34 kriter esas alınarak hazırlanan aratırmada Türkiye’nin en yaanabilir illeri sıralandı. Aratırmada esas alınan kriterler üzerinden ”yaanabilir iller” sıralaması öyle:
Türkiye’nin en yaanabilir illerinin baında Ankara geliyor. Listenin sonunda ise Arı ili yer alıyor.
CNBC-e Bussines dergisi tarafından 34 kriter esas alınarak hazırlanan ”Türkiye’nin yaanabilir illeri aratırması”nın sonuçları açıklandı.
-YAAMAK İİN İDEAL 10 İL-
Aratırmaya göre yaamak için ideal görülen 10 il ve gerekçeleri sırasıyla öyle:
– Ankara: Bakent ekonomi, salık ve eitim altyapısı en gelimi il. Sanatla ilgili aktivitelerde ikinci sırada. Ekonomik olarak güçlü, araç younluu İstanbul’dan daha yüksek. Kii baına düen kamu yatırımında İstanbul ile baaba, mevduatta İstanbul’un önünde. Hava kalitesi orta düzeyde, trafii İstanbul’dan kötü durumda. Suç oranı çok yüksek deil.
– Eskiehir: Okur-yazar oranı en yüksek üçüncü il olan Eskiehir’de en dikkat çekici olan sanata ilgi. ehir, sinema izleyici sıralamasında beinci sırada ve kentte yeni sinema ve tiyatro sahnelerine ihtiyaç var. Zengin bir kent, suç ve trafik dıında tüm verileri iyi görünüyor. Belediyecilikte son be yılda önemli adımlar atan kent, iki basamak yükselerek ikinci sıraya yerleti.
– İstanbul: Türkiye’nin en pahalı kenti ve ülkedeki toplam banka mevduatının yüzde 45,6′sına sahip. Suç oranı sanıldıı gibi yüksek deil. Hava kalitesi açısından ilk 10 ehir arasında ve üç yetikinden biri araç sahibi. İsizlik, Ankara ve İzmir’e göre daha az.
– Antalya: Türkiye’de nüfusa oranla en çok araç Antalya’da. İki yetikinden birine otomobil düüyor, buna ramen trafii kötü deil. Turizmin gözdesi, ekonomik parametrelere göre gayet iyi sırada ancak kii baına vergide ilk 10′da yok. Hava kalitesi en yüksek ikinci il. Opera ve baleye olan ilgide ise üçüncü il konumunda.
– Trabzon: Trabzon’da eitim verileri orta düzeyde. Yalnız, acilen anaokulu öretmenine ihtiyacı var. Anaokulu öretmeni açıının en yüksek olduu ikinci il. Kent kilometre kare baına en uzun asfalt yola sahip. Buna ramen trafii kötü. Sinemaya ilgi sıralamasında Türkiye’nin dördüncü ili. Kent hayatındaki ve ekonomik verilerindeki geliimle ön plana çıkıyor.
– Edirne: Edirne’de can sıkıcı tek ey suç oranı. 2007′de cezaevine giren kii sayısı bin 414′tü. Bu sayı nüfusa oranlandıında Edirne’yi suç oranı en yüksek ikinci il yapıyor. Eitim ve salık altyapısında ilk 5 kentten biri olması en büyük avantajı. Hava kalitesi kötü, orman alanı az. En çok vergi veren iller arasında 19. sırada.
– Isparta: Kent özellikle eitim ve salık altyapısının iyiliiyle öne çıkıyor. Trafii rahat, eitim düzeyi Türkiye ortalamasının üstünde. Sinemaya ilgi iyi ama tiyatroya ilgi konusunda aynı eyi söylemek mümkün deil. Hava kalitesini iyiletirirse listede daha da yükselecei kesin. En çok vergi veren iller sıralamasında 19. sırayı paylaıyor.
– İzmir: İzmir’in kii baına mevduatta üçüncü sırada, ancak mevduat tutarı İstanbul’un yarısı kadar deil. Kii baına kamu yatırımında da İstanbul’un yarısını ancak alıyor. Yine de ekonomik parametreleri iyi. En çok hane elektriini İzmirliler tüketiyor. 10 yetikinden biri üniversite mezunu, suç ciddi problem.
– Artvin: Artvin kii baına kamu harcamasında Türkiye’nin lideri. Devlet geçen yıl her Artvinliye 1.710 lira yatırım yaptı. Ekonomik verileri Türkiye ortalamasının biraz üzerinde olan Artvin’de isizlik oranı çok düük. Kentin tek problemi pahalı olması gibi görünüyor.
– Kırklareli: Türkiye’nin en iyi eitim altyapısına sahip ikinci ili olan Kırklareli, aynı zamanda anaokulu öretmeninin en youn olduu yer. Okur-yazar oranında ikinci sıradaki kent, sanat etkinliklerine çok duyarlı. Türkiye’de tiyatroya ilginin en youn olduu kent konumunda. Ulaım imkanlarının kara yoluyla sınırlı olması dıında kentin önemli bir problemi yok.
-”İDEAL BULUNMAYAN” 10 İL-
Aratırmada esas alınan kriterler üzerinden yaamak için ”ideal bulunmayan” 10 il ve aratırmacıların yorumları sırasıyla öyle:
– Arı: Eitim altyapısı en kötü ehir. Ekonomi parametresinden bakıldıında sondan bir önceki sırada. niversite mezunu oranının da en düük olduu il. Her 47 yetikinden ancak biri üniversite bitirebilmi. Okur-yazar oranı en düük il de Arı. En iyi iki özellii, isizlik oranının düüklüü ve ucuzluk.
– Diyarbakır: Diyarbakırlı tüm olumsuz artlara ramen sanata youn ilgi gösteriyor. Tiyatroya ilgi açısından 15., sinemada 19. sırada. Sorunların baında eitim ve salık altyapısı geliyor. Kent, eitimde 73., salıkta ise 76. sırada yer alıyor. Kaza oranı da yüksek ve trafie bir çözüm bulunması gerekiyor.
– Hakkari: Hava kalitesinin en kötü olduu il olan Hakkari’nin ekonomik verileri hiç parlak deil. Kii baına en düük kamu yatırımı Hakkari’ye yapılıyor. retmen açıı var, orta öretim öretmen sayısının en yetersiz olduu il. Bir yandan da okur yazar oranı en düük olan üçüncü il.
– anlıurfa: Türkiye’nin en ucuz illerinden biri. Fiyatlar ortalamanın yüzde 4,4 gerisinde. Kii baına mevduat sadece 477 lira. Konut sahipliinde yoksulluun izleri açıkça görülüyor. 10 kiiden biri konut sahibi. İsizlik yüksek, okur-yazar oranı düük. İlkokul öretmeni sayısının en yetersiz, sporcu sayısının en az olduu il.
– ırnak: Kii baına en az vergi ödeyen üçüncü il. İsizliin en yüksek olduu dört kentten biri. Eitim açısından da kötü durumda. Okur yazar oranı en düük ikinci, ilkokul öretmeninin en az olduu üçüncü, orta örenim öretmeni sayısının en yetersiz olduu ikinci il.
– Batman: Türkiye petrollerinin kalbi Batman’da zenginlik ve yoksulluk birarada. Petrol kuyularından çıkan servete ramen isizliin en yüksek olduu dört ilden biri. Sekiz yetikinden biri otomobil sahibi olabiliyor. Türkiye’nin en ucuz dört kentinden birisi ve suç oranı düük.
– Mu: Mu, sporcu sayısı en seyrek olan üçüncü il. Evlerde en az elektrik tüketilen ikinci il. Kii baına en az vergi ödeyen il. niversite mezunu oranı en düük ikinci il. Tek avuntusu suç oranının düüklüü.
– Kars: Türkiye’de tiyatroya ilginin en youn olduu kent. Genelde kültüre önem veren kentler zengin olur. Ama Kars örneinde durum böyle deil. Toplam mevduatın ancak binde 1′ bu kentte. En çok kamu yatırımı yapılan kentler arasında 44üncü sırada.
– Ardahan: Ardahan isizliin en düük olduu dört ilden biri ama yine de çok yoksul. Türkiye’de kii baına banka mevduatının en düük olduu üçüncü kent. Ancak bu yoksulluk suçu tetiklememi, suç oranı epey düük. Kentin ucuzluk ve istihdam oranı dıında olumlu bir verisi yok gibi.
– Mardin: Muhteem mimarisi ve turizm potansiyeline ramen yoksulluu bir türlü kıramadı. Rakamlar olumlu eyler söylemiyor. Konutlarda en az elektrik tüketimi bu kentte. İsizliin en youn olduu dört kentten biri. En olumlu tarafı, suç oranının en düük olduu il olması.