FTX çöküşü hem kripto hem de daha geniş finansal ekosistemlere önemli ölçüde zarar verdi. Bunlar arasında FTX’e yatırım yapan risk sermaye şirketleri olduğu gibi müşteriler de var. Buna ek olarak FTX ve Alameda Research’ün elindeki altcoin projeleri de satış baskısı riskiyle eridi.
FTX çöktü, ardında bir enkaz bıraktı
Kriptokoin.com’dan takip ettiğiniz üzere FTX ve bağlı trade şirketi Alameda Research ifşa oldu. CoinDesk makalesi, 2 Kasım’da Alameda’nın sıkıntılı mali durumunu ortaya koydu. Böylece, FTX’i iflas etmiş olarak ifşa eden bir dizi olayı harekete geçirdi.
Eski FTX CEO’su Sam Bankman-Fried, FTX’in kardeş şirketi Alameda Research’ü kurtarmak için müşteri fonlarını gizlice kullandı. Bu da borsanın defterlerinde tahmini 10 milyar dolarlık bir deliğe neden oldu. Daha da kötüsü, Bankman-Fried dolandırıcılık faaliyetlerini aylarca örtbas etti. Bu nedenle, yatırımcıları, müşterileri ve hatta kendi çalışanlarını FTX 10 Kasım’da iflas ilan edene kadar karanlıkta bıraktı. Kripto tarihindeki tartışmasız en sarsıcı aldatmacanın ardından, Sam Bankman-Fried’in muazzam dolandırıcılığından en çok kimin ve neyin kaybettiğine bir göz atalım.
İlk FTX kaybedenleri risk sermayesi şirketleri
Coinbase Ventures, Sequoia Capital ve Paradigm
En parlak döneminde FTX, dünyanın en önde gelen ve iyi finanse edilen girişim sermayesi şirketlerinden bazılarından büyük yatırımlar çekti. Temmuz 2021’de borsa, Coinbase Ventures, Sequoia Capital ve Paradigm ve diğerleri gibi kripto ağır topları da dahil olmak üzere 60’tan fazla yatırımcıdan 18 milyar dolarlık bir değerlemeyle 900 milyon dolar topladı. Bu yatırımcıların birçoğu, Ocak 2022’deki son fonlama turunda FTX’i ikiye katladı. Ayrıca, şirkete 32 milyar dolar değer kazandırdı.
Softbank, VanEck, Temasek ve Galaxy Digital
FTX’in artışları, yüksek rütbeli kripto dışı girişim şirketlerinin katılımıyla diğer kripto şirketlerinin artışlarından sıyrıldı. Softbank, VanEck ve Temasek, şirketin çok sayıdaki finansman turlarından birinde FTX hissesi satın aldı. Crunchbase verilerine göre FTX, faaliyet gösterdiği üç yıl boyunca toplam yaklaşık 1,8 milyar dolarlık özsermaye sattı. Şimdi şirket iflas etti. Bu nedenle alacaklılara milyarlarca borcu var. Bununla birlikte, FTX hisseleri neredeyse değersiz.
Çöktüğü sırada, en büyük üç FTX paydaşı %1,1 ile Sequoia Capital ve her biri %1 ile Temasek ve Paradigm idi. Toplamda, bu üç girişim şirketi FTX’e toplam 620 milyon dolar yatırım yaptı. Ek olarak, FTX’e yatırım yapan birçok girişim şirketi de hizmetlerini nakit ve kripto varlıkları tutmak için kullandı. Ancak, bu firmalardan sadece bir avuç ek FTX risklerini kamuya açıkladı. 9 Kasım’da Galaxy Digital CEO’su Mike Novogratz, CNBC’ye, firmasının çöktüğü sırada FTX’e yatırılmış 76,8 milyon dolarlık nakit ve dijital varlığa sahip olduğunu söyledi. Ancak firmasının bu miktarın 47,5 milyon dolarını çekme sürecinde olduğunu kaydetti. Ancak, son günlerinde ortaya çıkan yolsuzluğun ışığında, FTX’in bu geri çekmeyi karşılaması pek olası değil.
Multicoin Capital
Bir başka önde gelen FTX hisse senedi yatırımcısı olan Multicoin Capital. Şirket, borsa iflasını ilan etmeden önce yönetimi altındaki toplam varlıklarının %10’unun FTX’e hapsolduğunu bildirdi. Crunchbase verileri, Multicoin’in üç ayrı fon aracılığıyla 605 milyon dolar topladığını gösteriyor. Bu da FTX’e yatırımından en az 60 milyon dolar kaybettiğini ima ediyor.
Birçok girişim firmasının yatırımlarının ve kayıplarının kesin miktarlarını kamuya açıklama zorunluluğu olmadığından, FTX çöküşünden toplu olarak ne kadar kaybettiklerini bilmek zor. Bununla birlikte, eldeki kanıtlarla, risk sermayesi kayıpları milyarlarca doları buluyor gibi görünüyor.
Solana ekosistemi ciddi zarar gördü
SRM ve SOL
Sam Bankman-Fried’in FTX imparatorluğu, Solana ekosistemiyle büyük ölçüde iç içeydi. Sonuç olarak yüksek verimli Blockchain büyük ölçüde acı çekiyor. Solana, Ağustos 2021’de alternatif Katman 1 anlatısının arkasında bir patlama yaşadığında, yerel SOL tokeni, birçok Solana ekosistem tokeni ile birlikte değer kazandı. Böyle bir proje, Bankman-Fried’in kurucu ortak olduğu ve Alameda Research’ün yatırım yaptığı Solana merkezli merkezi limit emir defteri borsası Serum’du.
Serum başlangıçta değer kazanırken, Alameda gibi ilk yatırımcılara büyük miktarlarda yerli SRM tokeni veren yırtıcı tokenomikleri, değerinin kanamasına neden oldu. Alameda, 2021 boğa koşusu boyunca piyasaya büyük miktarlarda SRM sattı. Buna rağmen, iflas anında kredilere karşı teminat olarak iki milyardan fazla token tutuyordu. Ayrıca Alameda ve FTX’in tasfiyeyle karşı karşıya kalacak olan büyük SOL pozisyonlarına sahipti. Alameda ve FTX’in elinde olan diğer coinler de aynı risk altında. Kriptokoin.com’un bu makalesinden göreceğiniz üzere söz konusu altcoin fiyatları da ciddi etkilendi. Şimdi FTX ve Alameda iflas etti. Bu tokenler neredeyse kesinlikle açık piyasada satışa konu olacak. Dolaysıyla fiyatları daha da aşağı çekecek.
Solana tabanlı WBTC ve WETH ve diğer altcoinler
FTX’in Solana ile ilişkisi, Blockchain’i tanıtmanın ve protokollerine yatırım yapmanın ötesine geçti. FTX, rezervleriyle desteklediği Solana tabanlı Wrapped Bitcoin ve Ethereum tokenleri de yarattı. Amacı, DeFi’nin benimsenmesine yardımcı olmaktı. Her iki paketli token de Solana DeFi ekosisteminde yaygın olarak kullanıldı. Bununla birlikte, FTX’in bir likidite sıkışıklığı ile karşı karşıya olduğu ortaya çıktıkça, FTX destekli WBTC ve WETH de-peg’den ayrılmaya başladı. FTX, 11 Kasım’da gönüllü iflas ilan ettikten sonra, FTX’in artık yedekte gerçek Bitcoin ve Ethereum tutmadığı açık oldu. Bu yüzden bu tokenler düştü. Geçen hafta, Solana WBTC %93 düşüşle 1.363 dolara ve WETH %83 düşüşle 257 dolara geriledi. Şu anda, her iki varlığın da sabite döneceğine dair çok az umut var.
FTX’in Solana’ya zarar vermesinin son bir yolu Alameda Research’ün ekosistem projelerine yaptığı yatırımlar. Birkaç doğrulayıcı rapor, yatırım koşulları altında, protokollerin gerekli olduğunu veya hazinelerini FTX’te saklamak için yoğun bir şekilde teşvik edildiğini gösteriyor. Bu uygulama yalnızca FTX’in iflasından sonra birçok projeyi yüksek ve kuru bırakmakla kalmadı, aynı zamanda borsada gerçekleşen daha geniş sahtekarlığı da besledi. FTX iflas ettiğinde ortaya çıktığı gibi, borsadaki müşteri fonlarını Alameda, yatırımlarda kullanıyordu.
FTX müşterileri
Tüm fiyaskonun en büyük kaybedeni ortalama müşteriler oldu. Birçok FTX kullanıcısı, borsanın güvenli olduğuna inanarak hayat birikimlerini kaybetti. Shark Tank’tan Kevin O’Leary ve Jim Cramer’ın Bankman-Fried ile J.P. Morgan’ı karşılaştırması da borsada güven oluşmasına yardımcı oldu.
Raporlar değişiklik gösterdiğinden, FTX’te para tutan müşterilerin ne kadar kaybettiğini tahmin etmek zor. Ancak sayı muhtemelen milyarları buluyor. Rakam, FTX’in iflasına giden süreçte Bankman-Fried’in o zamandan beri silinen tweet’leri tarafından muhtemelen daha da kötüleştirilmiş olacak. Eski FTX CEO’su, kullanıcılara borsada tutulan varlıkların tamamen 1:1 oranında desteklendiğine dair güvence verdi. Böylece, kullanıcıları para çekmekten caydırdı. Geriye dönüp bakıldığında, bu tweetlerin kel yüzlü yalanlar olduğu ortaya çıktı.
Ancak müşterilere, yani ABD’ye ihanet edenler sadece Bankman-Fried ve FTX çalışanlarından oluşan ‘yakın çevresi’ değildi. Borsa ile yakın çalışan ve müsamaha gösteren düzenleyiciler de suçlu. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu Başkanı (SEC) Gary Gensler, son yıllardaki en büyük dolandırıcılık burnunun dibinde işlerken, kuruluşunun kaynaklarını yaptırım eylemi için daha küçük, daha az önemli DeFi protokollerinin peşine düşmeye adadı. Muhtemelen, Bankman-Fried’in önemli bir siyasi bağışçı statüsü ve kripto düzenlemesi taslağı hazırlama konusundaki aktif katılımı, yünü SEC’in gözlerinin üzerine çekmesine yardımcı oldu.