Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) sözleşmelerde TL’ye geçişi düzenleyen tebliğ taslağının, güncel olmayan bir döviz kuru uygulamasını öngören mevcut haliyle hayata geçirilmesi halinde birçok AVM yatırımcısının iflas edeceğini, banka kredilerinin ödenmesinde de büyük sorunlar yaşanacağını söyledi.
Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) sözleşmelerde TL’ye geçişi düzenleyen tebliğ taslağının, güncel olmayan bir döviz kuru uygulamasını öngören mevcut haliyle hayata geçirilmesi halinde birçok AVM yatırımcısının iflas edeceğini, banka kredilerinin ödenmesinde de büyük sorunlar yaşanacağını söyledi.
Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD), ‘Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı’ ile ilgili görüşlerini açıkladı. Söz konusu tebliğin yüzlerce milyar dolarlık hacmi olan tüm gayrimenkul sektörünü olumsuz etkileyeceği gibi lojistik ve ofis kiralama türü uygulamalarda da durağanlığa ve yeni yatırımların artık olmamasına sebebiyet vermesinden endişe duyduklarını kaydeden dernek, Türkiye’de 58 milyar dolarlık alışveriş merkezi yatırımı yapıldığını, bu yatırımların yüzde 30’una tekabül eden 17 milyar dolarlık kısmının tamamen yabancı sermaye tarafından gerçekleştirildiğini açıkladı.
Alışveriş merkezlerinin fonlaması da diğer gayrimenkul yatırımları gibi büyük oranda döviz kredileri ile uzun vadeli olarak yapıldığı bilgisini veren dernek, “Dolayısıyla bankalara tüm kredi faizi ve geri ödemeler döviz ile yapılmak zorundadır. Sektörümüzün döviz ile olan borçluluğu ise 15 milyar dolar seviyelerindedir. Dövizle olan borcu Türk Lirası ile, üstelik güncel olmayan bir döviz kuru ile toparlamak ve bankalara ödemek imkânsız hale gelecektir. Bu karar sonrası, bankalara temlik olarak verdiğimiz ve AVM’nin değerini gösteren kira kontratlarının değeri de aynı oranda düşeceği için bu durum, bankaların ek teminat istemelerine de sebep olacaktır. Kontratların güncel olmayan bir kurdan Türk lirasına çevrilmesi ve kontrat süresince enflasyonun uygulanamayacak olması da bir başka problemdir. Bu anlamda devletimizin herhangi bir müdahalesi olmadan, serbest piyasa ekonomisinin gereği olarak AVM yatırımcısı ve perakendecinin karşılıklı anlaşacakları bir ortam sağlanmasının gerekliliğine inanıyoruz. Tarafların belirlenen süre zarfında anlaşamaması durumunda yatırımcı ve perakendeciye karşılıklı çıkış hakkının tanınması daha doğru bir uygulama olurken böylelikle serbest piyasa ekonomisine devletimizin müdahale etmemesi sağlanmış olacaktır” ifadelerine kullandı.
“Sektörün sürdürülebilirliğinin tehlikeye atılacağını göz önünde bulundurmak gerekmektedir”
AVM’lerde kira kontratlarının dinamiği 5+5 yıl toplam 10 yılık bir mantıkla yapıldığının unutulmaması gereken bir husus olduğunu belirten AYD, “Dolayısıyla yukarıda bahsedilen karar ile 10 yıllık bir süre zarfında kiralara zam yapılamayacak olması anlaşılmaktadır ki bunun bir ifade hatası olduğunu düşünmekteyiz. Bakanlığımızın normal kontratlarda olduğu gibi senelik artışlara izin vereceğini, hatta alışveriş merkezi yatırımcısının ödeme kabiliyetini artırmak için bu artışların 3 aylık dönemlerle enflasyon artışlarına göre yapılması gerektiğini düşünüyoruz. Bu yapılmadığı takdirde sektörün sürdürülebilirliğinin tehlikeye atılacağını göz önünde bulundurmak gerekmektedir. Bu karar ile birçok Alışveriş Merkezi yatırımcısının iflas edeceği, banka kredilerinin ödenmesinde büyük sorun yaşanacağı bir gerçektir. Ayrıca ülkemize yatırım yapan ve Türkiye’ye son 10 yılda giren direkt yabancı sermayenin yüzde 12’si alışveriş merkezi yatırımları ile gelmiştir. Bu yönetmelik yabancı yatırımcının Türkiye’de çok ciddi miktarda kayba uğraması ve Türkiye’den uzaklaşması anlamına gelecektir” dedi.
“Beklentimiz ve perakendeciler tarafından da kabul görecek olan uygulama”
Böyle bir durumda; bankalar ve finansal kuruluşlar tarafından geliştirme faaliyetleri finanse edilmiş olan gayrimenkullere sahip şirketlerin, bu kanun kapsamında döviz cinsinden yapmış oldukları gayrimenkul kiralama sözleşmelerini Türk Lirası’na çevirdikleri taktirde ilgili bankalar da kullandırmış oldukları döviz cinsinden kredilerin yine bu kanun maddesinde belirtildiği şekilde Türk Lirası’na çevirmek zorunda olduklarını hatırlatan dernek, “Gerek AVM yatırımcısı gerekse perakendeci, kira ilişkisi kurarken karşılıklı fayda ve fırsat görerek bu ilişkiyi tesis ederler. Bu kira ilişkisini tesis ederken belirledikleri kira bedeli iki tarafın mutabakatı ile belirlenir. Her yıl bu kira bedelini enflasyona karşı korumak iki taraf için de doğaldır ve tüm dünyadaki uygulamalar kira artışının yıllık bazda belirli bir endeks ile yapılması esasına dayanır. Beklentimiz ve perakendeciler tarafından da kabul görecek olan uygulama, her kira yılı sonunda bir önceki yılın kira bedelinin enflasyon oranında arttırılması ile yeniden belirlenmesidir. Bu düzenleme, etiket fiyatlarını zaten bu enflasyon oranında arttıran perakendecinin de itirazı olmayacak makul bir düzenleme olur” açıklaması yaptı.
AYD açıklamasının devamında şu ifadelere yer verdi:
“Yabancı sermaye çekmek için bunca gayret gösterilirken, bankaların sendikasyon kredileri bile kamuoyunca takip edilirken ülkeye milyarlarca dolar yatırmış yabancı yatırımcıyı küstürür, büyük zararlara uğratırsak bu ülkeye yeni sermayenin nasıl ve kim tarafından getirileceği de akıllara gelen sorular arasında ilk sırada yer alıyor. Üzerinde durulması gereken bir başka nokta da döviz kurlarının yükselmesi ile birlikte perakende markalarımız ekonomimizdeki ve döviz kurlarındaki hareketlilik sebebi ile maliyetlerindeki artışı öne sürerek sattıkları ürünlere %35- 40 fiyat artışı uygulamış olmasıdır. Buna karşılık AVM kiralarında 02.01. 2018 tarihli kurdan TL’ye dönüş zorunluluğunun gündeme getirilmesinin hakkaniyetli ve adalete uygun bir tablo sergilemediğini üzülerek belirtmek isteriz. Oysa alışveriş merkezleri perakendecimize, kira-ciro oranını makul seviyelerde tutmak için her zaman gerekli indirimleri vermektedir.
Ülkesinin menfaatlerini düşünen, bu ülkenin sürdürülebilir büyümesine hizmet eden her kurum gibi Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği olarak ‘Yatırımcıları Korkutmayalım’ diyor bu gerçekleri bir kez daha vurgulamayı bu ülkeye bir borç biliyor, söz konusu tebliğ taslağının milyar dolarlarla ifade edilebilecek gayrimenkul sektörüne ciddi hasar vereceğini ve gereken düzenlemenin yatırımcılara, bankalara dolaysıyla ekonomiye zarar vermeden hazırlanacağını umut ediyoruz”.
Kaynak: İHA