5Oca
Hamilelikten Menopoza: Hormonlar Ağız Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Ergenlik döneminden ilk adet döngüsüne ve hamilelikten menopoza kadar kadınlar yaşamları boyunca önemli hormonal değişikliklerden geçer. Bu değişikliklerin bazıları beklenip anlaşılırken, birçok kadın bu aynı hormonal geçişlerin diş etlerini, dişlerini ve genel ağız sağlığını ne kadar etkileyebileceğini öğrenince şaşırabilir.
Hormonal yaşam evreleri
Diş eti iltihabı, bir kadının hayatı boyunca her dönüm noktasında yinelenen bir konudur. Bu nedenle, bu durum hakkında temel bir anlayışa sahip olmak önemlidir. Diş eti iltihabı, diş eti çizgisi boyunca ve dişler üzerinde aşırı plak birikiminin neden olduğu diş eti hastalığının ilk aşamasıdır. Diş eti iltihabı semptomları arasında iltihaplı diş etleri (kırmızı ve şişmiş görünüm), ağrı ve fırçalama ve / veya diş ipi kullanımı sırasında kanama bulunur. Diş eti iltihabı uygun tedavi olmaksızın ilerlerse, yumuşak doku ve kemik hasarına bağlı daha ciddi bir durum olan periodontite ve olası diş kaybına yol açabilir. Neyse ki, diş eti iltihabı, hormonal yaşamın her aşamasında uygun diş bakımı ile etkili bir şekilde tedavi edilebilir.
Ergenlik
Artan diş eti iltihabı prevalansı ile ergenlik döneminde ortaya çıkan artan seks hormonu seviyeleri arasında bir korelasyon vardır. Ek olarak, gıda artıkları, plak ve diş taşı birikintileri ile temas eden bölgelerde diş etinin (diş etlerinin) nodüler bir aşırı büyüme reaksiyonu olabilir. Kırmızı ve şişmiş diş etleri ile fırçalama sırasında kolaylıkla kanama olabilir.
Yüksek hormon seviyelerine ek olarak, genç yetişkinlerin yaşam tarzı alışkanlıkları diş eti iltihabı riskini artırır. Ergenlerin diş tellerini takmaları daha yaşlı yetişkinlere göre daha olasıdır (diş ipini ve dişeti çizgisini iyice temizlemeyi zorlaştırır) ve sonradan fırçalamadan şekerli yiyecekler içme ve / veya yeme olasılıkları daha yüksektir. Bu ekstra plak oluşumu, diş eti iltihabı için bir üreme alanı olabilir.
Adet
Diş eti hassasiyeti ve adet döngüleri sırasındaki değişiklikler değişiklik gösterir, bazı kadınlar bu aylık hormonal değişim sırasında dişeti değişiklikleri yaşamazken, diğer kadınlar adet dönemlerinden birkaç gün önce diş etlerinde şişlik ve kanama olduğunu bildirir. Bu diş eti rahatsızlığı tipik olarak adet akışı başladığında ortadan kalkar, ancak bu süre zarfında ağız iltihabını hafifletmek için özel dikkat gösterilebilir. Yapay bir steroid ilaç olan doğum kontrol hapı kullanan kadınların bağışıklık sistemi işleyişinde azalma olabileceği ve bunun da kişinin ağız sağlığını etkileyebileceği unutulmamalıdır.
Gebelik
Diş eti iltihabı, tüm hamile kadınların yaklaşık yüzde 60 ila 75’inde görülür. Hamilelik sırasındaki hormonlar, plak gibi lokal irritanlara inflamatuar yanıtı abartarak, bu yoğun (ve uzun süreli) hormonal dalgalanma sırasında diş etlerinin şişmesine ve daha kolay kanamasına neden olabilir.
Bazı hamile kadınlar, dişeti değişikliklerinin gebeliğin ikinci ayında başladığını ve sekizinci ayda pik yaptığını belirtmektedir. Diğerleri, hamilelik boyunca yavaş yavaş yoğunlaştıktan sonra, diş eti iltihabının üçüncü trimesterde en kötü durumda olduğunu bildiriyor. Gingivitis, hamilelik sırasında progesteronun plazma seviyesi ve östrojen seviyeleri yükseldikçe ivme kazanır. Bu hormonlar (ve diş eti iltihabı prevalansı) doğumdan sonra doğum sonrası dönemde azalırken, genellikle diş etleri hemen hamilelik öncesi durumuna geri dönmez. Daha da önemlisi, hamilelik sırasında periodontal hastalık, prematüre düşük doğum ağırlıklı (PLBW) bir bebek doğurma risk faktörünü artırabilir.
Gebelik tümörleri olarak adlandırılan başka bir nadir ağız sağlığı durumu (a.k.a. “epulis gravidarum” veya “gebelik granülomu”) hamile kadınların yüzde 10’unu etkiler. Türk Dişhekimleri Birliği’ne göre, “klasik olarak bir enflamatuar süreç alanında bir gebelik tümörü gelişmeye başlar. Kötü ağız hijyeni her zaman mevcuttur ve sıklıkla lezyona bitişik dişlerde plak veya diş taşı birikintileri vardır. Diş eti, nodüler bir şekilde genişleyerek klinik kitlenin oluşmasına neden olur. ” Lezyon tipik olarak doğum sonrası dönemde küçülürken veya kaybolurken, kadınlar tanı ve tedavi için doktorlarını ve diş hekimlerini görmelidir.
Menopoz
Perimenopoz ortalama olarak 47 yaş civarında başlar. Türkiye’de çoğu kadın 51 yaş civarında resmi olarak menopoza girer. Sigara içen veya ortalamanın altında olan kadınlar, daha erken menopoz yaşayabilir.
Sıcak basmaları ve gece terlemeleri en yaygın menopoz semptomları olsa da, birçok kadın bu hormonal değişikliklerle ağızdan rahatsızlık yaşar. Semptomlar ağız kuruluğu ve yanma hissinden tat algısına kadar değişir. Diş etleri kuru ve parlak görünebilir, renkli (soluktan kırmızıya) değişebilir ve kolayca kanayabilir. Ağız kuruluğu yaşla birlikte daha sık görülürken ve menopoz sırasında reçete edilen ilaçlara bağlı olarak ortaya çıkarken, ağız kuruluğu diş çürümesine, diş eti hastalığına ve ağız kokusuna neden olabilir.
Yaşlanan kadınları menopoza sokan doğal olarak meydana gelen hormonal değişiklikler kemikleri ve osteoporoz gelişimini etkileyebilir. Özellikle çenede kemik kaybı, diş kaybına neden olabilir. Diş etlerinin çekilmesi, çene kemiğinde kemik kaybının bir işareti olabilir. Diş etlerinin çekilmesi ayrıca diş yüzeyinin daha büyük bir kısmını potansiyel diş çürümesine maruz bırakır. ”
Hormonal değişimler sırasında diş eti hastalığı tedavisi
Hormonal değişiklikler, ilk sorun tedavi edilmezse diş etlerini ve dişleri enfeksiyona karşı savunmasız bırakabilir. Diş eti hastalığının önlenmesi uygun ağız hijyeni ile başlar. Kadınlar, her yemekten sonra (ara öğünler dahil) diş fırçalama ve diş ipi kullanmayı, en az 3-4 ayda bir diş fırçalarını değiştirmeyi ve 6 ayda bir diş hekimini ziyaret etmeyi içeren tutarlı ve özel bir rutin oluşturmalıdır. Kadınlar, diş hekimleri ile herhangi bir diş eti ve diş sorununu ve ayrıca ziyaretler arasında meydana gelmiş olabilecek sağlık değişikliklerini (yaşam evresi geçişi gibi) tartışmalıdır.
Diş etleri hormonal dönemlerin en yoğun olduğu zamanlarda hassas olabileceğinden, kadınlar doğal, alkolsüz ağız bakım ürünlerinden yararlanabilir.