Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, resmi ziyaret için gittiği Ruanda’da soykırım anıtında yaptığı konuşmada, “Sorumluluklarımızı tanımaya geldim” dedi.
“Fransa’nın Ruanda’da rolü, geçmişi ve siyasi bir sorumluluğu var” diyen Macron, zamanın Fransız hükümetinin soykırım uygulayan Ruanda yönetiminin fiilen yanında olduğunu söyledi. Cumhurbaşkanı Macron, Fransa’nın, sebep olduğu acıları çekenlerin yüzüne bakma ve acılarını kabul etme görevi olduğunu belirterek ülkesinin doğrular konusunda uzun süre sessiz kaldığını kaydetti.
“Suç ortağı değildik”
“Fransa suç ortağı değildi. Dökülen kan, onun silahlarına ya da askerlerinin ellerine bulaşmadı” ifadesini kullanan Macron, Fransa’nın 1990’dan miras kalan çatışmaya dahil olarak ülkedeki durumu dile getiren uyarıları dikkate almadığını söyledi. Fransa Cumhurbaşkanı Macron, ülkesinin bölgesel çatışma veya iç savaşı önlemeye çalışırken tüm uyarıları kulak ardı ederek soykırım uygulayan bir kişinin yanında durduğunu, bu şekilde çok kötü biten döngüye dahil olduğunu dile getirdi.
Son 10 yılda Ruanda’yı ziyaret eden ilk Fransa Cumhurbaşkanı olan Macron konuşmasını, “Ancak bu karanlık zamanları geçirenler affedebilir, bize kendimizi affetme hediyesini verebilir” ifadesini kullandı.
“Fransa, soykırım hazırlığı konusunda kör davrandı”
Emmanuel Macron’a geçtiğimiz Mart’ta sunulan Ruanda soykırımı raporunda, Fransa’nın soykırımdaki ağır sorumluluğuna işaret edilmiş, ancak suç ortağı olduğunu gösteren bir kanıt bulunmadığı belirtilmişti. Dönemin Cumhurbaşkanı François Mitterrand’ın, soykırımda önemli rol oynadığı vurgulanan raporda, “Fransa, soykırım hazırlığı konusunda kör davrandı” ifadesi kullanılmıştı. Raporda, Fransa’nın soykırımı yapan hükümete silah temin etmesinin ve Fransız askerlerinin Ruanda ordusuna eğitim vermesinin arkasında ülkenin etnikçi yaklaşımının olduğu aktarılmıştı. Ruanda hükümetinin girişimiyle ABD merkezli “Levy Firestone Muse” hukuk firmasının hazırladığı raporda da, Fransa’nın Ruanda soykırımında ciddi sorumluluğu bulunduğu ve Fransız hükümetinin Hutu rejiminin soykırım gündeminden habersiz olmadığı, öngörülebilir bir soykırıma imkân tanıdığı vurgulandı.
Ruanda soykırımı
Ruanda’da 1994’te Hutular, dönemin Devlet Başkanı Juvenal Habyarimana’nın uçağının düşmesinden sorumlu tuttukları Tutsilere karşı soykırım başlatmıştı. Ülkede 100 gün süren katliamda 800 binden fazla Tutsi hayatını kaybetmişti.
Fransa, soykırımı yapan Hutu hükümetinin uzun süre destekçisi olduğu için uluslararası kamuoyunda ve ülke içinde eleştiriliyor. Fransa, 23 Haziran 1994’te ülkenin güneybatısında sığınmacılar için güvenli bölge oluşturmak amacıyla Turkuaz Operasyonu’nu başlatmış, ne var ki soykırımı engellemek yerine soykırımcılara silah ve mühimmat desteği sağladığı için kınanmıştı. Fransa’nın 1994’te Ruanda soykırımını yapan Hutu hükümeti yetkililerinin, Fransız ordusunun kontrolü altında olan bölgeden kaçmasına izin verilmesi için emir verdiği “diplomatik telgraf” ortaya çıkmıştı. Mitterrand, Le Figaro gazetesine 1998’de verdiği mülakatta, “O ülkelerde bir soykırım yaşanması o kadar da önemli bir şey değil” ifadesini kullanmıştı.
Macron Twitter hesabından açıklama yaptı
Macron Twitter hesabından yaptığı Ruanda paylaşımda ise “Soykırım silinmez. Silinemez. Ruanda’da kuşların 7 Nisan’da ötmediği söylenir. Çünkü onlar bilirler. Sessizliği bozmak insanların işidir. Hayat adına söylememiz, adlandırmamız, tanımamız gerekir” ifadelerini kullandı.