Boyun bölgesinde 7 adet omur bulunur. Omurlar arasında ikinci ve üçüncü omurlar arasından başlayan disk adı verilen kıkırdak doku bulunur. Boyun başımızı her yöne çevirmemizi sağlayacak hareket becerisi ve başın ağırlığını taşıyan bir yapıya sahiptir. Bu hareketleri omurlar arasında tespit edilen diskler ve eklemler aracılığı ile sağlar. Boyun omurları ortamından omurilik geçer. Omurlar arasında tespit edilen deliklerden ise kol kaslarının hareketini gerçekleştiren ve kolların duyusunu gerçekleştiren sinirler çıkar. Boyun omurları çok dinamik bir yapıya sahip bulunduğu amacıyla boyun ağrısı sık karşılaşılan bir yakınmadır. Erişkin yaş grubunda insanların yarısı hayatlarında en az bir kez boyun ağrısı atağı geçirirler.
Boyun Ağrısı Tipleri ve Nedenleri
Başlıca iki tür boyun ağrısı vardır: Mekanik boyun ağrısı ve omurga patolojilerine bağlı ağrı
1. Mekanik Boyun Ağrısı
En sık görülen boyun ağrısı tipidir. Genellikle boyunu etkileyen ufak travmalar ya da boyun kaslarını ve bağ dokusunu etkileyen ufak zedelenmeler sebebi ile olur. Kötü postür bu tip ağrının en mühim sebebidir. Genellikle gün boyu masa başında öne eğik pozisyonda çalışan şahıslarda sık rastlanan bir yakınmadır. Mekanik boyun ağrısı başa, omuzlara ve kollara yayılabilir. Sıklıkla ağrının gerçek sebebi ve yeri bulunamaz.
2. Omurga Hastalıklarına Bağlı Boyun Ağrısı
Bu takımtaki boyun ağrıları oransal olarak mekanik boyun ağrısına göre daha az görülür. En sık görülen namacıylaleri şunlardır:
a)Boyun fıtığı (Servikal disk hernisi)
b)Boyun omurlarında dejenerasyon / yıpranma (Servikal spondilozis)
c)Boyun omurga kanalında daralmaya bağlı omurilik tutuluşu (Servikal spondilotik miyelopati)
a)Boyun fıtığı (Servikal disk hernisi)
Disk materyali iki omur arasında dışarıda görece olarak daha sert bir kılıf, içersinde ise jel kıvamında yumUşak doku kısımlarından oluşur. Dış kılıfın zayıflaması ya da yırtılması ile iç kısım dışarıya doğru kayar ve sinirlere baskı yapmaya başlar. Dış tabakadaki zayıflama ya da yırtılma daha çok boyun ağrısına yol açarken, iç tabakanın dışarıya doğru yer değiştirmesi olarak tariflenebilecek boyun fıtığı sinir kökü üstüne baskı yaptığı amacıyla özelikle omuza ve kola vuran ağrıya yol açar. Kol ağrısı sinir köklerine bası bulunduğu amacıyla çoklıkla boyun ağrısından daha kuvvetlidir. Sinir köklerine olan basının düzeyine göre kol ve el kaslarında güçsüzlük ve uyuşukluk olabilir.
b)Boyun omurlarında dejenerasyon / yıpranma (Servikal spondilosiz)
Genellikle yaşlanma ile birlikte boyunda omurlar arasında tespit edilen diskin su seviyesi azalır ve diskin harekete katkı yeteneğinde azalma olur. Diskin bozulması ile yüksekliği azalır ve boyun omurlarının arka doğrultusunda tespit edilen eklemlere daha çok yük binmeye başlar. Yük dağılımındaki ve hareket yeteneğindeki dengesizlik omurlarda bozulmaya yol açar ve anormal kemik uzantıları oluşur. Bu kemik uzantıları boyunda ağrıya yol açabilir. Hem de sinir köklerine ve omurilik üstüne bası yaparak boyun fıtığına benzer kol ağrıları ile kol ve elde güçsüzlük ve uyuşukluğa yol açar.
c)Boyun omurga kanalında daralmaya bağlı omurilik tutuluşu (Servikal spondilotik miyelopati)
Boyun omurgasındaki spondilotik değişiklere ve omurilik kanalında daralmaya bağlı olarak omurilik üstüne bası belirtileri açığa çıkarsa buna “spondilotik miyelopati” denir. Omurilikte sıksık bası bulunduğunda bacaklarda gerginlik hissi, sertlik, yürüme zorluğu, kollarda kuvvetsizlik, uyuşukluk gibi açıklanan görülür.
Boyun Ağrılı Hastanın Değerlendirilmesi ve Tedavisi
Mekanik Boyun Ağrısında Tedavi: Boyun ağrılarının en sık sebebi “mekanik boyun ağrısı” dır. Bu ağrı 2-3 gün ortamında giderek azalır ve 1-2 hafta ortamında kaybolur. Arada sırada ağrı vakitğenleşebilir ve ara ara akut ataklar halunda şiddetlenebilir. Kola ve ele vuran ağrı ya da uyuşukluk hissi sinir kökü basısının sendromu olabilir. Bu halde boyun fıtığı tarafından değerlendirilmek amacıyla hekime başvurmakta fayda vardır.
Hangi hallerde ağrının sebebi ciddi olabilir?
– Eğer hastada kanser, Romatoid artrit gibi ciddi bir sistemik hastalık varsa
– Eğer ağrı günden güne azalacağına kötüleşiyorsa
– Eğer kolda kuvvet kayıbı his farklılığı ortaya gelmişse
– Ağrıyla birlikte ateş, kilo kayıbı gibi açıklanan varsa
– Eğer boyun kemiklerinde hassasiyet varsa
Mekanik boyun ağrısının tedavisinde gaye boyun faaliyetlerini olası bulunduğu kadar kısa vakitde normale getirmektir. Başlangıçta boyun hareketleri ağrılı bulunduğu amacıyla şahıs boynunu hareket etmeyen tutmak ister. Fakat boynun sertleşmesini engellemek amacıyla ağrının izin verilen ölçüde, derecesini sıksık artırarak natural hareketler gerçekleştirme gerekir. Boyunluk kullanmak boyun faaliyetlerini kısıtlayacağı amacıyla önerilmez. Boynun normal hareketlerine en kısa vakitde kavuşması ağrının vakitğenleşmesini engeller. Ağrıyı azaltmak amacıyla ağrı kesiciler faydalıdır. Parasetamol sahibi olan tabletler ya da anti-inflamatuvar ilaçlar ağrıyı azaltarak boyun faaliyetlerinin daha basit yapılmasına yardımcı olur. Kas spazmı dikkat çekici olursa 2-3 gün kas gevşetici ilaçlar kullanılabilir. İlaçların yan etkilerinden ötürü hekim önerisine göre ideal ilaç tedavisine başlamak gerekir.
Boyun Fıtığında (Servikal Disk Hernisi) Tedavi: Sinir kökü üzerindeki basıya bağlı olarak kola vuran kuvvetli ağrı boyun servikal disk hernisinin en mühim sendromudir. Ağrı genelde kendi kendine ortadan kalkar. İlk hafta kuvvetli olan ağrı 4-6 hafta içerinden azalarak ortadan kaybolur. Bu vakit ortamında ağrının şiddetini azaltmak amacıyla ağrı kesici ilaçlar önerilir. Boyunluk hekim önerisi ile kullanılabilir. Küçük bir takım hastada ağrı 6 hafta geçmesine karşın devam edebilir. Kronikleşen ağrılarda ya da çok kuvvetli, ağrı kesiciye karşın dayanılmaz ağrılarda cerrahi girişim düşünülebilir. Bazı hastalarda sinir kökü üzerindeki basıya bağlı kuvvet kayıbı gelişir. Kuvvet kayıbı gelişmesi sinir üzerindeki basının kaldırılması amacıyla ameliyat olmayı gerektirir. Ağrının kendi kendine iyileşmesi hastalığın ortadan kalktığı manasına gelmez. Hastanın yine aynı ağrı atağına yakalanmamak amacıyla boynunu koruması ve boyun çevresinde olan kasları sağlamlaştırmak amacıyla boyun egzersizleri yapması önerilir.
Boyun omurlarında dejenerasyon / yıpranma (Servikal spondilosiz) te Tedavi: Servikal spondilozis bilhassa yaşlılarda sık rastlanan bir radyolojik bulgudur. Her vakit ağrıya yol açmaz. Sadece boyun ağrısına namacıyla oluyorsa tavsiye edilen boyun egzersizleri ile boyun kaslarının güçlendirilmesi ağrının azalmasına yardımcı olur. Hem de fizik tedavi yöntemleri de faydalıdır.
Boyun omurga kanalında daralmaya bağlı omurilik tutuluşu (Servikal spondilotik miyelopati) nda Tedavi: Eğer servikal spndilozis omurilik ve sinir köklerine bası yaparsa ameliyat ile basının ortadan kaldırılması gerekir. Genellikle omurilik üstüne vakitğen bası, omurilikte geri dönüşümsüz değişiklere yol açabilir. Bu yüzden bacaklarda sertlik hissi, kuvvet kayıbı gibi sendromların açığa çıkması ve bu sorunların giderek yükselmesi hekime derhal başvurmayı gerektirir. Böyle bir hal ilerleyici olabilir ve ilerlemenin durdurulması amacıyla omuriliğin üzerindeki basıyı kaldırmak amacıyla ameliyat önerilir. Yapılacak cerrahi girişimin hedefi omurilik üzerindeki basıyı kaldırarak hastalığın ilerlemesini engellemektir. Basının en çok bulunduğu yere ve boyunun pozisyonuna göre ameliyat yeri değişebilir. Servikal spondilotik miyelopatide mühim olan omurilikte kalıcı değişikler oluşmadan evvelce basının ortadan kaldırılmasıdır.
Boyun Ağrısından Korunma Yolları
Genellikle boyunu zorlayan hareketlerden uzak durmak, uzun vakit baş öne eğik pozisyonda çalışmaktan uzak durmak boyun ağrısı atağına yakalanmayı engelleyebilir. Günlük hayat ortamında boynumuzu güvenliğini sağlamak güç olacağı amacıyla boyun omurgası çevresindeki kasları sağlamlaştırmak en doğru yöntemdir. Düzenli oluşturulan boyun egzersizleri boyun kaslarını güçlendirir ve boyun omurgasına yansıyan ufak travmaları engeller. Ağrılı dönemde boyun hareketleri kısıtlı olacağı amacıyla araba kullanmak gibi ani refleks