Evrende, canlı cansız her ne varsa , hepsi bir plan ve programa göre yaratılmıştır. Yaratıcı, evrene hareket vermiş , bu hareket de bir denge ve düzen içerisinde devam etmektedir. İçinde bulunduğumuz alem, kurulmuş hassas bir saat gibi, mükemmel ve düzenli bir şekilde işlemektedir. Bu düzen, atomdan güneş sis temine, hücreden insana kadar aynı özellikleri göstererek devam etmektedir. Soluduğu muz havanın oluşumu, yıldızların uzaklık ve yakınlıkları, Ay, Güneş ve diğer gezegenlerin konumları, tam bir matematiksel incelik içerisindedir. Dünyanın hareket edişi, yer kabuğunun kalınlık ve inceliği, atmosferin tabakaları, saat, gün ve mevsimlerin gösterdiği farklılıklar da, aynı hassasiyette bir özelliğe sahiptir. Çünkü bunların hepsi kadere yani belirli dengeler üzerine kurulmuş bir ölçüye göre yaratılmıştır .
Kader, kelime anlamıyla ölçme, şekle ve biçime koyma, plan, program yapma demektir . Dinı anlamda kader, Yüce Allah’ın bütün olayları bilip takdir etmesine denir. Kaza ise Yüce Allah’ın önceden takdir ve tayin ettiği olayların yeri ve zamanı geldiğinde ortaya çıkması demektir. Yani kader, bir ön plan ve program ise, kaza da o plan ve programa uygun olarak yapılan iş de mektir. Kaza ve kadere inanmak da iman esaslarındandır.
Kaza ve kaderi yanlış anlayan bazı kimseler vardır. Bunlar, “Madem Allah, her şeyi önceden yazıp takdir etmiş, başıma gelen, alnıma yazılandır. Öyleyse benim suçum nedir?” gibi sözler söylemektedir. Böyle bir inanç tamamen yanlıştır. Zira Yüce Allah, sonsuz ve sınırsız ilmiyle bilmektedir. Bilmemek Allah’a yakışmaz. Zaten onun bilgisi sebebiyle yaratılış ve evrendeki düzen uyumlu bir şekilde sürmektedir. Ancak Allah, insanı yapacağı işlerde ve seçimlerinde serbest bırakmıştır. Yani insan tercihlerini kendi iradesiyle gerçekleştirmektedir. Böyle olmasaydı sorumluluk da olmazdı. Yoksa Allah takdir ettiği için insan yapmamaktadır. İnsan, aklı ve iradesiyle dilediği iyi veya kötü davranışlarda bulunmakta hürdür. Allah, kendisiyle ilgili karar vere bilme iradesini insanın elinden alıp onu bir şey yapmaya zorlamaz.
İslam’daki kader ve kaza düşüncesi insanın sorumluluk alanını ve hürriyetini daraltıcı bir anlayış içermez . Çünkü Allah insana bir şeyi yapıp yapmama gücü vermiştir. Buna “cüz’i irade” denir. Fakat küllı irade dediğimiz Allah’ın bütüncül ve herşeyi kuşat an iradesi söz konusu olduğunda, insanın iradesi sınırlı kalır. Bu nedenle insan, sınırsız bir isteme gücüne sahip olduğu halde istediği herşeyi yapma gücüne
sahip değildir. Yani insanın yapacakları kendi özellikleri ve kapasitesi ile sınırlıdır. ..
Allah ilahı kitaplar ve peygamberler yoluyla insanlara iyi ve kötünün ne olduğunu, hayrı ve şerri bildirmiştir. İnsan istediğini seçmekte, iyiliğe veya kötülüğe yönelmekte serbesttir. Ancak kötülüğün ve iyiliğin seçiminde sorumluluk kişinin kendisine aittir. Allah insanların, kötü olanı seçmesinden hoşnut olmaz. İnsan kötü durum için “kaderim böyleymiş”de diyemez. Zira böyle bir söz insanın mücadele gücünü, aklını ve iradesini yok sayması demek olacaktır.
Müslüman, bir işi yapmak isteyip, onu planladığı zaman Allah dilerse (inşallah) veya Allah izin verirse der. Bu ifade bizlere Allah’ın gücünün ve kudretinin her şeyin ve herkesin üzerinde olduğunu ve onu dikkate almadan başlamanın doğru olmayacağını hatırlatır.
İslam dini, olup bitene körü körüne boyun eğen, çalışmayı, üretmeyi, mücadeleyi bırakmış, “kaderci” bir anlayışı tamamıyla reddeder. Zira dinimiz, kaderci bir din değildir. Kadercilik yani işi gücü bırakıp başa gelen çekilir, kaderim buymuş gibi bir anlayış içerisinde olmak hem yanlıştır hem de İslam’a ters düşer. İslam’ın hayata bakışını özetleyen Kur’an ayeti oldukça açık ve nettir: “Bilsin ki insan için ken di çalışmasından başka bir şey yoktur.” Müslümanlar bu ilkeye uydukları zaman ilerleyip kalkınmışlar, bilimden, çalışmadan ve üretkenlikten uzaklaştıklarında ise geri kalmışlardır. Dinimiz kader inancından bahsederken bizlere çalışmayın, üretmeyin, araştırmayın dememiştir. Aksine İslam çalışmayı ve her alanda etkin olmayı öngörmüştür.
Yüce Allah yapılan işlerde sebep sonuç ilişkisine dikkat çekmiştir. Bu yüzden iş ve çalışmalarımız da gerekli sebeple re başvurmak ve gereken herşeyi yapmak tevekkül için önemli hususlardır. Eli kolu bağlı, hiçbir şey yapmadan oturup beklemek ve “Ben Allah’a tevekkül ettim. Zaten kaderimde ne varsa o olur , çalışmaya ne gerek var…” demek, tevekkül değil tembelliktir. Örneğin bir öğrenci, çalışmadan sınıfını geçemeyeceği gibi, bir çiftçi de zamanında çalışıp tarlayı sürmezse, mahsul alamaz.
Hz. Peygamber devesini başıboş bırakarak Allah’a tevekkül ettiğini söyleyen bir arkadaşına, önce devesini bağlayıp sonra tevekkül etmesini tavsiye etmiş tir.İslam inancında yer alan kader anlayışının çeşitli yararları vardır: Kader inancına sahip olan insan hiçbir şeyin rastgele olmadığının, varlığının bir anlamı olduğunun bilincine erer. Bu bilinç insana yükümlülük duygusu verir. Böylece insan, varlığının, sağlığının ve zamanının değerini bilir. Allah’ın her şeyi bildiğini ve gücünün, kudretinin sonsuzluğunu bilen, her şeyin onun takdiriyle ilgisini düşünen bir Müslüman ölüm, yokluk ve fakirlik korkusuna kapılmaz. Kader inancı, özellikle felaket anlarında ve sıkıntılı durumlarda Müslümanı soğukkanlı ve dayanıklı kılar. Kendini olayların akışına kaptırıp aşırı yıpranmayı engeller. Teselli kaynağı olur.Kaza ve kader inancı Müslümana tevekkül etmeyi, bela ve kötülüklerden ders almayı, kötümserlik, gurur ve kibirden uzak kalmayı öğretir.
Bir önceki yazımız olan Gümüş Madeninin Tıbbi Alandaki Etkileri başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.
İmanın Şartları Kaza Ve Kadere İnanmak - Yorumlar
Yapılan Yorumlar
Hoş geldiniz
F5Yap.Com – Sosyal İçerik Platformu - Tüm Hakları Saklıdır