YÜKSEKTE ÇALIŞMADA İŞ GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİ
İş kazalarının analizlerine bakılınca, yüksekte çalışmalarda meydana gelen iş kazaları önemli bir yer tutmaktadır. Bu tip iş kazalarında, ölüm ve sakat kalma ile sonuçlanan kaza sayısı da hayli yüksektir.
Yüksekte çalışmada akla ilk gelen, inşaatlar olmaktadır. Gözden kaçan ise, fabrikalar ve diğer iş yerlerinde yapılan yüksekte çalışmalardır. Fabrikalarda bakım onarım ve temizlik çalışmalarının büyük bir kısmı yüksekte yapılmaktadır.
Yüksekte çalışmalarda, iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınması gerekli tedbirler;
-
Çalışanlara, yüksekte çalışmalarda dikkat edilmesi gerekli iş sağlığı ve güvenliği konularında eğitimler verilmesi,
-
Çalışanların yüksekte çalışabileceğinde dair sağlık raporunun alınması,
-
Çalışacağı yere güvenli bir şekilde ulaşabileceği araç ve gereçlerin sağlanması,
-
Yüksekte çalışma sırasında kullanması gerekli kişisel koruyucu donanımların temini ve kullandırılması şeklinde sıralanabilir.
Tedbirlerin başında eğitim gelmektedir. Eğitimli kişilerin, eğitimde aldığı bilgiler ışında, çalışmalarında nelere nasıl dikkat edeceklerini, kullanılan araç gereçlerin nasıl olması gerektiğini, kullanması gerekli kişisel koruyucu donanımların neden ve nasıl kullanılması gerektiğini bilerek çalışması sayesinde iş kazalarının önlenmesi sağlanacaktır.
Hal böyle iken, bu konuda alt yapı ve denetim eksikliği söz konusudur. Altyapı ve denetim eksikliği de uygulamalarda birçok karışıklığı da beraberinde getirmektedir.
Bu konuda, müstakil bir “Yüksekte çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği” yönetmeliğine ihtiyaç vardır. Bu ihtiyacı bu köşemden 10.07.2015 tarihli makalemde yazmıştım. Mevzuat eksikliği, “yapı işlerinde iş sağlığı yönetmeliği” içeriğinden giderilmektedir.
Bu çalışmaların önemli bir ayağı olan eğitimlere gelince;
Yüksekte çalışmalarda iş güvenliği eğitimlerinin, IRATA veya SPART sertifikalı uzmanlar tarafından verilmesi gerektiği algısı vardır.
Hatta iş sağlığı ve güvenliği hizmeti veren bazı OSGB’lerin, bu konuda ki eğitim hizmetlerinin tanıtımında, “yüksekte çalışma eğitimlerinin” IRATA ya da SPART sertifikalı uzmanlar tarafından verildiği şeklinde bilgilendirme yapılmaktadır.
“IRATA” nın açılımı, “Endüstriyel İple Erişim Ticaret Birliğidir”. Avrupa’da yaygındır.
“SPART” ın açılımı, “Profesyonel iple erişim teknisyenleri topluluğu” dur. Kuzey Amerika’da yaygındır.
İple erişim: Merdiven, vinç, sabit ya da seyyar iskeleler, kaldırma platformları vb. ulaşım araçlarının ulaşamadığı noktalara ip teknikleri ile erişim sağlayan bir yüksekte çalışma yöntemidir.
IRATA ve SPART, iple erişim konusunda eğitim vermektedir. Uzmanlık konusu budur.
Fabrika, inşaat ve işletmelerde, “yüksekte çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği” çerçevesine bakıldığında, iple ulaşım özel ve ender alanlar dışında kullanılan bir yöntem değildir.
Fabrika, inşaat ve işletmelerde yapılacak yüksekte çalışmalarda, genel olarak merdivenler, sabit ya da seyyar iskeleler, kaldırma platformları, sepetli vinçler vb. araçlar kullanılır. Yatay ve dikey yaşam hatları kullanılır.
İSG muhteviyatındaki “Yüksekte çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği eğitimini” İple erişim eğitimi uzmanlarının yetkisine yönlendirmek ne kadar gerçekçidir. Ne kadar yararlı olacaktır.
Ayrıca, eğitim verecek eğitimcilerinin, IRATA ya da SPART sertifikalı olma mecburiyeti de yoktur. Bunun yasal bir dayanağı da bulunmamaktadır.
ÖZET OLARAK, FABRİKA, İNŞAAT VE İŞLETMELERDE YAPILACAK YÜKSEKTE ÇALIŞMALARDA, İPLE ERİŞİM YÖNTEMİ KULLANIM ALANI ÇOK AZ VE ÖZEL BİR DURUMDUR. GENEL OLARAK İÇERİK ÇOK FARKLIDIR. BUNDAN DOLAYI EĞİTİM VERMEK İÇİN IRATA ve SPARK SERTİFİKASINA İHTİYAÇ YOKTUR.
Yetkililerin, bu konuda bir an önce çıkaracakları bir yönetmelikle, bu gibi kafa karışıklıklarına ve bilgi kirliliklerine son vermelerini bekliyoruz.