lkemiz’de ve Osmanlı Dönenimde Denemecilik
Bizde modern edebiyatın miladı Tanzimat çağı onay edilir ama Tanzimat döneminde tecrübe türüne rastlamıyoruz. Şinasi, Namık Kemal aydın kesim, denemeden çok makale benzeri yazılar yazmıştır zira emelleri nesnel meydana gelen verileri aktarmak olmuştur. Tanzimat döneminde Avrupa’daki benzeri bir fikir devrimi ya da fikir imalatı değil var meydana gelen verileri aktarım söz konusudur. Bu yönden da Tanzimat yazarları yazıda çakılı kalmışlardır. Bizde tecrübe türünün Osmanlı döneminde görülmeme sebebi Avrupa’da görülen yapısal değişimin bizde yaşanmamış olmasıdır.
Tanzimat döneminde halen süren “biz” zihniyeti Edebiyat-ı Cedide döneminde civarı “ben” kavramına dönüşememiştir. Türk edebiyatında bireyci edebiyat 1908 Meşrutiyet’in ilanından ardından başlar. Bunun Için yönelik batı sanatına yaslanarak ortaya konulan önce denemeler Cenap Şehabettin, Ahmet Rasim, Ahmet Haşim, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yahya Kemal aracılığıyla gelir ki bu da bize bunları önce denemeci ilan etme lüksü verir.
Tam olarak denemecilik, Cumhuriyet devrinde başlar. Cumhuriyet, halkçı bir anlayışla çağdaşlık kavramının en hat evrede yaşandığı yıllardır. Türk ulusu yalnızca bedenen değil, kültürel olarak da yine doğuşunu Cumhuriyet dönemine borçludur. Cumhuriyet kültürünün oluşturulmaya çalışıldığı bu dönemde, insancıl ve bireyci düşünceyi en güzel anlatan tecrübe türünde en fazla misal bu sürede verilir. Cumhuriyetçilik, bireysellik ve bağımsız fikir demektir.
lkemiz’de ve Osmanlı Dönenimde Denemecilik