Urfa kurtuluş Savaşına bizzat katılan kerim Fırat’ın anılarında Urfa Kurtuluş Mücadelesinin Kahramanları dinliyoruz.
SİVEREKLİ ÖMER CUDİ PAŞA
Ömer Cudi Paşa 1870 yılında Siverek’te doğmuştur, Siverek Ulu cami Mahallesi 229 hanede nüfusa kayıtlıdır. Babası Bucak aşiretinden Hacı Halil Beydir. Siverek Rüştiye mektebinden mezun olmuştur. Siverek Belediye başkanlığında ve Diyarbakır ilinin çeşitli ilçelerinde kaymakam vekilliklerinde bulundu. Liva idare meclisi üyeliği yaptı. Sivil rütbelerde vezirlik öncesi Mir’ül-umera rütbesine sahiptir. Milletvekili seçilinceye kadar kurucularından olduğu Siverek Müdafa-i hukuk Cemiyeti başkanlığını yaptı. Mustafa kemal Paşa ile Kurtuluş savaşı sırasında bir çok kez telgrafla görüşmüştür.
TBMM’nin II.nci dönem 22 Temmuz 1923?te yapılan seçimde 217 oy alarak Siverek?ten milletvekili seçildi. 12 Ağustos 1923’te Meclise katıldı
Siverek’te Atatürk e il inanan ve ona ilk güvenen Cudi paşa olmuştur. Cudi paşa, Siverek Ruştiye mektebinde tahsilini ikmal etmiş, zulme, haksızlığa isyankar bir ruh alan mümtaz bir şahsiyet olmuştur. O, memleket ve millet menfaatlerinde maddi ve manevi varlığını tehlikeye atmaktan çekinmeyen ve baş eğmeyen bir zattır. Oğuz neslinden gelen Bucak kabilesinden olduğu için mensup olduğu hacı Ali efendi ailesinin daima millet ve milliyetine sadık kalan, her zaman hükümetinin yüksek emirlerine, prensiplerine canla başla hizmet eden vefakâr türk evladıdır.
Hususi ve resmi hayatı parlak ve nezihtir. İstibdadın zulum ve itisafla çalkalandığı günlerde bize, memleket ve halkın yüksek menfaatlerini ihlal edenlere bir cephe teşkil etmiş, hak ve adlin tahakkukuna çalıştığı için 1319 da Abdulhamit tarafından paşalık rütbesiyle taltif edilerek memleketten uzaklaştırılmıştı. Hürriyetinin ilanından sonra ancak Siverek’e gelebilmiştir.
Hükümetin kendisine tevcih ettiği vazifeleri feragatle ifa eden ve hiçbir memur aleyhinde şikayet ve müracaatta bulunmamış temiz vicdanlı bir adamdır.
Umumi harpte orduya beheri 250 kilodan olmak üzere 2000 kilo buğday ve arpa teberi etmiş İstilaya maruz kalan Van, Bitlis ve o havaliden gelen muhacirlere sabah akşam evinde yemek ve çorba içirmek suretiyle büyük bir semahatte bulunmuş o cömertliği ile herkesin ve onu tanıyanların hürmet ve teveccühünü kazanan bir adamdır. Onun mektepteki çocukluk hayatını bir arkadaşı bana şöyle anlatmıştı; Mektebe getirdiği yemeği muhakkak arkadaşlarıyla yer, cebindeki günlük harçlığını da onlarla birlikte harcardı.
Urfa’ya giden milli kuvvetlerine sarf edilmek üzere Refet Beyin ifadesine atfen 500 madeni lira milli kuvvetin iaşesine sarf edilmek ve arpa buğday lüzumu takdirde köylerindeki ambarlarından alınması için akrabasından Memet Ağaya emir vermişti.
Cudi paşa Mustafa Kemalin ilk telgrafını alır almaz Müftü Osman efendinin evinde memleketin ileri gelenleri ile gizli bir toplantı yapmıştır. Herkes İstikbalin karanlık dakikalarını seçmekle uğraşırken o telgraf mündericatının yani ilk beyannameyi orada hazır bulunanlara okuyarak ilk kararını bila perva arkadaşlarına karşı söylüyor ve kurtuluş yolunun ancak bu beyannamenin çizdiği ve gösterdiği yoldan ibaret olduğunu gizlemeyerek anlatmıştı. Mecliste derin bir sükûnet vardı. Biraz sonra Cudi paşanın bu kararı orada bulunanların ruhlarına, kalplerine bir güven ve cesaret vermişti.
Fransa düveli muazzemesinin satvet ve şevketi bir çok dimağları, ruhları uyuştururken Cudi paşanın imanı Mustafa Kemalin manevi ruhuna bağlanmış, ve bundan gelecek bütün tehlikelere göğüs germek suretiyle milli azmi imanının bütün kuvvet ve kudretiyle Siverek’e bir meşale olmuştur.
Cudi paşanın hükümetten aldığı teveccüh ve nüfûsunu her zaman hükümetinin emeline arzusuna sarf etmiş ve müteaddit hadiselerde da bizzat bilfiil sadakat hizmetini ifaden asla çekinmemiştir.
Vatan ve milletine hizmet edenler gibi o da sayinin mükafatının görmüş ve Büyük millet Meclisi azalığına seçilmiştir. Merhum mütevazi, cömert ve civanmert misafir perver bir zattır Onu tanıyanların kalbinde muhakkat hürmet hissi meydana getirir, kısa boylu heluk, fukara babası mükrim, semih bir zattır. O gözlerini dünyaya kapadığı zaman geride ipkayı nam edecek kız kardeşinin oğlu Sakıp Gürmen’den başka bir varis bırakmamıştır.
Allah rahmet eylesin.