Irak’ın, Türkiye’nin Başika’daki varlığıyla ilgili yaptığı açıklamalar, iki ülke arasında soğuk rüzgarlar estiriyor.Irak’ın, Türk askerinin Başika’daki varlığını “yasadışı” olarak nitelemesi ve bu varlığı sonlandırmasını istemesi, bölgede yaşanan krizlere bir yenisini daha ekledi. Suriye’de Rusya ile ABD’nin yaşadığı anlaşmazlıklar, ABD’nin gözünü Irak’a çevirirken, Washington yönetiminin Türkiye ile Irak arasındaki krize nasıl bir tepki vereceği merak konusu.
Ortadoğu uzmanları, IŞİD’le mücadele konusunda Irak ve Türkiye’nin işbirliği içerisinde olduğuna dikkat çekerken, Türkiye’nin tek başına başlatacağı olası bir Musul operasyonuna sıcak bakmayacağı düşünülen ABD’nin, operasyonlar olumlu sonuçlandığı sürece tutumunu değiştirerek, destekleyici güç haline gelebileceğini savunuyor. Bununla birlikte uzmanlar, Irak parlamentosunun, yaşananları Birleşmiş Milletler’e taşıyacağına ilişkin açıklamalarının, pratikte bir sonuç vermeyeceğini ifade ediyor.
Bu noktada, NATO kanadından yapılan açıklama da, Irak’a operasyon gerçekleştirilmeyeceği yönünde. Irak’ın Başika’da yaşananları ilk günden beri BM’ye taşıdığı vurgulanırken, BM’nin, bu konuda kayıtsız kalacağı ifade ediliyor. Ortadoğu uzmanları, Türkiye’nin Musul’a bağlı Başika’daki askeri varlığını ve gerilen Irak-Türkiye ilişkilerini Milliyet’e yorumladı.
‘Irak’ın açıklamaları siyasi bir şov’
Milliyet yazarı Sami Kohen, Irak Meclisi’nin Türk hükümetine gösterdiği tepkiyi “siyasi bir şov” olarak niteledi ancak, Başbakan Abadi’nin açıklamalarının durumun ciddiyetini artırdığını vurguladı.Irak ordusunun, Musul’u IŞİD’den kurtarmak için yeterli kapasitesi olmadığını belirten Kohen, Türkiye’nin Musul’u “güvenlik meselesi” olarak sınıflandırdığına dikkat çekti. Kohen, Musul’un kurtarılmasında Şii nüfusun etkin olmasının ezilen Sünni nüfusu ayağa kaldıracağını ve bu durumun probleme yol açacağını vurguladı. Musul’a yönelik operasyonlarda Türkiye’nin uzakta kalmasının daha doğru oalibeceğini söyleyen Kohen, verilecek muhtemel kayıpların yaratacağı sorunlara dikkat çekti. Kohen, ABD’nin gözünde önemli etkenin IŞİD olduğunu savunurken, “ABD, Şii milisleri kullanmak suretiyle bunu başarmak istiyorsa bu durum siyasal dengeleri bozabilir” dedi.
Irak’taki “gölge hükümetin” işi
Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi’nden Bilgay Duman, Irak’la ilişkilerin bölgenin istikrarı için kritik öneme sahip olduğunu vurgularken, gerilen ilişkilerin iki tarafın da aleyhine sonuçlanabileceğini ifade etti. Duman, Irak’taki değişen siyasi dinamiklerin ülke politikasındaki tutarlılığı etkilediği görüşünde. Irak Meclisi’nden Türkiye’ye yönelik açıklamaların eski Irak Başbakanı Nuri el-Maliki’nin öncülüğündeki reform grubu tarafından alındığına dikkat çeken Duman, ülkedeki siyasi karmaşanın dış politikaya yansıdığını belirtiyor. Mecliste kurulu “gölge hükümetin”, mevcut yönetimi yönlendirdiğini belirten Duman, bu durumun, IŞİD’le mücadele konusunda Türkiye’yle ilişkileri de etkilediğini düşünüyor. Duman, PKK’nın Kerkük’teki varlığına dikkat çekerken, PKK’ya verilmeyen tepkinin, Türkiye’ye verilmesine anlam veremediğini de ifade ediyor.
Halep’i terk etme mücadelesi
Birleşmiş Milletler (BM), kuşatma altındaki Doğu Halep’te yaşayan yaklaşık 275 bin sivilin yarısının kenti terk etmek istediğini bildirdi. Özellikle yiyecek ve su ihtiyaçlarının karşılanmasının çok zor hale gelmesiyle, sivillerin, imkan oluşması takdirde kenti terk edeceği belirtilirken, özellikle Halep’in güneyinde, hava saldırıları sonucu pek çok bina ve okulun yıkıldığı bildiriliyor. Durum, uydu fotoğraflarıyla da saptanmış.
Bununla beraber, BM temsilcileri tarafından yapılan analizlerde, geçtiğimiz ay Suriye’de yardım konvoyuna düzenlenen saldırının bir hava bombardımanı olduğu sonucuna ulaşıldı. ABD, yaklaşık 20 yardım görevlisinin hayatını kaybettiği saldırıdan Rusya’yı sorumlu tutmuş, Rusya ise saldırının muhalif gruplarca gerçekleştirildiğini iddia etmişti. Yetkililer, olay yerinde oluşan büyük çukurların, havan topu ya da top atışı sonucu değil, hava saldırı sonrası oluştuğu belirtti.
Suriye’deki durumu görüşmek için dün ABD, Fransa, İngiltere, Fransa, İtalya ve Avrupa Birliği yetkilileri Almanya’nın başkenti Berlin’de buluşurken, Fransız Dışişleri Bakanı Jean-Marc Ayrault bugün Moskova’da, yarın ise Washington DC’de Halep’e yardım ulaştırılması amacıyla ateşkes sağlanması için görüşmelerde bulunacak.