Muhteşem bir spor olan eskrim ile tanışmam 99 yılına dek gelir. O günlerde elimizde ki sınırlı iletişim kanalları ile Türkiye’de eskrimi takip etmeye başlamış hemen ardından da 2000 yılında ODTÜ’de eskrim sporuna başlamıştım. Başka bir üniversitede öğrenci olsam sanırım böyle bir fırsat elde etmemin imkanı olmayacaktı. Yine eskrim ile tanışmamın hemen ardından başta ODTÜ’de bulunan eskrimci arkadaşlarım sonrasında da çeşitli iletişim kanalları ile eskrim camiasında yapılan tartışmalarda (sosyal medya falan yok tabi o zaman mail grubu takip ediyoruz) konu her zaman eskrimdeki sporcu sayısının azlığına geliyor ve sporcu sayısını nasıl arttırmalıyız sorusu üzerine ortaya atılan yanıtlara geliyor bir yerden sonra suç devlete ve eğitim sistemine atılarak tartışmalar başladığı yere geri dönüyordu. Bazen sorunu görmek yetmez sorunu gördükten sonra o sorunu ortaya çıkaran nedenleri de araştırmak gerekir. Gelin o zaman başladığım bu yazı dizisi ile ilerleyen günlerde eskrim sporundaki bu sporcu azlığının nedenlerini bulmaya çalışalım ve çözüm olarak neler yapılabilir o konulara değinelim.
Bahsettiğim gibi 2000 yılında ODTÜ’de başladı eskrim spor hayatım. Yukarıda bahsedilen poblemi bir milli sporcu gözünden çoğu zaman dinlemişsinizdir, bu sefer amatör olarak üniversitede başlamış ve zamanla bu işi profesyonel bir yaşam biçimi haline getirmiş bir kişiden benden dinledikten sonra sanırım olaya bakış açınız biraz daha değişecek, ve genişleyecek. Bahsettiğim gibi ODTÜ’de benim başladığım yıllarda eskrime talep çok yoğun değildi bu sebepten sporcu sayımızı nasıl arttırırız üzerine sürekli beyin fırtınası yapılırdı (sonraki yıllarda adım adım ODTÜ Eskrimin sporcu sayısı arttı bu başka bir yazının konusu olacak) , ilk sorun eğitim sistemi idi, dersler ödevler sınavlar nedeni ile insanlar spor yapamıyorlardı. Evet bu bahaneler üniversitede de var aynı genç yıldız ve miniklerin şikayetçi olduğu gibi. Biz şu anda bu bahaneyi ikinci plana atacağız.Yıllar geçtikçe yaptığım gözlemler biri şu şekilde oldu. Öncelikle eskrim sporu müsabık bir spor. Bunu açmam gerekirse eskrim ile uğraşan bir çocuk veya yetişkin bu sporu şu anda arkadaşıyla dostlarıyla kulübü dışında bir yerde, müsabakalar dışında yapamaz. Yani alıp flöresini bahçeye inip bahçede yeni tanıştığı çocuklarla eskrim maçı yapamaz. Peki ya basketbol topu ile direk hiç basketbol bilmeyen biri ile bile oynamaya başlayabilir mi? Tabiki evet. Görüldüğü gibi eskrim kulübünüzde öğrendiklerinizi uygulaya bileceğiniz çok kısıtlı alanlara sahipsiniz. Eskrim sporunun bu yapısı eskrimde sporcu sayısını azaltan faktörlerden bir tanesi.
Eskrimin karakteristiği, ülke ve dünya şartları nedeniyle hobi sporundan çok uzakta tamamen profesyonel hayata doğru yönlenmiş bir spor haline gelmiş. Bu neden, sporcu veya daha doğru bir tanımla eskrim sporunu yapan kişi sayısının az olmasını sağlayan faktörlerden sadece biri. Eskrim bir müsabaka sporu yani bir insanın eskrime devam etmesi için en büyük faktör müsabakalara katılması, bir çocuğu eskrime devam etmesi için motive etmenin en güzel yolu eskrim müsabakaları. Yani mazotumuz maçlar. Sorunumuz ve problemler işte burada başlıyor. Eskrim müsabakaları genelde çok sıklıkla yapılmıyor ve Türkiye geneli olduğu için bulunduğunuz il dışında olma ihtimali yüksek. Bir yıldır spora devam eden bir çocuk düşünün, Ankara dışında bir maç var ve buraya götürmek istiyorsunuz çünkü bu çocuğun bu sporda ilerleyebilmesi ve eskrim salonunda öğrendiklerini uygulayabilmesi kendini gerçekleyebilmesinin yolu bu. Fakat kulübünüz ve sporcu adayınız ve sporcu adayınız velisi için sorunlar yumağı burada başlıyor. Deplasman maliyeti ilk sorun, bir deplasman müsabakasının masrafları bir çocuk için en az 500 tl ailesi 8-9 yaşlarında olan çocuğunu eskrim yaparken izlemek istiyor nereden bakarsanız 1000 tl masraf demek bu. Maddi problemi çözdük ve deplasmanda yerimiz aldık, şimdi gelelim bu işi bir yıldır da yapsa bu çocuğun ilk maçında hezimetle dönme ihtimali çok yüksek, buda ikinci sorunumuz. Yenilgiyi mutlaka yaşayacak bu çocuğun eskrim sevgisini ve eskrime bağlılığını aynı seviyede tutmalısınız. Ailesine de bu durumun normal olduğunu anlatabilmeniz lazım, yani düşünün 9 yaşında bir çocuk müsabakaya gidiyor ailesi ciddi bir para harcıyor ve 7 lik bir pulde 6 rakibine yeniliyor ve eleniyor. Maksimum çocuğun eskrim yaptığı süre 18 dakika , ki flörede bu 9 dakikada biter. 9 dakika için çekilen cefa harcanan para L.Bu senaryoyu yaşamayan eskrim antrenörü arkadaşım yoktur. Sonrasında bu aile ve sporcu müsabakaya katılmayacak iyi ihtimal yavaş yavaş eskrimi bırakacaktır. Üniversitede bu sporla uğraşırken benzer problemleri sürekli yaşardık. Eskrim federasyonu ilk 8’e harcırah verirdi ama üniversite öğrencilere çok geç başladıkları için ilk 8 neredeyse bir hayal olarak kalırdı (2007 sonrasında bu harcırah verilen kişi sayısı 16’ya çıktı ama çok uzun süredir hiç harcırah ödemesi yapılmıyor), maddi problemler aynı, manevi problemler yani maç kazanamama problemi nedeniyle motivasyon kaybı (ki bu çok doğal üniversitede başladıysanız rakipleriniz iyi ihtimalle sizden 10 yıl öndeler) yine minik sporcularla görülenle benzerdi. Müsabaka yapısı nedeniyle gördüğünüz gibi çokça birey eskrim sporundan uzaklaşmakta ve sporcu sayımızın bir kısır döngü içerisinde ilerlemesine sebep olmakta. Eskrim sporcu sayısı ilgili İstanbul’dan eskrim antrenörü arkadaşım Can Aydın’ın yaptığı bir çalışmaya buradan ulaşabilirsiniz.
Yazımın içeriğinde sürekli değindiğim gibi eskrim sporuna ilgi duyan bireylerin bu sporu bırakmasının ve eskrimin popüler olmamasının bir çok sebebi mevcut. Ben şu anda bu sebeplerden birine değindim ve eskrim sporunun müsabaka sporu olmasının bu sebeplerden biri olduğunu belirttim. Çözüm olarak eskrimin bu yapısını değiştirmek gibi çılgınca bir öneri sunmayacağım. Onun yerine Eskrim Federasyonumuzun müsabaka sistemimiz ile ilgili birkaç değişiklik yapması sayesinde eskrim sporuna bağlılık arttırılabilir. Öncelikle kademeli müsabaka yapısı getirilmeli, örneğin büyükler A klasmanı ve büyükler B klasmanı. A klasmanında yarışabilecek (her branş) maksimum 64 sporcu olur. Bu 64 sporcu B klasmanından seçilir, her yıl B klasmanının en iyi 16 sporcu A’da yarışma hakkı kazanır. Bu sporculara farklı motivasyonlar sağlayacaktır, kademeli bir sistem yarattığımız için şu anda madalya göremeyecek bir sporcu B klasman müsabakalarında madalya kazanabilir, üst klasmanda yarışma hakkı kazanabilir, alt klasmana düşmemek için daha fazla çalışır. Buda daha uzun süreli olarak eskrime devam edilmesi sporcu sayısının da sürekli artması yolunda bir adım olur. Gelelim yapının ikinci basamağına: A klasmanında yarışmak için B’de yarışmaya başlamanız lazım ve B’de olan müsabakalara katılmak için her ilin kendi içinde düzenleyeceği il müsabakalarına katılım zorunlu olmalı (il bazında eleme yapmaya gerek yok sadece katılım zorunlu). Bu sayede il bazında bir yarışma daha yapılması sağlanıyor, il birincisi il şampiyonu gibi ünvanlar yine ekstra bir motivasyon kaynağı olduğu gibi eskrime yeni başlayanlar acemiliklerini rahatlıkla bu müsabakalarda atabilir, ailelerimiz ve antrenörlerimiz deplasmana gidip gitmeme kararlarını bu müsabakaları izleyerek verebilirler.
Bu bahsettiğim yapının sporcu sayımızı direk katlayacağına inancım sonsuz. Şu anki yapıda yıldız düzeyinde eskrime başlayan çocukların %95 ini kaybetmekteyiz. En büyük sebebi kademeli bir eskrim müsabaka yapımızın olmamasıdır. Böyle bir kademeli yapıda eskrime geç yaştada olsa başlayanlar başarı şansı bulacak, kendi seviyelerine daha yakın sporcularla mücadele edecek eskrime olan sevgi ve bağlılıkları daha da artacaktır. Bu söylediklerim şu anda hayal gibi dursa da her hayalin hedefe dönüşmesi için her zaman cesaretle atılması gereken bir adım vardır. Bu adımı atarsınız bakmışsınız ki bu zafere giden yol için atılan ilk adım olmuş.
Ozan SARI
Çankaya Eskrim Spor Kulübü
Başkan