Bütçeden aldığı aslan payı daha da artırılan güvenlik harcamalarıyla ilgili ihalelerdeki istisna kapsamı da genişletildi. İçişleri Bakanlığı’nın rekabetin de olduğu açık artırma veya kapalı ihale yerine “doğrudan temin” yoluyla yapacağı mal veya hizmet alımlarına “Tedarik miktarının yerinin ve zamanının önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığı durumlar” da eklendi. Artık Bakanlık, Jandarma, Emniyet ve Kamu Güvenliği Müsteşarlığı, bu tedariklerle ilgili işleri de davet usulüyle istediği kişi firmalara verebilecek ve onlarla -hem de mecbur olmamakla birlikte-götürü usûlü sözleşme imzalayabilecek.
ÇOK GÜVENLİK-ÇOK İSTİSNA
Mevcut ihale esasları; zaten güvenlikle ilgili ihalelerde bakanlığa, komutanlığa ve genel müdürlüğe son derece rahat tercih imkânı sağlıyordu. Esasların ‘doğrudan temin’ başlıklı maddesi, hangi alımların kamu ihale kanununun diğer hükümleriyle bağlı kalmadan Bakanlık, Komutanlık veya genel müdürlük tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre yürütü-leceğini sıralıyordu. Buna göre; güvenlikle ilgili şu alımlar, zaten doğrudan temin yöntemiyle, yani ihaleye çıkılmadan istenen firmalardan yapılabiliyordu: “İkili veya çok taraflı uluslararası anlaşmalar, mutabakat muhtıraları gereği yapılan alımlar ile bu yöntemle yapılan AR-GE projeleri veya FMS gibi yabancı ülkelerin savunma bakanlıkları kanalıyla veya INTERPOL gibi Türkiye’nin dâhil olduğu uluslararası askeri ve güvenlikle ilgili organizasyonlardan yapılan alımlar./ Özelliği nedeniyle dış temsilcilikler aracılığıyla ivedi olarak gerçekleştirilmesi gereken yurt dışı alımlar./ TSK ile bu Esaslar kapsamına dâhil idareleri güçlendirmek amacıyla kurulan vakıflar, sandıklar ile bunların sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin ürettikleri mal ve hizmetlerin alımları ile yapım işleri./ Ulusal menfaat, gizlilik veya standardizasyonun korunmasını temin etmek maksadıyla veya AR-GE projelerindeki; Komutanlık veya Genel Müdürlükçe uygun görülen (..) Komutanlık ve Genel Müdürlüğün yetkisi dâhilinde olmak üzere sadece acil harekât ihtiyacı olarak belirlenen mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine yönelik tek kaynak alımları, / Önceden düşünülmesi mümkün olmayan ani ve beklenmeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihale usulünün uygulanmasına yeterli süre bulunmayan acil ihtiyaçlara yönelik mal ve hizmet alımları ile yapım işleri.”
YERİ-ZAMANI BELİRSİZ TEDARİKLER DE KAPSAMDA
Şimdi, “İçişleri Bakanlığı tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun istisnalarla ilgili 3.madde (b) bendi kapsamında yapılacak ihalelere ilişkin Esaslar” Bakanlar Kurulu tarafından değiştirildi ve bu istisnai-özel ihale sistemine yeni bir kalem daha ilave edildi: “Tedarik miktarının yerinin ve zamanının önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığı durumlar”… Buna göre, İçişleri, jandarma ve emniyetin güvenlikle ilgili mevcutlarına ek olarak artık “Tedarik konusu işin özelliği nedeniyle tedarik miktarının yerinin ve zamanının önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığı durumlarda, ayrıntıları ihale dokümanında belirtilen mal ve/veya hizmet alımları’ da davet usûlüyle yapılabilecek. Yeni düzenleme uyarınca bu alımlarda “tekliflerin hazırlanması için yeterli süre tanınmak suretiyle davet edilecek istekli ile idarenin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılamak amacıyla fiyat üzerinde görüşme yapılarak” ihtiyaçlar temin edilecek. Başka ifadeyle, mevcutlarına ilave olarak bu tedarik işleri de ihaleye çıkılmadan istenen yerli veya yabancı firmalara verilebilecek.
GÖTÜRÜ SÖZLEŞME
Ayrıca güvenlikle ilgili ‘tedarik miktarının yerinin zamanının önceden tespit edilmesinin mümkün olmadığı mal ve/veya hizmet alımlarında’ idarenin bu maksatla ayrılan ödeneği aşmayacak şekilde ve sadece ‘birim fiyat’ veya ‘götürü bedel sözleşme’ düzenlenebilecek. Ancak bu sözleşmeleri yapmak da zorunlu olmayacak
İSTENİRSE SÖZLEŞMESİZ
Çünkü İhale Genel Esaslarında; bu alımlarla sözleşme yapmak keyfiyeti tümüyle bakanın-komutanın-genel müdürün takdirine bırakılıyor. Esasların sözleşme başlıklı maddesinde güvenlik ihalelerinde, sözleşme yapılıp yapılmayacağına ihale yetkilisince karar verileceği, ayrıca bu alımlar sonucu yapılacak sözleşmelerin onay belgesinde ve idari şartnamesinde aksi belirtilmedikçe noter tasdikinin zorunlu olmadığı da belirtiliyor.
ADNAN KESKİN