7 OSCAR’LIK HOLOCOST
Shindler’ in Listesi ünlü yönetmen Steven Speilberg tarıfından beyaz perdeye aktarılan, aynı zamanda 7 Oscar aldığı 1993 yılı en bilinen yapımlarından biri olan filmin konusu: 2nci Dünya Savaşı döneminde kurnaz ve fırsatçı bir Alman işadamı olan “Liam Neeson” Oskar Schindler, barbar Nazi Almanyası’nın uyguladığı Yahudi soykırımından istifadeyle Yahudileri fabrikasında çalıştırmaya başlar. Zamanla bu fabrika Yahudiler için bir sığınak haline gelir. Bu sayede Auschwitz toplama kampından yaklaşık 1100 Yahudiyi gazdan kurtarmayı başaran Oskar Schindler’in gerçek hikayesinden esinlenmiştir. Aslında Oscar Schindler’in gerçekte yaşantısına bakacak olursak; Oscar Schindler 1936 yılında Alman Askerî Dış İstihbarat Ofisi ile çalışmaya başlamış. Şubat 1939’da da Nazi Partisi’ne katılmış birisi olarak pekte insan hayatına değer veren birisi gibi görünmüyordu. Bu film çekilene kadar da dünya üzerinde Yahudiler dışında pek az insan Oscar Schindler hakkında bir şeyler biliyordu.
O DÖNEMLERDE HALA FAKİR OLAN POLONYADAN
Film ekibinin kostüm tasarımcısı ihtiyacı olan 20 bin kadar 1930-40’lı yıllardan kalma kıyafetleri bulmak için reklam yayınladı. Polonya’da ekonomik koşullar zayıf olduğundan, birçok kişi hala 1930’lardan ve 40’lardan sahip oldukları kıyafetleri satmaya hevesliydi. Böylelikle film için ihtiyaçları olan kostümleri elde etmiş oldular. Ayrıca Sanat yönetmenlerine göre sette yeşil boya veya yeşil renkli kıyafetler kullanılmadı çünkü yeşil renk siyah beyaz filmde iyi görünmüyordu. Filmde gerçek hayata bağlı kalınmaksızın gerçekçiliği yakalayabilmek için aydınlatma ve renklendirmeye özellikle dikkat edildi.
ŞEYTANİ BİR CAZİBEYE SAHİPTİ
Soykırımdan hayatta kalan Mila Pfefferberg sette Amon Goeth rolünü oynayan aktör Ralph Fiennes ile tanıştığında, kontrolsüzce korkudan titremeye başladı, çünkü ona gerçekten Amon Goeth’i hatırlatıyordu. Ayrıca Ralph Fiennes, Amon Goeth rolü için Guinness içerek 13 kilo aldı. Steven Spielberg, Ralph Fiennes’i şeytani bir cazibeye sahip olması sebebiyle filme dahil etti.
LIAM NEESON NASIL OSCAR SCHINDLER OLDU?
Bu filmden sonra Liam Neeson ve Ralph Fiennes çok iyi arkadaş oldular. Aslında bu rol için balta Liam Neeson düşünülmüyordu. Harrison Ford’u önceki oynadığı Indiana Jones filmiyle hatırlandığı için kabul etmedi. Hatta bu rol için Kevin Costner ve Mel Gibson’da istekliydi. Ama yönetmen bilinen ve çok ünlü aktörlerle çalışmak istememesinin sebebi filmde aktörden çok hikayeyi öne çıkarmak istiyordu. Bir akşam yemeğinde Steven Spielberg karısını ve kayın validesini Liam Neeson’a tanıştırdığı sırada Liam Neeson Steven Spielberg’in kayın validesine içten bir sarılmayla karşılık verince, ünlü yönetmenin karısı onun hakkında bir yorumda bulundu. İşte Oscar da bunun yapardı diye. Ardından bir hafta sonra Liam Neeson başrolü kaptı.
FİLMİ ROMAN POLANSKİ’YE SUNDU AMA…
Steven Spielberg, bu film için yönetmenlik görevini Roman Polanski’ye sundu. Polanski bunu reddetti çünkü filmin konusu çok kişiseldi. Tasfiye yapıldığı gün Krakow Gettosundan kaçan Roman Polanski burada 8 yaşına kadar yaşamıştır. Annesi daha sonra Auschwitz toplama kampında öldü. Bunu öğrendikten sonra Steven Spielberg, böyle bir travmatik anısını depreştirdiği için bir çok defa Roman Polanski’den özür diledi. Ünlü yönetmen Polanski daha sonra 2002’de Yahudi soykırımı konulu; Piyanist filmini yönetmiştir. Normalde bu filmin tüm telif hakları ve bu haklardan doğan tüm gelirler Steven Spielberg’e gidecekti ama yine ünlü yönetmenin ısrarıyla bir nevi kan parası olarak bu soykırımdan hayatta kalanların yazılı ve görsel kanıtlarını kaydeden ve saklayan Shoah Vakfı’na verildi.
AMA FİLMİ AUSCHWITZ’IN İÇİNDE ÇEKMEDİ
Steven Spielberg, Auschwitz içinde film çekmek için izin almayı başardı, ancak soykırımda hayatını kaybeden kurbanlara saygısızlık olur diye ölüm kampındaki sahneler, gerçek konumdaki ayna görüntüsünde inşa edilmiş bir sette kapıların dışında filme alındı. Bu filmin çekimleri sırasında, atmosfer çok depresif ve iç karartıcı olduğu için, Steven Spielberg arkadaşı Robin Williams’dan onun için komik skeçler yapıp yapamayacağını sordu, Robin Williams telefonda Aladdin animasyonundaki Cin’ in seslendirmesinden bazı diyaloglarla ünlü yönetmeni neşelendirdi. bir yandan Steven Spielberg, bu depresif atmosferden kurtulabilmek için filmin çekimleri bitene kadar her gün ünlü sitcom dizisi olan Seinfeld’in (1989) bölümlerini izlemiştir.
PALTOLU KÜÇÜK KIZIN GERÇEKTE HİKAYESİ
Filmdeki kırmızı paltolu kız Roma Ligocka adında gerçek bir kızdı. Filmin aksine, savaştan kurtuldu ve “Kırmızı Paltolu Kız: Bir Anı” başlıklı bir anı yazdı. Kırmızı ceketli kız sahnesi, Audrey Hepburn’un Always (1989) filmini çekerken Steven Spielberg’e anlattığı bir anısından esinlenmiştir. İkinci Dünya Savaşı sırasında diğer insanlar trenlere yüklenirken kırmızı kıyafetleri olan küçük bir kızı gördüğünü anlattı. O anı sonsuza dek aklından hiç çıkmadı. Ünlü yönetmen bunu filminde kullandı. Tüm siyah beyaz film içindeki tek renkli sahne kırmızı ceketli kız olmuştur. Filmin aşırı derecede şiddet ve ağır sahneler içermesi sebebiyle Spielberg, Oliwia Dabrowska’dan ve ailesinden 18 yaşına gelene kadar filmi izlememesi için söz vermesini istedi. Fakat bu sözünü tutmayıp 11 yaşında filmi izlediğinde korku ve dehşete kapılmış ve bundan utanç duymuştur.
DÜNYAYIDA KURTARMIŞ OLUR: TALMUD
Filmin mottosu “Kim bir hayat kurtarırsa o dünyayı kurtarmış olur” cümlesi aslında Talmud’dan alıntıdır. Tabi Filmin kendimce yorumlanmasına gelirsek; izlenmesi gereken görsel ve hikaye bağlamında doyurucu bir filmdir. Görsel sanatlar yönünden baktığımızda bu böyledir ama tabi ki bir çok politika kokan yanları vardır. Olmamasıda imkansızdır. Bunlardan bir tanesi yapıldığı yıl ve özellikle o yılki Amerikan başkanının belkide Yahudilere bakış açısı ve Amerikan halkına aynı zamanda dünyaya acındırmak bunun üzerinden aynı dönemde İsrail’de yerleşke yapıp sürekli Filistinli’lere zulüm yapan İsrailli Yahudiler’i yine dünyaya mağdur göstermek. Talmud’un söyledikleri sadece kendi ırkı ve kendi önemsedikleri insanlar için geçerli nede olsa sadece yahudilere ait buradan yırtıyorlar. Ama sürekli medya ayağından mağduriyet oynayan filmlerinde bir yerden sonra etkisi kalmıyor. Sonuçta kırılamayan bir ön yargı varki nereye gidilirse gidilsin istenmeyen bir ırk olarak kalacakları aşikar.
ACILARIN AJİTASYONA KARIŞTIĞI FİLM
7 tane oscar almasıda gerçekten takdire şayan ama başrölde Oscar Schindler rolündeki Liam Neeson bu Oscarlardan birini bile alamadı. Körler sağırlar birbirlerini ağırlar gibi olmuş. Ödüllerle coşmak farklı bir şey kesinlikle iyi bir eser ortaya çıkarmak çok zahmetli. Elbetteki çok büyük bir emek var ama bazı şeyler varki onlar değişmiyor. Bu kadar algı yönetmenin ve duyguları ajite etmenin sonucunda insanlar artık hissetmemeye başlıyor. Dünkü zulümü gösterip başkasına zulüm yapan başka bir ırk daha yoktur sanırım. Film kesinlikle izlenmeli ama belli yaş üzerindekiler ve biraz tarihle alakası olanlar izlerse bence daha isabetli olur. Yoksa gerisi dram ve ajitasyondan ileri gitmez. İyi seyirler…