Güvenlik Donanımları (ABS, ASR, ESP)
Güvenlik Sürüş Teknikleri
Güvenlik Donanımları (ABS, ASR, ESP)
Gelişen teknoloji, yoğun olarak üretilen günümüz motorlu taşıtlarında konforlu seyahate yönelik birçok donanımın yanında, sürücülerin acemiliğini en aza indirmeyi güvenliği ise en üst seviyeye çıkartmayı hedefleyen güvenlik donanımlarını da araçların üretimi aşamasında standart olarak üretmeye başlamıştır.
Bilindiği gibi araçlar kendi aralarında donanımlarına göre sınıflara ayrılmaktadır. Trafik güvenliğinin sağlanmasına yönelik çalışmalarda, güvenlik donanımları en az sürücü eğitimi kadar önem kazanmaktadır. Otomobil üreticisi firmalar da, insan hayatını öne alan uygulamaları ile önceleri lüks ve üst sınıf araçlarda bulunan güvenlik donanımlarını yaygınlaştırarak, ekonomik sınıf araçlarda da
standart donanım olarak sunmayı hedeflemektedirler.
Başlıca güvenlik donanımları, ABS, ASR, ESP olarak sıralanabilir.
ABS (Anti-Blokaj Sistemi)
Özellikle tehlike anında yapılan panik frenleme sırasında dört tekerin kilitlenmesini önler. Sürücü fren pedalına uyguladığı panik fren sırasında ABS fren sisteminin devrede olduğunu hisseder. Ayak pedala basılı iken ayak tabanında bir dalgalanma hissedilir, bu dalgalanma sistemin devrede ve çalışır olduğunu gösterir.
Aracın fren sisteminin her şart altında kendisinden teknik olarak beklenen performansı sergilemesine “ Güvenli Fren Sistemi” denir.
ABS fren devre dışı kaldığında, aracın elektronik ön panelinde bulunan bir ikaz ile sürücüye bildirilir. ABS devre dışı kalsa da fren pedalına bastığınızda normal fren çalışmaya devam edecektir. Sürücüler arasında, ABS fren sistemine sahip araçların daha kısa bir mesafede duracağı gibi yanlış bir bilgi vardır. ABS sistemine sahip araçlar, kuru zeminde durma mesafesini kısaltamazlar, hatta kuru zeminde yüksek hızlarda yapılan frende sistemin saniyede 18 kez tekerleri tutup bırakması sonucu durma noktasında %10 civarında bir uzama olur. ABS fren sistemi kaygan zeminde hıza bağlı olarak durma mesafesini klasik fren sistemine göre bir miktar kısaltır.
En belirgin faydası panik fren sonucu tekerlerde kilitlenme olmadığından direksiyon manevrasını algılayarak araca yön verilmesine imkân sağlar ve aracın spin atmasını önler. Tabii ki hiçbir güvenlik donanımının fizik kurallarını yok edemeyeceğini unutmamalıyız. Güvenlik donanımlarının kendileri için belirlenen hız kabiliyetleri içerisinde sürücüye fayda sağlayacakları kesinlikle unutulmamalıdır.
ABS Fren Sisteminin Ayarı
Araçta kullanımda bulunan güvenlik donanımlarının kabiliyet sınırları üretici firma tarafından sürücülerin bilgisine sunulmuştur. Güvenli sürücülük, bilgi sahibi olmak ve bunları uygulamakla olur. Bu bilgilere her sürücü sahip olmalıdır.
ASR (Anti Patinaj Sistemi).
Almanca “Anti Schlupf Regelung” kelimelerinin baş harflerini temsil eder. İngilizce TCS (Traction Control System/Çekiş Kontrol Sistemi) olarak bilinir. Aracın tekerlerinin patinaj yapmasını önler. ASR’nin sürüş güvenliğine katkısı büyüktür.
Bazı otomobil firmalarına göre adı farklılık gösteren sistem prensip olarak aynı şekilde çalışır. Çekiş kontrolü de ABS gibi yeni nesil teknolojik, modern taşıtlar için önemli bir güvenlik donanımı haline gelmektedir. Araçta oluşacak ivme kaymasında devreye giren kontrol sistemi, frenler ve motor yönetim sistemini birlikte kontrol ederek, çekiş ya da itiş tekerleğinin kaymadan dolayı çekiş yeteneği kaybolduğunda bu durumu sensörler yardımıyla algılayarak tekerlek hareketini yavaşlatmakta ve kaymalarını önleyerek,
sürücüye yanal ve uzunlamasına dinamik kontrol yeteneği sağlar. Bu kontrol sistemi, özellikle çekiş yeteneğinin azaldığı kumlu, karlı, yağmurlu olarak bilinen genel anlamda kaygan yol koşullarında yararlı olma açısından öne çıkmaktadır. ASR Sistemi, yol yüzeyinin durumuna göre veya sürücünün performansına yardımcı olarak en uygun sürüş kontrolünü sağlamaktadır. Gerektiğinde sistem ABS ile koordineli olarak her bir tekerleği bağımsız olarak frenler.
Tutunma açısı, araç üretici firmaların kullandığı teknolojilere göre 20 ila 40 derece arasında farklılık göstermekte olup, 27 derece yaygın olarak kullanılan tutunma açısıdır.
ESP (Elektronik kontrol sistemi)
Kurulu elektronik beyin sistemi, Sisteme bağlı çalışan bütün algılayıcılardan gelen bilgileri çok kısa sürede değerlendirip, bunlar arasında bir dengesizlik varsa kritik durumlarda ESP sistemini devreye sokar. Yani ESP arka planda devamlı faal durumdadır. Sadece kritik durumlarda devreye girer.
Hareket halindeki otomobilin savrulmaması ve kaymaması için sensörler yardımıyla dört tekerliğin dönüşünü sürekli olarak kontrol eder, tekerleklerden birisinin devrinin artması durumunda devreye girerek o tekerleği frenleyip yavaşlatır. Bu sayede otomobil yola daha iyi tutunur. ESP sürücüye aynı zamanda güvenlik ve çeviklik de sağlar. ESP’nin temel görevi aracın istem dışı düştüğü kritik durumlarda
güvenliği sağlamaktır.
Sürüş esnasında öyle anlar olur ki, biz istemesek de araç verdiğimiz komutlara göre hareket etmez. O anda virajlı bir yola hızlı girdiğimizde, zemin kaygan ve önümüze bir tehlike çıkması sonucu viraj içinde ani direksiyon hareketi ile neler yaşayacağımızı bir hayal edin. Bu durumda şansın size yardım etmesi çok küçük bir ihtimaldir. Küçük bir ihtimalle kimse yolda kendini güvende hissedemez. Böyle bir
ani savrulma ve kaymada ESP’nin devrede olması hayat kurtarır.
ESP Sisteminin Yararı