Arz ve talep yasası, bir kaynağın satıcıları ile o kaynağın alıcıları ortasındaki etkileşimi açıklayan bir teoridir. Teori, muhakkak bir mal yahut eserin fiyatı ile insanların onu satın alma yahut satma istekliliği ortasındaki ilgiyi tanımlar. Genel olarak, fiyat arttıkça, beşerler daha fazla arz etmeye ve daha az talep etmeye isteklidir ve fiyat düştüğünde bunun aksisi de geçerlidir.
Arz ve Talep Yasası Nedir?
Teori, talep yasası ve arz yasası olmak üzere iki başka “yasaya” dayanmaktadır. İki yasa, gerçek piyasa fiyatını ve piyasadaki malların hacmini belirlemek için etkileşime girer.
Talep yasası, daha yüksek fiyatlarla alıcıların daha az ekonomik mal talep edeceğini söylüyor. Arz yasası, daha yüksek fiyatlarla satıcıların daha fazla ekonomik mal tedarik edeceğini söylüyor. Bu iki yasa, gerçek piyasa fiyatlarını ve bir piyasada süreç gören malların hacmini belirlemek için etkileşime girer. Piyasalarda gözlemlediğimiz fiyatları ve ölçüleri etkileyen birkaç bağımsız faktör, piyasa arz ve talebinin halini etkileyebilir.
En temel ekonomik maddelerden biri olan arz ve talep yasası, çabucak hemen tüm ekonomik unsurlara bir biçimde bağlanır. Uygulamada, insanların bir malı arz ve talep etme istekleri, piyasa istikrar fiyatını yahut insanların arz etmeye istekli oldukları malın ölçüsünün insanların talep ettiği ölçüye eşit olduğu fiyatı belirler.
Bununla birlikte, birden fazla faktör hem arzı hem de talebi etkileyerek bunların çeşitli hallerde artmasına yahut azalmasına neden olabilir.
Talep etmek
Talep yasası, öbür tüm faktörler eşit kalırsa, bir malın fiyatı ne kadar yüksek olursa, o malı o kadar az insanın talep edeceğini belirtir. Öbür bir deyişle, fiyat ne kadar yüksek olursa, talep edilen ölçü o kadar düşük olur. Alıcıların daha yüksek bir fiyata satın aldığı mal ölçüsü daha azdır, zira bir malın fiyatı arttıkça o malın fırsat maliyeti de artar.
Sonuç olarak, beşerler daha çok paha verdikleri bir şeyi tüketmekten vazgeçmeye zorlayacak bir eseri satın almaktan doğal olarak kaçınacaklardır.
Talep yasası üzere, arz yasası da belli bir fiyattan satılan ölçüleri gösterir. Lakin talep maddesinden farklı olarak arz ilgisi üst yanlışsız bir eğim gösterir. Bu, fiyat ne kadar yüksek olursa, arz edilen ölçünün o kadar yüksek olduğu manasına gelir. Satıcının bakış açısından, her ek ünitenin fırsat maliyeti daha yüksek ve daha yüksek olma eğilimindedir. Üreticiler, daha yüksek bir fiyata daha fazlasını tedarik eder, zira daha yüksek satış fiyatı, satılan her bir ek ünitenin daha yüksek fırsat maliyetini haklı çıkarır.
Bu çizelgelerde vaktin her vakit bir boyut olduğunu anlamak hem arz hem de talep için kıymetlidir. Yatay eksende bulunan talep edilen yahut arz edilen ölçü, her vakit belli bir vakit aralığında malın üniteleriyle ölçülür. Daha uzun yahut daha kısa vakit aralıkları hem arz hem de talep eğrilerinin hallerini etkileyebilir.
Arz ve Talep Eğrileri
Herhangi bir vakitte, piyasaya sürülen bir malın arzı sabittir. Öteki bir deyişle, bu durumda arz eğrisi dikey bir çizgi iken, azalan marjinal yarar yasası nedeniyle talep eğrisi her vakit aşağı gerçek eğimlidir. Satıcılar, o andaki tüketici talebine nazaran piyasanın taşıyacağından daha fazlasını talep edemezler.
Bununla birlikte, daha uzun vakit aralıklarında tedarikçiler, talep etmeyi umdukları fiyata bağlı olarak piyasaya arz ettikleri ölçüsü artırabilir yahut azaltabilirler. Böylelikle vakitle, arz eğrisi üst yanlışsız eğimlidir; Tedarikçiler ne kadar fazla fiyat talep ederse, o kadar çok üretmeye ve pazara sunmaya istekli olacaklardır.
Tüm dönemler için, azalan marjinal yarar kanunu nedeniyle talep eğrisi aşağı gerçek eğimlidir. Rastgele bir alıcının talep ettiği bir malın birinci ünitesi, her vakit o alıcının en bedelli kullanımı için kullanılacaktır. Her bir ek ünite için, alıcı bunu arka arda daha düşük kıymetli bir kullanım için kullanacak (veya kullanmayı planlayacaktır).
Vardiyalar ve Hareket
Ekonomi için, arz ve talep eğrileriyle ilgili “hareketler” ve “kaymalar” çok farklı piyasa fenomenlerini temsil eder.
Bir hareket, bir eğri boyunca bir değişikliği söz eder. Talep eğrisinde, bir hareket, eğri üzerinde bir noktadan başkasına talep edilen fiyat ve ölçüdeki bir değişikliği söz eder. Hareket, talep ilgisinin dengeli kaldığını ima eder. Bu nedenle, orjinal talep bağına nazaran malın fiyatı değiştiğinde ve talep edilen ölçü değiştiğinde talep eğrisi boyunca bir hareket meydana gelecektir. Diğer bir deyişle, talep edilen ölçüdeki bir değişikliğe sadece fiyattaki bir değişiklik neden olduğunda ve bunun zıddı de bir hareket meydana gelir.
Talep eğrisi boyunca bir hareket üzere, arz eğrisi de arz bağının dengeli kaldığı manasına gelir. Bu nedenle, malın fiyatı değiştiğinde ve arz edilen ölçü özgün arz ilgisi tarafından değiştiğinde arz eğrisi boyunca bir hareket meydana gelecektir. Öbür bir deyişle, arz edilen ölçüdeki bir değişikliğe sadece fiyattaki bir değişiklik neden olduğunda ve bunun aykırısı de bir hareket meydana gelir.
Vardiyalar
Bu ortada, bir malın talep edilen yahut arz edilen ölçüsü, fiyatı tıpkı kalsa bile değiştiğinde, talep yahut arz eğrisinde bir kayma meydana gelir. Örneğin, bir şişe sütün fiyatı 2 TL olsaydı ve talep edilen süt ölçüsü Q1’den Q2’ye yükselseydi, bira talebinde bir kayma olurdu. Talep eğrisindeki kaymalar, özgün talep alakasının değiştiği manasına gelir, yani ölçü talebi fiyattan diğer bir faktörden etkilenir.
Tersine, bir şişe sütün fiyatı 2 TL olsaydı ve arz edilen ölçü Q1’den Q2’ye düşerse, sütün arzında bir kayma olurdu. Talep eğrisindeki bir kayma üzere, arz eğrisindeki bir kayma, yepyeni arz eğrisinin değiştiği manasına gelir; bu, arz edilen ölçünün fiyattan öbür bir faktörden etkilendiği manasına gelir.
Denge fiyatı
Piyasa takas fiyatı olarak da isimlendirilen istikrar fiyatı, üreticinin üretmek istediği tüm üniteleri satabileceği ve alıcının istediği tüm üniteleri satın alabileceği fiyattır.
Yukarı eğimli arz eğrisi ve aşağı eğimli talep eğrisi ile ikisinin bir noktada kesişeceğini görselleştirmek kolaydır. Bu noktada, piyasa fiyatı, tedarikçileri, tüketicilerin o fiyattan ödemeye razı olacakları tıpkı ölçüde malları piyasaya sürmeye teşvik etmek için kafidir. Arz ve talep istikrarlı yahut istikrardadır. Bunun gerçekleştiği yerdeki tam fiyat ve ölçü, her biri çeşitli faktörlerden etkilenebilen ilgili arz ve talep eğrilerinin formuna ve pozisyonuna bağlıdır.
Arzı Etkileyen Faktörler
Arz, büyük ölçüde aşağıdakileri içeren üretim maliyetlerinin bir işlevidir:
- İşçilik ve materyaller (tüketicilere öteki mallar sağlamak için alternatif kullanımların fırsat maliyetlerini yansıtan)
- Girdileri birleştirmek için mevcut fizikî teknoloji
- Belirli bir vakit aralığında satıcıların sayısı ve toplam üretken kapasiteleri
- Vergiler, düzenlemeler yahut ek kurumsal üretim maliyetleri
Talebi Etkileyen Faktörler
Farklı mallar ortasındaki tüketici tercihleri, talebin en değerli belirleyicisidir. İkame yahut tamamlayıcı eserler olan öteki tüketim mallarının varlığı ve fiyatları talebi değiştirebilir. Mevsimsel değişiklikler yahut reklamların tesirleri üzere tüketici tercihlerini etkileyen şartlardaki değişiklikler de değerli olabilir. Gelirlerdeki değişiklikler, rastgele bir fiyatta talep edilen ölçüsü artırmada yahut azaltmada da değerli olabilir.
Arz ve Talep Yasasının Kısaca Açıklaması Nedir?
Özünde Arz ve Talep Yasası, günlük hayatımızdan hepimizin aşina olduğu bir olguyu tanımlar. Öteki her şey eşit olduğunda, bir malın arzı azaldığında (onu daha az hale getirdiğinde) yahut o mala olan talep arttığında (malın daha çok aranmasını sağladığında) bir malın fiyatının nasıl artma eğiliminde olduğunu açıklar. Bilakis, malların tüketiciler ortasında daha yaygın (daha az nadir) yahut daha az tanınan hale geldiklerinde fiyatlarının nasıl düşeceğini açıklar. Bu temel kavram, çağdaş iktisat boyunca hayati bir rol oynar.
Arz ve Talep Yasası Neden Kıymetlidir?
Arz ve Talep Yasası temeldir zira yatırımcıların, girişimcilerin ve ekonomistlerin piyasa şartlarını anlamalarına ve iddia etmelerine yardımcı olur. Örneğin, yeni bir eser piyasaya süren bir şirket, reklam yoluyla tüketici talebini artırarak kasıtlı olarak eserinin fiyatını yükseltmeye çalışabilir.
Aynı vakitte, arzı azaltmak için sattıkları ünite sayısını kasıtlı olarak kısıtlayarak fiyatlarını daha da artırmaya çalışabilirler. Bu senaryoda, talep en üst seviyeye çıkarken arz en aza indirilecek ve bu da daha yüksek bir fiyata yol açacaktır.
Arz ve Talep Yasasının Bir Örneği Nedir?
Örneklemek için, yeni bir eseri mümkün olan en yüksek fiyata pazarlamak isteyen bir şirketin üstteki örneğiyle devam edelim. Muhtemelen en yüksek kar marjını elde etmek için birebir şirket, üretim maliyetlerinin mümkün olduğu kadar düşük olmasını sağlamak isteyecektir.
Bunu yapmak için, çok sayıda tedarikçiden teklif alabilir ve her tedarikçiden yeni eseri imal etmek için mümkün olan en düşük fiyatı sağlamak için birbiriyle rekabet etmesini isteyebilir. Bu senaryoda, eserin imalat maliyetini (veya “fiyatını”) azaltmak için üreticilerin arzı artırılmaktadır.