Türleri
Bu eşsiz enstruman bilhassa Türkiye’nin güneyinde (Hatay, Adana…) yetişen kamışlardan yapılır. Birbiriyle orantılı dokuz boğumdan oluşur ve ağız kısmında manda boynuzundan yahut derlinden bir başpare yer alır. Ön cephesinde 6, arka cephesinde bir olmak üzere toplam 7 perdesi vardır. Ney akordlara göre muhtelif uzunluklarda olabilir. Örneğin Mansur Ney’in La perdesi Batı La (440) akorduna karşılık gelirken ondan daha kısa olan Kız Neyi’nin La perdesi Batı Si perdesine denk gelir. Bu bağlamda Değerli Neyzen Fuat Türkelman’ın Ney sınıflandırması şu şekildedir;
a) Esas Neyler; bir Buselik dizisinin her perdesi dikkate alınarak hazırlanmış yedi tür neyden ibarettir. Yani (880) frekanslı diyapozon sesi (La) kabul edilmiş, neyler buna göre yapılmıştır. Bu perde Mansur’da Dügâh, Şah neyde Buselik, Davud neyde Çargah, Bolaheng neyde Neva, Süpürde yada Ahteri neyde Hüseyni, Müstahzen neyde Acem, Kız Neyi’nde Gerdaniye’dir.
b) Mabeyn (Ara) Neyler; buselik dizisinin tam sesleri ikiye bölünerek elde edilen seslere “ara sesler”, bu sesleri veren neylere de “Ara yani Mabeyn Neyler” denmiştir. Bu sesler Mansur Mabeyni’nde kürdi, Davud Mabeyninde Nim Hicaz, Bolaheng Mabeyni’nde Nim Hisar, Müstahzen Mabeyni’nde Eviç, Kız Neyinde Nim Şehnaz’dır.
c) Nısfiyler; on iki neyin her türünün bir oktav tiz sesini veren neylere Nısfiye denir. Bu da her ney türünün bir nısfiyesinin bulunması demektir.
Günümüzdeki icrada bu neylerden en çok kullanılanları Blaheng, Süpürde, Kız ve Mansur neylerdir. Bunların yanında Yıldız, Müstahzen ve Şah neylerde kullanılmaktadır. Ney öğretiminde ilk olarak Kız Neyi tercih edilmektedir. Lakin eser icrasına geçildiğinde Mansur Ney ile devam etmekte fayda vardır. *** Bu programda eğitim verilen merkezlerimizi ve ders saatlerini görmek için TIKLAYINIZ