|Çeşit||Gizli Antlaşma|
|İmzalanma Tarihi||16 Mayıs 1916|
|Yer||Londra|
|İmzacı|
devletler
| Birleşik Krallık|
Fransa
Rusya İmparatorluğu
|İmzalayanlar||Edward Grey|
Paul Cambon
|Dilleri||İngilizce, Fransızca|
Sykes Picot antlaşması, İngiltere ve Fransa arasında sağlanan antlaşma olup; Osmanlı imparatorluğunun Anadolu ve Ortadoğu topraklarının paylaşımını ele alan gizli bir antlaşmadır. Bu antlaşma 1916’ya Fransa adına François Georges Picot, İngiltere adına da Sir Mark Skyes imza atmıştır.
Bu konuda uzlaşan iki devlet adamı antlaşmaya attıkları imza ile bölge üzerinde kalıcı etkilere neden olmuş ve aynı zamana da birçok değişime de yol açmışlardır. Antlaşma birçok içeriğe sahip olmakla birlikte ‘böl ve yönet’ taktiğinin hayata geçirilmiş bir uygulamasıdır.
İçerik
Sykes Picot Antlaşması Maddelerinden Çıkan Sonuçlar
-
- Bu uygulamada Misak-ı Mili sınırlarına dâhil yerlerle birlikte Ortadoğu’ya da manda yönetimi ile hükmetmeye çalışan devletler, kendi sınırlarını belirlemeye çalışmış ve Ortadoğu’yu parçalayıp daha sonra yönetimlerini ele geçirme hayalleriyle adım atmışlardır. Ancak sonuç olarak ne olabileceklerini hesaba katmamış ve bunun için önlem almamışlardır. Bu açıdan antlaşma günümüzde Suriye ve Irak sınırlarının da sınır değişikliklerine yol açabileceklerin değişimlerin temelini oluşturmaktadır.
- 20. yy başlarından itibaren önemli kaynaklar arasında değerlendirilen Ortadoğu birçok anlamda diğer devletler için önem taşımaktadır. Musul‘da bu paylaşım da kilit noktadaydı. Bununla birlikte Ortadoğu başta İngiltere olmak üzere sömürgeci güçlerin hedefi haline gelmiştir. Bu anlamda İngilizler bölgenin kontrolünü ele geçirmeye çalışmış ve bunun içinde planlar yapmışlardır. Bu planlardan bir tanesinde Mekke Şerifi’ni kullanmışlardır. Bu durumda Birleşik Krallık, Osmanlı devletini Arap aşiretleriyle tehdit etmekte ve iktidara gelebilmek için çabalayan Mekke Şerifi Hüseyin’i kullanmaya çalışmakta, Osmanlı hükümetine karşı kışkırtmalarda bulunmaktadırlar. Bu süreçte Osmanlı İmparatorluğu’nun 1. Dünya savaşına katılmasından sonra Hüseyin’le temasları artırmışlar ve bölge içerisinde birçok kışkırtma örneği sergilemişlerdir. Bu yüzden İngiltere, Suriye ve Irak’ın kendileri içinde bağımsız bir devlet kurmasını desteklemiş ve aynı zamanda bu devletlerin bağımsızlıklarını ilan edip Osmanlı’nın yanında olmamaları için onlara destek vermiştir.
- İngiltere 1915 Kasım ayında bu planlarını Fransa’ya da bildirmiş ve bu konuda onlardan destek beklemiştir. Aynı zamanda aynı yılda Basra Körfezi’nin güney kıyıları için Necid Emiri bin Suud ile de antlaşma yapmıştır.
1. Dünya savaşı devam ettiği sırada bazı bölgelerde yapılan değişiklikler Lozan Antlaşması‘nın da etkisini hissettiren Sykes Picot anlaşması, bölgeyi huzursuzluğa sürüklenmiş ve Osmanlı’nın da otoritesi sarsmaya çalışmıştır. Sykes Picot antlaşması Çarlık Rusya’da gerçekleşen Bolşevik devriminden sonra çarlık diplomasisinin bazı argüman ve belgeleri açıklamasıyla öğrenilmiştir. Gizli olan bu antlaşmanın bu şekilde öğrenilmiş olması yönetimde ve halkta yankı uyandırmış ve belgelerinde açığa çıkmasına sebep olmuştur. Bununla birlikte oluşabilecek sıkıntılara karşı tedbirler alınmış ve bunun gibi bir başka antlaşmanın hukuk dışı uygulanmaması için önlemler alınmıştır. Ancak bu durum Müslümanlar arasında milliyetçilik, ırkçılık, asabiyetcilik gibi birçok olayın gerçekleşmesini sağlamış ve bununla ilgili insanların birbirlerine sınırlar çizmesine neden olmuştur. Bunun dışında Irak, Ürdün gibi manda devletler sosyal, siyasal, kültürel anlamda düşünülmeden ihdas edilmiş ve bölgede süren huzursuzluk halen devam etmektedir. Bununla birlikte birçok sorun yaşanmış, halk zor zamanlar geçirmiş ve bu olaylar halk arasında kargaşaya, huzursuzluğa neden olmuştur.
Sykes Picot İle İlgili Video/Belgesel
Yardımcı Olabilecek Bağlantılar: