Son günlerde Marmara denizinin yüzeyini ve dibini kaplayan her türlü yaşamı sonlandıran ve adeta Marmara’nın ölümüne neden olacağı vurgulanan deniz salyası tehlikesini ana gündemimiz oldu. Ateş baayı değil binayı sardıktan sonra önlem almalar konuşulur ken tehlikenin Marmara ile sınırlı kalmayacağı ve yakın bir gelecekte Karadeniz’i tehdit edeceği öngörülüyor.
Alınacak önlemler belli iken yapılmaması gerekenler bilinirken bunları kulak ardı edenler bugün kurtuluş reçetelerini uygulamaya geçmeyip sadece günü kurtaracak demeçlerle yetindiğini dehşetle ve ibretle izliyoruz. Uzman değilim ve bu konuda bir bilgi birikimim olmamakla okuduğumu anlayacak durumdayım Allaha şükür…
Bakınız Türkiyede çevre ve doğa katliamını kalem kalem nasıl gerçekleştirildiğine ve bunların yarattıkları olumsuzluklara dikkat çeken çok kapsamlı yazısının Karadeniz ve Karadeniz balıkları ile ilgili bölümünde Yılmaz Özdil ne yazmış;
“Normalde 18 santime kadar büyüyen, 12 santimken avlanan hamsi, altı santim bile olmuyor, yarısı kadar bile büyümüyor, bu yıl tarihte ilk kez, hamsi sezonunda hamsi avlamayı yasakladılar. Çünkü… Hamsi karnını doyurmak için kıyılara yanaşır, planktonla beslenir. Mikroskobik boyuttaki planktonları da dereler doyurur. Sonbaharda ağaçların yaprakları dökülür, çürür, ormanlardan süzüle süzüle gelen derelerle denize taşınır, planktonlar da işte bunlarla beslenir, ağaçtan dereye, dereden planktona, planktondan hamsiye, zincirin halkalarıdır. Tarihte ilk kez, bu besin zinciri koptu. HES’ler derelerimizi kurutmakla kalmadı, derelerin taşıdığı organik yüklere set çekti, denize ulaşmasını engelledi. Bu yüzden planktonlar azaldı, hamsi de yiyecek plankton bulamadı.
– Son 10 yılda Karadeniz derelerine 200’ün üstünde HES yapıldı, 20’sinin inşaatı devam ediyor, 120’sinin projesi temel atma aşamasına geldi. Toplam 1.700 küsur HES lisansı dağıttılar!
– Sorun sadece Karadeniz kıyılarımızda değil, Ege kıyılarımızda da balık yok, Akdeniz kıyılarımızda da balık yok. Tarihimiz boyunca hiç bu kadar kötü bir balık sezonu görülmedi. Gel gör ki, aynı denizi paylaştığımız Yunanistan mesela, balık fışkırıyor. Çünkü… Yunanistan’da 40 metre derinlik sınırı var, 39 metrede balık avlayamazsın, kanunen yasak. Neden 40 metre sınırı var? 40 metre derinliğe kadar güneş ışığı ulaşıyor, “posidonia” tabir edilen deniz çayırları fotosentez yapıyor, balıklar bu deniz çayırlarında hem besleniyor, hem ürüyor. 40 metre yasağıyla, işte bu üreme alanları koruma altına alınıyor. Deniz çayırında balık avlarsan, sadece o balığı değil, o balığın gelecek nesillerini de yok etmiş oluyorsun. Peki bizde sınır ne? 24 metre!
– Sadece karadaki çayırları değil, denizdeki çayırları da kurutuyoruz.
– Bu yüzden, barbun Senegal’den ithal ediliyor, kalkan Romanya’dan, lagos Mısır’dan, sinarit Gana’dan, dilbalığı Somali’den geliyor, Norveç’ten getirilen seyit balığını mezgit diye kakalıyorlar, güya sardalya festivali düzenliyoruz, o sardalya Yunanistan’dan geliyor, Galata Köprüsü’nde yediğimiz balık-ekmek bile Norveç uskumrusu.
– Karadeniz’de 26 balığın, Marmara’da 125 balığın neslini kuruttuk.
– Üç tarafımız denizlerle çevrili, Türk havuzu denilen kendimize ait denizimiz var, ama, denizi olmayan Konya’da Uşak’ta tarla balıkçılığı yapıp, arazide levrek yetiştirmeye çalışıyoruz.
– Balıkçılık tarihimizin en önemli kitaplarından biri olan ve İstanbul balıkhanesi müdürü Karekin Deveciyan tarafından kaleme alınan “Türkiye’de Balık ve Balıkçılık” isimli eserde, 1920’li yıllarda sırf İstanbul’da sekiz milyon ton balığın işlem gördüğü anlatılıyor. Bugün, tüm Türkiye’de bir milyon ton bile değil.
– 1920’li yıllarda İstanbul balık haline 2 milyon 200 bin çift torik geliyordu. Bugün torik gören var mı? Bizim lüferi neredeyse kuruttuk, Atlantik ringası geliyor, Pasifik ringası geliyor, Avustralya uskumrusu geliyor, Japon kolyozu geliyor.
– Marmara Denizi tüm balıkların göç ve yumurtlama yeriydi. Tekirdağ, Şarköy, Marmara Adası arasındaki üçgen, orkinosların aşk üçgeniydi. Taaa Atlas Okyanusu’ndan gelirler, bu aşk üçgeninde ürerlerdi. Aşk üçgenini lağım çukuru haline getirdik.
– İzlanda’da volkan patladı, kül yağmuru nedeniyle kıyıları zehirlendi, toplu balık ölümleri meydana geldi, balıkları -somon- analiz ettiler, ağır kurşun, radyoaktif madde ve zararlı kimyasallar tespit edildi, bütün dünya İzlanda’dan balık ithalatını durdurdu, aynı dönemde Türkiye’nin İzlanda’dan balık ithalatı yüzde 250 arttı, elalemin almadığı kansere yol açan balıkları afiyetle bize yedirdiler.” Diyor.
Koruyamadığımız denizlerimizi ve içindeki yaşam ile birlikte Balığı yok ediyoruz. Alınması gereken en basit önlemleri endüstriyel balıkçılık yapan doymazların baskısıyla eli kolu bağlanmış Ankara alamıyor bizde elimiz böğrümüzde yok oluşu seyrediyoruz.
Bilmem anlatabildim mi.