Yoğurdu “Hıdırellez çiyi” ile mayalayan Kütahya’nın Tavşanlı ilçesine bağlı köylerde yaşayan yörükler, her yıl 6-8 Mayıs’ta bitkilerden aldıkları çiy taneleriyle yoğurt mayası yapma geleneğini asırlardır sürdürüyor.
Kütahya’nın Tavşanlı ilçesine bağlı köylerde yaşayan yörükler, yoğurt mayasını Hıdırellez ve takip eden iki günde tan ağarana kadar bitkilerin üzerinden topladıkları çiy tanelerinden elde etme geleneğini asırlardır devam ettiriyor. Hıdrellez’de yoğurt mayası için çiy toplama geleneğini AA muhabirine anlatan Tavşanlı’nın Çıkrıcak köyünde yaşayan Himmet Benli (68), atalarının eskiden kışı sıcak illerde, yaz mevsimini ise Kütahya’nın serin ormanlarında küçükbaş hayvanlarını otlatarak geçirdiğini söyledi. Atalarının, Çıkrıcak ve Üyücek köyleri arasındaki meşe ve çam ormanlarıyla kaplı alanda yerleşik hayata geçtiğini ifade eden Benli, “Daha önce geniş aile düzenimiz vardı. Şimdi ise herkes kendi çatısı altında yaşıyor. Buna rağmen geleneklerimizi devam ettiriyoruz” dedi. Yoğurdu “Hıdırellez’in armağanı” olarak kabul ettiklerini söyleyen Benli, dedelerinden öğrendiği çiy taneleriyle yoğurt mayalanmasının hikayesini şöyle anlattı: “Aydın yörüklerinden olan ve yaz mevsiminde Kütahya’daki yaylaklara gelen bir yörük, göç yolunda koyundan sağdığı sütü bir ağacın altına koyduğunda koyulaştığını fark etmiş. Bunun çiy taneleri sayesinde olduğunu anlayan yörük, o günü aklında tutmuş ve bu bir gelenek halini almış.” Bu geleneği sürdürerek, Hıdırellez diye kabul edilen 6 Mayıs ve sonraki iki günde sabah ezanıyla tan ağarması arasında bitkilere düşen ilk çiy tanelerini topladıklarını belirten Benli, “Güneş doğmadan çeşmeden akan suyla sütü mayalayarak yoğurt yapıyoruz. Bu yoğurdu bir yıl maya olarak kullanıyoruz. Bunu her yıl yapıyoruz” dedi. -Maya değişimi sadece akrabalarla yapılıyor- Himmet Benli’nin eşi Arzu Benli (68) de yoğurt yapmak için süte katılan ve “çalacak” denilen mayanın yer yıl Hıdırellez’de yeniden yapıldığını söyledi. Atalarının Karakeçili yörüklerine mensup olduğunu ifade eden Benli, “Çiy taneleriyle güneş doğmadan önce akan suyla yapılan yoğurdun tadına doyum olmaz. Maya, sadece 6-8 Mayıs’ta toplanan çiy taneleriyle yapılır. Başka günlerde alınırsa tutmayacağına inanıyoruz” diye konuştu. Ayşe Benli, nazara inandıkları için sadece akrabalar arasında maya değişimi yaptıklarını kaydetti.