Egzama (Dermatit) Nedir?
Egzama, dermatit olarak da bilinmektedir ve aslında bir hastalık değil, çeşitli tıbbi durumların sebep olduğu bir cilt iltihabıdır. Binlerce insanı etkileyen egzamanın en yaygın olarak tipi atopik dermatittir.
Egzama kişiyi etkilemeye başladığında, ilk dikkat çeken belirti kaşıntıdır. Sonrasında yavaş yavaş, döküntüyle beraber, egzamanın etkisiyle daha koyu hale gelen yüz, eller, sırt ve ayaklar da dâhil olmak üzere vücudun bazı yerlerinde ortaya çıkmaktadır. (1)
Egzamanın nedenleri hala tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, astım hastalarının ve alerjilere sahip olan kişilerin daha fazla bir risk altında olduğu düşünülmektedir. Buna ek olarak, yaşanılan ortamın yanı sıra stres ve depresyon da egzama geliştirme ihtimaline katkıda bulunmaktadır.
Günümüzde egzamanın hızlı bir şekilde tedavi edilmesine yardımcı olabilecek çeşitli tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Bununla birlikte, hassas bir cilde sahip olan kişilerde, cilde doğrudan uygulanacak tıbbi ürünlerin kullanılması güvenli olmaz, bu nedenle egzamanın tedavisi her zamankinden daha zor bir hale gelir. İlaçla tedavinin yanı sıra, doğal tedavi yöntemlerinin de yardımıyla egzama belirtilerini hafifletmek mümkün olabilmektedir. (2)
Egzama (Dermatit) Belirtileri
Egzama nasıl anlaşılır? Egzama başlangıcı ve sonrası belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir ve genellikle aşağıdakilerden herhangi birini içerebilmektedir:
- Genellikle geceleri veya aşırı sıcaklıklar sırasında kötüleşen kaşıntı
- Özellikle eller, bilekler, ayaklar, ayak bilekleri, boyun, üst göğüs, diz ve dirseklerin bükülme bölgesinde ve bebeklerde kafa derisi ve yüz bölgesinde kırmızı-koyu kahverengi lekeler
- Küçükten orta seviyeye kadar yükselen şişlikler (çizildiğinde içinden sıvı akabilir ve kabukları dökülebilir)
- Kuru, kalınlaşmış, çatlamış, pullu bir cilt
- Çizildiğinde şişen ve tahriş olan hassas bir cilt (3)
Egzama (Dermatit) Nedenleri
Sağlıklı cilt nemi korumak ve vücudunuzu çevresel zorluklardan korumak için bir bariyer görevi görmektedir. Cildin etkili bir bariyer olma özelliğini bozan herhangi bir faktör, nem kaybına sebebiyet verebilir; bu da, kuruluğa, alerjenlere, tahriş edici maddelere ve bakterilere neden olabilmektedir. Neticesinde de iltihaplanma ve enfeksiyon ortaya çıkabilmektedir.
Egzama neden olur? Egzamanın potansiyel nedenleri şunlardır:
- Cildin kurumasına neden olan faktörler
- Cildin bariyer işlevini etkileyen genetik mutasyonlar
- Bağışıklık sistemi bozuklukları
Tetikleyici faktörler olarak adlandırılan bazı maddeler veya koşullar, egzamanın parlamasına neden olabilir. Bu tetikleyici faktörler şunlar olabilir:
- Sabunlar ve deterjanlar, yün, cilt enfeksiyonları, kuru cilt, düşük nem, ısı, terleme veya duygusal stres gibi tahriş edici maddeler.
- Toz akarları, polen, küf veya gıdalar gibi alerjenler (4)
Egzama (Dermatit) Tedavisi
Egzama nasıl geçer? Egzama tedavisinin amacı, ciltte tahriş ve enfeksiyona neden olacak kaşıntıyı gidermek ve önlemektir. Kuru cildi nemli tutmak için losyonlar ve kremler (yumuşatıcılar) önerilmektedir.
Bu ürünleri cildi henüz nemliyken (örneğin banyo sonrası) uygulayın ve cildin nemini korumasını sağlayın. Kaşıntıyı hafifletmek için soğuk kompresler de kullanılabilir.
Reçetesiz satılan Hidrokortizon % 1 kremi veya daha güçlü kortikosteroidler içeren reçeteli kremler ve merhemler genellikle iltihaplanmayı azaltmak için kullanılmaktadır. Ağır vakalarda, doktorunuz oral kortikosteroidleri reçete edebilir.
Diğer tedaviler arasında şiddetli kaşıntıyı azaltmak için antihistaminler, fototerapi (cilde ultraviyole ışık uygulanan terapi) ve bazen diğer tedavilere yanıt vermeyen durumlar için ilaçlar bulunmaktadır. (5)
Egzama İçin Hangi Doktora Gidilir?
Egzama teşhisi ve tedavisi için bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanından yardım alabilirsiniz. (6)
Egzamaya (Dermatite) Ne İyi Gelir?
Egzama (Dermatit) Bitkisel Tedavisi
Zerdeçal: Oldukça değerli bir bitki olan zerdeçal, birçok deri koşulunda iltihaplanmayı azaltmada yardımcı olabilmektedir. Zerdeçalda bulunan kurkumin, güçlü bir antioksidandır ve hem cildi korumakta hem de yaraların iyileştirme süresini hızlandırmaktadır.
Aloe vera: Saf aloe vera jeli, kaşıntılı cilt üzerinde etkili bir soğutma etkisi yaratmaktadır. Egzama veya sedef hastalığı çekiyorsanız, kendiniz aloe vera bitkisi jelini hazırlayabilirsiniz, böylece kimyasalların önüne geçmiş olursunuz.
Keten tohumu: Keten tohumu, omega-3 yağ asitleri açısından oldukça zengindir ve vücudunuzdaki iltihaplanmaya neden olan araşidonik asit isimli bir kimyasal maddenin engellenmesine yardımcı olmaktadır. (7)
Limon: Limon suyunun asidik özelliği eski egzama izlerini hafifleten doğal bir antiseptik gibi davranmaktadır. Limon suyunda bulunan C vitamini aynı zamanda vücudunuzun yeni cilt hücreleri oluşturmasına yardımcı olur ve cilt tonunu aydınlatır. (8)
Kırkkilit otu: Kırkkilit otu, kaşıntı ve döküntüyü hafifletebilen, antiinflamatuar özellikler sunan ve egzama söz konusu olduğunda inanılmaz etkileri yaratabilen bir bitkidir. Ayrıca, silikondan açısından da zengindir. Silikon, cilt yapısının temel taşlarından biri olan kolajenin yapıldığı maddedir. (9)
Papatya: Çay, özellikle egzama gibi cilt koşullarında, cildiniz için çok sağlıklıdır. Bu durumda, papatya çayı seçmeniz gerekir. Papatya çayı lekeleri iyileştirebilir, kaşıntıyı hafifletir ve iltihapları oldukça azaltır. Papatya çayında bulunan bisabolol maddesi rahatsızlığı antimikrobiyal etkilere sahiptir, bu nedenle iltihabı azaltmaya yardımcı olur. (10)
Egzama (Dermatit) Evde Tedavi Yöntemleri
Bal: Bal, egzama gibi çeşitli cilt problemlerini tedavi etmek için kullanılmaktadır. Balın sahip olduğu yatıştırıcı, antiseptik ve antibakteriyel özellikler egzamayı hafifletebilmekte ve yara izlerini büyük ölçüde iyileştirebilmektedir.
- İyice yıkandıktan sonra balı etkilenen cilt alanına doğrudan uygulayınız.
- Bal ve kristalize şekeri kullanarak da bir peeling yapabilirsiniz. Etkilenen bölgeyi hafifçe birkaç dakika boyunca ovun ve sonra suyla durulayın. Yara tamamen gidene kadar bunu haftada birkaç kez yapın. (11)
Elma sirkesi: Elma sirkesi egzama belirtilerini ve egzama izlerini azaltabilen sıkılaştırıcı, antifungal ve antibakteriyel özelliklere sahiptir.
- Elma sirkesi ve balı suyla karıştırıp içebilirsiniz. Cilt inflamasyonunu ve lekelenmeyi yavaş yavaş azaltacak bağışıklık sistemini artıracaktır.
- Elma sirkesini suyla karıştırarak doğrudan etkilenen cilde uygulayabilirsiniz. Böylece kaşıntı ve kuruluğu azaltmaya yardımcı olacaktır. (12)
Yulaf ezmesi: Düzenli olarak yulaf ezmesi banyosu yapmak, cildi yatıştırmaya ve kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olacaktır. Yulaf ezmesi aynı zamanda yara izlerini azaltan doğal temizleme maddeleri içermektedir.
- Bir iki fincan yulaf ezmesini bir blender veya kahve değirmeninde öğütün ve sıcak banyoda bulunan suya ekleyin.
- Vücudunuzu yulaf ezmesindeki banyoda 20-30 dakika bekletin. Çok yumuşak bir havlu kullanarak cildinizi kuru tutun.
- Durumunuzun ciddiyetine bağlı olarak günde üç defa yapın. (13)
Karbonat: Karbonat, kaşınmaya yol açmadan ölü cilt hücrelerini çıkarmak için bir eksfoliyan (peeling) olarak kullanılabilir. Böylece egzama durumunda yaşanan kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olur.
- Bir çorba kaşığı su ile iki yemek kaşığı karbonatı karıştırıp bir macunu yapın.
- Etkilenen bölgeye uygulayın ve birkaç dakika sonra ılık su ile durulayın. (14)
Zeytinyağı: Zeytinyağı egzama belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilecek güçlü antiinflamatuar etkilere sahiptir. Ayrıca, cildi yumuşatmaya, kızarıklığı azaltmaya ve yara izlerini yok etmeye destek olur.
- Etkilenen bölgeye, sızma zeytinyağıyla hafifçe masaj yapın.
- Etkilenen bölgenin üzerine sıcak bir bez yerleştirin. Ardından fazla yağı emmesini sağlayın.
- Bunu günde bir veya iki kez yapın.
- Zeytinyağı yoksa aynı şekilde hindistancevizi yağı da kullanabilirsiniz. (15)
Balık yağı: Egzama için evde tedavi yöntemleri arasında, omega-3 ve omega-6 yağ asitleri açısından zengin olan balık yağı bulunmaktadır. Normal ciltler için uygundur ve cildinizdeki kaşıntıyı azaltmak harika bir iş çıkarabilmektedir. Balık yağı ve portakal suyunu (isteğe bağlı) karıştırıp ve doğrudan etkilenen bölgeye uygulayabilirsiniz. Ayrıca, kapsülleri de kullanabilirsiniz. (16)