Bürgenstock’taki tarihi Kıbrıs görüşmelerinde BM Genel Sekreteri Annan hazırladığı son planı dün gece yarısı taraflara sundu. Plan 24 Nisan’da Kıbrıs’ın her iki kesiminde referanduma götürülecek.
Planın adil ve kalıcı olduğunu söyleyen Annan, tarafların uzlaşıp uzlaşmadığı konusunda bilgi vermedi. Ancak ABD’li bir kaynak, her iki tarafın da plan üzerinde anlaşmaya vardığını açıkladı.
BM Genel Sekreteri Kofi Annan dün gece, kalan son boşlukları da doldurarak Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’ni oluşturacak anlaşmaya son noktayı koydu ve taraflara teslim etti. Böylece Türk ve Rum tarafları arasında 13 Şubat’ta New York’ta başlayan görüşme süreci dün Bürgenstock’ta sona ermiş oldu.
Annan tarafların uzlaşıya varıp varmadığı konusunda bilgi vermezken, Reuters haber
ajansı, ABDDışişleri Bakanı Colin Powell’la birlikte Berlin’de bulunan bir yetkiliye dayanarak, tarafların plan üzerinde anlaşmaya vardıklarını bildirdi. TÜRKLER YERİNDEN OLACAK
Her iki tarafı da tatmin edecek unsurlar taşıyan planın adil ve kalıcı olduğunu belirten Annan, planın 24 Nisan’da Kıbrıs’taki iki halkın onayına sunulacağını açıkladı. Planı uygulamanın kolay olmadığını, önemli bir maliyeti bulunduğunu ve bazı Kıbrıslı Türklerin yerlerinden olacağını belirten Annan, ancak uluslararası toplumun yardımlarıyla konut sorununun da aşılacağını söyledi. TÜRKİYE’YE TEŞEKKÜR
Annan’ın planı açıklamasından önce Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ‘Biz imzaya hazırız’ diyerek, Türk tarafının Annan planını referanduma götürmeye hazır olduğunu açıkladı. KKTC heyeti de imzaya atmayı kabul etti. Böylece Türk tarafı 30 yıllık Kıbrıs görüşmeleri tarihinde ilk kez masadan çözüm isteyen taraf olarak kalktı. Annan, bu inisiyatifinden ötürü Türkiye’ye teşekkür etti.
Erdoğan’ın ‘imzaya hazırım’ açıklaması Yunanistan ve Rum yönetimini zor durumda bıraktı. Annan, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis’le son bir kez görüştü ancak Yunan liderini imza konusunda ikna edemedi. Aramız açılmasın
KIBRIS görüşmelerinin en kritik 24 saatinde Yunanistan, Kıbrıs’ta varılacak bir anlaşmayı yaşatmak için Türkiye’nin AB’den hukuki koruma arayışına set çekti. Ancak, Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis, önceki gece Başbakan Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede, Kıbrıs konusunda anlaşmaya varılamasa da iki ülke arasındaki yakınlaşma sürecinin bundan etkilenmemesini istedi;
‘Biz çözüm istiyoruz. Fakat anlaşmazlıklarımızı çözebilmiş değiliz. Sorunlar hala ortada duruyor’ dedi. Erdoğan ise ‘Biz gerçekten çözüm istiyoruz ve bunun için uğraşıyoruz’ demekle yetindi. Çözümün tıkanması halinde ilişkilerin de bundan olumsuz etkilenebileceği mesajını taşıyan bu tavrın nedeni, Atina’nın Günter Verheugen’e verdiği yanıt oldu. AB Komisyonu’nun genişlemeden sorumlu komiseri Verheugen, Annan Planı’nda, dolaşım ve mülkiyet konularındaki bazı kısıtlamaların, AB’nin birincil hukuku çerçevesinde kabul gören ‘istisnalar’ haline gelmesi için kurulacak yeni Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımını meclislerinde onaylamalarını istedi. Yunanistan ise, bu öneriyi kabul etmedi.
Bürgenstock’ta dünün hikayesi
DÜN tarafların son sözlerini söylediği müzakareler boyunca, özellikle Rum basınında anlaşmanın sağlanamayacağı yönünde bir hava hakimdi. Bu hava, Yunan hükümet sözcüsü Teodoros Rusopulos’un ‘Taraflar arasında uzlaşma şansının şu an için zayıf göründüğünü’ açıklamasıyla pekişti.
Yunanistan Başbakanı Kostas Karamanlis ile TSİ 11.15’te yaptığı görüşmenin ardından Annan, 14.15’te Kıbrıs Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos ile bir araya geldi. Annan, 15.30’da KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ve Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş, son olarak da 17.00’de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile görüştü.
Görüşmelerin ardından Rum Yönetimi sözcüsü Kipros Hrisostomidis, Papadopulos’un Annan’la görüşmesinde planda yapılan değişikliklerin Rum tarafını tatmin etmediğini ve ‘İçinde bizim değişiklik önerilerimiz yok. Bu dengesiz bir plan’ dediğini kaydetti.
ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell ve AB Komisyonu Başkanı Romano Prodi, bu saatlerde telefonla devreye girerek, taraflara anlaşmaya varmaları çağrısı yaptılar. Ancak kilit konulardaki anlaşmazlıklar giderilemedi.
AB’nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen’in, derogasyonların kalıcı olmayacağı yönünde Yunanistan’a güvence verdiği bildirilirken, Rumlar, dün öğle saatlerinde yeni bir öneri getirdi. Karpaz’ın, devredilmesi karşılığında, anlaşmanın AB temel hukukuna eklenmesinin kabul edildiği açıklandı.
Yunan ve Rum tarafının anlaşmanın tatmin edici olmadığı, dolayısıyla imzalanmayacağı yönünde iyice belirginleştirdikleri tavrın ardından, imza töreni BM tarafından iptal edildi. Tarafları TSİ 23.30’da kapanış törenine davet eden Annan da, anlaştıkları için tarafları kutlamak yerine, planın son halini sunmakla yetindi.