TÜRKÇE, DANCA VE İSVEÇÇE HABERLERİN ADRESİ:
TR DK S
GAZETE
www.iskandinavya.com
EKİM 2020
Ett år sedan familjer började demonstrera mot PKK
Familier markerer 1-års dagen for demonstrationer mod PKK ❱❱ 12
❱❱ 13
DANIMARKA VE İSVEÇ ILE MALI BILGI PAYLAŞIMI BAŞLIYOR
SORU-CEVAP: BILGI PAYLAŞIMINA DAIR BILINMESI GEREKENLER ❱❱ 18
Coronavirus har ramt Pandemin sänkte Tyrkiets eksport turkisk export ❱❱ 14
Gå shop-amok i Istanbul ❱❱ 16 Shoppa loss i Istanbul ❱❱ 17
Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi Yurt Dışı Programı Martin Strecker Adelskov Istanbul
DANIMARKA TÜRK DIYANET VAKFI’NIN NEY KURSUNDA HAYALLER BÜYÜK ❱❱ 2 İsveçliler Trump’ı neden sevmiyor
Atilla Altuntaş ❱❱ 4’te
Arkæologer udgraver vikingeområde i Istanbul Vikingakvarter upptäckt i Istanbul ❱❱ 15
Debatten om klanpolitik
Mikail Yüksel ❱❱ 5’te
FC Kopenhag, Solbakken ile yollarını ayırdı ❱❱ 23
Zanka Avrupa Şampiyonası için Kopenhag’a döndü İrfan Kurtulmuş ❱❱ 23’de
İskandinavya İmam Hatip Lisesi ilk mezunlarını vermeye hazırlanıyor ❱❱ 6
Antikt kloster åbnet for gudstjeneste igen Antikt kloster öppnar för gudstjänster igen ❱❱ 15
2
İSKANDİNAVYA
Ekim 2020
GAZETE
Danimarka Türk Diyanet Vakfı’nın NEY KURSUNDA HAYALLER BÜYÜK Türk-İslam sanatlarını yaygınlaştırmayı amaçlayan Danimarka Türk Diyanet Vakfı (DTDV) Osmanlıca, ney ve kaligrafi kursları sunuyor. Türk-İslam sanatlarına ilişkin kursların yaygınlaşmasını amaçlayan Danimarka Türk Diyanet Vakfının (DTDV) ney kursu, yoğun talep görüyor. Danimarka Türk Diyanet Vakfı, hem verdiği hizmetlerini çeşitlendirmek için hem de Türk-İslam sanatlarını tanıtmak ve uygulamak amacıyla Danimarka’da Osmanlıca, ney ve kaligrafi kursları başlattı. DTDV’nin Kopenhag’ın banliyölerinden Glostrup kasabasındaki yerleşkesinde verilen kurslarla ilgili gazetemize bilgi veren Kopenhag Din Hizmetleri Müşaviri Hüseyin Gündoğar, “Ney kursu, Osmanlıca kursu ve kaligrafi kursuyla vatandaşlarımız arasında İslam sanatlarının yaygınlaşması için çalışıyoruz.” dedi. 3 kursa toplamda 70 kursiyerin katıldığını aktaran Gündoğar, “Ney kursunu açtığımızda online başvurusu sistemi kurduk ve onun üzerinden başvuruları aldık. Aslında bu kadar ilgi olacağını tahmin etmiyorduk. Yani gerçekten bu alanla
ilgilenen, bu alanla ilgili olarak kendisini geliştirmek isteyen kişilerin olacağını biliyorduk ama beklediğimizden daha fazla ilgi gördü.” ifadelerini kullandı. Türk-İslam sanatları alanında neyin çok değerli bir müzik aleti olduğuna işaret eden Gündoğar, Danimarka’da, Türk Tasavvuf Musikisi Korosu kurma yönünde çalışmalara başladıklarını da kaydetti. “SON NEFESE KADAR MÜCADELE EDILIYOR” DTDV tarafından sunulan Türk-İslam sanatları kurslarının eğitmenliğini İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı Dini Musiki Bilim Dalının ilk doktora mezunu Dr. İrfan Yiğit yapıyor. Neyden ses çıkarabilmek ve neyzen olabilmek için kursiyerlerin gerekli gayreti sarf ettiğini belirten Yiğit, “Bu kadar yoğun ilgi olacağını başlangıçta tahmin etmiyorduk. Şu an gerçekten herkes son nefesine kadar bu iş için mücadelesini veriyor. Neyin başlangıçta ses çıkarması, ilk
nota seslerinin çıkması, bunlar zor şeyler ama gerçekten çok gayret sarf ediyorlar. Biz de elimizden geldiği kadar bu gayretlerini boşa çıkartmamaya çalışıyoruz. Gereken desteği sağlamaya çalışıyoruz.” diye konuştu. Hayat yoğunluğu içerisinde ney müziğinin huzur verici, rahatlatıcı ve antidepresan niteliğinde insanlara rahatlatıcı bir ruh dinginliği sağladığının altını çizen Yiğit, Türkiye’ye nazaran yurt dışında yaşayan Türklerin bu tür kurslara ulaşmakta zorlandığını, ancak DTDV’nin Danimarka’da bu tür bir hizmet ile Türk-İslam sanat-
GAZETE
Gazete • İnternet • Cep • Tablet İskandinavya Gazete Künye (Kolofon) Kurucusu: Davut Çolak ISSN: 2596-9838 Yıl (Årgang): 1 Sayı (Nummer): 10 (Ekim/Oktober) 2020 Baskı Tarihi (Tryk dato): 14 Ekim / Oktober 2020 Tiraj (Oplag): 5.000 Sahibi (Udgiver): ECOM Sorumlu Editör (Ansvarshavende redaktør): Davut Çolak Adres (Adresse): Skindergade 7 • 1159 København K • Danmark Telefon: (+45) 52 246 246 E-posta: email@example.com İnternet: www.iskandinavya.com E-Gazete (E-Avis): iskandinavya.com/e-gazete Issuu E-Gazete (E-Avis): issuu.com/iskandinavya Matbaa (Trykkeri): Provins-Trykkeriet ApS Dağıtım (Distribution): Post Nord, GLS, ECOM REKLAM VE İLAN (ANNONCERİNG): Telefon: +45 52 246 246 E-posta: firstname.lastname@example.org İnternet: www.iskandinavya.com/reklam İskandinavya Gazete’de yayınlanan fotoğraf, haber ve reklamların her hakkı saklıdır. İskandinavya Gazete içeriği ECOM’un yazılı izni olmadan kullanılamaz/yayınlanamaz. Yayınlanan görüş, yazar, ilan ve reklamların içeriğinden ECOM ve gazetemiz sorumlu değildir.
Sorumlu Editör
İsveç
İsveç
Görsel Yönetmen
Davut Çolak Atilla Altuntaş Orhan Karan Ömür Hanzey
n REKLAM TARİFESİ Tam sayfa Yarım sayfa 1/3 Sayfa
Yerel Bölgesel 8.560 DKK 14.260 DKK 5.840 DKK 9.780 DKK 4.980 DKK 8.300 DKK
Çeyrek sayfa
4.040 DKK
6.740 DKK
1/8 sayfa
2.680 DKK
4.460 DKK
n İskandinavya Rehber (12 Yayın) Yerel Ekonomik Kutu 1 (86X125 MM) 2.240 DKK Ekonomik Kutu 2 (86X100 MM) 1.760 DKK Ekonomik Kutu 3 (86X75 MM) 1.240 DKK
Bölgesel 3740 DKK 2.940 DKK 2.080 DKK
n Seri İlanlar Metin (En fazla 30 Kelime) : (Y) 360DKK (B) 480DKK Çerçeveli Kutu : +130DKK Renkli Kutu : +130DKK Fiyatlara MOMS (KDV) dahil değildir. Danimarka KDV oranı %25’tir. (Yüzde 25) Daha fazla bilgi için: iskandinavya.com/reklam adresini ziyaret ediniz. Reklamınızdaki hedef kitleniz birden fazla ülkeyi kapsıyorsa, bölgesel reklam tarifesi geçerlidir.
larına ilgi duyanlar için iyi bir fırsat sunduğunu vurguladı. “HUZUR BULUYORUM” Ney kursuna katılabilmek için her hafta 60 kilometre uzaklıktaki Holbaek kentinden gelen 11 yaşındaki İbrahim Aslan, neyin sesini dinleyince huzur bulduğunu, mutlu olduğunu söyledi. Ney deneyiminde ilk başlarda zorlandığının altını çizen genç neyzen adayı Aslan, “Başta biraz zordu ama neyin sesini çıkarınca, gerisi biraz daha kolay gibi geliyor.” ifadelerini kullandı. Kursun düzenlendiği Glostrup kasabasına 40 kilometre
uzaklıktaki Köge kentinden gelen 43 yaşındaki Sultan Öksüm ise çocukluğundan beri Kur’an-ı Kerim dinlerken ney sesini çok sevdiğini ve kendisini çok etkilediğini dile getirdi. Öksüm, Danimarka’da daha önce bir ney kursu imkanı olmadığı için çok arzu ettiği ney öğrenme fırsatını yakalayamadığını, ancak DTDV çatısı altında açılan kursu duyunca faydalanmak istediğini aktardı. Öksüm, ney üflemede büyük bir beklentisi olmadığını şu sözlerle ifade etti: “Tabi ki hayaller büyük ama ne kadar çalabilirsem benim için o kadar yeterli.”
4
İSKANDİNAVYA
Ekim 2020
İSVEÇLILER TRUMP’I NEDEN SEVMIYOR İsveç’in büyük bir bölümü ABD Başkanı Donald Trump’tan nefret ediyormuş. Obama ise çok seviliyordu. Bunun karşılığı olarak da Obama 2009 yılında Nobel Barış Ödülü’nü kazanmıştı. Obama’nın siyahi olması ve basın önünde ‘İnsan hakları, çevre bilinci, küresel ısınma, hak, özgürlük’ gibi kavramları çok kullanması Obama’ya karşı bir sempati duyulmasına neden oldu. Söylemlerinin birçoğunu da hayata geçiremedi. Trump’ın ırkçılığı andıran tipinin yanı sıra, basının önünde ve sosyal medya hesabından sık sık onu bunu alaya alması, tehdide varan söylemlerle ülkeleri uyarması sevimsiz görülmesine neden oldu. Bu sebeplerle de İsveç’te genel ekseriyet Trump’ı sevmiyor. İsveç kamuoyu eylemlerden çok süslü söylemlere itibar ettiği için bu sonucun ortaya çıkması çok doğal. Gelelim Trump ile Obama arasındaki söylemler eylemlere nasıl yansımış. ABD’de 2008 yılındaki başkanlık seçimlerinde Ortadoğu politikasını “Irak savaşını sona erdirme” üzerine kurarak oy toplayan Barack Obama, 8 yıl sonra görevi bıraktığında, iç savaşın eşine gelmiş, parçalanmış bir Irak’ta on
Atilla Altuntaş binlerce ölü ve yaralı vardı. Trump zamanında ise, ABD kademi olarak Irak’tan asker çekerek çatışmaları minimuma indirmişti. Beşer Esed’i yıkıp yerine Suriye’de seçimle idare edilecek demokratik bir devlet kurulacağı sözü veren Obama devrinde El Kaide’li teröristler ABD’nin sorumlu olduğu hapishanelerden kaçarak dünyanın en tehlikeli terör örgütü DAEŞ’i kurdu. Suriye’de milyonlarca insan öldü, milyonlarca çocuk ve kadın evinden göç ederek sığınmacı durumuna düştü. DAEŞ militanları coğrafyada acımasız cinayetlerini Batı başkentlerine taşıdı.
Trump zamanında ise DAEŞ yok edildi. ABD, binlerce askerini de Suriye’den gerçi çekti. Obama’nın Afganistan politikası da kanlı bitti. Obama zamanında Afganistan ile Taliban arasındaki savaş kızışırken, Obama’nın askeri politikaları yüzenden ülkede binlerce kişi terörden hayatını kaybetti. Trump’un 4 yıllık B-başkanlık zamanında ise saldırılar minimuma indi, Trump, Taliban ile masaya oturdu. Kuzey Kore’nin psikopat lideri Kim Jong, Obama zamanında nükleer başlıklı bomba denemeleri yaparak dünyayı tehdit ederken, bu manyakla bir araya gelip görüşme yapan ve sakinleştiren Trump oldu. Rakamlar ve eylemler Obama’nın kuzu postu giymiş bir kurt olduğunu ortaya koyuyor. Trump’ın da Obama’dan kalır bir yanı yok ama İsveç medyasının gösterdiği gibi Obama Trump’dan daha iyi bir insan ve lider değil. ‘Aşağı tükür sakal, yukarı tükür bıyık’ hesabı, ABD’de ‘ölümü gösterip sıtmaya razı eder.’’ Bundan sonrada seçimi kim kazanırsa kazansın, ölüm ve gözyaşı dışında ABD’den başka bir şey beklemeyin.
Yayınlanan köşe yazılarından, yazarları sorumludur.
DEVREN
SATILIK
KİRALIK
Værløse Furesø Steakhouse & Pizza
YE Nİ
TEK LIF EA ÇIK
Yetki belgeli emlak danışmanı
• Fiyat: Tekliflere Açık • M2: 151 • Kira: 13.487 DKK
København N
Pizzeria • Fiyat: 2.600.000 DKK (Peşinat 1 milyon) • Kira: 3.400 DKK • Ciro: 20.000 DKK
KİR AL IK
HELSINGØR
Torvets Shawarma • Fiyat: 395.000 DKK • M2: 126 • Kira: 10.815 DKK • Ciro: 3-4.000 DKK / Gün
• Ciro: 10.000 DKK/ gün Ballerup Merkez
HER BRANŞA UYGUN Eylül’de teslim • M2: 89-709 • Kira: 2250kr/m2 yıl
YE Nİ
YE Nİ
YE Nİ
• Ciro: 8.000 DKK / Gün
HILLERØD
05 Bevilling Grill House - Kebab, Pizza, Restaurant • Fiyat: 850.000 DKK. • M2: 184 • Kira: 20.943 DKK
HOLBÆK
Italiensk Restaurant • Fiyat: 675.000 DKK • M2: 236+26 • Kira: 20.000 DKK • Ciro: 12.300 DKK / Gün
İlanlarımızı görmek için web sitemizi ziyaret ediniz
www.ezn.dk
TLF. 60 68 66 64
GAZETE
İsveç’te sosyal medya üzerinden Müslümanlar’a hakarete ceza İsveç’in başkenti Stockholm’de 74 yaşındaki Denny Abrahamsson, sosyal medya üzerinden cami dışında bayram namazı kılan Müslümanlar’a hakaretten cezaya çarptırıldı. Stockholm Bölge Mahkemesince yapılan açıklamada, söz konusu kişinin ”nefret suçu” işlediği kaydedildi. Zanlının yaşlı olma-
sından dolayı hapis cezası yerine 20 bin kron (Yaklaşık 17 bin 800 lira) para cezasına çarptırıldığı belirtildi. Cezaya çarptırılan bu kişi sosyal medya üzerinden, bayram namazını kalabalık nedeniyle cami dışında kılan yüzlerce Müslüman’ın bulunduğu bir fotoğrafa hakaret içeren yorumlar yapmıştı.
İskandinavya’dan gelişmeler iskandinavya.com haber sitesinde
GAZETE
Danimarka’daki NEFRET SUÇLARI RAPORLARI YÜZDE 25’IN ÜZERINDE ARTTI
Danimarka polisi tarafından kaydedilen nefret suçları bildirimlerinin sayısı 2018 ile 2019 arasında neredeyse yüzde 27 arttı. Danimarka Kraliyet Polisi’nin (Emniyet Genel Müdürlüğü) yaptığı basın açıklamasına göre, uluslararası ve yerel olayların yanı sıra nefret söylemine karşı bir polis kampanyası da raporlardaki belirgin artışta yer alan faktörler arasında sayılabilir. 2018’de polise bildirilen 449 kadar nefret söylemi vakası görülürken, bu rakam 2019’da 569’a çıktı. Polise göre artış, öncelikle ırk veya din ile ilgili nefret suçu şikayetlerinden oluşurken, cinsel yönelimle ilgili olanlar genel olarak önceki yıllara göre değişmedi. Danimarka Kraliyet Polisi Başkanı Thorkild Fogde, “Artışa neyin sebep olduğunu kesin olarak söyleyemeyiz, ancak 2019 sonunda nefret suçuna maruz kalanların veya tanıkların polisle iletişime geçmesini teşvik ettiğimiz kampanyanın ardından bir artış gördüğümüzü söyleyebiliriz.” dedi.
İSKANDİNAVYA
Ekim 2020
5
DEBATTEN OM KLANPOLITIK
Biträdande rikspolischef Mats Löfving har gått ut med ett uttalande om att det finns drygt 40 klaner i Sverige som livnär sig på illegal verksamhet. De nästlar sig också in i det politiska livet för att styra kommuner och Sverige. Löfvings uttalande har väckt en nygammal debatt om klanpolitik. Aftonbladets Oisin Cantwell har radat upp ett antal viktiga frågor i en kolumn och fastslår att vi har rätt att veta om klaner har lyckats med någonting så oerhört som att infiltrera den politiska styrningen av Sverige. Flera politiska partier har därtill kallat polisledningen och inrikesminister Mikael Damberg (S) till riksdagens justitieutskott med anledning av de kriminella klanernas aktivitet i Sverige. Debatten om klanpolitik är inte ny och den stigmatiserar invandrargrupper i Sverige. I valet 2018 lyckades en svart beslöjad kvinna vid namn Leila Ali Elmi kryssa sig förbi 20 personer och säkra en plats i riksdagen. Alltsedan dess har begreppet klanpolitik börjat få mer utrymme i debatten. Leila Ali Elmi (MP) har på ett obegripligt sätt blivit granskad och kritiserad av både medier och politiker, ledarskribenter och opinionsbildare. Är så kallad klanpolitik eller klanrelationer ett nytt fenomen
inom de svenska politiska partierna? Definitivt inte! I boken Den politiska adeln kartlägger författaren Anders Isaksson hur ledande positioner i partier innehas och tillsätts utifrån släktrelationer istället för meriter. Det finns hundratals exempel på ”klanrelationer” i riksdagspartier men även i näringslivet och fackföreningar. På Cantwells fråga kan vi ge följande svar: Polisen har rätt. Det har aldrig varit en hemlighet att klaner infiltrerat politiken och därmed regeringen. Det har förekommit sedan flera decennier tillbaka. Klaner har skaffat sig höga positioner och samlat på sig förmögenheter i flera generationer. De går bland annat under namnen Bodström, Damberg, Sahlin och Dahl inom Socialdemokraterna. Johansson, Källström och Ek inom Centerpartiet. Bildt, Hammarskjöld och Sonesson inom Moderaterna. Sällan har någon av dessa klaner uppmärksammats eller kritiserats för sitt monopol inom politiken. Inte ens Sonesson-klanen som styr nästan hela den skånska grenen av Moderaterna har utsatts för liknande kritik. Klanpolitiken har alltid haft stort inflytan-
de i svensk politik. Inte bara kommuner utan även regeringar och därmed staten har styrts av dessa. Men klanerna har aldrig haft namn som Hussein, Hassan eller Ali. Att klanpolitik får större uppmärksamhet när människor med icke-svenska namn vill engagera sig politiskt är inget annat än främlingsfientlighet. Menar vice rikspolischef Mats Löfving att det är kriminellt att engagera sig politiskt? Löfving borde vara glad över dessa gruppers politiska engagemang med tanke på det minimala politiska engagemanget i förorterna. Alternativt borde han lägga fram underlaget som visar på att kriminella klaner nästlat sig in i politiken och utgör ett hot mot rikets säkerhet. (Detta är en opinionstext. Åsikterna som uttrycks är skribentens egna.)
Mikail Yüksel Partiet Nyans
6
Ekim 2020
İSKANDİNAVYA
GAZETE
(Sponsorlu İçerik)
Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi Yurt Dışı Programı
İskandinavya İmam Hatip Lisesi ilk mezunlarını vermeye hazırlanıyor n Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) hazırladığı Mesleki Açık Öğretim Lisesi Yurt Dışı İmam Hatip Programı altında faaliyet gösteren ve Danimarka’da 2015 yılında eğitim vermeye başlayan İskandinavya İmam Hatip Lisesi, ilk mezunlarını vermeye hazırlanıyor. Soru: Sizi tanıyabilir miyiz? Hüzeyfe Öztoprak: İsmim Huzeyfe Öztoprak. 40 yaşındayım. Mesleğim öğretmenlik. Ama öğrenmenin yaşı yoktur diyerek Danimarka’da İmam Hatip Lisesi açıldığında ilk başvuranlardan oldum. Soru: MEB Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi nedir? Hüzeyfe Öztoprak: Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi, Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) hazırlamış olduğu bütün dünyada verilen bir ders. İskandinavya İmam Hatip Lisesi olarak biz 2014 yılında başvurmuştuk ve kabul gördükten sonra ilk öğrencilerimiz başvurdular ve açıktan İmam Hatip Lisesi okuma hakkını kazanıp eğitimlerine başladılar. Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi ücretli. Yıllık belirli bir ücret ödeniyor. Yanlış hatırlamıyorsam 300 Euro olsa gerek.
n Mezuniyet için hazırlanan Hüzeyfe Öztoprak, Danimarka’da öğrenim görülen İskandinavya İmam Hatip Lisesi ile ilgili merak edilenleri İskandinavya Gazete’ye anlattı.
Soru: MEB Açık Öğretim İmam Hatip Lisesi’ne kimler başvurabilir? Başvurular hangi tarihlerde yapılıyor? Hüzeyfe Öztoprak: Yaş sınırı yok, lise okumak isteyen, lise okumuş ya da başka mesleği olan olmayan dileyen herkes başvurabilir. İlkokul mezunları bile katılabilir. Lise diploması olmayanlar alan dersleri yani İmam Hatip dersleri dışında matematik, fizik, kimya vs. bunların da sınavına girmesi gerekiyor. Ama Danimarka’da ya da diğer ülkelerde lise ve düzeyinde bir diploması varsa katılımcının, bunun denkliğini aldıktan sonra sadece alan derslerine yoğunlaşıp onları okuyup sınavına girebilirler. Soru: Öğrenciler sadece Danimarka’dan mı olmak zorunda? İskandinavya genelinden katılım mümkün mü? Hüzeyfe Öztoprak: Evet, İsveç’ten,
Finlandiya’dan, Norveç’ten yani bütün İskandinav ülkelerinden katılabilirler ancak yılda belirli sürelerde Kopenhag’daki merkezimizde verilen yüz yüze derslere de katılmak gerekli. O tarihleri okulumuzda öğrencilerin uzaklık yakınlık durumlarına göre belirliyoruz. Burayı sınav merkezi olarak görebiliriz. Ama İmam Hatip’le Açık Öğretim arasındaki fark İmam Hatip ruhunu yaşatmak için yüz yüze görülmesi gereken dersler var. Eğer buraya gelip de bu dersleri görmekte sıkıntı yaşanmazsa, Danimarka, İsveç, Finlandiya ve Norveç’ten herkes bu programa katılabilir. 3 haftada bir belki tüm gün verilecek dersler var. İmam Hatip okumak isteyen kardeşlerimizin o derslere mecburen yüz yüze katılmaları gerekiyor. Soru: Kitaplar Türkçe mi? Hüzeyfe Öztoprak: Evet, kitapların hepsi Türkçe. Kitaplar zaten Millî Eğitim Bakanlığı’nın hazırladığı ve gönderdiği kitaplar. Derslerin dili Türkçe. Arapça da yüz yüze derslerden biri. Diğer diller kullanılmıyor. Türkçe ve biraz Arapça kullanılıyor. Soru: Arapça bilmek gerekli mi? Hüzeyfe Öztoprak: Arapça bilmemeleri hiçbir şekilde sıkıntı olmuyor. Çünkü eğitmenlerimiz zaten öğrencilerin seviyesine göre derslerini veriyor. Gerekirse harflerle başlıyor. Kurallarla başlıyor ve herkese seviyesine göre ders veriyor. Biraz tabii bilgilerinin olması, Kuran-ı Kerim’i okuyor olmaları çok büyük bir avantaj olur.
Soru: Program kaç yıl sürüyor? Mezun olanlar için hangi imkanlar var? Hüzeyfe Öztoprak: Yılda 3 sınav oluyor. Dönem sınavı. Birincisi sonbaharda, ikincisi Aralık ayında, üçüncüsü de yaz dönemine denk geliyor. 4 sene süresince derslere katılarak okuyan kardeşlerimiz sınavları geçtikleri takdirde İmam Hatip Lisesi diplomasını almış oluyorlar. Aslında İmam Hatipli oluyorlar. Akabinde de duruma göre belki burada bir görev alma durumları olabilir. Tabii ki eğer herhangi bir sınav geçilmezse uzatma durumu olabiliyor. Bunun dışında mesela İmam Hatip Lisesi’ni bitirdikten sonra isteyen kardeşimiz hem burada imkân varsa açıktan ilahiyat okuyabilir hem de isterse Türkiye’ye gidip ilahiyat okuyabilir. Çünkü diploması zaten Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından verileceği için rahat bir şekilde onu Türkiye’de kullanabilir. Soru: Son olarak neler söylemek ister siniz? Hüzeyfe Öztoprak: Öncelikle ben başvurduğumda elbette ki birinci önceliğim kendimi en iyi şekilde dini yönde biraz daha geliştirebilmek, belki bilmediğim yeni şeyler öğrenebilmek ve hep diğer hocalarımızdan da duyduğumuz gibi İmam Hatip farkı var dedikleri şeyi de biraz da olsa yaşama amacıydı. Ve gerçekten benim çok verim aldığım ve çok şey öğrendiğimi düşündüğüm bir dönem oldu. Mutlaka herkese de tavsiye ediyorum.
8
İSKANDİNAVYA
Ekim 2020
Danimarkalı aşırı sağcı siyasetçi Paludan’ın İsveç vatandaşlığı kabul edildi Danimarkalı aşırı sağcı Sert Çizgi Partisi (Stram Kurs) lideri Rasmus Paludan’ın İsveç vatandaşlığı başvurusunun kabul edildiği bildirildi. İsveç resmi haber ajansı TT’nin haberine göre, İsveç’e 2 yıl giriş yasağı bulunan ve Kur’an-ı Kerim yakmak için geçen ay bu ülkenin vatandaşlığına başvuran Paludan’ın vatandaşlık başvurusu kabul edildi. Danimarka’nın Ekstra Bladet gazetesine açıklamada bulunan İslam karşıtı Paludan, babası İsveç vatandaşı olduğu için bu hakkın kendisine verildiğini ifade etti. Ağustos ayında Kur’an-ı Kerim yakmak için Malmö’ye giriş hakkı vermeyen İsveç devletine 1 milyon kron (Yaklaşık 96 bin euro) tazminat davası açtığını kaydeden Paludan, İsveç’te Kur’an-ı Kerim yakmaya devam
edeceğini belirtti. Malmö Emniyet Müdür Yardımcısı Mattias Sigfridsson, Paludan’ın provokasyon için İsveç’e girişinin engellenmesini anayasal yetkiye dayanarak verdiklerini ifade ederken, “Paludan o zaman Danimarka vatandaşıydı, bizde yetkimizi kullandık.” şeklinde konuştu. Kur’an-ı Kerim yakma provokasyonu Danimarka’dan İsveç’in Malmö kentine gelen Stram Kurs lideri Rasmus Paludan’ın yandaşları, 28 Ağustos’ta polisin izin vermemesine rağmen Kur’an-ı Kerim yakmıştı. Geçen ay da Paludan’ın yandaşları Türklerin ve Müslümanların kalabalık yaşadığı İsveç’in başkenti Stockholm’ün Rinkeby Mahallesi’nde gizlice Kur’an-ı Kerim yakarak sosyal medyada paylaşmıştı.
GAZETE
İsveç’te Müslüman girişimcinin marketine İslamofobik saldırı İsveç’in Karlskrona kentine bağlı Ronneby ilçesinde bir Müslüman tarafından işletilen marketin önüne domuz kıymasına bulanmış Kur’an-ı Kerim sayfaları bırakıldı. İsveç devlet televizyonu SVT’de 23 Eylül’de yer alan haberde açıklamalarına yer verilen olayın şahitlerinden Akram Abo, 4 kişinin hızlı şekilde marketin önüne geldiğini belirterek, şunları kaydetti: ”İkisi kadın, ikisi erkek dört
kişilerdi. Marketin önünde Kur’an’ın sayfalarını yırtarak domuz kıymasına karıştırıp yere bırakıp kaçtılar. Kur’an’ın üzerine ’İslam bitti’ yazmışlar. Orta Çağ’da yaşamıyoruz. Bu çirkin olaylar burada yaşayan biz Müslümanların kalbini kırdı.” Ronneby Emniyet Müdürlüğü Sözcüsü Thomas Johansson, olayı, etnik kökenlilerin dini inançlarına yapılan bir saldırı olarak gördüklerini kaydetti.
Durumu çok ciddiye aldıklarını aktaran Johansson, olayla ilgili, ”nefret suçu” kapsamında soruşturma başlatıldığını bildirdi. Üç hafta içinde aynı ilçede 2 olay Ronneby belediyesine ait Arap Kültür Merkezi tarafından Müslümanların namaz kılması için kiralanan binanın dışında, 1 Eylül’de, yakılmış Kur’an-ı Kerim sayfaları ve domuz pastırması bulunmuştu.
YouTube kanalımıza abone misiniz? Videolarımızı izlemek için İskandinavya TV kanalımıza abone olun.
İSKANDİNAVYA
GAZETE
Ekim 2020
9
DANIMARKA’DA SOSYAL LIBERAL PARTIDE Danimarka’da düğünlere 50 KIŞI SINIRLAMASI CINSEL TACIZ SKANDALI Dj Adem’in paylaşımının ardından
Danimarka’da yeni tip koronavirüs (Kovid-19) tedbirleri kapsamında düğünlere 50 kişi sınırlaması getirildi. Danimarka Sağlık Bakanı Magnus Heunicke, 25 Eylül’de düzenlediği basın toplantısında, ülkede haziran ayında kısıtlamaların esnetilmesinin ardından 500 kişiye kadar katılıma müsaade edilen düğün ve eğlencelerin sınırının 50 kişiye indirildiğini bildirdi. Heunicke, “Düğünlerde ve eğlencelerde 30, 40, 50 ve 60 kişiye kadar Kovid-19 vakası gördük. 60 vakanın başkalarına da virüsü yaymasının ne kadar korkunç bir gelişme
olacağını düşünmek bile istemiyorum.” dedi. Toplanma yasağının 50 kişiye indirilmesi kararı 31 Ekim’e kadar geçerli olacak. 7 Eylül’de uygulamaya konulan restoranların, kafelerin ve barların 22.00’de kapatılması kararı da 31 Ekim’e kadar uzatıldı. Danimarka’da günlük test sayısını artırmak için çalıştıklarını aktaran Heunicke, Kovid-19 belirtisi olan kişilere testlerde öncelik tanınacağını kaydetti. Danimarka’da, bir Türk düğünündeki halay görüntülerinin, düğünde müzik çalan Dj Adem tarafından sosyal medyaya yüklenmesi, ülkede özellikle
Müslümanların düğünlerine yönelik tartışmaları beraberinde getirmişti. Dj Adem ve haberlere konu olan Azuray düğün salonu yetkilileri, Danimarka medyasında yer alan görüntülerin, yeni kısıtlamalar yürürlüğe girmeden önce olduğu yönünde açıklamalarda bulunmuştu. Ülkedeki son açıklanan rakamlara göre (12 Ekim), 2 milyon 594 bin 769 kişiye Kovid-19 testi yapıldı. Şimdiye kadar 32 bin 811 Kovid-19 vakası tespit edilen ülkede, virüs nedeniyle 671 kişi hayatını kaybetti. 26 bin 741 kişi ise virüsü yenmeyi başardı.
Danimarka’da tek partili Sosyal Demokrat Parti (Socialdemokraterne) azınlık hükümetinin parlamentoda çoğunluğu sağlamasına etkili olan partilerden Sosyal Liberal Parti’nin (De Radikale Venstre) lideri cinsel taciz suçlamasını kabul ederek başkanlıktan ayrıldı. Danimarka’da Sosyal Liberal Parti lideri Morten Östergaard, partisinden bir kadına cinsel tacizde bulunduğu gerekçesiyle başkanlıktan ayrıldı. Danimarka’da azınlık hükümeti Sosyal Demokrat Partinin, parlamentodaki oylamalarda çoğunluğu sağlamasında destek veren partiler arasında yer alan Sosyal Liberal Partinin (Radikale Venstre) lideri Morten Östergaard, Radikale Venstre üyesi Lotte Rod’a cinsel tacizde bulunduğunu itiraf ederek parti başkanlığını bıraktı. Bir basın açıklaması yapan Östergaard, yaklaşık 10 yıl önce yaşanan bir olayda, Lotte Rod’un beyan ettiği cinsel tacizi kendisinin yaptığını itiraf ederek, partisinin güvenini yitirdiği için parti liderliğinden istifa ettiğini bildirdi. Parti grubunda yapılan yaklaşık 7 saatlik toplantıda eski Dışişleri Bakanı
Martin Lidegaard ile Başkan Yardımcısı Sofie Carsten Nielsen arasında yapılan oylamada Sosyal Liberal Parti başkanlığına Sofie Carsten Nielsen seçildi. 3 KADINI DAHA TACIZ ETMIŞ Sosyal Liberal Parti’de başkanlık değişikliğinin ardından eski Başkan Morten Östergaard’a yönelik suçlamalar dinmedi. Östergaard’un, 3 kadına daha cinsel tacizde bulunduğu ortaya çıktı. Başkanlığı bıraktıktan sonra sessizliğe gömülen Östergaard, yeni taciz olaylarının ortaya çıkmasıyla birlikte 12 Ekim’de hastalık iznine ayrıldı. OLAYIN GEÇMIŞI Sosyal Liberal Partili milletvekili Lotte Rod, 16 Eylül’de sosyal medya hesabından yaptığı bir açıklamada, partinin gençlik kollarında ve partide birkaç defa cinsel tacize uğradığını duyurmuştu. Rod, kendi isteği dışında bacağının üst kısmına elini koyan partidaşının elini çekmek zorunda kaldığını vurgulamıştı. Danimarka’da geçen ay 322 kadın siyasetçi ülkede kadın politikacıların da cinsel tacize maruz kaldığı yönünde bir bildiriye imza koymuştu.
10 Ekim 2020
TYRKIET / TURKIET
GAZETE
Kritik af USA for at ophæve våbenembargo mod græske Cypern
Nordcypern kritiserar USA för hävt vapenembargo mot grekiska Cypern
Nordcypern langer ud efter USA for delvis at ophæve en våbenembargo mod den græske del af øen.
Politiker på Nordcypern har kritiserat USA för att delvis häva ett vapenembargo mot grekcyprioter.
Den amerikanske udenrigsminister Mike Pompeo informerede tidligere den græskcypriotiske præsident Nicos Anastasiades om at USA delvist ville ophæve embargoen mod den sydlige del af Cypern, og de to parter har drøftet en ”uddybning” af deres sikkerhedsrelationer. Ifølge en erklæring fra Nordcyperns præsident Mustafa Akincis kontor, har Akinci telefonisk meddelt USA’s ambassadør i Nicosia, Judith Gail Garber, at beslutningen ”ikke er et skridt i den rigtige retning”. I telefonsamtalen, som Garber tog initiativ til, påpegede Akinci, at beslutningen ikke tilskynder den græske del til at nå frem til en omfattende løsning for Cypern, og at den ikke fremmer fred. Tværtimod vil den opmuntre den græske side til at blive væk fra forhandlingsbordet. Opfordrer til dialog Akinci understregede behovet for at undlade at bidrage til yderligere oprustning i Cypern og det østlige Middelhav, men i stedet at fremme dialog og forsoning. Nordcyperns premierminister Ersin Tatar understregede i en erklæring, at ophævelse DK
af embargoen kun vil bidrage til at optrappe konflikten og hjælpe USA med at ”tjene penge”. Ifølge Tatar kommer beslutningen på et tidspunkt, hvor flere græske provokationer har fundet sted i regionen. Den er ikke passende for et permanent medlem af FNs Sikkerhedsråd, mente han. “Jeg fordømmer USA og opfordrer landet til straks at rette denne fejl,” sagde han. Nordcyperns udenrigsminister Kudret Özersay fordømte ligeledes den amerikanske beslutning. ”I vores region har vi set mange forkerte beslutninger, der har været uretfærdige, og som kun har støttet den ene side af konflikten. Denne sidste amerikanske beslutning om våbenembargoen er blot en af dem, men den vil ikke afskrække os fra at kæmpe for vores rettigheder og interesser i regionen,” sagde han i en kommentar. USA’s beslutning kommer på et tidspunkt med øgede spændinger i området mellem Tyrkiet og flere af landene omkring det østlige Middelhav. Mislykkede forhandlinger Efter den tvungne opdeling af Cypern i 1963, gennemført af
græskcyprioter, led de tyrkiske cyprioter under en voldelig etnisk kampagne. Et kup i 1974 skulle indlemme Cypern i Grækenland, men Ankara greb ind som garant, og i 1983 blev den tyrkiske republik Nordcypern dannet. I flere årtier har der været forhandlinger for at løse konflikten, men uden resultat. Den seneste runde, der havde deltagelse af Tyrkiet, Grækenland og Storbritannien, sluttede i Schweiz i 2017. En fredsplan fra 2004 af daværende generalsekretær for FN Kofi Annan blev sendt til folkeafstemning på begge sider af øen. Den blev accepteret af de tyrkiske cyprioter, men afvist af græskcyprioterne. FNs generalsekretær Antonio Guterres har for nylig sagt i en rapport, at der synes at være behov for ”nye ideer” til at løse konflikten.
Tyrkisk partileder afviser rygter om nyvalg Lederen af tyrkisk oppositionsparti har afvist rygter om et eventuelt nyvalg. “Præsident- og parlamentsvalget afholdes som planlagt i juni 2023. Ingen bør gå og håbe forgæves,” siger lederen af MHP (Nationalistisk bevægelse) Devlet Bahceli i en erklæring offentliggjort den 7. september. “Folkealliancens præsidentkandidat for 2023 er DK
Den amerikanske utrikesministern Mike Pompeo hade tidigare meddelat Nicos Anastasiades, den grekcypriotiska sidans president, att USA delvis lyfter sitt embargo mot södra Cypern, samt diskuterat deras “fördjupade” säkerhetsförhållande. Nordcyperns president Mustafa Akinci sade i telefon till den amerikanska ambassadören på södra Cypern, Judith Gail Garber, att beslutet “inte var ett steg i rätt riktning”, enligt ett uttalande från presidentkontoret. Under telefonsamtalet – som initierades av Garber – poängterade Akinci att beslutet inte kommer att uppmuntra den grekiska sidan att nå en heltäckande lösning på Cypern samt att det inte kommer att främja fred. Tvärtemot kommer det att hjälpa den grekiska sidan att utebli från förhandlingsbordet, S
Det amerikanske selskab Spa-
DK ceX planlægger opsendelse af
den fjerde tyrkiske satellit inden årets udgang, ifølge Ali Taha Koc, der er direktør for Tyrkiets styrelse for digital omstilling. Satellitten bliver bygget af Airbus Defense and Space, der er en af pionererne inden for rumfartsteknologi. ”Med Turksat 5A vil Tyrkiet have et dækningsområde, der omfatter Mellemøsten, Europa samt Nord- og Sydaf-
rika,” forklarer Ali Taha Koc. Turksat 5A, der forventes at have en levetid på mindst 30 år, får 42 transpondere og bliver placeret i et uudnyttet tyrkisk kredsløbsområde på 31 grader øst. Tyrkiet er også i gang med at bygge også sin egen satellit, Turksat 6A, der vil blive sendt op i 2022. En anden Airbus-satellit, Turksat 5B, er under konstruktion og vil blive taget i brug næste år.
våra rättigheter och för våra intressen i regionen”, sade han i en kommentar. Beslutet kom samtidigt som spänningarna har ökat i området mellan Turkiet och flera av länderna kring östra Medelhavet. Misslyckade förhandlingar Delningen av Cypern 1963 drevs igenom av grekcyprioter och resulterade i våldsamheter med etniska skiljelinjer. Efter en grekisk kupp 1974 ingrep Ankara och 1983 bildades den Turkiska republiken Nordcypern. Under flera årtionden pågick förhandlingar för att lösa konflikten utan något resultat. Den senaste omgången – som hölls med Turkiet, Grekland och Storbritannien – avslutades 2017 i Schweiz. En fredsplan 2004 av FN:s dåvarande generalsekreterare Kofi Annan accepterades av turkcyprioterna men ratades av grekcyprioterna i folkomröstningar som hölls på bägge sidor av ön. FN:ns nuvarande generalsekreterare Antonio Guterres sade nyligen i en rapport att “nya idéer” kan behövas för att lösa konflikten.
Turkisk partiledare avfärdar rykten om nyval Ledaren för ett turkiskt oppositionsparti har avfärdat rykten om ett möjligt nyval. – President- och parlamentsvalen kommer att hållas i juni 2023, som planerat. Ingen ska gå och hoppas i onödan, säger Devlet Bahceli, ledare för Nationella aktionspartiet (MHP), i ett uttalande publicerat den 7 september. – Folkalliansens president-
velkendt, og navnet er vores præsident, Recep Tayyip Erdogan.” Selvom MHP betragtes som et oppositionsparti, samarbejder det i parlamentet og ved valg med det regerende AKP (Retfærdigheds- og Udviklingspartiet) gennem Folkealliancen, der blev dannet før valget i juni 2018. AKP har også konsekvent afvist rygter om nyvalg.
Tyrkisk satellit opsendes af SpaceX i 2020
menade han. Efterlyser dialog Akinci betonade att det är nödvändigt att inte bidra till upprustning på Cypern och i östra Medelhavet, utan att man istället behöver underlätta dialog och försoning. Den nordcypriotiska premiärministern, Ersin Tatar, sade i ett uttalande att hävandet av embargot bara skulle bidra till att höja konfliktnivån och hjälpa USA “tjäna pengar”. Beslutet kom vid ett tillfälle då flera grekiska provokationer har förekommit i regionen och var opassande för en medlem av FN:s permanenta säkerhetsråd, menade han. “Jag fördömer USA och uppmanar dem att genast backa från detta misstag”, sade han. Nordcyperns utrikesminister Kudret Ozersay var också bland dem som fördömde beslutet. “I den här regionen har det tagits många felaktiga beslut som har varit orättvisa som som bara har stöttat den ena sidan i konflikten. Det senaste beslutet av USA angående vapenembargot är bara ett av dem, men kommer inte att avskräcka oss från att kämpa för
S
kandidat 2023 är känd, och det ärade namnet är vår president, Recep Tayyip Erdogan. Trots att det räknas som ett oppositionsparti så samarbetar MHP vad gäller parlamentariska röster och val med det regerande Rättvise- och utvecklingspartiet (AKP) genom Folkalliansen, som bildades inför valet i juni 2018. Även AKP har konsekvent avfärdat rykten om nyval.
Turkisk satellit skickas upp av SpaceX i år
Det amerikanska företaget SpaceX kommer att skicka upp den fjärde turkiska satelliten i rymden innan året är slut, uppger landets myndighet för digital transformering. Satelliten byggs av Airbus Defense and Space, en av pionjärerna inom flyg- och rymdteknik, enligt chefen för turkiska Presidentkontoret för digital transformering, Ali Taha Koc, – Med Turksat 5A kommer Turkiet att ha ett täckningsområde som omfattar S
Mellanöstern, Europa, Nordafrika och Sydafrika, säger han. Turksat 5A förväntas ha en livslängd på mer än 30 år. Den kommer att ha 42 transpondrar och kommer att placeras i ett underanvänt turkiskt utrymme i omloppsbanan vid 31 grader öst. Turkiet bygger även en egen satellit, Turksat 6A, som kommer att skickas upp 2022. Ytterligare en satellit som byggs av Airbus, Turksat 5B, håller på att byggas och kommer att tas i bruk nästa år.
12 Ekim 2020
TYRKIET / TURKIET
GAZETE
Familier markerer 1-års dagen for demonstrationer mod PKK En gruppe familier i det sydøstlige Tyrkiet har markeret etårsdagen for deres demonstrationer mod YPG/PKK.
Demonstrationerne begyndte i september for et år siden i byen Diyarbakir, hvor tre kvinder sagde, at deres børn var blevet tvangsrekrutteret af terrorister fra PKK. De demonstrerede uden for partiet HDP, som den tyrkiske regering beskylder for at have forbindelser til YPG/PKK, og protesterne er vokset med tiden. Det startede med at en fjerde kvinde, Hacire Akar, den 22. august 2019 protesterede mod at hendes søn var blevet kidnappet og taget med op i bjergene af YPG/PKK. Da hun blev genforenet med sin søn to dage senere, begyndte andre mødre at håbe. Med Akar som rollemodel indledte Fevziye Cetinkaya, Remziye Akkoyun og Aysegul Bicer daglige demonstrationer den 3. september 2019. I modsætning til PKK er YPG-militsen i Syrien ikke klassificeret som en terrororganisation af EU eller USA, men Tyrkiet mener, at det skal ses som en del af PKK. Barske omstændigheder Antallet af familier, der kommer til Diyarbakir fra hele landet for at vise deres smerte over at være blevet adskilt fra deres børn, er siden steget til 150. På trods af en kold vinter, en varm DK
sommer og den igangværende coronapandemi er de fortsat deres protester. Lige fra begyndelsen har mødre og fædre skiftedes til at deltage i demonstrationerne foran HDP i Diyarbakir. Når mødrene demonstrerer, passer mændene børnene. På trods af de vanskelige omstændigheder har kvinderne fortsat sammen med deres børn. Nogle har sovet på fortovet, og nogle besvimede af udmattelse. I slutningen af september var 18 familier blevet genforenet med deres børn takket være protesterne. Andre længes stadig efter at kunne give dem et knus. Hver gang et barn et vendt tilbage, bryder følelsesmæssige scener ud. De, der stadig venter på deres børn, græder af glæde sammen med de genforenede familier, men også over sorgen over deres egen situation. Stor støtte De kvinder, der er blevet genforenet med deres børn, vender lejlighedsvis tilbage til demonstrationerne for at vise deres støtte. For at undgå protesterne har HDP midlertidigt lukket sit hovedkontor og flyttet aktiviteterne til andre lokaler i Diyarbakir. HDP har på alle måder forsø-
gt at afskrække demonstranterne, der har modtaget fornærmelser fra partimedlemmer og i nogle tilfælde er blevet truet på vej hjem eller på markedet. Kvinder er også blevet truet i partiets aviser. Der er også offentliggjort interviews med de bortførte børn, hvor mødrene bliver bedt om at stoppe deres protester. I Berlin har en tyrkisk-tysk mor demonstreret siden 29. februar - oprindeligt foran en PKK-tilknyttet organisation mod bortførelsen af sin datter. Sammen med familierne har tyrkiske sikkerhedsstyrker på fire år overbevist 719 mennesker om at forlade PKK. Siden 1. januar har 146 medlemmer af terrororganisationen overgivet sig til sikkerhedsstyrkerne. Emine Erdogan, hustruen til præsident Recep Tayyip Erdogan, er blandt de tusinder, der har mødt de protesterende familier i Diyarbakir, som også er blevet besøgt af en række kunstnere, journalister og ambassadører. Daglig sorg Zekiye Bozdag, en af de første demonstranter, forklarer, at hun blev involveret i protesterne sammen med familiemedlemmer på grund af broren, Suleyman, som ifølge hende blev
Krav til mundbind på offentlige steder i Tyrkiet I forsøg på til at bekæmpe coronavirus yderligere har de tyrkiske myndigheder indført krav om, at der skal bæres mundbind, når man opholder sig på offentlige steder. “Borgere er forpligtet til at bære mundbind uden undtagelse i alle områder (offentlige steder, gader, parker, haver, udflugtsområder, strande, offentlig transport, arbejdspladser, fabrikker osv.) i hele landet (bortset fra boliger),” skrev det tyrkiske indenrigsministerium til landets 81 provinser. Cirkulæret forbyder også restauranter og andre underholdningsetablissementer at spille musik sent på aftenen. “Musik (inklusive levende musik, optagelser osv.) er under ingen omstændigheder tilladt i restauranter, caféer, hoteller og lignende underholdningssteder efter midnat.” De tyrkiske myndigheder har i nogen tid opfordret offentligheden til at holde afstand, bruge mundbind og have god håndhygiejne for at stoppe coronavirus, men det er første gang, DK
at der er indført et nationalt krav om mundbind. En uge ind i september var 6.730 personer i landet døde af covid-19, mens 252.000 var raskmeldte. I alt var der 281.500 bekræftede tilfælde i landet.
snydt og kidnappet af PKK den 30. august sidste år. ”Vi har alle efterladt vores børn hjemme for at komme her,” siger hun. ”Vi vil resolut fortsætte vores protest, indtil der ikke er et eneste barn tilbage i bjergene. Vi vil have vores børn tilbage fra HDP, døde eller levende live.” Hun understreger, at hendes mor, Fevziye Cetinkaya, sørger over sønnen hver eneste dag. ”Det er klart, at vi har oplevet vanskeligheder. Vi kom her og protesterede med vores børn
selv på de dage, hvor vi var syge. Men intet var sværere end sorgen over, at min bror er væk,” siger hun. En anden kvinde, der har været involveret fra starten, er Aysegul Biser. Hun siger, at hun har kæmpet i to år for sin 17-årige søn Mustafa. ”Kampen slutter ikke, før jeg tager mit barn tilbage fra dem. Jeg har viet mit liv til denne kamp, og jeg vil få min søn tilbage fra dem,” siger hun.
Krav på munskydd på allmänna platser i Turkiet Turkiska myndigheter vidtar fler åtgärder för att stoppa coronaviruset. Numera krävs munskydd för att vistas på allmänna platser, och på restauranger och andra uteställen får man inte spela musik efter midnatt. “Medborgare är tvungna att bära S
masker utan undantag i alla områden (allmänna platser, gator, parker, trädgårdar, utflyktsområden, stränder, allmänna transportfordon, arbetsplatser, fabriker, osv.) i hela landet (undantaget bostäder”, skriver det turkiska inrikesdepartementet i en skrivelse till landets 81 provinser. Enligt skrivelsen förbjuds även restauranger och andra uteställen att erbjuda live- eller förinspelad musik efter midnatt. “Ingen musik (inklusive livemusik, inspelningar, osv.) kommer att tillåtas under några omständigheter i restauranger, på caféer, på hotell, samt liknande nöjesställen efter klockan 24”. Turkiska myndigheter har under en längre tid uppmanat allmänheten att använda sig av social distansering, munskydd och goda hygienrutiner för att stoppa coronasmittan, men det här är första gången som ett nationellt krav på munskydd införs. En vecka in i september hade 6 730 personer i landet dött av covid-19, medan 252 000 personer hade tillfrisknat. Sammanlagt hade nästan 281 500 fall bekräftats i landet.
TYRKIET / TURKIET
GAZETE
Ekim 2020
13
Ett år sedan familjer började demonstrera mot PKK En grupp familjer som hävdar att deras barn blivit bortförda av miliserna YPG och PKK har uppmärksammat årsdagen för sina dagliga demonstrationer i sydöstra Turkiet.
Det började för ett år sedan i staden Diyarbakir med tre kvinnor som sade att deras barn med våld rekryterats av terrorstämplade PKK. Demonstrationerna har hållits utanför lokaler tillhörande partiet HDP (Folkens demokratiska parti) – som av den turkiska regeringen anklagas för att ha kopplingar till YPG/PKK – och har vuxit sig allt större med tiden. En fjärde kvinna, Hacire Akar, påbörjade en protest den 22 augusti 2019 mot att hennes S
son kidnappats och tagits upp i bergen av YPG/PKK. Efter att hon återförenats med sonen två dagar senare blev andra mödrar hoppfulla. Med Akar som förebild påbörjade därför Fevziye Cetinkaya, Remziye Akkoyun och Aysegul Bicer dagliga demonstrationer den 3 september 2019. Till skillnad från PKK är YPG-milisen i Syrien inte klassad som terrororganisation av EU eller USA, men Turkiet menar att den bör ses som en del av PKK.
Tuffa omständigheter Antalet familjer som har kommit från hela landet för att protestera mot bortförandet av sina barn har sedan dess stigit till 150. Trots en kall vinter, en varm sommar och den pågående coronapandemin har de fortsatt. Många mödrar har turats om att delta med sina män, som har tagit hand om barnen medan kvinnorna protesterar. Några kvinnor har trots svåra omständigheter fortsatt att delta tillsammans med sina barn. Några har sovit på trottoaren, och det har hänt att deltagare svimmar. Den 29 september hade sammanlagt 18 familjer återförenats med sina barn tack vare protesterna. Andra längtar fortfarande efter att kunna krama om sina barn. Varje gång ett barn återvänder utbryter känslosamma scener. De som fortfarande väntar på sina barn har gråtit av glädje för de familjer som återförenas, men också av sorgen över sin egen situation. Stort stöd De kvinnor som återförenats med sina barn återvänder då och då till demonstrationerna för att visa sitt stöd. För att undvika protesterna
Fem år siden liget af en lille flygtningedreng blev fundet på en strand Den 2. september markerede Tyrkiet, at det er fem år siden den treårige Alan Kurdis blev fundet død på en strand ved Middelhavet. Tragedien blev en international nyhed og et symbol på flygtningekrisen i Syrien. Den lille dreng havde været med på DK en båd med 14 flygtninge, hvoraf fem døde, da båden sank. Femårsdagen blev markeret på stranden Fener Burnu i Bodrum, hvor hans lig blev fundet af mennesker, der boede i nærheden. Musikeren Karsu Dönmez, der talte ved mindehøjtideligheden, sagde at det mest smertefulde, en forælder kan opleve, er at miste et barn. Intet menneske forlader uden grund sit hjem, sin familie, sit arbejde eller det sted, hvor han eller hun blev født, tilføjede hun. ”De flygtede til et bedre liv. De flygtede for deres børn, ikke for deres egen skyld,” sagde hun. Syriens blodige borgerkrig har raset siden 2011, da Bashar Al Assads regime knuste demonstrationer for demokratiet med uventet hårdhed. Siden da er mere end fem millioner civile blevet flygtninge. Der er 3,6 millioner af dem i Tyrkiet, hvilket er flere end i noget andet land. Oprettet forpligtelse Karsu Dönmez beskrev, hvor chokeret hun havde været efter at have set billedet
af det døde barn. Hun bor i øjeblikket i Amsterdam, hvor hun hjælper flygtningebørn på en togstation. “Dér så jeg en dreng, der lignede Alan. Jeg sagde til ham ’Du er meget heldig’. Desværre havde Alan ikke det samme held.” ”Hvert barn fortjener at være heldig. Hvis Alan havde overlevet, ville han muligvis en dag være blevet læge, der kunne have reddet dit liv. Vi mistede ikke kun et lille syrisk barn, vi mistede en smuk person i verden,” sagde hun. Dönmez har også grundlagt en skole for flygtningebørn i Grækenland.
har HDP tillfälligt stängt sitt kontor och flyttat verksamheten till andra lokaler i Diyarbakir. HDP har på alla sätt försökt avskräcka demonstranterna, som har fått motta förolämpningar från partiets medlemmar och i vissa fall blivit hotade på väg hem. Även i partiets tidningar har kvinnorna hotats. Man har också publicerat intervjuer med de bortförda barnen där mödrarna ombeds avbryta sina protester. I Berlin har en turkisk-tysk mamma demonstrerat sedan den 29 februari – inledningsvis framför en PKK-affilierad organisation – mot bortförandet av hennes dotter. Tillsammans med PKK-medlemmars familjer har turkiska säkerhetsstyrkor på fyra år övertygat 719 personer att lämna organisationen. Sedan 1 januari har 146 medlemmar i terrorgruppen överlämnat sig själva till säkerhetsstyrkorna. Emine Erdogan, president Recep Tayyip Erdogans fru, är bland de tusentals personer som har träffat de protesterande familjerna i Diyarbakir, som även har besökts av ett antal artister, journalister och ambassadörer. Daglig sorg Zekiye Bozdag, en av de första
kvinnorna som var på plats, säger att hon var med och tog initiativ till protesterna tillsammans med familjemedlemmar för sin bror Suleyman, som hon uppger blev lurad och kidnappad av PKK den 30 augusti förra året. – Vi har alla lämnat våra barn där hemma för att komma hit, säger hon. – Vi kommer att fortsätta vår protest med bestämdhet till det inte finns ett enda barn kvar uppe i bergen. Vi vill ha tillbaka våra barn från HDP, döda eller levande. Hon betonar att hennes mamma Fevziye Cetinkaya sörjer sin son varje dag där hemma. – Det är klart att vi har upplevt svårigheter. Vi kom hit och protesterade med våra barn även de dagar då vi var sjuka. Inget var svårare än sorgen över att min bror är borta, säger hon. Ytterligare en kvinna som har varit med från början och demonstrerat är Aysegul Biser, som säger att hon har slagits i två år för sin 17-årige son Mustafa. – Den här kampen kommer inte att sluta förrän jag tar mitt barn från dem. Jag har vigt mitt liv till den här kampen och jag kommer att få min son tillbaka från dem, säger hon.
Fem år sedan treårige Alan Kurdi hittades död Den 2 september uppmärksammade Turkiet att det har gått fem år sedan treårige Alan Kurdis döda kropp hittades på en strand vid Medelhavet. Händelsen blev en internationell nyhet och en symbol för flyktingkrisen i Syrien. skull, sade hon. Pojken hade befunnit sig sig på en S båt med 14 migranter, varav fem Syriens blodiga inbördeskrig har pådog när båten sjönk. gått sedan 2011, när Bashar Al Assads regim slog ner demokratiprotester med Vid en minneshögtid på Fener oväntad hårdhet. Burnu-stranden på Bodrumkusten i Sedan dess har över fem miljoner Medelhavet, där hans kropp upptäcktes av personer som bodde i närheten, sade civila blivit flyktingar. I Turkiet finns 3,6 miljoner av dem, vilket är fler än i musikern Karsu Donmez att det mest något annat land. smärtsamma en förälder kan genomliSkapade engagemang da är att förlora ett barn. Karsu Donmez beskrev hur hon på två Ingen människa lämnar sitt hus, faeller tre dagar knappt kunde göra nåmilj, arbete eller platsen där de föddes gonting efter att ha sett bilden av Alan utan anledning, tillade hon. Kurdi. Hon bor idag i Amsterdam, där – De flydde för ett bättre liv. De flydhon hjälper flyktingbarn på en tågstade för sina barns skull, inte för sin egen tion. – Där såg jag en pojke som såg ut som Alan. Jag sade ‘Du har väldig tur’. Tyvärr så hade Alan inte samma tur. – Varje barn förtjänar att ha tur. Om Alan levat idag hade han kanske en dag blivit läkare, han kunde ha räddat ditt liv. Vi förlorade inte bara ett litet syriskt barn, vi förlorade en vacker person i världen, sade hon. Donmez har även grundat en skola för flyktingbarn i Grekland.
14 Ekim 2020
ØKONOMI / EKONOMI
GAZETE
Coronavirus har ramt Tyrkiets eksport
Pandemin sänkte turkisk export
Tyrkiets eksport faldt med 5,7 % til USD 12,5 mia. i august på grund af lavere efterspørgsel i EU, ifølge foreløbige tal fra det tyrkiske handelsministerium. Samtidig steg importen med 20,6 % til USD 18,8 mia. sammenlignet med samme måned sidste år. Dette svarer til et forhold mellem eksport og import på 66,4 %, hvilket er en forringelse sammenlignet med 85 % i august sidste år. Handelsunderskuddet steg til USD 6,3 mia.
Turkiets export minskade med 5,7 procent till 12,5 miljarder dollar (114 miljarder kronor) i augusti efter att efterfrågan minskat i EU-länderna. Samtidigt ökade landets import med 20,6 procent till 18,8 miljarder dollar jämfört med samma månad för ett år sedan, enligt preliminära data från det turkiska handelsdepartementet den 2 september. Det motsvarar ett förhållande mellan export och import på 66,4 procent, jämfört med 85 procent i augusti förra året. Handelsunderskottet
DK
Den tyrkiske handelsminister Ruhsar Pekcan forklarede, at faldet i eksporten skyldtes svagere efterspørgsel i EU samt produktionsafbrud i bilindustrien på grund af coronapandemien. ”Vi tror dog, at vores udenrigshandel vil få et stærkt momentum i den kommende periode takket være de foranstaltninger, vi har truffet, og de effektive politikker, vi har gennemført, samt normaliseringen på vores vigtigste eksportmarkeder, især EU,” skrev
Tyrkisk inflation på 11,77 % i august Inflationen i Tyrkiet var 11,77 % i august, ifølge tal fra det statistiske bureau TurkStat. Dette er en marginal stigning fra juli, hvor inflationen var på 11,76 %. Forbrugerpriserne steg mest på årsbasis i kategorien “andre varer og tjenester”. Her var stigningen på 26,99 %. Derefter kom “sundhed” med 14,68 % og “fødevarer og ikke-alkoholholdige drikkevarer” med en stigning på 13,51 %. En undersøgelse udarbejdet af nyhedsbureauet Anadolu viste at 18 forskellige økonomer i gennemsnit forventede en stigning i forbrugerpriserne på 11,88 %. DK
Turkisk inflation på 11,77% i augusti Inflationen i Turkiet låg på 11,77 procent i augusti, enligt data från landets statistikmyndighet TurkStat. Det var en marginell ökning från julis siffra på 11,76 procent. Mest ökade priserna på årlig basis i kategorin övriga varor och tjänster, som ökade med 26,99 procent. Därefter kom kategorin hälsa på 14,68 procent och mat och icke-alkoholhaltiga drycker på 13,51 procent. En genomsnitt av 18 olika ekonomers förväntningar sammanställd av nyhetsbyrån Anadolu förutspådde en ökning av konsumentpriserna på 11,88 procent. S
Pekcan på Twitter. Hun pegede på, at Tyrkiet vil fortsætte sine bestræbelser på at sprede sig over flere produkter og markeder samt forbedre eksportvirksomhedernes konkurrenceevne. I de første ni måneder af 2020 faldt Tyrkiets eksport med 12,8 % sammenlignet med samme periode sidste år til USD 102,5 mia., ifølge foreløbig statistik. Importen faldt 1,14 % til USD 135,4 mia. i perioden, hvilket øgede handelsunderskuddet til USD 32,9 mia.
S
ökade med 169,7 procent till 6,3 miljarder dollar. Den turkiska handelsministern Ruhsar Pekcan sade att exportfallet beror på svagare efterfrågan i EU, samt störningar i fordonsindustrin på grund av coronapendemin. “Vi tror att vår utrikeshandel kommer att få starkt momentum den kommande perioden tack vare åtgärderna vi har tagit samt de effektiva policyer som vi har implementerat, samt normaliseringen i våra huvudmarknader för export, särskilt EU”, skrev Pekcan på Twitter.
Hon påpekade att Turkiet kommer att fortsätta arbetet med att diversifiera produkter och marknader, samt med att förbättra exportföretagens konkurranskraft. Under årets första nio månader minskade Turkiets export med 12,8 procent jämfört med samma period förra året till 102,5 miljarder dollar, enligt preliminära data. Importen sjönk med 1,14 procent till 135,4 miljarder dollar under perioden, vilket innebar att handelsunderskottet ökade med 69 procent till 32,9 miljarder dollar.
Antallet af rejsende i tyrkiske lufthavne falder drastisk under corona
Antalet resenärer på turkiska flygplatser rasar under pandemin
Coronapandemien har fået antallet af passagerer i tyrkiske lufthavne til at styrtdykke med 63 % til 52,3 millioner i løbet af de første otte måneder af 2020.
Coronapandemin har fått antalet resenärer vid turkiska flygplatser under årets åtta första månader att rasa med 63 procent till 52,3 miljoner.
Ifølge de tyrkiske lufthavnsmyndigheder rejste 52,29 millioner passagerer, Inklusive transitpassagerer, gennem Tyrkiets lufthavne i perioden januar-august. Det svarer til et fald på 62,9 % sammenlignet med samme periode sidste år, oplyser myndighederne i en rapport af 5. september. Det store fald skyldes indskrænkninger relateret til coronapandemien. Antallet af indenrigspassagerer faldt med 52,3 % til 32,27 millioner, mens 19,98 millioner passagerer rejste på internationale ruter, hvilket svarer til et fald på 72,5 %. DK
Tyrkiske lufthavne betjente 672.408 fly i perioden sammenlignet med 1,36 millioner fly i de første otte måneder af 2019. Rapporten viser også, at godstrafikken udgjorde 1,47 millioner tons mellem januar og august i år sammenlignet med 2,7 millioner ton for et år siden. Covid-19 har ramt millioner af mennesker over hele verden, og flere hundredetusinde er døde af sygdommen. Foranstaltninger for at stoppe pandemien har ramt mange brancher hårdt, og det er især gået ud over rejser, luftfart, turisme og fremstillingsindustrien.
Verdensbanken låner tyrkiske virksomheder USD 500 mio. Verdensbanken har godkendt et lån på USD 500 mio. til et tyrkisk projekt, der skal hjælpe små og mellemstore virksomheder, som er blevet ramt af de økonomiske virkninger af covid-19. Projektet vil blive gennemført af to offentlige banker, hvoraf den ene, VakifBank, vil tilbyde en samlet kredit på USD 250 mio. til SMV’er, der opfylder visse kriterier. Yderligere USD 250 mio. tildeles den tyrkiske udviklingsog investeringsbank (TKYB). Disse midler vil være tilgængelige for banker og leasingDK
og factoringselskaber. “En vigtig del af bankens strategi for at reducere skadevirkningerne af covid-19 på økonomien, virksomhederne og arbejdsstyrken i de lande vi arbejder med, er at sikre bæredygtig vækst og jobskabelse, mens landene omstrukturerer deres økonomier,” forklarer Auguste Kouame, Verdensbankens landechef for Tyrkiet. Projektet vil have særligt fokus på virksomheder centreret om kvinder samt virksomheder, der opererer i underudviklede regioner.
Med transitresenärer inräknade var det 52,29 miljoner personer som reste genom Turkiets flygplatser mellan januari och augusti, enligt landets flygplatsmyndighet. Siffran motsvarar ett fall på 62,9 procent jämfört med samma period förra året, uppgav myndigheten i en rapport den 5 september. Det stora tappet beror på corona-relaterade åtgärder. Antalet inrikespassagerare minskade med 52,3 procent till 32,27 miljoner, medan 19,98 miljoner resenärer reste på internationella rutter, vilket motsvarar ett fall på 72,5 procent. S
Turkiska flygplatser servade 672 408 flygplan under perioden, jämfört med 1,36 miljoner flygplan under de första åtta månaderna 2019. Av rapporten framgår också att frakttrafiken uppgick till 1,47 miljoner ton mellan januari och augusti i år, jämfört med 2,7 miljoner ton för ett år sedan. Coronamandemin har infekterat miljontals människor över hela världen och hundratusentals människor har dött av viruset. Åtgärder för att stoppa det har slagit hårt mot flera olika branscher, särskilt resor, flyg, turism och tillverkningsindustrin.
Världsbanken lånar en halv miljard dollar till turkiska företag Världsbanken har godkänt ett lån på 500 miljoner dollar (4,54 miljarder kronor) till ett turkiskt projekt som ska hjälpa små och medelstora företag som tagit skada av coronapandemin. Projektet kommer att genomföras av två statsägda banker, varav den ena, VakifBank, kommer att erbjuda en kredit på sammanlagt 250 miljoner dollar till små och medelstora företag som uppfyller vissa kriterier. En kredit på ytterligare 250 miljoner dollar kommer att ges till den Turkiska utvecklings- och investeringsbanken, S
och kommer att vara tillgänglig för bland annat banker och leasingföretag. “En viktig del av bankens strategi för att minska effekten av covid-19 på ekonomin, företagen och arbetskraften i de länder vi jobbar med är att säkerställa hållbar tillväxt och jobbskapande medan länderna omstrukturerar sina ekonomier”, säger Auguste Kouame, Världsbankens landschef för Turkiet, i ett uttalande. Projektet kommer att ha ett särskilt fokus på kvinnligt företagande samt företag som verkar i ekonomiskt underutvecklade regioner.
GAZETE
KULTUR
Ekim 2020
15
Arkæologer udgraver Vikingakvarter vikingeområde i Istanbul upptäckt i Istanbul Arkæologer, der søgte efter spor efter vikinger i Istanbul, har fundet et område, hvor vikingerne har boet. Området ligger i den urgamle by Bathonea ved Küçükçekmece-søen, rapporterer avisen Milliyet. “Der boede vikinger i Istanbul i forskellige perioder mellem det 8. og 11. århundrede. I udgravninger ved Bathonea har vi opdaget det nøjagtige område hvor deres bosættelse lå mellem det 9. og 11. århundrede,” forklarer Şengül Aydıngün, der leder et udgravningsteam på 75 arkæologer. ”Vi har udgravet syv spor, der alle peger på, at vikingerne boede her,” tilføjer Blazei Stanislawski, en polsk vikingeekspert, der meldte sig til forskergruppen, da han for seks år siden blev klar over, at der boede vikinger i Bathonea. Ifølge forskerne kom vikingerne og deres russiske modstykker, kaldet væringer, til regionen som lejesoldater eller handelsfolk. Da Konstantinopels herskere var bange for, at vikingerne ville erobre byen, fik vikinger og væringer kun lov til at komme ind i byen om morgenen i små grupper på maks. 35, og de skulle forlade den igen før solnedgang. Vikinger og væringer kunne således kun bosætte sig uden for byen, og ifølge forskerne valgte de Bathonea, der var en international havn. Flere spor ”De ser ud til at have skabt et helt kvarter her i Bathonea. Indtil nu havde vi ingen spor, nu forstår vi meget mere,” siger Stanislawski. ”I gamle tekster står der at udlændinge,
Arkeologer på jakt efter spår av vikingar i Istanbul har upptäckt ett kvarter där vikingar bodde i den forna hamnstaden Bathonea vid sjön Küçükçekmece, rapporterar tidningen Milliyet.
DK
der ikke måtte komme ind i byen, boede i en international havn. Det er Bathonea. Vi ved også, at vikinger, der var lejesoldater for den byzantinske kejser Michael VII Ducas, boede i regionen.” Den polske vikingeekspert peger på, at to genstande, der er blevet udgravet, også tyder på tilstedeværelsen af vikinger. ”Vi fandt et kors lavet af rav, som på det tidspunkt kun fandtes i Nordeuropa, hvor vikingerne havde deres oprindelse. Og en halskæde, hvor en slange er afbildet. Den pågældende slange er Midgårdsormen, som i nordisk mytologi er et af symbolerne på vikingekongen Ragnar Lodbrog,” slutter han.
Vikingar levde i Istanbul mellan 700-talet och 1000-talet vid olika tillfällen. Vi har upptäckt att den exakta bosättningsplatsen var mellan 800-talet och 1000-talet i utgrävningarna vid Bathonea, säger Şengül Aydıngün, som leder ett utgrävningsteam med 75 experter. Vi grävde fram flera ledtrådar som pekar på att vikingar en gång bodde här, tillägger Blazei Stanislawski, en polsk expert på vikingar som anslöt till forskarteamet när han för sex år sedan fick veta att vikingar levt i Bathonea. Enligt forskarna kom vikingarna och deras ryska systerfolk varjager till regionen som väringar eller handelsS
män. Eftersom Konstatinopels ledare var rädda för att vikingarna kunde erövra staden fick vikingarna och varjagerna bara komma in i staden i små grupper på max 35 personer på morgonen, samt lämna den innan solnedgången. Vikingar och varjager kunde alltså bara bosätta sig utanför staden, och ska enligt forskarna ha valt Bathonea, som var en internationell hamn. Fler ledtrådar – De verkar ha skapat ett kvarter här i Bathonea. Fram till nu hade vi ingen aning, nu förstår vi en del, säger Stanislawski. – I gamla texter sades utlänningar som inte kunde komma in i staden bo vid en internationell hamn. Det är Bathonea. Vi vet också att vikingar, som var väringar för den bysantinska kejsaren Mikael VII Ducas, bodde i regionen. Stanislawski poängterar också att två föremål som har grävts fram pekar på vikingarnas närvaro. – Vi hittade ett kors gjort av bärnsten, som på den tiden bara fanns i norra Europa där vikingarna hade sitt ursprung. Och ett halsband där en orm är avbildad. Ormen i fråga är Midgårdsormen, som i nordisk mytologi är en av symbolerna för vikingakungen Ragnar Lodbrok.
Antikt kloster åbnet for gudstjeneste igen
Antikt kloster öppnar för gudstjänster igen
Det gamle Sümela-kloster i det nordøstlige Tyrkiet kunne i august holde messe for syvende gang siden gudstjenesterne blev genoptaget efter en pause på 88 år.
Det antika klostret Sumela i nordöstra Turkiet har under augusti kunnat öppna sina dörrar för att hålla mässa för sjunde gången sedan gudstjänster återupptogs efter ett uppehåll på 88 år.
Klosteret, der ligger smukt med udsigt over en frodig dal nær Sortehavskysten, genåbnedes i 2010 for ortodokse gudstjenester, som afholdes én gang om året. I de sidste fire år er gudstjenesterne imidlertid ikke blevet holdt på grund af et større restaureringsarbejde. Men alle forberedelser var tilendebragt før dette års messe, der blev afholdt den 15. august, som er den dato hvor mange kristne fejrer Jomfru Marias himmelfart. Der var dog en øvre grænse på 46 deltagere til messen af hensyn til coronapandemien. På grund af risiko for nedfaldende sten blev klosteret, der er bygget ind i Pontic-bjergene for over 1600 år siden, lukket for besøgende i september 2015. Dele af komplekset, herunder klosterhaven, blev genåbnet for besøg i maj sidste år. Efter at anden fase af restaureringen var afsluttet, blev 65 % af klostret åbnet den 28. juli i år ved en ceremoni, hvor præsident Recep Tayyip Erdogan deltog via videolink og kultur- og turistminister Mehmet Nuri Ersoy var til stede.
Risk för fallande stenar i klostret – som byggdes i Pontiska bergen för mer än 1 600 år sedan – gjorde att det fick stängas för besökare i september 2015. Delar av klostret, däribland dess innergård, öppnades för besök i maj 2019. Efter att restaureringens andra fas avslutats kunde 65 procent av klostret öppnas den 28 juli i år, under en ceremoni där Turkiets president Recep Tayyip Erdogan deltog via videolänk, tillsammans med kultur- och turismministern Mehmet Nuri Ersoy som var på plats.
DK
Unik placering
Sümela-klosteret ligger 300 meter over de skove, der dækker Altindere-dalen i den nordøstlige provins Trabzon. Lokalbefolkningen kalder det “Meryem Ana” (Jomfru Maria). Store dele af klosteret blev renoveret i 1700-tallet, og der blev malet en del fresker. I 1800-tallet blev der tilføjet et antal større bygninger, der gav klostret sit nuværende udseende, og det var også i det århundrede Sümela havde sin glansperiode.
Unik placering
Området består af en hovedkirke, flere kapeller, et køkken, undervisningsrum, gæsteværelser, et bibliotek og en hellig kilde. En stor akvædukt, der tidligere blev brugt til at fordele vandet, kan ses ved klostrets indgang. Ved indgangen er der også vagtrum, hvorfra man kan gå ned ad en trappe til den indre klostergård. Kirken ligger foran en stor grotte på siden af Karadag-bjerget, der også rummer flere klosterbygninger.
Klostret, som har utsikt över en frodig dal nära Svarta havets kust, öppnades på nytt 2010 så att ortodoxa gudstjänster kunde hållas en gång om året. Men de senaste fyra åren har de inte kunnat hållas på grund av pågående restaureringsarbeten. Inför årets gudstjänst den 15 augusti, då många kristna firar Jungfru Marie himmesfärd, hade allting färdigställts. Dock blev det en övre gräns på 46 deltagare på grund av coronapandemin. S
Sumelaklostret ligger 300 meter ovanför skogen som täcker Altindere-dalen i den nordöstra provinsen Trabzon. Lokalbefolkningen kallar det för “Meryem Ana” (Jungfru Maria). Stora delar av klostret renoverades på 1700-talet och på vissa väggar målades freskomålningar. På 1800-talet tillkom större byggnader som gav det dess nuvarande utseende, och som sammanföll med den händelserikaste eran i klostrets historia. Området består bland annat av en stenkyrka, flera kapell, ett kök, undervisningsrum, gästrum ett bibliotek och en helig källa. En stor akvedukt, som tidigare använts till vattendistribution, syns från klostrets ingång – som lutar mot en klippa. Vid ingången finns vaktrum, från vilka man kan gå ner för trappor till innergården. Kyrkan ligger bredvid en stor grotta på sidan av Karadag-berget, där det finns fler klosterbyggnader.
16 Ekim 2020
REJSER / RESOR
GAZETE
Gå shop-amok i Istanbul Det er ikke kun Istanbuls mange museer, moskeer og naturoplevelser der kan trække besøgende til storbyen. Shopping er klart blandt Istanbuls store attraktioner. Det er vel egentlig kun remoulade og dannebrogs-klaphatte der ikke er til at opdrive. Og med en vekselkurs på ca. 118 TL for 100 kr., skal der ikke meget til at falde over et super tilbud. Men hvor er så alle de her gode indkøbsmuligheder? Det spørgsmål stilles jeg tit og ofte af besøgende i Istanbul. Og svaret er, at det kommer helt an på hvad man leder efter. Basaren Kapalı Çarşı Istanbul er en ældgammel by, der er spækket med historie, og en af de helt store attraktioner er verdens ældste overdækkede marked: Kapalı Çarşı (Grand Bazar), der er med sine godt 4000 butikker og 550-årige historie absolut et besøg værd. Men pas på: Det er også stedet hvor turister nemt og hurtigt betaler mest muligt for varerne - og så kan man let fare vild. Sådan kommer du til Kapalı Çarşı: Det nemmeste er at tage sporvognslinje T1. En af de største indgange er foran stoppestedet Beazıt-KapalıÇarşı. Krydderibasaren og Tahtakale pazari Kapalı Çarşı er imidlertid ikke det eneste marked på den historiske halvø. På kajen mod Det Gyldne Horn (Haliç) i Eminönü distrikDK
tet finder du Mısır Çarşısı (krydderibasaren), der også kaldes Den Egyptiske Basar. Men kig hellere i gyderne bag Krydderibasaren. Her i Tahtakale pazari kan du finde alt - og jeg mener alt – lige fra friskmalet Mehmet Efendim kaffe over toiletsæder, legetøj og værktøj til chokolade, festartikler og tøj til enhver lejlighed. Priserne er generelt reelle i Tahtakale pazari, da det er her den mere ‘jævne’ borger handler. Sådan kommer du til Krydderibasaren og Tahtakale pazari: Kommer du fra Pera (Galata Tårnet og Istiklal Cd), er det nemmest at gå turen over den skønne Galatabro. Fra den asiatiske side, kan du tage en færge til Eminönü samt sporvognen T1 til Eminönü station. Du kan også tage Marmaray-toget til Sirkeci station og gå ned mod Yeni Cami. Det er en ca. 10 minutters spadseretur gennem gader med masser af shoppingmuligheder. Shoppingcentre Hvis det ikke er basarerne, der trækker, men snarere de moderne smarte shoppingcentre, er der også rig mulighed i Istanbul. Faktisk er her over 120 indkøbscentre - plus et endnu større antal såkaldte ‘arkader’. På den europæiske side af Istanbul, og i en 15 minutters radius fra Taksim Pladsen, finder du Trump Towers (i bunden af Det Danske Generalkonsulat i Istanbul), Cevahir, Zorlu Center, Ôzdilek Park, Metrocity og Kanyon.
Cevahir var engang blandt Europas største indkøbscentre, og med en relativt stor tivolipark indenfor er her noget for enhver smag. De fleste butikker er relativt små og har sjældent det største udvalg på hylderne. De samme gælder for Trump Towers der mere er café og livsstil end egentlig shopping. Zorlu Center er blandt eliten af shoppingcentre i Istanbul. Her finder du blandt andet den ene af byens to Apple Stores og en række luksusforretninger for den kræsne smag. Et andet eksklusivt indkøbscenter er Kanyon, der mere er et udendørs center med caféer, livsstil og mode. Ved siden af Kanyon ligger Özdilek Park og Metrocity der begge henvender sig til et bredere publikum. I begge centre finder du større varehuse, og butikkerne har et bredere udvalg og mere på hylderne end Zorlu og Kanyon. Sådan kommer du til: Trump Tower og Cevahir: Tag metrolinje M2 til Şişli—Mecidiyeköy. Følg skiltningen. Du kan også tage Metrobüs til Mecidiyeköy station og derefter følge skiltningen. Zorlu Center: Metrollinje M2 til Gayretepe station. Følg skiltningen gennem tunnellerne. Du kan også tage Metrobüs til Zincirlikuyu og følg skiltningen gennem tunnellerne. Kanyon, Özdilek Park og Metrocity: Tag metrolinje M2 til Levent station. Følg skiltningen. Der er indgang
fra tunnellerne i metroen. Optimum Outlet Mall Er du til et endnu bedre knaldtilbud, så skal du en tur på den asiatiske side hvor Optimum Outlet Mall ligger. Her finder du mærkevarebutikkernes outlets med alt lige fra køkkenudstyr over mode og tilbehør til møbler. Sådan kommer du til Optimum Outlet Mall: Fra Kadikoy, tag metrolinje M4 til Yenisahra station. Der er en 5 minutters gåtur via en
gangbro (med elevator), da centret ligger på modsat side af hovedvejen E5. Der er masser af andre markeder og indkøbscentre i Istanbul, men dette et mindre udsnit af de mest populære. Dog kan jeg nævne, at hvis du har mulighed for bil, vil jeg anbefale Viaport Outlet AVM (ved SAW lufthavn) - ligesom jeg vil anbefale de lokale gadebasarer i forskellige distrikter.
Martin Str Adelskov Istanbul
REJSER / RESOR
GAZETE
Ekim 2020
Shoppa loss i Istanbul
recker
Det är inte bara Istanbuls många muséer, moskéer och naturupplevelser som lockar besökande till storstaden. Shopping är helt klart en av dess stora turistattraktioner. Det mesta går att hitta, och med en växelkurs på cirka 89 lira för 100 kronor så står sig den svenska valutan förhållandevis väl. Men var finns de bästa shoppingmöjligheterna? Den frågan får jag titt som tätt av Istanbulresenärer. Svaret är S
att det beror helt på vad man letar efter. Basaren Kapalı Çarşı Istanbul är en urgammal stad som är fullspäckad med historia, och en av de största turistattraktionerna är världens största övertäckta marknad: Kapalı Çarşı (Grand Basar), som med sina drygt 4 000 butiker och 550-åriga historia absolut är värd ett besök. Men se upp: Det är också stället där turister enkelt och snabbt betalar så mycket det
bara går för varorna – och så kan man lätt gå vilse. Så kommer du till Kapalı Çarşı: Det enklaste är att ta spårvagnslinje T1. En av de största ingångarna ligger framför hållplatsen Beazıt-KapalıÇarşı. Kryddbasaren och Tahtakale pazari Kapalı Çarşı är emellertid inte den enda marknaden på den historiska halvön. På kajen mot Det gyllene hornet (Haliç) i Eminönü-distriktet hittar du Mısır Çarşısı (kryddbasaren), som också kallas för Den egyptiska basaren. Men titta hellre i gränderna bakom kryddbasaren. Här i Tahtakale pazari kan du hitta allt – och jag menar allt – oavsett om det handlar om färskmalet Mehmet Efendim-kaffe, toalettsitsar, leksaker, verktyg, choklad, festartiklar eller kläder för varje tillfälle. Priserna är i allmänhet rimliga i Tahtakale pazari eftersom det är här vanliga människor handlar. Så kommer du till kryddbasaren och Tahtakale pazari: Om du kommer från Pera (Galatatornet och Istiklal Cd) är det enklast att ta vägen över den vackra Galatabron. Från den asiatiska sidan kan du ta en färja till Eminönü samt spårvagn T1 till stationen Eminönü. Du kan också ta Marmaray-tåget till Sirkeci-stationen och gå ner mot Yeni Cami. Det blir en cirka 10 minuters spatsertur genom gator med massor av shoppingmöjligheter.
Köpcenter Om det inte är basarerna som lockar utan moderna, eleganta köpcenter finns det också rikligt med möjligheter i Istanbul. Här finns faktiskt mer än 120 stycken, samt ett ännu större antal så kallade “arkader”. På den europeiska sidan Istanbul, och inom en radie på 15 minuter från Taksimtorget, hittar du Trump Towers, Cevahir, Zorlu Center, Ôzdilek Park, Metrocity och Kanyon. Cevahir var en gång i tiden bland Europas största köpcenter, och med ett mindre nöjesfält inomhus så finns här någonting för alla. De flesta butiker är relativt små och har sällan det största urvalet på hyllorna. Det samma gäller för Trump Towers, som handlar mer om café och livsstil än faktisk shopping. Zorlu Center tillhör eliten bland Istanbuls shoppingcenter. Här hittar du bland annat den ena av stadens två Apple Stores och ett antal lyxbutiker för den kräsne. Ett annat exklusivt köpcenter är Kanyon, som är mer av ett utomhuscenter med caféer, livsstil och mode. Bredvid Kanyon ligger Özdilek Park och Metrocity som båda vänder sig till en bredare publik. I båda finns större varuhus, och butikerna har ett bredare utbud och mer på hyllorna än de i Zorlu och Kanyon. Så kommer du till: Trump Tower och Ceva-
17
hir: Ta metrons linje M2 till Şişli–Mecidiyeköy. Följ skyltningen. Du kan också ta Metrobüs till stationen Mecidiyeköy och därefter följa skyltningen. Zorlu Center: Metrolinje M2 till stationen Gayretepe. Följ skyltningen genom tunnlarna. Du kan också ta Metrobüs till Zincirlikuyu och därefter följa skyltningen genom tunnlarna. Kanyon, Özdilek Park och Metrocity: Ta metrolinje M2 till stationen Levent. Följ skyltningen. Det finns en ingång från metron. Optimum Outlet Mall Om du letar efter ett riktigt kanonerbjudande ska du ta en tur på den asiatiska sidan, där Optimum Outlet Mall ligger. Här hittar du märkesbutikernas outlets med allt från köksutrustning till mode och tillbehör till möbler. Så kommer du till Optimum Outlet Mall: Från Kadikoy, ta metrolinje M4 till stationen Yenisahra. Sedan är det en fem minuters promenad via en gångbro (med hiss), eftersom centret ligger på andra sidan motorvägen E5. Det finns massor av andra marknader och köpcenter i Istanbul, men det här är ett mindre urval av de mest populära. Jag kan dock nämna att om du har tillgång till bil så rekommenderar jag Viaport Outlet AVM (vid flygplatsen Sabiha Gökcen) – precis som jag rekommenderar de lokala gatubasarerna i olika områden.
SORU-CEVAP
BILGI PAYLAŞIMINA DAIR BILINMESI GEREKENLER GAZETE
www.iskandinavya.com
FİNANSAL HESAP BİLGİLERİNİN VERGİ KONULARINDA KARŞILIKLI OLARAK OTOMATİK DEĞİŞİM STANDARDI BİLGİLENDİRME REHBERİ
OTOMATIK BILGI DEĞIŞIMININ ARKAPLANI: Vergi alanında uluslararası işbirliği, pek çok ülkenin katılımıyla sürdürülen ve Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye’nin de bir parçası olduğu Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ve G20 gibi uluslararası kuruluş ve oluşumlarca da takip edilen bir süreçtir. Ülkeler çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının kendilerine sağladığı sınırlar dâhilinde talep üzerine bilgi değişimini uzun yıllardır yürütmekteyken, vergi kayıp ve kaçaklarını önlemek konusundaki işbirliğinin hem çok taraflı hem de otomatik temelde gerçekleşmesini sağlamak üzere OECD tarafından Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi oluşturulmuştur. Avrupa Birliği üyesi ülkelerin tamamının yanı sıra İsviçre, Norveç, Brezilya, Hindistan gibi
ülkeler de dahil bugün itibarıyla 136 ülkenin (EK 1) taraf olduğu Sözleşme, uluslararası vergisel işbirliği ve şeffaflığın bir gereği olarak 2011 yılında Türkiye tarafından da imzalanmıştır. Bu tarihten 6 yıl sonra, uygulamayı düzenleyen ve sayıları her yıl artmakla birlikte bugün itibarıyla 107 ülkenin (EK 2) taraf olduğu “Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması”nı da Türkiye 21.04.2017 tarihinde imzalamış ve 31.12.2019 tarihinde onaylamıştır. Bu anlaşmaya göre, imzacı ülkeler, karşılıklılık temelinde, ilgili ülkelerin mukimlerine ait finansal hesap bilgilerini, finansal kuruluşlardan toplayıp ayrı bir talep gerekmeksizin (otomatik olarak) her yıl ilgili ülkeyle paylaşacaktır. Türkiye’de otomatik bilgi değişimi için bilgileri toplamaya ve paylaşmaya yetkili makam,
Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığıdır. Esasen 10 yıllık bir geçmişi bulunan, (mütekabiliyet) karşılıklılık esasına dayalı ve global bir konu olan otomatik bilgi değişimi mekanizması çerçevesinde diğer ülkelerle birlikte ülkemiz de 2018 yılında bilgi değişimine başlama taahhüdünde bulunmuştur. AB ülkeleri ile pek çok diğer ülke ise kendi aralarında otomatik bilgi değişimine 2017 ve 2018 yıllarında başlamıştır. Otomatik bilgi değişimi taahhüdünün yerine getirilmesi hususu hem OECD hem de Avrupa Birliği nezdinde “kara liste” olarak da adlandırılan vergisel açıdan işbirliği yapmayan veya şeffaf olmayan ülke listeleri ve benzeri uygulamalar ile takip edilmekte ve muhtelif tedbirler üzerinde çalışılmaktadır. Uluslara-
GAZETE
FİNANSAL HESAP BİLGİLERİNİN OTOMATİK DEĞİŞİMİ
rası finans ve kredi kurumları nezdinde de bu listeleme çalışmaları dikkate alınmaktadır. Anlaşmaya taraf ülkelerden Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya ve Fransa, Türkiye’nin (2019 yılına ait bilgilerin paylaşılacağı) 2020 yılı bilgi değişimi takvimine alınamamıştır. Bununla birlikte, Avrupa Birliği, tüm üye devletlerle otomatik bilgi değişimi yapmayan ülkeleri listeleme yoluyla izlemekte ve bu ülkelere yaptırım uygulamayı tartışmaktadır. Önümüzdeki süreçte bilgi değişimi yapılan ülke sayısının arttırılması söz konusudur. OTOMATIK BILGI DEĞIŞIMININ KAPSAMI: Otomatik bilgi değişimi; kişilerin, yerleşik (mukimi) olduğu ülke dışındaki diğer ülkelerde bulunan finansal hesap bilgilerinin, yerleşik (mukim) olunan ülkeye, her yıl diğer ülke vergi idarelerince, vergisel amaçlarla kullanılmak üzere mütekabiliyet esasında (karşılıklı) ve otomatik olarak elektronik ortamda gönderilmesidir. Örneğin; İsveç’te yerleşik bir Türk vatandaşının Türkiye’de bulunan ve kapsama giren banka hesabına ilişkin bilgilerin mütekabiliyet (karşılıklılık) esasında paylaşımıdır. Türkiye’de yerleşik bir İsveç vatandaşının İsveç’te sahip olduğu banka hesabının bilgisi de İsveç’ten alınacaktır. Bu kapsamda; mevduat, saklama ve yatırım kuruluşları ile belirli sigorta şirketleri nezdindeki; • Mevduat hesapları, • Saklama hesapları, • Ortaklık ve borç ilişkisi menfaati, • Nakdi değer sigorta sözleşmeleri, • Düzenli ödeme sözleşmelerine ilişkin finansal bilgiler paylaşılacaktır. Değişime tabi tutulacak bilgiler; • İlgilinin adı ve soyadı, • Adresi, • Yerleşik (mukim) olduğu ülke ve vergi kimlik numarası (VKN), • Doğum yeri ve tarihi, • Hesap numarası, hesap bakiyesi ya da değeri, • Hesaba yıl içinde ödenen faiz, temettü gibi gelirlerin ya da hesapta tutulan varlıklardan elde edilen gelirlerin toplam brüt tutarı gibi bilgilerden oluşmakta olup, gayrimenkul ve taşıt bilgileri otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir. Hesap hareketleri detayı da bu kapsamda finansal kuruluşlardan alınmayacak ve paylaşım konusu yapılmayacaktır. FINANSAL HESAP BILGILERININ KARŞILIKLI OLARAK OTOMATIK DEĞIŞIMI Soru 1: Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimi Nedir? Cevap 1: Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), G20’nin ve AB’nin uluslararası ölçekte vergi kayıp ve kaçağı ile mücadele çalışmaları sonucunda, Vergi Konularında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Sözleşmesi hazırlanmıştır. Bu sözleşme, AB üyesi ülkelerin yanı sıra, İsviçre, Norveç, Brezilya, Hindistan gibi ülkelerin de dahil olduğu bugün itibarıyla 136 ülke (EK 1) tarafından imzalanmıştır. Türkiye söz konusu bu sözleşmeyi 2011 yılında imzalamıştır. Bu tarihten 6 yıl sonra, uygulamayı düzenleyen ve bugün itibarıyla 107 ülkenin taraf olduğu “Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması”nı da Türkiye 21.04.2017 tarihinde imzalamış ve 31.12.2019 tarihinde onaylanmıştır. Bu anlaşmaya göre, imzacı ülkeler, karşılıklılık temelinde, ilgili ülkelerin mukimlerine ait finansal hesap bilgilerini, finansal kuruluşlardan toplayıp ayrı bir talep gerekmeksizin (otomatik olarak) her yıl ilgili ülkeyle paylaşacaktır. Türkiye’de otomatik bilgi değişimi için bilgileri toplamaya ve paylaşmaya yetkili makam, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığıdır. Soru 2: Sadece Türkiye mi bilgi gönderecek? Cevap 2: Otomatik bilgi değişimi, diğer ülkelerde bulunan finansal hesap bilgilerinin yerleşik (mukim) olunan ülkeye her yıl karşılıklı (mütekabiliyet esasında) ve otomatik olarak elektronik ortamda gönderilmesidir. 1
Buna göre Türkiye anlaşmaya taraf diğer ülke yerleşiklerinin (mukimlerinin) kapsama giren hesap bilgilerini o ülkelere gönderecek ve o ülkelerden de Türkiye’de yerleşiklerin (Türkiye mukimlerinin) kapsama giren hesap bilgilerini alacaktır. Nitekim bugüne kadar otomatik bilgi değişimi yapılan Norveç ve Letonya’dan hem kapsama giren bilgiler alınmış, hem de bilgi gönderilmiştir. Bununla birlikte, bazı ülkeler bilgi almadan sadece bilgi vermek istediğinden, Türkiye bu ülkelere bilgi vermeden tek taraflı bilgi alacaktır. Soru 3: Neden otomatik bilgi paylaşımı yapılmaktadır? Cevap 3: Uluslararası düzeyde vergide şeffaflık sağlanması amacıyla, dünya genelinde banka bilgilerinin gizlenmemesi konusunda uzlaşılmıştır. Sözleşmeye taraf olan tüm ülkeler işbirliği yaparak vergi kaçaklarını en aza indirmeyi hedeflemektedir. Otomatik bilgi değişimi taahhüdünün yerine getirilmesi hususu hem OECD hem de Avrupa Birliği nezdinde “kara liste” olarak da adlandırılan vergisel açıdan işbirliği yapmayan veya şeffaf olmayan ülke listeleri ve benzeri uygulamalar ile takip edilmekte ve bilgi değişiminde bulunmayan ülkelere çeşitli tedbirler uygulanması konusunda çalışılmaktadır. Ayrıca ülkelerin otomatik bilgi değişimine ilişkin tutumları, uluslararası finans ve kredi kurumları nezdinde de dikkate alınmaktadır. Avrupa Birliğinin uygulaması muhtemel yaptırımlara örnek olarak “Sürdürülebilir Gelişme İçin Avrupa Fonu”ndan kesintilerin ve garanti kısıtlamalarının uygulanması, üye ülkeler tarafından belirli işlemlere yönelik sıkı denetimlerin yapılması ve bazı giderlerin reddedilmesi verilebilir. Soru 4: Otomatik bilgi değişimi kapsamında bilgi paylaşımı başladı mı? Cevap 4: Türkiye’nin ilk otomatik bilgi değişimi, 2018 yılında Norveç ve Letonya ile başlamış olup, 21.08.2020 itibarıyla Anlaşma kapsamında 2020 yılında Türkiye’nin otomatik temelde bilgi göndermesi (ve karşılıklılık temelinde bilgi alması) söz konusu olan 54 ülkenin (EK 3) isimleri ekte paylaşılmıştır. Listenin önümüzdeki yıllarda da değişiklik gösterebilmesi, yeni ülkelerin eklenmesi ya da çıkması söz konusu olabilecektir. Otomatik bilgi değişimi süreci zaman içerisinde Anlaşmaya taraf tüm ülkeleri kapsayacak şekilde ilerleyecektir. Güncel liste aşağıdaki linkten takip edilebilir. https://www.oecd.org/tax/automatic-exchange/international-framework-for-the-crs/exchange-relationships/ Soru 5: Hangi ülkelerle bilgi değişimi yapılacaktır? Cevap 5: Türkiye’nin ilk otomatik bilgi değişimi, 2018 yılında Norveç ve Letonya ile başlamıştır. 2020 yılında Türkiye’nin otomatik bilgi göndermesi (ve karşılıklılık temelinde bilgi alması) söz konusu olan 54 ülkenin isimleri ekte (EK 3) paylaşılmıştır. Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika ve Avusturya Türkiye’nin (2019 yılına ait bilgilerin paylaşılacağı) 2020 yılı bilgi değişimi takvimine alınamamıştır. Otomatik bilgi değişimi kural olarak karşılıklı şekilde, mütekabiliyet esasında yapılmaktadır. Bununla birlikte, bilgi değişimi yapılacağı gün itibarıyla veri güvenliği noktasında OECD sekretaryası tarafından sorun tespit edilen ülkelere bilgi gönderilmeyecektir. Ayrıca, bazı ülkeler tek taraflı bilgi göndereceğinden bu ülkelere bilgi gönderilmesi söz konusu değildir. Otomatik bilgi değişimi yapılacak ülke listenin önümüzdeki yıllarda da değişiklik gösterebilmesi, yeni ülkelerin eklenmesi ya da çıkması söz konusu olabilecektir. Otomatik bilgi değişimi süreci zaman içerisinde Anlaşmaya taraf tüm ülkeleri kapsayacak şekilde ilerleyecektir. Güncel liste aşağıdaki linkten takip edilebilir. https://www.oecd.org/tax/automatic-exchange/international-framework-for-the-crs/exchange-relationships/ Soru 6: Sistem nasıl işleyecek? Cevap 6: Türkiye’de bulunan finansal kuruluşlar, örneğin bankalar, tespit ettikleri hesaplara ilişkin bilgileri Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Baş-
Covid-19 pandemisi nedeniyle 2020 yılındaki bilgi değişimi Eylül ayı sonundan Aralık ayı sonuna alınmıştır.
Ekim 2020
19
kanlığına bildirecek ve Başkanlık bu bilgileri güvenli bir elektronik ağ üzerinden ilgili ülkelere gönderecektir. Benzer şekilde karşılıklı olarak (mütekabiliyet esası ile)Türkiye’nin anlaşması bulunan ülkelerde bulunan hesaplara ilişkin bilgiler söz konusu ülkelerin vergi idareleri tarafından ülkemize gönderilecektir. İki ülke arasında bilgi değişimi, hesabın 31 Aralık tarihindeki durumu ile toplanan bilgilere ilişkin olarak bir sonraki yılın Eylül ayının sonuna kadar yapılabilmektedir.1 Kapsama giren bir ülkeye yalnızca o ülke yerleşiklerinin (mukimlerinin) bilgisi gönderilecektir. Bir finansal kuruluşun yurtdışına doğrudan bilgi göndermesi söz konusu değildir. Örneğin, Türkiye’deki ABC bankasının Norveç’e doğrudan bilgi göndermesi mümkün değildir. Kapsama giren bilgiler Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından bankalardan alınacak ve ilgili ülkelerle paylaşılacaktır. Aynı şekilde, Türkiye yerleşiklerinin (Türkiye mukimi) diğer ülkelerde sahip oldukları finansal hesap bilgileri de bu ülkelerden Türkiye’ye (Gelir İdaresi Başkanlığı) gönderilecektir. Soru 7: Hangi dönemin bilgileri paylaşılacaktır? Otomatik bilgi değişimi geçmiş yılları kapsamakta mıdır? Cevap 7: Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya ve Belçika hariç, 2019 yılına ilişkin bilgiler karşılıklılık sağlanan ülkelere 2020 yılında gönderilecektir. Bu tarihlerden önceki yıllara ilişkin otomatik bilgi değişimi yapılması söz konusu değildir. 2020 yılında bilgi alınacak ve gönderilecek ülkelerin listesi ekte (EK 3) yer almaktadır. Norveç ve Letonya ile ise otomatik bilgi değişimi kapsamında 2018 ve 2019 yıllarında karşılıklı olarak bilgi paylaşımı yapılmıştır. Otomatik bilgi değişimi kapsamında olmamakla birlikte, talep üzerine bilgi paylaşımı uzun yıllardır çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşmaları çerçevesinde geçmiş yıllara ilişkin sürdürülmektedir. Soru 8: Kimlerin bilgileri değişime tabi tutulacaktır? Cevap 8: Anlaşma kapsamında, ilgili ülkelerde yerleşik (mukim)kişi ve kurumların yanı sıra, bu ülkelerde yerleşik kişilerin kontrol ettikleri Türkiye’de yerleşik olan bazı kurumların (örneğin; faiz, temettü gibi pasif gelir elde eden ya da bu amaçla varlık tutan fakat finansal kuruluş olmayan kurumlar) bilgileri paylaşılacaktır. Soru 9: Bir ülkede yerleşik (mukim) olmak ne demektir? Cevap 9: Genel olarak ilgili devletin mevzuatı gereğince ikametgâh, ev, kanuni merkez, iş merkezi veya benzer yapıda diğer herhangi bir kıstas nedeniyle vergi mükellefiyeti altına giren kişi ya da kurumun o ülkede yerleşik (mukim) olduğu kabul edilir. Örneğin; Japonya vatandaşı bir gerçek kişi sürekli olarak Türkiye’de ikamet ediyorsa vergisel açıdan Türkiye’de yerleşik (Türkiye mukimi) sayılır ve bu kişinin Japonya’da bulunan finansal hesaplarına ilişkin bilgiler Japon Vergi İdaresi tarafından Türkiye ile paylaşılır. Ülkelerin yerleşikliğe (mukimliğe) ilişkin mevzuatları için daha detaylı bilgi http:// www.oecd.org/tax/automatic-exchange/ crs-implementation-and-assistance/tax-residency/#d.en.347760 adresinde yer almaktadır. Bir kişi iki ülkenin mevzuatına göre aynı zamanda iki ülkede de yerleşiklik (mukimlik) statüsü kazandıysa, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmasının ilgili maddesine göre çifte mukimlik sorunu çözülür. Soru 10: Kimler Türkiye’de mukim kabul edilir? Cevap 10: Gelir Vergisi Kanununun 4 üncü maddesine göre “ikametgâhı Türkiye’de olanlar ile bir takvim yılında 6 aydan fazla devamlı olarak Türkiye’de oturanlar Türkiye’de yerleşmiş sayılırlar.” Medeni Kanunun 19 uncu maddesine göre “yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.” Ayrıca, Türkiye tarafından düzenlenen mukimlik belgesine ilişkin 3 no’lu sirkülere şu linkten ulaşılabilir: http://www.gib.gov.tr/uluslararasi mevzuat
20 Ekim 2020
FİNANSAL HESAP BİLGİLERİNİN OTOMATİK DEĞİŞİMİ
Soru 11: Çifte vatandaşlığı bulunan Türk vatandaşlarının hem Türkiye’de hem yabancı bir ülkede adresi olması halinde yine de bildirim yapılır mı? Cevap 11: Bilgi değişiminde kriter vatandaşlık değil, vergi amaçları yönünden yerleşikliktir (mukimliktir). 1/7/2017 tarihinden önce ve sonra açılan hesapların incelenme yöntemleri farklıdır. 1/7/2017 tarihinden sonra açılan hesaplarda kişinin Türkiye’de yerleşik (mukim) olduğunu beyan etmesi ve bu beyanın hesap açılışında alınan diğer bilgiler ile çelişmiyor olması halinde beyanın makul olduğu kabul edilir ve hesaba ilişkin bilgiler bildirilmez. Bu tarihten önce açılan hesaplarda ise finansal kuruluşun kayıtlarındaki tek gösterge, adres bilgisi değildir. Örneğin; adres Türkiye’de olsa bile, banka kayıtlarında İsveç’te ilgili kişiye ait bir telefon numarası tespit edilmesi halinde hesabın kapsama girmesi söz konusu olabilir. Bununla birlikte, hesap sahipleri 1/7/2017 tarihinden önce açılmış hesapları açısından ilgili finansal kuruluşla iletişime geçerek Türkiye mukimi olduklarını belirten bir kişisel beyan ve kanıtlayıcı belge sunabilir. Türkiye Adres Kayıt Sisteminde kişinin “yerleşim yeri adresi” Türkiye olarak kayıtlı ise, bu bilgi finansal kuruluşa sunulduğunda bu kişinin Türkiye’de yerleşik (mukim) olduğu kabul edilir. Finansal kuruluşun kayıtlarında yurtdışı adresi olan fakat yerleşme maksadıyla Türkiye’ye dönmüş vatandaşlar, Türkiye Adres Kayıt Sistemindeki kaydı düzeltebilecekleri gibi finansal kuruluşa Türkiye’de yerleşik olduklarına ilişkin bir kişisel beyan ve kanıtlayıcı belge ile başvurabilirler. Soru 12: Bankalar gibi finansal kuruluşların bir süredir müşterilerden beyan ve belge istemesi bildirim yapılması amacına mı yöneliktir? Cevap 12: Finansal kuruluşlar 1/7/2017 tarihinden itibaren müşterilerinin durumlarını tespit etmeye başlamışlardır. Müşteriler finansal kuruluşların kendilerinden istedikleri bilgi ve belgeleri doğru şekilde vermelidirler. Bu beyan ve bilgilerin verilmesi mutlaka müşteri hakkındaki bilgilerin bildirileceği anlamına gelmemektedir. Türkiye’de hesap açarken kendisinden talep edilen kişisel beyan hesabın bildirilecek bir hesap olup olmadığını belirlemeye yöneliktir. Örneğin; Türkiye vatandaşı Bay (A) uzun yıllar Yeni Zelanda’da yaşadıktan sonra emekli olarak Türkiye’ye yerleşmiştir. İlçe Nüfus Müdürlüğü’ne başvurarak bu durumu Adres Kayıt Sistemine de işletmiş bulunan Bay (A)’nın Türkiye’de açtıracağı hesap artık Türkiye mukimi olduğu için bildirilmeyecektir. Ancak, Bay (A) Yeni Zelanda’da yerleşik olmaya devam etseydi, Yeni Zelanda’da yerleşik (Yeni Zelanda mukimi) Bay (A)’nın hesabı bildirime tabi olurdu. Soru 13: Sadece Türk bankalarından mı bilgi alınır? Cevap 13: Yabancı finansal kuruluşların Türkiye’de bulunan şubeleri ile Türkiye’de kurulu finansal kuruluşlar Gelir İdaresi Başkanlığına bilgi gönderecektir. Türk finansal kuruluşlarının yurtdışı şubeleri ise bulundukları ülkenin mevzuatına tabi olup, bu kuruluşlardaki müşteri bilgilerinin Türkiye (Gelir İdaresi Başkanlığı) üzerinden diğer ülkelere otomatik bilgi değişimi kapsamında gönderilmesi söz konusu olmayacaktır. Örnek: İsveç bankası SB’nin Ankara şubesi finansal hesap bilgilerini Gelir İdaresi Başkanlığa bildirecektir. Örnek: Türk bankası olan ABC Bankasının Stokholm şubesi ise İsveç mevzuatına tabi olacağından İsveç Vergi İdaresine bildirim yapacaktır. Soru 14: Hangi kuruluşlar bildirim yapacak? Cevap 14: 4 tür finansal kuruluş kapsamdadır: 1- Mevduat kuruluşları (genel olarak bankalar) 2- Saklama kuruluşları (saklama bankaları vb.) 3- Yatırım kurumları (yatırım bankaları ve fonlar gibi) 4- Belirli sigorta şirketleri Bununla birlikte kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar bu kapsamda sayılmaz. Soru 15: Finansal kuruluşlar bildirim kapsamındaki müşterilerini nasıl tespit edecek? Cevap 15: Finansal kuruluşlar yeni açılan hesaplar için müşterilerden hangi ülkede yerleşik (mukim) ol-
duklarını gösteren beyanlarını alırlar. Ayrıca 1/7/2017 tarihinden önce açılmış hesaplarda finansal kuruluşlar kayıt taraması yaparlar. Kayıtlarında aşağıdaki göstergelerden birinin bulunması halinde göstergenin bulunduğu ülkeye ilişkin olarak Başkanlığa bildirim gönderilir: 3 Kişinin ilgili ülkede yerleşik (mukim) olduğuna ilişkin kayıt 3 İlgili ülkede güncel yazışma ya da ikametgah adresi 3 İlgili ülkede kayıtlı telefon numarası (Türkiye’de bir telefon numarası yoksa) 3 Mevduat hesapları dışındaki hesaplardan ilgili ülkedeki hesaplara düzenli fon transferi talimatı 3 İlgili ülkede adresi bulunan bir kişiye verilmiş temsil veya imza yetkisi (vekaletname) 3 Finansal kuruluşun kayıtlarında başka bir adres olmaması halinde posta bekletme servisi talimatı veya posta gönderisi için belirtilen adres Bu nedenle, banka hesap sahiplerinin bankadaki adreslerini kontrol etmesi ve güncel ikamet bilgilerini kişisel beyan ve kanıtlayıcı belge ile birlikte bankalarına bildirmesi ve iletişim bilgilerini güncellemeleri önemlidir. Örnek: Banka müşteriye göndereceği yazışmalar için müşterinin Azerbaycan’da bulunan güncel yazışma adresini kullanmakta ve bu yazışmalar müşteriye tebliğ edilmektedir. Aynı müşteri cep bankacılığı için ise Bulgaristan uluslararası koduna sahip bir telefon numarası kullanmaktadır ve Türkiye’de bulunan bir telefon numarası bankanın kayıtlarında yoktur. Bu durumda bu kişi için hem Azerbaycan’a hem Bulgaristan’a bildirim yapılması söz konusu olabilir. Soru 16: Finansal kuruluş gösterge bulduğu müşteriyi mutlaka bildirecek mi? Cevap 16: Finansal kuruluşlar gösterge buldukları müşterileriyle iletişime geçerek onlardan gerçekte nerede yerleşik (mukim)olduklarını gösteren kişisel beyanlarını ve bu beyanı destekleyen bir belgeyi isteyebilir. Eğer ilgili kişi Türkiye’de yerleşik (mukim) olduğunu beyan ediyor ve mukimlik belgesi, yerleşim yeri belgesi vb. gibi bir kanıtlayıcı belge ile bu beyanı destekliyor ise hakkında bildirim yapılmasına gerek kalmaz. Böyle bir beyanda bulunan kişinin gerçek halini yansıtacak şekilde beyan ve belge sunması sonradan karşılaşılabilecek olası yaptırımlardan sakınmasını sağlayacaktır. Soru 17: Otomatik Bilgi Değişiminin Kapsamı nedir? Cevap 17: Türkiye’deki finansal kuruluşlarda tutulan finansal hesap bilgileri bilgi değişimi kapsamına girmekte olup, taşınmaz ve araç gibi taşınır bilgileri otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir. Kapsama girmesi durumunda, hem gerçek kişi (bireysel hesaplar) hem de kurumlara ait (kurum hesabı) bilgiler karşılıklı olarak paylaşılabilmektedir. Kapsamdaki finansal hesaplar; 3 mevduat hesapları, 3 saklama hesapları, 3 borç ve ortaklık ilişkisi menfaati, 3 nakdi değer sigorta sözleşmeleri ve 3 düzenli ödeme sözleşmeleri (anüiteler) olmak üzere 5 kategoridedir. Tüm hesap türlerinde hesabın yılsonu bakiyesi bildirime tabi olup, hesap bakiyelerinin kaynağına ilişkin (emekli aylığı, kira geliri gibi) bilgiler otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir. Bununla birlikte, mevduat hesaplarında ayrıca hesaba yıl içinde ödenen faiz de bildirilecektir. Saklama hesaplarında hesaba yıl içinde ödenen faiz, temettü ve diğer gelirler ile finansal varlığın satışından doğan gelirler bilgi değişimi kapsamındadır. Mevduat ve saklama hesapları dışındaki hesap türlerinde ise (örneğin anüiteler), hesap sahibine yapılan ödemeler bildirilir. Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A)’nın, Türkiye’deki (B) bankasında vadesiz mevduat hesabı bulunmaktadır. Bay (A)’nın hesabına yıl içinde aşağıdaki tutarlar yatırılmış, Bay (A)bu yatırılan tutarlardan 10.000 TL’sini yıl içinde nakit olarak çekmiştir. 24.000 TL: SGK emekli aylığı 30.000 TL: Yıl içinde yatan kira bedelleri (10.000) TL: Nakit çekilen tutar Bay (A)’nın 31 Aralık tarihli hesap bakiyesi 44.000 TL olarak, takip eden yılın Eylül ayında Japonya’ya bildirilir. Emekli maaşı ve kira gibi gelirlerini işaret
GAZETE
edecek bir ifade bildirimde yer almaz. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de Japonya’dan alınacaktır. Soru 18: Hangi bilgiler paylaşılacaktır? Cevap 18: Hesap sahibinin ve kurumlarda kontrol eden kişilerin (bazı ortaklar ya da bazen yöneticiler); 3 adı-soyadı 3 adresi, 3 yerleşik (mukim) olduğu ülke 3 yerleşik (mukim) olunan ülkedeki vergi kimlik numarası, 3 hesabın yılsonu bakiyesi ve 3 yıl içinde hesaba ödenen faiz, temettü, hesapta tutulan finansal varlıkların satışından doğan gelirler gibi ödemelerin brüt tutarı paylaşılacaktır. Örnek: Bay (A)’nın Türkiye’de bulunan (B) Bankasında bir yatırım hesabı bulunmaktadır. Kendisinin İsveç’te yerleşik (mukim) olması halinde adı, soyadı ve adresinin yanı sıra İsveç tarafından verilen vergi kimlik numarası, 31 Aralık 2020 tarihinde 2.000 Euro hesap bakiyesi olduğu, hisse senedi satışından 200 TL gelir elde ettiği hususları 2021 yılının Eylül ayında İsveç’e bildirilir. Türkiye’de yerleşik bir kişinin benzer mahiyetteki bilgileri de İsveç’ten alınır. Örnek: Yukarıdaki örnekte yer alan Bay (A)hem İsveç hem de Türkiye vatandaşı ise, Bay (A)’ya ait gönderilecek kişisel bilgiler yukarıda belirtilmiş olup Türkiye’deki TC kimlik numarası ya da kendisinin Türk vatandaşlığı bulunduğuna dair bir bilgi İsveç’e gönderilmez. Soru 19: Yurtdışı yerleşiklerin (yurtdışı mukimlerin) Türkiye’de kurdukları veya ortağı oldukları şirketler otomatik bilgi değişimi kapsamında mıdır? Cevap 19: Çok detaylı açıklamaları ve özellikli durumları olmakla birlikte, genel kural olarak Türkiye’de kurulmuş bir şirketin üretim ya da mal alım-satımı gibi aktif bir ticari faaliyetle uğraşması halinde ortağı yurtdışında yerleşik (mukim) de olsa ortaklık payı kaç olursa olsun kurum hesabı otomatik bilgi değişimi kapsamına girmez. Fakat Türk vatandaşlarının yurtdışında kurdukları şirketler adına Türkiye’de açtıkları hesapların bildirimi söz konusu olabilir. Örnek: Türkiye’de kurulu TBC Limited Şirketi tekstil ürünleri imal etmektedir. Bu şirketin %51 hissesine sahip ortağı Bay (A) İsveç’te yerleşiktir. İsveç’e Bay (A)’nın ortağı olduğu şirketin Türkiye’deki finansal hesaplarına ilişkin bir bilgi gönderilmez. Örnek: Norveç’te kurulu NBC şirketinin sahibi Bay (A) Norveç’te yerleşiktir. Bay (A) şirketi adına Türkiye’deki bir bankada hesap açmıştır. Bu hesabın bilgileri hesabın açılış tarihi ve bakiyesine bağlı olarak Norveç ile paylaşılabilir. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de Norveç’ten alınabilir. Ayrıca, hesap sahibi şirketin gelirlerinin ağırlıklı olarak (%50’den fazla) faiz, kar payı gibi pasif gelirlerden oluşması ve yabancı ülke mukiminin şirket ortaklığındaki payının %25’den fazla olması durumunda bu şirketin hesap bilgileri otomatik bilgi değişimi kapsamına girebilir. Bunun yanı sıra 1/7/2017 tarihinden önce açılmış bir kurum (şirket) hesabının 30/6/2017 tarihindeki bakiyesinin 250.000 ABD dolarının altında olması, müteakip yılların son günü itibarıyla da bu eşiğin aşılmaması ve finansal kuruluşun bu istisnadan yararlanmayı tercih etmesi halinde bu hesaba ilişkin herhangi bir durum tespiti yapılmaması mümkündür. Bu durumda hesap bilgileri otomatik bilgi değişiminin dışında kalır. Örnek: Norveç mukimi Bay (A)’nın Türkiye’de bulunan şirketinin brüt gelirlerinin %49’u kira gelirlerinden, %51’i ise faiz gelirlerinden oluşmaktadır. Bay (A) bu şirketin tek ortağıdır. Şirketin Türkiye’de bulunan (B) Bankasında 260.000 Euro tutarında mevduat hesabı bulunmaktadır. Bu hesap Norveç’e bildirilir. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de Norveç’ten alınır. Soru 20: Hangi hesaplar finansal hesap sayılmaktadır? Cevap 20: Finansal hesaplar; 3 mevduat hesapları, 3 saklama hesapları, 3 ortaklık ve borç ilişkisi menfaati, 3 nakdi değer sigorta sözleşmeleri ve 3 anüite sözleşmelerinden oluşur.
GAZETE
FİNANSAL HESAP BİLGİLERİNİN OTOMATİK DEĞİŞİMİ
Soru 21: Gayrimenkul bilgileri paylaşılacak mıdır? Cevap 21: Gayrimenkuller (ev, bina, arsa vb.) ve araç gibi finansal nitelikte olmayan varlıklara ilişkin bilgilerin otomatik temelde değişimi söz konusu değildir. Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A) Ankara’da kiraya verdiği evinden 50.000 TL kira geliri elde etmiş ve kira Türk finansal kuruluşunda bulunan vadesiz mevduat hesabına yatmıştır. Bay (A) yıl içinde hesabından hiç para çekmemiş olup yılın başındaki hesap bakiyesi ise sıfırdır. Bu durumda, Japonya’ya gönderilecek bildirimde hesabın yılsonu bakiyesi 50.000 TL olarak bildirilir fakat otomatik bilgi değişimi kapsamında, Bay (A)’nın Ankara’da evi olduğu, paranın kaynağının kira geliri olduğu ya da hesaba kira yattığına ilişkin bir bilgi gönderilmez. Soru 22: Bildirimler için bir limit bulunuyor mu? Cevap 22: 01/07/2017 tarihinden önce açılmış kurumlara ait hesaplarda hesap bakiyesinin 250.000 ABD dolarını geçmemesi halinde finansal kuruluşun bu hesabı Başkanlığa bildirmesi zorunlu değildir. Bireysel hesaplar için ise böyle bir eşik değer söz konusu değildir. 01/07/2017 tarihinden sonra açılan hem bireysel hesaplar hem de kurum hesapları bakiyesi ne olursa olsun bildirim kapsamındadır. Örnek: İsveç mukimi Bay (M)’nin Türkiye’de bulunan (B) bankasında 10 TL bakiyeli hesabı bulunmaktadır. Bu hesabın bilgileri İsveç’e bildirilir. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de İsveç’ten alınır. Örnek: Danimarka’da kurulu (M) şirketi Türkiye’de bulunan (B) bankasında 30/05/2016 tarihinde hesap açmıştır. Hesabın 31/12/2020 tarihli bakiyesi 249.000 ABD dolarıdır. Belirlenen eşiği aşmadığı için bankanın bu hesabı 2021 yılında bildirmesi zorunlu değildir. Soru 23: Bildirimler hangi para birimi ile yapılacak? Cevap 23: Bildirimler hesabın tutulduğu para birimiyle (Türk Lirası, Avro, İngiliz Sterlini, ABD Doları vb.) yapılacaktır. Örnek: Bulgaristan’da yerleşik Bay (A)’nın Türkiye’deki (B) bankasında bulunan hesaplarının 31 Aralık tarihli bakiyeleri aşağıdaki gibidir: 1. hesap: 10.000 Euro 2. hesap: 10.000 TL 3. hesap: 10.000 ABD Doları Hesap bakiyeleri herhangi bir kura dönüştürülmeden 3 ayrı hesap bakiyesi olduğu gibi bildirilir. Soru 24: Hesap hareketleri bildirim kapsamında mı? Bir hesabın hangi gün itibarıyla bakiyesi bildirilecek? Cevap 24: Anlaşma kapsamındaki finansal hesapların 31 Aralık tarihindeki hesap bakiyesi ya da değeri ile bu hesaba yıl içinde ödenen gelir (faiz, kar payı, temettü, finansal varlıkların satışından elde edilen gelirler vb. gibi) bildirim kapsamındadır. Ancak, örneğin bir mevduat hesabına yıl içinde yatırılan gayrimenkul kira ödemesi, borç ödemesi gibi hesap hareketleri otomatik bilgi değişimi kapsamında değildir. Örnek: İsveç’te yerleşik Bay (A)’nın Türkiye’deki (B) bankasında bir vadeli mevduat hesabı bulunmaktadır. Bay (A)’nın Antalya’daki evine ait kira bedeli her ay bu hesaba yatmaktadır. Bu hesaba ilişkin31 Aralık tarihi itibari ile olan hesap bakiyesi ve hesaba ödenen faiz bir sonraki yıl en geç Eylül sonu itibari ile otomatik bilgi paylaşımı çerçevesinde bildirilirken; otomatik bilgi değişimi kapsamında, paranın kaynağının kira geliri olduğu ya da hesaba kira yattığına ilişkin bir bilgi gönderilmez. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de İsveç’ten alınacaktır. Soru 25: Pasif (hareketsiz) hesaplar da kapsamda mı? Cevap 25: Hesap sahibi tarafından; son 3 yıldır para yatırma- çekme vb. bir hesap hareketi gerçekleştirilmeyen ye son 6 yıldır hakkında finansal kuruluş ile iletişime geçilmeyen hesaplar, bakiyesi 1.000 ABD Dolarını aşmamak kaydıyla otomatik bilgi değişimi yönünden hareketsiz hesap olarak değerlendirilir ve bildirim yapılmaz (düzenli ödeme sözleşmeleri-anü ite hariç). Hesap sahibi, hesabın bulunduğu finansal kuruluşta bulunan başka bir hesabına ilişkin işlem yaparsa, önceki paragrafta belirtilen hesap da bildirime tabidir.
Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A), Türkiye’de bulunan (B) bankasındaki hesabına ilişkin son 6 yıldır herhangi bir işlem yapmamış olup, hesabını kapatmamıştır. Bu durumda hesap pasif (hareketsiz) olarak nitelendirilse de bakiyesi 1.000 ABD Dolarını aşıyorsa bildirilecektir. Soru 26: Kapatılan hesaplar da bildirilir mi? Cevap 26: Hesabın yıl içinde kapatılmış olması halinde kapatılmış olduğu bilgisi hesabın kapatılmasını takip eden yıl bildirilecektir. Örneğin; 2019 yılında kapatılan bir hesap, 2019 yılına ilişkin 2020 yılında yapılacak değişimde yer alacaktır. (2018 yılında veya öncesinde kapatılmış bir hesap 2020 yılında yapılacak değişimde yer almaz). Hesabın yalnızca kapatıldığı yıl ile ilgili bildirim yapılacaktır. Kapatılmış hesaplara ilişkin hesap bakiyesi veya değeri sıfır “0” olarak bildirilecektir. Bununla birlikte hesap kapatılmış bile olsa kapanma tarihine kadar hesaba işleyen faiz gibi bilgiler bildirime tabidir. Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A)’nın Türkiye’de bulunan (B) bankasındaki hesabına 20.000 TL kira geliri yatmış olup, Bay (A) kira gelirini vadeli hesapta tutarak 2.000 TL faiz geliri elde etmiştir. Bay (A) hesabını 14 Nisan 2020 tarihinde kapatmıştır. Hesaba ilişkin 2021 yılında Japonya’ya gönderilecek bilgilerde hesap bakiyesinin “0” olduğu ve 2.000 TL faiz geliri elde edildiği bildirilecektir. Soru 27: Ortak hesapların bildirimi nasıl yapılır? Cevap 27: Müşterek olarak tutulan hesaplarda ortakların her biri hesap sahibi gibi değerlendirilir ve hesap bakiyesinin tümü bildirilir. Bildirimde hesabın bakiyesinin ortak sayısına bölünmesi söz konusu değildir. Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A), Türkiye’de bulunan (C) bankasında 100.000 Euro tutarında mevduat hesabına eşi Japonya mukimi Bayan (B) ile ortak olarak sahiptir. Japonya’ya yapılacak bildirimde Bay (A)’nın hesap bakiyesi 100.000 Euro olarak bildirilirken, Bayan (B)’nin de hesap bakiyesi 100.000 EUR olarak yer alacaktır. Bildirimde hesabın bakiyesinin ikiye bölünmesi söz konusu değildir. Eşlerden birinin yurtdışında mukim olması o ülkeye bildirim yapılması için yeterlidir. Eşlerden biri Türkiye’de mukim olsa bile hesap bakiyesinin tamamı Japonya’ya bildirilir. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgilerinin de Japonya’dan alınacağı tabiidir. Soru 28: Bu bilgilerin paylaşımı çifte vergilendirmeye yol açar mı? Cevap 28: Otomatik bilgi değişimine bağlı olarak çifte vergilendirme yapılmayacaktır. Elde edilen gelir, ya sadece gelirin elde edildiği ülkede (örneğin Türkiye’de) vergilendirilecek, ya da gelirin elde edildiği ülkede (örneğin Türkiye’de) ödenen vergi, mukim olunan diğer ülkede ödenecek vergiden mahsup edilebilecek, yani Türkiye’de ödenen vergi ilgili ülkede ödenecek tutardan düşülebilecektir. Türkiye’de elde edilen gelirlerin bazıları diğer ülkelerde de vergilendirmeye tabidir. Örneğin; Türkiye ile (A) ülkesi arasındaki “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması” kapsamında Türkiye’de temettü gelirlerinden %10 oranında vergi kesintisi yapılıyor ve asıl mukim olunan (A) ülkesinde bu gelirlerden %15 oranında vergi alınıyor ise, aradaki farkın (A) ülkesine ödenmesi söz konusudur. Örnek: Japonya’da yerleşik (Japonya mukimi) Bay (A), Türkiye’deki vadeli banka hesabından yıl içinde 10.000 TL faiz geliri elde etmiş olup hesabın 31 Aralık’taki yılsonu bakiyesi 100.000 TL’dir. Banka tarafından faiz geliri üzerinden %10 oranında 1.000 TL gelir vergisi kesintisi yapılmıştır. Bilgi değişimi kapsamında Japonya’ya hesabın yılsonu bakiyesinin 100.000 TL olduğu ve dönem içinde 10.000 TL faiz geliri elde edildiği bildirilecektir. Karşılıklılık (mütekabiliyet) esası çerçevesinde aynı mahiyetteki hesap bilgileri de Japonya’dan alınacaktır. Japonya mevzuatına göre Bay (A)’nın Türkiye’de elde ettiği faiz gelirini Japon Vergi İdaresine beyan etmesi gerekiyorsa, Türkiye’de kesinti yoluyla ödenen 1.000 TL Gelir Vergisi Japonya’da ödenecek vergiden mahsup edilebilecektir. Yürürlükteki ÇVÖA(Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları) hükümleri yıllardır bu şekilde uygulanmakta olup otomatik bilgi değişimi sonrasında da söz konusu Anlaşmaların vergilendirmeye ilişkin hükümlerinin
Ekim 2020
21
eskiden olduğu gibi uygulanmasına devam edilecektir. Türkiye’nin çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının Türkçe metinlerine ve bazı anlaşmaların uygulanmasına ilişkin rehberlere aşağıda belirtilen linkten ulaşılabilir: http://www.gib.gov.tr/uluslararasi mevzuat Soru 29: Değişilecek bilgiler hangi amaçla kullanılabilecektir? Cevap 29: Değişilecek bilgiler vergi amaçları için kullanılabilecektir. Soru 30: Değişilecek bilgiler hangi kurumlarla paylaşılacaktır? Cevap 30: Otomatik bilgi değişimi OECD tarafından oluşturulan aktarım mekanizması üzerinden karşılıklılık esasına dayalı olarak vergi idareleri arasında gerçekleşecektir. Sadece yerleşik (mukim) olunan ülkeyle sınırlı bir paylaşım yapılacaktır. Soru 31: Türk vatandaşlarının bu alanda alabilecekleri önlemler nelerdir? Cevap 31: Türk vatandaşları bulundukları ülkelerdeki vergi kanunlarına uyum sağlamaları halinde otomatik bilgi değişimi uygulamasından olumsuz etkilenmeyecektir. Soru 32: Gönderilen bilgilerin gizliliği nasıl sağlanacaktır? Cevap 32: Bilgi gönderilecek ülkeler OECD’nin veri güvenliği ve gizlilik denetiminden geçmiş ülkelerdir. Bu denetim sonucunda uygun görülmeyen ülkelere bilgi gönderilmeyecektir. Soru 33: Hesap sahiplerinin avukatlar ya da diğer hizmet sağlayıcılara vekalet vererek otomatik bilgi değişimi dışında kalması mümkün müdür? Cevap 33: Yukarıda ifade edilen paylaşım kriterlerini taşıyan hesaplara ait bilgilerin, başvuru, dilekçe, itiraz ve dava gibi yöntemlerle otomatik değişim dışında bırakılması mümkün değildir. Vatandaşlarımız finansal hesap bilgilerinin bildirim dışında tutulacağı vaadiyle kendilerinden ücret, T.C. kimlik numaraları, e-devlet şifreleri gibi bilgileri talep eden kişi ve şirketlere karşı dikkatli davranmalı ve bu bilgilerin dolandırıcılık amacıyla kullanılabileceğini göz önünde bulundurmalıdır. Bu konuda yurtdışında veya Türkiye’de ücret karşılığı hizmet vermek üzere hiçbir avukat, danışman veya şirket yetkilendirilmemiştir. Vatandaşlarımızın, avukatlara ya da danışmanlık firmalarına verilerinin yurtdışına aktarılmasına rıza gösterilmediği yönünde vekaletname vererek otomatik bilgi değişimini önlemeleri mümkün değildir. Örnek: Bay (A) İsveç’te yaşamaktadır. Bir televizyon programında danışman olduğunu ve otomatik bilgi paylaşımı kapsamında verileri gizleyebileceğini iddia eden Bay (E)’ye vekalet ücreti olarak 1000 Euro ödemiştir. Bay (E), idari makamlara Bay (A)’nın verilerinin gizlenmesi için başvursa da Bay (A)’nın verileri Anlaşma kapsamına giriyorsa bilgileri paylaşılır. Soru 34: Otomatik bilgi değişimi ile Kişisel Verileri Koruma Kanunu ihlal ediliyor mu? Cevap 34: Otomatik bilgi değişimi, karşılıklı olarak (mütekabiliyet esasında) uluslararası anlaşma kapsamında yürütüldüğünden, Kişisel Verileri Koruma Kanununa aykırılık teşkil etmemektedir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında verilerin yurtdışına aktarılmasına rıza gösterilmediği yönünde dilekçe vererek otomatik bilgi değişimini önlemek mümkün değildir. Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın ilgili Kanuna atıfla Kişisel Verileri Koruma Kurumuna ya da Türkiye’deki diğer kamu kurumlarına verdiği dilekçelere verilen cevaplarda; Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşmasının imzalandığı, anlaşmanın sadece finansal hesapları kapsadığı ve yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğu hususları belirtilmektedir. Soru 35: Finansal bilgilerin otomatik değişimine ilişkin nereden bilgi edinilebilir? Cevap 35: Vatandaş odaklı katılımcı ve şeffaf hizmet anlayışı çerçevesinde vatandaşlarımız obd(Sgelirler. gov.tr e-posta adresine soru ve önerilerini iletebilirler. Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığına yazı ile başvurarak ya da Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (ÇİMER) aracılığı ile bilgi edinmek mümkündür.
22 Ekim 2020
FİNANSAL HESAP BİLGİLERİNİN OTOMATİK DEĞİŞİMİ
2
Sözleşme sadece Türkiye’nin diplomatik ilişkisinin bulunduğu ülkelerle uygulanmaktadır.
3
Anlaşma sadece Türkiye’nin diplomatik ilişkisinin bulunduğu ülkelerle uygulanmaktadır.
* Singapur ve Slovak Cumhuriyeti, 2020 verilerinin 2021 yılında paylaşımı ile başlayabileceğini tarafımıza iletmiştir. Bu nedenle bu ülkelerle bilgi paylaşımı 2021’de başlayacaktır. ** 8 ülke farklı vergilendirme dönemi uygulamaktadır (Veri değişim dönemi ve tarihi değişebilecektir.) *** Bu ülkeler veri güvenliği sorunu sebebiyle geçici olarak sadece bilgi gönderecektir. **** Bu ülkelerden sadece tek taraflı olarak bilgi alınacaktır.
* Singapur ve Slovak Cumhuriyeti, 2020 verilerinin 2021 yılında paylaşımı ile başlayabileceğini tarafımıza iletmiştir. Bu nedenle bu ülkelerle bilgi paylaşımı 2021’de başlayacaktır. ** 7 ülke farklı vergilendirme dönemi uygulamaktadır (Veri değişim dönemi ve tarihi değişebilecektir.)
GAZETE
SPOR
GAZETE
Ekim 2020
23
FC Kopenhag, Solbakken ile yollarını ayırdı FC Kopenhag yönetimi, kulüp tarihine adını altın harflerle yazdıran 52 yaşındaki Norveçli Teknik Direktör Staale Solbakken’in görevine son verdi. Danimarka Süper Ligi temsilcilerinden FC Kopenhag, teknik direktörü Staale Solbakken’in görevine son verdi. FC Kopenhag, resmi internet sitesinden yaptığı açıklamayla, teknik direktörlüğün yanı sıra kulübün futbolcu alım-satımından da sorumlu olan Staale Solbakken ile işbirliğini sona erdirdiğini duyurdu. Kulüp yönetimi, geçici olarak Hjalte Bo Nörregaard’un teknik direktörlüğe, eski FC Kopenhag kaptanı William Kvist’in ise sportif direktör olarak atandığını açıkladı. Kulüp, 2020 yılında Danimarka Süper Ligi’nde alınan kötü sonuçlar nedeniyle 52 yaşındaki Solbakken’in görevine son verildiğini bildirdi. İstatistiklere göre, 2020 yılında 20 Süper Lig maçına çıkan FC Kopenhag, ancak 26 puan top-
layabildi. Puan ortalaması maç başına 1.3 olarak kayıtlara geçti. FC Kopenhag, 2019-2020 sezonu şampiyonu FC Midtjylland’in ardından Danimarka Süper Ligi’ni ikinci olarak tamamlamıştı. 2020-2021 sezonuna da kötü bir başlangıç yapan Aslanlar, ligin ilk 4 haftasında oynanan karşılaşmalardan sadece 4 puan alarak 12 takımlı Süper Lig’de 9’uncu sıraya yerleşmişti. Kalp krizi futbolculuk kariyerini bitirmişti FC Kopenhag tarihinin en iyi teknik direktörü olarak kayıtlara geçen Staale Solbakken, FC Kopenhag forması da giydi. 2000-2001 sezonunda FC Kopenhag ile sözleşme imzalayan ve takımla 14 maça çıkan Solbakken, 2001 yılı mart ayında FC Kopenhag antrenmanda kalp krizi geçirdi. Kalp krizinin ardından aktif futbolculuk kariyerine son veren Solbakken, Norveç’te Ham-Kam ile antrenörlük kariyerine adım attı. FC Kopenhag’a 2006 yılında teknik direktör olarak atanan Solbakken, kalan yarım sezon-
da başında bulunduğu takımı şampiyon yaptı. 2006-2011 yılları arasında FC Kopenhag’da teknik direktörlük görevini yapan Solbakken, FC Kopenhag ile yaşadığı başarılı dönemin ardından FC Köln ve Wolverhampton’da da teknik direktörlük görevlerinde bulundu. Başarısızlıkla geçen Almanya ve İngiltere maceralarının ardından ikinci defa 2013 yılında FC Kopenhag’ın başına geçen Solbakken, kulüp tarafından kovulduğu bugüne (10 Ekim 2020) kadar FC Kopenhag’ı çalıştırdı. İki dönem boyunca toplamda 12 yıl boyunca FC Kopenhag ile başarıdan başarıya koşan Norveçli Solbakken, FC Kopenhag ile 8 şampiyonluk yaşadı ve 4 defa da Federasyon Kupası’nı kazandı. FC Kopenhag, tarihinde ilk defa Solbakken ile 2006-2007 sezonunda Şampiyonlar Ligi gruplarına kaldı. Solbakken liderliğindeki FC Kopenhag, Danimarka tarihinde bir ilke daha imza atarak, UEFA Şampiyonlar Ligi 2010-2011 sezonunda gruplardan çıkmayı başardı.
Zanka Avrupa Şampiyonası için
KOPENHAG’A DÖNDÜ Fenerbahçe’nin transferin son saatlerinde eski takımı Danimarka’nın FC.Kopenhag kulübüne kiraladığı savunma oyuncusu Mathias ‘Zanka’ Jörgensen’in önümüzdeki yıl yapılacak olan Avrupa Futbol Şampiyonası’nda oynamak için FC Kopenhag’ın teklifini kabul ettiği öne sürüldü.
Sarı-lacivertli kulüpte bekleneni bir türlü veremeyen Danimarkalı milli futbolcu Zanka’nın, eski takımı Kopenhag’a tekrar geri dönmesi kulüp ile taraftarlarda büyük sevinç yarattı. Danimarka Milli Takımı ile kampta bulunan Zanka’nın, burda doktor kontrolünden geçtikten sonra bir yıllık kira-
lık sözleşmesini imzaladığı ve Kopenhag kulübünün sezon sonunda Zanka’yı satın alma opsiyonun olduğu belirtildi. Fenerbahçe’nin, kiralık süresince Zanka’nın maaşını ödeyeceği ileri sürülürken, Kopenhag’ın sarı-lacivertli kulübe 5 milyon kron (650 bin EURO) kiralama bedeli ödediği tahmin ediliyor.
EMLAK / İŞYERİ Bella Italia Nakskov Oms/dg: 6-7.000 DKK Pris: 420.000 DKK Erhvervszonen Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64 Green Kitchen Slagelse Leje pr. md.: 33.294 DKK Oms/2018: 3.6 mio. DKK Pris: 1.299.000 DKK 432m2 Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64
İrfan Kurtulmuş Milliyet Gazetesi Danimarka ve İskandinavya temsilcisi
Haber sizden, yayınlamak bizden! Haberlerinizi eğer varsa görseli (fotoğraf/video) ile birlikte yollayın, gazete ve sitemizde yayınlayalım.
E-posta: email@example.com (Not: İskandinavya Gazete ve iskandinavya.com, gönderilen yazıları ve görselleri yayınlayıp yayınlamama hakkını saklı tutar.)
Cafe, Restuarant & Pizzeria Nærum Leje pr. md.: 37.444 kr. Pris: 999.000 Erhvervszonen Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64 Nygårds Blomster København Ø Leje pr. md.: 10.217 kr. Oms/dg: 5.000 kr. Pris: 299.000 kr. Erhvervszonen Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64
Restaurant Mahal Fredensborg Leje pr. md.: 11.527 kr. Oms/dg: 6.000 kr. Pris: 599.000 kr. Erhvervszonen Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64 Arabella Kebab/Shawarma-NY PRIS! Valby - Spørg for pris Leje: 13.181 DKK Daglig Oms.: 4-7.000 DKK Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64 La Luna - NY PRIS! København Ø Pris: 1.295.000 DKK Leje: 9.133 DKK Oms/dg: 15-20.000 DKK Web: www.ezn.dk Tlf.: (+45) 60 68 66 64
Sizin de ilanlarınızın burada yer almasını ister misiniz? Geniş bilgi için e-posta adresimiz: firstname.lastname@example.org
İskandinavya Gazete - Sayı #10 - 2020 Ekim