Kripto dünyasının önemli terimlerinden biri olan ve Türkçede “çatallanma” anlamına gelen fork, kripto para birimlerinin bağlı olduğu blokzincir ağlarının bölünmesi anlamına geliyor. Fork ile birlikte aynı veri tabanı kopyalanıp yeni bir blokzincir ağı oluşturuluyor. Fork işlemi sistemdeki bir sorunun ortadan kaldırılması, geliştirilmesi veya geliştiriciler arasında yaşanan görüş ayrılıkları sebebiyle yapılabilirken, bunun yanı sıra yepyeni bir kripto para çıkarılmasına da neden olabiliyor. Öyle ki Bitcoin’deki bazı sorunların düzeltilmesi için fork işleminin gerçekleştirilmesi ve sonuçta Bitcoin Cash, Bitcoin Gold, Bitcoin Private gibi para birimlerinin ortaya çıkması, bunun en büyük örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Yapılan bazı çatallaşmalar etkili olmayabilirken, bazıları ise sektör tarafından kabul görerek piyasada kalıcı oluyor. İşlemle birlikte ortaya çıkan kripto para birimlerinin aktif olabilmesi için ekosistemdeki oyuncular ve genel piyasa belirleyici rol oynuyor.
İşlemler “hard fork” ve “soft fork” olarak ikiye ayrılıyor Fork işlemi “hard fork” ve “soft fork” olarak iki farklı şekilde yapılıyor. Adından da anlaşılacağı üzere blokzincir ağındaki keskin ve sert bölünmeyi ifade eden hard fork, mevcut blokzincire alternatif olarak oluşturuluyor. Eski blokzincir ağındaki sorunları düzeltmek ve güvenlik açıklarını kapatmak için yapılan hard fork işlemiyle beraber oluşan iki farklı çatal, birbirinden bağımsız çalışıyor. Yeni fork’ta işlem yapmak isteyen oyuncular, eski sürüme dönüş yapamıyor. Böylece kullanıcılar yeni ağa geçmek zorunda kalıyor ve eski ağdaki kullanıcıların yapılan güncellemelerle birlikte oluşan yeni ağa entegre olması gerekiyor. Her hard fork yeni bir ara birimi çıkaramayabilir. Ancak bu noktada Ethereum Classic (ETC), hard fork işleminin başarılı örneklerinden biri.
Soft fork’ta yeni kripto para birimi doğmuyor Blokzincir ağında eski yazılıma uyum sağlayabilecek şekilde yenilik yapılma işlemi olarak adlandırılan soft fork, blokzincirdeki sistemi iyileştiren değişiklikler olarak tanımlanıyor. Kripto para madencileri veya cüzdan sahipleri, bu teknik düzeltmeleri tercih etmedikleri takdirde eski yazılımda kalabiliyor. Yazılımı güncelleyen kullanıcılar bu iyileştirmeden yararlanabiliyor. Soft fork işlemi sonrasında herhangi bir yeni kripto para birimi ortaya çıkmıyor. Eski kurallara uyum sağlayabilen soft fork’un başarılı olabilmesi için madencilerin ve kullanıcıların yeni ağı kabul etmesi gerekiyor. Çoğunluk kabul ettiği takdirde yapılan soft fork’un başarısından söz edilebilir. Bitcoin’de gerçekleşen Segregated Witness (SegWit) soft fork işlemine örnek olarak gösterilebilir.