İşte ülke ülke AKP'nin 2013’teki dış politika karnesi
AKP Hükümeti 2013’ü 17 Aralık’ta patlayan rüşvet ve yolsuzluk skandalıyla kapattı. Yaz aylarındaki Gezi sonrasında Bakan şokları beraberinde, doğal olarak AKP-Gülen Hareketi arasındaki gevşek koalisyonu çatırdadı. ‘Kabine revizyonu’ ile birlikte rüşvet ve yolsuzluk yaptığı iddia edilen dört bakan saf dışı kaldı. Üstelik, Erdoğan Bayraktar Başbakan’ı da arkasından istifaya sürüklemek istedi! Buna karşı Başbakan Erdoğan karşı hamleye geçti ve savcının elini kolunu bağladı. Bu işler ancak kabile devletlerinde olur ama maalesef Türkiye’nin de aslında yönetim ciddiyeti bakımından en az kırk yıl geriye gittiğini gösteriyor!
Gelişmeler sonunda Gülen Hareketi’ne bağlı üç milletvekili ile Müslüman Sol’dan Ertuğrul Günay ve iki ‘saz arkadaşı’ da AKP’den ayrıldı. Bu kopmaların bir nebze daha sürmesi beklenebilir…
Fakat işin ilginç yanı, sözde kabine revizyonunda Türkiye Cumhuriyeti’nin başını bela üstüne belaya sokarak en büyük handikapları yaşatan Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun koltuğunu korumasıdır. Başlıca neden ise, anlaşılıyor ki, Başbakan’ın kimi yaklaşımlarını ısrarla korumak istemesi ve bundan dolayı da bir “büzüşme”, “içe kapanma” dönemine girerek “saf” bir yapıya gitmek istemesi… Tabii, ‘mağdur’ pozlarında arasının bozuştuğu ittifaklarını halka şikayet etmesi de bu konumunun bir parçası oluyor ister istemez…
Oysa Davutoğlu, Türkiye Cumhuriyeti’nin gelmiş geçmiş en başarısız ve Türkiye’ye kambur üstüne kambur getiren bir bakandır. Şöyle bir etrafımıza baktığımızda, kaleme aldığı kitaba bağlamak istediği sözde ‘proaktif’ dış politikanın yanlış hesabın sürekli Bağdat’tan dönmesi sonucunda 2013 yılı sonunda Türkiye’yi hangi noktalara getirdiğini görebiliyoruz:
SURİYE
AKP Hükümetinin Suriye politikasının vardığı nokta tam bir fiyaskodur. Esad’ın gideceği öngörüsü tutmadığı gibi, ABD ve Rusya’nın Suriye konusunda anlaşması ve Cenevre 2 sürecinin önünün açılması askeri bir operasyonu mutlak gören Erdoğan-Davutoğlu ikilisini ters köşe yapmıştır. Üstelik ülkemizdeki 1 milyona dayanan Suriyeli sığınmacının getirdiği ekonomik, sosyal maliyet çok yüksektir. Daha da kötüsü, Suriye’de otorite boşluğundan ortaya çıkan El Kaide yanlısı ve Kürt ayrılıkçısı fiili özerk bölgeleri Türkiye açısından da ciddi bir handikap oluşturmaktadır. Türkiye, Suriye iç savaşında aldığı pozisyondan dolayı “güvenilmez devlet” damgası yemiştir.
IRAK
AKP Hükümeti’nin Irak Anayasası hilafına, Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi ile girdiği ilişkiler, enerji alanında atılan imzalar yüzünden Maliki’nin başında olduğu Irak Merkezi Hükümeti ile ilişkilerini düzeltmek için CHP’nin de itkisiyle harekete geçmesine karşın 2013’ye gitgelli ve krizli bir süreç yaşadı. 2014’te nelerin olacağını Irak’taki muhtemel seçimler gösterecek.
MISIR
AKP, Mursi (Müslüman Kardeşler) uğruna Mısır’ı gözden çıkarma gafletine düşebildi! Mısır halkının güçlü tepki verdiği bu tutum karşısında Türkiye-Mısır ilişkileri koptu. Ticaretimiz, yatırımlarımız büyük yara aldı. Büyükelçimiz “istenmeyen adam” ilan edilerek ülke dışına çıkmak zorunda kaldı. Suriye’de izlenen iki taraftan birini seçme yaklaşımı burada da yinelenince, Türkiye burada da “kaybeden” oldu.
İSRAİL
Geride bıraktığımız yıl ABD’nin dürtüsüyle gönülsüz içilen ayran kıvamında muammalı bir şekilde “özür” dilense de bu süreç tamamlanamadı. İsrail ayak sürüyor, AKP gerçekte ne olup bittiğini kamuoyuna açıklamıyor. 2013’te Türkiye-İsrail krizi aşılamadı. İlişkiler hala 2. Katip düzeyinde sürüyor. İki ülke arasındaki askeri anlaşmalar da askıda tutuluyor. Ayrıca, bu kriz açıktır ki Türk-Amerikan ilişkilerini de ABD’deki güçlü Yahudi lobisi nedeniyle oldukça etkilemektedir.
İRAN
AKP Hükümeti, Suriye politikasının doğal bir sonucu olarak İran ile karşı karşıya gelerek iki ülke ilişkilerinin gergin bir zemine kaymasına neden oldu. Üstelik, Ruhani’nin Batı ile yumuşama sürecini başlatması İran’ın yıldızını parlattı. 17 Aralık süreciyle ortaya çıkan tablo da enteresan ve sonuçta 2013’te, Türk-İran ilişkileri açısından Türkiye’nin istediği düzeyde seyretmesini sağlayamadı.
ERMENİSTAN
Ermenistan’ın ‘soykırım’ olarak değerlendirdiği 1915 tehcirinin 100. Yıldönümü yaklaşırken, Davutoğlu’nun geride bıraktığımız yılın sonlarında bu ülke başkentine yaptığı ziyaret ve üstelik sarf ettiği Türk kamuoyunu inciten ve Ermeni kamuoyunu ‘okşayan’ sözlere karşın aslında çetrefilli bir sürecin arifesinde olunduğu açık. Ermenistan ve diyaspora, birçok devleti ve parlamentoyu, yerel yönetimi de arkasına alarak 100. yılda sert bir fırtına estirmeye hazırlanıyor. 2014 zor bir yıl olacak bu açıdan.
RUSYA
Gerek Türkiye’ye Patriotların yerleştirilmesi, gerekse Suriye’de Türkiye ve Rusya’nın farklı yaklaşımları 2013’te ekonomideki işbirliğine karşın gerilimli bir süreci getirdi. Uluslararası arenada Rusya’nın hiçbir konuda Türkiye’ye destek vermemesini getiren bu süreç, aslında yalnızlaşmayı da beraberinde getiren önemli bir etken.
AB
AKP Hükümeti, 2013’te adeta bir “AB Hedefi” yokmuş gibi davrandı. Yıl biterken skandala karıştığı öne sürülen AB’den sorumlu devlet bakanı pılıyı pırtıyı toplayıp girmeden önce sadece eyyamcılık yaptı ve bir belediye başkan adaylığı kapmak için zamanını kullandı. 2013 bir “kayıp yıl” oldu Türkiye-AB ilişkileri açısından.
ABD
2013’te ilişkilere “beyzbol sopalı” fotoğraf damga vurdu. Gezi sürecinde karşılıklı açıklamalarla gerilen ilişkilerin arka planında Türkiye’nin Suriye ve Mısır’da köktendinci gruplara verdiği açık destek vardı. 17 Aralık sürecinde Başbakan Erdoğan’ın yine ABD’yi ve ülkemizdeki büyükelçisi Ricci’yi suçlaması karşılıklı sert açıklamalarla ipleri daha da gerdi. Son olarak AKP sözcülerinin ABD’de yaşayan ve cemaatini yöneten Fethullah Gülen’i Türkiye’ye davet etmesi, bir bakıma ABD’ye de “Bu zatı orada tutma” mesajı olarak da algılanabilir. Öte yandan, Türkiye ve Çin arasındaki “füze dansı” da NATO’nun başat unsuru ABD ile Türkiye arasında sıkıntılı bir süreci beraberinde getirdi.
VE BAŞKA SORUN ALANLARI
Kıbrıs’taki kronik kriz ve çatışma alanları olsun, AKP Hükümeti ile KKTC arasındaki sıkıntılar olsun Ada’yı çekilmez kılıyor. 2013’te bir ilerleme sağlanamadı. Filistin’de de AKP’nin Hamasçı tutumu, Suriye ve Mısır’daki tavrını burada da sürdürmesi ilişkileri tatsızlaştırıyor ve çözümü zorlaştırıyor. 2013’te Bulgaristan’la bile gerildi ilişkiler. Libya ve Lübnan’la da 2013’te hedeflenen noktaya çok uzak kalındı.
***
Sonuçta, “Kılavuzu karga olanın…” diye başlayan atasözümüz geliyor aklıma; Erdoğan-Davutoğlu ikilisi dış politikaya yön verdiği sürece Türkiye’nin dış politikada olumlu hamleler yapması ve 2014’te 2013’teki tablonun değişmesi olanaksız. Belki de bir iktidar değişikliği ya da iktidar kanadındaki yönetim değişikliği dış politikayı esenliğe kavuşturacak. Burası kesin. O da her halükarda Erdoğan’ın başbakanlıktan uzaklaşması demek. Gelişmeleri hep birlikte bekleyip göreceğiz. (1 Ocak 2014)
M. Ayhan Kara
Odatv.com