Yapı Meşhed‟in 100km kadar kuzeydoğusunda Serahs yolundadır. 1964‟te Derek Hill ve William Clevenger tarafından bizzat ölçüleri alınıp fotoğraflanmıştır. Yaklaşık 70x70m ölçülerinde plan olarak Karahanlılar‟ın Dayhatun Kervansarayı ile süsleme yönünden ise Büyük Selçuklulardan kalma Ribat-ı Şerif ile benzeşir. 11.yy ilk çeyreğinde inşaa edilmiştir. Süslemenin en yoğun olduğu kısım eyvanlardır. Kitabeler eyvanları dolaşır. Eyvan kubbe birleşimi mimari açıdan önemlidir. Ribat-ı Mahi, Oğuz boylarının ayaklanması sırasında harap olmuş, 1154‟te Sultan Sencer‟in hanımı Terken Hatun tarafından Ribat-ı Şerifle birlikte tamir ettirilmiştir. Süslemelerin bir kısmı bu döneme aittir. Dört eyvanlı avlu şeması ve tuğla süslemeler gibi Karahanlı mimarisi geleneklerini devam ettiren Ribat-ı Mahi‟de en çok dikkati çeken özellik, eyvan kubbe birleşmesinin Büyük Selçuklulardan çok önce (1019-20) de, daha XI. yüzyılın ilk çeyreğinde, Gazneliler tarafından gerçekleştirilmiş olmasıdır. Eyvan kemerlerinin içi ve yan duvarları geometrik bölümler içinde palmet ve rumilerden dolgularla süslenmiştir. Bu geometrik süslemeler atlamalı olarak bir kenarı kırık sekizgenlerin kesişmesi ile meydana gelen dörtlü düğümlerle Özkent türbesindeki motiflerin değişik bir şeklidir. Eyvanları dolanan tuğladan kesme büyük harflerle çiçekli kûfî kitabe kuşağı, Sengbest, Arslan Cazip Türbesi kitabesine benzemekte olup, Gazneli üslubundandır. Leşker-i Bazar Ulu Camii‟nde mihrap önü kubbesi, mekân içinde belirli bir yer alarak, İran‟da daha sonraki Selçuklu camilerine bir hazırlık olmuş, Ribat-ı Mahi bir taraftan onların eyvan kubbe birleşmesine yol açarken, diğer taraftan da Selçuklu kervansaraylarının öncüsü olarak Karahanlı mimarisi ile Selçuklu mimarisi arasındaki bağlantıyı temin emiştir.
Foto Kaynak: Selcuklumirası