Somuncu Baba namıyla bilinen Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri ’nin asıl ismi Hamid Hamidüddin’dir. 1331 yılında Kayseri ’de doğmuştur. Yıldırım Bayezid Han zamanında yaşamıştır.
Somuncu Baba Hazretleri, Anadolu’nun manevi eğitimi için gelen ve horasan erenlerinden olan Şemseddin Musa Kayseri’nin oğlu olup aynı zamanda seyyiddir. İlk muallimi babası olup daha sonra Şam, Tebriz, taraflarında eğitim almıştır. Bayezid-i Bestami’nin tasarrufundan istifade etmiş ve Alaaddin-i Erdebili’den icazet (diploma) almıştır.
Somuncu Baba İsmi Nereden Geliyor
Dini ve müspet ilimleri tahsil ederek icazet almış, insanları İrşad etmek için Anadolu’ya dönerek Bursa’da ikamet etmeye başlamıştır. Bursa’da ibadetlerini yaptığı çilehanesinin hemen yanında ekmek fırını yapmış burada somun ekmek pişirip çarşı pazar gezerek “Somunlar Müminler” diye bağırarak ekmek dağıtmıştır. Bundan sebep Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri halk arasında Somuncu Baba adıyla meşhur olmuştur.
Aşk Ateşinde Pişen Somunlar
Somuncu Baba Bursa’da manevi kişiliğini gizleyerek bir fırın inşa etmişti. Talebeleri ile burada çalışarak ekmek pişirir. Bir yandan sokaklarında “Somunlar! Müminler” diyerek dağıtırdı.
O zamanın en önemli bir ismi olan, Yıldırım Beyazidın Damadı olan, aynı zamanda manevi önderlerinden olan Emir Sultan Hazretleri Somuncu Baba’nın şöhretini işitmiş ve ekmek pişirdiği fırınında onu ziyaret etmiştir.
Onun normal bir fırıncı olmadığını düşünen Emir Sultan Hazretleri, Somuncu baba ile bir yandan sohbet ederken bir yandan eğilerek ekmeklerin piştiği yere baktı. Ancak ekmek yapılan fırında ateş olmadığını gördü. Hazrete bu işin sırrını sordu. O da: “Aşk ateşiyle pişer” cevabını vermişti.
Ulu Cami Açılışı
4. Osmanlı Padişahı olan Yıldırım Bayezid Han Niğbolu Savaşında muzaffer olunca, şükür göstergesi olarak Bursa Ulu Camii ’ni inşa ettirmiş, açılış hutbesini okumak için Emir Sultan’ı görevlendirmiştir.
Emir sultan Padişaha “Sultanım zamanın kutbu burada onun hutbeyi onun okuması yerinde olacaktır” sözü üzerine Yıldırım Beyazit hutbeyi okumak görevini Şeyh Hamid-i Veli Hazretleri ne tevcih etti.
Hutbede Fatiha Suresini yedi farklı şekilde kamil bir tefsir etmiş ki gören gözler maşallah demiştir. Bu tefsir ile Molla Gürani’nin aklında bulunan soruları bile cevaplamıştır. Molla Gürani’nin bu hadiseden sonra kendisine talebe olduğu rivayet edilir. Bu hutbe ile halkın teveccüh, takdir ve tazimi artmıştır.
Somuncu Baba’nın sırrı ortaya çıkmıştı, şöhretten ve insanların teveccühünden, gururdan korktuğu için talebeleriyle beraber tüm ısrarlara rağmen Bursa’dan ayrılmış ve Aksaray’a gelmiştir. Somuncu Baba Aksaray‘da yine insanları irşat etmiş ve talebeler yetiştirmiştir.
Somuncu Baba burada yetiştirdiği talebelerden olan Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini irşat vazifesi vererek Ankara’ya göndermiştir. İki oğlundan bir olan Yusuf Hakiki’yi ise Aksaray’da görevlendirmiş, kendisi ise aşkın sırrı yolculuğuna çıkarak diyar diyar gezmiş manevi büyüklüğü anlaşıldığında o mekandan ayrılmış başka yerlere gitmiştir.
Somuncu Baba Hazretleri’nin Osmanlı Devleti’ne Etkileri
Somuncu Baba Hazretleri ve en meşhur bilinen talebesi Hacı Bayramı Veli hazretleridir. Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini İstanbul’un manevi fatihi Akşemseddin Hazretleri’ni yetiştirmiş olması bunun etkinin en güzel örneğidir.
Somuncu Babanın Eserleri
Somuncu Baba‘nın bize kadar ulaşan üç eseri vardır. Bunlar Şerh-i Hadis-i Erba’în (40 Hadis), Zikir Risalesi ve Silah’u-l Müridin (Müridin silahları)
Somuncu Baba’dan Tavsiyeler
Şeyh Hamid-i Veli Hazretlerinin Zikir Risâlesi isimli kitabının son kısmında “Arkadaşlarıma ve Yolumuzdan Gidenlere Tavsiyelerim” isimli yerde önemli nasihatler vermiştir.. Bu tavsiyeler şu şekildedir:
- Gizli ve aşikâr nerde olursan ol Allah’tan korkun.
- Az yemek yiyin, az konuşun ve az uyun
- Tüm mâsiyet (isyan) ve şerlerden uzak durun
- Şehvet veren şeylerden kaçının
- İnsanlara minnet etmesinler, asıl minnet Allah’adır.
- Tüm zemmedilmiş (yasaklanmış) şeyleri terk edin
- Övülen tavsiye edilen sıfatlarla kendilerini süslensinler.
- Aç dahi ölseler şüpheli hiç bir lokmayı ağızlarına götürmesinler.
Somuncu Baba Hazretlerinin ve hizmetlerinin etkileri günümüze kadar gelmiş Anadolu’nun her bir yerinde bunu hissetmek mümkündür. Somuncu Baba yani Şeyh Hamid-i Veli’nin türbesinin nerede bulunduğu tartışma konusu olmuştur. Büyük ihtimalle Aksaray’dadır. Başka bir rivayete göre Malatya Darende’dir. En iyisini Allah bilir.
Umarım Somuncu Baba kimdir isimli yazımızdan müstefit olmuşsunuzdur. Selametle kalınız. Selam ve dua ile.
Osmanlıca isim nasıldır ve isminizi merak ediyorsanız işte cevabı linktedir.
Osmanlıca öğrenmek ister misiniz? Oldukça kolay bir şekilde anlatılan ve 8 derste öğrenebileceğiniz dersler linktedir.
İstanbul’da Evliya var mıdır? isimli hikayemizi okumak için linke tıklayınız.