3Genel özellikler Vücutları yaprak şeklinde ve tek parçadan oluşmuştur. Sindirim sistemlerinde anüs yoktur, ağız hem ağız hem de anüs görevi görür.Yapışma organı olarak bir veya birden fazla çekmen bulunur.Schistosoma’lar hariç hepsi hermafrodittir.Yumurtaları kapaklıdır, embriyo kirpiklidir.Yaşam döngülerinde bir veya daha fazla ara konak bulunur. Birinci ara konak daima yumuşakçalardır.
4Genel özellikler İnsan vücudunda çoğunlukla erişkin dönemleri bulunur. Karaciğer, safra yolları, akciğer ve dolaşım sisteminde yerleşirler.Vücut yüzeyleri tegüment denilen bir kütikülle kaplıdır.Sinir, sindirim, boşaltım ve üreme sistemleri vardır.Evrimlerinde yumurta- miracidium- sporokist- redi- serkarya- (metaserkarya)- Erişkin dönemleri vardır
8Diğer trematodlardan farkları 1. Erkek ve dişi bireyler ayrılmıştır2. Sindirim kanalı arka uçta birleşir3. Yumurtaları kapaksızdır.4. Evrimlerinde bir ara konak vardır.
9TARİHÇESchistosomiosis, çok eski dönemlerden beri bilinen ve de Sıtma’dan daha büyük ekonomik kayıplar verebilen bir hastalıktır.İnsan vücudunda yıl gibi uzunca bir süre yaşayabilmektedir.1910 yılında Mısır da bir mumyanın böbreğinde rastlanmıştır.Çinde yapılan kazılarda da 2000 yıllık cesetlerde Schistosoma yumurtalarına rastlanmıştır.1851 yılında Alman Patolog Theodor Bilharz karaciğer portal venlerinde ve idrar kesesinde erişkin Schistosoma’lar bulmuş, daha sonra bu yumurtaların hematüriye neden olduğu ileri sürülmüştür.
10MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Erkek dişiden büyük ve enlidir.Ağız hem besin alma hem de anüs görevi görür.Ağız ve karın olmak üzere iki çekmenleri vardır.Sindirim sistemleri ağız ile başlar, farinks ve özofagus ile devam eder, bağırsak önce iki kola ayrılır sonra tekrar birleşir ve tek bir kör kol olarak sonlanır.ERKEK: mm uzunluğunda, 1mm enindedir.Görünümü yuvarlaktır. Tegümentleri üzerinde çıkıntılar vardırKarın bölgesinde CANALIS GYNOCOPHORUS adı verilen, dişilerin yerleştiği bir kanal bulunur.Testislerin sayısı türlere göre değişir.DİŞİ:16-20 mm boyunda, mm enindedir.Vücutları silindiriktir. Tegümentleri düzdür.
13ETKENLER Schistosoma haemotobium (Afrika, Ortadoğu, Doğu Akdeniz ) Schistosma mansoni ( Afrika’da 52 ülke, Doğu Akdeniz, Güney Amerika)Schistosoma japonicum (Japonya, Çin, Tayvan,FilipinlerSchistosoma intercalatum (Batı ve Orta Afrika)Schistosoma mekongi (Güney Doğu Asya’da Mekong nehri kenarlarında)
14S. haematobium:Üro-genital schistosomosis (Mesane ve mezenter venleri) S. mansoni: İntestinal schistosomosis (Alt mezenter ve kolon venleri)S. japonicum: Arterio-venöz schistosomosis (Üst mezenter venleri ve AC arterleri)S. intercalatum: Rektal schistosomosis (Alt mezenter ve kolon venleri)S. mekongi: Venöz schistosomosis (Mezenter venleri)
19SCHISTOSOMA HAEMOTOBİUM yapıSCHISTOSOMA HAEMOTOBİUMERKEK: 10-15mm boyunda, 0.8-1mm enindedir.Tegümentleri küçük kabartılarla kaplıdırTestis sayısı 4-5’dir. Çekum kısadır.DİŞİ: 16-20mm boyunda, 0,25mm enindedir.Uterusta adet olgun yumurta bulunur.YUMURTA: m boyunda m genişliğindedir.Kutuplarından birinde bir diken bulunmaktadır.İnsan vücudunda üretral kanallar çevresinde bulunmaktadır.
20ERKEK: 6- 12mm boyunda 2mm enindedir. SCHISTOSOMA MANSONIERKEK: 6- 12mm boyunda 2mm enindedir.Tegümentleri iri kabartılarla kaplıdır.Testis sayıları 8’dir. Çekum uzundur.DİŞİ: 7-17 mm boyunda, 1 mm enindedir.Uterusunda bir olgun yumurta bulunmaktadır.YUMURTA: m uzunluğunda, m enindedir.Lateralinde tipik bir diken bulunur.
21SCHISTOSOMA JAPONICUM ERKEK: 9- 12mm boyunda 0.5-1mm enindedir.Tegümentleri düzdür.Testis sayıları 6-8’dir. Çekum kısadır.DİŞİ: mm boyunda, mm enindedir.Uterusunda 100 kadar olgun yumurta bulunmaktadır.YUMURTA: 70-98m uzunluğunda, m enindedir.Lateralinde çok küçük bir çıkıntı bulunur.
22SCHISTOSOMA INTERCALATUM ERKEK: 10-15mm boyunda, 08-1mm enindedir.Tegümentleri küçük kabartılarla kaplıdırTestis sayısı 3-5’dir. Çekum kısadır.DİŞİ: 20mm boyunda, 0,25mm enindedir.Uterusta adet olgun yumurta bulunur.YUMURTA: m boyunda m genişliğindedir.Kutuplarından birinde bir diken bulunmaktadır.İnsan vücudunda rektum çeperinde bulunmaktadır
23immunoloji Yaş, beslenme durumu, yaşam alışkanlıkları önemlidir. Her evrim dönemleri farklı antijenik yapıdadır.Erişkin şistozomların vücut yüzeylerinde konağa ait antijenler bulunur.
24SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK(1) SERKARYALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLERYerel allerjik dermatit, Kanamalı izler, Papüller ve kaşıntıŞİSTOSOMÜLLERİN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLEREozinofili, Anemi, Periferik ödemler, ÜrtikerPnömoni, İştahsızlık, Halsizlik, Baş ve karın ağrısıAteş, Titreme, TerlemeHepatomegali ve splenomegaliERİŞKİNLERİN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLERHipokrom mikrositer anemiSalgıların ve diğer metobolizma ürünlerinin neden olduğu toksik ve allerjik belirtiler
25A-İVEGEN DÖNEM Halsizlik, Baş, eklem ve kas ağrıları YUMURTALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLER UROGENİTAL SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK (1)A-İVEGEN DÖNEMHalsizlik, Baş, eklem ve kas ağrılarıOynak veya az çok sürekli ateşÖzellikle yüzde beliren ödemSindirim bozukluklarıLenfadenopati ve hepatomegali, kilo kaybı
26YUMURTALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLER UROGENİTAL SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK (2) B-SÜREGEN DÖNEMHematüri, dizüriMesane çeperinde papillomlar ve urumsu çıkıntılarMesanede taşlarİdrar yollarında darlama ve tıkanmalarPerine bölgesinde ve peniste fistüllerİkincil infeksiyonların eklenmesiyle sistit ve pyelitErkeklerde meni kordonları prostat ve epididim tutulup körelebilir
27YUMURTALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLER UROGENİTAL SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK (3) Kadınlarda uterus ve vaginada çatlaklar oluşurTubaların tutulması sonucu kısırlık veya dış gebelik gelişebilirOsteoporoz ve appendisit meydana gelebilirPeriton kalınlaşırMezenter tüberkulozuna benzeyen tablo gelişebilirSolunum ve kalp yetmezliği ve cor pulmonale görülebilirKC ve dalakta lezyonlar meydana gelebilirYumurtaların beyin ve omuriliği tutmasıyla nörolojik bulgular görülebilir.Bronkopnömoni oluşabilir ve kanlı balgam çıkarılabilir
28YUMURTALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLER ARTERIO-VENÖZ SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK İVEGEN DÖNEMEklem ve kas ağrıları, halsizlik, dispne, öksürük, ani yükselen ateş, titreme, terleme (KATAYAMA SENDROMU)Şiddetli karın ağrısı, ishalEozinofili, kilo kaybıSÜREGEN DÖNEMKC ve dalak büyük, ağrılı ve serttirKanlı mukuslu ishalAteş, şiddetli eklem ağrıları, kilo kaybıAnemi, lökopeni, eozinofili, KC yetmezliğiSiroz, karında asit toplanması, sindirim sistemi kanamaları
29YUMURTALARIN NEDEN OLDUĞU BELİRTİLER İNTESTİNAL SCHISTOSOMOSIS PATOGENEZ VE KLİNİK İVEGEN DÖNEMC ateş, terleme, titreme, baş eklem ve kas ağrılarıÜrtiker, ödem, eozinofili, bronşitKarın ağrısı, kusma, ishalKC ve dalakta biraz büyümeSÜREGEN DÖNEMKanlı mukuslu ishalKC ve dalak büyümesi, karında asit, portal hipertansiyon, siroz ve kaşeksi (BANTİ SENDROMU)Rektum prolapsusu, rektumda polipler ve hemoroidKalınbağırsakta tümörler
34EPİDEMİYOLOJİ Dünyadaki Dağılım · WHO’nun verilerine göre dünyadaki Schistosomosis’li olgu sayısı 200 milyon, ölüm sayısının ise yılda 200 binden fazla olduğu tahmin edilmektedir.Türkiye’de DağılımWHO Türkiye’nin Güney Doğusunda Schistosoma enfeksiyonlarının görülebileceğini bildirmiştir.1934 yılında Günalp Mardin’li bir askerde S. haematobium enfeksiyonu saptandığını bildirmiştir.1956 yılında Gürsel ve ark. suruç suyunuda Bulinus’ların bulunduğunu ve cercaria taşıdıklarını bildirmiştir. Yine aynı araştırmacılar köylerde yaptıkları çalışmalarda %86 ve %12.5 oranlarında hastalığa rastlanıldığı ve kan işeme olguları olduğu bildirilmiştir.
35SCHISTOSOMOSIS TANI DİREK TANI IFAT, ELISA, IE, KB Deri içi testi İdrarda, dışkıda ve balgamda yumurtaların aranmasıKC, kalın bağırsak, mesane biyopsilerinin incelenmesiSEROLOJİK TANIIFAT, ELISA, IE, KBDeri içi testi
36Schistosoma mansoni female inside the gynecophoral groove of the male cross-section in liver tissue
41PARAGONIMOSISETKENLER: 48 kadar PARAGONİMUS türü hastalığa neden olabilmektedirP. westermani: Japonya, Tayvan, Kore, Hindistan, Tayland ve Filipinler’deP. szechuanensis ve P. tuanshanensis: Çin’deP. heterotremus: Tayland’daP. kellicoti Kuzey Amerika’daP. mexicanus: Orta Amerika’daP. africanus: Afrika’da görülmektedir
43PARAGONIMUS SPP MORFOLOJİ(1) ERİŞKİN: Kırmızı esmer renkte ve kahve çekirdeği biçimindedir1,5 cm boyunda 0,5-0,8 cm enindedir.Vücut yüzeyi pul ve dikenlerle kaplıdır.Vücudun ön ucunda ağız, orta kısmında ise karın çekmeni bulunur.Bağırsaklar iki kör kol halinde vücudun yanlarından arka uca kadar uzanırBağırsak kollarının dış kısmında vitellüs bezleri bulunur
44PARAGONIMUS SPP MORFOLOJİ(2) Testisler vücudun arka yarısındadır ve loblu yapıdadırOvaryum vücudun sol yanında, karınçekmeni ile testisler arasındadır.Uterus vücudun sağ tarafında kıvrımlar yapan boru şeklindedirYUMURTA: Sarı, esmer renkte, kapaklı, oval, m boyunda, m enindedir. İçlerinde miracidium yoktur
45PARAGONIMUS SPPSON KONAKLARI: İnsan, köpek, kedi kaplan, kurt, kurt, tilki, domuz, su samuru vb. evcil ve yabani memelilerdirI.ARAKONAK: Pleurocecidae ve thiaridae ailelerindeki tatlı su gastropodlarıII.ARAKONAK: Tatlı su istakoz ve yengeçleri
46PARAGONIMUS SPP. YAŞAM DÖNGÜSÜ YumurtaSporokistRediaYavru rediaCercariaMetacercaria
49PARAGONIMOSIS PATOGENEZ Erişkinlerin etrafı fibröz bir kapsülle çevrilir.Kapsülün içinde kan ve irin bulunabilirKapsüller ikincil infeksiyonlara uğrayarak ülserleşebilirİlerlemiş olgularda yumurtaların etrafında abseler gelişebilirFibröz doku istilası meydana gelebilir
50PARAGONIMOSIS KLİNİK BELİRTİLER (1) İNVAZYON DÖNEMİVücut içindeki göç sırasında:ishal, hepatomegali, sağ hipokondriumda ağrıAkciğere yerleştikten sonra:Öksürük, dispne, bazen kanlı balgam
51PARAGONIMOSIS KLİNİK BELİRTİLER (2) YERLEŞME DÖNEMİÖzellikle sabahları ve uykuda öksürükÖksürükle birlikte pas renginde balgamRadyografilerde her iki AC’de yaygın, çok sayıda, mısır tanesi büyüklüğünde nodüller ve plevrada kalınlaşma görülebilirKilo kaybı, anemi, kardiyak yetmezlikÇocuklarda psişik bozukluklar ve gelişme geriliği görülebilirHemoptiziler sonucunda AC’lerdeki büyük damarlar zarar görebilir ve yumurtalar beyin damarlarında emboliler meydana getirebilir
55PARAGONIMOSIS KORUNMA Arakonak gastropodlarla mücadeleYengeç ve istakozların çiğ olarak tüketilmemesiİçme sularının kaynatılarak içilmesiSuların insan çıkartılarıyla kirlenmesinin önlenmesiRezervuarlarla mücadeleİnsanların hastalık hakkında bilgilendirilmesi
56CLONORCHİS SİNENSİS ve klonorkiyoz Erişkin cm uzunluğunda, cm genişliğindedir.Erişkin parazit son konağın safra yollarında, safra kesesinde, pankreas kanalında yaşar.Yumurtalar mikron boyutlarındadır. Ovoid, kalın kabuklu, sarı kahverengindedir.Ara konak salyangozlardır. Salyangozdan çıkan serkaryalar ikinci ara konak olan balıklara yapışır ve metaserkaryaya dönüşür. Bu balıkların çiğ olarak yenmesiyle insana bulaşır.