20 Mayıs 2022 Cuma, Yeni Akit
15 Mayıs 2022 tarihinde Lübnan’da parlamento, Somali’de de cumhurbaşkanlığı seçimleri gerçekleştirildi.
Son dönemde ekonomik sorunlar, siyasi kriz ve Beyrut Limanı patlaması nedeniyle önemli sıkıntılar yaşayan Lübnan, genel seçimlerle parlamentosunu yenilemek istedi. Bundan önceki genel seçimler ise dokuz yıllık bir aradan sonra 6 Mayıs 2018’de gerçekleştirilmişti.
Öncelikle Lübnan’da 128 sandalyeli bir parlamento bulunduğunu ve bu parlamentoda sandalyelerin dinî ve etnik unsurlara kontenjanlara göre dağıtıldığını hatırlatalım. Anayasaya göre parlamento sandalyeleri hırıstiyan kabul edilen kesimlerle Müslüman kabul edilen kesimler arasında yarı yarıya yani 64-64 paylaştırılır. Buna göre hıristiyanlara tahsis edilen sandalyelerin 34’ü Arap Katolik olarak bilinen Marunilere, 14’ü Rum Ortodokslara, 8’i Yunan Katoliklere, 5’i Ermeni Ortodokslara, 1’i Ermeni Katoliklere, 1’i Protestanlara, 1’i de diğer hıristiyanlara; Müslümanlara tahsis edilen sandalyelerin 27’si Sünnilere, 27’si Caferi Şiilere, 8’i Dürzilere, 2’si de Nusayrilere verilmektedir.
Ancak bir siyasi partinin farklı kesimlerin kontenjanlarından o kesimlere mensup kişileri seçmek şartıyla aday göstermesi mümkündür.
Bununla birlikte, söz konusu aritmetiğe göre herhangi bir siyasi partinin parlamentoda tek başına çoğunluğu elde etmesi imkânsız gibidir. Çünkü farklı dini ve mezhebi kesimlerin kendi partileri var ve çoğunluk öncelikle kendilerinden olan siyasetçilerin yönettiği ve yönlendirdiği partilere oy vermeyi tercih ediyor. Ayrıca farklı dini ve mezhebi kesimlere farklı ideolojik söylemlerle hitap eden partiler var ve bu da kitlesel tabanların hissedarlarının artmasına dolayısıyla pay miktarlarının düşmesine yol açıyor.
Bu yüzden siyasi oluşumlar aralarında ittifak kurarak parlamentoda ağırlık oluşturmaya çalışıyorlar. 2018 seçimlerinde 8 Mart ve 14 Mart İttifakı diye iki ayrı ittifak kurulmuştu. Birincisinin başını Şii Caferi kesimin siyasi oluşumları olarak kabul edilen Hizbullah ile onunla işbirliği içindeki Emel Partisi çekiyordu. İpleri elinde tutan ise Hizbullah idi. Bu ittifak içinde diğer dini ve mezhebi kesimlerden de partiler vardı. 14 Mart İttifakı’nın başını da Sa’d El-Hariri’nin liderliğindeki Gelecek Partisi çekiyordu.
2018’de özellikle Gelecek Partisi’nin bayağı oy kaybetmesi yüzünden 8 Mart İttifakı parlamentoda 76 sandalye kazanarak çoğunluğu elde etti. Böylece bu seçimlerden sonraki hükümetlerin şekillendirilmesinde de söz bu ittifak içindeki partilerde oldu.
15 Mayıs 2022’de yapılan seçimlere Gelecek Partisi zaten girmedi. Ama onun partisinden ayrılarak seçime giren milletvekili adayları oldu. Gelecek Partisi dışında da bazı siyasi oluşumlar bu son seçimleri boykot etti.
O yüzden 15 Mayıs seçimlerine katılımın düşük olduğu dikkat çekti. Bununla birlikte Gelecek Partisi’nin ve seçime girmeyen diğer siyasi oluşumların kitlesel tabanlarından önemli bir kesim yine sandık başına giderek kendilerine yakın gördükleri siyasi partilere oy verdi.
Bu seçimlerde Hizbullah ve Emel’in başını çektiği ittifak parlamentodaki çoğunluğu kaybetti. Ancak çoğunluğu kaybedenin ittifak olduğunu, Hizbullah’ın önceki seçimlere nispetle parlamentodaki sandalye sayısını 2 adet artırarak 16’ya çıkardığını, Emel Partisi’nin ise 1 sandalye kaybettiğini ve böylece sandalye sayısının 15’e düştüğünü belirtelim. Ancak onlarla ittifak halindeki diğer bazı partilerin kayıpları ittifakın toplam üye sayısının da azalmasına ve böylece çoğunluğu kaybetmesine neden oldu.
Somali’deki cumhurbaşkanlığı seçimlerini Hasan Şeyh Mahmud kazandı. Mahmud, bir önceki dönemde 2012-2017 arasında cumhurbaşkanlığı yapmıştı. Ondan sonra Muhammed Abdullah Fermacu kazanmıştı. Fermacu son seçimlerde yeniden aday oldu. Ama bu kez son turda eski cumhurbaşkanı Mahmud seçildi.
Mahmud, önceki görev döneminde Türkiye’yle ilişkilerin geliştirilmesini önceleyen bir politika izlemişti. Yeniden seçilmesinden sonra verdiği mesajlarında da buna öncelik vereceğini ortaya koydu.