Türkçeye “çerez” olarak yerleşen şahsî web tarayıcısı belgeleri, Google’da arama yapmaktan Facebook’ta oturum açmaya, sair sitelerdeki haberlerinizi sizinle eşleştirmek için kullanılıyor. Evet özgün ismi cookies (kurabiyeler) olan bu evraklar, tam olarak nasıl çalışıyor; ne devir tehlikeli olabilirler?
Web Sitesi Çerezleri Nedir?
Çerezler, web sitelerini ziyaret ettiğinizde bilgisayarınıza kaydedilen küçük evraklardır. Siteleri birinci ziyaretinizde oluşturulan bu evraklarda, siteyle olan birtakım etkileşimleriniz saklanır. Siteler, daha sonraki ziyaretlerinizde kendi oluşturduğu çerezi denetim ederek kim olduğunuzu “hatırlar”.
Özgün Ismi Olan “Cookie” Nereden Geliyor?
Türkçede “çerez” olarak bilinen evrakların orjinal ismi cookie (kurabiye, kuru pasta, bisküvi), lakin bunun nereden geldiğini tam olarak kimse bilmiyor. Bir teoriye nazaran bu isim, 1979’da bir olgu paketi için kullanılan “magic cookie” teriminden türedi. Bir sair argümana nazaran ise cookie ismi, ormanda ekmek kırıntılarını arayan Hansel ve Gretel’den esinleniyor.
Çerezler Neden Var?
Çerezler sayesinde web siteleri, nerede olduğunuzu, web tarayıcınızın çeşidini, tercihlerinizi hatırlayabiliyor. Bu sayede siteler, deneyiminizi güzelleştirebiliyor. Oturumunuzu kapatmadığınız sitelerin sizi hatırlaması da çerezler sayesinde gerçekleşiyor.
Binaenaleyh çerezleri hayatımızı kolaylaştırdığı için kullanıyoruz.
Çerezler Sizi Nasıl Tesirler?
Çerezler birçok vakit zararsızdır. Virüs yahut zararlı taşımaları mümkün olmadığı üzere, rastgele bir program evrakı da taşıyamazlar. Bununla birlikte en beğenilmeyen senaryo, çerezlerinizin ilişkinizde araya giren biri tarafından ele geçirilip taklit edilmesidir. Bu durumda kullanıcı olgularınız izlenebilir ve hesap haberleriniz ele geçebilir.
Fakat telaş etmenize gerek yok, zira çerez güvenliği web tarayıcıları ve web siteleri tarafından ele alınıyor.
Daha değerli bir sorun, “izleme çerezleri” olarak bilinen ve sitelerdeki davranışları izlemeye yarayan çerezlerdir. Bu tıp çerezler, size daha isabetli reklam göstermekte kullanılıyor. Her adımınızı takip etmekte kullanıldığından, bunun değerli bir kapalılık sorunu olduğu açık.
Çerezler ve Kapalılık
Çerezlerin sizin vermediğiniz bir bilgiyi göremeyeceğini söyleyelim. Yani bir web sitesinin tarayıcınıza çerez bırakması, ailenizdeki bireylerin ismini ve gittiğiniz mektepleri öğrenmesi manasına gelmiyor.
Sorun şu ki reklam şirketlerinin bıraktığı çerezler, sizi siteden siteye takip edip, alışkanlıklarınızı öğrenmek ve daha isabetli reklamlar göstermek için kullanılabiliyor. Kimi asrî web tarayıcıları, son devirlerde izleme çerezlerini varsayılan olarak engelliyorlar. Sizin tarayıcınızın bunu yapıp yapmadığını denetim edebilirsiniz.
Tarayıcınızın ayarlarından tüm çerezleri devre dışı bırakabilirsiniz lakin bu durumda hem interneti kullanırken sitelere her keresinde oturum açmak zorunda kalacak, hem de birtakım sitelerde meselelerle karşılaşacaksınız. Bunun mahalline muayyen sitelere ilişkin çerezleri tek tek silmeyi de tercih edebilirsiniz. Kimi web tarayıcıları (Chrome ve Firefox dahil), makul alan isimlerine ilişkin çerezleri kapatmanıza müsaade veriyor. Güvenmediğiniz bir web sitesinin çerezlerini her hengam silebilirsiniz.
Kaynak: Chip