Erdoğan, bir soruda ABD dönüşü “Biden ile gidişat pek hayra alamet değil” dediğinin hatırlatılması üzerine, “Bunları söyledik, cevap geldi zaten. Nasip olursa Roma’da görüşeceğiz” dedi. Erdoğan F-35’ler konusunda ise “1 milyar 400 milyon dolar ödeme yapmışız. Biz elimizde bol para var da bunları etrafa saçan bir ülke değiliz. Bu paraları da kolay kolay kazanmadık, kazanmıyoruz. Ya uçaklarımızı verecekler ya da parayı verecekler” dedi.
Son dakika | Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le Soçi'de gerçekleştirdiği kritik zirvenin ardından dönüş yolunda gazetecilere önemli açıklamalarda bulundu.
Erdoğan; İdlib'de Soçi Mutabakatı'yla sağlanan ateşkesin devamının Türkiye'den Suriye'ye göçmen dönüşlerini hızlandıracağını söyledi. ABD ile ilişkilere de değinen Erdoğan, bir soruda ABD dönüşü "Biden ile gidişat pek hayra alamet değil" dediğinin hatırlatılması üzerine, "Bunları söyledik, cevap geldi zaten. Nasip olursa Roma'da görüşeceğiz" dedi.
YA UÇAKLARI YA PARAMIZI GERİ VERECEKLER
Erdoğan yaptığı son dakika açıklamasında F-35'ler konusunda ise "1 milyar 400 milyon dolar ödeme yapmışız. Biz elimizde bol para var da bunları etrafa saçan bir ülke değiliz. Bu paraları da kolay kolay kazanmadık, kazanmıyoruz. Ya uçaklarımızı verecekler ya da parayı verecekler" dedi.
Başkan Erdoğan'ın Soçi programı; hızlı, yoğun ve konsantre bir programdı. Takriben üç buçuk saat baş başa görüşmede Türkiye-Rusya arasındaki ticaret hacmi, enerji ve savunma sanayii alanındaki işbirliği İdlib ve terör örgütü PYD'nin yerleşik olduğu bölgeler başta olmak üzere Suriye sahasındaki sorunlar, Karabağ, Libya ve Afganistan'daki gelişmeler ele alındı.
RUSYA İLE KARŞILIKLI YATIRIMLAR
Başkan Recep Tayyip Erdoğan, dönüş yolunda gazetecilere görüşmenin ayrıntılarıyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Erdoğan, sözlerine, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2021'in ilk sekiz ayında, geçtiğimiz yılın aynı dönemine oranla yüzde 50'ye yakın bir artışla 21 milyar dolara eriştiğini söyleyerek başladı. İki ülkenin ticaret hacmi bu yılın ilk sekiz ayında pandemiye rağmen Türkiye'nin Rusya'ya yatırımlarında 1,5 milyar dolar, Rusya'nın Türkiye'ye yatırımlarında ise 6,5 milyar dolarlık artış kaydetti.
Erdoğan, iki ülkenin ortak hedefi olan 100 milyar dolarlık ticaret hacmi için atılacak adımlara odaklandıklarını da belirtti. Erdoğan'ın, gazetecilerin sorularını yanıtlamadan önce toplantıyla ilgili şu genel değerlendirmelerde bulundu:
VERİMLİ BİR GÖRÜŞME OLDU
"Rusya Devlet Başkanı Sayın Vladimir Putin'in davetine icabetle Soçi'ye yaptığım çalışma ziyaretini verimli bir şekilde tamamladık. Zaten sürekli telefon görüşmeleri gerçekleştirdiğimiz Sayın Putin'le uzun bir aradan sonra yüz yüze yaptığımız bu ikili görüşmede, ülkemiz ile Rusya arasındaki ilişkileri ve bölgesel konuları ayrıntılı şekilde ele alma imkânımız oldu.
Stratejik bir iş birliği alanı olarak gördüğümüz enerji sahasında da mevcut iş birliğini ilerletme hususunda mutabık kaldık. TürkAkım ve Akkuyu Nükleer Enerji Santrali projelerine ilişkin durumu değerlendirdik.
3 ENERJİ SANTRALİ
Nasip olursa 2023'ün Mayıs ayında birinci üniteyi bitirme sözünü kendilerinden aldık. Ondan sonra iki, üç, dört numaralı üniteler var. Tabi bizim üç nükleer santral yapma hedefimiz var. Sayın Putin'le "Bu iki nükleer santrali de sizinle birlikte yapabilir miyiz?" diye de görüştük. O zaman Türkiye üç tane nükleer enerji santraline sahip olacak. "Bu konuyla ilgili çalışalım" dediler.
TURİZMDE SIKINTILARI RUS TURİSTLERLE AŞTIK
Turizm, tarım ve diğer alanlarda iş birliğimizi geliştirmenin önemini de vurguladık. Turizmde Rusya bize çok ciddi destek verdi. Turizmde yaşadığımız sıkıntıları Rusya'dan gelen turistlerle ciddi manada aşmış bulunuyoruz.
Bunun yanında görüşmemizin odak noktasını bölgesel konular teşkil etti. Suriye, Karabağ, Libya ve Afganistan'daki gelişmeleri etraflıca değerlendirme imkanımız oldu. Aynı şekilde Azerbaycan konusunu değerlendirdik. Atılabilecek ortak adımlar hususunda samimi ve verimli görüş alışverişinde bulunduk. Özellikle Afganistan'daki gelişmeler de ele aldığımız bir diğer güncel konu başlığı oldu.
İDLİB BAŞTA OLMAK ZÜERE SURİYE İLE İLGİLİ KAPSAMLI GÖRÜŞTÜK
Özellikle İdlib başta olmak üzere Suriye ile ilgili konuları da ayrıntılı şekilde ele aldık. Uzun yıllardır süren Suriye krizi ülkelerimiz başta olmak üzere tüm bölgeye ağır maliyetler getirdi. İnsani dramlar yanında sürecin ekonomik yükü hepimiz için katlanılmaz boyutlara ulaştı. Kaldı ki Türkiye olarak şu an itibarıyla 4,5 milyona yakın mülteciye ev sahipliği yapıyoruz. Ayrıntıların ötesine geçip bu meseleye kalıcı, nihai ve sürdürülebilir bir çözüm bulma vaktinin geldiğini konuştuk.
Toplantımızı bu şekilde tamamlarken, Sayın Putin'den kısa zamanda bir iade-i ziyaret istedim. Kendisi de olumlu yaklaştı. Bir de "Yüksek Düzeyli Stratejik Konsey Toplantısını bu yıl bitmeden Türkiye'de yapalım" dedim. Ona da olumlu cevap verdi.
'BİR MİLYON SURİYELİ'NİN ÜLKESİNE DÖNMESİ OLUMLU'
Görüşmenizde özellikle Suriye ve İdlib'in ön planda olduğunu görüyoruz. Bu konuda Putin'den Rusya'nın 2018 Soçi Mutabakatı'nın gereği olan taahhütlerini yerine getirmesi noktasında talebiniz oldu mu? Buna nasıl karşılık verdiler?
Türkiye olarak Suriye'de Rusya'yla birlikte kararlaştırdığımız her hususa bağlılığımızı sürdürüyoruz. Buralardan herhangi bir geri adım atmak söz konusu değil. Bütün mutabakatlara uymaya ve güvenlik koridorundaki radikal unsurların temizlenmesine de Türkiye olarak biz devam ettik. Bundan da taviz yok. Ama tabi aynı yaklaşımı muhataplarımızdan da bekliyoruz.
İdlib'de güvenliğini sağladığımız bölgelerde zaman zaman bazı sıkıntılar yaşanmıyor değil. Ama bu sıkıntıları aşmak için ilgili birimlerimiz muhataplarıyla görüşmek suretiyle bunu da çözmenin gayreti içinde oluyorlar. Bu konuda da birlikte hareket etmenin önemine vurgu yapıyoruz. Bundan sonraki süreçte de özellikle liderler düzeyinde telefon diplomasiyle, bunun yanında dışişleri ve savunma bakanlarımızın, istihbarat örgütlerimizin müşterek çalışmalarıyla bunları çözmenin gayreti içerisinde olalım dedik ve bu konuda da mutabakatımızı ortaya koyduk.
Tabi bölgede ateşkesin sağlıklı bir şekilde devamı, özellikle Türkiye'den geri dönüşleri hızla artıracaktır. 400 bini İdlib bölgesine olmak üzere 1 milyondan fazla kişi evlerine, topraklarına dönüş yaptı. Bu olumlu bir gelişme. Bu rakamı artırmak ve ülkemizde misafir ettiğimiz Suriyelilerin güvenle topraklarına dönüşü için gerekli çalışmaları aralıksız sürdürüyoruz.