Latince “Büyük ferman” anlamına gelen Magna Carta” feodal derebeylik zamanında insanların özgürlük mücadelesinin bir meyvesidir.
İngiltere Kralı Johns kendi saltanatı uğruna uyguladığı vergiler ve baskıcı yönetimi başta baronlar ve din adamları olmak üzere halkın büyük tepkisini çekmişti.
Yapılan ayaklanmalar karşısında isyancılar Londra’yı ele geçirmiş ve çaresiz kalan Kral John 1215’de Runny çayırlığında "Magna Carta’yı imzalamak zorunda kalmıştı. Bu şekilde elde edilen haklar ileriki yıllarda insan haklarının temelini de oluşturmuştur.
Magna Carta belgesinde yer alan ve bugün de temel insan hakkı kabul edilen bazı maddeleri şu şekilde sıralayabiliriz:
“Hiç bir özgür insan yürürlükteki yasalara başvurmaksızın, tutuklanamaz, hapsedilemez, mülkü elinden alınamaz, sürülemez, ya da yok edilemez”
“Adalet satılamaz, geciktirilemez, hiçbir özgür yurttaş adaletten yoksun bırakılamaz.”
“Özgür hiç kimse kendi benzerleri tarafından ülke kanunlarına göre yasal bir şekilde muhakeme edilip hüküm giymeden tutuklanmayacak, hapsedilmeyecek, mal ve mülkünden yoksun bırakılmayacak, kanun dışı ilan edilmeyecek, sürgün edilmeyecek veya hangi şekilde olursa olsun zarara uğratılmayacaktır.”
Türkiye’de uygulanan tek adam rejiminde Erdoğan’ın geçen günlerde önümüzdeki iki yıl içinde uygulayacaklarını söylediği “İnsan Hakları Eylem Planı'nı açıkladı.
” Hatırlanacağı gibi Erdoğan ve partisi yaklaşık 18 yıldır iktidarda ve mecliste de çoğunluktadır. Açıklanan bu planda Macna Carta’da yaklaşık 805 yıl önce yayınlanmış haklar da vardır.
Erdoğan’ın açıklamalarından bazı örnekler vereyim:
Örnek: İnsan, doğuştan sahip olduğu vazgeçilmez haklarıyla yaşar. Devletin temel amaç ve görevi, bu hakları korumak ve geliştirmektir.
Bir başka Örnek: İnsan onuru, bütün hakların özü olarak hukukun etkin koruması altındadır.
Örnekleri artırabiliriz. Burada dikkate alınması gereken Erdoğan’ın bu hakları yenilik yapıyormuş gibi sunmasıdır. Bu hakların hemen hemen hepsi yürürlükteki Anayasa’da vardır.
Sorun bunların keyfi şekilde bugüne kadar yok sayılmaları ve uygulanmamalarıdır. Anayasa mahkemelesi kararlarını tanımayan, Avrupa İnsan hakları Mahkemesi kararlarını “ Bizi bağlamaz” diyerek red eden Erdoğan ve AKP iktidarı bu “ sözde reforma” neden gereksinme duydu?
Macna Carta ile yüzyıllar önce kazanılmış insan hakları, Anayasada yazılmış olan temel haklar ve özgürlükler bu 18 yıl içinde yok sayan da Erdoğan ve AKPiktidarı değil mi? Bu yönüyle yapılan sözde “İnsan hakları Eylem Planı” hiç de inandırıcı değildir ve olamaz.
Ekonomik bir çıkmaz içinde olan Erdoğan Biden’in ABD başkanı seçilmesiyle ABD-Türkiye ilişkilerinde gerilimli bir döneme girileceği bir gerçektir. AB olan ilişkilenirini geliştirmek ve onlara gülücükler dağıtmasının bir göstergesidir bu davranışlar.
Türk tipi başkanlık rejiminin başında olan Erdoğan bu planı açıklarken kurmayları da harıl harıl HDP’nin kapatılması için çalışmalar yapmaktadır. Bu çelişki bile bu konuda hiç de samimi olmadıklarını göstermeye yeterlidir.
Son bir not:Freedom House'nin 2021 Özgürlükler raporunda Türkiye 100 üzerinden 32 alarak özgür olmayan ülkeler içindedir.