Problem Durumu: Yazma becerisi, hem ana dili eğitiminde hem de yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde en son öğrenilen aynı zamanda en çok zorlanılan bir beceri alanıdır. Yazma becerisi; kelime seçimi, kelimelerin bağlama uygun kullanımı, dil bilgisi kurallarının doğru kullanımı, anlamlı bir bütünlük, tutarlılık, metin türü, tema, üslup, yazım kuralları, noktalama işaretleri, sayfa düzeni, güzel el yazısı vb. birçok bileşene sahip olması nedeniyle, bilişsel ve psikomotor becerilerin birlikte işe koşulmasını gerektirir. Bu kadar unsuru bir arada barındırması sebebiyle öğrencilerin en çok zorlandıkları bir beceri alanıdır. Yabancı dil öğretiminde yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesi özellikle o dilin fonetik, morfolojik, semantik ve sentaks yapımını bilmekle mümkündür. Hedef dile ait bu yapıların süreç içerisinde aşama aşama basitten karmaşığa doğru verilmesi gerekmektedir. Yazma sürecinin planlanmasına ve aşamalı olarak öğrenenin yazdıklarını başlangıçta öğretmenle daha sonra kendi kendine izlemesi ve değerlendirmesine ağırlık veren, yazmayı çeşitli aşamalardan oluşan bir süreç olarak ele alan yaklaşımlarla öğrencilerin yazılı anlatım becerileri geliştirilebilir. Bu nedenle de yazma becerisinin geliştirilmesinde süreç temelli yazma uygulamalarının kullanılması önem taşımaktadır. Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesi de süreç temelli yazma uygulamalarının yapılmasının önemine vurgu yapmaktadır. Bu süreçte öğrencilerden sahip oldukları birikimi, deneyimi kullanarak, başkalarından farklı düşünebilmeyi, o güne kadar aralarında bağlantılar kurulmamış olaylar, durumlar, kişiler, varlıklar arasında bağlantılar kurarak özgün yaratıcı yazmaları desteklenir. Öğrencilerin içlerindeki gizli ve yaratıcı gücü, ortaya çıkarmada yaratıcı yazma uygulamalarının önemli bir işleve sahip olduğu bilinmektedir. Yaratıcı yazma çalışmalarında amaç, öğrencilerin yazma yeteneklerini ve yaratıcılıklarını geliştirerek edindikleri bilgi ve birikimleri kendi bakış açılarından ve farklı bir biçimde ifade edebilmelerine ortam hazırlamaktır. Alanyazına bakıldığında yaratıcı yazma uygulamalarının hem ana dili eğitiminde hem de yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerilerini geliştirmede etkili olduğu görülmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma becerilerinin geliştirilmesinde yaratıcı yazma alanında yeterli çalışmaların olmadığı görülmektedir. Mevcut çalışma bu anlamda alana katkı sağlayacağı için önem taşımaktadır. Araştırmanın problemini “Yaratıcı yazma uygulamaları, yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenen öğrencilerin yazma becerilerini geliştirmekte etkili midir?” sorusu oluşturmaktadır.
Araştırmanın Amacı: Bu araştırma, yaratıcı yazma uygulamalarının yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B2 düzeyi öğrencilerinin yazma becerileri, yazma öz yeterlilik algıları ve yazma kaygıları üzerindeki etkisini belirleme amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel model uygulanmıştır. Deneysel araştırmalar, araştırmacı tarafından oluşturulan farkların bağımlı değişken üzerindeki etkisini test etmeye yönelik çalışmalardır. Araştırmanın çalışma grubunu, Aksaray Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde ileri düzey B2 basamağında öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma, 2018-2019 eğitim öğretim yılının bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yer aldığı iki şubenin deney ve kontrol grubu olarak belirlenmesi seçkisiz yöntemle gerçekleştirilmiştir. 24 öğrenciden oluşan deney grubunda yaratıcı yazma uygulamaları yapılırken, 25 öğrenciden oluşan kontrol grubunda Yunus Emre Enstitüsü’nün Öğretmen Kılavuz Kitabı doğrultusunda dersler işlenmiştir. Deneysel işlemler haftada 7 saat olmak üzere 8 haftada gerçekleştirilmiştir. Araştırmada kullanılan veriler, Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin yazma becerisine yönelik geliştirilen “Yazma Öz Yeterlilik Ölçeği”, “Yazma Kaygısı Ölçeği” ve öğrencilerden toplanan kompozisyonlar yoluyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde araştırmanın tüm problemlerinde ortalamalar arası ikili karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu karşılaştırmalar yapılmadan önce verilerin analizlere uygunluğu test edilmiştir. Bunun için ilk önce normallik varsayımı test edilmiştir. Normallik varsayımı sonuçları bulgular kısmında tablolaştırılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı, sonuç grafiklerinin oluşturulmasında ise Excell kullanılmıştır. İkili karşılaştırmalar için ise bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testleri yapılmıştır.
Bulgular: Yazma öz yeterlilik ölçeğine göre deney ve kontrol grubunun öntest puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (t(47)=-.85; p>.05). Buna göre kontrol ve deney gruplarının öntest puanlarının benzer ortalamalara sahip olduğu görülmektedir. Yazma öz yeterlilik ölçeğine göre deney ve kontrol gruplarının sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır (t(47)=-8.98; p<.01). Bu farklılık deney grubu puanları lehinedir. Buna göre deney grubu üzerinde yapılan değişimleme kontrol grubuna göre pozitif ve anlamlı bir farklılık oluşturmuştur. Yazma kaygısı ölçeğine göre deney ve kontrol grubunun öntest puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (t(47)=-2.15; p>.05). Buna göre kontrol ve deney gruplarının öntest puanlarının benzer ortalamalara sahip olduğu görülmektedir. Yazma kaygısı ölçeğine göre deney ve kontrol gruplarının sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır (t(47)=2.63; p<.05). Bu farklılık kontrol grubu puanları lehinedir. Buna göre deney grubu üzerinde yapılan değişimleme kontrol grubuna göre pozitif ve anlamlı bir farklılık oluşturmuştur. Çünkü kaygı düzeyi beklenildiği gibi deney grubunda düşmüştür. Yaratıcı yazma ölçeğine göre deney ve kontrol grubunun öntest puanları arasında kontrol grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur (t(47)=-3.49; p<.05). Yaratıcı yazma ölçeğine göre deney ve kontrol gruplarının sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmaktadır (t(47)=-16.70; p<.01). Bu farklılık deney grubu puanları lehinedir. Buna göre deney grubu üzerinde yapılan değişimleme kontrol grubuna göre pozitif ve anlamlı bir farklılık oluşturmuştur.
Sonuç ve Öneriler: Kontrol ve deney gruplarının öntest puanları arasında anlamlı bir fark sadece üçüncü araştırma probleminde bulunmuştur. Deneysel desenlerde gruplarda değişimlemenin etkisinin gözlenebilmesi için her iki grupta da öntest puanlarının benzer olması beklenmektedir. Buna göre bu durum diğer araştırma problemleri için sağlanmıştır. Değişimleme sonucunda deney gruplarının öntest ve sontest puanları arasında sontest puanları lehine anlamlı farklar birinci ve üçüncü araştırma problemleri için bulunmuştur. İkinci araştırma problemi için öntest lehine bir fark bulunmuştur. Bunun nedeni kaygı puanlarındaki beklenilen azalmadır. Buna göre deney gruplarında yapılan değişimleme pozitif yönde anlamlı bir etki yaratmıştır. Deney grubunda yazma özyeterlilik ve yaratıcı yazma ölçeklerinin sontest puanlarının öntest puanlarına göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Yazma kaygısı ölçeğinde ise durum tam tersidir. Araştırma sonucunda beklenilen bir durumdur. Çünkü kaygı seviyesinde azalma beklenmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular, yaratıcı yazma etkinliklerinin öğrencilerin yazılı anlatım becerileri üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle şu önerilere yer verilebilir. Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin öğrenme öğretme ortamları, öğrencilerin düşüncelerini rahatlıkla ifade edebilecekleri, duygularını akıcı bir üslupla anlatabilecekleri, yazmadan zevk alabilecekleri bir şekilde tasarlanmalıdır. Öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesinde aktif öğrenme, işbirlikli öğrenme, yaratıcı dramaya dayalı çalışmalar gibi yöntem ve teknikler etkin bir şekilde kullanılmalıdır. Yazma çalışmaları süreç temelli öğrenme modeli doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. Öğretmenlerin bu süreci planlayıp uygulamaları ve öğrencilere gerekli rehberliği yapmaları gerekir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kaygının önemli bir etken olduğu görülmeli, eğitim sürecinde bu kaygıyı giderecek tutum, davranış ve eylemler geliştirilmelidir. Öğrencilerin yazma öz yeterlik algılarını artırmaya dönük çalışmalar, onların yazma akademik başarısını da artıracaktır. Yaratıcı yazmanın diğer dil becerilerine etkisi ölçülebilir.
Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, yazma becerisi, kaygı, öz yeterlilik