Dingo’nun Ahırı
Türkçemizde yerleşmiş öyle çok deyim vardır ki, “Dingo’nun Ahırı” da bu deyimlerden birisidir.
Bu deyim; genel anlamıyla “girenin çıkanın belli olmadığı yer” anlatılırken kullanılan bir deyimdir.
Şimdi kimileri diyecek ki; durup dururken nereden çıktı bu “Dingo’nun ahırı?…”
TEŞBİHTE HATA OLMASIN…
Ülkede özellikle son yıllarda basın-yayım yoluyla izliyoruz, ülkeye giren çıkan belli değil. Hukukumuz tartışmalı kararlar alabiliyor, anayasamızı bile ihlal edilebilecek bir çılgınlık göze alınabiliyor. Çirkin bir yarış birçok değerlerimizi heba edecek boyutlara ulaşabiliyor.
Teşbihte hata olmasın, ülkemizin içine düştüğü bu durum bize “Dingo’nun Ahırı” deyimini
hatırlattı.
Şimdi gelelim “Dingo’nun Ahırı” deyimi nereden geliyor? Şimdi onu anlatalım.
İSTANBUL’UN ATLI TRAMVAYLARI…
Takvimler 3 Eylül 1872'yi gösterirken İstanbullular daha önce bir benzerini görmedikleri yepyeni bir ulaşım aracı ile tanışırlar: "atlı tramvay."
Bu gün elektrikli olarak kullanılan ve hizmet veren İstanbul Tramvayları, 1892 yılında kullanılmaya başlanmış, ancak bu günkü gibi elektrikle çalıştırılamadığı için, güç kaynağı olarak da atlar kullanılmış, bu nakil aracı kısa sürede halk tarafından çok benimsenmişti, çünkü ucuz bir ulaşım aracıydı.
İstanbul halkının atlı tramvay kullanmaya başlaması adeta bir devrimin habercisidir; çünkü nihayet, taht-ı revan, tenteli at arabası ve fayton gibi yalnızca maddi durumu yüksek olanların kullandığı ulaşım araçlarına ucuz bir alternatif gelmişti.
Azapkapı-Ortaköy hattında 06.30 ile 19.20 saatleri arasında her 20 dakikada bir sefer yapmaya başlayan atlı tramvay, kısa sürede herkesin tercih ettiği ulaşım aracı olur ve ilk hat olan Azapkapı-Ortaköy hattının açılışından sonra şehir içine yeni hatlar da eklenir.
Tramvay Hattı
Şişhane yokuşunda tramvayı çeken atların enerjileri neredeyse bitecek hale geldiğinden, tramvay seferlerinin aksamaması için atlar Taksim'de bulunan ahırda dinlenmeye alınırlar. Yorgun atlar ahırda dinlenirlerken, yeni atlarla tramvay seferine devam edilir ve bu döngü sürekli bu şekilde devam eder.
Atların bekletildiği ahır ise bugünkü Fransız Konsolosluğu’nun bulunduğu yerin yakınlarındadır ve Dingo adındaki bir Rum vatandaş tarafından idare edilmektedir. Bu ahırların en büyüğünün ise İstanbul Şişli’de olduğu söylenir.
Dingo’nun ahırı, Şişhane-Kurtuluş hattının işlekliği sebebiyle en çok kullanılan ahırlardan biridir. Ancak Dingo biraz pervasızdır, üstelik çok içki içtiğinden genellikle kafası da pek yerinde değildir. Kendisi kayıtları düzgün tutmamasıyla ve ahıra gelip gidenleri kontrol edememesiyle nam salmıştı. Sık sık başında bulunduğu ahırı meyhaneye giderken boş bırakan Dingo, ahırda olmayınca yorulan atları dinlendirmek için vagonlara at tedarik eden seyisler ahıra diledikleri gibi girip çıkar, yedeğe alınmış yorgun atlara yem verir ve yokuş tırmanacak atları vagonlara bağlamak için alır, işler böyle yürürmüş.
Atlı Tramvaylar
Kayıtları düzenli tutulmayan bu ahıra kimin girip çıktığı belli olmadığından kavgası gürültüsü de eksik olmaz, böylece Dingo'nun meşhur ahırı halkın diline düşer ve o gün bugündür de kalabalık ve karmaşa içindeki yerleri tarif eden bir deyim olarak kullanılmaktadır.
İşte girenin çıkanın belli olmadığı Dingo’nun ahırı Türkçeye de böylelikle deyim olarak yerleşmiştir.
KAYNAKLAR:
1 https://www.milliyet.com.tr/molatik/ hayat/dingonun-ahiri.
2 İBB Kültür.
3 Haber Türk.
4. Türk Dil Kurumu sözlüğü.
Refazettin Çığır / [email protected]