18.01.2015
Ne zaman ortaklığın/paydaşlığın giderilmesi davası söz konusu olsa, aklıma Ahmet Kutsi Tecer’in “Orda Bir Köy Var Uzakta” şiiri geliyor. Bu cümleyi kurarken “nedense” kelimesini, bile bile, kullanmadım. Yani “nedense aklıma Ahmet Kutsi Tecer’in Orda Bir Köy Var Uzakta şiiri geliyor”, demedim. Çünkü bu şiirin aklıma neden geldiğini biliyorum.
(Bu arada şiir, Münir Ceylan tarafından bestelenmiş olup, yazıyı okurken buraya tıklayarak dinleyebilirsiniz.)
Aklıma bu şiirin gelmesinin nedeni, Türkiye’de çoğu kişinin özellikle miras yoluyla ve özellikle köylerinde tarlalarının, evlerinin, bahçelerinin bulunması ve buralara kardeşleriyle veya anne/ babası vefat etmiş ise dayı, teyze, amca ve halaları ile ortak olması; kardeşlerden ya da dayı, teyze, amca ve halalardan biri ya da birkaçının buralara zaten sahip çıkması ve diğer ortak ya da paydaşların buralara gelmesini ya da kullanmasını engellemesi ya da tüm ortakların/paydaşların ne olsa buraları paylaşamayacağız düşüncesi ile kendisinin kullanmadığı, diğer ortaklara ve paydaşlara da kullandırmadığı taşınmazları mevcuttur.
Peki gerçekten buralara ne olacak ?
Bu durumda olan kişiler ile konuştuğumda, onlar genelde devletin buralardaki ortaklığı/paydaşlığı gidermesini istediklerini söylediler.
Fakat zaten devlet (yargı) bunu yapıyor. Eğer kişiler bu yönde bir talepte bulunurlarsa, devlet buradaki ortaklığı /paydaşlığı gideriyor.
Bu yönde bir talep derken, yazımızın başlığı olan : Ortaklığın / Paydaşlığın Giderilmesi Talebini/Davasını kastediyorum.
Ortaklığın / Paydaşlığın Giderilmesi davasını tanıtmak gerekir.
Ortaklığın/paydaşlığın giderilmesi davaları ancak paylı ve elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazlar için söz konusudur.
Ferdi mülkiyete konu taşınmazlar için ortaklığın giderilmesi davası açılamaz.
Elbirliği mülkiyetinde taraflar ortaklardır.
Paylı mülkiyette ise taraflar paydaşlardır.
Bu nedenle “Ortaklığın/Paydaşlığın Giderilmesi” şeklinde ifade edilmektedir.
Paylaşmaya konu olabilecek taşınmazlar tapu kütüğüne kayıtlı bulunan taşınmazlardır.
Tapu kaydı olmayan taşınmazların mülkiyeti hakkında ortaklığın/paydaşlığın giderilmesi davası açılamaz.
Tapu kaydı olmayan taşınmazlara dair ortaklığın/paydaşlığın giderilmesi için öncelikle taşınmazın tapu kütüğüne tescilinin sağlanması ve daha sonra mülkiyeti üzerindeki ortaklığın/paydaşlığın giderilmesi gereklidir.
Yine taşınmaz kelimesinin hukuki karşılığı : Araziler, Tapu kütüğüne ayrı sayfada kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar, kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümlerdir.
Paylaşma iki şekilde olabilir.
Ortakların oybirliği ile sözleşme yapması veya mahkemeye başvurularak paylaşma kararı alınması.
Bu talebi/davayı, ortaklığın/paydaşlığın giderilmesini isteyen ortak/paydaş, diğer ortak ve paydaşlara karşı, taşınmazın bulunduğu yerdeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne vereceği dilekçe ile ifade edecektir.
Davacı olan bu ortak/paydaş harç ve mahkeme masraflarını ödeyecektir. Mahkemece taşınmazın tapu kayıt ve çap örneği tapu müdürlüğünden istenecek ve taşınmazda hak sahibi olan tüm kişilerin davaya taraf olup olmadığı teyit edilecek ve dilekçede adı geçmeyen ortak /paydaş da mahkemeye davet edilecektir. Bu aşamada ne kadar ortak varsa, yapılacak tebligatlar nedeniyle davanın uzamasına etki edecektir. Özellikle ortak /paydaş vefat etmiş ise mirasçılık belgesinin çıkartılması ve mirasçılarının davaya dahil edilmesi gerekecektir. Bu nedenle eğer ortaklığın/paydaşlığın giderilmesini istediğiniz bir taşınmazının varsa bu davayı ne kadar erken açarsanız davanın daha kısa sürmesini sağlarsınız. Burada yargılama masraflarını her ne kadar davayı açan ortak/paydaş başlangıçta ödemiş olsa da davanın sonunda mahkemece yargılama masraflarının paylar oranında alınmasına karar verilir. Yani masrafları tüm ortaklar/paydaşlar ödemiş olur.
Mahkeme ortaklığın/paydaşlığın giderilmesini iki şekilde sağlayabilir.
Pay miktarı ve paydaş adedi imkan veriyorsa ve talep ediliyorsa aynen taksim veya taşınmazın satılarak satış bedelinin paydaşlara dağıtılması şeklinde satış yoluyla taksim.
Paylaşmanın yapılması ile birlikte ortaklar arasındaki hukuki ilişki sona ermiş olur ve böylelikle ya daha çok köye gidilir ya da gidilecek bir köy yerine bir miktar paranın varlığı sağlanır.
Av. Sibel Öztürk