

Sahibi:


Kapak Konusu
Hazırlayan: Nilüfer ÜNAL
OSMAN HAMDİ BEY (1842- 1910)
İlk Türk müze müdürü olan Osman Hamdi Bey, dönemin önemli devlet adamlarından İbrahim Edhem Paşanın dört oğlundan en olarak 1842 yılında İstanbulda doğmuştur. Babası tarafından 1860 yılında hukuk eğitimi için Parise gönderilmişse de, burada kaldığı süre zarfında önemli ressamların atölyelerinde çalışmayı ve arkeoloji derslerine devam etmeyi tercih etmiştir. Anlaşıldığı gibi Pariste bulunduğu yılları sanatla iç içe değerlendirmiş olan Osman Hamdi Bey, 1867 Dünya Sergisine de üç tabloyla katılmıştır.
Böyle bir alt yapıyla 1881 yılında getirildiği müze müdürlüğü görevini 1910 yılında ölümüne kadar sürdürecek olan Osman Hamdi Bey, bu süre zarfında pek çok başarıya imza atmıştır. Göreve geldiği ilk yıllarda Çinili Köşkte bazı düzenlemeler gerçekleştirmiş, eserleri, eserler hakkında bilgi verecek biçimde yeniden düzenlemiştir. Fakat Osman Hamdi Beyin başlıca faaliyet alanlarından biri müze koleksiyonunun genişletilmesidir. Bunun için önceki dönemlerde olduğu gibi, Vilâyetlere gönderilen genelgelerle eserlerin getirilmesi sağlanmıştır. Ancak koleksiyonun asıl zenginleşmesini sağlayan, aynı zamanda Türk arkeolojisinin de önünü açan girişim, Osman Hamdi Beyin Müze-i Hümâyûn adına başlattığı kazılardır. Osman Hamdi Bey, ilk kazısını 1883 yılında Adıyaman İli sınırları içinde yer alan Nemrut Dağında yapmış, bu kazıyla ilgili Oskan Efendi ile birlikte Le Tumulus de Nemroud Dagh adlı bir de bilimsel eser yayınlamıştır.
Osman Hamdi Bey, Osmanlıda güzel sanatlar alanında öğrenim veren ilk eğitim kurumu olan Sanâyi-i Nefise Mektebinin kurucusu sıfatını da taşımaktadır. Çinili Köşkün yanında inşa ettirdiği binada 1883 yılında açmış olduğu bu okulun müdürlüğünü de müze müdürlüğü ile birlikte yürütmüştür. 1876 yılında Meclis-i Mebusana seçilen Osman Hamdi, eski eserlerin yurt dışına kaçırılmasını önlemeye yönelik ilk kanunu hazırladı ve İstanbul Arkeoloji Müzesinin kurulmasında önemli görevler aldı. 1883 yılında bugün Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi adıyla eğitimini sürdüren Sanayi-i Nefise Mektebini kuran Osman Hamdi, ölünceye kadar bu okulun müdürlüğünü yaptı.
Osman Hamdi Bey, gerek devlet işlerini yaparken, gerek arkeoloji ve müzecilik çalışmalarını sürdürürken ressamlığını, hiç ihmâl etmemiş, fırsat buldukça resimyapmıştır. "Kaplumbağa Terbiyecisi", "Arzuhalci", "Kur'an Okuyan Hoca", "Silah Tüccarı", "Leylak Toplayan Kız" "Şehzadebaşı Camisi Avlusunda Kadınlar" " Feracali kadınlar" "Mimozalı Kadın" Ab-ı Hayat Çeşmesi , Mihrap gibi tabloları onun en ünlü yapıtları arasındadır. Resimlerini çoğunlukla yaz aylarını geçirdiği ve en sevgiği yer olan Kocaeli ilinin Gebze ilçesindeki Eskihisar'daki evinde yapmıştır
Osman Hamdi Beyin en önemli resimlerinden biri olan, Kaplumbağa Terbiyecisi adlı tuval üzerine yağlı boya resmi, 1906 yılında 223 x 117 cm boyutlarında harikulade bir resimdir. Sanatçı bu tablosunda, Bursa Yeşil Camide üst katta soldaki odanın avluya bakan pencere duvarıdır, bu duvarı kaplayan çiniler olduğu gibi resmedilmiştir.
KAYNAKÇA
ü Bilmeniz Gereken 50 Türk Ressam ve Tablosu. İstanbul: Tempo, 2010. 102 s.
ü Tanzimattan Cumhuriyete Türkiyede Resim / Seyfi Başkan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. 1997. Kültür Bakanlığı Yayınları: 1990; Yayımlar Dairesi Başkanlığı Başvuru Eserleri Dizisi: 150
ü Türkiyede Müzecilik: 100 Müze 100 Eser / Ed: Ara Altun. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2007. 2 cilt. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları: 3091-2; Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Sanat Eserleri Dizisi: 459