Hava değişimi, suyla temas gibi çeşitli çevresel nedenlerle sağlıklı cildimiz kolayca kuruyup pullanabiliyor. Özellikle ayaklarımız her zaman biraz bakıma ihtiyaç duyuyorlar. Ayaklarımızın temiz ve yumuşak olmasını sağlamak için hepimizin çeşitli peeling (soyma) yöntemlerimiz var.
bu temiz ve yumuşak cildi sağlamak için farklı kuaför veya bakım merkezleri bulunsa da özellikle son dönemde popüler olan farklı bir yöntem var. Ayaklarınızı bu özel balıkların bulunduğu su dolu bir kaba koyuyorsunuz ve ayak bakımınızı bu minik balıklar yapıyor. Güzel yanı ise balıkların sağlıklı cilde zarar vermeden ölü deriyi yemeleri.
Ancak bu işlem göründüğü kadar kolay bir şekilde ilerlemiyor ayrıca halk sağlığı uzmanları balık tedavisinin kullanıcılar için tehlikeli olduğu konusunda uyarıyorlar. Hatta bu yöntem ABD’de 10 eyalette yasaklandı bile.
Bu yazımızda size balık pedikürü veya balıklı pedikür diye bilinen yöntemle ilgili size bilgilendirip, yaptırıp yaptırmamaya kendiniz karar vermeniz konusunda yardımcı olmaya çalışacağız.
Öncelikle “Doktor Balıklar”la tanışalım
Cilt hastalıklarını tedavi ettiği düşünüldüğü için genelde doktor balık olarak anılsa da bu balığın Türkçe’deki asıl adı “Kangal Balığı” bilimsel adı ise “Garra Rufa”dır. Kangal balıkları küçük ve dişleri olmayan balıklardır. Doğal ortamları Türkiye, Suriye, Irak ve İran olan bu balıklar sağlıklı olduklarına dair şöhretlerinden dolayı tüm dünya için bu çevrelerden toplanırlar.
Kullanıcılar balıklı pedikür uygulaması sırasında ne hissediyor?
Başta gıdıklanma, sonrasında ise hafif bir masaj yapılıyormuş hissi yaşadıklarını tarif ediyorlar. Doktor balıkların ayakları ölü deriden tamamen arındırmasının yanı sıra, dolaşımı artırdığı, ayaktaki kötü kokuyu azalttığı, ayak mantarı iyileşmesine yardımcı olduğu, psöriyazis ve egzemanın hafiflemesini sağladığı söyleniyor.
Doktor balıklar gerçekten bu kadar faydalı mı?
Yukarıda bahsettiklerimizde görebileceğiniz üzere doktor balığın faydaları açısından gerçekten etkileyici bir liste. Ancak bu problemleri tedavi edebildiğine dair hiçbir bilimsel kanıt yok. Araştırmalar söz konusu olunca doktor balıkların sadece ölü deriyi temizlediği söylenebiliyor.
Doktorlar psöriyazis ve egzema ile ilgili ne diyor?
National Eczema Society ve Psoriasis Association kurumlarının ortak söylemi egzema ve psöriyazis hastalığı olanların doktor balık yöntemini tedavi olarak kullanmasının sadece enfeksiyon riskini artıracağı yönünde. Yöntemin birçok eyalette yasaklanmış olmasının en büyük sebebi olarak da bu gösteriliyor.
Peki doktor balıklar neden zararlı?
Öncelikle balıklar içindeyken pedikür kaplarının her kullanıcı için temizlenmesi çok zor bir işlem. Ayrıca balıklara zarar vermeden enfeksiyondan tam olarak arındırılmaları mümkün değil. En önemlisi de balıklar çok pahalı olduğu için bakım merkezlerinin her müşteri için balıkları değiştirmesi olanaksız. 200 tane balık yaklaşık 3.837 dolar maliyetinde; bu yüzden de masrafı karşılayabilmek için aynı balıkları birçok kullanıcıya sunmak durumundalar.
Tüm bunları daha da kötüleştirecek olan durum ise; piyasada doktor balık olarak satılan balıkların gerçek Gurra Rufa olmaması. Bazı merkezler maliyeti düşürmek için Çin’den gelen ve daha ucuz bir tür olan Chinchin balığını kullanıyorlar. Ne yazık ki bu balıklar Gurra Rufa türü gibi tamamen dişsiz değiller, erişkin yaşa ulaştıklarında dişleri çıkıyor. Bu da balıkların dişleriyle cildi keserek kanatıp daha ciddi ve kolay yayılan enfeksiyonlara neden olabileceği anlamına geliyor.
Enfeksiyon riski düşünüldüğü kadar yüksek olmayabilir mi?
Britain’s Health Protection Agency (HPA) 2011’deki bir araştırmasında bakım merkezleri hijyen standartlarını sağladığı sürece enfeksiyon riskinin çok düşük olduğu belirlendi. Hatta bundan önceki klasik tırnak bakım salonlarındandan kaynaklanan ciddi enfeksiyonlar görülmesine rağmen balıklı pedikürle ilişkili bir hastalık henüz bildirilmedi.
Ancak HPA balıklı pedikürün herkes için uygun olmadığını da belirtti. Uzmanlar bağışıklık sistemi ile ilgili sorunlarınız varsa, diyabet veya psöriyazis gibi enfeksiyon riski taşıyan bir hastalığınız varsa balıklı pedikür yaptırmamanızı öneriyorlar.
Ayrıca ayak cildinizde kesik veya enfeksiyon varsa tamamen iyileşmesini ve ağdayla veya tıraş ederek kıllarınızı temizledikten sonra en az 24 saat geçmesini beklemenizin güvenli olacağını söylüyorlar.
Tek sorun enfeksiyon değil.
Balıkların ölü deriyi yemesi için çoğunlukla uzun süre aç bırakıldıkları söyleniyor. Yani yöntemin sadece insanlara olan zararı değil, hayvanların kötüye kullanımından dolayı da eleştirilebilecek bir yöntem oluşuna dair de tartışmalar bulunuyor.
Ancak bu durum her bakım merkezi için doğru değil, sadece ölü derilerin balıkları beslemeye yeterli olmadığını düşünen işletmeler balıkları ayrıca uygun yemlerle beslediklerini belirtiyorlar.
Bu uygulamanın doğaya etkisi nedir?
Gurra rufa’ların bir şekilde doğal yaşama ulaşması sonucu bazı bitki ve hayvanların yaşamını kötü etkileyeceği söyleniyor. (US Fish and Wildlife service)