Nebula (bulutsu) yıldızlarası boşluklarda yer alan bulutu andıran gökcisimleridir.Hidrojen gazı, toz ve plazmadan oluşur.Yapısında yıldızlar bulundurur ve bu yıldızların ışığıyla görünür hale gelirler.Bulutsular yıldız dönüşümünün ilk aşamasıdır.
Bulutsu terimi önceden yıldızlar gibi noktasal olmayan tüm bulut benzeri cisimler için kullanılırdı. Örneğin Andromeda Galaksisi galaksiler keşfedilmeden önce Andromeda Bulutsusu olarak geçerdi.
Avcı Bulutsusu Andromeda galaksisi
BULUTSU (NEBULA) OLUŞUMU
Bulutsular oluşumları bakımından ikiye ayrılırlar.Süpernova kalıntısı bulutsular ve gezegenimsi bulutsular.Süpernova oldukça büyük bir yıldızın (Güneş’in en az 6 katı) ömrünün sonuna geldiğinde şiddetle patlaması durumuna verilen addır.Süpernova patlamaları izlemeye değer olaylardır.En son kaydedilen patlama 1987 yılında olmuş ve kayıtlara 1987A olarak geçmiştir.Eski çağlarda Çin’de de izlenmiş bir süpernova patlaması vardır.Bu öyle şiddetli bir patlamadır ki güneş bir süpernova geçirecek olsa Mars’ı bile yutacak kadar genişleyecektir.Bu patlama sırasında yıldız, maddesinin yarısından fazlasını toz ve gaz bulutu olarak uzaya fırlatır ve kalan maddesi kendi çekim kuvveti etkisiyle küçülüp bir nötron yıldızına, bin de bir ihtimalle de bir karadeliğe dönüşür.Uzaya dağılan gazlar zamanla yoğunlaşarak gaz bulutları oluştururlar ve reaksiyona girerek çeşitliliklerini arttırırlar.Böylece oluşan bulutsu çok renkli görünüşler kazanır.Bunlara oluşum biçimleri sebebiyle süpernova kalıntısı bulutsular denir.Gezegenimsi bulutsu adının oluşum biçimiyle bir alakası yoktur, görüntüleri gezegeni andırdığından böyle denmiştir.Gezegenimsi bulutsular da yıldızların patlamaları sonucu oluşur.Süpernova oluşturmayacak kadar küçük yıldızların hafif patlamaları veya kırmızı dev haline gelmiş bir yıldızın dış katmanlarını uzaya fırlatmaları sonucu oluşurlar.Peki bir bulutsunun gezegenimsi mi yoksa süpernova kalıntısı mı olduğunu nasıl anlıyoruz?Cevap oldukça basit.Sürernova sonucu oluşmuşlarsa gazlar çaşitli etkilerle dağılırlar ve garip şekiller oluştururlar.Fakat gezegenimsi bulutsularda gazlar dağılmadığı için simetriktir.
Yengeç Bulutsusu süpernova kalıntısıdır. Yüzük Bulutsusu gezenimsi bulutsudur.
Not: Yengeç Bulutsusu 1054 yılında süpernovası Çinliler tarafından
gözlemlenmiş ve kayıtlara geçirilmişti.
YILDIZ BEŞİKLERİ
Bulutsular genellikle yıldız oluşum bölgeleri oluştururlar.Bulutsulardaki gaz, toz ve diğer materyaller yoğunlaşarak kümeler oluştururlar.Bu kümeler kendi çekim kuvvetinin etkisiyle biraraya gelir ve bir yıldız doğmuş olur.Yıldızın çevresinde kalan diğer materyaller de gezegenler, kuyruklu yıldızlar gibi diğer güneş sistemi cisimlerine dönüşürler.Bazı bulutsularda yeni doğan yıldızların çevresindeki bulutsu yıldızların ışık ve rüzgarları sonucu dağılır.Bu milyonlarca yıl sürer ve sonunda geriye açık bir yıldız kümesi kalır.
Kartal bulutsusu yıldız oluşumunun çok Ülker açık yıldız kümesi bir bulutsudan doğan
yoğun olduğu bir bulutsudur. yıldızlardan oluşuyor.