Bu Dünyadan Kemal Baysak Geçti!..
Ahmet Kemal Baysak kimilerine göre baba, kimilerine göre amca, kimilerine göre abi, kimilerine göre iyi kalpli bir yardımsever evet gerçekten de hepsi çok doğru. Ben de bir Boşnak olarak, “Kemal Amca” diyordum. Kemal Baysak ismi, akla ilk gelen Boşnak’lara adanmış bir ömür. Kemal Baysak’la ilgili siyasetçiliği, sanayiciliğiyle ilgili çok şey yazıldı çizildi söylendi, fakat kimseden “Kötü insan” dediğini duymadım. Ben bu konuların dışında olan Kemal Amca’yı anlatmaya çalışacağım.
Trebinje’den Karşıyaka’ya
Kemal Baysak, 1878 yılında Bosna Hersek’in Trebinje kentinden Karşıyaka Boşnak Köyü’ne bu günkü adı (Küçük Çiğli) göç eden bir ailenin beş çocuğunun en büyüğü olarak 31 Ocak 1933 tarihinde Karşıyaka’da hayata gözlerini açar. Baba tarafı Bosna Hersek’in Trebinje, anne tarafı Grebo’dan Türkiye’ye gelmişler. Babasının sülalesi Resulovıć, Annesinin sülalesi Grebo. Çok iyi Boşnakça konuşan Kemal Amca, ailesinin geldiği ata topraklarını hiçbir zaman unutmadı. O coğrafyaya her fırsatta yardımcı olmaya çalıştı.
Yardımları konuşuluyor
1992-1995 yılları arasında meydana gelen Bosna Savaşı’nda Bosna Hersek’e yaptığı yardımlar halen konuşuluyor. ‘Türkiye Bosna Hersek Dernekleri Federasyonu’nun kurucu ve onursal başkanı. Merkezi İngiltere’de bulunan ‘Dünya Bosna Hersek Göçmenleri Birliği’ kurucu başkanı. 1994-1999 yılları arasında Karşıyaka Belediye Başkanlığı yapan. Kemal Baysak, başkanlığı süresince Karşıyaka’yı kültür ve sanat kenti yapmak için çalıştı. Bu dönemde Karşıyaka Belediye bandosu ve Karşıyaka Belediye Tiyatrosu’nu kurdu, 23 Nisan Uluslararası Çocuk Şenliği’ni hayata geçirdi.
Fahri Başkonsolos oldu
Uluslararası Sarajevo Üniversitesi kurucularından, kurucu mütevelli heyetinde yer aldı ve o görevi ölene kadar devam etti. 2002 yılında Türkiye’de ve dünyada ilk Bosna Hersek Türkiye Fahri Başkonsolusu oldu. Kemal Baysak yalnızca Türkiye’de değil Bosna Hersek’te, Sancak Bölgesi’nde, Makedonya’da Kosova’da, Arnavutluk’ta kısacası o coğrafyada çok iyi bilinen bir kişi. 1992-1995 yılları arasında yaşanan ve tarih sayfalarına Sırp’ların Boşnak’lara karşı uyguladığı soykırım olarak geçen savaş sırasında Kemal Baysak, Boşnak’lara çok destek oldu. Türkiye’ye gelenlere evler kiralayarak oturmalarını sağladı. Maddi manevi çok fazla yardımda bulundu. Aynı şekilde savaş sırasında oraya da çok fazla destek verdi.
Karşıyaka ve Kemal Baysak Baba
Kemal Baysak’a Bosna’da olan sevgiyi gözlerimizle gördüm. Ben eşim ve kardeşlerim kalabalık bir aile gurubu olarak, 2012 yılında Bosna Hersek’e gezmeye gittik. Bosna’da gittiğimiz her yerde konuşurken “İzmir” dediğimiz zaman Boşnak’ların sözü, “Karşıyaka ve Kemal Baysak Baba” oluyordu. Biz çok etkilenmiştik. Bosna Hersek ve o coğrafya da çok sevildiğini gerçekten orada gördük.
İhtiyaçlı çocuklara burs verdi
Ailesinin dışında kimsenin bildiğini zannetmiyorum Kemal Baysak okumak isteyen ancak maddi imkansızlıklar nedeniyle okuyamayan çocuklara ilkokul lise ve üniversitelerde okumaları için yüzlerce çocuğa her ay burs verdi.
Süleyman Brina ödülü Baysak’a
Kosova Türk Tiyatrosu Rumeli Sanatçılar Derneği Başkanı Etem Kazaz bakın Kemal Baysak için neler söylüyor: “Kemal Baysak, çeşitli kurum, kuruluş ve derneklerden aldığı ödüllerden bir tanesi de, Kosova Türk Toplumu tarafından en üst düzey takdirname ile ödüllendiren tek kişidir. Ayrıca Kosova Türk kültürüne katkılarından dolayı Uluslararası ‘Süleyman Brina’ ödülü ile ödüllendirildi. 1994 yılından itibaren, hayatının son gününe kadar, Kosova Türklerinin sahipsiz olmadıkları gerçeğini ortaya koyarak, hiç kimsenin, hiçbir kurum ve kuruluşun yapamadığı, yapamayacağı karşılıksız destekleriyle en önde gelen bir şahsiyettir.”
Konuk etmeyi severdi
‘Filizler’ Atatürkçü TKSD’ne ve Aluş Nuş’un ‘Türk Müziği Konservatuarına’ müzik aletleri hibesini şahsi olanaklarıyla sağlamıştır. Türk derneklerinin yanı sıra, Prizren’in ‘Agimi’ ve ‘Zhur’ Arnavut Kültür Sanat Derneği ve ‘Şarski Behar’ Boşnak derneklerini de İzmir Karşıyaka’da misafir etmiştir. Kemal Baysak’ın bizlere ve bu coğrafyaya verdiği desteği anlatmakla bitiremeyiz. Tiyatromuzun onursal başkanı ve Kosova Prizren’de Türkçe Tiyatro’nun 72’nci yıl kutlama kurulu başkanı olarak Kosova’yı onurlandıran Baysak, kutlama töreninde: “Kosova’da Türkçe Tiyatronun 85’inci Yıldönümünde tekrar buluşacağız” diyerek, bu yıl aramızdan ayrıldı. 25 yıl, bizlere karşılıksız olarak sahip çıkan manevi babamızdan ayrılmak zor, çok zor.”
Prizenli hoca ne diyor?
Bakın ne de güzel anlatmış. Boşuna söylemiyorum Boşnak’lara adanmış bir ömür diye. Kemal Baysak’ın, Zekeriya Hocalar’ın hayatında ayrı bir yeri olduğunu bildiğim için onunla ilgili anekdotlardan kısaca bahsedeceğim. Zekeriya Hocalar da Prizrenli. “Beni Karşıyakalı Kemal Baysak” yaptı diyerek anlatmaya başladı Hocalar. Balkan Sanat Tiyatrosu’nda sahneye koyduğu Hasanaginitsa adlı oyunu ile 1996 yılının Mart ayında Karşıyaka Belediyesi’nin davetlisi olarak Karşıyaka’ya konuk oldu. Hasanaginitsa oyunu Karşıyaka Nikah Sarayı’nda iki akşam çok kalabalık bir izleyici karşısında büyük beğeni toplayarak sahneledik.”
Etkinlik izlemeyi bırakmadı
Bu yıl Karşıyaka Belediye Tiyatrosu 25. yılını kutlayacak. (Pandemi süreci olumlu yönde ilerler ise) Ne yazık ki Kemal Baysak başkanımızın var ettiği bu eserin 25. Yılında olmayışı bizleri derinden üzmüştür. Kemal Baysak başkanlık dönemi bittikten sonra da etkinliklerimizi takip etmiş her zaman yanımızda olmuştur. Kendisini bir kez daha sevgi saygı minnet ve rahmetle anıyorum. Ruhu şad, mekanı cennet olsun. Kemal Baysak’ın elinden geldiğince kültür, sanat ve eğitime destek verdiğini bir çoğumuz bilmez, aslında hiçbir yardımı reklam amaçlı kullanmayan ender ve çok özel bir kişi.
Haluk Işık’tan, Baysak’a
Hepimizin yakından tanıdığı şiirlerini zevkle okuduğumuz, yazdığı oyunları zevkle izlediğimiz ünlü şair Haluk Işık bakın neler söylüyor; “Yeryüzü Sahnesi, İzmir” topluluğumuz sanat yaşamına, her türlü güçlüğe rağmen “Ölü Kadınların Şarkısı” adlı oyunla başlamıştı. Uyarlayıp yönettiğim oyunun konusu, Bosna’da yaşanan dramı ve kadınların yaşadığı travmaları anlatıyordu. Oyunumuza davet etmek üzere, değerli dostum Hüseyin Erciyas’ın yardımıyla, sevgili büyüğümüz Kemal Baysak’ı ziyarete gittik. Adını hep duyduğum “Boşnakların Schindler’i”yle tanışmam böyledir. Oyunumuza geldi, ödülüyle onurlandırdı, izlenmesini sağlamak için büyük çabalar gösterdi. Hepsinden önemlisi, hayata bakış adına çok değerli pencereler açan ve yakınlığını hiçbir zaman esirgemeyen bir dost kazandım. O bizim için her zaman “Kemal Amcamız” olarak kalacaktır. Çok özleyeceğim.
Sağlıcakla kalın…