VARİS
Varis toplardamarların kalıcı olarak genişlemesi, kıvrılması ve uzamasıdır. Varisler çoğu kez bacak derisinin altında mavimsi renkte değişik çaplarda kıvrıntılı kabarıklıklar şeklinde görülür. Varisler yıllarca görünüm dışında bir şikayete yol açmadan kalabilir. Ancak zamanla varisle ağrılı hale gelebilir. Bacaklarda şişme ve bir süre sonra kronik venöz yetmezlik gelişebilir.
Skleroterapi:Hastalıklı damar içerisine damar duvarlarını birbirine yapıştıracak şekilde özel bir reaksiyon oluşturan ilaçların verilmesi
Laser yada Radyofrekans: Burada hastalıklı damarların içerisine ilerletilen özel bazı teller ile (kateter) laser yada radyofrekans enerjisi ile damarların içten bir çeşit dağlanmaktadır. Varis ameliyatı yönteminde ise kasıktan ve ayak bileği veya diz hizasından ilerletilen bir tel ile damar çekilerek çıkarılır.
Daha fazla bilgi
Varis toplardamarların kalıcı olarak genişlemesi, kıvrılması ve uzamasıdır. Varisler çoğu kez bacak derisinin altında mavimsi renkte değişik çaplarda kıvrıntılı kabarıklıklar şeklinde görülür. Bir diğer varis şekli ise kılcal damar çatlamaları veya örümcek şeklinde görülen varislerdir.
Varisler yıllarca görünüm dışında bir şikayete yol açmadan kalabilir. Ancak zamanla varisle ağrılı hale gelebilir. Bacaklarda şişme ve bir süre sonra kronik venöz yetmezlik gelişebilir. Varisli olan damarda kan pıhtısı oluşabilir ve tromboflebit olarak bilinen bu durumda bacakta ağrı, şişme ve kızarıklık olur.
Varis daha çok bayanlarda görülür. Ailesinde varis olan kişilerde varis olma olasılığı daha da fazladır. Gebelik döneminde varisler daha sık görülür. Diğer risk faktörleri şişmanlık, sigara, uzun süre ayakta kalmaktır.Belirtiler:
. Bacaklarda varisler görülür,
. Bacakta ağrı ve kaşınma,
. Bacakta yanma,
. Bacaklarda gece krampları
. Bacaklarda sürekli bir rahatsızlık hissi,
Varis Nedenleri
Varis çoğu kez toplardamarlar içinde kanın tek yöne akmasına izin veren kapakçıkların bozulması sonucunda gelişir.
İnsan vücudunda cildin hemen altında birçok toplar damar yer alır. Bu damarların görevi kirli kanı kalbe ulaştırmaktır. Bazı nedenlerden dolayı bu damarlar yaşamın herhangi bir evresinde esner, genişler ve işlevleri ve görünümleri bozulur.
Varis, toplar damarların geri döndürülemez bir şekilde ve anormal genişlemesidir. Bu damarlar ayak ve bacaklarda cilt altında mavi ve kıvrılmış şişlikler halinde görülür ve ayakta kalmakla ve uzun süre oturmakla şikayetler artar.
Varisler erkek nüfusun % 15-20’sinde bayan nüfusun ise %30-35’inde hayatın değişik evrelerinde görülebilir.
Varisler ilerledikçe ayaklarda ağrı ve basınç şikayetleri ortaya çıkar. Tedavi edilmemiş son evre varisler ayak bileklerinde yara açılmasına yol açabilir.
Varislerin oluşmasında birçok teori ortaya atılmıştır ancak bilinen tek ortak neden toplar damarlardaki kapakçıkların fonksiyonlarının bozulması veya zarar görmüş olmasıdır. Damarlardaki kapakçıklar kanın damar içinde doğru yönde yani kalbe doğru akmasını sağlar ve geriye kaçmasını önler. Kapakçıkların fonksiyonlarını kaybetmesinin nedeni tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Bu konuda ortay atılan fikirler arasında kalıtsal nedenler (ailede varisler varsa) veya damar duvarlarında sonradan kazanılmış olan zayıflık olarak özetlenir.
Varisleri artıran birçok faktör arasında şunlar sayılabilir:
1. Hamilelik: Hamilelik ile kan volümü artar. Ayrıca bebeğin karına baskı yapması ile vücudun alt kısımlarından kanın yukarı çıkması zorlaşır. Hamilleilk sırasında artan miktarda salgılanan hormonlar da toplar damar duvarlarını zayıflatır ve varis oluşumuna zemin hazırlar. Varisler hamilelikten yaklaşık 1 yıl sonra ortadan kalkabilir ancak ard arda olan hamilelikler varislerin kalıcı olmasına yol açabilir.
2. Uzun süre ayakta kalmak ve ayakta çalışmak
3. Fazla kilolar
4. Sigara içmek
5. Yaş: Varis her yaşta insanda görülebildiği gibi genellikle yaş ilerledikçe varislerin görülme oranı da artar.
6. Varisler bayanlarda mensturasyon sırasında ortaya çıkabilir veya sadece bu durumlarda şikayet yaratabilir.
Varisli hastalarda ne gibi şikayetler görülebilir:
Varisler cilt altında görülebilen ve ele kabarıklık olan gelen damarsal yapılar olarak kozmetik olarak rahatsız edici olabilir. Varis, ayaklarda ağırlık, sızı ve bazen de kaşıntı şikayetlerine neden olur. Ayaklarda yanma Şikayetler uzun iş günlerinden sonra veya uzun süre ayakta kalmak ile artar. Bazen de ayağa kalkmak ile aşırı ağrı olabilir veya gece krampları görülebilir. Varisli damarlar yüzeyel tromboflebit olmaya daha yatkındır. Bu problem ortaya çıkarsa varislerin üzerinde kızarıklık, ağrı, hassasiyet ve ısı artışı olabilir. Varis olan bacaklara derin toplar damarlarda pıhtı olma riski az da olsa artmıştır. Bu durumlarda hastanın ayağında birden ve şiddetli ağrı ve şişlik görülür. Bu durumun hemen bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Varis buna rağmen hiçbir şikayete neden olmayabilir.
Tanı:
Doktorunuz size şikayetlerinizi, iş ve ev hayatınızı ve aile hikayenizi soracaktır. Varislerin muayenesinden sonra Duplex Ultrason denilen bir tetkik istenebilir. Bu teknilk ile varisler görüntülenir ve içlerindeki kan akımının yönü değerlendirilir. Bu ağrısız ve nispeten kolay bir incelemedir ve sonuçları tedavinin yönlendirilmesi açısından büyük önem taşır.
Varisli damarların bacaklarda görülmesi çoğu kez tanı için yeterlidir. Ancak varisin nedeninin anlaşılması için renkli Doppler ultrasonografi ve /veya pletsimografi yapılmalıdır.
Tedavi:
Tedavi edilmeyen varisler genellikle ilerleme gösterir. İlk muayeneden sonra Duplex Ultrason tetkikinin de yardımı ile doktorunuz size bir tedavi planı çıkarır. Başlangıç evresindeki varisler için varis çorabı (elastik çorap) ve ayakların mümkün olduğu kadar yukarı kaldırılması gibi medikal tedavi yöntemleri denenebilir.
Daha ileri evrelerdeki yaygın varisler için aşağıdaki tedavi yöntemlerinden biri önerilebilir:
1. Skleroterapi: Bu tedavi yönteminde damar cerrahı varislerin içine çok ince bir iğne yardımı ile kimyasal bir madde enjekte eder. Bu tedavi varislerin kapanmasına ve bir süre sonra sertleşmiş bir bağ dokusu haline gelmesine yol açar. Bu yöntem daha çok ince kılcal damarlar halinde ortaya çıkan varisler için kullanılır ve bu tip varisler için son derece etkili olduğu gösterilmiştir.
Tedavi yapılmadıkça varisler kötüleşir. Girişim yapılmadan uygulanan tedaviler bacakların yukarı kaldırılması ve varis çorapları sadece şikayetlerin hafiflemesine yardımcı olur.
Varislerin kesin tedavisi ise çoğu kez varisli damarların ortadan kaldırılmasıdır.
2. Endovasküler ablasyon (laser) : Bu yöntemde ise varis içine bir kablo yardımı ile ısı veya lazer enerjisi verilir ve varisli damarın kapanması sağlanmaya çalışılır. Varisli damarların nispeten düz ve duvarının ince ve çapının küçük olması gerekir. Lokal anestezi veya genel anestezi ile yapılabilir. Birçok varis hastasında damar çapı nispeten büyük olduğu için bunları ortadan kaldırmak için gereken enerji miktarı çok yüksektir ve bacak cildine ve çevredeki sinirlere ve diğer komşu dokulara zarar verebilir. Nispeten yeni bir yöntemdir ve uzun süreli sonuçları henüz kesin olarak bilinmemektedir. Nüks oranı açık cerrahi yöntemlerine göre daha yüksek olabilir.
Laser yada Radyofrekans yöntemleri ile damarın içerden tahrip edilmesi. Burada hastalıklı damarların içerisine ilerletilen özel bazı teller ile (kateter) laser yada radyofrekans enerjisi ile damarların içten bir çeşit dağlanmaktadır.
Bu yöntemlerde genelde diz hizasından ultrason eşliğinde hastalıklı safen toplardamarına laser kateteri yerleştirilir ve kasık hizasına gelindiğinde laser enerjisi verilerek kateter yavaşça çekilerek çıkarılır. Böylece kateterin bulunduğu alandaki damar içerden ısı verilerek kapatılmış olur. Bu yöntem tümenescent anestezi adı verilen ve sadece damarın çevresine verilen lokal anestezi yöntemi ile gerçekleştirilir. İşlem sonrası hastanın bacağında varisler varsa bunlar aşağıda açıklanmış olan küçük kesilerden çıkarılır. Laser ve Radyofrekans yöntemi uygulandıktan sonra elastik bandaj ile sarılır ve birkaç hafta varis çorabı uygulanır. Her iki yöntemde klasik tedavi yöntemi olan cerrahi yönteme benzer başarı oranları vardır. Ancak cerrahiye göre hastalar çok kısa süre içinde ayağa kalkıp, daha az ağrı ve morarma ile günlük işlerine birkaç gün içinde dönebilirler.
Alttaki resimde varisli damarın içine ilerletilen kateterden laser enerjisi verilerek damar kapatılıyor.
Resimde radyofrekans enerjisi ile varisli damarın kapatılması görünüyor.
Laser tedavisi ile varisin kapatılması
Damar içi lazer tedavisinde kullanılan 2 cihaz: Doppler ultrason cihazı (solda) ve lazer enerji kaynağı (sağda)
Kateterin damar içine yerleştirilmesi
Lazer enerjisinin damar içinde uygulanması
3. Varis operasyonu (stripping): Bu tedavi yöntemi genellikle ameliyathane koşulları içinde varisleşmiş olan damaraların cerrahi olarak çıkarılması demektir. Operasyon sırasında bacağın en üst kısmında ve diz seviyesinde iki adet küçük kesi ile normal olmayan damarlar çıkarılır. Operasyon çoğunlukla genel anestezi ile yapılır ve yaklaşık 30 dakika sürer. Hastalar bir gece hastanede kalabildikleri gibi aynı gün taburcu da olabilir. İşe ve normal hayata dönüş yaklaşık 1 hafta sonra mümkündür. İlerilemiş varisler için uzun süreli sonuçları en iyi bilinen ve en etkili tedavi yöntemidir. Varislerin bu operasyondan sonra nüksetme oranı % 5’ten azdır.
Stripping (soyma) operasyonu
Varislerin lokal olarak çıkartılması. Üstteki fotoğraflar uygulamayı, alttakiler operasyon öncesi ve sonrası görünümü gösterme
Varis ameliyatı Burada kasıktan ve ayak bileği veya diz hizasından ilerletilen bir tel ile damar çekilerek çıkarılır. Bu yöntem genel yada spinal anestezi (belden bir iğne) ile gerçekleştirilir. Beraberinde varislerde çıkarılır. İşlem yaklaşık bir 30-60 dk sürer ve bacak elastik sargılarla sarılır. Hastaların işlem sonra birkaç ay varis çorabı giymeleri gereklidir.
Küçük kesiklerden varisli damarların çıkarılması:
Burada deride açılan 1 mm lik deliklerden tığ benzeri kancalar içeri batırılarak varisli damarlar çıkarılır. Bu şekilde ameliyat sonrası iz en aza indirilir.