Dünyada “endişe verici global bir salgın” olarak nitelendirilen, alkol dışı karaciğer yağlanması (NAFLD) hastalığı hızla yaygınlaşıyor. Bugün her 4 yetişkinden birinde görülen bu hastalık özellikle sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı sonucu ortaya çıkıyor. Uzmanlar, hızlı kilo verme ve şok diyet uygulamalarının karaciğer yağlanmasını daha da arttırdığını belirtiyor. Peki diyet yaparken nelere dikkat etmemiz gerekiyor?
Karaciğer vücudumuz için hayati önem taşıyan bir organımızdır. Fakat, maalesef ki gereken önemi göstermiyoruz. Bu nedenle karaciğerimiz gün geçtikçe hızla yağlanıyor. Karaciğer yağlanması ise ölümcül sonuçlara yol açabiliyor. Son dönemde hızlı bir şekilde artan karaciğer yağlanması, ülkemizde her 4 yetişkinden birinde görülmektedir. Üstelik bunun temel nedeni sadece alkol değil, yanlış ve sağlıksız beslenme karaciğer yağlanmasının en önemli nedeni olarak ilk sırada yer alıyor.
Karaciğer yağlanması; basit yağlanma ve yağlanmaya bağlı karaciğer iltihabı (NASH) olmak üzere ikiye ayrılıyor. Basit yağlanma görülen bireylerin %80’inde önemli bir sağlık problemi görülmezken, %20’sinde yağlanmaya bağlı karaciğer iltihabı görülebiliyor. Yağlanmaya bağlı karaciğer iltihabı bulunan kişilerin ortalama olarak %10’unda karaciğer sirozu geliştiği gösteriliyor.
Karaciğer Sirozu Nedir?
Bazı hastalıklar sonucunda karaciğer hücrelerinin hasar görmesi, normal karaciğer dokusunun yerini bağ dokusunun alması halidir. Bunun sonucunda karaciğer fonksiyonları bozulur.İlerleyici bir hastalıktır. Tedavi edilmezse ölümcül bir hastalıktır.
Ülkemizde karaciğer sirozunun en sık nedeni hepatit B enfeksiyonudur. Hepatit C, hepatit D, kronik alkol tüketimi, karaciğer yağlanması, karaciğere toksik etki yapan ilaçlar, kalp yetmezliği, karaciğerde bakır ve demir depolanması (wilson sirozu, hemakromatozis) , karaciğer toplar damarlardaki tıkanmalar, bazı otoimmün hastalıklar (otoimmün hepatit, primer biliyer siroz, primer sklerozan kolanjit) diğer siroz yapan hastalıklardır. Karaciğer yağlanması olan kişilerin yaklaşık %80’inin aşırı kilolu, erişkin tip diyabet hastalığı, insülin direnci ve kan yağı yüksekliğine sahip olduğu biliniyor. Bunların yanında, her kilolu hastada karaciğer yağlanması olmayadabilir. Hatta pek çok zayıf kişilerde dahi karaciğer yağlanması olabileceği uzmanlar tarafından belirtiliyor. Zayıflama uğruna uygulanan şok diyetlerdeki tehlikeyi belirten uzmanlar karaciğer yağlanmasını tedavi edebilmek için çeşitli ilaçlar araştırılıp deneniyor. Ancak, bugün için etkinliği kanıtlanmış ve güvenilir tek tedavi yöntemi olan kilo kaybı, fiziksel aktivite ve diyet yapmanın yanında sağlıklı beslenmede oldukça önemli. Çünkü sağlıksız bir beslenme alışkanlığı ve şok diyetle verilen hızlı kilolar karaciğer yağlanmasını arttırmaktadır.
Hızlı Kilo Kaybı Karaciğer Yağlanmasını Nasıl Arttırıyor?
Açlık esnasında birtakım hormonlar ile vücuttaki yağ dokularının parçalanması artar. Bu hormonlar; trigliserid adı verilen yağları parçalayan enzimleri aktifleştirerek bunların yağ asitlerine parçalanmasını hızlandırmaktadır. Bu yolla, dolaşıma salınan yağ asitleri karaciğere geri döner ve yeniden triliserid adını verdiğimiz yağa dönüşerek karaciğer hücrelerinde birikir. Bu nedenle uzun süre açlıklarda karaciğerde yağlanma görülmektedir. Bu nedenle hastanın doktora danışmadan kendi kendine bir diyet uygulaması oldukça sakıncalıdır.