Borçlar Hukukuna Hakim Olan İlkeler
1) İrade Özerkliği
a) Sözleşme özgürlüğü: tarafların özel borç ilişkilerini hukuk düzeninin sınırları içerisinde serbestçe belirlemelerini sağlar. Anayasamız 4 temel özgürlük üzerine kuruludur.
-kişi hürriyeti
-mülkiyet hürriyeti
-vasiyet hürriyeti
-sözleşme hürriyeti
b)Sözleşme serbestisi, Koşulları;
sözleşme özgürlüğü ile sözleşme yapmak,
sözleşmenin karşı tarafını seçme özgürlüğü,
sözleşmeyi istenilen şekilde sonlandırma,
sözleşmeyi istediğin şekilde yapabilmek (kanunla sınırlı),
sözleşmenin içeriğini dilediğin şekilde düzenlemek,
Sınırları: sözleşme, hukuka, ahlaka, emredici kurallara, şahsiyet haklarına aykırı olamaz. Nedeni ise, bunların kanunla teminat altına alınmış olmasıdır. Ayrıca sözleşmenin içeriğinin imkansız olmaması da gerekir.
c) Eşitlik İlkesi: taraflar eşittir. Taraflardan hiçbiri daha üstün değildir. sözleşme hürriyetiyle, taraflar diledikleri şekilde sözleşme yapabilirler ve tarafları eşitlik ilkesi korur. Eşitlik ilkesi zamanla bozulmuş ve emredici kanunlarla düzenlenerek tarafların aksini kararlaştıramayacağı sözleşmeler yapmaları yasaklanarak tarafların eşitliği sağlanmıştır.
2)Nisbilik İlkesi: kural olarak borç, borç ilişkisinin tarafları arasında hüküm doğurur. 3. kişiler bir borç ilişkisi ile bağlanamaz.
3)Dürüstlük İlkesi: MK.2 dengeleyici, tanımlayıcı, sınırlayıcı, vb. faktördür. Yan yükümlülüklerde dürüstlük kuralı önemlidir.
4)Kusurlu Sorumluluk İlkesi: sorumluluğun kurucu unsurudur. Temel sorumluluk kusur sorumluluğudur.-akitte sorumluluk, akdi kusur
-akit dışı sorumluluk, haksız fiilde kusurdur.
Haksız fiil sorumluluğu: BK41, akit dışı sorumluluk halidir.
a)bir fiil olmalı
b)bu fiil kusurlu bir fiil olmalı
c)kasten veya ihmalen gerçekleşen bir fiil olmalı
d) fiil neticesinde zarar meydana gelmeli
e)fiil ile netice arasında illiyet bağı olmalı
f)hukuka aykırı bir fiil olmalı
Kusur: kasten veya ihmalle zararlı sonucu doğuracak hukuka aykırı fiili gerçekleştirmektir.
5)İvazlılık ilkesi: Kural olarak sözleşmeler, karşılıklı borç doğururlar bazı sözleşmeler ise herhangi bir karşılık borcu doğurmaz. Bağışlama, vekalet eksik 2 tarafa borç yükler. Vekalet sözleşmesinin kurucu unsuru ücret değildir.
6) Borçlunun ikametgahında ifa ilkesi: BK73
7) 3. kişilerin aleyhine borç ilişkisi kurulamaması ilkesi