Beslenme ihtiyacının karşılanması, biyolojik gerekliliğinin yanı sıra psikolojik açıdan da önemlidir. Bireyler öfkelendiklerinde ya da kendilerini baskı altında hissettiklerinde normalden daha fazla yiyecek tüketebilirler. Bu durum psikolojik faktör olarak açıklanmaktadır. Aynı şekilde heyecanlı ya da aşırı stresli durumlarda hiç yemek yenmemesi de duygusal durumların yemek yemeye örnektir.
Duygusal yeme dediğimiz şey, fizyolojik açlık oluşmadan kişinin kendini aç hissetmesi ve devamlı atıştırmalar, yüksek kalorili ürünler tüketmek istemesidir.
Bu yiyeceklerin başında şekerli yiyecekler yer alırken, kolay ulaşılabilecek; patates kızartması, kola, pasta, makarna, cips gibi besinler yer alır.
Peki, duygusal yemek yeme ne zaman ve ne durumlarda görülür?
- Stres
- Depresyon
- Üzüntü
- Çaresizlik
- Öğün atlamak
- Sağlıksız beslenmek
- Aşırı mutluluk?
Duygusal yeme için risk grupları çocuklar ve ergenler, obez bireyler vb. olabilir.
Belirli zamanlarda artış gösterir.
Duygusal yemek yiyen bireylerde belirli bir süre sonra kilo artışı, kolesterol, bölgesel yağlanma, akne ve siyah nokta problemleri görülür. Bir kısır döngü başlamış olup bu rahatsızlıkları yaşayan bireyler daha fazla duygusal yemek yemeye yönelecektir ve bu da uzun vadede obez bireyler olacaklarını ifade eder.
Yapılan araştırmalara göre, obez bireylerde; depresyon, üzüntü, ağlama nöbetleri, mutsuzluk görülme oranı yüksektir. Bu belirtiler bireyi daha çok duygusal yemeye ya da tam tersi “bulimia nervoza” yediklerini çıkarma rahatsızlığı görülür.
Duygusal Yemek Yiyen Bireylere Neler Öneriler
- Günde 3 ana öğün 2 ara öğün olmak üzere sağlıklı ve dengeli beslenmelidirler.
- Günde en az yarım saat yürüyüş yapmalıdırlar. Yapılan araştırmalara göre yürüyüş yapmak depresyonu %60 oranında azalttığı görülmüştür. Aynı zamanda düzenli yürüyüş yapmanın bireyin kaslarına ve kilosuna da etkileri zamanla olacaktır.
- Boş vakitleri değerlendirmeye teşvik edilmelidir. Bir hobi uğraşı, meditasyon, el uğraşı gibi aktivitelerle zamanı yönetmesi sağlanmalıdır.
- Günde en az 7 en fazla 9 saat uyuması sağlanmalıdır. Fazla uyku da obezite ve beslenmeyi etkileyecektir.
- Her gün aynı saatte yemek yemeye özen göstermelidir.
- Patates kızartması, yağlı ve şekerli yiyecekler tüketilmemelidir.
- Tüketmesi için bireye günde bir parça çikolata ya da 4 tane patates kızartması verilebilir.
- Henüz kanıtlanmasa da sosyal medyanın da duygusal yeme de etkisi oldukça fazladır.
- Saatlerce bilgisayarda oynayan bir çocuk acıktığı zaman pratik yiyeceklere başvuracaktır ve istemsizce ne kadar yediğinin farkına varamayacaktır.
- Evde abur cubur değil, sağlıklı meyveler, kuruyemiş tarzı atıştırmalıklar bulunmalıdır.
- Her bireyin günde 2 lt su içmesi gerekir. Sıvı alımı arttırılmalı ve asitli içecekler değil, ayran, portakal suyu gibi sağlıklı ve doyurucu içecekler tercih edilmelidir.
- Duygusal yemek yeme en fazla adölesan dönemde görülmektedir. Özellikle kız çocukları ergenlik döneminde bu şekilde oldukça kilo alabilmektedir.
- Okulda beslenmeye dikkat edilmeli, tost, hamburger, çikolata gibi besinlerin okul yönetimi tarafından yasaklanması gerekmektedir. Buna yönelik uygulamalar ülkemizdeki okullarda mevcuttur.
- Beslenme çantasına sandviç, ayran, portakal suyu, su, elma, bir tane tuzlu çubuk kraker gibi sağlıklı çabuk tüketilecek ve doyurucu besinler koyulmalıdır.
- Ders çalışırken bireyler yoğun stres altında oldukları için duygusal yeme oldukça fazla olabilmektedir. Bu durumda masada 2 lt su, dikkat toplamak için şekersiz kahve, kuruyemiş, kayısı, elma gibi sağlıklı atıştırmalıklar bulunması gerekir.
- Eğer bireyin canı çok pizza yemek istiyorsa, asla yiyemez diye bir durum söz konusu değildir. Eğer ki bireye, ya da çocuğa onu asla yiyemezsin derseniz canı daha çok isteyecektir. Ve gizli yemek yeme durumu söz konusu olacaktır. Bu gibi durumlarda bireye bir dilim pizza, ya da 4 tane patates, ya da haftada 1 gün hamburger menü yemesine izin verilmelidir.
- Birey depresyonda ve aşırı baskı altında ise anlık duygusal yemeyi engellemek için; canı yemek istediği zaman sağlıklı alternatiflere yönelmesi söylenir ve şunun bilincinde olmalıdır ki fizyolojik bir açlık mevcut değil ise yemek yedikten sonra yarım saat içinde canı yemek istiyorsa o zaman duygusal yeme durumu söz konusudur. Burada önemli olan nokta, bireyin bu durumun farkında olup, bilinçli beslenmesidir.
Unutulmamalıdır ki, duygusal yemek yeme bir hastalık değil sağlıksız bir yaşam biçimidir bunun farkına varmalıyız. Bedenimizin kontrolü bizdedir.
Arslantaş. (H)., İnalkaç. (S). Duygusal Yeme. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 1 Adnan Menderes Üniv., Hemşirelik Fakültesi, Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği ABD, Aydın.2018;S:71.