İbrahim Hakkı CELİS
Memurun Refakat İzni Hukuken Yok! Acilen Çözüm Bulunmalı!
MEMURUN HASTA EŞİNE, ÇOCUĞUNA, ANNE veya BABASINA GÜNÜBİRLİK REFAKAT İZNİ HUKUKEN YOK
Bir devletin en önemli hususiyeti toplumu düzenleyen kurallarının varlığı ve bu kuralların işletilme gücüdür. Başarılı organize edilmiş bir devlet organizmasında kurallar belirgin ve uygulanış esasları nettir. Kadim tarihi ile güçlü bir devlet geleneğine sahip milletimizin devlet mekanizmasının da böyle bir özellik göstermesi en doğal beklentidir. Öyle ki toplumsal hayatı düzenleyen her türlü kural önceden belirgin olsun ve kural dışını gerektirecek bir fiil oluşmasın.
Devlet memurlarının bakmakla yükümlü oldukları eşleri, çocuklarının veya bakmakla yükümlü olmamasına rağmen( sağlık sigortasından yararlanmadıkları için) anne, babasının hastalanması durumunda onlara refakat etme zorunluluğu herkesin başındadır. Misalen altı aylık bir çocuğun hastaneye gidemeyeceği ortadadır. Bazen günü birlik seyreden ve ciddi hastalıklar grubuna dâhil edemeyeceğimiz günlük refakat etme imkânı mevzuat olarak memura tanınmış bir hak mıdır?
Memurun hakları ve ödevlerine dair en temel Kanun olan 657 Sayılı Kanunun 105. Maddesinde
Bilindiği üzere, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrasında; "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır." hükmü yer almaktadır. Kanun refakat iznini burada ağır hastalık durumunda ve doktor raporuna bağlı olarak verilebileceğini belirtmiştir.
Mevzuat ve görüş yazıları beraber değerlendirildiğinde memurun günübirlik hastalık için herhangi bir evrakla izin alması mümkün gözükmemektedir. Memurun yakınları için 105. Maddede belirtilen durumlar dışında hastalık refakat izni yoktur. Pek çok defa suiistimal edilen bazen acil bir durum olmasından sebep amir ile memurun karşı karşıya gelmesine sebebiyet veren bu belirsiz mevzuat düzenlenmesi netleştirilmelidir. Elan memurlar eşleri, çocukları, anne ve babaları için tek hekimin yazdığı günübirlik “hasta annesi refakatinde tedavi olmuştur” ibareli yazılar ile izin almaktadır. Bazen yetişkin bireyler, eşler kendileri hastaneye gidebilecek durumda iken dahi memur izin talep etmektedir. Amiri zor durumda bırakan bu durum mevzuat ile netleştirilmeli, hangi yaşta ve hangi durumdaki bireyler için günübirlik hastalık refakatinin uygun olacağı belirtilmelidir.
Ezcümle memurun çocuk, eş, anne ve babasının hastalığında günübirlik refakatinde meri mevzuatta boşluk vardır. Memurun böyle bir hakkı yoktur. Hatta MEBBİS’te izin evrakı düzenlerken memurun bu şekilde günübirlik refakat izni düzenlemeye dair de bir bölüm yoktur. Bu şekilde devamsızlığın maaştan düşüp düşmeyeceği de belirsizdir. Bu bir hastalık raporu durumu mudur bu da belirsizdir. Bunun yanında tüm memurların böyle durumlarda izin kullanmak durumunda oldukları da insanlık gereği, aile sorumluluğu icabı vazgeçilmez vazifesidir.