Şimdi seçimlerin iki aydan daha kısa bir sürede gerçekleşmesi, Türk ekonomisinin önümüzdeki beş yıl boyunca 2018’in ikinci çeyreğinden itibaren izleyeceği yoldan söz etmeliyiz.
Her şeyden önce, tüm Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dönemlerinde Türkiye ekonomisinin yol haritasındaki tartışmalar, özellikle de 2008 yılında Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Stand-By Anlaşma sürecinin tamamlanmasının ardından, oldukça yanlış bir platform. İşte yanıltıcıdır: Cumhurbaşkanı Erdoğan ekonominin temel başlıklarını, özellikle de faiz konusunu ele alırken, iktisat düzleminden ziyade politik, hatta popülist bir yere doğru kaymaktadır. Ancak, ekonominin ve pazarın “gerçekleri” çok farklı. Günün sonunda, siyaset “pazar gerçeklerine” ulaşmalı, burada her gecikme bize mal oluyor. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın söylemek istediği şey tam tersidir.
Yukarıda belirtilen yanlış tezin savunucusu olanlar, son yıllarda bu tezin “belirli” çevrelerde gündelik bir üst-politik argümana dönüştüğü kadar yaygındır. Böylelikle, Erdoğan muhaliflerinin ortak temellerinden biri haline gelmiştir. Elbette, böyle bir söylemi “supra-politik” bir argümana çevirirseniz, onu da sağlam bir zemine koymalısınız. Burada da, Joseph Goebbels-esque yalan makineleri her zaman devreye girmiştir. Türkiye’nin kademeli olarak devletçi ve muhafazakâr bir ekonomi benimseyeceği yalan, her bir düzlemde sistematik bir şekilde genişletildi. Bu sürekli başarısız yalanlarla uğraşmaktan bıktık.
Fakat burada önemli olan bu boş seviye değil, Türkiye’nin cumhurbaşkanı seçimin sonucundan bağımsız olarak ısrarla ısrarla ve doğru bir şekilde ifade etmenin yolu.
Bunun hakkında konuşmak için çok fazla ileri gidelim ve Türkiye’nin 80’lerin sonundan 2001 krizine ve 2001-2008 ve 2008-2018 dönemlerine kadar olan yolunu kıyaslayalım. Bu kapsamlı karşılaştırma, bu makalenin sınırlarını aşmaktadır, ancak en azından aşağıdakileri yapalım:
12 Eylül’ün etkisiyle Türkiye, 80’lerin sonundan 2001 krizine kadar olan dönemde, tam bir kamu ripsi süreci ve kamu kaynaklarının yurt dışına yüksek faiz oranlarında aktarılması sürecini yaşamıştır. Kamu sektörü açıkları, özellikle 90’lı yıllarda, 2001 krizine kadar, üstel olarak artmıştır. Bu durum reel faiz oranlarını yükseltmiş ve kamu borçlanma faiz oranlarının yüksek olması hem genel hem de kamu dengelerini daha da kötüleştirmiştir. Bu dönemde, kamu bankaları meşhur “görev zararı” politikasıyla burada su taşıyorlardı, ancak en önemlisi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) parasal değeri yüksek yerel paraya yöneltmesiydi. devalüasyon. Kamu sektörünün oranı ise
Kamu bankalarının görev zararı ve merkez bankasının sabit döviz kuru rejimi, yüksek enflasyona ve devalüasyon sürecine yol açan para basımıyla sonuçlandı. Böylece, 1987-2001 arasında enflasyon hiçbir zaman yüzde 40’ın altına düşmedi. Tabii ki, bu süreç, Hazine’nin yüksek faiz oranlarında tahvil ve bono satarak iç piyasadan borçlanmasına tamamlayıcıydı. 1989 yılında yürürlüğe giren yönetmelikte, dış borçlanmaya getirilen kısıtlamalar da kaldırılmış ve hızlı bir şekilde yabancı para sıcak para değerli TL faiz oranı döngüsüne dahil edilmiştir. 2001 krizi temel paradigmayı değiştirmedi, ancak döviz kuru rejimi zorunlu olarak sona erdi ve Türkiye 2001 krizinden sonra dalgalı kur rejimine geçti. Ancak, TCMB’nin enflasyon hedeflemesi serbest döviz kuru rejiminin tam olarak uygulanmasına izin vermedi. Enflasyon, neoliberal teoriyi ön plana çıkaran parasal bir olguydu ve sadece parasal önlemlerle çözülebilirdi. Bu tezin yanlışlığının en somut örneği Türkiye ekonomisidir.
Ancak bu yanlış algı, başkanın tüm uyarılarına rağmen, terk edilmedi. Böylece dalgalı döviz kuru rejimine rağmen, TCMB de enflasyon hedeflemesi adına yüksek faiz oranlarıyla para birimini hedef almıştır. Böylece dalgalı kur rejiminin temeli olan serbest serbest piyasa koşulları hiçbir zaman gerçekleşmedi.
Başlangıcından bu yana, Cumhurbaşkanı Erdoğan, enflasyonun tek başına parasal bir olgu olmadığını, ancak yapısal ve üretime dayalı bir konunun ve sonuç olarak yüksek faiz ve yüksek finansman maliyetlerinin enflasyona en çok katkıda bulunanların olduğunu belirtti. Aslında bu tez, pazarın veya Türkiye’nin gerçeklerine aykırı değildi, tam tersine, gelişmekte olan ekonomilerin reel ekonomi, piyasa ve Türkiye ile birlikte olmasıydı.
Türkiye’nin son 30 yıldaki yüksek enflasyon-devalüasyon spirali piyasa dışı bir çıkmaz sokaktır. Türkiye bu kısır döngüden çıkmalı.
Bu çıkmaz sokak, kaçınılmaz olarak, TCMB’nin bağımsızlığını ve para politikası araçlarının kullanımını engelliyor. Para politikası, otoritesini sürekli yüksek faizli veya yüksek devalüasyon spirali üzerine koyan bir tuzaktır ve kesinlikle serbest piyasa koşullarına ve dalgalı kur rejimini sıkı sıkıya uygulayan tamamen açık bir ülkenin amaçlarına aykırıdır.
Bugün, cumhurbaşkanının markasız olarak ne dediğini bozanların tezleri, gerçekten piyasa dışı olduğunu kanıtlamıştır. Bu tezleri “liberalizm” olarak savunanlar, 90’lı yıllarda yüksek kamu borçları ekonomisini gerçekten savunmaktadırlar. Aynı akıllar, yüksek faizli ve gereksiz yere yerel para birimine dayanan, borçlanma ve sıcak para ile birlikte, piyasada olmayan tekelci bir ekonomiyi savunuyorlar.
Burada, bu yeni dönemde, Türkiye bu kısır döngüyü aşacak, tam açık, insan merkezli ve kapsayıcı bir büyüme ve rekabetçi bir piyasa ekonomisini reel olarak inşa edecek ve bu doğrultuda tüm reformları gerçekleştirecektir.