Politikacı ve yazar. 1882 yılında Kuzey Osetya'nın Kurtati boğazındaki Nogkau köyünde doğdu. Babasının adı Nimbolat'dır. Stavropol Gimnazyumunu (1899) ve Moskova Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni (1907) bitirdi. Öğrenciliğinde
Biyografiler
Rusya Sosyal Demokrat Partisi'ne girdi. Rusya'da Kurucu Meclis oluşturulması istemiyle ortaya konan ilk öğrenci bildirisini kaleme aldı. Karıştığı eylemler dolayısıyla hapis ve sürgün cezalarına çarptırıldı. 1903 yılında Moskova’dan Kafkasya'ya sürgün edildi. Terek bölgesinde sosyal demokrat komitelerin kurulmasına çalıştı, faaliyetlerini Dağıstan'a dek geliştirerek Rusya Sosyal Demokrat Devrimci Partisi'nin Terek-Dağıstan Merkezinin kuruluşunda rol oynadı.
1904 yılında Moskova'ya dönerek Moskova Üniversitesi'nden, Kiev'de toplanan gizli Rusya Öğrenci Kongresine temsilci olarak seçildi. Üniversiteyi bitirdikten sonra bir süre avukatlık yaptı. "Russkoe Slovo", "Ranneye Utro", "Utro Rossii", "Vestnik Yevropı" gibi önemli yayınların sürekli kadrosunda yer aldı. Bu yayın organlarındaki çalışmalarıyla, Rusya'daki müslüman milletlerin politik çevrelerinin dikkatini çekti. Devlet Duması'nda oluşturulan Müslüman Fraksiyonu tarafından özellikle okullar ve öğretim konusunda olmak üzere çalışmalara katılması için davet edildi. Rusya'da gelişen devrim hareketleri, anayurdu Kafkasya’nın ve Rusya’daki Müslüman halkların politik arenada uğradığı haksızlıklar onu bu kitlenin organizasyonuna ve politik çabalarını biçimlendirmeye yöneltti.
Rusya'daki Müslüman halkların hemen tüm politik, sosyal ve ulusal gruplarını bir araya getiren I. Rusya Müslümanları Kongresi'nin (1-11 Mayıs 1917) toplanmasında ve çalışmalarında aktif rol oynadı. Bu kongrede oluşturulan Milli Merkez Şura'nın başkanlığına seçildi. Bu sıfatla Geçici Hükümet'le müzakerelerde bulundu. Kurucu Meclis'in seçim hazırlıklarını yapan komisyonun çalışmalarına katıldı. Kendisi ve bazı siyasetçilerin Kerenski tarafından oluşturulan "Geçici Hükümet"te görev almaları, Petrograd Sovyeti'ndeki Gürcü Menşevik liderler Tseretelli ve Çkheidze'nin müdahalesiyle önlendi. Tsalıkkatı, bu yersiz ve umulmadık müdahaleyi Kuzey Kafkasyalılarla Gürcüler arasındaki tarihsel anlaşmazlıkların bir sonucu olarak nitelemiştir. General Kornilov'un hükümet darbesi girişimi sırasında, hükümeti destekledi. Zahid Şamil ve Kuzey Kafkasya Merkez Komitesi temsilcisi Aytek Namitok ile birlikte, Petrograd önlerine gelmiş bulunan Kafkas Süvari Tümeni'nin (Diki Divizi) komutanlarını ikna ederek hareketin Petrograd kapılarında durdurulmasını sağladı.
Eylül 1917'de Petrograd'daki Sosyalist Partiler Kongresi'ne katılarak Milli Şurası adına girişimlerde bulundu. Bu arada Kurucu Meclis'in hemen toplantıya çağırılmasını ve bakanlık düzeyinde bir "Müslüman Devlet Sekreterliği" oluşturulmasını istedi. Fakat kendi demagojik çalışmalarıyla meşgul bulunan sosyalistler Tsalıkkatı'yı çok az desteklediler. Tsalıkkatı'nın Rus ve Gürcü sosyalistlerden uğradığı hayal kırıklığı sonradan Bolşeviklerle olan kısa ömürlü ilişkisine ve Kafkasya Sosyal Demokrat örgütünde birlikte çalışırlarken tanıdığı Stalin ile olan görüşmelerine vesile oldu. Tüm Rusya Kurucu Meclisi'ne seçilen Tsalıkkatı, bolşeviklerin iktidarı ele geçirmelerinden sonra Milliyetler Halk Komiseri J. Stalin tarafından "Müslüman İşleri Komiserliği"nin başına getirilmek istendi. "Truva Atı" olarak kullanılmaya çalışıldığını farkeden Tsalıkkatı bu öneriyi kabul etmedi ve Kafkasya'ya döndü. Burada 1918 yılında Terek Bölgesi Halk Konseyi'nin başına geçti. 11 Mayıs 1918'de oluşturulan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin önce işgal edilmesi üzerine, birçok yurtsever gibi o da Gürcistan'a sığınmak zorunda kaldı. Gürcistan ve Azerbaycan'a iltica eden parlamento ve hükümet üyelerinin ve bazı aydınların da katılımıyla Ağustos 1919'de Tiflis'te faaliyete geçen "Kuzey Kafkasya Komitesi"nin başkanlığına getirildi. Daha sonra sürgünde bir parlamento olarak Tiflis'te faaliyet gösteren “Kuzey Kafkasya Birlik Meclisi”nin başkanlığını yaptı. Burada yayınladığı "Volnıy Gorets" (1919-1920) gazetesi çevresindeki politik çalışmalarda aktif rol aldı.
Gürcistan'ın da Bolşevikler tarafından işgali üzerine, önce Türkiye'ye sonra da Avrupa’ya geçen Tsalıkkatı Rus sosyalistlerin artık ne sosyalist, ne de devrimci olmadıklarını söylüyordu. Kafkasya halklarının politik bağımsızlık mücadelesinde sadece kendilerine güvenebileceklerine kanaat getirmişti. Yurdunu kaybettikten sonra Çekoslavakya'nın merkezi Prag’a yerleşti. Mülteciler tarafından 1923'te kurulan Kafkasya Dağlıları Birliği çatısı altında çalıştı. Yöneticiliğini yaptı. Bu teşkilatın yayın organı olan "Kavkazski Gorets" dergisinin redaksiyonunu üstlendi. Daha sonra Kafkasya Dağlıları Halk Partisi'nin kuruluşunda yer aldı, partinin ilk süreli yayını olan Aytek Kundukh yönetimindeki "Volnıye Gortsı" dergisinin çıkarılmasına nezaret etti. Çeşitli toplantılarda konuşmacı olarak Kafkasya meselesini işledi. Kafkasya Dağlıları Halk Partisi'nin de katılımcı olduğu "Promethe Birliği"nin yayın organı "Promethee"de yazıları yayımlandı. Uzun süren bir hastalık döneminden sonra ve yurt özlemi içinde 2 Eylül 1928'de, Polonya'nın başkenti Varşova’da hayata gözlerini kapadı ve buradaki müslüman mezarlığına defnedildi.
Kitapları:
Kavkaz i Povolje, Moskova 1913.
V gorakh Kavkaza, 1914
Musulmanskaya Fraktsiya v Uçredilnom Sobranii, Kazan, 1917.
Krasavitsa Zübeyda.
Musulmane Rossii i federatsiya.
Borba za volyu gor Kavkaza, Prag 1928.
Brat na brata, Prag 1926.
Okrovalennıye gorı. (basılıp basılmadığı bilinmemekte).
Gorskaya Respublika. (basılıp basılmadığı bilinmemekte).
Dagestan v ogne. (basılıp basılmadığı bilinmemekte).
Yorum yapın