Oman, petrol ve doğal gaz üretimine olan bağımlılığını azaltmak amacıyla, bazı sektörlerin gelişimi için çaba harcamaktadır. Özellikle bilişim teknolojileri, telekomünikasyon ve endüstriyel gelişimi hedefleyen Oman, yatırımcılara birçok avantaj sağlamaktadır.
Yabancı yatırımcılardan gelir vergisi alınmamakta, kurumlar vergisi ise karşılaştırmalı olarak düşük bir seviye olan %12’de tutulmaktadır. Yatırımcıların gerçekleştireceği sermaye ve kar transferlerine kısıtlama yapılmazken, kendilerine 10 yıl süreyle vergi muafiyeti sağlanmaktadır. Ayrıca, üretimde kullanılacak ham madde ve makineleri ithal eden firmalar, yine 10 yıl süreyle, gümrük vergisinden muaf tutulmaktadırlar.
Oman, Dünya Ticaret Örgütü’ne (WTO- World Trade Organization) üyeliğiyle beraber, şirket hisselerinin %70’inin yabancıların elinde bulunmasını kabul etmiştir. Oman’da altı sanayi bölgesi, iki serbest bölge ve bir özel ekonomik bölge bulunmaktadır. Rusayl, Salalah, Sohar, Sur, Nizwa ve Buraimi’de yer alan sanayi bölgelerinden Sohar ağır sanayiye yoğunlaşmıştır. Bunun yanı sıra, ilk sanayi bölgesi olan Rusayl’da bulunan bilişim teknolojileri merkezi KOM (Knowledge Oasis Muscat), bilişim teknolojilerine yapılan yatırımın önemli ögelerinden biridir. Onay alındığı takdirde, altı sanayi bölgesi ve iki serbest bölgede %100 yabancı yatırıma izin verilmektedir.
Rusayl, Raysut, Sohar, Nizwa, Buraimi ve Sur’daki sanayi bölgeleri ile Al Mazunah Serbest Bölgesinde geçekleştirilecek sanayi yatırımlarında önemli kolaylıklar da sağlanmaktadır. Bu bölgelerde arsa kirası yıllık m2 başına 65 sent, elektrik ücreti kWH başına 3-6 sent, su ücreti galon başına 1 sent, gaz ücreti m3 başına 8 senttir. Enerjinin önemli girdi olarak kullanıldığı sektörler için Oman’da yapılacak yatırımlar büyük avantaj taşımaktadır. Ayrıca bu bölgelerdeki yatırımlarda yabancı sermaye oranı yüzde 100 olabilmektedir.
Yatırım ve İhracat Geliştirme Merkezi (OCIPED) yabancı yatırımcılar için gerekli her türlü bilgiyi temin eden bir “one stop shop” şeklinde çalışmaktadır (www.ociped.com).
Toplam sermayesi 52.000 ABD Doları ve daha fazlası olan işletmeler Ticaret ve Sanayi Bakanlığına kayıt olmak durumundadır. Bunun yanında, ilgili firmanın Bölgesel Belediyeler, Çevre ve Su İşleri Bakanlıklarından da izin almış olması gerekmektedir. Yabancı çalışanların ise İşgücü Bakanlığı ve Oman Göçmenlik Ofisi’nden konaklama ve çalışma izni almaları gerekmektedir.
Oman’da yerel bir temsilcilik ve şube kurmak için de yine Bakanlığa (www.mocioman.gov.om) ya da Oman Ticaret ve Sanayi Odasına (www.chamberoman.com) ve Belediyelere (www.mctmnet.gov.om) kayıt mecburiyeti vardır.
D
ünya Bankası’nın kriterleri ışığında Oman Sultanlığı’nın yatırım ortamını değerlendirme;
Oman’da iş kurmak için gerekli olan süre 34 gün, KİK bölgesinde ise 47 gün olarak belirtilmektedir. Bununla beraber, iş kurmanın maliyeti ve gerekli görülen asgari sermaye düşüktür. Benzer şekilde, uyuşmazlık yaşandığı takdirde çözüme kavuşturulması uzun sürerken, sürecin maliyeti düşük kalmaktadır.
Dünya Bankası verileri, işe alma sürecinin Oman’da son derece zor olduğunu; buna karşılık ve işten çıkarma sürecinin ve maliyetinin son derece kolay olduğunu göstermektedir. Çalışma saatleri ise Oman’da tüm KİK bölgesinde olduğu gibi pek esnek değildir.
Oman’da mülkiyet kaydı ve devri ile ilgili düzenlemelerin sayısı, süresi ve maliyeti son derece düşüktür. Bu da ülkede mülkiyet haklarının iyi korunduğunun bir işaretidir.
Kurumsal yönetim ve bilgilendirme konusunda Oman, iyi bir performans göstermektedir.
Uyuşmazlıkların çözümlenmesi için gereken zaman Oman’da son derece uzun; buna karşın uyuşmazlıkların çözümlenmesinin maliyeti ise son derece düşüktür.
Yine iflas durumunda işletmenin kapatılmasının aldığı zaman Oman’da dünya geneline ve kendi bölgesine göre hayli uzun; buna karşın iflas sürecinin maliyeti son derece düşüktür.
İç pazar hacminin çok büyük olmaması nedeniyle imalat sektöründe ihracata yönelik yatırımlar teşvik edilmektedir. Bu proje alanları şöyledir:
Oman’da Yabancı Sermayeli Şirket Kurmaya Yönelik Bilgiler
Yabancı Yatırımların ülkeye girişi ve yabancı tüzel kişilerin Oman’da kurulu bir şirketi yönetmeleri için gerekli yasal düzenlemeler, 102/94 sayılı “Yabancı Sermaye Yatırım Kanunu” (FCIL) (Sultani Decree) ile belirlenmiştir.
Bu yasal düzenlemeye göre, hissedarları Oman vatandaşı ve yabancı ülke vatandaşı olan bir şirket, karma (mixed) ticari şirket olarak adlandırılmaktadır.
FCIL Kanunu’na göre, Oman vatandaşı olmayan gerçek yada tüzel kişilerin Oman’da ticari, sanayi ya da herhangi bir iş faaliyetinde bulunmaları için öncelikle Oman Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan yabancı sermaye yatırım lisansı almaları gerekmektedir. Karma şirketlerin kurulması için gereken minimum sermaye miktarı 150,000 Oman Riyali (yaklaşık 400,000 Amerikan Doları) civarındadır.
Söz konusu Kanun gereğince, yabancı hissedarlı şirket kurulabilmesi için yabancı sermaye miktarına bağlı olmak üzere üç aşamalı onay süreci bulunmaktadır. Yabancı hisse payının şirket toplam sermayesinin % 49’undan az olduğu durumları kapsayan ilk aşama, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı’ndan alınan onaydır. Yabancı hissedarların payı toplam sermayenin % 65-70’i oranında ise ikinci aşama olarak Yabancı Sermaye Yatırım Komitesi’nin onayı gerekmektedir.
Son aşama ise yabancı hisse paylarının toplam sermayenin %70’inden fazla olduğu durumları içermekte olup, bu durumda Bakanlar Konseyi’nin onayının alınması zorunludur. FCIL, bir şirkette %100 yabancı sermaye bulunmasına izin vermektedir. Ancak, yabancı hissedar Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinden olmadığı sürece bu orandaki bir katılımın onay alması oldukça zordur.
Vergilendirme:Yabancı hisse payı toplam şirket sermayesinin %70’ini geçmediği sürece, Oman’da bulunan şirketler aynı oranda vergiye tabidir. Buna göre, yabancı hisse payı %70 veya bu oranın altında olan şirketler için elde edilen kar oranının ilk 30,000 Oman Riyali vergiden muaf olup, geri kalan miktar için uygulanan vergi oranı %12’dir.
Yabancı hisse payı %70’in üzerinde olan şirketler veya şubeler için uygulanan vergi oranı elde edilen kar oranına göre karın %30’una kadar çıkmaktadır.