Dünyalararası
Medya, Latincede ortam, araç anlamına gelen medium kelimesinin çoğulundan gelmiştir.
Sosyal kelimesi ise , Fransızca ve İngilizce social "1. dostluk ve yoldaşlık eden, cana yakın, 2. topluma uygun, toplumu gözeten, toplumsal" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Latince aynı anlama gelen socialis sözcüğünden alıntıdır.
Bu iki kelimenin birleşimi yani “sosyal medya” toplumsal araçlar, toplumu gözeten araçlar anlamında karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde interneti betimlediğimiz bu kelimeler hem kendi anlam ve görevini yürütmekte, hem de yer yer patronlarının, mucitlerinin, sahiplerinin çıkarları doğrultusunda çeşitli misyonlarda göre bilmekteyiz.
İNSAN İÇGÜDÜSÜ VE SOSYAL MEDYA
Öncelikle sosyal medyayı, insandan ayrı ve yahut normal hayatımızdan ayrı sanal bir dünya olarak düşünürsek büyük bir yanılgıya düşeriz. İnsan doğası gereği bilgiye muhtaç bir varlık olup, içgüdüleri gereği topluma karışma yani sosyalleşme arayışında kendisine çeşitli sosyal medya platformlarında yer aramaktadır.
Geçtiğimiz günlerde ilki 3 sene önce yapılmış olan “r/place” etkinliğinin ikincisi 3-4 gün süre açık kalarak yeniden yapıldı. 6 milyon girişin üzerinde katılımcının (Türkiye’den bağlanan kullanıcıların sayısı 150 bin olarak ifade ediliyor.) vakit harcadığı bir etkinlik olan r/place, katılımcıların her 5 dakikada 1 tane olmak üzere çeşitli renklerde nokta koyduğu ve diğer kullanıcılarla iletişime girerek birlikte hareket ederek; hayvanlar, bayraklar, sanatçılar, tablolar hatta önemli liderlerin resimlerini çizdikleri bir etkinliktir.
(Bu resimler arasında Osman Hamdi Bey'in Kaplumbağa Terbiyecisi eseri ile Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün silueti de bulunmaktadır.)
SOSYAL MEDYAYI ANLAMAMIZDA BU ETKİNLİK NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Sosyal medya her ne kadar bağımsız bir mecra gibi görünse de bazı zamanlarda farkında olmadan çeşitli durumlarda maruz bırakıldığımız algı operasyonları yüzünden istemeden de olsa kullanılıyoruz.
2016 ABD seçimlerinde Facebook'un kullanıcı bilgilerini ve verilerini siyasi danışmanlık şirketiyle paylaşması ve bu verilerin seçimi etkilemesini sağlanması , 2018’de Suudi Arabistan yönetiminin Kaşıkçı cinayeti öncesinde ülke içinde troller oluşturarak Twitter gündemini kendi belirledikleri yöne doğru halkın bakmasını sağlaması ; aslında sosyal medyanın birleştirici, güzel yönleri olduğu kadar karanlık tarafları da bulunmaktadır.
Bu etkinlikte ise çeşitli mecralarda sosyal deney ibaresi kullanılmaktaydı. Büyük ihtimalle amaç insanların psikolojik ve sosyolojik durumlarını manipüleye açık bir şekilde değiştirmek ve yönlendirmekti. Fakat unutulan ya da hesaba katılmayanlar vardı. O da insan ve insan içgüdüsü etkenleriydi.
Günümüzde stres yoğunluğu, pesimizm, algı operasyonları vb. etkenlerle insan davranışları menfi yönde ilerlese de (Sosyal deneyde de öngörülen durumlardan biri buydu); şaşırtıcı derecede etkinlikte insanların birbirine saygısı ve etkileşimi ön plandaydı. Yer yer saldırgan olarak tabir edilen hareketler olsa da, etkinliğin genelinde birleştirici ve özellikle kominler halinde paylaşım ve hareket etme dikkat çekti.
Günün özeti şuydu: “İnsanlık var oldukça yardımlaşma ve paylaşma var, Yardımlaşma-paylaşma oldukça da umut var.”