Rıza Zelyut’un kaleminden “Osmanlı’da Karşı Düşünce ve İdam Edilenler”
Yeni belgelerle, genişletilmiş 5. baskı raflarda!
Gazeteci, araştırmacı-yazar Rıza Zelyut’un kaleme aldığı “Osmanlı‘da Karşı Düşünce ve İdam Edilenler” kitabı, yeni belgelerin eklenmesiyle okuyucuya sunuldu.
Kitabın genişletilmiş 5. baskısı kısa bir süre önce Tarihçi Kitabevi etiketiyle raflardaki yerini aldı.
Zelyut’un bu çalışmasında resmi tarihin yok saydığı veya kötülediği “düşünceleri yüzünden katledilen” ulu dedelerimiz ilk kez gün ışığına çıkartılıyor. Eserde, Türklerin İslamiyet’e geçişleri, bu süreçteki halk İslamı’nın aldığı muhalefet biçimleri ilk kez karşı gözle veriliyor.
Ve “Osmanlı kimdir?” sorusunun gerçek cevabı ortaya konuluyor.
Osmanlı kimliğinin doğru anlaşılabilmesi için de 15. yüzyılda Edirne’de diri diri yakılan Hurufilerden başlayıp 17. yüzyılda 90 yaşında iken katledilen Hamzavipiri Beşir Ağa’ya kadar uzanan aydın kırımı ortaya çıkartılıyor. Ve bu haliyle de bu eser “gerçek halk tarihi” olma özelliğine kavuşuyor.
Gerçek tarihe tanıklık etmesi için, düşünce şehitlerimizin yaşadığı ortamla ilgili olarak Osmanlı sivil yaşamına ait belgeler, eski kaynaklardan sayfa sayfa, bol bol aktarılıyor. Bu son baskısında, yeni kaynakların, notların ve önemli üç “EK”in ilave edilmesiyle kitap, daha da zenginleştirilip olgunlaştırıldı.
“Karşı-düşünce’nin ne denli çileli bir tarihi varmış bizde!”
Düşünsel suçlamalar nedeniyle öldürülen âlimleri geniş bir şekilde inceleyen Zelyut, Osmanlılarda resmi düşünceye karşı, kırsal kesim ve kentlerde karşı düşüncenin ortaya çıktığını; kentlerde bunun alimler, sanatçılar arasında, esnaf ve zanaatkarlar arasında filizlendiğini belirtiyor.
Mevleviliğin doğuş nedeninin de ayrıntılı bir şekilde anlatıldığı kitapta, tarihimizde “Yükselme Dönemi” diye anlatılan, Osmanlı Devleti’nin yarattığı toplumsal ve ekonomik düzenin niteliği de ele alınıyor.
2011 yılında kaybettiğimiz Siyaset bilimi ve Anayasa hocası, aydınlanma bilgesi yazar Prof. Server Tanilli, 1986 tarihli mektubunda, Rıza Zelyut’un bu kitabına ilişkin şunları yazıyor:
“Osmanlı’da Karşı Düşünce ve İdam Edilenler’ adlı yeni eserinizi aldım. Yararlanarak okudum. ‘Karşı-düşünce’nin ne denli çileli bir tarihi varmış bizde! Resmi düşünce, kudurganlığını sadece şimdi sergiliyor değil; özgür düşünceye vaktiyle de ne acılar çektirilmiş, ibretle okuyor insan.”