Empati yapmayı başaramıyoruz. Kendi dünyamızı o kadar yüksek duvarlarla çevirmişiz ki, kulaklarımız, gözlerimiz kapalı; duygularımız kilitli yaşıyoruz.
“Ben” anlayışı yüreklerimize, ciğerlerimize o kadar çok işlemiş ki, gözümüze girercesine yakınımızda olanları, yaşananları göremiyoruz. Çığlıkları duymuyoruz. Sonra kendimiz çığlık attığımızda “herkes duyarsız olmuş, çığlığımı duymuyorlar” diyebiliyoruz.
Küçük bir örnek: Dolmuş durağında sizden başkası yok. Bir süre sonra bir iki derken gelenler olsun. Dolmuş geldiğinde de sonradan gelenler “açıkgözlük” yapıp binse, siz dışarda kalsanız, ne yaparsınız? “Açıkgözlere” kızarsınız değil mi? Sıra olmasa da durakta bizden önce gelmiş olanlara öncelik vermeyi aklımıza getirebiliyor muyuz?
İğneyi kendimize batırmadan bırakın çuvaldızı batırmayı, kılıçtan geçiriyoruz herkesi. “Empati”, kendini karşısındakinin yerine koyma becerisidir. Bir davranışta bulunurken, kendinize yapıldığını düşünerek yaparsak, kimseye zarar vermeyiz. Ancak bu konuda daha çok fırın ekmek yemek zorundayız.
Bir gencin işsiz olarak aile büyüklerinden para istemek zorunda kaldığını düşünün. Akşam evine ekmek götüremeyen annenin, babanın yaşadığı acıyı hissedebilir misiniz? Okula gitmesi gerekirken ayakkabı boyacılığı (en kolay iş) yapan çocuğun, yanından annesiyle, babasıyla birlikte neşeli biçimde geçen çocuğa imrenerek baktığını görebiliyor muyuz? Ya da boyacı çocuğun duygularını hissedebiliyor muyuz? Üst kattan halı, çarşaf çırpıyorsunuz. Alt katın balkonunu kirletiyorsunuz. Aynısı üst katta size yapılsa ne yaparsınız?
Savaş nedeniyle (Savaşın nedeni emperyalist talan politikasıdır.) ülkesinden kaçmak zorunda kalan insanların yerine kısa süreliğine de olsa kendimizi koyabiliyor muyuz? CHP’li Bolu Belediye Başkanı, Bolu’da göçmen-sığınmacı olarak yaşayanların su faturası ve katı atık vergilerini 10 kat artıracağını söylemiş. Başkan empati kurma konusunda sınıf atlamış. Empati yapmasını beklemiyoruz. Katmerli cezalandırma yolunu seçmiş.
Birine kızabilirsiniz. İnsanın duygusudur. Ancak hiçbirimiz küfür ve hakaret etme hakkına sahip değiliz. Küfür ve hakarete uğrayan “teşekkür mü” edecek ki, hiç utanmadan, sıkılmadan küfür edilebiliyor.
Empati “olumsuzluklar” üzerinden yapılmaz yalnızca. Olumlu ve iyi davranışlar, işlerde de örnek olabilmeli. Yaptığınız bir iyilik karşılığında maddi beklenti olmaz ama bir “teşekkür” yeterlidir. Siz iyilik yaptığınızda size hiçbir şey yapmamışsınız gibi davranılsa rahatsız olmaz mısınız? Bir “teşekkür” beklemez misiniz?
Empati her şeyin ilacı değil. Sorunların çözüm yolu hiç değil. İnsanlar arasındaki ilişkinin, dayanışmanın önemli bir aracıdır.