Ortadoğu yeniden dizayn ediliyor
NEÜ Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof.Dr.Murat Çemrek,‘adalet getiriyoruz’ sloganlarıyla Ortadoğu’nun dizayn edildiğini söyledi.SÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Doç. Dr.Nezir Akyeşilmen ise bütün devletlerin çatışmadan beslendiğini kaydetti.
Ortadoğu’da yıllardır süren çatışma ve iç savaş, küresel bir hal aldı. Büyük devletlerin vekalet yoluyla savaştıkları bölgede her gün yüzlerce sivil ve asker hayatını kaybediyor. Irak’ta Barzani’nin bağımsızlık mücadelesi ise, çatışmanın şiddetinin artmasına yol açtı. Necmettin Erbakan Üniversitesi(NEÜ) Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Murat Çemrek, bölgedeki referandumu, ABD-Türkiye ilişkilerini ve çıkar çatışmalarını değerlendirdi. Irak’ta yapılan referandumu değerlendiren Prof. Dr. Murat Çemrek, “Kürtlerin referandum ve bağımsızlık talebi yeni bir durum değil. 100 yıllık bir hikayesi var. Kürtler açısından bu gecikmiş bir referandumdur. 10 yıl önce yapılması planlanan referandum, Barzani’nin ekonomik anlamdaki dar boğazlığı ve bölgede iki yıldır başkanlık seçiminin yapılmıyor olması yüzünden kaçınılmaz bir son oldu” dedi.
HEDEF İDLİB DEĞİL, AFRİN!
Türkiye’nin İdlib’te başlatmış olduğu askeri müdahaledeki hedefin Afrin olduğunu dile getiren Prof. Dr. Murat Çemrek, “Türkiye’nin derdi İdlib’te olmak değil, Afrin’de yer almaktır. Irak’taki gibi orada da olası bir Kürt devletinin oluşumunu mümkünse minimize edilmesi isteniyor. Hem Irak hem Suriye’de oluşabilecek bağımsız bir Kürt devleti, Cumhuriyetin kuruluşundan önceki Kürt Teali Cemiyeti gibi benzer bağımsızlık taleplerinin ortaya çıkmasına neden olabilir. PKK’nin 40 yıldır yapmak istediği şey de buydu zaten. Türkiye’nin çok sert bir çıkış yapmasının sebebi de, Türkiye’de de bu tür yapılanmaların kurulma, oluşma ihtimali yaşıyor olmasıdır” ifadelerini kullandı. Türkiye ve Amerika arasındaki müttefikliğin yıllardır pürüzlü olduğunu vurgulayan Çemrek, “Johnson Mektubu, Kıbrıs çıkarması sonrası yapılan ambargo, 15 Temmuz darbe girişiminde sanki ABD’nin eli var algısı ve son olarak vize olayı, iki devlet arasındaki gerilimi had safhaya çıkardı. Amerika’nın Ankara Büyükelçisi John Bass’ın Türkiye’de 9 aydır bomba patlamıyorsa, bizim istihbaratımız bunu mümkün kıldı sözleri, ilişkilerimiz düzelse bile asla unutulmayacak sözlerdir” diye konuşu. “Eğer siz desinatör rolünde değilseniz sizi dizayn ederler” ifadesini kullanan Çemrek, “Ortadoğu coğrafyasında adalet taleplerinin yükseldiği bir yer olarak, başkalarının bu talepleri yerine getirme sloganı altında bir slogancılıkla dizayn etmeye çalışır” şeklinde konuştu.
BÖLGEDE TÜRKİYE-İRAN MÜCADELESİ VAR
Referandumu değerlendiren Selçuk Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Siyasi Tarih Hocası Doç. Dr. Nezir Akyeşilmen, referandum kararının Barzani’nin kendi iktidarını korumaya yönelik olduğunu bildirdi. Türkiye’nin İran ile bölgede bir nüfuz oluşturma mücadelesi olduğunu dile getiren Akyeşilmen, “İran Haşdi Şabi ile Kuzey Irak’ta etkinliğini arttırdı. Bölgede yaşanan olaylara sert tepki göstermeyerek bölgede kalıcı olmaya çalışıyor. Ama Türkiye, en yakın müttefiki olarak gördüğü Barzani’ye bir anda çok sert tepki gösterdi. Aslında bu tepki bölgeyi uzun vadeli kaybettiği anlamına gelebilir” değerlendirmesinde bulundu.
ÖNCELİKLER DEĞİŞTİ
Doç. Dr. Akyeşilmen, “Bugüne geldiğimizde İdlib’e girmekte dahil, Türkiye’nin bölgede yaptığı işler, varlığını hissettirmek ve kendi çıkarlarını korumak olarak yorumlanabilir” diyerek, şunları söyledi: “Bunu yaparken de ara ara ABD ve Rusya ile çıkarlar uyuşmayabiliyor. Türkiye, soğuk savaş dönemi de dahil ABD’nin en iyi müttefikiydi. Türkiye için bu kadar önemli mi bu tartışılır. Son yıllarda öncelikler değişti ve çıkarlar çatışmaya başladı. Bunun tarihsel, siyasi ve ekonomik nedenleri var.
Türkiye ve Amerika’nın Suriye üzerindeki öncelikleri birbirleriyle örtüşmüyor. Bu yüzden iki devlet arasında gerginlik oluyor. Rusya ile olan yakınlaşma da Amerika ile iplerin kopmasına neden olabilir.”
BOP, ARAP BAHARIYLA ÇÖKTÜ
Büyük Ortadoğu Projesinin, Arap Baharıyla çöktüğünü anımsatan Akyeşilmen, “Yıkılan diktatörlüklerin yerine demokratik yönetimlerin kurulmadı ve İsrail’e yönelik olumlu dönüşler olmayınca, darbeciliğe bir kayma oldu” ifadesini kullandı. Suriye’nin sosyolojik yapısının iyi analiz edilemediğini dile getiren Akyeşilmen, “Bölge ülkeleri ve uluslararası güçler Suriye’nin sosyolojik yapısını okuyamadılar. Esad’ı destekleyen yüzde 30’luk bir toplumsal kesim var. Esad oradan gitseydi, iç savaş yine bitmezdi. Şu an vekalet savaşı var. Küresel bir savaş var ve gittikçe yoğunlaşacak. Ortadoğu’daki çatışmadan hem lokal hem bölgesel hem küresel anlamda herkes besleniyor. Öyle olmasaydı bu çatışma o kadar uzun sürmezdi. ABD bölgeye daha rahat giriyor. Rusya ilk defa bu kadar rahat bir şekilde bölgede üs kuruyor. Türkiye ise bölgedeki etkinliğini kaybeden bir duruma düştü. Kürtlerin bu noktada kazançlı olduğunu söyleyebiliriz.”