İstanbul’un neredeyse bütün yoksullarının yaşadığı alanların mülkiyet sorunu bulunuyor. Parası olan sorununu çözmüş, parası olmayan yoksulların ise sorunları belli olmayan tarihlere ötelenmiş, idareciler tarafından geçiştirilmiş. Adeta yoksulların kabusu gibi ortada duruyor.
Çünkü bu mahallelerdeki “belirsizlik” gibi görünen sorunlar ya da mülkiyet sorununun çözümü yerel, merkezi idareciler açısından o kadar da belirsiz değil.
Yoksul halk kitlelerinin yaşadığı yerleşim bölgeleri dün çamurlu ve yaşanmaz alanlarken, bugün şehrin merkezi yerleşim alanları olarak görülüyor ve bu bölgelerin rantta açılması için idareciler tarafından rant planları yapılıyor. Yapılan planlar bölge halklarını içine dahil etmeyi hedeflemediği gibi, yoksulları şehrin çeperlerine iten, atan, süren planlardır.
Bu mahallelerden biri de Şişli/Okmeydanı’na bağlı Mahmut Şevket Paşa Mahallesi (MŞP), bu mahalle de İstanbul’un merkezinde küçük bir mahalle. Mahallenin bir kısmı kentsel dönüşüm içine alınmış, bir kısmı plansız alan olarak duruyor, bir kısmı ise imara açık. Bu küçük mahallenin mülkiyet dağılımına bakıldığında bile ne kadar sorunlu olduğu görülebilir. Bu görülen sorunların çözümüne yönelik bu bölgelerde yaşayanların çıkarlarını koruyacak somut adımların atılmadığı ise ortada.
Mahallenin sorunlarını kendine dert edenlerin kurdukları Okmeydanı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (OKDER) mahallenin hem mülkiyet sorunlarına yönelik çabalar içinde, hem de savaştan kaçmak durumunda kalan Suriyeli göçmenlerle dayanışıyor.
OKDER öncelikli olarak mahallenin acil olan sorunlarını ve çözüm imkanlarını tespit etmek için mahalleliyle diyalog toplantıları düzenliyor. Derneğin kuruluşu yeni olsa da, bu kısa zaman dilimi içinde mahallenin mülkiyet sorunlarına müdahale ederek mahallelinin karşılaşabileceği hak mahrumiyetlerini şimdilik engellemiş durumunda. Bu çalışmalar o kadar da kolay olmadı.
Mahallede dört belediye meclis üyesi bulunmasına rağmen, bugüne kadar sorunlarla ilgilenmediler, derneğin devreye girmesinden sonra ilgilenir gibi görünmeye başladılar.
Hâlbuki bu işe yaramaz meclis üyelerinin asıl görevleri mahallelilerin çıkarlarını korumak değilse nedir?
Mahalle muhtarının, mahallenin sorunlarına yaklaşımı ise, ayrıca incelenmesi gerek bir vaka. Mahallenin bir kısmı tapu tahsis belgesi bulunmakta. Hükümet tapu tahsis belgelerini iptal eden bir yasa çıkarttı. Bu yasanın son günü de 15 Mayıs 2015 olmasına rağmen muhtarlık, mahalleliyi bu konuda uyarmadığı gibi derneğin bu yöndeki çalışmalarını küçümseyerek “yok böyle bir şey, bunlar fasa-fiso” diyerek değersiz hale getirmeye çalıştı. Mahallelinin oluşan baskısı sonucunda muhtar dil değiştirmeye başladı. “Belediyeden bize bu konuda belge gelmedi, gelirse sizinle paylaşırız”a döndü. Muhtar top dolaştırmaya devam ede dursun, İstanbul da mahallelerin oluşturduğu dernekler ve kooperatifler (Mahalleler Birliği) Ankara’da Tapu Tahsis Belgesini iptal eden kanunu 3 yıl öteletmeyi başardı.
OKDER’in mahalledeki bu çalışmaları, mahalleliler tarafından görüldü ve daha da benimsenmesine yol açtı. Meclis üyelerine ve muhtara heyetine karşı ise güvensizlik arttı.
OKDER, Şişli Belediye’siyle temas halinde ve ayrıca oluşturduğu heyetle başta mahallenin mülkiyet sorununun çözülmesine ilişkin çalışmalar yaptı. Bu çalışmalar Şişli Belediyesinin de olumlu katkısı nedeniyle hızlı ilerliyor. Tabii ki OKDER’in ısrarcı tavrı oldukça belirleyici oldu. Yoksa mahallenin kangrene dönen bu sorunları yıllardır duruyor. Şişli belediyesi de yıllardır yerinde sayıyordu.
OKDER, yerleşim yerlerinin ranta açık alanlar olduğunu idareciler kadar biliyor ve sorunların idarecilerin iki dudağına bırakılmayacak kadar da önemli olduğunun bilincinde. Bu yaklaşımla mahalledeki sorunları, yaşayanları merkeze alan, sorunları birlikte tartışıp, çözüm önerilerini birlikte geliştiren bir anlayışla hareket ediyor. Bu açıdan da mahalleliyle temas kurmakta sıkıntılar kolaylıkla aşılıyor. Mahallelinin çoğunluğunun kabul etmediği faaliyetleri ise dernek adını kullanarak dayatmıyor.
OKDER, Şişli belediyesiyle oluşturduğu komisyona bir önerge taslağı sundu. Bu taslak belli tartışmalardan sonra Şişli Belediye Meclisi’ne sunuldu. Mecliste CHP ve AKP’nin üyelerinin oy birliğiyle geçti. Bu açıdan da OKDER başarlı bir çalışma ortaya çıkartmış durumda. Meclis üyeleri ve mahallenin muhtar heyeti süreci çıkarlarına dokunduğu için seyretmekle yetiniyorlar. Onlar seyretmeye devem etsinler.
Haklarına sahip çıkanlara Hayırlı Olsun!
Dernek, önergenin kabulünden sonra plansız alan olarak bilinen alanda yaşayanlarla temas kurarak süreci anlatmakla işe başladı. Bu alandaki (12 adayı kapsıyor) yerleşimcilerin tapularına kavuşmak için öncelikli bu alanın 1/1000 ölçekli planın yapılması gerekiyor. Hâlbuki belediyeyle yapılan görüşmelerde görüldü ki, bu alanın 1994 yılında bu yana 1/5000 ölçekli planın olduğu, bu plana göre 1/1000 ölçekli planın yapılabileceğini ama bu güne kadar yapılmamış. Yani, belediye bu konuda üzerine düşen sorumlulukların ancak derneğin baskısı sayesinde farkına vardı.
Mahallede artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Mahalleyle ilgili yapılacak herhangi bir çalışma mahallelinin görüşüne sunulması zorunlu. “Ben yaptım oldu” devri bitti.
Plansız alanla ilgili yapılacak planlama çalışması derneğin ve Şişli Belediyesinin yetkilileriyle birlikte yapılacak ve mahallelinin onayına sunulacak. Daha sonra 1/1000 ölçekli plan İBB’ye gönderecek. İBB tapuları vermekte zorluk çıkarması halinde, tapuları almak için mahallemizde birliğimizi şimdiden hazırlamaya başlamak gerekiyor.
Ortak sorunlarımızı, komşularımızla birlikte üstesinden gelebileceğimize inandığımız oranda sorunlarımızı aşabiliriz.
İşçilerin Sesi Gazetesi, Temmuz 2015, Sayı 40