kafayı sürekli meşgul tutmak. insanlar, filmler, kitaplar, spor, müzik vs ne bulursan. hiçbir şeye takılıp kalmamak.
aklını, kuyunun dibine inmeye çalışırken yakaladığın her an bulunduğun yeri terk etmek. bu mutlaka evden, şehirden ayrılmak demek değil. salondan mutfağa gitsen de olur.
aynı anda farklı şeyleri birlikte yapmak. müzik dinleyerek, dans ederek ortalığı toplamak, telefonla konuşurken yemek yapmak, kitap okurken kedinin başını okşamak gibi basit şeyler.
farklı konularda yazılmış birkaç kitabı, tek kitapmış gibi okumak. yirmi sayfa birinden, yirmi sayfa birinden...
tek arkadaş grubuyla takılmamak.
kendini kötü hissettiren insanlarla araya mesafe koymak.
bakımlı olmak. bu, insanın özgüvenini artıran bir şey.
yeni insanlarla tanışmaya açık olmak. okuldan ya da işyerinden birisiyle, bir yerlere gidip birkaç saat muhabbet etmek, hatta dolmuşta, kuaförde, spor salonunda, markette karşılaştığın birisiyle beş dakika da olsa bir şeyler konuşmak. çünkü her insan bir dünyadır. fark etmezsin ama sana mutlaka bir şeyler katar.
insanlara iltifat etmek ve iltifatları kabul etmek. sevgilin varsa da yoksa da.
ailenden kim kalmışsa, belki anne, belki baba, ya da kardeş, onlar yoksa bir teyze ya da babaanne, ağaç kovuğundan çıkmış gibi bıraktıysa seni hayat, ailenmiş gibi gördüğün bir arkadaş, her kimse işte, ona sahip çıkmak.
en yakın arkadaşını yargılamamak. bence dostluk, ''ama sende de hata var aslında'' demek değildir. onun canını sıkan, üzen, kavga ettiği insana, onunla beraber küfretmektir. haksız olan dostun da olsa. fark etmez. birine tam destek olmak böyle bir şeydir çünkü. ve emin ol geri dönüşü aynı şekilde olacak.
gerçek hayatta ne işime yarayacak, diyeceğin en az birkaç konuyla ilgilenmek.
ne işle ilgilendiğin fark etmez, bilimsel çalışmaları, teorileri, buluşları takip etmek. çünkü hayat bilimdir. bu özü kaçırırsan çok geçmiş olsun.
mizah dergileriyle bağını asla koparmamak. buraya somurtmaya mı geldik?
belirli aralıklarla hiç tarzın olmayan şeyler izlemek, dinlemek, giymek, hiç tarzın olmayan yerlere gitmek.
hayvanlarla ilgilenmek. ister dokunarak, ister belgeselini izleyerek, ister haklarında kitap okuyarak. ama bir şekilde hayatında olsunlar.
bir gün gidecek olmasan bile, en az birkaç ülke hakkında araştırma yapmak, orada yaşadığını hayal etmek.
hayal etmek demişken, bol bol hayal kurmak. mantık temeline oturmasalar da olur. yıllar yıllar önce bilim ve teknik'te okumuştum sanırım, bir çalışma yapmışlar. sonuçta ortaya atmışlar ki beyin hayal kurarkenki mutlulukla, o hayali gerçekleştirince gelen mutluluk arasında ayrım yapmıyormuş.
spor yapmak. hareket kurtuluştur.
oyun oynamak. yedi numara'nın bir bölümünde, dizinin ciddi ablası armağan, ''benim eğlenmeye ayıracak vaktim yok. çocuk değilim'' gibi bir şeyler söylüyordu. arkadaşı da armağan'ın eline tüfeği verip, balonları vurmasını istiyordu. armağan isabet ettiremeyince, ''gördün mü, eğlenmek o kadar da kolay bir şey değil, öğrenmek lazım'' diyordu. tam kelimeler bu olmasa da. her neyse işte. bilgisayar oyunu ya da gerçek hayatta, fark etmez. oyun oynamak deli işi, çocuk işi değildir. boş beleş insan işi hiç değildir.
dil öğrenmek. en azından öğrenmeye çalışmak.
gezmek. bilmediğin yerlerde yürümek için şehir, ülke değiştirmek gerekmiyor. binlerce sokak var.
dışardayken, dışarda olmak. gözünün yağını yiyeyim bak allahın adını da vereyim istersen, ne olursun, yalvarırım ki şu lanet telefonunu cebinde tut. akıp giden hayata bak, insanlara bak, hayvanlara bak, hatta git inşaata bak ama o salak ekrana bakıp durma. bir çocukla göz göze gel, kedinin yatışını izle, düşen insana yardım et, komik bir şey görürsen gül, bırak deli desinler ne bileyim. ordaki her şey senin görmen için var. sana özel tasarlandı. saygısızlık etme.