Doğum fotoğrafçısı olarak bu alanı denemek isteyenlerin veya sadece fotoğrafla ilgilenenlerin sorularıyla karşılaşıyoruz ve her zaman bu soruları yanıtlamak mümkün olmuyor, bazen uzun uzun cevap yazdıktan sonra bir satır teşekkür alamamaksa bizleri kırıyor. Hatta yakın zaman önce sevgili meslektaşım Alev Durmuşoğlu benzer bir yazı yazdı, biraz bizim durumumuzu anlatan bir yazıydı. Ve yine başka bir kıymetli meslektaşım Yeşim Mutlu doğum fotoğrafçılığı hakkında oldukça güzel, aydınlatıcı bilgilere yer vermişti blogunda. Bende yazmak istedim çünkü artık yeni gelen soruları yanıtsız bırakmaktansa, buyrun tüm sorular burada yanıtlanmıştır diyebileceğim.
Yanlış anlaşılmasın eğitim amaçlı bir yazı değildir, nacizane tecrübelerimi merak edenlere aktarmaya çalışacağım.
Doğum fotoğrafçısı kimdir, ne yapar, ne yapmalıdır, nerede durmalıdır, nasıl davranmalıdır, nelerin fotoğrafını çekmeli, neleri çekmemelidir , nasıl çekmelidir vs.
Doğum fotoğrafçısı ilk önce varlığını hissettirmemelidir, bu kutsal anı yaşayan insanlara poz vermesi gerektiğini hatırlatmamalıdır. Bu yüzden bana göre flaş asla kullanılmamalıdır. Flaş olayın doğasına aykırıdır, doğallığı bozar, zaten kötü ışıklı bir ortama bir de flaş girdimi evlere şenlik olur, örneğin tungsten ışıkla günışığına yakın renk sıcaklığı veren flaşın birleşimi, farklı renk ısılarının tatsız karışımına neden olur. Karanlık bir ortamda flaşsız nasıl fotoğraf çekilir diyebilirsiniz, iyi bir ekipman seçilmeli, doğru ayarlarda mum ışığıyla aydınlatılmış gibi loş ortamlarda bile çekim yapabilecek teknik donanıma sahip olunmalı. Ben Canon 5D Mark II kullanıyorum, doğumlarda en sık kullandığım lensim Canon 50mm f1.2 L.
Herkesin doğrusu ve bazı alışkanlıkları farklıdır, bu yüzden daha önce tecrübe etmediğiniz, tanımadığınız bir ekipmanla bu anları riske atmayın. Siz yine bildiğinizi yapın. Başkasından duyduğunuz bilgileri ilk kez, geri dönüşü olmayacak önemli bir anda test etmemek gerekir. Herşeyin başı elimizdeki ekipmanı tanımaktır. Doğum fotoğraflarının en büyük zorluğu sürekli coşkun bir nehire kapılırız, an akar gider, hızlı olmak, doğru kararlar vermek durumundayızdır, doğum anını çekmek güçtür, ışık çok kontrolsüzdür, bir yandan sert ameliyat masası ışığı bebeğin tam doğduğu noktaya vurur, diğer yanda odanın aydınlatması bazen yetersiz olabilir. Ayarlarımızı buna göre seri yapmalıyız. Doğum anından önce ayar yapacak vaktimiz vardır, ancak unutmayın ki bebek doğduktan bir kaç sn. sonra başka bir alana götürülecek, hemen ayarlarınızı güncellemeniz gerek. Bu kontrolsüz ışıkta bebek kömür karası doktor ise ay doğmuş gibi parlar, amacınız doktoru çekmek değildir, önceliğiniz bebek olmalı her zaman. Ayrıca en hassas olduğum konu anenin yarasını çekmemek gerekir, bu ömür boyu bakılacak fotoğraflarda sevimsiz görünecek detaydır, olayın tüm büyüsünü kaçırır, sanki bir kadın doğum kitabında eğitici bir kare gibi olmamalı doğum fotoğrafçısının fotoğrafı, evet belgesel çekimdir ama ameliyat belgeseli değildir, bebeğin belgeselidir bu. Dolasıyla odak noktanızın ne olduğunu belirleyip ve dikkat dağıtacak unsurları göstermemeniz gereklidir, açınızı buna göre kollayabilirsiniz. Ben her zaman karından çıkarken bebeği çekmeyi tercih etmiyorum, ancak bazen iyi görünebiliyor, yara izi görünmediği anda bu anı da ölümsüzleştiriyorum.
Normal doğumlarda sancı anları çok hassastır, normal doğum esnasında, bebeğin doğması için verilen tüm zorlu mücadelede, acılı ifadeleri mutlaka görüntülüyorum fakat çok fazla bu anları paylaşmıyorum, bunu biraz kadının mahremiyeti olarak görüyorum. Bunun yerine çok söz söyleyen, annenin ıkınmadığı anda tüm acısını bakışından görebileceğimiz anları yakalamayı tercih ediyorum ve bu anları severek paylaşıyorum. Acı içinde bir soluk aldığı anda eşi ya da annesinin elinden tutması, bu dayanışma anında eşine acı dolu gözlerle bakışı… İşte çekilmesi gereken en önemli anlar bunlardır benim için, sürekli ıkınma anını görüntülemenin bir manası yoktur, birkaç kare ama düzgün bir açıdan yeterlidir. İllaki bu anlarda tam karşılarına geçip çekmek gerekmez, sessizliğimizi koruyup hissettirmeden 3. gözden, bir kenardan görmek yeterlidir.
Doğum anından sonra bebeğin ilk anlarını görüntülerken dikkat edilmesi gereken sağlık görevlilerini, doktor ve hemşireleri engellemeden belli bir mesafeden bebeği çekmeniz gerektiğidir.
Babaların sevinçleri asla unutulmamalı, özellikle tüm normal doğum sürecinde eşinin elini bırakmayan, bir doğum koçu gibi nefes alışverişlerine destek olan harika babalar da bol bol çekilmelidir. Bazen babalar açısından şaşırtıcı sahneler de yaşanabilir, mesela ben her doğumda bebeğin önce anne kucağına verilmesine alışkınım, bu görüntü genellikle bebeğin kabaca temizliği yapıldıktan sonra yaşanır, ancak bir doğumda bebek henüz anne karnından çıkar çıkmaz, daha üzeri kanlıyken baba kucağına verilmişti, büyüleyici anlar yaşamıştık, büyük bir deneyim olmuştu benim için. Çok heyecan verici, tutkulu bir andı. Her baba ağlamaz, daha çok şaşkın ifade olur babalarda, ama ağlayan baba paha biçilemez pozlar yakalamanızı sağlar. Taze anneler bu konuda çok hassastır, özellikle eşlerini ağlarken kaçırmamanızı rica ederler. İfadeler her zaman çok zengin olmayabilir ama her anı görüntülemek gerekir, görüntülenmesi elzem anlardandır babaların bebekleriyle ilk karşılaşmaları.
Bebeğin ilk muayeneleri sonrası anne kucağına verilmesi bütün günün en kıymetli, en heyecanlı anıdır. Bu kavuşma bazen hasta odasında gerçekleşir ama değişen pek bir şey olmaz, kavuşma anı her zaman en özel andır. Bu yüzden bu kıymetli anda buraya bakın, bana bakın, gülün, öpün vs. gibi komutlar vermemeli aileye, bırakın onlar anı yaşasın, siz sessiz izleyici olarak doğal anları yakalayın, oldu ki dolu gözlerle size baktılar elbette kaçırmayın. Ama anın büyüsünü mümkün olduğu kadar bozmamak gereklidir. Göz yaşları çok kıymetlidir, akan her damla görüntülenirse eşşiz anlar ortaya çıkabilir.
Dışarıda saatlerdir heyecanla bekleyen aile fertlerini kaçırmamak, unutmamak gerekir. Hele duygusunu paylaşan bir aile olduğu zaman eşsiz kareler ortaya çıkıyor. Heyecandan torununa bakamayan bir köşede ağlayan büyükanne, büyükbabaları gördüğümüzde gidip diplerine fotoğraf çekmemek lazım, sizde bir köşeden onların yalnızlıklarına, heyecanına, sevincine, tüm karışık duygularına ortak olabilirsiniz ama irite etmeden, yüzlerine paparazzi gibi flaş çaktırmadan. Yine annelerin en çok görmek istedikleri anlardır ailesinin bebek ile karşılaşma sahnesi, göremedikleri her an aslında anneler için daha büyük önem taşıyor, bu yüzden çok hızlı hareket etmek, ordan oraya süratle koşturmak gerekebilir. Her an her yerde olmamız gerekli =)
Detaylar her zaman her çekimi zenginleştirir, bu yüzden her detaya bir fotoğrafçının, özellikle önünden çok fazla detay geçen doğum fotoğrafçısının dikkat etmesi gereklidir. Görüntülenecek bir çok ayrıntı bulabilirsiniz, el-ayak detayları benim en sevdiklerimdir, bunun dışında doğum öncesi göbeğini sarmalayan bir annenin sarılma detayı, ellerin sımsıkı kenetlendiği desteğin aşkın hissedildiği kareler veya ellerin tedirgin, ameliyatı beklerkenki duruşları asla vazgeçemediğim, kaçırmadığım pozlardır.
Bütün çekim boyu hiç müdehalede bulunmadım bu nasıl iş diyeceksiniz, hep önümden geçenleri çektim durdum.. Evet bu iş aynen böyle olmalıdır, bizim tek aktivitemiz her an, her yere hakim olup, her anı çekmektir, müdehale etmeden, şakırt şakırt flaşlarla kimseyi uyarmadan, kimseyi irite etmeden, unutmayın önceliğimiz görünmez olmaktır. İşin tek poz kısmı hasta odasında başlayan hamilelik çekimidir, sonrasında doğuma beraber gideriz heyecan orada başlar ve poz orada biter, doğum süreci pozsuz, doğal ilerler, tabi siz buraya bakın, cheese demezseniz. Tekrar pozun başladığı yer ilk emzirme sonrası biraz annemiz toparlandıktan sonra yapıtığımız aile çekimidir, mecburen tekrar poz verdiririz, ama yine mümkün olduğu kadar kendi hallerinde olmaları için motive ederek, rahatlıkları sağlayarak. Elbette kameraya bakan pozlarda olacak fakat her poz gülerek kameraya bakarak olursa yapmacık bir hal alabilir, bebeğimizi severken tekrar beni unutan ailenin pozları her zaman için en güzelidir.
Tontiş yanaklı bebekleri, kıvrılmış dudaklarını çekmekte çekimin en huzur verici kısmıdır, ve neredeyse sonudur. Güzel poz verebilmeleri için iyice karınlarını doyurmuş olmaları gerekli, bu yüzden ilk emzirme süresine müdehale etmemek gerekir. Bebek isterse 15dk. emebilir, hala doymamışsa 1,5 saat emmesi için beklenmelidir, aksi durumda zaten fotoğraf çekebilecek huzuru yakalayamamış oluruz, bebeğimiz ağlar, huzursuz keyifsiz olur, anne babanın yüz ifadeside aynı şekilde huzursuzlaşır, bu ortamda iyi pozlar çıkartmak mümkün değil.
Bu yüzden aslında işimizin özü sabırdır. Çekeyim gideyim düşüncesinde olursak işin duygusunu kaçırırız, heyecanına kapılmazsak o heyecanı yansıtamayız. Önünüzden geçen anlar öncelikle sizin yüreğinize dokunmalı ki sonra hizmet verdiğiniz aile, ondan sonrada fotoğrafları izleyen herkesin yüreğine dokunsun. Saçma gelebilir ama gerçekten fotoğrafçının duygusu, karakteri, hayat bilgisi herşeyi, her kareye yansıyor. Bu yüzden inandırıcılığı kaybetmemek gerek.
Doğum fotoğrafçısı öncelikle fotoğraf çekmeyi bilmeli, hem de çok iyi bilmeli, neden mi? Doğum fotoğrafı tüm fotoğraf alanlarının bana göre en zoru. Çok sık ve hızlı ortam değiştiriyorsunuz, bir ışık kurgunuz yok, her yerden farklı ışıklar lensinize saldırıyor adeta, an yaşanıp gidiyor, geri getiremiyorsunuz, pozisyonunuz, durduğunuz yer, hızınız, teknik bilginiz, ekipman donanımınız herşey çok büyük önem kazanıyor, hepsi bir arada doğru olunca başarılı kareler oluyor, bir konuda eksiğiniz varsa o kareden hayır gelmiyor. İşin duygusal boyutu, etik tarafı bir çok detay yaşadığınız anlara müdehale ediyor. İllaki son model fotoğraf makinesi gerekli değildir bu iş için ama zamanla işimize yatırım yapıp daha iyisini sunmaya çalışmalıyız. İlk çekimlerimi Canon 350D ve 50mm f1,4 ile yapmıştım, hala gururla sergilediğim ve beğenilen fotoğraflarımdır.
Bir çok kişi aslında doğum anında nasıl bir ayar yapmam gerekli diye soruyor, bu sorunun kesin bir cevabı yok, çünkü her ortamın ışığı farklıdır, bir ameliyathane daha aydınlık ötekisi daha karanlıktır, ameliyat masasına düşen ışığın açısı ve gücü her zaman aynı değildir, Genellikle tüm fotoğraflarımı manual çekmeme rağmen, doğum anlarında AV modunda çekiyorum, seri çekime alıp, genelde 400 iso kullanıyorum. Her ortam farklı olduğu için bu tercihleri orada yapmak gerekli, doğum anından önce farklı alanlarda ışık ölçümü yaparak biraz denemeler yapmanızda fayda vardır. Doğru pozlama hareketi yakalamanızı ve net çeknemiz için mühimdir, bu yüzden tekniğe önem vermek gereklidir, bu bilgileri sindirmeden yapılan denemeler sadece tesadüfi olacaktır, kömür karası bebeğin, sert ışıktan patlamış bembeyaz bir ayağı ve gülümseyen doğru pozlanmış bir doktor fotoğrafıyla çok karşılaşmışsınızdır, sebebi bilinçsiz çekimdir, ışık ölçümünün doğru yapılmamış olmasıdır. Teknik donanımı sağladıktan ve hakim olduktan sonra geriye kalan fotoğrafçının doğuştan gelen yeteneği, kültürel birikimi, duygusal yoğunluğu ve karakterinin yansımasıdır.
Çekim esnasında ameliyathane kurallarına özen göstermek gereklidir, dikkatli olmak, çalışanlara saygı göstermek, öncelikle onların işini yapmasına müsade etmek gerekir. Bizim işimiz işin teferruat kısmıdır, öncelik anne ve bebeğin sağlığıdır bu yüzden biraz soluklanarak herşeyden emin olduktan sonra çekime başlanmalıdır.
Benim doğum fotoğrafçılığına nasıl başladığımı soranlar da çok oluyor, öncelikle kimsenin başlangıç hikayesi ve izlediği yol sizin yolunuz olmamalı, herkesin öğrenme yöntemi veya kendini tanıtma yöntemi farklıdır.
Gördüğüm doğum fotoğrafı örnekleri beni hiç heyecanlandırmıyordu, yukarıda sıraladığım nedenlerden ötürü doğum fotoğrafından çok doğum dersi fotoğrafı gibi görünüyorlardı. Ben çeksem nasıl oluru merak ederek ilk denememi bu fikirden bir kaç ay sonra gerçekleştirmiştim. Öğrenciliğim son döneminde başladığım doğum fotoğrafından bu güne kadar kopamadım.
Sık sorulanların son detaylarına gelelim:
Doğum çekimlerimde hiçbir zaman flaş kullanmıyorum,
Bebeklerin 6. ayına kadar flaş kullanmıyorum, tüm çekimlerimi doğal ışıkta yapıyorum.
Fotoğraflardaki beyazlığı, toz pembe- maviliği raw düzenlemesinde elde ediyorum, photoshop müdehalesini minimumda tutuyorum.
Açık hava bebek veya bazı düğün çekimlerimde de sadece doğal ışık kaynağı kullanmıyorum. Reflektör vs. ile destek sağlamıyorum.
Sadece Canon ekipman kullanıyorum (bazen düğün çekimlerinde öğlen saatlerinde, dik güneş altında çekim yapmak zorunda kalıyoruz, o zaman güneş ışığını kırmak için akülü flaş profoto & beautydish kullanıyoruz):
Makinelerim:
5D Mark III
5D Mark II (satıldı artık yok =))
6D
600D
Lenslerim:
35mm f1.4 L
50mm f1.2 L
17-40mm f4.0 L
24-70mm f2.8 L (satıldı artık o da yok =))
135mm f2.0 L
100mm macro f2.8
50mm f1.4
İleride temel fotoğraf rötuş tekniklerim hakkında da bir yazı yazmayı planlıyorum.
Şansınız ve ışığınız bol olsun =)