- 21.Kasım.2013 #1
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
"Türkçeye Q harfi şart" mı?
"Türkçeye Q harfi şart"
Dilbilimci Prof. Dr. Günay Kut ile eski metinlerde nelerle karşılaştığını ve Q W X tartışmasını konuştuk...
Osmanlının günyüzüne çıkmış ne kadar elyazması metni varsa onun elinden geçti. Bu eserlerin herbirini ambarda bir tane olarak tanımlıyor ve el yazmalarını insana benzetiyor. Dilbilimci Prof. Dr. Günay Kut ile eski metinlerde nelerle karşılaştığını ve Q W X tartışmasını konuştuk...
1. Kandilli el yazmaları
Prof. Dr. Günay Kut Kandilli Rasathanesi El Yazmaları adlı kitabın ilk cildini Elginkan Vakfı'nın desteğiyle yayımladı. İkinci cilt de yakında hazır olacak. Kut bir yandan da yükseklisans tezini genişleterek kitaplaştırıyor.
2. Oxford'da Atatürk Enstitüsü
Günay Kut Oxford Üniversitesi'nde bugün hala işler durumdaki Atatürk Enstitüsü'nün kurucusu. Burada Türk kültürüne ilgi duyanlara dersler veriliyor ve burs sağlanıyor.
3. Ermenice ve Kürtçe yazmalar
Prof. Dr. Kut bugüne kadar karşılaştığı el yazmaları arasında Ermenice ve Kürtçe metinler de olduğunu söylüyor. Bazı Ermenice yazmalar tıpkı Karamanlıca gibi Ermeni alfabesiyle Türkçe olarak yazılmış.
Zati'nin 20 bin küsur mısralık Şem-i Pervane'sini defalarca yazdı. O zamanlar ne fotokopi vardı ne de yüksek çözünürlü fotoğraf makineleri. Noktasından virgülüne kadar hiçbir mürekkep damlasını gözünden kaçırmaması gerekiyordu.
Kaçırmadı da. Prof. Dr. Günay Kut Osmanlı'nın günyüzüne çıkmış hemen hemen bütün el yazmalarını gördü. Aralarında Chicago Üniversitesi'nin de bulunduğu birçok yerli ve yabancı okulda dersler verdi. Eşi de kendisi gibi dilbilimci; Turgut Kut. Ablası Harvard Üniversitesi hocalarından Gönül Tekin. Eniştesi ise Türk diline katkılarıyla tanınan Şinasi Tekin.
Harvard Üniversitesi üstün hizmetlerinden ötürü çalışmalarını ve hayat hikayesini anlatan bir armağan kitap hazırladı Prof. Dr. Günay Kut'a. Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü o kurdu. Binlerce el yazması gördüğünden ve bu metinlerde her konu işlendiğinden dilbilimci Prof. Dr. Kut aynı zamanda astronomi fizik tarih ve kültür alanlarında da uzman sayılır...
EL YAZMALARI İNSAN GİBİDİR
- El yazmalarının özelliği nedir?
Yazmalar insanlar gibidir üniktir. Parmak izi gibidir. Satırı yazı cinsi başlıkları hataları sütunu boşlukları cetveli farklıdır. Belki aynı eser birkaç defa yazılır ama el yazması olduğunda her zaman tektir.
- Hiç çalıntı bir eserle karşılaştınız mı?
Bir defasında Nuruosmaniye Camii'nden Kuran-ı Kerim çalınmıştı nadir bir el yazmasıydı. Çok büyük ustalıkla yapılmıştı. Aradan epey zaman geçtikten sonra tesadüfen öğrendik ki bizim el yazması Kuran bir mezatta satılıyor.
- Elinize ilk el yazması metin aldığınızda ne hissettiniz?
Zati'nin Şem-i Pervanesi dört bin beyitlik bir hikayeydi. Tabii içinde bütün divanı da vardı. İlk sayfasını çevirdim ve içimden "Eyvah ben bunu hiçbir zaman okuyamayacağım galiba" dedim. Şimdi aynı kaygıyı öğrencilerimde de görüyorum.
- Sizin doktora tezinizi istinsah hikayeniz var anlatabilir misiniz?
Ali Şir Nevayi'nin çocukluk divanı üzerine doktoramı hazırlarken ne fotokopi ne de dijital çoğaltma vardı. Kütüphaneye gidiyor eserin dört nüshasını da okuyordum. Ama evde de incelemem çalışmam gerekiyordu. Mikrofilmden kağıda basmak çok pahalıydı. Nüshaların dördünü tamamen yazdım ki okuyabileyim.
- Özel ilgi alanınız nedir?
Bir yazmabilimci (kodikolog) katalog hazırlarken elindeki eserin fiziki ve manevi kimliğini en doğru şekilde aktarmak zorundadır. Bu nedenle benim alanım olabildiğince çok eser görüp inceleyip bunları belgelemek yönünde gelişti.
ESKİDEN EDEBİYAT DAHA RENKLİYDİ
- Edebiyatımızda ilginç türler var mı?
Elbette. Mesela rakamlarla ilgili ilginç bir metin var: Kasidenin her mısrası Kanuni'nin tahta geçiş tarihi olan 926 sayısını tutar. Bir başkası var ki her mısrasında ayrı sanat kullanıyor; bir mısrayı noktalı diğerini noktasız harflerle yazıyor. Bir başka mısrada da sadece birleşen harfleri kullanıyor...
- Bugün olduğundan çok daha renkli bir edebiyat dünyası vardı demek ki...
Kesinlikle. Bir kere deneysel çalışmışlar. Her türlü sanatı şiirde denemişler. Edebiyat çevreleri Tahtakale ve Galata'da meyhanelerde zengin kişilerin konaklarında toplanıyor. Zaten başka eğlenceleri yok. Neşeyi Hiciv'le efkarı Gazel'le tadıyorlar.
- Binlerce el yazması içinde sizi en çok büyüleyen hangisi oldu?
Galiba Acaibül Mahlukat. Önce Arapça yazılmış sonra Farsça ve Türkçe'ye de çevrilmiş. Madenler ağaçlar gökyüzü melekler yıldızlar kuyular acayip mahluklar ve bunlarla ilgili çeşitli hikayeler anlatılıyor. Bir de Aşıkpaşazade'nin Garipname'si benim için çok özeldir.
1330'da yazılmıştır ve 10 bin küsur beyitten oluşur. Sayılarla çok ilgilidir. İnsan ömrünü yaklaşık 80 yıl kabul edip dörde böler.
Q W X'İ ZATEN KULLANIYORUZ
- Türk tarihi için en önemli metinler hangileri?
İbn-i Kemal'in Tevarih-i Ali Osman'ı Hoca Sadettin'in Tac-üt Tevarih'i ve Evliya Çelebi Seyahatnamesi oldukça önemlidir. Hem kültür hem de tarih açısından hammaddedir. Her araştırmacı kendi ilgi alanına göre bilgi bulabilir bu metinlerde.
- Kürt açılımı nedeniyle Q W X harflerinin alfabeye girmesiyle ilgili tartışmalar var. Siz ne düşünüyorsunuz?
Bunları zaten kullanıyoruz yeri geldiğinde. Gayriresmi bir şekilde alfabeye girmiş durumda. Bizim alfabemizde Q şart. Modern Batı yazınında ince ve kalın K sesini ayırt etmek için kullanılıyor. Yine de üzerinde iyice düşünmek gerekir. Donanımlı bir uzman ekip bunu nedenleriyle tartışıp karar vermeli. İncelenmeden eklenmesini istemem.
- Şu anda üzerinde çalıştığınız projeler neler?
Millet Yazma Eser Kütüphanesi'nde açıklamalı bir katalog hazırlıyoruz. Eserin içeriğini kapsamlı olarak anlatan bir katalog olacak. Dijital ortama aktarıp araştırmacıların erişimine açacağız.
PORNOGRAFİK METİNLER VAR
- Osmanlı'da eser yasaklama yok mu?
Yok denecek kadar az. Mesela Nasreddin Hoca'nın çok açık
- Yazmalarda sizi şaşırtan metinlerle karşılaştığınız oluyor mu?
Şehirde ismi anılan olay yaratan kargaşa çıkaranların anlatıldığı bir tür vardır buna Şehrengiz denir. Ahmet mi Mehmet mi adı her ne ise başta bu verilir ve sonra onun güzelliğinden bahsedilir. Bu metinler çok ilginçtir.
- Peki erkeklerin güzelliğini yine erkekler mi anlatır?
Art niyet aranabilir; yazan da yazılan da erkek. Okuyansa hem erkek hem kadındır. Divan edebiyatında erkek kadın ayrımı yapılmaz ideal güzel vardır.
- Sadece erkekler mi anlatılır?
İşte beni şaşırtan da bu. Tek bir şair ki adı Azizi'dir kadınlar için şehrengiz yazmıştır. İki nüshası olduğunu gördük.
- 15. yüzyılda şehirdeki tek bir kadının güzelliğini anlatmak cesaret ister sanırım...
Cesurcadır ama öyle bir ayrım da yoktur. Osmanlı'da edebi metinlerde yazılanlara karışanlar yok. Neredeyse sınırsız bir özgürlük var.
EN AĞIR ELEŞTİRİLEN PADİŞAH KANUNİ
- Metinlerde padişahların eleştirilebildiğini de görüyor muyuz?
Bu tip örnekler mevcut. Mesela Kanuni'nin oğlu Şehzade Mustafa'yı öldürtmesi... Yahya'nın bir şiirinde Kanuni ve ona ortak olan kişiler için "ecel celalisi" deniyor. Nisai adlı kadın da bu konuda mersiye yazmış. Sarayda Şehzade Mustafa'nın hocalığını yapan şair Sururi görevini bırakmış ve padişaha karşı tavır almış. Bunlar bir şekilde padişahın kulağına gitmiş ama başlarına bu yüzden bir şey gelmemiş.saçık bazı anlatıları yasaklanır divana girmez.
Ama 16. yüzyıldan çok daha açık saçık bir eserimiz bugüne ulaşmıştır; Gazali'nin Dafiul Gumum ve Rafiul Humum'u. Pornografik bir metindir. Bunu yazan kişi sonradan toplamaya çalışmış çünkü büyük yankı uyandırmış.
Bedia Ceylan Güzelce
Fotoğraflar: Ozan Köse
- 25.Kasım.2013 #2
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Ben Q W X harflerine ihtiyaç duymuyorum. Alfabemizdeki harfler zaten o harflerin seslerini karşılıyor. Ne gerek var boş yere alfabede yer alması?
Alıştığımız düzeni değiştirmenin de anlamı yok.
Laiklik asla dinsizlik olmadığı gibi sahte dindarlık ve büyücülükle mücadele kapısını açtığı için gerçek dindarlığın gelişmesi imkanını temin etmiştir.
Mustafa Kemal ATATÜRK
- 08.Haziran.2014 #3
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Türkçeye girmesi mümkün değil ki? Latin harfi bu.
- 11.Haziran.2014 #4
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Şivelerde bu harfler kullanılıyor.
Alfabede olmasa da doğru konuşmasını ve yazmasını öğretmeye çalışırken alfabeye girmesi Türkçenin değişmesine sebep olur.
- 05.Ekim.2014 #5
Ziyaretçilerimize Uyarı!: Kullanıcıların Profil Bilgileri Misafirlere Kapatılmıştır. Görmek için KAYIT olmalısınız.~
Daha iyi anlaşmamız için alfabemizi getiren Atatürk'e ağız dolusu küfürler edenler bu harflere çok gerekli mi diyorlar?
29 harf sizin dediklerinizi karşılamıyor mu?
Ne gerek var ki?Ey Aşk durağım...
ey adından başka hiç bir söze dilimin dönmediği tek hecemZiyaretçilere, Gizli İçerik!
dudağıma öyle bir mühürlensin ki duan
bu duaya Amin demekten başka kelamlara dönmesin diller
ve lal olsun dilim
Senden başka isimleri anarsam eğer...
Konu Bilgileri
Bu Konuya Gözatan Kullanıcılar
Şu anda 1 kullanıcı bu konuyu görüntülüyor. (0 kayıtlı ve 1 misafir)