Göçmen Vatandaşların Askerlik Borçlanması Nasıl Olur?
Dış ülkelerden ülkemize göçmen olarak gelip Türk kimliği alarak yerleşen vatandaşlarımızın erken emekli olabilmeleri adına askerlik borçlanması yapabildikleri bilinen bir konudur. Bu konu da en çok göç aldığımız ülkelerden biri olan Bulgaristan göçmenlerini ve son yıllarda yaşanan savaş ve kargaşa yüzünden mecburen ülkelerinden ayrılmak durumunda olan Suriye göçmenlerini ilgilendirmektedir. Suriyelilerin durumu henüz netleşmemek ile birlikte, o halde bakalım Bulgaristan ve diğer ülkelerden gelen göçmen vatandaşların askerlik borçlanması nasıl olur?
Yasaya Göre Göçmen Vatandaşların Askerlik Borçlanması Nasıl Olur?
Ülkemiz coğrafyasına herhangi bir sebepten dolayı gelip yerleşerek burada yaşamaya karar veren ve emekliliğini de Türkiye’den almak isteyen vatandaşlar için 5510 sayılı Kanun’un 41. maddesi açıkça der ki:
Eğer bir kişi yurtdışında askerlik yapmış ve bir süre sonra Türkiye’ye yerleşmiş ise emekliliğine az bir zaman kala orada yaptığı askerlik günlerini Türkiye’deki sigortalılık prim günlerine ekleyerek erkenden emekli olabilmektedir.
Konu ile ilgili en erken karar 30 Ocak 1987 tarihli 12 – 3 Ek Genelge’de açıklanmıştır. Bu tarihe kadar erken emeklilik için yurtdışında yapılan askerlik süreleri ne yazık ki prim günleri konusunda saydırılamıyordu.
Peki o Dönemde Neler Yaşandı?
Ocak 1987 tarihine kadar askerliğini göçmen askerlik borçlanması adı altında saydıramayan kişiler yargı kurumlarına başvurdu ve kurum aleyhinde dava açmaya başladılar. İlk zamanlarda yargıdan gelen kararlar her ne kadar kişilerin aleyhine sonuçlanmış olsa da verilen bu kararlar temyize götürüldü ve Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nce bozuldu. Bu da konunun SSK Yönetim Kurulu tarafından incelenmesine neden oldu. Sonuç olarak ise askerliğini yurtdışında yapıp zorunlu bir sebepten dolayı ülkelerini terk eden vatandaşlarımız için erken emeklilik müjdesi geldi.
Askerlik Belgesinde Tarih Yazmayan Göçmen Vatandaşların Askerlik Borçlanması Nasıl Olur?
Türkiye’de biraz daha erken emekli olabilmek adına yapılan bu girişimde öncelikle önemli olan bireylerin 22 yaşını doldurdukları tarihten sonraki zamanlarda ülke vatandaşlığına geçmiş olmalarıdır. Bu şartın ardından da kişilerden geldikleri ülkede yaptıkları askerliği belgelemeleri istenmektedir.
Bu askerlik yapıldığına dair belge eğer yeni tarihli bir askerlik durumu söz konusu ise üzerinde mutlaka tarih bulunmaktadır. Ancak biraz daha eski tarihli ise adı geçen belgenin üzerinde bir zaman dilimi belirtilmeyebilmektedir. Bu durumlarda ise Türkiye içerisinde yapılan askerlik emsallerine bakılmaktadır. Yani o dönemde Türkiye’de askerlik eğer 15 ay ise kişi 24 ay askerlik yapmış olsa bile sadece 15 ayı sayılacak ve sadece bu süre borçlanılabilinecektir.
Örneğin, bir kişinin Bulgaristan’da 1986 yılında tam olarak 24 ay yani 2 yıl askerlik yaptığını düşünelim. O dönemde Türkiye’deki askerliğin 18 ay olarak yapıldığının bilincinde olarak kişinin en fazla borçlanma yapabileceği sürenin 18 ay olduğunu söyleyebiliriz. Aradaki 6 aylık süre Türkiye yasalarınca sayılmayacaktır.
Geldiğim Ülkeden Askerlik Durum Belgesi Alamıyorum. Ne Yapmalıyım?
Yasa açıkça askerlik durum belgesinin alınabildiği durumlarda erken emekliliğe izin vereceğini açıklamıştır. Bu sebepten dolayı orada yaptığınız askerliği kağıt üzerinde kanıtlayamıyorsanız Türkiye’den erken emekli olma şansınız olmayacaktır.
Öte yandan sizin isteğiniz dahilinde askerlik durum belgesi için diplomatik ilişkiler yürütülmemektedir. Bu sebeple ya vekalet usulü ya da bizzat kendiniz giderek oradaki belgeyi temin etmek durumundasınız.
Göçmen Askerlik Borçlanması İçin Gerekli Nitelikler Nelerdir?
5754 sayılı Kanun’un 79. maddesi ve 3201 sayılı Kanun’a eklenen geçici 6. maddede de belirtildiği üzere eğer bir kişi göçmen askerlik borçlanması ile erken emekli olmak istiyorsa aşağıdaki özelliklere de sahip olmalıdır:
- 1 Ocak 1989 ile 8 Mayıs 2008 tarihleri arasında gelinen ülke tarafından göçe zorlanmak
- Bu göçün ardından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olarak kimlik almak
- Hala Türkiye’de ikamet ediyor olmak
- 2022 sayılı Kanun da dahil olmak üzere Türkiye’deki sosyal güvenlik kurum ve kuruluşlarından herhangi bir gelir ya da aylık almıyor olmak
- Gelinen ülkedeki çalışma süresini belgeleyebilmek
Askerlik Borçlanması İle Emekli Olmak İçin Gereken Evraklar Nelerdir?
Aslında burada sizden çok da fazla belge istemeyeceklerdir. Ancak geldiğiniz ülkeden aldığınız askerlik belgenizi Türkçeye noter huzurunda çevirmiş olmanız yani apostilletmeniz gerekmektedir. Belgenin aslının rahatlıkla anlaşılabilinmesi için bu madde fazlasıyla önemlidir.
Belge haricinde “Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi’ni” de doldurarak yazılı istekte bulunduğunuz takdirde geriye hiçbir şey kalmayacaktır.
O saatten sonra yapacağınız tek şey ise beklemek olacaktır. Ancak o süre içerisinde adresinize tebliğ edilen borç miktarını da ödemek durumundasınız. Ödemeyi takip eden birkaç ay içerisinde talebinizde herhangi bir eksik ya da kusur bulunmadığı takdirde onaylama işlemi yapılacak ve hemen emekli maaşı almaya başlayabileceksiniz.
Gelinen Ülkeden Zorunlu Olarak Değil de Kendi İsteğiniz İle Geldiğinizde…
Yasa bu konuda tavrını açıkça belli etti ve gelinen ülkeden “zorunlu göç” ibaresi ile değil de kendi isteği ile gelen ve Türk vatandaşlığına geçen kişilerin askerlik borçlanması yapmasını reddetti. Bu yüzden 1989 ile 2008 yılları arasında Türkiye’ye gelmiş dahi olsanız eğer Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün Kimlik Paylaşım Sistemi’nde sizin hakkınızda:
….. tarihli ve ….. sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 2510 (veya 5543) sayılı İskan Kanunu’na istinaden Türk vatandaşlığına geçiş yaptığınız yazmıyor ise erken emeklilik için askerlik borçlanması yapamayacaksınız.