Metrekareye düşen gelir bazında epeyce karlı olan salep, bu sene de üreticinin yüzünü güldürmek için hasat vaktini bekliyor.
Korona virüsü (Covid-19) tüm dünyayı ekonomik manada kasvete sokarken, Türkiye’de ise bitkisel üretime farklı bir kıymet veriliyor. Metrekareye düşen gelir bazında en karlı eserlerden biri olan salep üretimine Samsun’un 19 Mayıs ilçesinde devam ediliyor. Son yıllarda epeyce artan salep üreticisi sayısına karşın, kuru salebin kilosu 500 TL’ye kadar satılabiliyor.
“Yaş salebin kilosu 100, kuru salebin kilosu 500 TL”
Salebin çok karlı bir üretim kalemi olduğuna dikkat çeken Samsun 19 Mayıs İlçesi Ekolojik Üreticiler Eğitim ve Yardımlaşma Derneği Lideri Hakkı Karaman, “19 Mayıs ilçesinde 60’a yakın çiftçimiz kayıtlı olarak salep üretiyor. Son vakitlerde salep üretimine talep çoğaldı. Maliyeti yüksek bir bitki olduğu için küçük alanlarda başlayıp, birkaç yıl çoğalttıktan sonra satımına geçilirse daha karlı olur. Zira birinci dikimde maliyet fazla oluyor. Bu işi dönüm bazında yapmak için 3-4 yıl satmadan çoğaltarak büyütmek gerekiyor. 3-4 yılın akabinde ortalama metrekareye 1 kilo civarında yaş eser alınır. Yaş eser bu yıl fiyatlar belirlenmemesine karşın 80-100 TL üzere bir sayının üzerinde duruyoruz. Kurutulursa bu oran 5’te 1’e düşer. 5 kilo yaş salepten 1 kilo kuru salep çıkar. Kurutulduktan sonra da 500 TL’ye kadar kurutma kıvamına nazaran en yüksek fiyatlardan alınabiliyor” dedi.
“Salebi çoğaltarak kendi imkanlarımızla 50 dönümlük üretim alanı oluşturduk”
Salebin yumrularını çoğaltarak üretimi arttırdıklarını lisana getiren Hakkı Karaman, “Salep ile ilgili çalışmamız 2016 yılında bakanlığın bize verdiği müsaadelerle tabiattan tarlamıza indirmemiz ile başladı. Kendi imkanlarımızla çoğaltarak 50 dönümlük üretim alanı oluşturduk. Öteki tıbbi bitkilerden kekik, nane, adaçayı, ekinezyayı da çoğaltıp bu bölgede işlenip, kurutulup, işlenerek piyasaya sürülmesi çalışmalarını da tamamladık. Salebin yılda 2 sefer dikim devri olur. Fideden ekim periyodu ekim, kasım, aralık ve bazen de ocak ayına kadar yeni yumrularını oluşturmadan dikilebiliyor. Bir de bunun hasat sonu nisan, mayıs ayında hasattan ayırdığımız yumrulardan tohumluk olarak mayıs sonrasında dikilebiliyor. Salep büsbütün yabani bir bitki olduğundan, depolama şartlarına uymaz. Hasat sonrası bir an evvel toprağa gitmesi lazım. Bilhassa ahenge periyodunu toprak altında geçirip, kışa hakikat o yılki iklim yapısına nazaran çimlenerek fide haline gelir. Ocak, şubatta fide kısmı büyür. Kış soğuğunu yedikten sonra yeni yumrularını oluşturur. Nisan, mayıs üzere de çiçeklenince hasadı başlar. Hasat sonrası anaç yumrular fideden kopartılmadan tekrar toprağa geri dikilir. Alınan başka taze yumrular işlemek için satılacaksa satılır, tohumluk olacaksa kısa vakitte toprağa ekilir” diye konuştu.
Lider Topaloğlu: “Salep üretimini çoğaltıp, ülke dışına ihraç etmek istiyoruz”
İlerleyen devirde artan salep üretiminin daha da çoğaltarak, ülke dışına ihraç etmeyi de hedeflediklerini vurgulayan 19 Mayıs Belediye Lideri Osman Topaloğlu, “İlçemiz tarım ve turizm manasında gelişimine devam ediyor. Turizm Nebiyan ve Kızılırmak Kuş Cennet ile birlikte önemli bir ivme kazandı. İlçemizde birçok bitkisel eserin yanında salep de üretiliyor. Salep konusunda farkındalık oluşturan birinci ilçelerden biriyiz. Yıllar evvel derneği kurularak faaliyetlerine başladı. Şu anda yaklaşık 50 dekar alanda onlarca üreticiyle üretim yapılmakta. 30 tonun üstünde de bir eser bekleniyor. Bu sayı biraz daha arttırılırsa, 19 Mayıs’ı salebi yetiştirmekten öteye ülke dışına pazarlamasının yapılabileceği duruma getirmek istiyoruz. İlerleyen süreçte Salep Araştırma ve Geliştirme Merkezi ismi altında projeyi hayata geçirmek istiyoruz. Salebin dönüm başına düşen geliri, öbür eserlere nazaran 2 kat daha yüksek. Salep ayrıyeten birçok eserin yetişmediği kumlu ve sulak alanda yetişebiliyor. Bu alanların da kıymetlendirilmesi noktasında çok kıymetli buluyoruz. Salebin ayrıyeten öteki tarım eserleri üzere donma üzere bir riski de bulunmuyor” biçiminde konuştu.
Salep hakkında bilgi
Salep otsu ve esaslı bir bitkidir. Bilhassa içerdiği glikomannan hususu nedeniyle dondurma üretiminde sıklıkla kullanılır. Güç veren, göğsü yumuşatan, zihnin çalışma kuvvetini artıran, kabızlık ile ishali engelleyen ve daha birçok mevzuda bedene önemli manada dayanak sağlayan salep, taşıdığı tohum ile de teşebbüsçüler içinde önemli fırsatlar sağlıyor.