Yazı: Gülru incu
Hayatı ilkokulda öğrendiğimiz yedi ana renk tadında yaşadığımız, sadeliğiyle huzur bulduğumuz, gereksiz bilgi kirliliğiyle atacağımız adımı şaşırmadığımız günler çok gerilerde kaldı değil mi? Artık hemen her şeyin parametrelerini düşünmeden karar veremiyoruz. Hal böyle olunca renkler de bundan payına düşeni alıyor tabii. Yok öyle artık her maviye sadece ‘mavi’ deyip geçiştirmek. Bunun cam göbeği mavisi var, kobalt mavisi var, çivit mavisi var, Prusya mavisi var. Şaka bir yana, işin ilginç yanı içinde gerçek payının olması. Çünkü renk dediğimiz şeyin sayısız kombinasyonu var, tabii her birine uygun görülen bir de ismi.
Van Dyck Kahverengisi
Çok yaşa newton
Renklerin gerçekten çok gizemli bir dünyası var, kendine has bir büyüsü… Görsel algının ucu bucağı belli olmayan sınırlarında bir gezinti her renk ama bugünkü haline gelene kadar da epey yol kat etmek zorunda kalmışlar. Renkler bugünkü özgürlüklerine kavuşmalarını İngiliz fizikçi Isaac Newton’a borçlular bir anlamda. Neden mi? Çünkü Newton,1670 yılında karanlık bir odada güneş ışığını bir delikten geçiriyor ve bu ışığın önüne kristal bir prizma koyuyor. Beyaz ışık bu sayede renklere parçalanıyor ve Newton yedi rengi birden bir perdeye yansıtmayı başarıyor; yani renk biliminin ortaya çıkması 17’nci yüzyıla dayanıyor.
Van Dyck Kahverengisi
Prusya mavisi mi alırsınız yanık sienna mı?
Resim yapanlar ya da resim sanatına ilgisi olanlar Titian sülfür rengi ya da Van Dyck kahverengisi gibi ilginç isimli renklere aşinadır. Aynı adlı romandan sinemaya da aktarılan ve o günden itibaren her konuya hunharca uyarlanan alternatifleri sayesinde insanda bayağı bir bıkkınlık yaratan Grinin Elli Tonu ifadesi var ya, çok da yalan değil aslında, çünkü her rengin yığınla alt tonu var. Sarı deyip geçmeyin, çünkü en az beş ton sarı, altı ton kırmızı, 10 ton mavi bulabilirsiniz. Örneğin bir arkadaşınızın gömleğine bakıp da ‘Bu Prusya mavisi gömleği nereden aldın?’ diye sorarak, sohbet ortamında ilgi odağı olmanız an meselesi. Diğer yandan bazı renkler bazı ressamlarla özdeşleşmiş, örneğin Van Gogh sarısı, Van Dyck kahverengisi gibi. Tabii bu arada işin bir de bilimsel boyutu var. Dünyada renk sistemini kuran ve geliştiren Pantone Renk Enstitüsü’nün renk raporları hem içinde yaşadığımız dönem hem de gelecek sezonda etkili olacak renkler üzerine, özellikle moda, tasarım ve dekorasyon alanında küresel bir bakış açısı sunuyor. Her yıl aralık ayında özel bir renk öne çıkıyor ve bir sonraki yılın rengi olarak trendleri yönlendiriyor.
Titian kızılı
Adları da kendileri kadar özel
Kiminin patenti alınmış, kimi bir ressamın adıyla anılıyor, kimi halk arasında yaygın kullanımıyla diğerlerinin arasında farklılaşıyor ama çoğunun bir hikayesi var.
Klein mavisi: Deneysel çalışmalarıyla adından söz ettiren yeni gerçekçi Fransız ressam Yves Klein, 19 yaşında sahilde arkadaşlarıyla beraber kumlara uzanmışken “İlk resmim mavi gökyüzü olacak” demiş. Klein, 1961’de mavinin kendine özgü bir tonunun patentini almış ve adına International Klein Blue (Uluslararası Klein Mavisi) demiş.