sonra yönetimin değişeceğini ve cumhuriyetin geleceğini söylemişti. TBMM milli egemenlik esasına dayanıyordu. Ancak Cumhuriyetin ilanın önünde bir engel vardı. Bu engel saltanattı. Milli mücadelenin zaferle sonuçlanması tarihi bir görev yapan 1.Dönem TBMM üyeleri seçim kararı alarak dağıldı.Yeni seçimlerin yapılmasından sonra TBMM çalışmalara başladı. 25 Ekim 1923‘te hükümetin istifası ile bir bunalım ortaya çıktı. Mustafa Kemal cumhuriyeti ilan etmek için beklediği fırsatı buldu. 28 Ekim 1923 akşamına kadar hükümetin kurulması üzerine Çankaya Köşkünde arkadaşlarına “ yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz “ dedi. İsmet paşa ile birlikte 1921 Anayasasının bazı maddelerini değiştiren kanun tasarısını hazırladı. Tasarı ile ilgili konuşmalardan sonra Cumhuriyet ilan edildi.
HALİFELİĞİN KALDIRILMASI
Halifelik; Hz. Peygamberimize vekil olarak İslam'ı yönetme görev ve ödevidir. Halife ise;islam devletinin başkanı, peygamberin ölümünden sonra onun yerine geçen, halef olan kimsedir. TBMM ‘ yi gereksiz gören Abdülmecit Efendi her Cuma ayrı camiye giden Abdülmecit efendi orada propaganda yaparak Osmanlıdan söz ediyor Cumhuriyete gölge düşürmek istiyordu, bunu önlemek ve dini politikaya sokmamak ve yapılacak yenilikleri gerçekleştirmek için halifeliğin kaldırılmasına karar verildi .3 Mart 1924‘ te kabul edilen bir kanun ile halifelik kaldırıldı.
TÜRKİYE'NİN YENİDEN İDARİ TEŞKİLATLANMASI
Türkiye’nin idari yapısı, 1921 ve 1924 anayasalarına göre düzenlendi.1924 anayasasının 89. ve 105. maddeleri illerin yönetimini kapsıyordu. Ülke; iller ilçeler, köyler ve bucaklar şeklinde yönetim birimlerine ayrılmıştı. Bu yönetimin başına merkezden yöneticiler atandı. Bu yöneticilerin yaptığı bütün işler hükümetin onayına bağlı idi. Bu yeni düzenleme ile hem inkılapların ülkenin her yerine yayılması hem de her yere hizmetin en iyi biçimde götürülmesi amaçlandı.
EĞİTİMDE DEĞİŞİKLİK
Toplum hayatında uyum sağlama kişilik kazanma, iyi bir insan ve vatandaş olma ancak iyi bir eğitim ile olur. Toplumsal bir ihtiyacın karşılanması olan eğitim bir devlet görevidir. Ancak bu Osmanlıda sağlanamıyordu. Böylelikle halkın kültür düzeyi düşüyordu. Okuma yazma birinin diğerlerine öğretmesi ile evlerde oluyordu. Toprakları çok olduğundan her yere aynı hizmet verilemiyordu. Eğitimdeki değişiklik işte bunları kapsıyordu. Ortak bir eğitim sistemi olacaktı. Yani Milli Eğitim ; bir insanın kabiliyet ve becerilerini, toplumun iyi değerlerini benimsetmek milletin hepsine yapılan işlem ve uygulanan yollardır. İşte bu hedefe ulaşmak için Tevhid-i Tedrisat Kanunu 3 Mart 1924’te Büyük Millet Meclis’inde kabul edildi.Buna göre Türkiye’deki okullar ve eğitim kuruluşları Milli Eğitim Bakanlığı’nın denetimine verildi. Medreseler kapandı, din adamı yetiştiren okullar açıldı, yabancı okullar yeniden yenilenerek, yabancı dilde eğitim öğretim yapan okullar haline getirildi. Milli eğitim hizmeti, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenmeye başladı. Temel eğitim kurumları devletin açtığı okullarda parasız ve mecbur tutuldu.Buralar din, dil, cinsiyet, ırk gözetilmeden herkese açıldı.
TÜRK MEDENİ KANUN KABULÜ
Kişilerin hak ve borçları ailenin kuruluşu, işleyişi, sona ermesi, satın alma, satma, yaşama gibi medeni hukuk konularıdır. Türk devlet ve hukukunun laikleşmesi için yeni bir medeni kanuna ihtiyacı vardı. Bunun için avrupada hazırlanan medeni kanunların en son çıkanı İsveç Medeni kanunun da yapılan bazı değişiklikler sonucunda Türk Medeni kanunu olarak kabul edildi.Bu kanun ile aile içinde kadın ile erkek arasında eşitlik sağlandı.
TÜRK MEDENİ KANUNU'NUN TÜRK HALKINA KAZANDIRDIKLARI
1-Türk ailesini yeniden düzenlemesini yaparak, büyük aile yerine eşit hakka sahip eşlerden oluşan çağdaş aile sistemini getirdi.
2-Türk vatandaşları, cins, ırk, din ve mezhep ayrılığı olmadan hak ve ödevler bakımından eşit sayıldı.
3-Ceza Kanunu ile suçlu ve zanlıların mutlak cezalandırılmaları yerine, bir daha suç işlemesini önleyecek eğitme anlayışı getirildi. Ceza evlerinin bir iş yeri ve eğitim kurumu haline getirilmesi sağlandı.
4-Siyasi hak olarak önce kadınlarımıza belediye meclisine seçme ve seçilme hakkı, daha sonra da milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi.
5-Tek kadın ile evlenme sistemi getirilerek, kadını kocası yanında tek kadın, kocasının çocuklarının da öz annesi haline getirildi.
TÜRK KADININ HAKLARI
Türk toplumunda ailenin ailenin içinde’de kadının yeri çok önemlidir. Atatürk kadının erkekle birlikte öğrenim yapması, kadının arka plandan laik olduğu yere gelmesini sosyal, kültürel, ekonomik hayatta onlarla birlikte görev almasını savunmuştur. Atatürk zamanın da kadınlar aile kurma, eğitim yapma ve istediği mesleği seçme hak ve özgürlüğü kazanmışlardır. Türk ailesinin kuruluşunu yeniden düzenleyen Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesiyle, toplumsal ve ekonomik hayatta kadın erkek eşitliği sağlanmıştı.Tüm bu yeniliklere rağmen kadınların siyasal haklarından söz edilemiyordu. Demokrasinin bütün kurum ve kurallarının yerleşebilmesi için kadınlara siyasi hakların verilebilmesi gerekiyordu. Kurtuluş savaşında görevini fazlasıyla yapmış olan kadınlar ülke yönetiminede katılmalıydı. Medeni kanun ile kazanılan haklardan sonra Türk kadınına yönetimde‘de söz hakkı alabilmesini sağlayan siyasi haklar 1930’dan itibaren verilmeye başlandı. Önce 1930 yılında belediye seçimlerine katılma hakkı daha sonra 1933’ te muhtarlık seçimlerine katılma hakkı ve 1934’te yapılan anayasa değişikliği ile Avrupa ülkelerinin bir çoğundan önce milletvekili seçme ve seçilme hakkı verildi. Böylece Türk kadını, modern Türk toplumunda layık olduğu yeri tam olarak aldı.
SANAT VE KÜLTÜR ALANINDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE YENİLİKLER
Atatürk, sanatın medeni toplumdaki can alıcı önemini çok iyi fark etmiş, özelliği uygar Türkiye'nin yaratılmasında sanatı ve sanata saygıyı baş şartlardan biri kabul etmiş; sanatı medeniyet savaşında en etkin araç olmuştur. Ankara Devlet Konservatuarını, Ankara Devlet Tiyatrosunu, Devlet Operası’nı, Filarmoni Orkestrası’nı kurmuştur. Resim, Heykel ve Görsel sanatların öteki dallarında Türkiye‘nin sesini Dünya‘ya duyuran sanatçıların yetiştiği Devlet Güzel Sanatlar Akademisini açmıştır. “ Kültür dediğimiz zaman, bir insan topluluğunun, devlet hayatında iktisat hayatında, fikir hayatında, yapabileceği şeylerin sonucunu kastediyoruz ki medeniyette bundan başka birşey değildir. “ diyen ulu önder kültürü milletin temel kaynaklarından biri saymıştır. Bu nedenle; Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu, Dil ve Tarih – Coğrafya Fakültesi gibi birçok yüksek okul ve fakülteler açmıştır.
DİN KURUMLARININ YENİDEN DÜZENLENMESİ AMACI İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
Osmanlı Devleti temelinde dine dayanan bir rejim izliyordu. Oysaki Türkiye Cumhuriyeti laiklik ilkesini benimsemişti. Laiklik; dinsizlik yada din düşmanlığı değildir. Dinin siyaset ve devlet işlerinden ayrılması her vatandaşın kendi vicdan hürriyetini sağlaması demektir. Bu amaçla din ile ilgili olan Şeriye ve Efkaf vekaleti kaldırıldı. Birer tembel yatağı olan tekkeler, batıl inançların tatmin yeri olan mucize beklenen türbeler, zaviyeler 30 Kasım 1925 tarihli bir kanunla kapatıldı. Rum ve Ermeni Patrikhaneleri korunmakla birlikte, kutsal günlerde sokakta yaptıkları ayinler kilise içine sokuldu. Müslümanların da bu tür törenleri camii içine alındı. Türk tarihinin önemli kişilerinin türbeleri yeni bir düzenleme ile ziyarete açıldı. Din adamlarının dini kıyafetleriyle dolaşmaları yasak edildi. Üfürükçülük yasaklandı. Cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin yemin biçimi değiştirildi. Din adamlarını yetiştirmek amacı ile İlahiyat Fakülteleri, daha sonra Yüksek İslam Enstitüleri ve İmam Hatip Okulları açıldı.
HARF İNKILABI
Türkler ; önce Göktürk ve Uygur yazışım , müslümanlığın kabulünden sonrada Arap alfabesi kullanılmaya başlandı. Türk sanatçılar (hattatları) bu alfabe ile eşsiz sanat eserleri yaratmışlardır. Fakat alfabenin zorluğu nedeni ile okuma yazma bilen çok az idi. Ayrıca Arapça ve Farsça kelimelerin yapısı Türkçe‘ye uymadığı için kendi dilbilgisi kurallarınıda yanında getirmişti, böylece Türkçe kelimelerin yazılmasında imla sorunu ortaya çıkmıştır. 2. Meşrutiyetten itibaren latin alfabesinin kullanılmasını tartışan, aydınlarımız vardı.1928 yılında Atatürk önderliğinde Dil Encümeni kurularak, Türkçemize uygun harfleri aramaya çalışmaları başladı. Latin alfabesini örnek alan yeni Türk harfleri,1 Kasım1928 tarih ve 1353 sayılı kanun ile kabul edildi.
KILIK KIYAFETTE DEĞİŞİKLİK
Atatürk Kastamonu’ya bir geziye giderken basma şapka giydi (1925). Memurlar ve halk bundan sonra bir buyruk olmadan bunu giymeye başladılar.
TAKVİM VE SAAT VE ÖLÇÜLERDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
Memleketimizde Hicri ve Rumi takvim; şinik, kile, okka ,müdbatman gibi ağırlık ölçüleri; endaze, arşın gibi uzunluk ölçüleri; alaturka ezani vasati saatler kulanılırdı. Ayrıca tatil günü Cumaydı. Tüm bunlar memleketin hem içinde hem de dışarı ile arasında büyük güçlükler yaratıyordu. Bunun için 26 Aralık 1925’te çıkarılan kanun ile Miladi takvim ve milletlerarası saat kabul edildi. 20 Mayıs 1928‘de milletler arası rakam kabul edildi. 1935’te Cuma günü yerine Pazar günü tatil olarak kabul edildi.
SOYADI KANUNU
Osmanlı Devletinde herkes ana baba adları ile çağırılırdı .Bazılarının eskiden kalma soyadları vardı.Tekkeoğulları , Candaroğulları gibi ...Soyadı olmaması memurluk ve öğrencilik gibi işlerde karışıklıklara ve yanlışlıklara yol açıyordu. Atatürk bu karışıklığı önlemek amacı ile soyadı kanunu çıkardı.1934’te herkese soyadı verildi. M. Kemal’e de Atatürk soyadı kondu.
SAĞLIK ALANINDA YAPILAN ATILIMLAR
Kurtuluş savaşından çıktığımız yıllarda savaşta kaybettiğimiz insanlardan daha çoğunu sağlık nedeniyle kaybediyorduk. Frengi, kızamık, kolera, verem gibi bulaşıcı hastalıklar ülkemiz için bir afetti. Atatürk, daha millet meclisi açıldığı zaman, ilk günlerde sağlık işleriyle ilgilenmeye başladı. Cumhuriyetin ilanından sonra, barışın getirdiği ortamda sağlık işlerine daha çok para ayrıldı. Her ilde nümune hastaneleri açıldı. Sıtma, verem, cüzam, frengi ile ciddi mücadeleye girildi. Bunda çok başarı kazanıldı. Birçok doğumevi, dispanser sanatoryum gibi kurumlar açıldı. 1927’de 13,5 milyon nüfuslu ülke bugün 68 milyonluk sağlam ve güçlü bir Türkiye oldu.
MİLLİ EKONOMİNİN KURULMASI
Bir toplum yada ülkedeki üretim, dağıtım ve servetlerin tüketim durumu ile ilgili olguların tümüne ‘ekonomi’ denir. Osmanlı Devletinin son zamanlarında ekonomi iyice bozulmuştu ve uzun süren savaşlar sonunda ülke bakımsız kalmış halk yoksullaşmıştı. Sanayi gelişmemiş yetersiz olan alt yapı tesisleri savaş nedeniyle harap olmuştu. Kapitülasyonlarla ticaret yollar ve limanlar yabancıların eline düşmüş yerli sanatlar teker teker ortadan kaldırılmıştı. Tarım eski yöntemlerle yapılıyor geniş ve verimli topraklarımız ekilip biçilmiyordu. Tüm bunlar neticesinde Türk Milletini ekonomik ve sosyal zorluklar bekliyordu. Çağdaş bir devletin temeli olarak ekonomi bilincinin temeli ve önemi kalkınma mecburiyeti Cumhuriyet Dönemi’nde ciddi olarak ele alındı. 17 Şubat 1923 yılında İzmir’de İzmir İktisat Kongresi toplandı. Ekonomik kalkınma toplumun her kesiminin katılmasıyla gerçekleşti. Bu kongreye çiftçi, işçi, tüccar ve sanayiciler gibi bir çok meslek grubu katıldı. Bunun sonucunda Misak-ı İktisadi (Ekonomi Andı ) kabul edildi. Bu anda göre “Türk milleti kan dökerek sahip olduğu milli bağımsızlık fikrinden hiçbir şekilde fedakarlık yapmayacaktır! Ekonomik kalkınmamız bu bağımsızlık içerisinde sağlanacaktır. Siyasal bağımsızlık gibi ekonomik bağımsızlıkta esastır.” Türkiye’nin kalkınma hedefleri ve seçilecek yollar tartışıldı. Her yönden yoksullaşmış olan ülkeyi kalkındırmak için bankacılık geliştirildi. Tarımın makineleşmesi, sanayinin geliştirilmesi haberleşme ve ulaşımın ıslah edilmesi gerekiyordu. Yer altı zenginlikleri işletilmeye başlamış, enerji kaynakları kurulup açılmış demiryolları kara ve hava yolları açılmıştır. Bu arada özel sermaye’ye teşvik başlamış, büyük yatırımları da devlet üstlenmiştir. Sümerbank, Etibank kurulmuş, şeker, çimento demir-çelik, cam, kağıt fabrikaları açılarak bu çalışmalar hızla sürdürülmüştür. Bu dönemde uygulanan ekonomi politikası ile kapitülasyonların yarattığı ekonomik esaret ortadan kaldırıldı. Ekonomide karma ekonomi modeli uygulanarak hedeflere büyük ölçüde yaklaşıldı.
ANKARA'NIN BAŞKENT OLMASI
27 Aralık 1919 ‘da Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelmesi ile, bu şehir milli mücadelenin karargahı olmuştu. 23 Nisan 1920’de TBMM’nin burada açılması ile yeni Türk devletinin temelleri atılmış oldu. Böylece Ankara fiilen başkent olmuştu. Lozan Barış Antlaşmasından sonra İstanbul'dan çekilen itilaf güçleri ile birlikte başkentin neresi olacağı tartışılmaya başlandı. Ankara hem coğrafi olarak ülkenin merkezinde idi, hem de askeri ve coğrafi koşullar neticesinde başkent olabilecek konumdaydı. İsmet Paşa (İnönü) bir kanun teklifi hazırlayarak TBMM’ye sundu. ‘Türkiye Cumhuriyetinin başkenti Ankara’dır .’ şeklindeki 1 maddelik kanun kabul edildi . 13 Ekim 1923’ te kanunun yürürlüğe girmesi ile Ankara başkent oldu .