Koroner arter hastalığı (KAH) nedir?
Kalbi besleyen atardamarların ateroskleroz (damar sertliği) oluşması sonucu daralması nedeni ile meydana çıkan hastalığın adına koroner arter hastalığı adı verilir. Bu hastalıkta koroner damarlarda çoğu zaman, öncelikle kolesterol ve kalsiyum olmak üzere bazı zararlı maddeler birikir ve bu maddelerin birikimi sonucu zamanla damarlarda plak oluşumu tıkanmaya neden olur. Bu tıkanmadan dolayı da kalbin beslenmesi bozulur.
Kalbin kasılmasında ve ritminde hastalığın ciddileşmesine bağlı olarak bazı sorunlar ortaya çıkar. Bu hastalık, zamanında teşhis edilmez ve tedavisi yapılmaz ise damar tıkanıklığına, kalp krizine (miyokart enfarktüsü) ve ölüme kadar gidebilen ritim bozukluklarına sebebiyet verebilir.
Koroner arter hastalığına neden olan faktörler
Koroner arter hastalığı her yaşta görülebilir fakat yaşın ilerlemesi bu hastalık için en önemli bir risk faktörü olduğu gibi, erkeklerde 50-60, kadınlarda 60-70 yaşlarından sonra görülme oranı daha yüksektir. Kadınlarda daha geç ortaya çıkmasının nedeni olarak kadınlık hormonu olan östrojenin koruyucu etkisi gösterilmiştir. Koroner arter hastalığı erkeklerde kadınlara oranla 4 kat fazla görülür.
- Koroner arter hastalığında genetik yatkınlık da önemli bir etken olmakla birlikte, ailesinde kalp krizi geçmişi olan bireylerde hastalığın gelişme riski daha yüksektir.
- Düzensiz beslenme zararlı kan yağlarının oluşmasına zemin hazırlar ve damar sertleşmesine neden olur.
- Stresli yaşam, hareketsiz yaşam, spora zaman ayırmama gibi yaşam şekli olan bireylerde de koroner arter hastalığı gelişme riski oldukça yüksektir.
- Şeker hastalığı, hipertansiyon, kronik böbrek yetmezliği gibi bazı hastalıkların da koroner arter hastalığına neden olduğu bilinmektedir.
- Sigara, diğer bir çok hastalıkta olduğu gibi koroner arter hastalığının en önemli nedenleri arasındadır.
Bütün bu risk faktörleri (aile, yaş, cinsiyet) dışında önlenebilen risk faktörleridir.
Koroner arter hastalığı belirtileri
Koroner arter hastalığı çok fazla belirti vermeden sinsice ilerleyebilen bir hastalık olduğu gibi hastaya göre farklı belirtiler ile seyredebilir.
Damarların daralması nedeni ile kalbe yeteri kadar kan gitmediği için en fazla görülen belirtisi göğüs ağrısıdır. Göğüs ağrısı genelde göğsün ortasından başlayıp, sol kola, sırta, omuza ve çeneye doğru yayılabilen bir ağrı, yanma, göğüste sıkışma, kramp şeklinde hissedilir ve bazen de sol kolda uyuşma ağrıya eşlik eder. Ağrı çoğunlukla efor sırasında, stres durumunda ve yorgunlukta meydana çıkar ve dinlenme esnasında hafifleyebilir
Kalbe yeterince kan gitmemesi her zaman ağrıya neden olmayabilir. Bunların dışında kalpte sıkışma ve baskı hissi, ağırlık hissi, nefes almada güçlük, çarpıntı, baygınlık hissi ya da yorgunluk hissi gibi bazı belirtiler de görülebilir.
Koroner arter hastalığının ilk belirtileri genellikle çok şiddetli göğüs ağrısı, terleme, nefes darlığı, ani gelen halsizlik ve bulantının da eşlik ettiği kalp krizi olabilir. Bu durumda hasta acil olarak hastaneye yetiştirilmelidir.
Şeker hastalarında oluşan koroner arter hastalığında göğüs ağrısı daha hafif olabilir. Koroner arter hastalığı yaşlılarda ise göğüs ağrısı değilde boyun, sırt karın ve diş ağrısı şeklinde belirtiler gösterebilir.
Koroner arter hastalığı teşhisi
Koroner kalp hastalığının tanısını koymak için birçok tetkik vardır. Kesin teşhisin konulması için çoğunlukla birden fazla tetkik gerekir. Öncelikle elektrokardiyografi (EKG) tanı yöntemi kullanılır. Bunun devamında efor testi (egzersiz testi), ekokardiyografi (EKO), miyokard perfüzyon sintigrafisi, koroner anjiyografi, çok kesitli bilgisayarlı tomografi gibi bazı elektronik tanı yöntemlerine de ihtiyaç duyulur.
Doktor muayenesi sırasında hastanın şikayetleri, aile öyküsü, daha önce geçirilen rahatsızlıkların anlatılması önemldir. Ayrıca kan testi kolesterol seviyesi açısından oldukça önemlidir. Bütün bunlar yapılır ve hastanın şikayetleri, risk faktörleri ve olumsuz çıkan tetkikler sonucu koroner anjiyografi yapılmasına karar verilir.
Koroner anjiyografide hastaya damar yolu ile verilen ilaç yardımı sayesinde kalbi besleyen damarlardaki darlığın derecesi ve yeri görülür.
Koroner arter hastalığı tedavisi
Koroner arter hastalığının tedavisi hastaya göre değişiklik gösterebilir.
- Koroner arter hastalığının tedavisinde, hastalığın teşhisi konulduktan sonra ilk uygulanacak tedavi yaşam tarzı değişikliği olmaktadır. Hastanın öncelikle sigarayı bırakması, doktorun önerdiği diyeti ve egzersizi yapması önemlidir. Hareketli yaşam tarzı ve gerektiği gibi beslenme (akdeniz diyeti) hastalığın seyri açısından vazgeçilemez olmalıdır.
- İlaç tedavisi düzenli olarak uygulanmalıdır. Genellikle uygulanan ilaç tedavisi uzun dönem sürebileceği gibi, ilaç tedavisinde amaç göğüs ağrısını azaltmak, daralan damarları genişletmek ve kalbin oksijen ihtiyacının azltmaktır. Ayrıca kan sulandırıcı olarak aspirin veya aspirin benzeri kan akışını hızlandıran ilaçlar da tedaviye eklenir.
- Koroner arter hastalığına neden olan hastalıkların tedavisi için de ilaçlar kullanılır. Hastada şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol var ise bunları önleme amaçlı ilaç tedavisi verilir.
- Koroner arter hastalığının ilerlemiş durumunda, genellikle damarları açmak için girişimsel ve cerrahi tedaviye gerek duyulur.
- Girişimsel tedavi balon anjiyoplasti ve koroner stent tedavisi şeklindedir.
- Cerrahi tedavi ise koroner arter bypass ameliyatıdır.
Tedaviyi uygulama aşamasında hastanın yaşı, kaç tane damarda daralma olduğu, daralmanın yeri ve kalp kasının durumu göz önünde bulundurulur.
Arter nedir?
Arterin Türkçe anlamı (atardamar’dır). Atardamarlar kalpten pompalanan kanın vücut dokularına taşınması için bir ağ sistemi dir. Atardamar duvarı elastik bir yapıya sahiptir. Kalp, beyin, akciğerler ve karın içinde bulunan tüm organlar (karaciğer, mide, pankreas, bağırsaklar, böbrekler, dalak, safra kesesi ve benzeri), kollar, bacaklar, kaslar, deri ve tüm dokular arterler (atardamarlar) aracılığı ile taşınan kandan oksijen alır ve beslenir.
Koroner arter nedir?
Koroner arterler kalbin beslenmesini sağlayan atardamarlara verilen genel addır. Koroner arterler, kalpten çıkan aort damarının ilk dallarıdır. Sağ ve sol koroner arter şeklinde iki ana koroner arter bulunmaktadır.
Sol ana koroner arter kalbin önüne ve arkasına giden iki önemli dala ayrılır. İnsanların % 4’ünde 3’üncü bir koroner arter bulunur ve buna posterior koroner arter denir. Nadir olarak bazı insanlarda tek bir koroner arter olabilir. Bazen bir koroner arterin olduğu yerde birbirine paralel iki arter bulunabilir.