Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) zoonoz hastalık salgınlarının Afrika kıtasında endişe verici bir hızda arttığını açıkladı…
Hayvanlarda ortaya çıkan ve insanlara bulaşan maymun çiçeği virüsü gibi zoonoz patojenler, zoonoz hastalıkların sebebidir. Son yıllarda dünyanın farklı bölgelerinde, artan sayıda zoonoz hastalık salgınları ortaya çıkıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklama ile son 10 yılda Afrika kıtasındaki zoonoz hastalık salgınlarının yüzde 63 arttığı uyarısında bulundu.
DSÖ bu artışı 2001-2011 ile 2012-2022 dönemlerini kıyaslayarak hesapladı. Analiz, 2001 ile 2022 yılları arasında, Afrika bölgesinde 1843 doğrulanmış halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya çıkardı. Bunların %30’u, zoonotik hastalık salgınları olarak tanımlandı.
Son 10 yıllık dönemde artmasının yanında, 2019 ile 2020 yılları arasında zoonotik patojenlerin halk sağlığı sorunlarını %50’sini oluşturması da dikkat çekti.
Ebola Virüsü Hastalığı ve diğer kanamalı ateşli viral hastalıklar, bu salgınların %70’ini oluşturdu. Kalan %30’a ise Deng humması, Şarbon, Maymun çiçeği virüsü ve bazı diğer hastalıklar yol açtı.
Maymun çiçeği virüsü ne zamandan beri artışta?
Maymun çiçeği virüsüyle ilgili son veriler, Nisan 2022’de, önceki yılın aynı dönemine göre önemli bir artışa işaret ediyor. Büyük oranda Demokratik Kongo ve Nijerya’da tespit edilen bu artış, kısmen de olsa söz konusu ülkelerde maymun çiçeği takibinin ve laboratuvar test kapasitesinin artması ile açıklanıyor.
2020 yılında bölgede en yüksek aylık maymun çiçeği vakası tespit edilmişti. Genel olarak, maymun çiçeği vakaları 2021 haricinde 2017’den beri artış eğiliminde. 1 Ocak – 8 Temmuz 2022 arasında,23’ü teyit edilen 2087 maymun çiçeği vakası tespit edildi. Genele bakıldığında 203 teyitli vakadaki ölüm oranı %2,4 oldu.
Zoonotik hastalıklar neden artıyor?
Uzmanlara göre zoonotik hastalık vakalarındaki artışın farklı sebepleri var. Afrika, dünyanı en hızlı büyüyen nüfusuna sahip ve et, kümes hayvanı, yumurta, süt gibi hayvansal gıdalara yönelik artan bir talep var.
Nüfus artışı, artan kentleşme ve yaban hayatı yaşam alanlarının bozulmasına neden oluyor. Afrika genelinde kara ve demir yolları, gemiler, hava yollarının gelişmesi de zoonotik hastalık salgınlarının kırsal alanlardan kente ulaşımını kolaylaştırıyor.
Batı Afrika Ebola salgınında görüldüğü gibi, zoonotik hastalıklar şehirlere geldiğinde ölüm sayıları hızla artabiliyor.
Konuyla ilgili konuşan DSÖ’nün Afrika Bölgesel Direktörü Dr. Matshidiso Moeti, “Hayvanlarda ortaya çıkan ve insanlara geçen enfeksiyonlar yüzyıllardır var. Ancak büyük çaplı enfeksiyon ve ölüm riski, geçmişte Afrika ile sınırlıydı.
Ulaşımın ve altyapının sınırlı olması doğal bir bariyerdi. Ancak şimdilerde Afrika’daki ulaşımın gelişmesiyle birlikte, zoonotik patojenlerin büyük şehir merkezlerine ulaşma riski ortaya çıktı. Zoonotik hastalıkları kontrol altına almak için, yayılmadan önce harekete geçmeli ve Afrika’yı sürekli yeni bulaşıcı hastalıkların ortaya çıktığı bir merkez olmaktan kurtarmalıyız” diye konuştu.
DSÖ, Tek Sağlık yaklaşımı öneriyor
Afrika’da artan zoonotik hastalıların önünü almak karmaşık bir iş. DSÖ bunun çözümü için, birçok sektör, disiplin ve topluluğun iş birliği içerisinde çalışmasını gerektiren Tek Sağlık yaklaşımını öneriyor.
Bu yaklaşımda insan, hayvan ve çevre sağlığı uzmanları bir arada çalışıyor. Rutin hatalık izleme bilgisi ve tepki çalışmalarının epidemiyoloji uzmanları ve diğer halk sağlığı uzmanları arasında paylaşılması gerekiyor.
Salgına dönüşebilecek hastalıkların ortaya çıkmasını ve bulaşmasını hızlandıran çevresel, sosyoekonomik ve kültürel etkenlerin tanımlanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.
Dr. Moeti, “Ebola gibi zoonotik hastalıkları önlemek ve kontrol altına almak için herkes üzerine düşeni yapmalı. Bu hastalıklara en iyi şekilde müdahale edebilmek için disiplinler arası duvarların ortadan kaldırılması şart” dedi.
DSÖ, Afrika’daki zoonotik salgınları önlemeye yönelik çalışmaları desteklemek için 2008 yılından bu yana, BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Hayvan Sağlığı Organizasyonu ile olan bölgesel işbirliğini güçlendirdi. Kısa bir süre önce 3 örgüt, 14. Ebola salgınında birlikte çalıştı…