Transkript
1 Türkiye de İlaç Finansmanı ve Geri Ödeme Bölüm II Panos Kanavos, İsmail Üstel ve Joan Costa-Font Ankara, 23 Eylül 2005
2 Teşekk ekkür SUVAK Politika belirleyiciler Diğer paydaşlar İnceleme ekibi
3 Birincil kaynaklar Veri ve Metotlar Karar vericilerle ve ilaç politikası uzmanlarıyla yapılan Ankara daki toplantı ve görüşmeler g Yönetsel konularda ve fikri mülkiyet m hakları konularında nda aynı çaba için i in uzmanlarla yapılan toplantı ve görüşmeler g İkincil kaynaklar Seçilmi ilmiş OECD ülkelerinin ilaç politikalarına ilişkin literatürün n incelenmesi (veritabanı,, kamu dokümanlar manları,, seçilmi ilmiş ülke ticari bilgileri) İnformal ödemeler hakkında mevcut çalışmalar (Prof. Dr. Tatar) Hükümet (taslak mevzuat) IMS verisi Başka halka açık a k kaynaklar ve raporlar
4 Kıyaslama: Politikaların n amaçlar ları Makroekonomik düzeyde d giderlerin kontrol altında tutulması ve harcanan paranın n karşı şılığının n alınmas nması Mikroekonomik düzeyde verimlilik Kalite Erişimde imde hakkaniyet; kapsayıcılık Kendini ispatlamış bazı teknolojilerin kullanımı açısından ciddi sosyal eşitsizlikler e bulunabilmektedir (örne( rneğin hipertansiyon tedavisi). Bu durum hükümetler h açısından a sorun yaratmaktadır. r. Bu gibi teknolojiler (örne( rneğin beta- blokerler) ) ucuz olmalarına ve patent süreleri s dolmuş olmasına rağmen, men, vergi mükellefleri m üzerinde çok fazla yük y yaratmaksızın n insanlara son derece faydalı olabilir.
5 Bu çalışmada ne gibi konular ele alınacak? Arz tarafı Yasa ve yönetmeliklery (Ruhsat/Satış İzni ve fikri mülkiyet m haklarının korunması) Fiyatlandırma politikası Geri ödeme politikası Sanayi politikası Dolaylı talep tarafı Doktorlar Eczacılar Talep tarafı Hastalar: Maliyet paylaşı şımı,, reçetesiz etesiz ilaçlar lar (OTC), hasta bilgileri, halk sağlığı
6 İlaç düzenlemelerine farklı yaklaşı şımlar: AB / Kanada Yöntem Fiyat serbestisi Doğrudan fiyat kontrolü Uluslararası fiyatlarla karşı şılaştırmaları Kâr kontrolü Referans fiyat Patentli ilaçlar lar Almanya,, Fransa sa(?), Malta, Kıbrıs, Birleşik ik Krallık Avusturya,, Finlandiya iya,, Fransa sa, Yunanistan, İrlanda, İtalya, İspanya Hollanda, Portekiz, Baltık ülkeleri, İsveç, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan,, Slovakya, a, Slovenya Avusturya, Belçika ika,, DanimarkaD animarka, Finlandiya iya, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, Baltık ülkeleri, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Slovakya, Slovenya, Kanada Birleşik ik Krallık Hollanda, Macaristan, Almanya Patentsiz ilaçlar lar Avusturya,, Finlandiya iya, Yunanistan, İrlanda, Hollanda, İsveç Avusturya, Belçika ika, Danimarka,, Finlandiya iya, Yunanistan, İrlanda, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç Belçika ika, Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, Portekiz, İspanya, Birleşik ik Krallık
7 Maliyet etkililiğe e dayalı fiyatlandırma rma: AB / İsviçre,, 2004 Halen uygulanıyor yor Danimarka İsviçre İsveç Finlandiya iya Hollanda İngiltere ve Galler [NICE] Portekiz Norve veç Baltık ülkeleri (Estonya, Litvanya, Letonya) İtalya Hazırl rlık aşamasında veya ağırlığı artmakta Fransa Yunanistan Polonyaonya Macaristan Slovenya Çek Cumhuriyeti Slovakya
8 Bazı OECD ülkelerinde ve TürkiyeT rkiye de orijinal ürünlerin fiyatlandırma kriterleri Özellik İNG ALM FRA ITA İSP DAN POL HOL TÜR Tıbbi değer Fiyat karşılaştırmaları Ülkeler arası karşılaştırma Satış hacmi Kullanım koşulları Fiyat serbestisi Genelde fiyatlandırma işlemi i geri ödeme işleminden i ayrı tutulur Fiyatlandırma için i in genelde çoklu kriter uygulanır Fiyat düzenlenmesinde d idari kolaylık k pazarın n diğer taraflarındaki fiyat politikası karşı şısında etkisiz kalabilir Orta vadede kanıta dayalı fiyatlandırma
9 Jenerikler için i in fiyatlandırma / geri ödeme kriterleri Özellik İNG ALM FRA ITA İSP DAN POL HOL TÜR Referans fiyatlandırma Jenerik fiyat için tavan Ülkeler arası karşılaştırma Fiyat serbestisi Jenerik fiyatları sıklıkla kla değişik ik yollardan kontrol edilir Yüksek fiyatlı ülkeler tasarruf etmek ve inovasyona imkan sağlamak için in güçg üçlü jenerik politikalar oluşturur Türkiye de jenerik fiyatlar belirlenmiştir (orijinal - %20) ve prensipte referans fiyatlandırma sistemi uygulanır r (en düşük d k fiyat+%30) Türkiye de jenerik fiyatlandırma politikasının n tasarruf sağlad ladığı şüphelidir
10 Geri ödeme politikası Geri ödeme politikası (a) son derece şeffaf olmalıdır, (b) yeni ve etkili tedavi yöntemlerinin y gecikmeden hastaların n kullanımına na sunulmasını sağlayacak kadar esnek olmalıdır, (c) tedavinin klinik faydasının n ve ekonomik sonuçlar larının değerlendirilmesi erlendirilmesi aşamasa amasında sağlam temeller üzerine oturmalıdır (d) ödemeyi yapan tüm t m kişi i ve kuruluşlar ların n aynı ilkelere ve mümkm mkünse tek bir politikaya tabi olmasını sağlamal lamalıdır
11 İlaçların n pozitif listeye alınma kriterleri İlgili sağlık k sorununun ciddiyet derecesi ve mevcut tedavi imkanları bulunup bulunmadığı Önemli ek (fazladan) terapötik tik yarara sahip olma İspatlanmış terapötik tik yarara sahip olma Plasebodan daha etkili olma Etkenlik düzeyinin d orta veya düşük d k olması Etkinlik düzeyinin d belirsiz olması ve mevcut standartlar çerçevesinde evesinde ispatlanmış olmaması Hastalıklar kların n sınıflands flandırılması için in aşağıa ğıdaki kategoriler önerilmektedir Ciddi hastalıklar Ciddi olmayan hastalıklar Fiziksel performansı zayıflatan hastalıklar Hastalığı ığın n görülme g sıkls klığı Reçetesiz etesiz ilaçlar ların n (OTC)büyük çoğunluğunun unun geri ödeme sisteminden çıkarılması
12 Geri ödeme kriterleri Kriter ENG ALM FRA İSP HOL POL İTA KAN TUR Klinik Bütçe Maliyet-Etkilik Analizi 1 2 Endüstri politikası En çok yararlanan? Hacim Ülke dışındaki fiyatlar OTC listeden çıkarılması İhale Kanıta dayalı geri ödeme Çoklu kriterler baz alarak pazarlık Ulusal önceliklere göre g politikalar değişir ir Türkiye deki artırılm lmış kapsam, epidemiyolojik kalıplar ve mevcut yaşam am stilleri mevcut kaynakları zorlayabilir ve bunun sonucunda geri ödeme politikası Elektronik Bütçe B İzleme prensipleri ve ekonomik kriterler kullanılarak larak orta vadede şekillendirebilir.
13 Problemler ler ve uyarılar Geri Ödeme Yakın n zamana kadar birleştirilmi tirilmiş bir geri ödeme sistemi olmamasına rağmen, hükümet h yavaş yavaş bu politikayı uygulamaya koymuştur. Bu gelişmenin olumsuz tarafı ise maliyetidir; tahminlere göre g en az 800 milyon dolar (tutucu tahmin), en fazla 2,5 milyar dolar olacaktır. Geri ödeme kararında bulunan uzmanlar ve sürece s katkılar ları hakkında çok fazla şey bilinmemektedir. Aslında, geri ödeme kararı alanların n görev g ve sorumlulukları net olarak belirtilmemiştir. tir. OTC olarak değerlendirilmesi erlendirilmesi gereken bir çok ilacın n geri ödendiği i görülmektedir. g Bu kıt k t kaynakların n sigorta kurumları tarafından israf edilmesine neden olmaktadır. Akılc lcı ilaç kullanımı,, reçetelemenin etelemenin izlenmesi, denetlenmesi ve finansal denetimi ve ilaç tüketiminin gözden g geçirilmesi konularında nda çok az şey yapılmaktad lmaktadır.
14 Dolaylı talep tarafı: : Doktorlar (a) Reçeteleme eteleme davranışı ışını etkilemek Reçete ete alış ışkanlığının n izlenmesi ve değerlendirilmesi erlendirilmesi, Maliyet-etkili etkili reçeteleme eteleme, Doktorların n eğitilmesi e ve bilgilendirilmesi (b) Rasyonel ilaç kullanımının n desteklenmesi Kanıtlara dayalı reçetelemenin etelemenin rolü Advers etkilerin bildirilmesi Bilgi sistemleri (c) Klinik kılavuz k ve en iyi kanıtlar tların oluşturulmas turulmasına ve yayılmas lmasına destek olunması Türkiye nin en pahalı sağlık k sorunlarından ndan başlanmal lanmalı (d) Hekimlere, ödeme yöntemleri y üzerinden veya bütçesel yöntemlerle y (uzun vadede) potansiyel teşvikler sunulması.
15 Dolaylı talep tarafı politikaları: : Hekimler Kriter ENG ALM FRA İTA İSP DAN POL HOL TUR Reçetenin izlenmesi Reçete denetlemesi Maliyet Etkililik Rx Elektronik Bütçe İzleme Rx Y Y Bütçeler Finansal teşvikler Giderek reçeteler eteler üzerine odaklanma Bu, izlenebilen ve gözlenebilen g birçok politika ile başar arılabilir Politikayı uygulamak belirlemekten daha önemlidir Bilgi teknolojileri ve reçete ete izleyecek kurumların n rolleri anahtardır Politikalar sıkls klıkla kla teşvikleri ve caydırmalar rmaları içerir Türkiye de reçeteleme eteleme üzerine çok az kontrol vardır; r; akılc lcı teşvik ve caydırma yapısı hakkında kanıt t bulunmamaktadır r (arz tarafından yönlendirilen) bu da akılc lcı reçetelemeyi etelemeyi yansıtmamaktad tmamaktadır
16 Problemler ler ve uyarılar dolaylı talep tarafı Hekimlerin kamusal sağlık k hizmeti yanında nda özel muayenehanede de açabildia abildiği çok basamaklı bir sistem vardır. r. Doktorları Tanı/Tedavi kılavuzlark lavuzlarını uygulamaya zorlayacak bir unsur yoktur. Doktorlar ve diğer sağlık çalışanları devlet memuru olarak görülmektedir g ve verimliliğin in düşük d k olduğu düşünülmektedir. Yelpazenin diğer ucunda, doktorlara ek ödemeler yapılmas lmasıyla verimliliğin in artacağı düşünülmektedir. (Hekimlerin hastane içerisindeki i ilaç vb. istek yapmaları, ücretlerinin belirgin bir miktarını sağlayan hastane döner d sermayesinin büyüklb klüğü ile ilintilidir)
17 Dolaylı talep tarafı ile ilgili diğer konular İnsan kaynakları açısından,(i) artan kullanım şekilleri (ii( ii) ) artan nüfus n (iii( iii) ) az sayıdaki pratisyen ve (iv) emekli olan doktorlar nedeniyle daha fazla doktora ihtiyaç vardır. r. Hastanelerde reformları yürüten yönetim y takımlar mlarının n eğitimi e açısından a bir zorluk vardır; r; sayılar ları azdır r ve hastaneler genellikle başhekimler tarafından yönetilmektedir. y
18 Dolaylı talep tarafı: Eczacılar Ücret politikası (uluslararası trende paralel olarak, azalan oranlı marjlar) İskontolar Eczane sahiplik durumu Eczanelerin tabi olduğu u mevzuat Eczacının n rolü
19 Problemler ler ve uyarılar eczane Eczanelerin yerleri ve ülkedeki toplam eczane sayısı hakkında hiç bir kanun olmaması eczacılık k mesleğinin değerini erini kaybetmesine neden olan diğer bir unsurdur. Şimdiye kadar muhtemelen daha fazla eczaneyi halkın hizmetine sokmak açısından a önemli görülse g de, politikacılar ların n artık k bu probleme eğilmesi e gerekir. Eczacılara azalan marjlarda ödeme yapılmaktad lmaktadır, ancak aynı zamanda üreticilerden de iskonto almaktadırlar (miktar kesin olarak bilinmekle birlikte cömert olduğu düşünülmektedir). Geri ödeme yetkilileri bu iskontoların boyutları konusunda bilgi sahibi değildirler, ancak önemli olduğu u düşünülmektedir. d Eczane geliri ve eczane sektörünün n hedef gelir düzeyi d ile ilgili hiç bir değerlendirilme erlendirilme yapılmam lmamıştır. Muvazaa uygulaması ve eczacı dışı personelin yetersizliği, i, eczacılık k mesleğinin katma değerini erini olumsuz yönde y etkilemektedir.
20 Hasta talebini etkilemeye yönelik y politikalar Maliyet paylaşı şımının n rolü Reçetesiz etesiz ürünlerin (OTC) rolü
21 AB ülkelerinde hasta katkı payları Ülke Katkı payı tipi Avusturya Adet başına sabit bir ücret ve tedavi başına ek sabit bir ücret Belçika Belli kategorilerdeki ilaçların fiyatının belli bir düzeyi aşmayan bir yüzdesi Danimarka Sabit bir kesinti ve belli bir limite kadar tamamlayıcı sigorta katkı payı Finlandiya Reçete başına sabit bir ücret ve belli bir limite kadar, kişi başına yılda %0, %25, %50 (FMk3166) Fransa Sağlık sorununun tipine bağlı yüzdeler: %0, %35, %65 Almanya %10 tamamlayıcı sigorta katkı payı Yunanistan Yüzdeler: %0, %10, %25 İrlanda DRS: Kesinti (yılda 360 İrlanda Sterlinine kadar) DCSS: Ayda 32 İrlanda Sterlinine kadar eczacı katkı payı LTI: Reçete ücreti yok Kişi başı katkı payının 50 İrlanda Sterlinini veya aile başı katkı payının 100 İrlanda Sterlinini aşması halinde, vergi indirimi talep edilebiliyor. İtalya İlk ürün 3000 Liret. Daha çok sayıda ürün için toplam ücret 6000 Liret B sınıfı ürünlerde %50 katkı payı Hollanda Hastanın tercih ettiği ilaç referans ilaç değilse, referans fiyat ile tercih edilen ilacın fiyatı arasındaki farkı hastanın ödemesi dışında bir paylaşım yok Portekiz Yüzdeler: %0, %30, %60 İspanya Yüzdeler: %0, %10 (ürün başına 2.15 Euro ya kadar) ve %40 (Insalud sisteminden çıkan memurlar farklı katkı paylarına tabi) İsveç 1800 İsveç Kronu sabit kesinti ve ilaveten belli bir sınıra kadar ek sigorta katkı payı Birleşik Krallık Ürün başı 6.40 sabit miktar Türkiye için i in başlıca sonuçlar lar: Yaygın n muafiyetler Katkı payı sistemi, gelir kapasitesini önemli ölçüde arttıran ran bir araç değil Hastalığı ığın n ciddiyetine ve yaşa a / gelire bağlı olarak farklı katkı payı oranları Orijinal ve jenerik ürünlerde farklı katkı payı oranları belirlenmesi eğilimi e güçg üçlenmektedir
22 Seçilmi ilmiş Avrupa ülkelerinde OTC lerin toplam ilaç satışı ışındaki payı Ülke Almanya Fransa İngiltere İtalya İspanya Belçika Hollanda Portekiz OTC nin tanımı evrensel değildir; ancak genelde durum böyle b değildir Prensip olarak, bazı istisnalar (pozitif listeye dahil edilen ve yalnızca reçetelenmesi etelenmesi koşuluyla geri ödenenler) dışıd ışında OTC ler geri ödenmez OTC ye dönüşüm d m hastaları güçlendirip sağlık k sigortasından tasarruf eder ancak güçg üçlü bir eczane politikası gerektirir Türkiye de OTC kategorisindeki ilaçlar ların n %70 i i dokuz ATC sınıfındads ndadır. (öksürük k ve soğuk algınl nlığı ilaçlar ları,, analjezikler, ginko, antihistaminikler, vitamin ve mineral süplemanları, topik antiromatizmallar romatizmallar, dekonjestanlar). Bu ürünler geri ödenmektedir. OTC grubu ilaçlar ların n geri ödenmesine yönelik y politikaların n akılc lcılığıığı yeniden değerlendirilmelidir. erlendirilmelidir.
23 Sonuç Yasal düzenlemelerin d mikro düzeyde d uygulanması, reformların n başar arısı açısından çok önemlidir. Bu durum, gerek talep ve gerekse arz tarafında süregelen s problemlerin devam etmesini engeller. Bu olgu reçeteleme, eteleme, ilaç verme ve informal ödemelerin mevcudiyeti ile ilişkilidir. Mevcut hükümet; h reformların başar arıya ya ulaşmas ması için, in, olabilecek siyasi maliyetlerine karşı şın, yasal düzenlemelerin d uygulanmasını sağlamal lamalıdır.