XIX. yy sonlarında, Osmanlı Devleti’ne karşı ayrılıkçı hareketlerin yoğunluk kazanması ve isyanların genişlemesi, istihbarat ve espiyonaj çabalarını da arttırmıştır.
Balkan Savaşı’nın (1912- 1913) sonuna kadar Osmanlı Devleti’nde geniş olarak istihbarat yapan gizli bir teşkilata rastlanılmamaktadır. Balkan Savaşı’nın getirdiği kötü sonuçlardan sonra, Osmanlı İmparatorşuğu gibi üç kıtaya hükmetmiş, çeşitli ırk ve mezhepte çeşitli milletleri idare etmiş bir devlet için gizli modern bir istihbarat teşkilatına mutlak surette ihtiyaç olduğu artık anlaşılmıştır. Böyle bir teşkilata sahip olma zorunluluğunu düşünen Harbiye Nazırı Enver Paşa olmuştur.
İşte Enver Paşa tarafından Osmanlı Devleti’nin siyasi birliğinin korunmasını sağlamak, ayrılıkçı hareketleri önlemek ve yabancı devletlerin Orta Doğu’daki istihbarat ve gerilla faaliyetlerine karşı koymak amacıyla kurulan istihbarat teşkilatına ”Teşkilât-ı Mahsûsa” veya Umûru Şarkiye Dairesi adı verilmiştir.