Bu yazıda kimler sanatçı, neler sanat eseri gibi ayrımlara girmeyeceğiz. Klasik tartışmaların bir adım ötesine geçerek 2020 yılı ve sonrasını kapsayan sanatçıların yükümlü olduğu vergi artışını konu alacağız.
Serbest meslek kazancı
Sanatçıların gelirleri, eğer bir işverene bağlı olarak çalışmıyor ise; serbest meslek kazancı, işverene bağlı olarak gelir elde ediliyor ise bu gelir ise ücret olarak değerlendirilir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 18’inci maddesinde belirtildiği üzere, birtakım gelirlere kazanç istisnaları getirilmiştir. Bu istisna kapsamında bir gelir var ise yıl sonunda beyanname verilmesine ve ek gelir vergisi ödenmesine gerek yoktur. Bu eserlerin kullandırılması, kiralanması ya da satışı (neşir, temsil, icra, teşhir vb.) karşılığında, ödemeyi yapan, %17 tutarında stopajı, sanatçı adına, vergi dairesine öder.
Bu istisnadan faydalanmak için sanatçı, meydana getirdiği eseri, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Telif Hakları Genel Müdürlüğü’ne başvurur sonrasında aldıkları yazıyı (zorunlu veya isteğe bağlı kayıt/tescil belgesi) vergi dairesine iletir ve vergi dairesinden de “vergiden istisna yazısı” alır.
Yani yıl sonu gelir vergisi beyannamesi vermemek ve KDV ödememek gibi istisnadan faydalanmak için 2 şart gerekiyor:
- Kanunda yazılı işlerden olması
- Bu eserler için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ilgili birimlerinden “eser” niteliği taşıdığı belge alınması
Kanunda yazılı ve istisna kapsamındaki eserler:
“Müellif, mütercim, heykeltıraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikâye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri vb.”
Kanunda yer almayan ve istisnaya konu olamayacak eserler:
Çevirmenlik (dizi, film, belgesel altyazı ve dublaj), seslendirme ve dublaj, müzisyenlik (düğün, özel eğlence mekanları), yorumculuk, sunuculuk, YouTube video, web sayfa tasarımı, reklam/dizi/film oyunculuğu, desinatörlük, takı çalışmaları, eşya süsleme sanatı, dövme sanatı, vb.
1 Ocak 2020’den sonraki değişiklik, yıl sonu gelir vergisi beyannamesi yükümlülüğü
1 Ocak 2020’den sonra vergileme sistemi değişti. Daha önce vergi istisnası kapsamında gelir elde eden sanatçıların, şirket kurma, defter/kayıt tutma, yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğü yoktu. Sadece ödemeyi yapan kişi/kurum, sanatçı adına %17 stopajı vergi dairesine ödüyor ve sanatçı başka bir vergi ödemiyordu.
1 Ocak 2020 tarihinden sonra elde edilen gelir 600.000 TL’yi (brüt) aştığı durumda sanatçı, yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi verecek (şirket kurma, defter/kayıt tutma yükümlülük yok), toplam gelir üzerinden gelir vergisi hesaplanacak, daha önce ödenmiş olan %17 stopajlar ise hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilecektir.
2020’den sonra sanatçının gelirinin 600.000 TL’nin altında olması ya da 600.000 TL’yi aşması vergi yükünü çok değiştiriyor. Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere; iki sanatçıdan ilkinin (A) 2020 geliri 600.000 TL ve diğer sanatçının (B) geliri ise 601.000 TL olsun. B sanatçısı A sanatçısından 1.000 TL fazla kazandığı halde, A sanatçısına göre 196.270 TL daha fazla vergi ödeyecektir.
Bu büyük haksızlık olup ilerleyen dönemlerde Mali İdare'nin bu durumu düzeltmesini umuyoruz.
Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise; sanatçının gelirinin 600.000 TL’yi aştığı durumda, daha önce beyan etmediği diğer gelirleri de beyannameye eklemelidir. Hatta istisna kapsamında olup beyanname verme tutarı aşıldığı için bazı gelirler için istisna olmayacak.
İleride olası vergi riskleri ile karşılaşmamak için bu ve benzeri konular için geliri elde eden sanatçıların, mali müşavirlerden destek almalarında büyük yarar var.