Işık Üniversitesi Maslak Kampüsünde gerçekleştirilen panelde ele alınan analiz sonuçlarına göre; Türk medyasının Suriyeli sığınmacıları adlandırmak için kullandığı kelimeler tam olarak hukuki karşılıklarını yansıtmıyor. Öte yandan sığınmacılarla ilgili kullanılan en sık kelimelerin ve kelime birliktelikleri Türk basınının ırkçı bir dil kullanmadığına işaret ediyor.
Suriyeli sığınmacıların Türk basınındaki temsilini incelemek amacıyla TÜBİTAK tarafından yapılan projenin sonuçları, Işık Üniversitesi Maslak Kampüsünde gerçekleştirilen “Türk Basınında Suriyeli Sığınmacılar” isimli panelde paylaşıldı. “Türk Basınında Suriyeli Sığınmacı Temsillerinin Eleştirel Söylem Analizi” adlı TÜBİTAK projesinin ele alındığı panel, analizde ortaya çıkan çarpıcı sonuçlar nedeniyle katılımcılar tarafından ilgiyle izlendi. Türk basınının Suriyeli sığınmacıları nasıl yansıttığının anlatıldığı panelde, Türk medyasında ‘mülteci’ ve ‘sığınmacı’ kelimelerinin sık sık birbirlerinin yerine ve yanlış kullanıldığı sonucunun çıkması en çok dikkat çeken konu oldu.
Proje araştırmacısı Yrd. Doç. Dr. Müzeyyen Pandır açılış konuşmasında, 15 Kasım 2015-15 Mart 2017 tarihleri arasında 18 ay süren projede, analiz için temsil güçleri dikkate alınarak belirlenen en fazla tiraja sahip beş gazetenin Suriyeli mültecilerle ilgili haberlerini incelendiklerini açıkladı. Suriye’de iç savaşın başlangıç tarihi olan
15 Mart 2011 tarihinden 31 Aralık 2015’e kadar yayınlanan tüm haberleri analiz kapsamına aldıklarına dikkat çeken Pandır, “Bu projeyle, ülkelerinde yaşanan iç savaş sonrasında, 2011 yılından itibaren başta Türkiye, Ürdün ve Lübnan gibi komşu ülkelere sığınmak zorunda kalan Suriyeli sığınmacıların Türk basınındaki temsillerini eleştirel olarak çözümlemeyi amaçladık. Bu projenin başlıca hedeflerinden biri de Suriyeli mültecilerin temsillerini analiz ederek üretilen söylemlerdeki sorunlara, yabancı düşmanlığına, ön yargılara, eşitsiz tutumlara dikkat çekmek ve bunların düzeltilmesine yardımcı olmaktı. Medya açısından temsil problemine dikkat çekecek olan proje, Suriyeli sığınmacılarla ilgili gelecek araştırmalar için bir referans noktası ve derlem oluşturacak. Ayrıca medya çalışmalarında sıkça ihmal edilen fotoğraf analizlerine de önemli bir yer ayıran bu çalışma, gelecekte yapılacak benzer çalışmalara örnek teşkil edecek” dedi.
Pandır ayrıca haber fotoğraflarıyla ilgili sunuşunda basında Suriyeli sığınmacıların en çok “barınma koşulları”, “sınır geçişleri” ve “insani yardım” konularıyla görselleştirildiğini söyledi. Fotoğrafların büyük bir çoğunluğunun, sığınmacının içinde bulunduğu yaşam koşullarını belgeleme niteliği taşıyan, bakış açısı dengeli olarak belirlenmiş
fotoğraflar olduğuna değinen Pandır, “Bu fotoğraflar sığınmacının zorlu durumunu halka görünür kıldıkları için olumlu temsiller olarak düşünülebilir” açıklamasını yaptı.
Yaptıkları proje çerçevesinde 2 bin adetten fazla haber ve köşe yazısının analiz edildiğini belirten proje yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. İbrahim Efe, buna göre Türk basınında “mülteci” ve “sığınmacı” kelimelerinin sık sık birbirlerinin yerine kullanıldığını ve terimlerin hukuki karşılıkları ile medyadaki kullanımları arasında bir uyuşmazlık görüldüğünü söyledi. Suriyeli sığınmacılarla ilgili sayısal ifadelerinde sığınmacılarla ilgili tehdit söyleminin altını doldurduğunu ifade eden Efe, “Sığınmacılarla ilgili kullanılan en sık kelimelerin ve kelime birlikteliklerinin ırkçı bir dil kullanımına işaret etmediğini ise olumlu bir sonuç olarak açıklayabiliriz” diye konuştu.
Proje araştırmacılarından Yrd. Doç. Dr. Alaaddin F. Paksoy da panelde yaptığı konuşmada bazı sayısal veriler aktardı. Buna göre, Türk basınında Suriyeli sığınmacılarla ilgili yayımlanan haber metinlerinin ve köşe yazılarının yüzde 48’i Suriyeli sığınmacılara karşı olumlu bir tavır takınırken, metinlerin yüzde 40’a yakın bir bölümü dengeli ve yalnızca yüzde 12’si olumsuz bir içeriğe sahip. Suriyeli sığınmacılarla ilgili çoğu haberin olumlu ve dengeli görünse de haberlerdeki insani bakış açısının yeterli olmadığı ve sığınmacıların kendi görüşlerini Türkiye’nin yaptıklarını övmek dışında duyuramadığının göze çarptığını vurgulayan Paksoy, “İktidara yakın gazeteler insani yardım unsuru üzerinde daha fazla dururken; iktidara mesafeli gazeteler ise mevcut politikaları eleştirmek için Suriyeli sığınmacıları bir araç olarak kullanıyor” sonucuna işaret etti.
Panel dinleyicilerin sordukları soruların ardından sona erdi.