Ordinaryus unvanı eskiden profesör mertebesinin hemen üzerindeydi fakat artık kullanımda değil. Üniversitelerde görev yapan eğitimciler deneyimleri, başarıları ve hedefleri doğrultusunda birçok farklı unvana sahip olabiliyor. Eğitim öğretim planlayıcısı, araştırma görevlisi, okutman, öğretim görevlisi, doçent ve profesörlük unvanları hem motive edici özellikleri hem de akademik camiada kazandırdıkları prestij nedeniyle birçok gencin kariyer hedeflerini de şekillendiriyor. Günümüzde kullanılmasa dahi öyle bir unvan var ki; yarattığı prestij akademisyen olsun olmasın herkeste saygı uyandırıyor.
Elbette; ordinaryüs unvanından bahsediyoruz. Kimilerine göre günümüzde kullanılmaması gereken ve içi boşaltılan bir unvan olan ordinaryüslük bazı kesimlere göre geri getirilmeli. Profesörlerin rehavete kapılmasını engelleyeceği düşünülen bu değişim olur mu olmaz mı bilmiyoruz, ancak bu kavramın tüm detaylarını sizlere aktarmak istiyoruz.
TDK Sitesinde Ordinaryüs Tanımı Nasıl Yapılıyor?
Unvan TDK sitesinde şu şekilde tanımlanıyor:
Ordinaryüs: 1960 yılından önceki dönemde minimum 5 sene profesörlük görevi sürdüren; yaptığı bilimsel çalışmaların başarısı ile kendini tanıtan ve diğer öğretim üyeleri arasından seçilip bir kürsü yönetimi ile görevlendirilen kişilere verilen unvan.
Ordinaryus Nedir?
Ordinaryus akademik alanda kullanılan ve popüler olmasının yanı sıra yüksek prestij barındıran bir unvandır. Akademik mertebenin en üstünde bulunulduğuna işaret eden ordinaryüs profesörlük günümüzde resmi olarak kullanılmamaktadır. İlk olarak 1933 yılında gerçekleştirilen reform ile bu unvanın temelleri atılmıştır. En az 5 sene boyunca profesör olarak görev yapan akademisyenlere verilen ordinaryüs profesör unvanı özünde “birliğe ya da bir organizasyona aidiyet” anlamı taşır.
Bilimsel çalışmaları ile ün salan başarılı profesörlere verilen ordinaryüs profesör unvanı 1960 yılında kaldırılmıştır. 1750 sayılı Üniversiteler Kanunu kapsamında hali hazırda ordinaryüs unvanı kazanan profesörlerin hakları baki kalmış ancak unvan kullanımı sona erdirilmiştir.
Ordinaryüs profesör unvanının kaldırılmış olması zaman zaman bu unvanın yeniden getirilmesi isteklerini ortaya çıkarıyor. Yeni üniversite sistemi ile profesörler arasında hiyerarşik bir düzeni ifade eden ordinaryüs unvanı profesör olmanın kolaylaşması, üniversite sayısının hızla artması ve profesörlük unvanı elde edildikten sonra çalışma temposunun düşmesi gibi nedenlerle ordinaryüs unvan tartışmaları gündeme geliyor.
Nasıl Ordinaryüs Olunur?
Ordinaryus unvanı geçerliliğini koruduğu zamanlarda; akademisyenin ilk olarak profesör unvanı kazanması gerekiyordu. Profesör unvanı kazandıktan sonra Türkiye’deki üniversitelerde en az 5 sene görev yapılması şartı aranıyordu. Sadece 5 sene profesörlük yapılması da ordinaryüs olmak için yeterli değildi; akademisyenin aynı zamanda bilimsel çalışmalar yürütmesi ve bilim kürsüsü üyeleri tarafından da ordinaryüs olma hakkını kazandığının belirlenmesi gerekiyordu.
Hocaların hocası ordinaryüs profesör olarak anılan akademisyenler hem akademik çevrelerinde hem de bağlı bulundukları kurumlarda prestijlerini arttırıyordu.
Ordinaryüs Profesörler Hangi Çalışma Alanlarında Başarı Elde Etmeli?
Görev yaptıkları dönemde ordinaryüs unvanı ile ödüllendirilmeye hak kazanan toplamda 52 Türk ordinaryüs profesör bulunmaktadır. Bu profesörlerin çalışma alanları incelendiğinde birçok farklı dal olduğu görülmektedir. Siyaset, inşaat mühendisliği, Anayasa Hukuku, Tıp, Mimarlık, makine mühendisliği, bilim tarihi, felsefe ve sosyoloji, matematik, jeoloji, kimya ve fizik gibi birçok farklı alanda çalışma yürüten profesör ordinaryüslük unvanına sahip olmuştur.