Yüzün bir yarısında gelişen kas güçsüzlüğü sonucunda, kişinin yüzündeki kasların bir bölümünü veya tamamını hareket ettirememesine yüz felci denir.
Yüz kaslarındaki bu güçsüzlük büyük çoğunlukla şunlara bağlı gelişir;
- Yüzdeki kasları uyaran sinirin (fasyal sinir) hasarlanması, iltihaplanması veya ödemi
- İnme; beynin yüz kaslarını kontrol eden bölgesinin hasarlanması (beyin kanaması, damar tıkanıklığı gibi…)
- Kafa travması
- Baş veya boyun tümörleri
Yüz Felci Neden Olur?
Yüz felci geçiren herkes inme geçirdiğini düşünür ve korkar. Ancak, bu durumun en sık nedeni yüz sinirinin iltihaplanmasıdır.
Bell Paralizi (felci)
Yüz felcinin en sık nedenidir. Yüzü uyaran sinirin(fasiyal sinir) iltihaplanması sonucu oluşur. Bu durumu başlatan nedenler tam olarak bilinmese de virüsler suçlanmaktadır.
Yüz felci belirtileri şunlardır (Bell Paralizi);
- Yüzün bir yarısındaki kasları hareket ettirememe
- Ağzın sağlam olan tarafa kayması. Yüz felci geçiren birinde ağız sağlam tarafa doğru kayar.
- Etkilenen taraftaki gözü kapatmakta zorlanma veya tam kapatamama
- Tat duyusunda bozulma
- Etkilenen taraftaki gözyaşı ve tükürük salgısında değişiklik
- Etkilenen taraftaki kulakta seslere duyarlılık ve seslerin aşırı duyulması
Kulak arkasında ağrı, yüz felcinin haberci olabilir.
İnmeye Bağlı Yüz Felci
Beyin damarlarında tıkanıklık veya beyin kanaması sonucu gelişen inmede, beynin yüz kaslarının kontrol edildiği bölge etkilenirse yüz felci görülebilir. Bu bir bakıma genel bir felç durumunun yüzü de tutması olarak düşünülebilir. İnmede yüz felci dışında farklı belirtilerin görülmesi de beklenir. İnmeye bağlı yüz felci belirtileri şunlardır;
- Bilinç değişikliği
- İletişim kopukluğu
- Baş dönmesi
- Şiddetli baş ağrısı
- Görmede bozulma
- Vücudun bir tarafında, kolda, bacakta veya her ikisinde birden kuvvetsizlik, duyu kaybı
İnme kaynaklı yüz felcinde genellikle gözler kapatılabilir ve alın kasları hareket ettirilebilir.
Yüz Felcinin Diğer Nedenleri
Bu nedenlere bağlı yüz felçlerine az rastlanır. Yüz felcinin en sık görüleni Bell paralizi(felci)’dir.
- Kafa ve yüz travmaları
- Baş veya boyun tümörleri: Yüzü uyaran fasial sinirin kendisinden kaynaklanan veya yakınında gelişen tümörler yüz felcine neden olabilirler. Tümörlere bağlı yüz felçlerinin yavaş gelişmesi beklense de aniden de gelişebilir.
- Enfeksiyonlar: Orta veya dış kulak enfeksiyonları, kabakulak, frengi(sifiliz), sıtma
- MS (multiple skleroz) hastalığı
- Guillain-Barré sendromu: İki taraflı yüz felcinin en sık nedenidir.
- Metabolik hastalıklar: Bazı metabolik hastalıklar yüz sinirini etkileyerek yüz felcine neden olabilir. Şeker hastalığı, akut porfiri, hipertiroidi gibi…
- Lyme Hastalığı: Kene ısırığı ile bulaşan bir hastalıktır. Lym hastalığı bulaşan kişilerin %10’unda yüz felci görülür. Bu hastalığa bağlı gelişen yüz felçlerinin %25’i yüzün her iki yanını da tutar.
- Ramsay Hunt Sendromu: Herpes Zoster Oticus olarak da bilinen , herpes virüsününü yeniden aktive olması ile gelişen bir durumdur. Kulak ve çevresinde şiddetli ağrı, veziküler kabarcıklar ve işitme kaybı görülebilir. Bu hastaların çoğunda yüz felci görülür.
- Yenidoğan bebeklerde doğum travmasına veya doğuştan sinir çekirdeklerinin gelişmemesine bağlı
- Sarkoidoz
- Lösemi
- A vitamini eksikliği
Yüz felcinde doktor muayenesi oldukça önemlidir. Kapsamlı bir muayene ile Bell paralizi tanısı koyabilir ve direk tedavi başlayabilir. Ancak farklı bir durumdan şüphelenilirse MR, Tomografi, EMG gibi diğer testleri isteyebilir.
Yüz Felci Tedavisi
Yüz felcinde tedavi nedene göre yapılmaktadır. Burada yüz felcinin en sık nedeni olan Bell paralizinin tedavisinden bahsedeceğiz.
Prednizolon: Prednizolon bir steroid türüdür. Yüz felcinin tedavisinde etkisi ispatlanmış bir ilaçtır. Yüzü uyaran fasiyal sinirdeki iltihabın giderilmesini dolayısıyla felcin gerilemesini sağlar. 10 gün boyunca verilen tedavi ile şikayetlerde anlamlı bir gerileme beklenir. Şeker hastalarında ve yan etki gelişenlerde kullanımı kısıtlıdır.
Antiviral tedavi: Yüz siniri iltihabının nedeni tam bilinmese de en çok virüsler suçlanmaktadır. Bundan dolayı prednizolon tedavisinin yanında antiviral tedavi(asiklovir gibi) de başlanabilir. Bu tedavinin etkinliği henüz kesin olarak kanıtlanmadığı için kimi otoriteler tarafından verilmemektedir.
Suni göz yaşı damlaları: Eğer yüz felcine bağlı kişide göz kapama kusuru varsa mutlaka kullanılmalıdır. Göz kapağı tam kapanamayınca göz yüzeyinde kuruma ve batışmalar başlayacaktır.
Yüz Felci Tamamen Geçer mi?
Fasiyal sinir iltihabına(Bell paralizi) bağlı yüz felcinde, çoğunlukla 9 ay içinde iyileşme beklenir. Ancak ciddi sinir hasarı gelişen bazı kişilerde kalıcı belirtiler görülebilir. Kalıcı belirtiler görülen kişilerde fizik tedavi(mine terapi) egzersizleri ile yüz kasları güçlendirilmeye çalışılır.
Referanslar
http://www.webmd.com/brain/tc/bells-palsy-topic-overview#1
https://medlineplus.gov/ency/article/003028.htm
http://www.healthline.com/health/facial-paralysis#Overview1
http://www.medicalnewstoday.com/articles/158863.php?page=2
http://emedicine.medscape.com/article/1290547-overview#a1