Yakın zamanda gezegenimize büyük bir asteroit çarpacağı söylentilerini pek çoğunuz işitmişsinizdir. Amerikan bilim-kurgu romanlarından esinlenerek oluşturulan bu fantezi dünyası okuyucuları çoğunlukla içinden çıkılmaz bir denklemin içerisine sürükler. Basit bir tanımla asteroit veya asteroid, güneşin etrafında dönen, çeşitli elementler içeren ve boyutları değişkenlik gösterebilen uzay cisimlerine verilen isimdir. Bazılarının eksantrik yörüngeleri olmasına rağmen büyük bir kısmı Mars ve Jüpiter’in yörüngeleri arasında bulunur.
- Asteroit ilk olarak kim tarafından keşfedildi?
- Uzayda ne kadar asteroit var?
- Asteroitler nereden geliyor?
- Asteroitlerin boyutları aynı mı? Ne kadar büyükler?
- Asteroitler Dünya’ya çarpar mı?
Özet
Asteroitler, Güneş’in etrafında dönen küçük, kayalık nesnelerdir. Asteroitler Güneş’in etrafında gezegenler gibi dolanmalarına rağmen, gezegenlerden çok daha küçüktürler. Çoğu, ana asteroit kuşağında, yani Mars ve Jüpiter’in yörüngeleri arasındaki bölgede yaşıyor.1
Asteroitler kim tarafından keşfedildi?
1801’de bir yıldız haritası yaparken Giuseppe Piazzi ismindeki bir İtalyan astronom yanlışlıkla Mars ve Jüpiter’in yörüngeleri arasında 1000 kilometre (600 mil) çapında küçük bir nesne keşfetti. Piazzi, nesneye Ceres adını verdi. İnsanlık tarihinde keşfedilen ilk asteroit Ceres’tir.
Uzayda ne kadar asteroit var?
29 Ekim 2018 itibariyle, LINEAR sistemi tek başına 147.132 asteroit keşfetti. Dolayısıyla uzayda on binlerce asteroit olduğunu bilimsel olarak söylemek mümkündür. Tüm araştırmalar arasında, Dünya’ya yakın çapı 1 km’den (0,6 mil) büyük 19 bin 266 asteroit keşfedildi.
Asteroitler nereden geliyor?
Asteroitler güneş sistemimizin oluşumundan arta kalanlardır. Güneş sistemimiz yaklaşık 4,6 milyar yıl önce büyük bir gaz ve toz bulutunun çökmesiyle başladı. Bu olduğunda, malzemenin çoğu bulutun merkezine düştü ve güneşi oluşturdu.
Buluttaki yoğunlaşan tozun bir kısmı gezegen oldu. Asteroit kuşağındaki cisimlerin hiçbir zaman gezegenlere dahil olma şansı olmadı. Onlar uzun zaman önce gezegenlerin oluştuğu zamandan kalanlar.
Asteroitlerin boyutları aynı mı? Ne kadar büyükler?
Asteroitlerin hepsinin aynı olması mümkün değil. Asteroitler güneşten farklı mesafelerde farklı yerlerde oluştuğundan, hiçbir iki asteroit birbirine benzemez. İşte farklı oldukları birkaç yol:
- Asteroitler gezegenler gibi yuvarlak değildir. Pürüzlü ve düzensiz şekillere sahiptirler.
- Bazı asteroitler yüzlerce mil çapındadır, ancak birçoğu çakıl taşları kadar küçüktür.
- Çoğu asteroit farklı türde kayalardan oluşur, ancak bazılarında nikel ve demir gibi kil veya metaller bulunur.
Bazı asteroitler kayalar kadar küçüktür. Diğerleri futbol sahası kadar büyüktür. Bazı asteroitler neredeyse gezegenler kadar büyüktür ve gökbilimciler bazen gerçekten büyük asteroitlerin gezegen olarak adlandırılması gerekip gerekmediği konusunda tartışırlar.
Asteroitler kaya, metal ve diğer elementlerden oluşmuştur. Gökbilimciler, bazılarının su bile içerdiğini söylüyor. Çoğunlukla taş olan asteroitler, bazen daha çok gevşek moloz yığınları gibidir. Çoğunlukla demir olan asteroitler daha çok kaya gibi sağlamdır.
Dünya’da bulunan meteorlar genellikle asteroitlerden gelir ve bu nedenle gökbilimcilerin asteroitlerde ne olduğunu anlamalarına yardımcı olurlar. Bir demir göktaşı yüzde 91 demir ve yüzde 8,5 nikel olabilir ve ayrıca kobalt içerebilir. Taşlı bir göktaşı oksijen, silikon, magnezyum, kalsiyum ve diğer elementleri içerebilir.2
Asteroitler güneş sistemimizdeki diğer nesnelerle aynı anda oluştuğundan, bu uzay kayaları bilim adamlarına gezegenlerin ve güneşin tarihi hakkında birçok bilgi verebilir. Bilim adamları göktaşlarınımeteorit inceleyerek asteroitler hakkında bilgi edinebilirler.
2016 yılında NASA, Bennu adı verilen Dünya yakınında bir asteroidi incelemek için OSIRIS-REx uzay aracını fırlattı. OSIRIS-REx, Bennu’yu birkaç yıl inceledikten sonra asteroidin yüzeyinden bir toz ve kaya örneği topladı. Şimdi, OSIRIS-REx Dünya’ya geri dönüyor! Numune kabı Eylül 2023’te Utah çölüne inecek. Daha sonra bilim adamları kabı toplayacak ve gezegenlerin nasıl oluştuğu ve yaşamın nasıl başladığına dair ipuçları için tozu ve kayaları inceleyecek.
Asteroitler Dünya gezegenine çarptı mı?
Bilinen bir darbe tehdidi yok, ancak Dünya atmosferinde her zaman küçük meteorlar yanıyor. İnsanlar bu meteor yanmasını yıldız kayması olarak biliyor. Atmosferde yanan bu asteroitler küçük parçacıklara ayrılırlar.