“İşin enteresan tarafı, ben kel halimi çok benimsediğim için kendimi hiç hasta ya da kanserli gibi hissetmedim. Kemoterapi ve radyoterapiye giderken, takma kirpiklerim ve full makyajımla gittiğim için oradaki diğer hastalar ve kişiler, imaj yaptığımı sanıp anlamsız gözlerle bakıyorlardı. Ama şunun için çok mutluyum ki artık canından bezmiş, tedaviden yorulmuş tedaviyi bırakan birçok hasta, beni görüp tekrar tedaviye başladı ve yaşama sarıldı.”
Arzu – Kanser Savaşçısı
Tanının ardından aynaya baktığınızda, gördüğünüz yansıma aynı olsa bile siz artık kendinizi “eskisi gibi” görmüyor olabilirsiniz. Arzu’dan farklı olarak kanser tanısı alan pek çok kişi vücutlarında herhangi bir değişiklik olmasa dahi fiziksel görünümlerinden artık memnun olmadıklarını söylüyor. Ama uzmanların da belirttiği gibi kendini, her haliyle olduğu gibi benimseyen kişiler, fiziksel görünümleriyle de çok daha kolay barışabiliyor. Arzu bu açıdan önemli bir örnek. Diğer taraftan kemoterapi sırasında saçları dökülen, çok zayıflayan ya da kilo alan veya protez kullanmak zorunda kalan hastaların çoğu kalabalık ortamlara girdiğinde herkesin onlara baktığını düşünüyor ve içine kapanıyor. Fiziksel görünümle ilgili bu tür endişeler, hastalığın en sık görülen etkileri arasında yer alıyor. Uzmanlara göre bu süreçte kişilerin vücut fonksiyonları ya da dış görünümleriyle ilgili endişe duyması çok doğal.
İşte tam da bu nedenle kanser tanısının, yaşamın tüm alanlarına temas ettiği ve hem fiziksel hem de psikolojik olarak insanları etkilediği söyleniyor. Hastalık, fiziksel olarak tedavi edilse bile kişilerin tam anlamıyla sağlığına kavuşması için psikolojik ve sosyal etkilerinin de göz önüne alınması hayati önem taşıyor. Zira hastalığın kendisinden ya da tedaviden kaynaklanan fiziksel değişimler bazen çok yıpratıcı olabiliyor. Ama bedeninizde ne tür değişimler olacağını endişeyle beklemek yerine uzmanların önerdiği başka bir yol daha var: Hastalığın ve tedavinin bedeninizi, fiziksel görünümünüzü nasıl etkileyebileceği konusunda önceden bilgi sahibi olarak kendinizi bu sürece hazırlayabilirsiniz.
Ayrıca, fiziksel görünümünüzün ne şekilde değişebileceğini öğrendiğinizde, durumun psikolojinize ve dış görünüşünüze etkilerini en aza indirmenin yollarını da araştırabilirsiniz. Psikolojik destek almak ya da cildinizin sarılığını kapatmak için uygulayabileceğiniz makyaj yöntemleri gibi.
Bedeninizde karşılaşabileceğiniz değişimler, hastalığın kendisinden ya da cerrahi operasyon, kemoterapi, radyoterapi gibi tedavi yöntemlerinden kaynaklanabilir. Bazıları dış görünüşünüzü etkilerken, bazıları da vücut fonksiyonlarınızla ilgili olabilir. Genel kanı, sadece bu tür değişimleri yaşayan hastaların fiziksel görünümle ilgili endişelendikleri yönündedir. Oysa yapılan araştırmalar gösteriyor ki, tanı alan pek çok kişi, bedeninde hiç bir farklılık olmasa bile başkalarının onları artık “eskisi gibi” görmediğini düşünüyor. Uzman psikolog Aslıhan Kurt da insanın kendini güvende hissetmediği ve gelecekle ilgili kaygılı olduğu dönemlerdeki hislerinin, dış görünümüyle ilgili endişeleri de tetikleyebileceğini söylüyor: “Böyle zamanlarda aile ve arkadaşların desteği çok önemli. Kişinin hissettiklerini hafife almadan, onları dinleyebilirler ve birlikte bir çözüm bulabilirler. Bu durumu hafife almamak gerçekten önemli çünkü bu da hastalıkla mücadelenin bir parçası aslında.”
Bu konuyla ilgili bir diğer önyargı ise fiziksel görünümle ilgili endişelerin sadece kadınlarda görüldüğüne ilişkin. Gerçekte bedensel değişimler, kadınlar kadar erkekleri de etkileyebiliyor. Örneğin, kilo kaybetmeye ya da şişmanlamaya bağlı olarak hastaların kasları zayıflayabiliyor veya hormonal değişiklikler sebebiyle cinsel işlev bozuklukları baş gösterebiliyor.
Bu tür farklılıklar, erkeklerin kendilerini daha az çekici ya da zayıf hissetmelerine yol açabildiği gibi hastalıktan ötürü kişi ailesini eskisi gibi koruyamayacağını düşünüyor. Üst satırlarda da vurguladığımız gibi başta tanı alan kişi olmak üzere aile ve yakınların bu tür endişelerin doğal olduğunu ve hastalar arasında yaygın biçimde görüldüğünü bilmeleri çok önemli. Üstelik, bu değişimlerin pek çoğu hastalığa bağlı ve geçici. Diğer taraftan bedeninizde ne tür değişiklikler olursa olsun, siz aileniz ve yakınlarınız için hâlâ aynı insansınız.
Üstelik son yıllarda bu alanda hastaların kendini daha iyi hissetmesine yardımcı olacak pek çok gelişme kaydedildi. Kilo kaybı ya da cinsel işlev bozuklukları için çok etkili ilaç ya da besin destekleri, ilk akla gelen örnekler. Artık her kemoterapi ilacı da saçlara zarar vermiyor. Ya da meme implantı için 20 yıl öncesine göre bugün çok daha fazla seçenek bulunuyor. Ayrıca değişen cilt rengini hiç belli etmeyecek güçlü kapatıcılar, bir kadını aynadaki görüntüsünden mutlu edecek birçok aksesuar ve tekstil ürünleri var.
Fiziksel görünümünüzü etkileyebilecek değişiklerden bazıları şöyle sıralanabilir;
1- Cerrahi operasyonda kaynaklanan yaralar,
2- Bedeninizdeki bazı bölgelerde his kaybı (meme implatının takılmasından sonra olduğu gibi.),
3- Lenfödem (Lenfatik sıvının hücreler arası dokuda birikerek, sıklıkla kollarda veya bacaklarda bazen bedenin diğer bölgelerinde şişkinliklere neden olması.),
4- Kilo alma ya kaybetme,
5- Saç kaybı,
6- Yorgunluk ve bitkinlik,
7- Fiziksel bakımdan kendini yetersiz ve zayıf ve hissetme ya da daha önceleri yapmaktan keyif aldığınız faaliyetlere katılamama,
8- Cinsel işlev bozuklukları ya da cinsel isteksizlik (Cinsel sorunlarla başa çıkmak başlıklı sayfada daha detaylı bilgi bulabilirsiniz.),
9- Üreme organlarıyla ilgili değişiklikler, kısırlık ya da erken menopoz,
Elbette bu süreçte karşılaşılan değişimlerin hepsi olumsuz olarak değerlendirilmemeli. Tanı alan kişilerin bir kısmı bedenlerinde olumlu değişimlerin de olduğunu söylüyor. Örneğin, vücutlarının ne kadar dirençli olduğunu keşfettiklerini ya da şişmanlık, fiziksel görünüm gibi daha önceden önemsedikleri konuların aslında çok anlamsız olduğunu fark ettiklerini belirten birçok kişi de var.