ASGARİ ÜCRET İSTEMİYORUZ
Biliyorlar Mı İşçi Aileleri Nasıl Geçiniyor?
2015 Kasım seçimlerinde iktidar partisinin vaatleri arasında yer alan ve milyonlarca çalışan/emekliyi ilgilendiren; asgari ücretin iyileştirilmesi, emekli maaşlarına zam ve kamuda çalışan taşeron işçilerin kadroya alınması vaatleri birer balon olarak havada duruyor. Ne demişti iktidar partisi;
- “Asgari ücret 1300 TL olacak.
- Taşeronluk çerçevesinde kamuda çalışan taşeronları kamuda istihdam edeceğiz.
- Bütün emeklilerimizi kuşatacak şekilde yılda bin 200 lira ek zam yapıyoruz. Bütün emeklilerimize, hepsine ayda 100, yılda bin 200 lira. Yani takribi durumuna göre bir veya bir buçuk maaş ölçeğinde yeni zam yapıyoruz.”
Seçimler geçmesine rağmen bu vaatlerin hayata geçirilmesi konusunda ciddi bir adım atılmaması bir yana söylenenlerin manipüle edilmesi yönünde ciddi bir kampanya başlatılmış durumda. Ali Babacan’ın “asgari ücretin 1300 tl olacak demedik, 1300 tl olmasını önereceğiz” demesi, yine Faruk Çelik’in “kamuda çalışan taşeron işçilerin 1/3 ünün kadroya geçirilmesi için çalışma başlayacak” demesi aslında bu sistem içinde yapılabileceklerin de sınırını gösteriyor. Çünkü 14 yıllık pratikleri göstermiştir ki; AKP sermayenin iktidarını temsil ediyor.
Patronların iktidarı AKP yönetiminde daha da sağlamlaşmıştır. Emekçiler için verdiği hiçbir sözü bugüne kadar tutmamış olan AKP bundan sonra da tutmayacaktır. Seçim beyannamelerinde yer alan her vaadin ardından, “ama, eğer” gibi yararlanma şartları ekleyerek daraltan yada bir kesimi hedefleyen çalışmalar, gerçek anlamda ezilenlerin yaşam koşullarında hiçbir iyileşme-gelişme sağlamamaktadır. Her yeni uygulamada sermayenin çıkarları gözetilmektedir. Örneğin ev almak isteyenlere verileceği söylenen yardım, ancak parasını bankada tutması koşuluyla verilmektedir. İnşaat sektörüne verilen bu teşvikle hem çalışanlar borçlandırılmakta, hem inşaat ihtiyacı varmış gibi piyasa oluşturulmakta hem de bankaların mevduatının artması ve karlılığının sürekliliği hedeflenmektedir. Yine işsizlik maaşının ödenmesi koşullarının zorluğu sebebiyle birikmiş olan fon işçilerin lehine bir türlü kullanılamamaktadır. Bu fon işverenlere yatırım teşviki olarak eritilmektedir. Kadınlara verilen çeyiz ve çocuk paraları da benzer bir sonuç doğurmaktadır. Perde önünde halkın yararına gibi gösterilen her vaat, her teşvik perde arkasında bir pranga olarak onun yükünü artırmaktadır. Akp bugüne kadar kaşıkla verdiğini kepçeyle fazlasıyla geri almıştır.
Bu durumu halen süren asgari ücret tartışmaları üzerinden derinleştirelim:
2015 yılı içerisinde yaşadığımız iki genel seçimde de vaatlerin başında asgari ücretin yükseltilmesi geldi. Yapılan hesaplamalara göre tüm partiler tarafından asgari ücretin 1800-2000 tl düzeyinde olabileceği dile getirilip projelendirilmişken, iktidar şu an asgari ücret tartışmasını 1300 tl üzerinden yaparak “daha fazlasını isteme hakkımıza” şimdiden ipotek koymuş görünüyor. Halbuki 2015 yılı ağustos ayında açıklanan verilere göre, gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer harcamaların toplam tutarı yani “yoksulluk sınırı” 4.380 TL’dir. Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken gıda harcaması tutarı yani “açlık sınırı” ise 1.344,58 TL’dir.
|Dört Kişilik Ailenin Açlık ve Yoksulluk Sınırı (TL/Ay)


| Ağustos 2014 Aralık 2014 Temmuz 2015 Ağustos 2015


|Yetişkin Erkek Gıda Harcaması 327,53 342,59 366,98 369,55


|Yetişkin Kadın Gıda Harcaması 267,82 281,22 304,45 307,68


|15–19 Yaş Grubu Gıda Harcaması 347,76 365,81 396,59 399,90


|4–6 Yaş Grubu Gıda Harcaması 231,54 242,73 260,90 267,45


|Açlık Sınırı 1.174,65 1.232,35 1.328,92 1.344,58


Asgari ücretin 1300 tl ye yükseltilmesi yönündeki bu tartışmalara bakıldığında AKP’nin yine kaşıkla verdiğini kepçeyle geri alacağını görmek mümkün. Son yapılan açıklamada; Ocak 2016 itibariyle asgari ücretin 1300 tl olabileceği bildirilirken “ama”lar dizisi birbirini izlemektedir. Aslında asgari ücret sadece 1300,00 tl değil 2000 tl dahi yapılabilecekken ölümü gösterip sıtmaya razı eden iktidar, tartışmayı 1300,00 tl ye sıkıştırmış durumda. Son yapılan açıklamalarda “Asgari ücreti 1300,00 tl yapacağız ama işveren üzerindeki vergi yükünü azaltmamız lazım, asgari ücreti 1300,00 tl yapacağız ama bu zam 2 yıl geçerli olacak, 2017 de zam yapmayacağız” denilerek yapılacak iyileştirmenin çalışanlar için hiç bir şey ifade etmeyeceğini ikrar etmiş oldular.
Emekçilerin bu tartışmalardan beklediği ise 100 tl 200 tl zam değil, insanca yaşayacak bir ücret. Gerek yukarıda açıkladığımız açlık ve yoksulluk sınırları; gerekse mevcut asgari ücretin seviyesi yaşanan adaletsizliğin ve sefaletin boyutunu zaten herkese gösteriyor. Bu gerçekten hareketle hiçbir işçi verilen asgari ücretle geçinemiyor. Bir işçi geçinemeyeceği için fazla çalışma yapamadığı işyerlerine girmiyor.
İstanbul İşçi Sağlığı İş Güvenliği meclisinin araştırmasına göre bir işçi ailesinin geçimini aşağıdaki tablodan okuyabiliriz:
ÇINAR Ailesi Eylül ayında nasıl geçindi? *
Mehmet Çınar 37 yaşında. Evli. 8, 11 ve 13 yaşlarında üç çocuğu var. Yaşlı ve engelli annesiyle birlikte 6 kişiden oluşan bir ailenin üyesi. Mehmet, 200 yataklı bir otelde “bakım-onarım teknisyeni” olarak çalışıyor. Pendik’te kiralık bir evde ikamet ediyor. Aslen Tekirdağ’lı. Eşi Serap ev kadını; çocuklar ilköğretim seviyesinde öğrenci.
Ailenin 2015 Eylül ayı toplam harcaması 3723 TL’dir. Yol parası içinde olmak üzere 1644 TL aylık ücreti olan ve fazla mesaisi izin olarak kullandırılan Mehmet Çınar ve ailesi nasıl olmuş da bu kadar harcama yapabilmiştir? Görüleceği üzere ailenin yaptığı harcamaların yüzde 90’ı zorunludur. Şimdi bir de gelir durumuna bakalım:
Bu noktada Çınar ailesi Eylül ayını 259 TL gelir-gider açığı ile tamamlayabilmiştir.
İstanbul İşçi Sağlığı İş Güvenliği meclisinin yukarıdaki çalışması bize, “asgari ücretin” ne kadar olması gerektiğini açıkça gösteriyor. Ancak asgari ücret bu açlık ve yoksulluk sınırlarının altında tutuluyor. Kölelik koşullarında çalıştırılacak yığınlar oluşturuluyor.
Taşeron vaatlerine ilişkin ise henüz bir hazırlık görmüyoruz. Taşeron uygulamasındaki artışın sorumluları kendileri değilmiş gibi taşerona kadro verileceği vaadi ile umut tacirliği yapan iktidar partisi ezilenleri ne kadar düşünmediğini de göstermiş oluyor. AKP’nin iktidar olduğu 12 yılda taşeron işçi sayısı 4 kat artarak 1,5 milyona ulaştı. Başta kamu olmak üzere birçok kuruluşun ulaştırma, güvenlik, temizlik gibi alanlarında çalışan taşeron işçilerin problemleri yıllardır çözülmeyi bekliyor. Bu tabloda henüz emeklilerden, verilecek zamdan, emeklilerin yaşam koşullarından söz bile edilmiyor.
Biz emekçiler olarak bu süreklileşmiş sömürü çarkının içinde kendi varlığımızı unutmuş biçimde çalışmaya devam ederken, yoksullukla boğuşurken patronlar ve sermaye iktidarının yürütücüleri geleceğimiz hakkında kararlar veriyor. Bu kararları verirken tabi ki kendi iktidarlarının çıkarlarını düşünüyorlar. Biz çalışanlar olarak bu tabloya itiraz etmeli ve kendi geleceğimizi kendi ellerimize almalıyız. İşçi eylemlerinden en çok dile getirdiğimiz “hak verilmez, alınır” sloganı hiç bu kadar gerçek olmamıştı: Hak Verilmiyor. Hak alınıyor. Biliyoruz ki ,bunun yolu örgütlenmek ve omuz omuza bu adaletsizliklere karşı “ya adalet ya kıyamet” diyebilmemizden geçiyor.
Bu sebeple asgari ücret denilen kölelik ücretine mahkum edilen biz emekçiler, asgari ücretin 1300,00 tl olması vaadine gülüp geçiyoruz. Bizler asgari ücret istemiyoruz. Bizler insanca çalışacak işyerleri insanca yaşayacak ücret istiyoruz.
*İstanbul İşçi Sağlığı İş Güvenliği “İşçi aileleri nasıl geçiniyor” çalışması