Yüksek lisans dersilerimden birinde araştırma konusu olarak günümüzün popüler teknolojilerinden biri olan İş Zekası’nı seçtim.Yaptığım araştırmalar aşağıdaki gibidir.
Tarih Boyunca Veri
Veri toplamak ve toplanan bu veriyi anlamlandırmak insanlık tarihi kadar eskidir.En ilkel zamanlarda bile mağarada yaşayan insanlar yaşadıklarını ve tecrübelerini duvarlara çizerlerdi,bu şekilde veri birikimi olurdu.Günümüze baktığımızda ise çocuklar bile sosyal platformları,arama motorlarını çok rahat kullanabilecek düzeydeler.İşin içine teknoloji ve teknoloji ile büyüyen bir nesil girince veri birikimi artmıştır.
Yapılan araştırmalara göre dünyadaki veri hacmi her 2-5 yıllık periyodlarda iki katına çıkmıştır.Bunun doğal bir sonucu olarak problemin neden sonuş ilişkisini ham veri üzerinde yorumlamak neredeyse imkansız hale gelmiştir.Aşağıdaki grafik artan veri hacminin yıllara göre değişimini gösteriyor.
İş Zekası Nedir?
Biriken verinin anlamlı hale dönüşütürülmesi noktasında İş Zekası kavramı ortaya çıkar.İş Zekası kavramı verinin işlenerek anlamlı bilgi haline dönüştürülmesinde kullanılan tüm teknoloji ve süreçleri kapsayan bir terimdir.
İş Zekasına Neden İhtiyaç Duyarız?
İş Zekası uygulamaları daha çok kurumların raporlama araçlarının yetersiz kaldığı durumlarda ortaya çıkar.Uygulama geliştrililirken raporlama araçları da eklenir,zaman ilerledikçe veri artar ve farklı kaynaklardan veriler alınmaya başlanır.Bu durumda raporlar yetersiz kalır ve iş zekası çözümlerine ihtiyaç olur.Diğer yandan farklı uygulama ve veri tabanlarından veri alan kurum sistemlerinde veriyi ilişkilendirerek anlamlandırma noktasında iş zekası çözüm getirir.Raporlama süreçlerinde karar destek mekanizmaları,veri madenciliği, veri ambarı araçları da kullanılmaktadır.
İş Zekasının ortaya çıkmasındaki nedenlerinden biri globelleşen dünyadaki artan rekabet oranıdır.Dünyanın bir ucundaki bir kurumda gerçekleşen ekonomik gelişme başka bir ülkenin ekonomisini altüst edebilmektedir.Tüm kurumlar böyle rekabet dolu bir ortamda çalışırken risk unsuru ortaya çıkar.Gelişmelerin gerisinde kalmamak için çok daha hızlı ve doğru karar vermek zorunda kalıyorlar.Sonuç olarak; birim zamanda verilmesi gereken karar sayısında çok büyük artış olmuştur.
İş Zekasının Uygulanabilirliğini Arttıran Etmenler:
- Donanımın ucuzlaması
- Araçların gelişmesi
- Sıfır maliyetle deneme şansı
- Algoritmaların yaygınlaşması
- Bilgi birikiminin yaygınlaşması
- Emeğin yaygınlaşması
- Güvenlik unsuru
İş Zekasında Kullanılan Araçlar:
İş Zekası raporları hazırlanırken kullanılan araçlardan bazıları aşağıdaki gibidir:
- Excel ve Excel için PowerPivot
- Report Builder
- Visio ve Visio Servisleri
- Microsoft SQL Server (Microsoft SQL Server Integration Services,Microsoft SQL Server Analysis Services,Microsoft SQL Server Reporting Services)
- SharePoint PerformancePoint Hizmetleri
İş Zekası Raporlarının Gösteriminde Kullanılan Kavramlar:
KPI(Key Performance Indicator): Değer, hedef, eğilim ve grafik gösterimden oluşan bir bilgidir.KPI’lar şu anki değerin ne olduğunu ve hedef değerini içerir. Şuanki değer hedefe göre ne durumdadır bilgisi yer alır.
Report: Yani rapor ise görsel yönleri de olabilmekle birlikte daha çok sayısal verileri sunar ve genelde KPI’lardan daha detaylıdırlar.
Scorecard: Yani karne, KPI’ların belirli perspektiflere göre gruplanarak sunulmasıdır.
Dashboard:Yani konsol, karneler, raporlar ve KPI’lar içerebilir.
İş Zekası’nın Çözdüğü Problem Örnekleri:
Hangi ürünler bir arada daha çok satılıyor?
Müşterilerimizi nasıl sınıflandırabiliriz?
Bizim için kritik bir müşteri kararında müşterilerimizin hangi özellikleri etkin rol oynuyor?
Bu kitabı tercih edenlerin başka hangi kitapları tercih ederler?
Bulaşık deterjanı ile alınabilecek ürün nedir?
Kaynaklar:
[6] With SQL Server 2008 R2 and the Microsoft Business Intelligence Toolset- Joy Mundy, Warren Thornthwaite, Ralph Kimbal
DERYA GÜNDÜZ