AKIL İNŞASINDA “BENLİK”-1-
İnsanın benliği, hafızanın ilk kayıtlarından itibaren ortaya çıkmaya başlıyor. Bu sebeple akıl inşasında benlik konusu çok önemlidir. İnsanın zihni evreninin merkezi (ilk merkezi) “benlik” olduğu için her şey onun etrafında dönmeye başlıyor. Zihni evrende benlik eksenine oturmayan bir şey bulmak zor…
Benlik merkezi, insanın zihni evreni içinde en zor anlaşılan birkaç konudan biri… (Haki DEMİR, insan zihninin merkezlerini, ruh, akl-ı selim, nefs, ben merkezi, benlik merkezi gibi çok sayıda unsur ile açıklıyor. Farklı zihni organizasyonlarda bunlardan birisi zihni evrenin merkezi haline geliyor. Bu kadar ileri noktada konuyu inceleme imkanımız yok.). Zor bir konu ama merkezi bir konu, bu sebeple üzerinde mutlaka çalışmamız gerekiyor.
Benlik merkezinin ilk zihni evren merkezi olduğu söylendiği için, aklın da öncelikle o merkezin ekseninde gerçekleştiği tespit edilmiş. Biz bu noktadan hareketle, akıl inşasında benlik merkezini esas alacağız. İlk ortaya çıkan “benlik merkezi” olduğundan, akıl öncesi dönemdeki zihni gelişmeleri, benlik merkezi etrafında açıklamaya çalışacağız.
İnsan zihninin çok hacimli olduğu ve kaotik bir görünüş sergilediği malum… Herkes kendi zihnini birazcık araştırsın (veya dinlesin) ne kadar kaotik göründüğünü fark eder. Kaotik yapıyı bir merkez çevresinde açıklamak mümkün olmazsa, zihin ile ilgili söylenebilecek hiçbir şey yoktur. Çünkü söyleyeceğiniz her söz, uzayda serseri gibi dolaşan göktaşlarına benzer. Nispeti yoktur, ekseni yoktur, hareket yönü yoktur vesaire. Bütün bu yokları topladığınızda söyleyecek hiçbir sözün değeri ve anlamı kalmaz.
Bu yazı, akıl inşasında benlik meselesinin girişidir. Burada teknik bazı bilgilerden ziyade, çerçeve oluşturma çabası içindeyiz.
Çocuğun benliğinin ortaya çıkma belirtileri neler? Haki bey ile yaptığımız sohbette tuttuğum notlar şu tespitleri içeriyor. Benlik merkezinin ilk belirişi, çocuğun kendi suretini aynada tanımasıdır. İkincisi ise (çok orijinal bir tespit) çocuğun her şeye “hayır” dediği dönemdir. “Hayır” demesi, benliğinin zihninde yerleşmeye ve merkezleşmeye başladığı dönemin başlangıcıdır. Çünkü o yaşta “benlik merkezi” kendini ancak “hayır” diyerek ifade ediyor. Başka türlü kendini gösterme imkan ve araçlarına sahip değil. Bunlar akıl öncesi dönemdeki “benlik” belirtileri. Biz bu serimizde zaten öncelikle akıl öncesi dönemde akıl inşası için atılması gereken temelleri araştırıyoruz. Bu sebeple benlik merkezinin meydana gelme süreçleri bu kadar yeter. İlerleyen yaşlarda çok daha karmaşık hale geldiği için, şimdilik bu kadarla yetinelim.
Benlik merkezinin ilk belirişlerinden önce ve ilk belirişlerinde (yani bu dönemde) neler yapılması gerektiğini araştıracağız. İleriki dönemlerde neler yapılması gerektiği konusunu, ikinci safhada açıklamaya çalışacağız. İkinci safha, aklın inşa sürecinin başladığı dönemdir. Akıl inşasında hafıza, akıl inşasında zeka ve akıl inşasında benlik isimli seri yazılarımız, birinci safha ile ilgilidir. Bu vesileyle bu hususu da ifade etmiş olalım.
AKIL İNŞASINDA “BENLİK”-1-