Endokrin sistem, bir diğer adıyla salgı bezleri, salgılarını vücutta başka alanlarda bulunan hücrelere ulaştırmak için kan ve lenfe taşıyan bezlerin tümüne verilen addır. Vücuttaki her bir hormonun farklı görevi vardır. Üreme, metabolizma, büyüme ve gelişme gibi fonksiyonları kontrol eden hormonlar ayrıca kişinin çevreye vermiş olduğu tepkileri de kontrol eder.
Endokrin sistem salgı bezleri, hipofiz, tiroid, pankreas, paratiroid, hipotalamus, yumurtalıklar, yağ dokusu, endotel ve böbreküstü bezleridir. Endokrin sistem hastalıklarına endokrinolog uzmanları bakar.
Endokrin sistem hastalıkları nelerdir?
En sık karşılaşılan endokrin sistem hastalıkları farklı gruplar altında toplanır. Endokrinolojinin ana alanları ise, Şeker hastalığı, menopoz, obezite, salgı bezi tümörleri, kısırlık, osteoporoz, metabolik bozukluklar, tiroid hastalıkları, hipertansiyon, yağ metabolizması hastalıkları, hormon azlığı ya da fazlalığı, büyüme bozuklukları olarak sıralanabilir.
Diyabet: Diyabet kanda normalin üzerinde şeker varlığında ortaya çıkan bir hastalıktır. Diyabet hastalığı ilerlediğinde çok daha ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar, böbrek yetersizliği, körlük, diyaliz ve kangren olarak sıralanabilir. Endokrinoglar diyabet hastalığını diyet, ilaç ve insilün tedavisiyle kontrol altına alabilir.
Tiroid: Enerji seviyesiyle alakalı sorunlar yaşayan tiroid hastalarında, kas sertliği, kilo kontrolü, sıcak-soğuğa karşı duyarlılık, duyu bozukluğu gibi problemler yaşar. Endokrin sistem bozukluklarıyla ilgili doktorlar tanı koyduktan sonra tiroid düşüklüğü ve yüksekliğini tedavi ederler. Hormon dengesini sağlamak için tiroid hormonu verilir ya da hormon bloke edilerek tedavi yapılır. Bunun yanı sıra tiroid nodülleri, kanser ve guatr da bu bölümle alakalıdır.
Kemik: Osteoporoz, çocuklarda raşitizm gibi hastalıklar endokrin sistem hastalıkları arasındadır. Hormonlarda yaşanan anormallik kemiklerde kalsiyum eksikliğine yol açarak kemik kaybına yol açabilir.
Üreme-kısırlık: Dünya genelinde her on çiftten biri çocuk sahibi olmak için mücadele vermektedir. Endokrin sistem bozuklukları üreme sistemini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu yönde yapılan araştırmalar sonucu kısırlığa yol açan etken tespit edilerek çiftlerin bebek sahibi olması kolaylaştırılabilmektedir. Bunların yanı sıra menopoz, adet düzensizlikleri, polistik over sendromu ve cinsel iktidarsızlık ta endokrin sistem hastalıkları arasında yer alır.
Obezite: Endokrin sistem hastalıkları arasında olan obezite uzmanlar tarafından araştırılarak tedavi edilebilir. Obezite kişinin vücudunda normalden fazla yağ birikimi var demektir. Troid, over, hipofiz bozuklukları obezite için birer nedendir.
Büyüme: Çocuklar ve erişkinlerin vücudunda yeterli oranda büyüme hormonu olmadığında büyüme yönünden olumsuz etkilenebilir. Kısa boy ve farklı büyüme sorunlarına neden olan endokrin sistem bozuklukları tedavi edilerek sorun çözülebilir.
Hipertansiyon: Yüksek kan basıncı olan hipertansiyon, kalp ve damar sağlığı için önemli bir risktir. Endokrin uzmanı tarafından hipertansiyon başarılı bir şekilde tedavi edilerek olası riskler ortadan kaldırılabilir.
Hipofiz bezi: Vücudun ana salgılayıcı bezi olan hipofiz bezi, diğer salgı bezlerini kontrol eder. Önemli hormonlar üreten hipofiz bezinde oluşan azlık ya da fazlalık büyüme bozukluğu, kısırlık, menstural hastalıklar, kortizol bozukluk, prolaktin fazlalığı gibi sorunlara yol açabilir. Bu tür problemler ilaç ve cerrahi gibi tedavi seçenekleriyle tedavi edilebilir.
Lipid bozukluklar: Bu hasta gruplarında kolesterol seviyelerinde sorun vardır. Kolesterol fazlalığı, trigliserid fazlalığı ve koruyucu kolesterol düşüklüğü bu alanda en sık rastlanılan sorunlar arasındadır. Kolesterol yüksekliği felç, kalp hastalığı, damar hastalığı gibi pek çok hastalığa davetiye çıkarabilir.