Yeni Ahlak
Felsefe,bilgelik sevgisi demektir.Bu anlamda her filozof bilgeliğe aşıktır.Hayret ile başlayan,sonsuz bir merakla devam eden asla vuslatı olmayan bir aşktır felsefe.
Bu aşkın doğduğu yer Anadolu topraklarıdır.Bin yıllar öncesinde felsefe evrenin özünü sorgulamakla başladı.Onlar arkheyi yani her şeyin ilk sebebini aradılar.Kimisi buna su dedi,kimisi hava,kimisi ateş,kimisi ise sayı…
Felsefeyi doğanın özünü araştırmaktan insanı araştırmaya yönelten kişi ise Sokrates oldu. Sokrates,felsefe için bir milattır,Sokrates öncesi ve Sokrates sonrası olarak.
Sokrates,ahlakı ve erdemi felsefenin meselesi yapan kişidir.İyi nedir?kötü nedir? Erdem nedir? Bilgi nedir? sorularını sorarken o,insanı merkeze yerleştirmiş,doğaya aşina felsefenin gözlerini,tüm bu soruları soran insana çevirmeyi başarmıştır.
Platon,onun yolunu takip etti.Hakikati ararken insandan yola çıkanlardan biri de plantondu.O,her şeyden önce bir Sokrates hayranı ve takipçisiydi.Onun düşünce binasında Sokrates’in ustalığının derin izleri bulunur.
İnsan nasıl mutlu olabilir sorusunu masaya yatıran büyük filozoflar Aristo ile devam etti.Ona göre insan ancak ölçülü davranırsa bu mutluluk denen hazineye ulaşabildi.
Stoacılar erdemi doğaya uygun yaşamda buldular.
İnsanın nasıl insan olacağını yani erdemi nasıl yakalayacağı sorusunun temellerini atan bu isimler üzerinden binlerce yıl geçti.
Şimdi onların temellerini attığı ahlak felsefesi büyük bir kriz yaşıyor.
İnsan, nasıl mutlu olabilir sorusuna verilen cevapların değişmesi bu krizin ana sebebidir.
Kadim felsefe bu sorunun cevabını erdemli yaşamda ararken,günümüz dünyasında bu zenginlik ve kariyer olarak değişmiştir.
Günümüzde mutluluktan bahsedebilmek için ya zengin olunacak ya da kariyer yapılacaktır.Erdemliliği anlatan kitaplar hatta dini öğretiler yerini kişisel gelişim kitaplarına bıraktılar.
Her şeye rağmen zenginlik,her şeye rağmen kariyer hedefleyen bu yeni ahlak,modern dünyanın iliklerine kadar sızdı.
Mutluluk adres değiştirmişti.Onun yeni yeri insan kalbi değil hesap cüzdanlarıydı artık.
Kapitalizmin şekillendirdiği bu ahlakın tanrısı para, cennetti ise zenginlik ve kariyerdi.
Sokrates’in ruh,Platon’un iyilik,Aristonun ölçülü yaşam,İslamın,iman ve salihat dediği mutluluk anahtarı,kapitalizmin kilitlerini açan anahtar değildi artık.
Mutluluğa giden yolun haritasını zenginliğe ve kariyerin basamakları almış,huzur denen kavram lükse indirgenmişti.
Bu dünyada insanlar erdemlerine göre değil,harcamalarına göre tanımlanıyordu.
Kişisel gelişim denen kitaplar,iyi insanı değil kariyerli insanı anlatıyor,zenginlerin hayatını örnek model olarak gösteriyordu.
Hızlı yaşam,köşe dönmecilik,beton,hırs yeni erdemlere dönüşmüştü.Oysa bunların hepsi kadim ahlakta yerden yere vuruluyordu.
Bu yeni ahlak istatistikle kendini gösteriyor mutluluk yıllık ortalama gelir ile ölçülüyordu.
Cepler dolarken kalpler boşalıyor,tükettikçe devleşen benlikler kendilerini lüksle ifade ediyorlardı.
Erdem kavramının içi boşaltılmış yerine merkez bankalarının ve dev borsaların tanımladığı yeni kavramlar içi boşaltılan erdemin içine istatistiksel veriler doldurmuştu.
Erdemini kaybeden insan insanlığını kaybetmişti kısacası.
Yeni ahlakın kutsalı AVM ler,lüks tatil mekanları,pahalı otomobiller ve insanın köle olduğu lüks teknolojiydi artık.
Yeni ahlak, yani zenginlik ve kariyer korkunç gelir dağılımı adaletsizlikleriyle geldi insanın yaşamına.
Yeni ahlakta mutluluk kariyer ve zenginliktir.Erdemse tozlu kitapların satırları arasında tekrar insan yaşamına döneceği günleri beklemektedir.
MK