Yirminci yüzyıl Batı müziğine yön vermiş Macar besteci Béla Bartók, klasik Batı müziği besteciliğinin yanında hem Macar halk ezgisi ve müziği hem de farklı halkların müzikleri üzerine çalıştı. Slovak, Romen, Arap veya Rus halk müziklerini yerinde incelemek adına bu coğrafyalara seyahat eden Macar besteci Bartó, Macar müziğinin oluşumunu ve köklerini araştırırken Macarlara akraba halkların müziklerine de büyük ilgi duyarak bu bölgeleri de ziyaret etti.
Macar besteci Bartó, Türk halk ezgilerinde ortak noktalar görmesi üzerine ise 1936 senesinde Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya fakültesinin davetlisi olarak Türkiye’ye geldi. Sırasıyla Adana, Tarsus ve Mersin’e giden Bartó, Osmaniye’ye vardıklarında burada derinlemesine araştırma yapma kararı aldı.
Yük Arabası Kiralayıp Çardaklı Ve Toprakkale Köylerini Dolaştı
Burada dinlediği ezgileri Macar ezgisinin varyantlarına benzeten Bartók, saha çalışmasına başlamak için yük arabası kiralayıp Çardaklı ve Toprakkale köylerini dolaştı. Türküler söyleyen yöre halkından yüz bir adet ezgi derledi. Onun için Osmaniye’nin önemi, burada göçebe toplulukların yerleşim yeri olmasıydı. Ona göre göç hayatını sürdüren insanlar eski müzik adetlerini devam ettirmekte daha başarılıydı.
Bartók’un Ayak İzleri Takip Edildi
New York’tan Pekin’e kadar tüm dünya üzerinde hizmet veren Macar Kültür Merkezleri, bu usta müzisyenin ölüm yıldönümü için özel bir çalışma hazırladı. İstanbul’daki merkez ise, Bartók’un seksen dört yıl önce yaptığı seyahati günümüze taşıyan bir video çekimi gerçekleştirdi. Osmaniye’ye giden ekip Bartók’un ayak izlerini takip ederek bu serüveni kayda aldı. Osmaniye Belediyesi bünyesinde hizmet veren Cebeli Bereket Kültür Merkezi’ndeki müzisyen adına ayrılan anma odasında Etnomüzikoloji Derneği üyesi müzisyenlerden Bartók besteleri seslendirildi. Çekimlerde, Bartók’un ezgiler derlediği Çened Osman’ın yeğeni İbrahim Çened’in görüşlerine yer verildi. Ayrıca Bartók’un dinlemek için izin alamadığı bir “yörük kızı”nın, halk sanatçısı Hatice Abul’un türkülerine söz verildi. Böylece Bartók’un mirası gerçekleşti.