Sual: kudüm tavafı nedir.bedel ödeme nedir ?
Sual: kudüm tavafı nedir.bedel ödeme nedir ?
Cevap:KUDÛM TAVAFI NEDİR?
Sözlükte "bir yere gelmek veya varmak" anlamına gelen "kudûm" kelimesi, bir hac terimi olarak; "ifrad haccı" yapanların Mekke'ye vardıklarında yaptıkları ilk tavaftır. Bu tavafın yapılması sünnettir.
İfrad haccı niyetiyle ihrama giren ancak Mekke'ye uğramadan doğrudan Arafat'a çıkan kimseler ile Arafat vakfesinden önce âdetleri kesilmeyen kadınlar, kudûm tavafı yapmazlar.
İhrama girip Mekke'ye vardıktan sonra hemen kudûm tavafı yapılmayıp Arafat'a çıkıncaya kadar mazeretsiz olarak geciktirmek caiz ise de
Mekke'ye varır varmaz yapılması daha faziletlidir. Çünkü Peygamberimiz (a.s.), Mekke'ye vardığında ilk iş olarak abdest almış,
sonra da Ka'be'yi tavaf etmiştir. (Buhârî, Hac, 62. II, 162)
Mekkeliler ile Hıll ve Harem bölgelerinde ikamet edenler, kudûm tavafı yapmazlar.
Şafiî mezhebine göre kıran haccı yapacak olanların da Mekke'ye vardıklarında yapacakları ilk tavaf kudûm tavafıdır.
Çünkü Kıran haccına niyet edenlerin hem hac, hem de umre için bir tavaf ve sa'y yapmaları yeterlidir. (Tirmizî, Hac, 102)
"Kıran haccı yapan" kimse, hem umre hem de hac menasikini hac ayları içinde aynı ihramla ayrı ayrı yapar.
Dolayısıyla bu kimsenin Mekke'ye vardığında yapacağı ilk tavaf, temettu haccında olduğu gibi umre tavafıdır. (bk. Hac) (İ.K.)
--------------------------
Bedel Ödemeyi Gerektiren Cinayetler:
Bunlar karada yaşayan av hayvanları, Harem bölgesinin av ve bitki örtüsüyle ilgili olmak üzere ikiye ayrılır.
a) Karada yaşayan av hayvanlarıyla ilgili olanlar:
Hanefîlere göre, ihramlı iken karada yaşayan av hayvanı avlanırsa, bu hayvanın kıymeti takdir edilir. Takdir edilen meblağ, fıtır sadakası miktarlarına bölünerek yoksullara dağıtılır ya da her fıtır sadakası miktarı için bir gün oruç tutulur. Eğer bu meblağ bir hedy kurbanı satın alacak seviyede ise, kurban satın alınarak, Harem bölgesinde kesilir. Kurbandan artan paranın tasadduk edilmesi gerekmez. Diğer yandan eti yenen av hayvan, için, koyun ve keçi bedelinden fazla kıymet takdir edilebilirse de, eti yenmeyen av hayvanı için bunu aşan bir değer takdir edilmez.
Hanefîler dışındaki üç mezhebe göre ise av hayvanları, benzeri olanlar ve benzeri olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır.
Meselâ; yaban eşeği sığıra; ceylan keçiye ve tavşan oğlağa benzetilerek denk sayılmıştır.
b) Harem bölgesinin avları ve bitki örtüsüyle ilgili olanlar:
Mekke Harem'inde kendiliğinden yetişmiş ot ve ağaçları kesmek de, bunların kıymetini tasadduk etmeyi gerektirir. Mantar, yer elması gibi bitkiler müstesnadır. Harem bölgesinde av hayvanlarına, kendiliğinden yetişen ot ve ağaçlara verilecek zararın kasten, yanlışlıkla veya unutularak olması arasında bir fark yoktur. Kur'an-ı Kerim'de, şöyle buyurulur
"Ey iman edenler! İhramlı olduğunuz sürece av hayvanı öldürmeyin. Sizden bile bile onu öldürenin cezası; içinizden adaletli iki kişinin vereceği karara göre, evcil hayvanlardan, öldürdüğüne denk ve Kabe'ye ulaştırılacak bir kurbanlıktır.
Veya yoksullara yemek yedirmek, ya da yaptığının ağırlığını tatmak üzere, bunlara denk oruç tutmaktır..." (179)
Harem bölgesinde kendiliğinden yetişen hayvan ve bitki örtüsünün bu yasaklarla koruma altına alınması,
İslâm medeniyetinin bir göstergesi olması yanında, birbirini söz ve davranışlarıyla incitmeyecek bir ruh
inceliğine bürünen hacıların şefkat ve merhametinin, diğer canlı ve bitkileri de kapsaması anlamına gelmektedir.(180)
Farz hac için ihrama girene yasak olan şeyler, umre ihrâmlısına da yasaktır. Hanefîlere göre, umre yapacak kişi,
tavafın dört şavtından önce eşiyle cinsel temasta bulunursa, umreyi kaza etmesi ve bir küçükbaş hayvanı kurban
kesmesi gerekir. Dört şavt tavaftan sonra cinsel temasta bulunmak kazayı gerektirmez, böyle bir durumda
bir koyun kurban etmekle yetinilir.(181)
İnsan eliyle yetiştirilen bitki ve ağaçları, sahiplerinin veya başkalarının, işçi veya bakıcı olarak kesip
koparmasından dolayı bir ceza gerekmez.
6) İhram Yasaklarına Özür Sebebiyle Uymamak:
İhrâmlı kişi bir özürden dolayı kokulanır, tıraş olur veya bir elbise giyerse, ceza olarak aşağıdaki alternatiflerden birisini seçebilir:
a) Harem bölgesinde küçük baş bir hayvanı kurban kesmek, b) Altı yoksula fıtır sadakası kadar bağış yapmak, c) Üç gün oruç tutmak.
Bunlar başından rahatsız olduğu için ihramlı iken traş olan Kâ'b İbnî Ucre (r.a)'e Allah Rasûlünün bildirdiği ceza türleri olup şu âyete dayanır: "..Kurban, kesileceği yere ulaşıncaya kadar başınızı tıraş etmeyin. İçinizden biri hasta olur veya başından rahatsız bulunursa,
kurtulmalık olarak oruç tutsun veya sadaka versin ya da kurban kessin." (182)
Hanefilere göre yukarıda belirtilen cezalar arasında seçme hakkı, yalnız hastalık, trafik kazası veya güneş çarpması gibi semavî nitelikli özürler için söz konusu olur. Buna göre bilmeme, yanılma, unutma veya baskı (tehdit) gibi semavî nitelikli olmayan özürlerle işlenen yasaklar için seçimlik hak yoktur. Bunlar için yalnız kurban cezası uygulanır. Diğer üç mezhepte ise semavî olmayan özürlerden dolayı da, yukarıdaki cezalardan birini seçme hakkı vardır.
HAC veya UMREDEKİ CEZA ve KEFARETLERİN
ÖDEME YERİ ve ZAMANI:
Hac ve umrede işlenen bir cinayetin cezasını ödemek için belirli bir süre yoktur. Ömrün sonuna kadar her zaman ödenebilir. Çünkü bütün kefaretler gecikmeli (terâhî) üzere yapılabilecek vacip türündendir. Ancak böyle bir kusuru bir an önce gidermek daha faziletlidir. Kefareti vefatına kadar ödemeyen veya ödenmesini vasiyet de etmeyen kişi günahkâr olur. Vasiyet olmaksızın, mirasçıların bağış olarak ödemeleriyle de borç eda edilmiş sayılır.
Hac veya umre sırasındaki bir cinayetten dolayı ceza olarak kesilecet büyük veya küçük baş hayvan "hedy" adını alır ve bunun Harem bölgesinde kesilmesi gerekir. Diğer söz konusu oruç, sadaka ve av hayvanının bedelin ödeme gibi kefaretler ise istenilen her yerde ödenebilir.
179) Mâide, 5/95
180) İhram yasaklarına uymamanın cezası için bk. İbnü'l-Hümâm, age, II, 224-254; Meydânî, age, 1,199-210; Ibn Abidîn, age, II, 273-296; İbn Rüşd, age, 1,346,356; Şirâzî, age, 1,210-217; İbn Kudâme, age, III. 494-496; Zühaylî, age, III, 257 vd.
181) Meydânî, age, I, 202
182) Bakara, 2/196