Halkın vermesi mahrumluk, Hakk'ın vermemesi ihsandır.
Halk tarafından bir şey verildiği zaman onun gerçek vericisi olan Hak'tan gaflet edilirse, halkın vermesi mahrumluk olur. Bu dışarıdan ihsan gibi görünürse de, aslında mâsiva gözetilmiş olması ve nefsani hazlar bulunması bakımından mahrumluktur.
Hak Teala'nın vermemesinin ihsan olması ise, insan kalbinin bu men zamanında halktan gafil ve Hakk'a bağlı bulunmasından dolayıdır. Bu dıştan her ne kadar vermemek ve mahrumluk olursa da, hakikatte Hak Teala kulunu mahrum ederek ihsan kapısına sığınmaya mecbur kıldığından aradan perde kalkar, nur açılır. Bu yüzden büyük nimettir.
Hikem-i Atâiyye Şerhi
Kastamonulu Seyyid Hafız Ahmed Mahir
Sufi Kitap