"Araştırmalar Yediğimiz Kadar Yemediğimiz, İsraf Ettiğimiz Yemekler Olduğunu Gösteriyor"
Yeni lezzetler keşfederken çeşitli bölgeleri gezerek lezzetli yolculuklar yapan Youtube içerik üretici hikayesi Ayhan Mortepe, canlı yayında Gıdasını Koruyanlar için anlattı.
Türkiye’nin dört bir yanında çeşitli restoranları ziyaret eden ve birçok masaya konuk olan Mortepe, lezzetli bir mutfağa sahip olmamız ve kültür olarak yemeklerin göze de hitap etmesini tercih etmemiz sebebi ile masaları donattığımızı, masaya gelen yemeklerin yiyebileceğimizden fazla olması sebebi ile israfın hayli fazla olduğunu anlattı.
İsrafına en çok şahit olduğu gıdanın ekmek ve yemek yanında gelen sebzeler ile salataların olduğunu belirten Mortepe, evinde bu gıdaların israfını engellemek adına aldığı önlemlerden ve koruma yöntemlerinden bahsetti. Uygun saklama koşulları ve tüketebileceği kadar alışverişin önemli olduğunu vurgularken kalan yemekleri dondurarak saklama süresini biraz daha uzattığına değindi. Alışverişlerinde yapacağı yemeğe uygun miktarda gıda aldığını ve bu şekilde israfı minimuma düşürdüğünü anlatan Mortepe, araştırma sonuçlarına göre yediğimizden daha fazla yemeyerek israf ettiğimiz gıda olduğundan söz etti.
Sohbetimizin tamamını buradan inceleyebilirsiniz.
Tarım ve Orman Bakanlığıyla FAO ortaklığında gerçekleştirilen Gıdanı Koru Kampanyasının gıdasını koruyanlar sosyal medya serisine hoş geldiniz. Bugün yayınımızda Ayhan Mortepe var. Ayhan Bey hoş geldiniz.
Hoşbulduk merhabalar.
Nasılsınız?
Çok iyiyim sizler nasılsınız?
Ben de çok iyiyim şimdi biz Gıdanı Koru Kampanyası ile ilgili biliyorsunuz yayın yapıyoruz gıdasını koruyanlar her bölümünde konuklarımıza sorular soruyoruz, onlardan tavsiyeler alıyoruz sizinle sohbetimize başlamadan önce sizi biraz tanıyalım mı? Ayhan Mortepe kimdir, neler yapar?
Tabii, öncelikle bu proje için teşekkür ederim sizlere gerçekten güzel bir sosyal sorumluluk projesi olmuş çok başarılıydı. Ben bir maydonoz tanesinin bile korunması gerektiğini inanıyorum. Evimde de o şekilde davranıyorum bu projeyi duyduğumda çok mutlu olmuştum, çok sevinmiştim. Adım Ayhan Mortepe 1985 Adana doğumluyum. Adana’da yaşamak işte Hatay’da yaşamak, Antep’de yaşamak damak tadına biraz daha değer vermek anlam ifade ediyor. Dolayısıyla oralarda büyüyünce yemek konusunda daha ilgili oluyorsunuz ben de 2015’den beri Instagram’da 2018’de de Youtube’da takipçilerime yemek anlatıyorum şehir şehir gezip yemekler anlatıyorum aslında bambaşka bir işim var iklimlendirme / soğutma proje işleri yapıyorum aslında bu da hobiydi, hobiden biraz daha işe dönüşmüş oldu.
Peki, yemek yapıyor musunuz? Yapmayı en sevdiğiniz yemek nedir?
Yemek yemeyi çok sevdiğim için yemek yapmayı da çok seviyorum. Aslında bir çok yemeği yapıyorum ama eğitimini aldığım bazı yemekler var mesela bir İtalya yemeği var pesto soslu porçini onun hamurundan sosuna kadar her şeyini kendim yaptığım için çok seviyorum ama anadolu yemeklerini de yapmaya bayılırım geçen cumartesi günü bir misafir ağırladım Kahramanmaraşın yanyana yemeğini yapmıştım o da çok güzel olmuştu insanlar çok sevmişti gelen arkadaşlar o da beni çok mutlu etmişti tabii ki.
Peki, şehir şehir geziyorsunuz biz de Youtube’dan, Instagram’dan sizi takip ediyoruz mutfağını en çok beğendiğiniz il hangisi ve neden?
Türkiye’de bence bu konuda çok şanslı Türkiye açıkcası insanlık tarihinin doğduğu bölgeler, mezopotamya olduğu için oraya en yakın Hatay ve Antep bundan en çok nasibini alanlardan biraz daha tabii ki şehrin ileri gelenleri şehri iyi tanıtmışlar yemek olarak dolayısıyla orada olan yemekler başka yerde yok ve bu son zamanlarda da radarıma giren bir şehir var Malatya orası da gayet iyi şehirlerden.
Peki, hayatım boyunca unutamam dediğiniz bir yemek var mı?
Aslında bunun birçok cevabı var aslında mesela Konya’da yediğim yağ somonu, Kayseri’de yediğim yağlama ondan sonra Malatya’da yediğim kiraz yaprağı sarması, Urfa’da yediğim ciğer yani bunları çok sayabilirim ama kendim yaptığım o başta söylediğim pesto soslu porçini çok iyiydi onu bir daha yapamadım açıkcası ilk yaptığım gibi onu özlüyorum.
Peki, günlük hayatta gıda israfına dikkat ediyor musunuz?
Konunun başında anlattım aslında bir tane maydonoz tanesini bile israf etmemeye özen gösteriyorum evde yemek yaparken önceden fazla fazla alıyordum malzemeleri ilk kendi evimi kurduğumda ama şimdi kullanacağım kadar sebzeyi, meyveyi özellikle hızlı bozulacak malzemeleri koruyabileceğim şekilde alıyorum öyle kullanıyorum aşırı derecede dikkat ediyorum.
Peki, siz çok fazla restoran geziyorsunuz küçük esnaf lokantaları da geziyorsunuz oralarda da gıda israfına dikkat ediyorlar mı gözlemleriniz neler bu konuda?
Türk mutfağında maalesef şöyle bir şey var yani maalesef diyorum ama bir yandan iyi göz zevkimize çok hitap ediyor bir masa kurulduğu zaman masa donatılıyor her tarafta özellikle Adanalıyım kebapçıya gittiğinizde yaklaşık 5 - 6 tane yanında salata veriyorlar veya kahvaltılarımız özellikle masada yer kalmayacak şekilde dolu duruyorlar bu gözümüzü doyuruyor evet, çok da lezzetli şeyler evet ama maalesef bunların çoğu israf oluyor bu anlamda iyi örnekler değiller keşke daha bu düzeltilebilse.
Peki, masaya ikramlar geliyor bazen çok fazla oluyor masada yer olmuyor bu konuda ne düşünüyorsunuz?
İşte bu dediğim gibi aslında kültür olarak göz zevkine hitap ediyor ama maalesef hepsini bitiremiyoruz bir insanın yiyemeyeceği kadar fazla yemek geliyor masaya dolayısıyla bir çoğuda israf oluyor.
Peki, çocukken aileniz yani ebeveynleriniz sizi uyarıyor muydu gıda israfı ile ilgili?
Biz kalabalık bir aileydik lafınızı böldüm kusura bakmayın. Kalabalık ailede olmanın avantajını yaşadık aslında çok büyük tencerelerde pişmişti yemekler dolayısıyla israf konusu bizim evde çok düşüktü çok azdı. Belki bilinçli olarak yapılmadı bu durum ama sonunda gerçekten minimum bu sorunu halletmiş olduk. Ailede tabii bu konuda tembihlemiş oldu bizi eğitmiş oldu.
İsrafına en çok şahit olduğunuz ürün nedir?
Genelde ekmek ve maalesef sebzeler yani yanına gelen salatalar, sebzeler, domatesler, onlar, bunlar hızlı bozulduğu için maalesef onlar çok fazla israf oluyor.
Peki, evde sebzelerinizi nasıl saklıyorsunuz uzun süre kalmaları için?
Her sebzenin kendine has saklama koşulları var onlara özen gösteriyorum işte patatese ona göre işte buzdolabında saklanması gereken sebze varsa ona göre ama en fazla dikkat ettiğim şey azar azar almak maydonoz alıyorsam hızlıca bitirmeye çalışıyorum onu az da almış olsamda bu şekilde özen göstererek korumaya çalışıyorum.
Peki, özen gösterseniz de evinizde yemek kalıyor mu işte bu kalan yemekleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bozulmayacak yemekse eğer buzdolabına saklama kaplarına koyarak donduruyorum o benim için daha kolaylık oluyor hazır yemek olarak dolapta duruyor çıkarıp pişiriyorum ama maalesef bozulacakları da hızlı bir şekilde tüketmeye özen gösteriyorum. Genelde buzdolabında çok yemeğim vardı halen dolapta 3 - 5 çeşit yemek vardır.
Peki, çevremizdeki insanları da gıda israfına dikkat ettiğini gözlemliyor musunuz yani ne kadar dikkat ediyorlar sizce?
Aslında insanımız hem dini hassasiyetleri sebebi ile hem de ekonomi sebebi ile buna özen gösteriyorlar ama bazende eski alışkanlıklarımızdan işte pazara gittiğimizde eskiden annem haftada 5kg domates tüketeceksek, 10kg alırdı işte evde bulunsun niyetine bunu da yapan çok fazla var bu pandemi başlangıcında insanlarda öyle bir algı oluştu ki işte dışarıdan stok yapın işte yemek kalmayacak, her taraf kapalı olacak maalesef çok çok yapıldı ve bir çok malzeme bozuldu onları çöplerde gördük maalesef.
Peki, gıda israfını önlemeye yönelik neler yapabiliriz sizce?
Aslında dediğim gibi insanlar bu konuda hassas aslında bir kurallar silsilesi oluşsa, insanlar bu konuda bilinçlense böyle projelerle algı oluşsa insanlar buna rehavet eder ve bu minimuma düşürülebilir çok yüksek meblağlarda ekmekler maalesef israf oluyor geçen sayılarını araştırırken bir görmüştüm gıdanı koru ile ilgili bir yazı yazmıştım kendi sayfamda orada çok ciddi insanların bir bölgede aç olmaları mesela açlıktan ölen insanlar var onlara yetecek kadar ekmek, onlara yetecek kadar sebze, onlara yetecek kadar kuru bakliyat maalesef israf oluyor bunlar aslında insanlar bilinçlenince daha azalanacağını düşünüyorum.
Peki, mesela alışverişe giderken liste hazırlıyor musunuz?
Genelde liste yaparım evet, genelde listemi hazırlar öyle giderim.
Peki, alışveriş yaparken en çok nelere dikkat ediyorsunuz?
Ben küçük çekirdek bir ailedeyim dolayısıyla aldığım malzemeleri minimum alıyorum özellikle sebze, meyve bu konuda minimum mesela bir karpuzun yarısını alıyorum bazen çünkü biliyorum ki diğer yarısı çöpe gidecek veya bir domates alıyorsam 3 - 4 tane sayı ile alıyorum o günki yapacağım yemekle ilgili alıyorum ardından kalmıyor ve israfı minimuma düşürmüş oluyorum.
Peki, dünyada gıda israfı ne durumda sizce, bu konuda gözlemleriniz neler?
Bu konu ile ilgili yazı yazarken araştırdığımda maalesef özellikle gelişmiş ülkelerde bu daha fazla yemekler restoranlarda bile %30’ü yeniyor %40’i yeniyor geriye kalan israf oluyor fast food tarafında daha bu ağır devam ediyor maalesef bu yemediğimiz kadar israf ettiğimiz yemek olduğunu gösteriyor bu anlamda da kötü bir yola gidiyor. Türkiye'de bu proje ile gerçekten güzel bir yola gidilebilir. güzel bir algı oluşur, insanlarda algı oluşturulursa iyi şeylere gider bu proje diye düşünüyorum.
Evet, Ayhan Bey bizim sorularımız bu kadardı sizin eklemek istedikleriniz var mı?
Bu konuda açıkcası öncelikle teşekkür ediyorum. Bu konuda Bakanlığın başlatması bu durumu bir kurallara götürmeye çalışması keyifli eğer devam ederse yarıda kalmazsa çok iyi şeylere gider bu proje ben bizi izleyenlere de kendi fikirlerini, bu konuda etrafta gördüklerini bize aktarmalarını rica edeceğim belki orada da bizim yapabileceğimiz bir şey olur. Bize önerilecekleri restaurantlarda ilgili orada insanlara algı oluşturacağımız şeyler ile ilgili bize bilgi verirlerse mutlu olurum.
Ayhan Bey çok teşekkür ederiz. Çok hızlı güzel bir yayın oldu çok teşekkür ederiz geldiğiniz için.
Ben teşekkür ederim. Bunu sağladığınız için bize.
O zaman gıdasını koruyanlarının bugün ki bölümünün sonuna geldik bizi gıdanı koru sosyal medya hesaplarından takip edebilirsiniz bu yayınımız ve önceki yayınımız orada yüklü çarşamba günü görüşünceye kadar hoşçakalın.