Bu bencemde paralel evren teorisini konu alıyorum. Sade ve anlaşılır bir biçimde, sizlere aktarmaya çalışacağım.
Fiziğin büyüklüğü dünyasında sizinle minik bir yolculuk yapmaya başlayacağız!
Young deneyi / Çift -Yarık deneyi nedir?
Basitleşmiş bir biçimde anlatacak olursak, karşımızda bir duvar var ve bu duvarda düz bir çizgi şeklinde bir yarık bulunuyor. Bu duvara nesneler fırlatıyoruz ve kimisi çarpıp bize tekrar dönüyor, kimisi ise yarıktan geçerek duvarın öteki tarafında tek bir çizgi oluşturuyor.
Daha sonra bu deneyi çift yarıkla yapıyoruz. Normalde bu deneyi nesnelerle yaparsak 2 şer çizgi oluşmasını bekleriz, peki ya elektronlarla yaparsak ne olur?
Tahmini olarak 2 çizgi oluşacaktır. Lakin bu deneyi çift yarıkla yaptığımızda onlarca çizgi oluşuyor. Bu oldukça şaşırtıcı bulunuyor zira elektronların geçmesi için 2 aralık var fakat arka kısımda geçtiklerinde onlarca çizgi oluşturuyorlar. Elektronlar tıpkı dalga gibi davranıyorlar ve girişim deseni oluşturuyorlar. Basitleştirmek adına 10 çizgi diyelim.
Daha sonra tekrar denemek amaçlı diğer deneylerden farklı olarak tek bir elektron gönderiliyor. Tahmini olarak elektron ya 1. delikten geçecek ya da 2. delikten geçecektir lakin sonuç böyle olmuyor yine 10 çizgi oluşuyor. 1 elektron aynı anda 10 tane konumda yer alabiliyor! Sizce de oldukça enteresan değil mi? Oldukça tuhaf bulunan deney sonucu, tekrar denemeye karar verdiler fakat bu sefer deney ortamına kamera yerleştirildi ve sonuç olarak elekron izlendiğinde 1 tane iz bıraktı. Yani elektron izlendiğinde 1 iz bırakırken, izlenmediği taktirde 10 iz bırakıyor. İzlendiğinde parçacık gibi davranırken, izlenmediğinde dalga gibi davranıyor. Buna kuantum fiziğinde "ölçüm problemi" diyoruz.
Elektronlarda gözlemlediğimiz üzere var olabilecek her olasılık aynı anda var oluyor. Yani evren olarak da böyle düşünebilirsiniz. Biz ise o olası evrenlerden yalnızca birindeyiz.
Schrödinger denklemi
Bir sistem düşünün ve zamanla evrimleşiyor yani devamlı olarak durumu değişiyor. Bu denklemle de bu değişken durumları hesaplıyoruz. Olasılık hesaplaması veya olasılık dağılımı da denebilir.
Süperpozisyon prensibi
Halk arasında kedi deneyi olarak geçen deneyi duymuşsunuzdur. Bir kutuya bir kedi konur ve kedinin ölme ihtimali vardır. Kutuyu açarsanız kedinin yaşama veya yaşamama durumu ile ilgili bir gerçeği öğreneceksiniz lakin kutuyu açmazsanız kedinin hem ölü , hem de diri olabildiğini söyleyebilirsiniz. Kuantum dünyasında bu duruma süperpozisyon diyoruz. Bunu elektronun gözlenme ve gözlenmeme durumundaki sonuca benzetebilirsiniz.
Paralel evren modeli: Everett yorumu
Hugh Everett' e göre evrenin kendisi, gözlemlediğimiz dalga fonksiyonundan ibaret. Peki bu ne demek?
Yine aynı deneyi gözünüzde canlandırın 2 yarık var ve 1 elektron. Elektronun ya 1.den ya da 2.den geçmesini düşünüyorsunuz. Siz bunu yaparken dalga fonksiyonu, yani çoklu iz bırakan fonksiyon sistemini kendinizden ayrı bir sistem olarak düşünün. Everett yorumuna göre siz elektronu sadece sağdan geçtiğini düşünseniz de ,bu sırada evrende bir dallanma oluşuyor. Yani siz sağdan geçtiğini görürken aynı zamanda soldan da geçiyor fakat ayrı bir evrende.
Peki sonuç nedir?
Sonuç olarak evrende her kuantum ölçüm yapıldığında dallanmalar gerçekleşiyor. Bizler olan bir evrenin üzerine tekrar bir paralel evren inşa etmiyoruz. Olasılıkların gerçekliği aynı anda var oluyor. Biz ise bu olasılıklardan birinin içerisinde yer alıyoruz. Bunu okuyan sen de bu benceyi okumaya karar verdiğin anda tüm olasılıkların gerçekleşmesine neden oldun.
Belki başka bir evrende bu benceyi okumamışsındır. Ne dersin? Senin bu konudaki fikrin nedir?