“Türk Kamuoyu, “ABD Suriye’den asker çekiyor”, “ABD’den Türkiye’ye heyet geliyor” haberleri ile oyalanırken Akdeniz’den kuşatılıyoruz” diyen Milli Savunma Bakanlığı eski Genel Sekreteri Ümit Yalım’a sordum, “Neden Akdeniz’de kuşatılıyoruz?
“ABD Exxon Mobil ve ortağı Qatar Petroleum 16 Kasım 2018’de, Kıbrıs’ın güney batısındaki 10 numaralı parselde petrol aramaya başladı. Türkiye’nin 1959 Garanti Antlaşması kapsamında aynı parselde petrol arama hakkı var. Ancak Erdoğan ve Hükümeti bu hakkımızı kullanmıyor. Yunanistan, Girit Adası güneyindeki toplam 42 bin kilometrekarelik Türk Kıta Sahanlığını, 2014 yılında parselleyerek satışa çıkardı. Doğu Akdeniz’deki İsrail Doğalgazını Avrupa’ya taşımak için planlanan ve ABD tarafından desteklenen EastMed-Doğu Akdeniz Doğalgaz Boru Hattı Türk Kıta Sahanlığından geçiyor. Erdoğan ve Hükümeti, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’den kuşatılmasına kayıtsız kalıyor” diye yanıt verince sorularıma devam ettim:
MEİS ADASI İLE İLGİLİ OLARAK YUNANLILAR YENİ AÇIKLAMALAR YAPIYORLAR. BURADAKİ DURUM NEDİR?
Yalım: “Yunan Savunma Bakanı Kammenos da, 19 Aralık 2018’de, Meis Adası’nda basına yaptığı açıklamada, “önümüzdeki aylarda Meis Adası’nın Münhasır Ekonomik Bölgesi ilan edilecektir” dedi. Yunanistan, Meis Adası’nda Münhasır Ekonomik Bölge ilan etmek için hazırlık yaparken Türkiye, Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) gibi deniz yetki alanlarını belirleme konusunda geç kalıyor. Üç tarafı denizlerle çevrili olan Türkiye’nin Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge ilan etme hakkı var. 1982 Türk Karasuları Kanunu’na göre Ege Denizi’ndeki karasularımız 6 mil, Karadeniz ve Akdeniz’deki karasularımız ise 12 mildir.”
Türkiye’nin Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’de Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölgesini ilan etmemesinden istifade eden Avrupa Birliği sürekli olarak Kıta Sahanlığı haritaları yayınlıyor. Türkiye Ege ve Akdeniz’deki Anadolu kıyılarında dar bir alana hapsediliyor.
SORU: KITA SAHANLIĞINDAKİ SORUNLAR NELER?
Yalım: “AB Kıta Sahanlığı haritalarındaki sınırları esas alan Yunanistan da sürekli olarak Doğu Akdeniz’deki Kıta Sahanlığı sınırlarını gösteren haritaları yayınlıyor. Yunanistan, Doğu Akdeniz’deki Kıta Sahanlığını belirlerken ana kıtası ile Girit, Kerpe, Rodos ve Meis adalarından geçirdiği hattın güneyini esas alıyor. Yunanistan’ın yayınladığı haritalarda da Türkiye, Akdeniz’deki kıyı şeridinde dar bir alana hapsediliyor.
Türkiye’nin geç kalmasından istifade eden Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) de 2003’te Mısır, 2007’de Lübnan ve 2010’da İsrail ile Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması imzaladı. GKRY’de Meis Adası’nı gerekçe göstererek Türk Kıta Sahanlığını yok sayıyor ve ihlal ediyor.
Doğu Akdeniz’de bu gelişmeler olurken Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile 21 Eylül 2011’de Kıta Sahanlığı Sınırlandırma Anlaşması imzaladı. Anlaşmanın koordinatları hakkında bilgi verilmedi. Anlaşma olumlu bir gelişme olmakla birlikte eksik kalmıştır. Anlaşmaya MEB Sınırlandırma Anlaşması da ilave edilmelidir.”
SORU: TÜRK DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI, DOĞU AKDENİZ TÜRK KITA SAHANLIĞI DIŞ SINIRLARINI NEDEN AÇIKLAYAMIYOR?
Yalım: “Türk Dışişleri Bakanlığı tarafından 04 Ekim 2018 günü yapılan basın açıklamasında, 02 Mart 2004 ve 12 Mart 2013 tarihli notalarla Birleşmiş Milletlere Kıta Sahanlığımızın dış sınırlarının bildirildiği ifade edilmiştir.
Ancak, BM’ye verilen 02 Mart 2004 tarihli notada sadece Doğu Akdeniz’deki Türk Kıta Sahanlığı doğu sınırının 32° 16’ 18’’ D boylamından geçtiğini vurgulanmış, Doğu Akdeniz’deki Türk Kıta Sahanlığı batı ve güney sınırının nereden geçtiği deklare edilmemiştir.
BM’ye verilen 12 Mart 2013 tarihli notada da sadece Doğu Akdeniz’deki Türk Kıta Sahanlığı doğu sınırının 32° 16’ 18’’ D boylamından geçtiğini vurgulanmış, Doğu Akdeniz’deki Türk Kıta Sahanlığı batı ve güney sınırının nereden geçtiği deklare edilmemiştir.
Çünkü Türk Kıta Sahanlığının batı sınırı içinde, Girit Adası güneyinde ve Yunan işgali altında olan 3 Türk adası var. Anılan adalar, Gavdos, Gaidhouronisi ve Koufonisi adaları olup 2004’den beri Yunan işgali altındadır.”
SORU: YUNANİSTAN ALEYHİMİZE NELER YAPIYOR?
Yalım: İyon Denizi’nde ve Girit Adası bölgesinde bulunan hidrokarbon sahalarının araştırılması ve işletilmesi için ihale açan Yunanistan başlangıçta ihaleyi Girit Adası’nın batısı ile sınırlandırdı. Çünkü Yunanistan da Girit Adası güneyindeki sahanın Türk Kıta Sahanlığı olduğunu biliyor. Yunanistan, Türkiye’den tepki gelmemesi üzerine Girit Adası güneyindeki toplam 42.000 km2 lik Türk Kıta Sahanlığını, 2014 yılında parselleyerek satışa çıkardı.
İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Doğu Akdeniz’deki İsrail Doğalgazını Avrupa’ya ulaştırma konusunda anlaşmaya vardı. ABD’nin de desteklediği EastMed-Doğu Akdeniz Doğalgaz Boru Hattı’nın beş yılda inşa edilmesi bekleniyor. Ancak anılan boru hattı Türk Kıta Sahanlığını ihlal ediyor.
SORU: TÜRKİYE NE YAPMALI?
Yalım: Türkiye, Doğu Akdeniz’de, batı sınırı 33° 45’ 00’’ K enlemi ve 023° 20’ 00’’ D boylamından, doğu sınırı ise 33° 40’ 00’’ K enlemi ve 032° 16’ 18’’ D boylamından geçen 238.814 km2 lik Türk Kıta Sahanlığı (234.814 km2 kaba ölçüm + 4.000 km2 ince ölçüm ilavesi = 238.814 km2) ve Münhasır Ekonomik Bölgesini derhal ilan ve deklare etmelidir.
*Libya ile Münhasır Ekonomik Bölge Sınırlandırma Anlaşması yapmalıdır. *Kıbrıs Adası’nın etrafındaki ihtilaflı parsellere ve Girit Adası güneyinde Türk Kıta Sahanlığındaki bölgeye Sismik Araştırma Gemisi göndererek petrol ve doğalgaz arama çalışması yapmalıdır.
*EastMed-Doğu Akdeniz Doğalgaz Boru Hattının Türk Kıta Sahanlığından geçirilmesine engel olmalıdır.