Bizans İmparatorluğu Haritası
Bizans İmparatorluğu Haritası, Kuruluş, Yükseliş ve Çöküş Haritaları
Bizans İmparatorluğu tarihinden bahsetmek için, önce Roma tarihini kavramak gerekir. Zira bizim modern tarihte Bizans olarak bildiğimiz imparatorluğun adı, aslında Doğu Roma İmparatorluğu‘dur ve antik Roma İmparatorluğu’nun devamı maiyetinde bir devlettir.
Bizans İmparatorluğu, dünya tarihindeki en uzun soluklu devletlerden biri olarak tarih sahnesinde yerini almıştır. Bizans’ın kuruluş, yükseliş ve çöküş dönemindeki sınırlarını gösteren haritaları aşağıda bulabilirsiniz.
Roma İmparatorluğu’nun Mirası
Bizans’ın ataları olan Romalılar, Antik Yunan’dan miras aldıkları felsefi bilgilerin üzerine bir büyük bir devlet inşa edip; askeri, idari, mimari ve hukuki alanlarda büyük atılımlar yaptılar. Roma İmparatorluğu, günümüzün modern dünyasına tüm bu alanlarda paha biçilemez bir miras bırakmıştır.
Roma, başta bir İtalyan kent-devleti olarak kuruldu ve yayılmacı bir taktik izleyerek, etrafındaki diğer kentleri ele geçirdi. Öncelikle İtalya’da bir toprak bütünlüğü sağladı ardından da Akdeniz’in tamamına hâkim oldu.
Askeri anlamda tüm rakip ülkelerinden üstün bir ordu sistemi kurmayı başaran Roma, Lejyon adı verilen ve mutlak bir disiplin ile savaşan askeri birimlerin etkisi ile; Akdeniz’i çevreleyen tüm topraklarda tam hakimiyet sağladı.
Roma, zirve dönemini Beş İyi İmparator hükümdarlığında M.S. 1. ve 2. Yüzyıllar boyunca yaşadı. Nerva-Antonine Hanedanı‘na mensup bu imparatorlar Nerva, Trajan, Hadrian, Antoninus Pius and Marcus Aurelius‘tur.
Roma tarihi ile ilgili en bilinen film olan Gladyatör‘de kötü bir karakter olarak işlenen İmparator Commodus ise bu hanedanın son üyesidir. Ancak babası Marcus Aurelius‘tan sonra iyi bir yönetim sergileyememiştir.
Büyük beşliden sonra taht kavgaları uzun yıllar sürmüş, İmparatorluk generallerin kavgaları arasında derin bir buhrana sürüklenmiştir. Roma’yı yıllar sonra normale döndürecek kişi ise İmparator Diocletianus‘tur.
Başkentin Doğu’ya Taşınması
Roma İmparatorluğu, Diocletianus‘un ardından gelen İmparator Konstantin döneminde, merkezini asırlardır başkent olan Roma’dan, İstanbul’a taşıdı. Yeni kurulan başkent (M.S. 330) İmparator Konstantin’in anısına Konstantinopolis olarak adlandırıldı.
Roma’nın Doğu ve Batı Olarak İkiye Ayrılması
İmparator Theodosius döneminde Roma, Doğu ve Batı olarak ikiye ayrıldı. (M.S. 395) Batı Roma İmparatorluğu yalnızca 81 yıl yaşayabildi ve 476 yılında kuzeyden gelen barbar saldırıları nedeniyle çöktü.
Bizans, yani Doğu Roma İmparatorluğu ise 395’ten, 1453’e kadar varlığını sürdürdü ve dünyanın en uzun soluklu imparatorluklarından biri olarak tarihe geçti.
Bizans İmparatorluğu Haritası
Bizans’ın kuruluş dönemi haritasında, sol tarafta gösterilen kırmızı renkli bölge, Batı Roma İmparatorluğu ve başkenti de Roma. Sağda gösterilen mor renkteki bölüm ise Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu ve başkenti de Konstantinopolis.
Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu
Bizans İmparatorluğu; askeri, idari ve hukuki altyapısını tamamen Roma’dan aldı. Roma lejyonları, zaman içinde revize edilerek işlevini sürdürmeye devam etti. Bizans’ın resmi olarak ilk imparatoru, Roma’yı ikiye bölen Theodosius’un oğlu, Arcadius‘tur.
Arcadius ve ardından gelen imparatorlar, görece olarak iyi bir yönetim sergilediler ve Doğu’da olmanın da verdiği avantajı kullanarak yükselmeyi başardılar. Zira 5. Yüzyıl‘da Doğu Roma İmparatorluğu, barbar saldırılarına karşı kesinlikle çok daha avantajlı bir konumdaydı.
Batı Roma ise kuzeydeki barbar kavimlerin baskısına dayanamayarak, 476 yılında çöktü. Roma şehri Ostrogotların (Doğu Gotları) komutanı Odoacer‘in eline geçti.
Bizans İmparatorluğu’nun En Geniş Sınırları
1058 yıllık Bizans tarihi boyunca toplam 94 imparator tahta çıkmıştır. Bunlardan en ünlüsü 527 yılında İmparator Justinianus adıyla tahta çıkan hükümdardır. İktidarının ilk yıllarında Nika Ayaklanması gibi ciddi bir badire atlatan Justinian, 532 yılında Ayasofya’nın inşasına girişti.
Belisarius, Mundus ve Narses gibi çok başarılı generalleri olan Justinian, Roma İmparatorluğu‘nu yeniden kurmak istiyordu. Bu amaçla Batı yönünde seferlere girişti. Roma’yı tekrar geri aldı ve Akdeniz’in etrafında mutlak bir hakimiyet kurdu.
Bizans En Geniş Sınırları Haritası
Bizans’ın en geniş sınırları haritasında, turuncu renkte gözüken kısım; 395’te ilk imparator Arcadius‘tan beri muhafaza edilen Doğu Roma İmparatorluğu sınırları. Ancak büyük bir vizyona sahip olan Justinianus, sarı renkli yerleri fethedip, Antik Çağ’ın Roma İmparatorluğu’nu tekrar kurmak ve Julius Caesar veya Augustus gibi anılmak istiyor. Bir bakıma da hedefine ulaşıyor. Çünkü Akdeniz tekrar bir Roma Gölü oluyor. Ancak kendisinden hemen sonra, imparatorluk hızla küçülüyor.
Bizans’ın İniş Çıkışlı Yüzyılları
Bizans, Justinianus dönemi sonrasında büyük kayıplar yaşadı. Justinianus‘un bıraktığı imparatorluğun sınırları öylesine genişti ki, uzun süreli muhafaza edilmesi imkansızdı. Çünkü Justinianus bu fetihler için imparatorluğun özkaynaklarını eritmişti ve hazinedeki son altınları da sınır boylarına hisarlar dikmek için harcamıştı.
7. ve 8. Yüzyıllar’da Avarlar, Slavlar, Araplar ve Hunlar saldırıya geçti ve Bizans bir anda Anadolu içlerine çekilmek zorunda kaldı. Bu dönemde dizginleri eline Isauralı İmparatorlar denilen bir hanedan aldı. Isauralı İmparatorlar Bizans’ı yeniden rayına oturttular fakat bunun için çok katı önlemler aldılar. İkona Kırıcılık denilen olayların olduğu bu dönemde Bizans sanatı ve fikir hayatı geriye gitti.
Makedonyalı İmparatorlar döneminde sanata yeniden önem verildi ve Bizans’ın meşhur ikonaları ve mozaikleri yeniden üretilmeye başlandı. Makedon imparatorlar döneminde jeopolitik anlamda tehditlerin azaldığı görece rahat dönem geçirildi. İmparator II. Basileios döneminde Bizans’ın çöküşünden önceki en geniş sınırlara ulaşıldı.
Basileos’un Ölümünde Bizans Sınırları
II. Basileos, asırlar içinde Balkanlar‘da büyük toprak parçaları kaybetmiş olan Bizans’ı tekrar refaha kavuşturdu. Kimi tarihçilere göre II. Basileos, savaş meydanlarındaki gelmiş geçmiş en iyi Bizans imparatorudur. Justinianus da büyük bir imparatordu ancak savaşlara kendisi gitmemiş, generallerini göndermişti. II. Basileos ise özellikle Bulgarlara karşı büyük savaşları bizzat yönetti ve unvanı “Bulgar Kasabı” idi.
Bizans’ın Çöküşü
Tarihi boyunca birçok badireler atlatan Bizans en büyük darbeleri Malazgirt Savaşı (1071) ve ardından Latin İstilası (1204) ile yedi ve sonra bir daha eski parlak günlerine dönemedi.
Osmanlı İmparatorluğu’nun Batı’ya yayılma politikası ile hızla toprak kaybeden Bizans, önce İznik, Bursa ve Edirne gibi önemli şehirleri kaybetti. Sonrasında ise hepimizin bildiği üzere 1453’te son kale olan Konstantinopolis‘i yani İstanbul’u kaybetti.
İstanbul’un Fethinde Bizans Haritası
Bizans’ın çöküş dönemi haritasına baktığımızda, neredeyse hiç toprak kalmadığını görüyoruz. Geri kalan tek yer, İstanbul Tarihi Yarımada olduğu için haritada gözükmüyor. İstanbul’un Fethi sırasında Bizans İmparatorluğu’ndan kalan son kale (Konstantinopolis) tamamen Osmanlı toprakları ile çevrilmişti.