2018 yılında Türkiye’de birbirinden önemli birçok arkeolojik keşif yapıldı. Bu keşifler arasından derlediğimiz en önemli, en dikkat çekici 10 arkeolojik keşif sizlerle…
2018 yılında Türkiye’nin en önemli arkeolojik keşifleri
Listemizin 10. sırasında Balıkesir’de bulunan 2 bin 200 yıllık bir kararname var
Balıkesir’de bulunan ve Prof. Dr. Gürcan Polat tarafından yürütülen Antandros Antik Kenti kazılarında 2 bin 200 yıllık, 22 satırdan oluşan bir kararname *dekret bulundu.
*Dekret: Antik kentlerde herkesin görebileceği yerlere dikilen kanun maddelerinin yazılı olduğu dikili taşlar.
O zamanın ve o bölgenin insanları, bilgilenmeleri gereken konuları dekretler sayesinde sağlıyordu. Balıkesir’de bir su kuyusunda bulunan 22 satırlık kararname, iki parça olarak bulundu. M.Ö. 2. yüzyıla ait olan ve henüz detaylı olarak üzerinde çalışılmayan yazıt, Bergama Kralı Eumenes ve Attalos tarafından Antandros’a gönderilen bir komutana imtiyazlı davranılması gerektiğini söyleyen bir metin içeriyor.
9. sırada Beykoz’da bulunan ve Paleolitik döneme ait insan yüzlü taş var
Birçok uygarlığa ev sahipliği yapan İstanbul’un Beykoz ilçesinde Doç. Dr. Emre Güldoğan önderliğinde yapılan yüzey araştırmalarında, Paleolitik döneme ait insan yüzlü taş bulundu. O dönemlere ait kaya sanatı örneği, İstanbul’un tarih önceki dönemlerdeki rolü konusunda büyük bir önem taşıyor. Bu tarz taşlara, Paleolitik dönem sonlarında dünyanın farklı noktalarında rastlamak mümkün.
Bölgede yapılan araştırmalarda üzeri çizili 2 adet taş nesne ve hayvan figürü olduğu öngörülen başka bir taş daha bulundu.
Haydarpaşa’da bulunan Khalkedon kenti 8. sırada yer alıyor
2018 yılında, İstanbul’da bulunan tarihi yapı Haydarpaşa Garı’nda yapılan kazılarda ortaya çıkan Khalkedon Kenti buluntuları, arkeoloji dünyasını bir hayli heyecanlandırdı. Kazılarda, Khalkedon Kenti’nin kuzeybatı limanı olduğu ve kentin sınırının buraya kadar ulaştığı bilgilerine ulaşıldı.
Birçok tarihi kaynakta adı geçen ve antik çağın en önemli bilicilik merkezleri arasında olan Apollon Tapınağı’nın yer aldığı ve tüm Hristiyan dünyasınca adı bilinen en önemli kentlerden biri olan Khalkedon Kenti’nde daha önce hiç kazı yapılmamış olması sebebiyle, alanda bulunan en küçük buluntular bile bir hayli büyük önem taşıyor.
Haydarpaşa’da yapılan kazılarda keşfedilen buluntuların en erkeni Hellenistik döneme ait. Kazılarda ayrıca Klasik dönem ve Roma dönemlerine ait olan buluntulara da rastlandı.
Roma dönemine ait gözetleme kuleleri 7. sırada
Konya, Bozdağ Milli Parkı ve çevresinde yapılan ve Dr. Öğr. Üyesi İlker Işık önderliğinde yapılan yüzey araştırmalarında Roma dönemine ait askeri gözetleme kuleleri bulundu. Bu gözetleme kulelerinin ele geçirilmesi, Konya’nın ele geçirilmesi demekti. Bu nedenle Roma’nın sınır hattında bulunan askeri gözetleme kuleleri Konya bölgesi için önemli bir yere sahip.
Askeri gözetleme kulelerinin bulunduğu ve Lykaonia ile Galatia arasında kalan bu bölge, sahip olduğu konum da göz önüne alındığında, doğudan gelecek olan tehditlere karşı bir tampon bölge vazifesinde olduğu düşünülüyor. Aynı bölgede ticari kafileler ve ordunun kullandığı patika yollar da keşfedildi.
Listemizin 6. sırasında Başur Höyük kazılarında bulunan 5 bin yıllık çocuk kurbanlar bulunuyor
Siirt’te, Haluk Sağlamtimur tarafından yürütülen kazılarda, Erken Tunç Çağı’nda kurban edilmiş çocuk iskeletleri bulundu. Yapılan kazılarda bulunan geniş bir taş mezar ve bu mezarın içinde ve dışında bulunan iskeletler incelendiğinde darbe izlerine rastlandı. Eldeki verilerle birlikte, bu iskeletlere sahip bedenlerin şiddete maruz kaldığı anlaşıldı.
Mezopotamya’daki insan kurban etme ritüelleriyle benzerlik gösteren bu kalıntılar, insan kurban etme ritüellerinin daha önceleri de var olduğunu ve M.Ö. 3 bin 100 ile 2 bin 900 yıllarında Başur Höyük’te gerçekleştiğini gösteriyor.
At arabalı yüzük taşı 5. sırada yer alıyor
Tatil cenneti olan ve barındırdığı doğal güzelliklere ek olarak, birbirinden kıymetli tarihi ve antik bölgeleriyle dikkat çeken Antalya’da, Prof. Dr. Nevzat Çevik önderliğinde Andriake Kenti’nde gerçekleştirilen kazılarda, bin 800 yıllık üzerinde at arabası betimlenen yüzük taşı bulundu.
Roma dönemine ait olan ve Jasper taşından yapılmış yüzük 1 santim boyunda. Andriake Antik Kenti, Doğu nekropolünde bulunan yüzük, Roma döneni oda mezarının en zengin bulgularından sayılıyor. İnce bir işçiliğe sahip olan 1 santim boyutundaki yüzüğün üzerinde, hipodromda yarışan adet atlı yarış arabası ve hipodromun mimarisi resmedilmiş. Yüzük sahibinin at yetiştirici ya da yarışçı olduğu düşünülüyor.
İstanbul, Beşiktaş’ta bulunan 5.500 yıllık figürinler 4. sırada
Yıl içerisinde, İstanbul’da devam eden kazılarda birbirinden kıymetli keşifler yapıldı. Bu keşiflerden bir diğeri ise Beşiktaş’ta bulunan ve 5 bin 500 yıllık olan insan formundaki iki figürin oldu. Bulunan figürinler, İlk Tunç Çağı’ndaki kurgan mezar içinde yakılarak gömülmüş bir ölüyle birlikte bulundu. Anadolu ya da dünyada başka bir benzerinin bulunmadığı figürinler, ayak uçları birbirlerine değecek şekilde mezara yerleştirilmiş.
Gömülen figürinlerin gövdelerinde Tamga bulunuyor. Tamgaların ne anlattığı çözülemese de, bir sembolü temsil ettiği açıkça belli oluyor. Figürinlerin birinin büyük birinin küçük olması ve ayak uçlarının birbirlerine değmesi ise bir anne ve çocuğu temsil ettiği düşünülüyor.
3 numarada Patara Antik Kenti’nde bulunan Viking kılıcı bulunuyor
2018 yılında bulunan en önemli arkeolojik keşiflerden bir diğeri, Patara Antik Kenti’nde bulunan Viking kılıcı oldu. 9 ya da 10. yüzyıla ait olduğu düşünülen Viking kılıcı, namlu kısmından kırık ve bir hayli korozyonlu bir şekilde bulundu. Korunabilen toplam uzunluğunun 43,2 santim olduğu kılıç, ahşap bir kın içinde taşınmış.
Dr. Öğr. Üyesi Feyzullah Şahin’in yaptığı açıklamada, kılıcın Patara bölgesine nasıl geldiğini net bir şekilde bilinmediğini söyledi. Kılıcın yüzyıllar içinde Konstantinopolis’i kuşatan Varenglere ya da Abbasilerin ele geçirdiği Girit’i geri alan imparatorluk ordusunda paralı askerlik yapan bir kişiye ait olabileceği düşünülüyor.
2. sırada Atatürk Barajı kıyısında bulunan Paleolitik çizimler var
Adıyaman’da bulunan ve suları çekilen Atatürk Barajı kıyısında, balıkçılar tarafından bulunan resimlerin incelemeler sonrasında Paleolitik döneme ait oldukları ortaya çıktı. 2018 yılının en heyecan verici keşiflerinden biri olan ve detaylı bir şekilde incelenmeyen çizimler için yeniden inceleme başvurusu yapıldı.
Bulunan çizimlerde bir av sahnesinin baştan sona kadar betimlendiği gözlemlendi. Atatürk Barajı sularının yaklaşık 10 – 15 metre kadar düşmesiyle ortaya çıkan ve balıkçılar tarafından bulunan çizimler, kazıma tekniği ile bir kaya üzerine işlenmiş.
Stilize figürlerin bir av sahnesini anlattığı kayada çukurların bulunuyor olması, buranın dinsel bir mekan olabileceği düşüncesini ortaya koydu. Bulunan resimlerde insan figürlerinin yanısıra kurt, leylek, tilki, at, dağ keçisi gibi değişik figürlere de rastlandı.
Uzunluğu 8 metre, eni ise yaklaşık 70 santim olan kaya çizimlerinde, bir avcı tarafından okla vurulmuş bir yaban keçisi ve ata binen bir süvari figürü de kolaylıkla görülebiliyor.
İşte 2018 yılında yapılan en önemli arkeolojik keşiflerde 1 numara!
2018 yılında meydana gelen en önemli arkeolojik gelişme, Antalya’daki Antiochia ad Cragum Antik Kenti’nde yer alan Roma tuvaletinin tabanında ortaya çıkarılan müstehcen mozaikler oldu. Burada bulunan tuvalet, zemininde mozaik döşeme bulunduran ve günümüze kadar çok iyi şekilde korunabilen az sayıdaki tuvaletten biri olma özelliğinde.
Mozaiklerde yer alan mitolojik figürler, bilinenlerin aksine çok farklı karakterler şeklinde betimlenmiş. Doç. Dr. Birol Can’ın açıklamalarına göre mozaik panolarından birinde, Ganymedes’in ters dönmüş erkeklik organını temizlemesi işlenmiş. Bir başka mozaikte ise Narkissos betimlenmiş. Bazı kaynaklara göre kendisinin su üzerindeki yansımasına aşık olan Narkissos’un hayran olduğu ve övündüğü abartılı erkeklik organına dikkat çekilmek istenmiş.
Mozaiklerin bir tuvalette bulunuyor olması, o dönemlerdeki mizah vurgusu ve homoerotik içerikler hakkında daha fazla bilgi almamızı sağlıyor.