Aziz Nesin bu eserinde de yine her zaman olduğu gibi açık duru bir dilin yanında masallarda klasikleşmiş tekerleme ve formelleri kendine has mizacıyla değiştirerek hoş bir farklılık yaratmıştır bence :)
Yazarın masala başvurması ironi ve toplum eleştirisi açısından değerlendirilmelidir. Bu eserdeki masallar baskıcı yönetim zamanında yazılmış her birinin arka planınde derin mesajlar olan masallardır. Yazar açıkça anlatamadığını, yazamadığını masala sığınarak topluma iletmeye çalışmıştır. Özetle çogunda hayvanlar üzerinden insanlara mesaj vermiştir. Kapagında da belirtildiği gibi içinde büyüklere masallar barındırıyor. Hoş bir eser. Keyifli okumalar :)
"Büyüklere Masallar-2" diye başlayan bu kitapta Aziz Nesin'in kendi söylediği gibi öykü-masal tadında birçok yazıdan oluşuyor.Kitabın sonundaki "Yankılar" kısmında da belirtildiği gibi Aziz Nesin'in bu masalları bir baskı dönemindeki yazarın yazı yazma yöntemine verilebilecek örnektir.İlgimi çeken en önemli şey masalların hepsinde kıssadan hisse havası vardı.En önemlisi Nesin, masalların klasik tekerlemelerini değiştirmiş ve masallarının içeriğine göre uyarlamış.Tekerlemeler çok daha eğlenceli ama bir o kadar da düşündürücü hale getirilmiş. Öykü-masallarda çıkarların nasıl bir insanı değiştirdiğinden, en yumuşak başların bile baskı,haksızlık sonunda nasıl baş kaldırdıklarının hikayesi, sorgulamanın gerekliliğinden, kendinden kaçmanın olanaksızlığından, sırf bir iş yapmış olmak için yapılan şeylerin bizlere bir fayda sağlamayacağı vb. konuları üzerinde durulan konulardan sadece birkaçı. Özellikle şu öykü-masallar tekrar tekrar okuyacaklarımın arasına girdi: Arş Doğuya Marş Batıya İlerleyelim, Yükselelim, Kalkınalım Paldır Küldür İncir Çekirdeği Bir Üçgenin Üç Açısı ve Taktik. Okuyup, sorgulanacak bir kitap kesinlikle. Son olarak Aziz Nesin neden masal türünü kullandığını şöyle anlatmış:" Ben halkın masallarında ve hikayelerinde, fıkralarında baskıya karşı direnme eğilimi gördüm."
Öncelikle Aziz Nesin ile ilgili düşüncelerimi, okuduğum bu son kitabı ve "1000kitap" aracılığıyla belirtmek istiyorum.
Aziz Nesin ve eserleri, birkaç ay önce, 2 sene önce vefat eden ortaokuldaki Türkçe öğretmenim Sayın Mustafa Hakkı GÖKALP'in, daha o yıllarda okumamız için bizlere önerdiği "Fil Hamdi" isimli kitabını yıllar sonra anımsamamla hayatıma dahil oldu. Normalde çok fazla hikaye kitapları okumayan, okuduğu sürelerde de arka arkaya bir sürü hikaye okumayı sevmeyen biri olmama rağmen Fil Hamdi kitabını gerçek anlamda elimden bırakamamıştım. Dili o kadar sade ve samimi, tarzı o kadar özgündür ki Aziz Nesin'in, onlarca eser ve yüzlerce farklı hikaye bırakarak bu dünyadan göçen böyle bir kalemle henüz yeni tanıştığım için kendimi çok şanslı sayıyorum. Eserlerinde ki her bir hikayesi okuduktan sonra beni dakikalarca düşünmeye, sorgulamaya itiyor, farkındalığımın artmasını sağlıyor. En son bir kitapla güldüğümde okumayı yeni öğrenmiş ufak bir çocuktum. O da bir diğer gülmece yazını ustası Muzaffer İZGÜ'nün "Ökkeş Serisi"ni okurkendi. Yıllar sonra kitap okurken dakikalarca beni güldürmesi de bana çocukluğumdan bu günlere sunulan bir armağanıdır Aziz Nesin'in. Bu da beni onun en çok etkileyen taraflarındandır. Kısacası, şu meşhur "güldürürken düşündüren" kalıbı benim zihnimde Aziz Nesin ve eserleri ile vücut buldu. Siyasi duruşunu, görüşünü, dine karşı tutumunu sevmiyor olabilirsiniz. Hatta tek bir hikayesini okumadan ondan nefret de ediyor olabilirsiniz. Ancak benim sizlere tavsiyem, bu ön yargılarınızı bir kenara bırakıp cumhuriyet döneminin en büyük ustalarından birinin asıl ilgilenmeniz tarafıyla, yani sanatıyla ilgilenmenizdir. Bu topluma, içinde severek defalarca kez izlediğiniz uyarlama filmler de olan "Zübük", "Gol Kralı" gibi büyük eserler bırakarak göçmüş bu yazarı okumanızı, okutmanızı ve okumak isteyene de mani olmamanızı diliyorum.
Şunu da eklemek istiyorum ki; satın alacağınız eserlerin gelirleri, telif hakları Nesin Yayınevi'ne, yani Nesin Vakfı'na, yani vefat edeli 20 yıla yakın bir süre geçmiş olmasına rağmen hatıralarıyla ve eserleriyle maddi manevi destek olmaya devam ettiği kimsesiz, yoksul ve eğitime muhtaç çocuklarımıza gidiyor.
Bu yazıyı yazma sebebim, on-oniki yaşlarında ki bir çocuğa hediye ettiğim bir Aziz Nesin kitabının, çocuğun annesi tarafından "bu komunistti" denilerek okutturulmamasını öğrenmem oldu. Dilerim ki, geleceğin söz sahipleri olan çocuklarımız, kardeşlerimiz bu ve bu tarz tavırlardan uzak tutulur ve dilediklerini okuyabilecekleri bir ortam yaratılır.
Gelelim kitap incelemesine.
Edebiyatta mizah türünün usta ismi Aziz Nesin; toplumsal konulara, siyasi konulara, kısacası "yetişkinlerin ilgilendiği" (ki bana göre her yetişkinin ilgilenmesi gerektiği) konulara, kendine has iğneleyici ve samimi, basit üslubuyla "masal" anlatır gibi değiniyor. Şimdiye kadar okuduğum her Aziz Nesin kitabında olduğu gibi, okumaya kesinlikle değeceğini düşünüyorum. Bu kitabında, okuduğum önceki iki eseri "Fil Hamdi" ve "Ah Biz Eşekler"den farklı olarak muhalif hikayelerin daha fazla yer alması diyebilirim.
Aziz Nesin neden masal türünü kullandığını şöyle anlatır: “Ben halkın masallarında ve hikayelerinde, fıkralarında baskıya karşı direnme eğilimi gördüm”
Aziz Nesin büyüklere masallar adı altında çıkardığı bu eseri siyasal ve toplumsal olarak en çok baskı gördüğü dönemde yazmış. Okuduğunuz her masal ironi ve eleştiri dolu olup sizi ne anlatmaya çalıştığını düşünmeye itiyor. Masalların nerdeyse hepsi ülkemizde yaşanan çalkantılı siyaset ortamını ve olaylarını yansıtıyor. Toplumsal bir çok öğreti ve kapitalist düzene müthiş bir başkaldırı var
Masallardan payıma düşen bazı kıssadan hisseler: Söylenene ya da görünene değil yapılana bakmak lazım geldiğini, önyargıyı, bir din adamının bir fahişeden bile nasıl daha günahkar çıktığı masaldan öğreniyoruz. İnsanların çıkarları uğruna yaptıklarını, Baskı ve zulüm karşısında bir kuzunun nasıl kurda dönüşebildiğini, Anlamadan, sorgulamadan, içi doldurulmamış şeyleri kendimize kopya ettiğimizde üstümüzde ne kadar iğreti durduğunu, Yalnızca hayıflanarak, şikayet ederek, beddua ederek hiçbir şeyi değiştiremeyeceğimizi, Küçücük sardalyalar misali birlik olursak camgöz gibi koca bir balıkla bile nasıl başa çıkabileceğimizi duru, yalın bir dille üstü örtük anlatıyor bize Nesin.
Kitabın sonunda bir cümle var ki katılmamak mümkün değil; “Aziz Nesin’in masallarının, birkaç ciddi yazıdan fazla ölçüde bilinç yarattığına, düşünceyi etkilediğine, uyanık yurttaş yarattığına şüphe yoktur.” Ben bu ironik masalları, iğneleyici ve payınıza düşeni alırsanız öğretici üslubu çok sevdim. Bu külliyatı tamamlamak boynumun borcu oldu. Daha ne söyleyeyim okumadan ölmeyin.
usta bir yazarsan okuyucu beklentileri de hat safhada oluyor bu yüzden bu eserde kalbime dokunamadin maalesef üstad üzgünüm ( ama kısa hikayelerdeki bağlantılar çok anlam yüklü) sanırım beni eserde tekdüze düşüren olay aynı kelimelerin ard arda tekrarlanması ve aynı konularin cok uzatılması oldu.
Nesin'in kendi deyimiyle, "yazarlığındaki ikinci aşama olan masal yazarlığının" ikinci kitabı. "Büyüklere Masallar" alt başlığıyla ilk kez 1960 yılında yayınlanan kitapta 26 masal var. Bu masallardan sekizi "Hayvanlar Bahçesinde" ismiyle ayrı bir bölüm olarak verilmiş. Nesin'in öykülerine oranla daha fazla mesaj içeren masallar, ülke sorunlarından kişisel ilişkilere kadar pek çok konuda yazılmış. "Beklenen Kişi", "Aziz Moktus ile Fahişe Kamenna", "Arş Doğuya, Marş Batıya", "Hoptirinam", "Biz İnsanlar", "Bu Başka Kurt Masalı", "Neden, Niçin, Nasıl?" ve "Fantiko" masalları diğerlerinden daha fazla beğendiğim ve okumamı sesli olarak kaydettiğim başlıklar oldu.