Güldem Atabay
Güldem Atabay: TÜFE’de yıllığı bırak aylığa bak – yeni enflasyon dalgasına hazır olun!
TÜİK’in sabah 10:00’da açıklaması gereken enflasyon detaylarında tüketici fiyatları enflasyonunu yarım saat gecikmeyle açıklayabilmiş olmasını kayda geçirerek başlayalım. Açıkladığı aylık…
TÜİK’in sabah 10:00’da açıklaması gereken enflasyon detaylarında tüketici fiyatları enflasyonunu yarım saat gecikmeyle açıklayabilmiş olmasını kayda geçirerek başlayalım.
Açıkladığı aylık TÜFE enflasyonu %6,65. Geçen sene ocak ayında aylık TÜFE enflasyonun %11,1 iken bu sene %6,65’e düşmüş olması yıllık enflasyonun da %64,3’ten %57,7’ye inmesiyle sonuçlandı.
Bu illüzyon yanıltıcı olmasın, enflasyon aylık %6,65 ile çok yüksek ve can yakıcı. Üstelik aşağıda değineceğimiz TÜFE detaylarına göre yeni bir enflasyon dalgasının kapıda olduğunu gösteriyor. TL’nin yapay şekilde baskılanmakta olduğu dönemde gelen yüksek aylık (%6,7), enflasyon, bilgi yerine inançlara dayanan Cumhurbaşkanı Erdoğan diretmeli para politikasının bozduğu beklentilerin enflasyonu nasıl kontrolden çıkardığını anlatıyor.
Diğer yandan detayları tartışmadan önce belirtmekte fayda var: TCMB’nin sene sonu beklentisi ve kimse için inandırıcı olmayan %22,3 enflasyon seviyesine ulaşması için bundan sonra aylık enflasyonun %1,2 civarında gelmesi gerek ki, imkansız.
Çekirdek enflasyon: Büyük yeni dalganın habercisi
Enflasyondaki temel dinamikleri yansıtan çekirdek enflasyon göstergelerinde kara haber var. Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE’yi yansıtan C-Endeksinin aylık artışı %7,67. Kasım ve aralık aylarındaki artışlar sırasıyla %1,88 ve %1,86 idi.
Peki ne oldu da yıllık C-Endeksi’ni Ekim 2022’deki %70,5 zirvesinden son iki ayda %51,9’a kadar gerilemesinin ardından aylık %7,67 sıçratarak yeniden yükseliş eğiliminde döndürdü?
Enflasyonu “mallar ve hizmetler” diye ayırdığımızda enflasyon beklentilerinin bozulmasının etkisiyle çekirdek enflasyonun nasıl ateşlendiği net olarak ortaya çıkıyor. Keza, mallar için aylık artış yine yüksek olan %4,47 artmışken, hizmetler deki aylık sıçrama %12,70. Muazzam bir artış elbette. Malların fiyatlarındaki yıllık değişim %67,31’den %55, 76’ya gerilerken, hizmetler tarafında yıllık enflasyon %55,49’dan %62,42’ye yükselmiş durumda.
Sektörler bazında analize fazla gerek yok. Keza enflasyon beklentilerindeki sert bozulma yeni enflasyon dalgasının hizmetler üzerinden köpürdüğünü net olarak gösteriyor. Sadece gıda fiyatları enflasyonuna ayrıca değinmek gerekli. Dünyada gıda enflasyonunda gerileme dönemi yaşanırken, Türkiye’de gıda fiyatları enflasyonu aylık %6,62 artışla dayanılmaz seviyede.
Tüm bu ezici enflasyon rakamına rağmen, bugün Bajan Nebati, iki gece önce Cumhurbaşkanı Erdoğan hala yıllık enflasyondaki düşüşü işaret ederek kendi yanlış para politikasına güzellemeler yapmakla meşgul.
Hatta aylık enflasyon dinamiklerindeki korkunç yükselişe bakmadan 12 aylık enflasyonda düşüşle birlikte yeniden faiz indirimi Şubat PPK’sında masada büyük olasılıkla. Halbuki, TRT yayınından faiz indirim talimatı veren Cumhurbaşkanı’nın dediği gibi, kendisinin aldığı kararlar sonucu ekonomideki “durum ortada”.
Yıllık enflasyondaki düşüş bir kur atağı sonrası yaşanması normal şekilde baz etkisi üzerinden düzeltme. Aylık enflasyon verilerinin seyri önümüzdeki aylarda daha önemli. Görünen, bu yeni dalganın devam etmesi halinde yıllık olarak %50’nin kısmen biraz altına çekilebilecek yıllık TÜFE enflasyonunda mevcut dinaniklerle 2023 sonunun %70 ve üzerinde olabileceği.
Dün açıklanan Aksoy Araştırma anketinde asgari ücret artışlarına rağmen AKP’de oy kaybının devam etmesini işte bu gerçeklikte açıklamak mümkün.
GA./
——————
Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık %57,68, aylık %6,65 oldu
TÜFE’deki (2003=100) değişim 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre %6,65, bir önceki yılın Aralık ayına göre %6,65, bir önceki yılın aynı ayına göre %57,68 ve on iki aylık ortalamalara göre %72,45 olarak gerçekleşti.
TÜFE değişim oranları (%), Ocak 2023
|Ocak 2023||Ocak 2022||Ocak 2021|
|Bir önceki aya göre değişim oranı||6,65||11,10||1,68|
|Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı||6,65||11,10||1,68|
|Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı||57,68||48,69||14,97|
|On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı||72,45||22,58||12,53|
Ana harcama grupları itibarıyla 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre en az artış gösteren ana grup %-1,53 ile giyim ve ayakkabı oldu. Buna karşılık, 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre artışın en yüksek olduğu ana grup ise %18,35 ile sağlık oldu (ana harcama gruplarına göre endeksler, ağırlıklar ve değişim oranları Ek Tablo-1’dedir).
Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) yıllık %57,05, aylık %7,07 oldu
İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’deki değişim, 2023 yılı Ocak ayında bir önceki aya göre %7,07, bir önceki yılın Aralık ayına göre %7,07, bir önceki yılın aynı ayına göre %57,05 ve on iki aylık ortalamalara göre %63,81 olarak gerçekleşti.
Özel kapsamlı TÜFE göstergeleri ve değişim oranları (%), Ocak 2023
|Değişim oranı (%)|
|Grup||Kapsam||Bir önceki


aya göre
|Bir önceki


yılın Aralık
ayına göre
|Bir önceki


yılın aynı
ayına göre
|On iki aylık


ortalamalara
göre
|Endeks|
|A||Mevsimlik ürünler hariç TÜFE||7,23||7,23||59,97||75,09||1 290,0|
|B||İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE||7,07||7,07||57,05||63,81||1 018,03|
|C||Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE||7,67||7,67||52,97||58,22||919,02|
|D||İşlenmemiş gıda, alkollü içecekler ve tütün ürünleri hariç TÜFE||6,13||6,13||56,64||71,01||1 101,78|
|E||Alkollü içecekler ve tütün hariç TÜFE||6,48||6,48||58,09||72,69||1 172,27|
|F||Yönetilen-yönlendirilen fiyatlar hariç TÜFE||6,68||6,68||56,84||72,22||1 188,03|
BAKMADAN GEÇME
-
Çetin ünsalan/ 28 Mart 2023
Çetin Ünsalan Yazdı: ‘Avrupalı’nın endişesi…’
Ortalama 30 bin dolar ve üzeri kişi başına geliri olan, pandemi sürecinde defaten cebine para konulan, bireysel anlamda eskiye göre sıkıntıları olsa da, geçim sıkıntısı çekmeyen Avrupalı’nın yarısı faturasını ödeyememekten endişeli...
Genel/ 27 Mart 2023
Netanyahu, kitlesel protestolara neden olan yargı düzenlemesini erteledi
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülke çapında kitlesel protestolara ve grevlere neden olan yargı düzenlemesini ertelediğini duyurdu...
Borsa/ 27 Mart 2023
Kudret Ayyıldır / Yılın İlk Çeyreğini Tamamlarken Bist100, XBANK, XUSIN, EREGL ve KRDMD Beklentileri
Yeni bir haftaya başlarken piyasaların gündemine yönelik bilinmesi gereken Büyüme, Enflasyon gibi temel ekonomik başlıklar ve 12 aylık analist beklentileri...
Global şirketler İstanbul depremi için alarma geçti!
Ülke ve bölge operasyonlarını İstanbul merkezli gerçekleştiren global şirketler, beklenen İstanbul depremi nedeniyle bir dizi önlem almaya başladı...
Reel Sektör/ 27 Mart 2023
SOCAR Türkiye ile Sabancı Üniversitesi yenilenebilir enerji için hidrojen projesi geliştiriyor
SOCAR Türkiye Ar-Ge ve İnovasyon Merkezi, Sabancı Üniversitesi iş birliği yaparak yenilenebilir enerji için önem taşıyan hidrojen (H2) esaslı teknolojilere odaklanıyor...
Borsa/ 27 Mart 2023
Bitay: ‘Bitcoin yeni haftaya 27.780$ seviyesinden başladı…’
Bitcoin yeni haftaya 27.780$, Ethereum ise 1.750$ seviyesinden başladı. Bu hafta küresel piyasalarda takip edilecek bir veri yok, kriptolardaki hareketliliğe kendi iç dinamiklerindeki haber akışları neden olabilir...
Dünya Ekonomisi/ 27 Mart 2023
Dünya Bankası’ndan küresel ekonomik büyüme için ‘Kayıp 10 yıl’ uyarısı
Dünya Bankası, küresel ekonominin ortalama potansiyel büyümesinin 2022 ile 2030 arasında yılda yüzde 2,2 ile 30 yılın en düşük seviyesine…
Kılıçdaroğlu, cumhurbaşkanı adaylığı kampanyasını resmen başlattı: “Sana söz, yine baharlar gelecek”
Millet İttifakı’nın Cumhurbaşkanı adayı ve CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, sosyal medya hesabından paylaştığı video ile adaylık kampanyasının resmi başlangıcını yaptı. Millet…
Emekli aylığına zammın maliyeti 120,8 milyar lira
En düşük emekli aylığının 5 bin 500 liradan 7 bin 500 liraya çıkarılmasının maliyeti 120.8 milyar lira, Ramazan ve Kurban…
Gündem/ 27 Mart 2023
İYİ Parti, Erdoğan’ın üçüncü kez adaylığına itiraz edecek
İYİ Parti Sözcüsü Kürşad Zorlu, parti merkezinde düzenlediği basın toplantısında gündeme yönelik açıklamalarda bulundu. Zorlu, 14 Mayıs’ta gerçekleşecek olan Cumhurbaşkanı…
Gündem/ 27 Mart 2023
MAK Araştırma sahibi: Millet ittifakı seçimi birinci turda kazanmalı
Mehmet Ali Kulat, seçimin ikinci tura kalması durumunda Cumhur İttifakı’nın kazanma olasılığının daha kolay olduğunu belirtti. Kulat, ‘İkinci tura kalınca…
Demokrat Parti Ekonomik İşler Başkanı Şahinalp: Dövizde yüzde 40 şartı ertesi gün kalkacak
Demokrat Parti Ekonomik İşler Başkanı ve Genel Başkan Yardımcısı Bülent Şahinalp, iktidara gelmeleri halinde öncelikle kamu maliyesine ilişkin hasar tespit…
Dünya Ekonomisi/ 27 Mart 2023
S&P Global, Euro Bölgesi için büyüme tahminlerini değiştirdi
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, Euro Bölgesi için 2023 ve 2024 büyüme tahminlerini revize etti. Enflasyondaki katılığın ECB’yi faiz…
Benzer Haberler
-