Fulya OMAÇ / İZMİR - İzmir’de Valilik’in izni ile 2016’dan bu yana Alsancak Gündoğdu Meydan’ında tekrar hayata geçirilen ‘Denize Haç Atma’ töreni bu yıl dünyayı kasıp kavuran pandemi nedeniyle yapılamadı. Ancak Anadolu’nun kadim halklarından olan Rumlar 6 Ocak Çarşamba günü Alsancak’ta bulunan tarihi Agia (Aziz) Fotini Kilisesi’nde İzmir Metropoliti Bartholomeos yönetimindeki ayinde bir araya gelerek Teofania ya da diğer adıyla Ta Fota Yortusu’nu (Işıklar Bayramı) kutladılar. Pandemi önlemleri çerçevesinde gerçekleşen ayinde kutsal kitap İncil’den bölümler okundu. Yaklaşık 50 İzmirli Rum’un katıldığı tören sağlık, huzur, bereket, barış ve iyi dilek temennileri ile sona erdi.
TA FOTA’DA RUH ARINIYOR, YENİLENİYOR
Amacı yenilenme, temizlenme olan Ta Fota Yortusu, Noel’in devamı niteliğinde. Rivayete göre Hıristiyanlık inancının başı olan İsa Mesih’in doğum günü olarak kabul edilen 25 Aralık'ta, öteki dünyadan yol açılınca, fırsat bulan "ecinniler" dünyamıza doluşmuşlar. "Kirletmedik" yer bırakmamış, evlerin altını üstüne getirmişler. 12 gün boyunca bunlarla baş edilememiş. 12 gün sonra ise Hz. İsa Ürdün Nehri’nde vaftiz edilmiş. O’nun suya girmesiyle tüm sular kutsanmış. Gökyüzü açılmış, yeryüzüne nur inmiş. Her şey yenilenmiş. Hz.İsa’nın suyun içerisine girip, vaftiz oluşunun Ortodoks cemaatine öğretisi ise herkese içini, ruhunu nasıl temizleyebileceğini, günahlarla, ihtiraslarla, kötülüklerle dolu insanlar olunmaması gerektiğin, tüm kötülükleri geride bırakıp yeni insanlar olmayı göstermek olmuş. Bu kutsal güne de 'Işıklar' anlamına gelen ‘Ta Fota’ adı verilmiş. Su; tüm canlılara hayat verdiğinden (insanlara, hayvanlara, bitkilere, ağaçlara), ve gökyüzünde bulutun içerisinde, denizlerde, nehirlerde, göllerde her yerde mevcut olduğundan haç suyun içerisine atılıyor. Su kutsansın, tüm doğayı kutsasın ve her şey yenilensin diye. Hristiyan Ortodokslar da geleneksel olarak her yıl 6 Ocak’ta bir araya gelip, bu dini ritüellerini yerine getiriyor.
İZMİR’İN TANITIMINA VE İNANÇ TURİZMİNE DE ETKİSİ OLUYORDU
Rum Ortodokslar geleneksel ‘Işıklar Bayramı’nı, yüzyıllardır çeşitli etkinliklerle kutluyor. 6 Ocak günü önce kiliselerde ayin düzenleniyor. Ardından da denize haç atma töreniyle etkinlikler sona eriyor. İzmir’de son beş senedir, yıllardır kiliselerde gerçekleştirilen ayine, denize haç atma töreni de eklenmişti. İzmirli Rumlar ile ataları bu topraklarda yaşamış çevre adalardan (Sakız, Midilli, Samos, Kos) ve Yunanistan’ın çeşitli şehirlerinden gelen Ortodoks Yunanlılar bu etkinliklerde buluşuyor, dini ritüellerini yerine getiriyorlardı. Müslüman Türkler de bu etkinlikleri ilgiyle takip ediyordu. Haçın suya nasıl atılacağını, gençlerin denize nasıl atlayıp onu suda ilk kimin bulup, karaya çıkaracağını seyrediyorlardı. Ortodoks Rumların coşkularına ortak oluyorlardı. Bu özel törenin İzmir’in tanıtımına ve inanç turizmine de büyük etkisi oluyordu. İzmir Rum Cemaati bu yıl pandemi nedeniyle sadece kilisede gerçekleşen ayin ile ‘Işıklar Töreni’ni kutladı.
METROPOLİT BARTHOLOMEOS: TANRI TÜM HALKLARI, ÜLKELERİ KORUSUN
Geçtiğimiz yıllarda ‘Denize Haç Atma’ etkinliğinde İzmir Metropoliti Bartholomeos şu açıklamayı yapmıştı:
“Bugünlerde kiliselerde okuduğumuz dualar barış içindir. İnancımıza göre; Ortodoks Hıristiyanlık inancının başı olan İsa Mesih’imiz aynı zamanda barışın hükümdardır. Bugün denize attığımız o haç, biz Hıristiyanlar için barışın sembolüdür. İki çizgiden oluşur. Biri dikey, diğeri yatay. Dikey olanı insanın tanrıyla olan barışçıl ilişkisini sembolize ederken, yatay olan kesit ise biz insanların arasındaki barışı sembolize eder. Tam da bu haçın üzerinde bizim dinimizin kurucusu olan İsa Mesih, insanların tanrıyla ve birbirleri arasında olması gereken barışı öğretmek için hayatını feda etti. Ve inanın ki o haçı ben bugün İzmir’in denizine atarken, İzmir’imizde ve bölgemizde barışın olması için dua ettim. Hepinize Tanrı’nın kutsadığı bir yeni yıl temenni etmek istiyorum. Tanrı tüm halkları, ülkeleri korusun, hepimizi tüm kötülüklerden uzak tutsun”.
Tarih boyunca önemli uygarlıklara ev sahipliği yapan, dinlerin uğrak yeri, farklı inançlara ve kültürlere sahip insanların yüz yıllardır birlikte yan yana hoşgörü ve barış içinde yaşadıkları İzmir, 6 Ocak’ta Ortodoks Rumların ‘Ta Fota Yortusu’na ev sahipliği yaptı. 7 Ocak’ta da Ortodoks Ruslar, inançlarına göre Noel’lerini kutlamak ve dini ritüellerini yerine getirmek için İzmir Agia Fotini Kilisesi’nde bir araya gelecek.