KUR
Bir milli paranın yabancı paralar karşısındaki fiyatına “kur” denir. Diğer bir deyimle bir birim yabancı paranın Türk lirası fiyatı kur demektir.
Döviz kurları serten veya enserten olarak saptanır.
Serten kur
Milli para ünitesinin kıymeti yabancı memleket parasıyla ifade edilir.
Enserten kur
Yabancı para miktarı sabit kalır, bu paranın alınması için istenecek milli para miktarı değişir. Türkiye’de döviz kurları enserten kur olarak ifade edilir.
Esas kur
Diğer dövizlerin dolar paritesine göre bizim dolar alış fiyatımızın nisbetiyle bulunan rayiçtir. Örneğin, bir drahminin esas kurunun bulunabilmesi için,
1 S = 42 Drahmi olsa, 1 $ = 1600 krş. ettiğine göre
1 Drahmi = 1600 42 = 38.095 krş. eder ki bu, esas kurdur.
Sabit kur
Bankalarca alman dövizler gerçek kurları yerine sabit bir kur üzerinden kayıtlara geçirilir. Birimlerinde %0 de (Binde) bölümü olmayan yani santim esasına göre bölümlere ayrılan yabancı paraların her ünitesi 1. Türk lirası olarak kabul edilmiştir. Örneğin S 2.573.82, muhasebede 2.573.82 TL. olarak, £ 328.71, muhasebede 328.71 TL. olarak kayda alınır. Şu halde kambiyo işlemleri kayıtlara bu şekilde sabit kurlar üzerinden geçi
rildiği için vaziyetlerin çıkarılması sırasında bütün dövizlerin gerçek değerleri üzerinden Türk lirasına çevrilmesi zorunludur. Buna evelüasyon diyoruz, (o. bak)
Bankalar, kanunen bütün muhasebe kayıtlarını ve defterleri Türk lirası ve kesirleri üzerinden tutmakla yükümlüdürler. Kambiyo hareketlerinin her defasında gerçek değerlerine göre Türk parası karşılıklarının saptanarak hesaplara geçirilmesi kolay ve pratik olmaz. Bu nedenle uygulamada bütün dövizlerin basit bir kurla Türk lirasına çevrilerek kaydedilmesi düşünülmüş ve bunun için de sabit kur (coure fixe) sistemi ortaya atılmıştır. Böylece hem kayıtların Türk lirası üzerinden tutulması sağlanmış ve hem de dövizlerle ilgili işlemlerin kayıtlara geçirilmesi kolaylaştırılmıştır. Sabit kur, dövizin gerçek kuruna yakın bir rakam olabileceği gibi başka bir sabit rakam da olabilir.
KUR FARKI
Kambiyo borsalarında yapılan alım satımlarda kararlaştırılan ve hergün kambiyo fiyat cetvelleri ile ilân edilen kambiyo fiyatlarına “cari kur” veya “hakiki kur” denir, ( Rayiç)
Kur farkı da iki ayrı anlamda kullanılır
Dövizin alış ve satış kurları arasındaki farktır, satış kurları alış kurlarından daima daha yüksektir,
Kuru değişen bir dövizin eski ve yeni kurları arasındaki farkı da kur farkıdır.
KUR LİSTELERİ
Yabancı memleket paralarının kurları birbirlerinden farklı ve bazı memleket paralarının alış ve satış kurlarında da farklılıklar olduğu için yabancı paraların fiyatları kur listelerinde gösterilmektedir. Bu listeler alış (döviz efektif) satış (döviz efektif) şeklinde düzenlenir.
Kur listelerinde döviz ve efektiflerin alış ve satış fiyatları kuruş olarak gösterilir. Kuruşların lira olarak alınması hatalara sebebiyet verir. Dikkat edilecek bir husus da kur listelerindeki bütün yabancı paralar bir birim üzerinden ifade edilirken Italyan liretinin ve Japon Yen’inin yüz birim üzerinden ifade edildiğidir.
Bu kurlar zaman zaman değişebilir. Değişiklikleri T. Cumhuriyet Merkez Bankası ilân eder ve bankalara da bildirir.
Listede yer alan kurların farklı işlemler için kullanılan evalüasyon kurları ve pul kurları ile karıştırmamak gerekir. Bu kurlar alış kurlarıdır.
Kurlar üzerinden yapılan değişikliğe ait son 1.3.1977 tarihli ve 11 sayılı kur listesi örnek olarak arka sayfaya alınmıştır.