Bu dizinin ilk yazısında konunun daha çok teorik boyutuna değineceğim.
COSO tanımına göre; şirketi etkileyebilecek potansiyel olayları tanımlamak, riskleri şirketin kurumsal risk alma profiline uygun olarak yönetmek ve şirketin hedeflerine ulaşması ile ilgili olarak makul bir derecede güvence sağlamak amacı ile oluşturulmuş; şirketin yönetim kurulu, üst yönetimi ve tüm diğer çalışanları tarafından etkilenen ve stratejilerin belirlenmesinde kullanılan, kurumun tümünde uygulanan sistematik bir süreçtir.
Nedir bu riskler?
Finansal Riskler
Likidite riski, kur riski, faiz riski, kredi riski
Operasyonel Riskler
Ürün, hizmet, fiyatlama, kapasite, iş durması, kalite, marka yönetimi, insan kaynakları, çalışan bağlılığı, performans yönetimi, verimlilik, süreç yönetimi, çalışan sağlığı ve iş güvenliği, çevre sağlığı, vergi, bilgi güvenliği, hukuki sorunlar, yetki ve limit, tedarik, müşteri memnuniyeti.
Dış Çevre Riskleri
Ürün ve hizmete olan talep seviyesi, rekabet, mevzuat, tüketici eğilimleri. Politik, ekonomik, rakipler, sektör, çevre etkileri, doğal afet.
Stratejik Riskler
İş modeli, yatırım değerlendirme, organizasyon yapısı, bütçe ve planlama.
Kobilerde genelde operasyonel riskler ön plana çıkar ve şirket sahibi ya da yöneticiler, operasyonel risklerini belirleyip bu risklerin hangilerini hangi düzeyde almaları ya da hangi risklerden kaçınmaları gerektiğine karar verirler. Riski yönetebilmek için aşağıdaki sorulara cevap vermek gerekir:
-
Doğru riskleri mi almaktayız?
-
Doğru miktarda mı risk almaktayız?
- Riskleri yönetmek için doğru süreçlerimiz var mı?
Riskin Değerlendirilmesi
-
Risklerin Belirlenmesi
-
Risklerin Analiz Edilmesi ve Ölçülmesi
- Risklerin Önceliklendirilmesi
Risk yönetim stratejileri
a) Riskten Kaçınma
b) Riskin İhtimalinin Azaltılması
c) Riskin Etkilerinin Azaltılması
d) Riskin Transfer Edilmesi veya Paylaşılması
e) Riskin Kabul Edilmesi
Amerika’da yapılan bir araştırmaya göre şirketlerin karşılaştıkları en önemli 10 risk aşağıdaki gibidir:
1- Piyasada rekabetin artması: Piyasada rekabetin artması ile yeni müşteri kazanmak zorlaştı. Firmalar her geçen gün daha fazla yeni ürün ve hizmet sunmak durumundalar.
2- Kanun ve iş süreçlerine uyum: Her geçen gün yeni uygulamalar ve kısıtlamalar gelmekte.
3- Şirket içi hile, sahtekarlık, dolandırıcılık: Ekonominin sıkıntıya girdiği dönemlerde çalışanların bu tür durumlar içine girmeleri artıyor.
4- Nakit akım riski: Bankaların kredi verme kapasitesi belli, firmalar ek nakit talepleri için farklı yollara başvurmaları gerekiyor.
5- Yetenek riski: Bilgili ve tecrübeleri insan kaynağına erişim her geçen gün daha zor, bu kaynakları elde tutmak bile daha da zor.
6- Politika riski: Globalleşme ile ülkelerin birbirinden daha fazla etkilenmeleri.
7- Maliyet riski: Kar marjının düşmesine bağlı olarak sektör genelinde maliyet baskısının oluşması.
8- Bilgi işlem riski: Şirket içi veri güvenliği, bilgi hırsızlığı, siber suçlar.
9- Sermayenin yüksek maliyeti: Global ve yerel ekonomideki dalgalanmalardan ötürü...
10- Stratejik dönüşümler: Şirket birleşmeleri, bölünmeleri, satın almalar...