Covid-19 Yasakları ve Paket Tur Sözleşmeleri
Ülkemizde son yıllarda hızla gelişen sektörlerin başında turizm gelmektedir. Gerek içinde yaşadığımız coğrafi yapının elverişli oluşu, gerekse sayıları hızla artan turizm işletmeleri dolayısıyla seyahat faaliyetleri küçümsenemeyecek oranlardadır.
Seyahat, insanların, tatil zamanlarını geçirdikleri, gezme, dinlenme, eğlenme, yeni yerler keşfetme gibi çok çeşitli ihtiyaçlarını karşıladıkları önemli bir faaliyettir. Böyle amaçlarla başlanan bir gezi programını sorunsuz geçirmek, elbette ki tüm tüketicilerin en doğal haklarıdır.
Bir çoğumuz yurt içi-yurt dışı seyahat planlarımızı aylar öncesinden planladık ve tur operatörlerine veya havayolu şirketlerine ödemeleri belki de yaptık.
Bununla birlikte Corona virüsün tekrar hızla yayılması karşısında ülkelerin aldığı önlemler günden güne farklılık gösterdiğinden seyahat edeceğiniz ülkenin ve ülkemizin güncel durumunu değerlendirerek paket turu iptal etmek faydalı olacaktır.
Devam eden süreçte corona virüsün ülkemizde de hızla yayılmaya başlaması, kamu makamları tarafından yurt dışına çıkılmaması gerektiği yönündeki bilgilendirmeleri ile evde kalınarak sosyal izolasyon sağlamak konusundaki önerileri dikkate alındığında corona virüsün seyahat edilecek ülkeden bağımsız olarak bir mücbir sebep haline geldiği değerlendirilmektedir.
Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre seyahat acentasına iptal bildirimi yaptıktan sonra ödediğiniz bedelin 14 gün içerisinde iade edilmesi yasal yükümlülüktür. Ancak 15.05.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle getirilen düzenlemeye göre;
“…bedel iadelerinin, fesih bildiriminin paket tur düzenleyicisi veya aracısına ulaşmasından itibaren on dört gün içerisinde yapılması esastır. Ancak, COVİD-19 salgını nedeniyle, 5/2/2020 tarihinden itibaren ifası öngörülen ve hava yolu ile ulaştırma içeren paket tur sözleşmelerine ilişkin bedel iadelerinde, paket tur düzenleyicisi veya aracısı tarafından hava taşıma işletmelerine ödenip belgelendirilen uçuş bedeli, uçuş yasağı kalktıktan sonraki altmışıncı günü izleyen on dört gün içerisinde katılımcıya iade edilir…”
Yapılan bu mevzuat değişikliği ile birlikte paket tur bedellerinin iadesi uçuşların başlamasının ardından geçecek 60 güne ilave edilecek 14 gün içerisinde iade edilmesi gerekecektir. Buna göre tüketiciler paket tur iadelerini uçuşların başlamasından itibaren 60-74 gün aralığında alabileceklerdir.
Paket Tur sözleşmelerinde tüketici açısından en büyük problem paket turu düzenleyenin sözleşmede kararlaştırılan edimlerini yerine getirmemesidir. Bu konu ile ilgili yasal düzenlemeye göre:
“Seyahat acentasının kısmen veya tamamen sağlayamadığı ya da sağlayamayacağı anlaşılan edimin sözleşmenin esaslı unsurunu oluşturması halinde paket turu düzenleyen, paket turun devam etmesi için tüketiciye ilave maliyet getirmeyen eşdeğerde düzenlemeler yapar.
Söz konusu düzenlemeleri yapmak mümkün değilse, ya da bunlar haklı nedenlerle tüketici tarafından kabul edilemez ise seyahat acentası tüketicinin hareket yerine ya da kabul edeceği herhangi bir dönüş noktasına geri dönmesi için ulaşım imkanını sağlar ve tüketicinin yaptığı tüm ödemeleri iade eder.“
Seyahate henüz çıkılmamış olması halinde ise;
Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre seyahat tarihinize 30 günden daha uzun bir süre varsa herhangi bir sebep dahi göstermeksizin sözleşmeyi feshetme, yani turu iptal etme hakkınız bulunmaktadır. Yönetmeliğe göre 30 günden daha uzun süre kala yapılan iptallerde ödenmesi zorunlu vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masraflar hariç olmak üzere, herhangi bir kesinti yapılmaksızın katılımcının ödemiş olduğu bedel kendisine iade edilir. Yani tur operatörü tarafından herhangi bir hizmet bedeli, otel, uçak bileti adı altında tarafınızdan kesinti yapılması mevzuata aykırı olacaktır.
Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği’ne göre seyahat tarihinize 30 günden daha kısa bir süre kaldıysa ve paket tur sözleşmesinde belirlenmiş bir kesinti oranı varsa, tur operatörünün bu oranda kesinti yapma hakkı saklıdır.
Ancak fesih sebebi corona virüsü gibi mücbir sebebe dayanıyorsa Paket Tur Sözleşmeleri Yönetmeliği’nin 16/4 maddesine göre;
“…Katılımcının gerekli tüm özeni göstermesine rağmen öngöremediği ve engelleyemediği bir durum veya mücbir sebep nedeniyle paket turun başlamasına otuz günden daha az bir süre kala fesih bildiriminde bulunması halinde, ödenmesi zorunlu vergi, harç ve benzeri yasal yükümlülüklerden doğan masraflar ile üçüncü kişilere ödenip belgelendirilebilen ve iadesi mümkün olmayan bedeller hariç olmak üzere, herhangi bir kesinti yapılmaksızın katılımcının ödemiş olduğu bedel kendisine iade edilir…”
Eğer bir mücbir sebep ile paket tur sözleşmesi feshediliyorsa bu halde 30 günden kısa bir süre kalmış olsa dahi (hatta seyahat yarın olsa bile) ödenmesi gereken vergiler ile, belgelendirilebilen diğer giderler oranında kesinti yapılıp bakiye bedel iade edilecektir. Bu durumda tur operatörünün hizmet bedeli ya da sair isimlerle bir bedel kesintisi yapma hakkı bulunmamaktadır.
Yine önemle belirtmek gerekir ki corona virüs salgının uluslararası bir hal almış olması sebebiyle hava yolu şirketleri, yurt içi-yurt dışı konaklama tesisleri de iptal konusunda gerekli esnekliği göstermektedir. Paket turu iptal etmek ya da ileri bir tarihe ertelemek de yine tüketicinin seçimlik bir hakkı olacaktır.
Tedbirlere gelince;
Bilindiği üzere İçişleri Bakanlığı’nın yeni düzenlemesine göre sokağa çıkma saatleri içerisinde uçak, otobüs, tren gibi toplu ulaşım araçlarıyla yolculuk edecekler biletlerini, rezervasyon numaralarını ya da PNR kodlarını göstermeleri halinde sokağa çıkabiliyorlar. Ancak İçişleri Bakanlığı’nın yeni genelgesine göre 20 yaş altı kişiler yanlarında ebeveynleri olmadan şehirlerarası yolculuk yapamayacaklar.
Hafta sonları için uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması sırasında uçak, tren, otobüs gibi toplu ulaşım araçlarıyla seyahat edecekler, biletlerini ya da PNR kodlarını göstermeleri halinde dışarı çıkabiliyor. Ancak bu kişiler havalimanına nasıl ulaşacak sorusu akıllarda soru işareti doğuruyor. Yetkililerin açıklamalarına göre; bir kişi, eşi ya da çocuğunu havalimanına bırakacaksa, bulunduğu ilçenin kolluk kuvvetlerine ya da kaymakamlığına eşini havalimanına götürmesi gerektiğini bildirmesi gerekiyor. (Saat araç plakası vs. istenebilir) Dönüş için de bilet ve kimliklerinin fotokopilerinin yanınızda olmasında fayda var.
İçişleri Bakanlığı’nın konuyla ilgili genelgesine göre; hafta sonları sokağa çıkma kısıtlamasının uygulandığı süreler içerisinde (kısıtlama saatlerinde) vatandaşların özel araçlarıyla şehir içi ya da şehirlerarası seyahate çıkmamaları esastır. Ancak;
Tedavi olduğu hastaneden taburcu olup asıl ikametine dönmek isteyen, doktor raporu ile sevk olan ve/veya daha önceden alınmış doktor randevusu/kontrolü olan,
Kendisi veya eşinin, vefat eden birinci derece yakınının ya da kardeşinin cenazesine katılmak için veya cenaze nakil işlemine refakat edecek olan (en fazla 4 kişi),
Bulunduğu şehre son 5 gün içerisinde gelmiş olmakla beraber kalacak yeri olmayıp ikamet ettikleri yerleşim yerlerine dönmek isteyen (5 gün içinde geldiğini yolculuk bileti, geldiği araç plakası, seyahatini gösteren başkaca belge, bilgi ile ibraz edenler),
Askerlik hizmetini tamamlayarak yerleşim yerlerine dönmek isteyen,
Özel veya kamudan günlü sözleşmeye davet yazısı olan,
Ceza infaz kurumlarından salıverilen vatandaşlar, yukarıda belirtilen durumların varlığı halinde İçişleri Bakanlığına ait e-Başvuru ve ALO 199 sistemleri üzerinden ya da
Valilik/Kaymakamlıklara doğrudan yoluyla Seyahat İzin Kurullarından izin almak kaydıyla özel araçlarıyla seyahat edebilecekler.
Hafta sonları sokağa çıkma yasakları, meslekleri nedeniyle çalışmak zorunda olanlar hariç herkes için geçerli olacak. Diğer günler ise tüm şehirlerde 65 yaş ve üzeri kişiler saat 10:00-13:00 saatleri arasında, 1 Ocak 2001 ve sonrası doğan 20 yaş altı bireyler ise 13:00-16:00 saatleri arasında sokağa çıkabilecek. Çocuklar ihtiyaç olması halinde (örneğin kreşe bırakma, bakıcıya bırakma, doktor kontrolü gibi durumlar için) yanlarında velileri olması halinde bu saatlerin dışında dışarı çıkabilecekler.
Sağlık çalışanları, kargo çalışanları, teknik servis elemanları, güvenlik çalışanları, izne bağlı üretim yapan yerler, veteriner hekimler, belediye çalışanları vs. gibi kanunla belirtilen kurallara uyan çalışanlar hafta sonları uygulanacak sokağa çıkma yasaklarından muaf olacak.
Yeni genelgede kısıtlamalar otelleri kapsamıyor. Oteller misafirleri için konaklama ve yeme içme konusunda hizmet vermeye devam edecek. Konaklama yapanlar için otellerin restoranları açık olacak. Otel konaklaması olan kişiler konaklama rezervasyonunun başlama zamanı ile konaklama tesisine ulaşım süresi içinde rezervasyon olduğunu belgelemek kaydıyla özel araçlarıyla seyahat edebilecek.
İçişleri Bakanlığı’nın yeni düzenlemesine göre 20 yaş altı gençler yanlarında yetişkin biri olmadan seyahat edemeyecek. Normalde 16-17 yaşındaki bir genç tek başına uçak yolculuğu yapabiliyordu ancak yeni düzenlemeye göre şehirlerarası seyahat için yanında yetişkin bir velisinin olması gerekiyor. 65 yaş üstü vatandaşlar ise Seyahat İzin Belgesi alarak seyahat edebilecek. HES kodu alma zorunluluğu ise herkes için geçerli.
Havalimanı restoran ve kafeleri sadece yolcular ile personel tarafından kullanılabilecek. Hastane kafe ve kantinleriyle ilgili karar ilgili hastane yönetimine bırakıldı.