ADH testi özellikle sık idrara çıkma ile karakterize diabetes insipidus hastalığından veya ADH fazlalığından kaynaklanan ve hiponatremi ile kendini gösteren uygunsuz ADH sendromundan kuşku duyulduğu durumlarda, istenir.
ADH, hipofiz bezinden salgılanır ve etkisini böbreklerden su emilimini artırarak yani suyu tutarak gösterir. Suyun geri emilimindeki artış sonucunda idrarın yoğunluğunu yükseltir.
ADH salınımı, kan osmolalite değişiklikleri, plazma hacmi değişiklikleri ve psikojenik uyarılar olmak üzere başlıca 3 etmen tarafından düzenlenir.
Değerlendirme:
Diabetes insipidus, vücudun, plazma hacmindeki ve plazmanın osmolalitesindeki düşmeye cevap olarak idrarı yeterince konsantre edememesi ile karakterize bir hastalıktır.
Hastalığa, sorunun ADH üretimi ve salgılanmasının yetersizliğinden kaynaklanması durumunda merkezi diabetes insipidus, böbreklerin ADH’ya cevap verememesinden kaynaklanması durumunda ise nefrojenik diabetes insipidus adı verilir.
Bu iki durumun birbirinden ayırt edilebilmesi için başta susuzluk testi olmak üzere bazı dinamik testlerin uygulanması gerekir.
Psikojenik polidipsi, klinik özellikleri itibarıyla diabetes insipidusa benzeyen bir tablo sergilese de, susuzluk testine alınacak normal cevap sayesinde, gerçek vakalardan kolaylıkla ayırt edilebilir.
Bu hastalarda susuzluk testine cevap olarak hem endojen ADH salgısında yükselme, hem de idrar osmolalitesinde artış meydana gelir.
Uygunsuz ADH salgılanması sendromu, plazma hacmi normal ya da artmış, plazma sodyum konsantrasyonu ve dolayısıyla plazma osmolalitesi düşük bulunan bir kişide, plazma ADH konsantrasyonunun yüksekliği ile karakterize bir hastalık tablosudur.
Bu hastalarda, idrar osmolalitesi plazmaya oranla yüksektir. İdrar sodyum konsantrasyonu normal, düşük veya yüksek olabilir. Vücudun su fazlalığını atabilme kabiliyeti azalmıştır.
Fazla ADH salınımına neden olan durumlar:
Ektopik ADH salgılayan tümörler, akut intermittan porfiria, Guillian-Barré sendromu, primer veya metastatik beyin tümörleri, vasküler ve enfeksiyoz beyin hastalıkları, pnömoni, pulmoner tüberküloz, tüberküloz menenjiti ve nefrojenik diabetes insipidus.
Ektopik ADH salınımına neden olan sistemik neoplazmalarda plazma ADH konsantrasyonu ileri derecede yüksek bulunur.
Uygunsuz ADH salınımı sendromu ile karıştırılabilecek durumlar:
Konjestif kalp yetmezliği, renal yetmezlik, glukokortikoid yetersizliği, hipotiroidizm ve ADH salınımını uyaran klorpropamid ve tiazid diüretikleri gibi ilaçların kullanılmasıdır.
Lityum, kalsiyum ve demeklosiklin ADH’nın böbrekler üzerine etkisini inhibe ederek nefrojenik diabetes insipidusa benzer bir tabloya neden olabilir.
Numune:
EDTA’lı plazma (Mor kapaklı tüp).
Plazma soğuk ortamda muhafaza edilmelidir. Plazmanın, tekniğine uygun santrifüjleme işlemi uygulanarak, trombositten fakir bir şekilde elde edilmiş olması gerekir.
Aksi halde, trombositlerden kaynaklanacak ADH, yanıltıcı yüksek sonuç elde edilmesine yol açabilir.
Plazma ADH düzeyini etkileyebilecek birçok faktör vardır.
Ayakta durmak, ağrı, stres, egzersiz, plazma osmolalitesinin artması, kan volümünün veya arteriyel basıncın azalması ADH salınımını artırırken, istirahat, hipoosmolalite, volüm yüklemesi ve hipertansiyon ADH salınımını azaltır.
Referans aralığı:
0 – 13 pmol/L.
Bunları da Merak Edebilirsiniz;