Külliyat 9: Sözlükler Külliyatı
Divan-i Lügatit'-Türk- Kaşgarlı Mahmut
Türk Diyalektleri Sözlüğü olarak günümüze çevrilen bu sözlük Kaşgarlı Mahmud tarafından Bağdat'ta 1072-1074 tarihleri arasında yazılmış Türkçe-Arapça bir sözlüktür. Türkçe'nin ilk sözlüğü olarak anılan bu eser kelime anlamları yanında ansiklopedik bir dil bilgisi kitabıdır.. Eser 7500'den fazla sözcük içermektedir, Karahanlı Türkçesi ile yazılmıştır.
Büyük Türkçe Sözlük - TDK
Büyük Türkçe Sözlük, yazı dilimizdeki sözcükleri, bütün bilim, sanat, spor terimlerini, yer adlarımızı, kişi adlarımızı, bölge ağızlarımızdaki ve kaynaklarımızdaki sözcükleri, deyimleri içermektedir. Söz, deyim, terim ve ad olmak üzere toplamda 616.767 sözcük bulunmaktadır. Belirli aralıklarla güncellenmektedir.
Kamus-i Bahri/ Deniz Sözlüğü - Süleyman Nutki- Mustafa Pultar –Türkiye İş Bankası yayınları
3500'ün üzerindeki deniz terminolojisine ait sözcüklerin bir ara getirtilerek hazırlanan bu sözlük ayrıca özgün çizimlerin ve görsellerin de dahil edilmesiyle bu alanda yapılmış en güzel örneklerden birini karşımıza çıkartmıştır. Bu sözlük denizciliğin gelişim ve değişim evrelerini de göz önüne alarak hazırlanmıştır.
Osmanlıca - Türkçe Ansiklopedik Lûgat – Ferit Devellioğlu - Aydın Kitapevi Yayınları
İlk baskısı 1962 yılında Aydın Sami Güneyçal tarafından hazırlanan sözlük 1993 yılında tekrardan düzenlenip genişletilmiştir. 60.000'den fazla sözcüğü kapsayan sözlük eski ve yeni harflerle Osmanlıca'da yer alan Arapça ve Farsça kökenli kelimelerin anlamlarını sunmaktadır.
Ötüken Türkçe Sözlük – Yaşar Çağbayır
Sözcük sayısı bakımından en büyük sözlük olma özelliğini gösteren bu eser 246.000 sözcük içermektedir. 38 yıllık çalışmayla hazırlanan sözlük toplamda cilt olarak hazırlanmıştır. Göktürk, Eski Uygurca, Hakaniye, Oğuz, Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi, Anadolu, Rumeli, Kıbrıs, Kerkük Ağızları'nda kullanılan kelimeler alfabetik sıralama ile sunulmuştur. Sözcüklerin doğru okunabilmesi amacıyla gerekli işaretlemeler ve kaynaklar da belirtilmiştir.
Misalli Büyük Türkçe Sözlük (3 Cilt) – İlhan Ayverdi- Kubbealtı Yayınları
İlhan Ayverdi yönetiminde 1971 yılında hazırlanmaya başlanan sözlük 34 yıllık bir çalışma sonunda 3 cilt halinde yaklaşık 3.650 sahife, 61.000 madde ve bunlardan türetilmiş 35.000 deyim ile 400 müellifin 1.000 civarı eseri taranarak 100.000 misalli olarak derlenip yayınlanmıştır.
Redhouse Sözlüğü Türkçe/Osmanlıca-İngilizce
Osmanlıca 160.000 üzerindeki Arapça, Farsça kökenli sözcüklerin özgün hece uzunluklarını ve vurgulu heceleri belirten imleme dizgesi ile e madde başı sözcüklerin Arap harfleriyle, rika ile yazılarak hazırlanan bir sözlüktür. Ayrıca harf indeksi de eklenerek sözlüğün kullanımı kolaylaşmıştır.
9. Zemahşeri - Mukaddimetül Edeb – çeviren: Mustada S. Kaçalin – TDK Yay.
Asıl adı, Ebû'l Kasım Zemahşerî. Çerçevesindeki din bilginlerinden ders aldı. Genç yaşta, büyük bir din bilgini oldu. Şöhreti Türk bölgelerini aştı. Arapça'yı, bir Arap'tan çok daha mükemmel şekilde öğrendi. Mukaddimetü'l Edep adlı eserinde de; Oğuz Kıpçak, Kanklı Türklerinin lehçeleri hakkında geniş bilgiler verir. Bu eserin her satırı Arapça, Farsça ve Harzem Türkçesi ile yazılıdır.
Ahteri Kebir - Mustafa AHTERİ –Haz. Ahmet Kırkkılıç, Yusuf Sancak – TDK Yay.
Kesin olmamakla beraber 1496 yılı, dünyaya geliş tarihi olarak gösterilmektedir. Babası, meşhur hattatlardan Şemseddin Ahmed Çelebi'dir. Arapça'dan Türkçe'ye alfabe sırasıyla, fakat maddeleri satırbaşına getirmeden yazılmış ve ilk defa bu şekilde 1826'da İstanbul'da basılmıştır. Ondan sonra birçok defa Türkiye'de yeniden yayınlandığı gibi, Mısır'da, Kırım'da ve Hindistan'da da basılmıştır. 1894'teki İstanbul basımında, maddeler başa getirilmiştir
Kamûs-ı Türkî – Şemsettin Sami
İlk baskısı 1901'de yapılmıştır. Bu sözlükte Türkçe kökenli sözcüklere ağırlık verilerek Türkçeyi zenginleştirmek için Doğu Türkçesine ve Anadolu Türkçesine özgü kelimelere yer vermiştir. Sözlükte madde başı kelimenin dil bilgisindeki yeri ele alınarak isim, sıfat, zarf vb. kısaltmalarının yanı sıra Arapça asıllı kelimelerin cinsiyetleri ile diğer özellikleri hakkında açıklamalar da yapılmış ve bazı kelimelerin başlarına aldıkları harf-i cer, harfi tenbih vb. belirtilmiştir.
Büyük Argo Sözlüğü Hulki Aktunç – Yapı Kredi Yay.
5237 maddebaşı olarak 7290 tanım ve 3960 tanık cümleden oluşan Büyük Argo Sözlüğü, sözlük olmasının yanında bir nevi argo antolojisi olarak da önemli bir kaynak teşkil etmektedir. Anadili içinde ayrı bir dil olan argo, anadille birlikte kullanıldığı gibi, belirli gruplara özgü bir dil olabilir. Okul argosu, iş argosu gibi.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü 1-2- Ömer Asım Aksoy – İnkılap Kitapevi
Her dilde atasözleri ve deyimler vardır. Atasözleri deyiş güzelliği, anlatım gücü, kavram zenginliği bakımından pek önemli dil yapılarıdır. Bir dilin büyüklüğü o dildeki deyim ve atasözlerinin çokluğuyla ölçülür demek yanıltıcı olmaz. 1.kitapta deyimlerin kavram özellikleri ve nitelikleriyle incelenirken 2. Ciltte deyimler bir takım kümelere ayrılarak incelenmiştir.
Ortak Kültür Kavramları Sözlüğü – Sabri Kaliç – 3F Yayınları
Türkçe'de yaygın olarak kullanılan sözcük, deyim, atasözü ve armasözlerin bir araya getirildiği sözlüktür. Dil düşüncesinin evi ise kavramlar da o dili ayakta tutan sütunlardır. Dili taşıyan kavramlar başka dillerin kavramlarıyla alışveriş içerisindedirler. Bu alışveriş neticesinde dillerin kültürel renkleri farklı dillere geçip, farklı dillerdeki renkler de alışverişe geçen dile geçebilir. Ortak Kültür Kavramları Sözlüğü bahsedilen alışveriş neticesinde dilimize geçen renklerin peşinde olan ve bunu ortayan bir sözlük olarak hazırlanmış bir kitaptır.
Açıklamalı Mutfak ve Yemek Terimleri Sözlüğü – Nevin Halıcı – Oğlak Yayınları
Türk mutfağı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Nevin Halıcı, bu defa titizlikle hazırladığı Açıklamalı Yemek ve Mutfak Terimleri Sözlüğü ile yemek kültürümüze çok önemli bir katkıda daha bulunuyor. Nevin Halıcı'nın yöresel mutfaklarla ilgili yayımlanmış diğer kitaplarında yer alanlar dışında, ayrıca yazılı kaynaklarda yer almayan yöresel terimler de ilk defa bu çalışmayla kayıt altına alındı.
Kapsamlı Yeni Tıp Sözlüğü – Kollektif – Boyut Yayın Grubu
Yabancı tıbbi deyimlerin ve terimlerin anlamlarını öğrenmek isteyen öğretmen, öğrenci ve ilgisi olan herkesin sahip olabileceği en güncel tıp sözlüğü çıktı. Üzerinde yapılan uzun çalışmalar sonucu güncellenerek yenilenen kitap, 873 sayfadan oluşuyor ve Prof. Dr. S. Kemal Erol imzasını taşıyor.
Sanat Kavram ve Terimler Sözlüğü – Metin Sözen – Uğur Tanyeli – Remzi Kitapevi
Bu sözlükte sanatla doğrudan ya da dolaylı biçimde ilişkili 4000'den fazla madde yer alıyor. Resim, heykel ve mimarlıktan, endüstri tasarımı ve grafik sanatlara, fotoğrafçılıktan geleneksel Türk sanatlarına uzanan kapsamıyla bu çalışma önemli bir gereksinmeyi karşılıyor. Metin Sözen ve Uğur Tanyeli sanat ve kültür alanında hem birikimleriyle hem de eğitimci ve araştırmacı nitelikleriyle ülkemizin önde gelen kişilerindendirler. Bu kapsamlı sözlüğün 10. basımı okurların ilgisine sunuluyor.
Redhouse Türkçe – İngilizce Sözlük
Türkçede bugün ve yakın geçmişte yaygın olarak kullanılan sözcük, deyim, terim, argo sözler ve atasözlerini kapsayan 100.000'in üzerinde maddenin İngilizce karşılığı 2. Birçok sözcük ve deyimin karşılık ve tanımlarını pekiştiren örnekler 3. Hayvan ve bitkilerin Latince adları, önemli hayvan ve bitki gruplarının sınıf,takım,familya adları 4. sözcüklerin hece uzunluklarını ve vurgulu heceleri belirten imleme dizgesi ile hazırlanmıştır.
Yazar: Can VAROL - Yayın Tarihi: 05.04.2021 09:00 - Güncelleme Tarihi: 25.11.2021 14:32