Albümin
Ansiklopedik Bilgi
Albümin, (L. alba=beyaz) ısıtıldığında ya da koagüle olduğunda beyaz renge dönen ve ismini buradan alan bir proteindir. Pişirilmiş yumurtanın beyazı yüksek oranda albümin içermektedir. Albümin karaciğerde sentezlenir ve taze kanın plazmasında en çok bulunan proteindir. Moleküler ağırlığı 67 kDa olup aktif formunda yalnızca 585 aminoasit içermektedir. Kandaki temel fonksiyonu kan osmotik basıncını ve hacmini korumak olup ayrıca suda çözünmeyen hormonların, yağ asitlerinin ve bilirubinin hedef organlara taşınmasında görevlidir. Kandaki başlıca taşıyıcı proteinlerdendir. Albüminin insan evrimindeki tarihsel önemi, büyük insansılar ile insanların evrimsel akrabalıklarının incelenmesinde kullanılan ilk ve en önemli tarihsel protein olmasından ileri gelir. Morris Goodman (1962) modern insanlar, şempanzeler, goriller, orangutanlar ve diğer primatlardan albümin numuneleri almış ve onları birtakım maymunlara enjekte etmiştir. Enjekte edilen albüminler maymunlara zarar vermemiş; buna rağmen albüminler maymunların kendisine ait olmadığı için maymunlarda immünolojik yanıt olarak antikor oluşumu izlenmiştir. Goodman ardından modern insan albüminlerinin maymuna evrimsel yakınlığı incelemek üzere enjekte edildiğinde oluşan antiserumu kullanmıştır (modern insan ve şempanze albüminleri vs. modern insan antiserumu ya da modern insan ve goril albüminleri vs. modern insan antiserumu gibi). Modern insan antiserumu ile albüminler kaynaştırıldığında albüminler belirli oranlarda antiseruma tepki vererek koagüle olur. Goodman, modern insan antiserumu ile modern insan/şempanze albüminlerinin birbirine oldukça benzer olup neredeyse hiç çökme yaşanmadığını; buna rağmen modern insan antiserumları modern insan ve goril albüminlerini kıyaslamak üzere kullanıldığında belirgin bir koagülasyon olduğunu ortaya koymuştur. 1962 yılında bu çalışmalar, temeli evrimsel analizlere dayalı olan immünokimya çalışmalarının da temelini oluşturmuştur. Ayrıca bu dönemde, 1960 yılında Emil Zuckerkandl büyük insansıların hemoglobin moleküllerinin yapısını kromatografi kullanarak kıyaslamıştır. Jerold Lowenstein 1981’de yaşayan organizmalar yerine fosillerden albümin örnekleri toplamaya gayret etmiş, Goodman’ın kendisinden önce yaptığı işlemlere benzer biçimde radioimmunoassay ile fosil albüminleri incelemeye çalışmıştır. Fakat fosillerden alınan albüminlerin yapısal ve kimyasal olarak bütünüyle korunup korunmadığını kestirebilmenin oldukça zor olmasından ötürü fosillerden alınan albüminler üzerine çalışmalar geçmiş yıllarda çokça eleştirilmiştir. Albümin üzerine evrimsel araştırmalar günümüzde de devam etmektedir.
Referanslar
Wood, B. A. (2011). Wiley-Blackwell encyclopedia of human evolution. Chichester, West Sussex: Wiley-Blackwell.