Bir yandan Türkiye``nin Suriye sınırında mayın temizleme karşılığında arazinin bir İsrail şirketine 44 yıllığına verilmesi tartışması sürüyor. Diğer yandan Rum Yönetimi ile gizli görüşmeler yapan bir Amerikan petrol şirketi, Türkiyenin ültimatomuna rağmen Kıbrıs açıklarında petrol aramaya hazırlanıyor.
Rum Yönetimi ile gizli görüşmeler yapan bir Amerikan petrol şirketi, Türkiyenin ültimatomuna rağmen Kıbrısın güneyindeki uluslararası sularda petrol arayacak. İsmi açıklanmayan şirketin bir petrol devi olma ihtimali yüksek. Türk yetkililer, "Donanmamız orada. Amerikan şirketi de olsa izin vermemiz mümkün değil" diyor. Tartışmalı bölgedeki petrolün tahmini değeri 400 milyar dolar.
Türkiyenin tepkisi üzerine iki yıl boyunca sessiz kalan Kıbrıs Rum Yönetiminin, Doğu Akdenizde petrol aramak üzere bir Amerikan şirketiyle gizli görüşmeler yürüttüğü ortaya çıktı.
ABDnin Lefkoşa Büyükelçisi Frank Urbancic, önceki gün bir Amerikan şirketinin Rum yönetiminin açtığı bir ihaleyi kazandığını ve kısa sürede petrol arama faaliyetlerine başlayacağını açıkladı.
ABD elçisinin ısrarlara rağmen ismini vermediği şirket, Türkiyenin bölge ülkeleriyle uluslararası şirketlere ültimatom verdiği deniz alanında petrol arayacak. Rumlar bu sayede Güney Kıbrıstaki Amerikan yatırımlarının da artmasını umuyor.
Türk savaş gemileri bölgede
Denizde 2000 metreden daha derin yerlerden petrol ve doğalgaz çıkarmanın büyük maliyet ve üstün teknoloji gerektirdiğini vurgulayan uzmanlara göre, ihaleyi alan Amerikan şirketi, küçük bir kurum olamaz.
Rumların ihale açtığı yerlerde, Akdenizin derinliği 2 bin 500 metre. Bu teknoloji çok az uluslararası şirkette var. Bunlar, Shell, ExxonMobil, Petrobrass ve Rus Lucoil gibi dev şirketler. Petrol krizini yakından takip eden üst düzey Türk yetkililer, "Türk donanması, petrol arayan gemileri bile bölgeden anında uzaklaştırıyor. Savaş gemilerimiz devriye geziyor. Amerikalılar bile olsa, orada bir petrol kuyusuna izin vermemiz mümkün değil" dediler.
Tartışmalı bölgede bulunduğu tahmin edilen petrol ve doğalgaz miktarı 8 milyar metreküp. Tahmini değeri ise 400 milyar dolar.
Noble Energy girmişti
Rum yönetimi, Doğu Akdenizdeki petrol krizinin ilk adımını 2003 yılında adanın kıyılarından 200 km mesafedeki deniz alanını "ekonomik münhasır alan" ilan etmesiyle atmıştı. 2006da Mısır ile deniz sınırları anlaşması imzalandı. 2007de ise Doğu Akdenizi 12 parsele ayırıp uluslararası ihale açtılar. Türkiye, Rumlarla anlaşma imzalayan Mısır ve Lübnan ile ihaleye girmeye hazırlanan petrol şirketlerine ültimatom verdi. Lübnan Rumlarla anlaşmayı askıya aldı, büyük şirketler de ihaleden uzak durdu. Sadece küçük bir ABD petrol şirketi olan Noble Energy başvuru yapmıştı.
Türkiyenin eli hukuken kuvvetli
Rumların dayanak olarak kullandığı ve halen BMde imzaya açık tutulan BM deniz hukuku sözleşmesine göre, kıyılardan 200 kilometre uzaklığa kadar "ekonomik münhasır alan" ilan etmek mümkün. Ancak bunun için denizlere komşu ülkelerin de onayı gerekli.
Türkiyenin taraf olduğu, Kıbrıs Cumhuriyeti nin kuruluşunu öngören 1960 tarihli Londra anlaşmasına göre, Rumlar tek başlarına ekonomik ve siyasi uluslararası anlaşma imzalayamıyorlar. Kıbrıslı Türklerin, ardından garantör Türkiye, Yunanistan ve İngilterenin yazılı onayları gerekli