Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum , “Çatışmaya elverişli değil, çünkü tek irade var” dediği yeni sistemle, geçmişte en iyimser tahminle 2-3 ay sürecek yeni hükümetin kurulması ve komuta kademesi değişikliklerinin 2 saatte gerçekleştiğini söyledi. “Devletin yürütme teşkilatı kurumsal yapısı itibariyle sadeleşti ve küçüldü ama fonksiyon ve etki gücü açısından büyüdü” diyen Uçum, yeni sitemi Hürriyet’ten Hande Fırat'a şöyle anlattı:
CUMHURBAŞKANI TEK BAŞINA KARAR VERECEK
"Politika kurulları talep ve ihtiyaçların tespitiyle, genel politika yaklaşımlarının geliştirilmesinde devreye girecek. Yani bu analizler kurullara geldiğinde, kurullar toplumun ve ülkenin talep ve ihtiyaçları üzerinden genel politika belgeleri geliştirecek. Bütün bunlar kime gelecek? Cumhurbaşkanına. Kurullardan çıkan taslakların kararını kim verecek? Cumhurbaşkanı verecek. Cumhurbaşkanının niye tek başına karar vermesi lazım. Çünkü bu yeni yapılanmada siyasi sorumluluğu olan kişi Cumhurbaşkanıdır.
'SİSTEMSEL PROBLEM DEĞİL, UYGULAMA PROBLEMİ OLUR'
Seçilmiş kişiyi bir kenara bırakırsak, patron kim sorusunun yanıtını arıyor Türkiye. Bakan mı yardımcısı mı ofis başkanı mı, kurul başkanı mı? Yürütmede bir yetki karmaşası olur mu?
Sistem, sistemsel olarak çatışmaya elverişli değil. Bireysel tercihlerle çatışma olursa da onu tasfiye etme imkanlarına sahip. Yani bu sistem tam tersine sizin dediğiniz gibi herkesi iş birliği içerisinde çalışmaya yönlendiriyor. Çünkü tek irade var halkın seçtiği kişidir. Siyasi sorumluluğu vardır ama onun tek irade olması her şeyi tek başına yapacağı anlamına gelmez. Zaten yapamaz da. Bu tek irade, siyasi sorumlu olan tek kişi ne yapacaktır, diyelim ki Hazine de Maliye de bu kararları verebilecek kişiye yetkisini delege edecektir. Dolayısıyla yetkisini delege ettiği makam, örneğin yatırım ofisiyle de finans ofisiyle de politika kurullarıyla da uyumlu çalışacaktır. Herhangi bir yerde uyumsuzluk ortaya çıktığında bu bir sistemsel probleme dönüşmez, bir uygulama problemi olur. Bunun anlamı nedir? Bir gecede bu uyumsuzlukları yaratanlar gider, yerlerine işi doğru yapacak kişiler gelir.
'HATA YAPAN SONUÇLARINA KATLANIR'
Bir kere atanan yardımcı ve bakanlar için söylenen 'sadece Cumhurbaşkanına karşı sorumlu olan, hukuki ve cezai sorumlulukları olan, ancak siyasi sorumluluğu olmayan bir kişi hata yaparsa sisteme zarar vermez mi?' sorunu sistemdeki tali bir meseledir. Öncelikle seçilmiş iradenin yapacağı atamalarda hata olmayacağı varsayımı üzerinden bakmak gerekir. Yani başlangıçta güven esastır. Peki hata yapılmaz mı? Yapılabilir. İşte o zaman sistemin diğer iki ilkesi devreye girer. Birincisi hata yapmayı en aza indirecek tedbir ilkesi, ikincisi hata yapıldığında uygulanacak yaptırım ilkesi. Güven, tedbir ve yaptırım. Sistemi böyle kurduğumuzda, öncelikle hata ihtimali ortaya çıktığında bu hata gerçekleşmeden fark edilmesini sağlamak, yani icraya geçmeden, zararlandırıcı sonuç doğurmadan fark edip gereğini yapmak. Buna tedbir mekanizması diyebiliriz. Eğer ortaya zararlandırıcı bir sonuç çıkarsa da hem bu sonuçları telafi etmek hem de yaptırım uygulamak. Dolayısıyla tedbir ve yaptırım mekanizmaları açısından sistem iyi kurulmuştur. Sistemsel olarak, bu mekanizmalar iyi işlediğinde sözünü ettiğiniz sorunlar ortaya çıkmaz. Hata yapan da hatasının sonuçlarına katlanır. Nasıl katlanır? birincisi siyasi anlamda siyasi programa aykırı davranırsa görevden alınır, bir daha öyle bir görevi zor üstlenir. İkincisi hukuka aykırı davranırsa hukuki yaptırımlar uygulanır. Üçüncüsü cezai yaptırım gerektiren eylemi olursa ceza hukuku devreye girer. Ayrıca belirtelim ki, yeni sistem hiyerarşileri insanlar arasında değil, pozisyonlar arasında kurmaktadır. İnsanlar arasındaki ilişki yatay, hiyerarşiler arasındaki ilişki dikeydir. Böyle baktığınızda kişilerle uğraşan değil, süreç yönetimi üzerine odaklanan ve iş yapmayı esas alan bir sistem kurulduğu görülmektedir.
'DÜNYAYA ESİNLENDİRİCİ MODEL OLACAK'
İddialı olacak belki, bizim bu siyasal sistem bütün boyutlarıyla devreye girdiğinde 21.yüzyılın demokrasisi açısından bütün dünya için esinlendirici, örnek bir model ortaya koyacak diye düşünüyorum. Cumhurbaşkanı hükümet sistemine geçiş bir reform sürecinin sonu değildir. Bir reform sürecinin başlangıcıdır. Bu reform son derece dinamik bir süreçtir. Ben birinci dönem bitince ortaya çok iyi işleyen bir yapı çıkaracağımızı umut ediyorum. Eğer mecliste siyasi partiler uzlaşırsa anayasa değişiklikleri de olursa, anayasal reformlar bile yapılabilir. Ama ikinci dönemde anayasal sistem ve genel olarak hukuk reformunun tamamlanacağını ön görüyorum.”
BAHÇELİ “ERKEN SEÇİM” DEYİNCE “ALLAH’TAN HAZIRLIĞIMIZ VAR” DEDİK
(Devlet Bahçeli erken seçim deyince eyvah gece gündüz çalışmamız lazım diye bir durum oldu mu yoksa Allahtan hazırlıklarımız var mı dediniz?) Allahtan hazırlıklarımız var dedik. Çünkü Sayın Cumhurbaşkanı öngörülü bir siyasetçi. Eylül ayında konuştuğumuzda, “siz yarın her şey olacakmış gibi çalışın, ilk çalışmalar Nisan sonu itibari ile tamamlansın, sonra bunların lansmanı, kamuoyu tartışması yapılır” dedi. Bütün ekipler üzerlerine düşeni layıkıyla yaptılar. Bütün alt komisyonlar asıl raporlamalarını zamanında yetiştirdiler. Dolayısıyla 49 kişi komisyonlarda, 40 kişilik uzman ekip ise yazım çalışmalarında, zaman zaman destek veren diğer ekiplerle beraber yüzden fazla insanın fikri, teknik katkı verdiği bir süreç yaşadık.