Artvin´li yönetmen Özcan Alper´in senaryosunu yazıp yönettiği ilk uzun metrajlı filmi “Sonbahar” 2000´li yılların başında resmi kaynakların yaptığı polis kayıtlarındaki çekimlerden ölüm oruçlarının küçük bir kesiti ile başlar. İzleyici hemen ciddi politik bir söylemi olan seviyeli bir film ile karşı karşıya olduğu hissine kapılır. Mahkum Yusuf veremdir, bir doktor muayenesi sonrası birden salıverilir.
Yusuf 12 yıl cezaevinde siyasi nedenlerden dolayı kalmıştır, silahlı eylem mi, yardım ve yataklık mı, örgüt üyeliği mi, düşünce suçlusu mu Özcan Alper unutmuş bunu söylemeyi. Çıktığında „Hayata Dönüş“ katliamından geriye manevi hiç bir iz taşımaz, daha çok yalnızlığa oynayan, sürekli öksüren, içine kapanmış, psikopat özellikleri ağır basan kalender bir Karadenizliyi oynar.
„Sonbahar“ da bol bol hala asmile edilememiş Lazlar var, Gürcüler, Hemşinliler, Yusuf´un sevimli anası ve köylülerinde yaşayan yiğit ve temiz Kafkas halklarının doğal güzelliği var. Karadenizin hırçınlığı, yeşil doğası, bol yağmuru, güzel sonbahar ve kış görüntüleri ve tatlı müziği var. Ama siyasi bir söylemi sadece bu ülkede „Hayata Dönüş Operasyonu“ oldu demenin dışında hiçbir mesajı ve anlamı olmayan bir film.
Cezaevi travması yaşadığı tahmin edilen Yusuf´un nedense filmde siyasi arkadaşları yoktur, daha çok köylüsü mü demeli çocukluk arkadaşı mı marangoz Mikail vardır, Laz ya da Gürcü olsa gerek. Bir de tesadüfen şehirde bir kitapçıda karşılaştığı Gürcistan´da ki baskıdan kaçıp küçük şehirde bir arkadaşı ile beraber hayat kadını olarak yaşamını sürdüren Eka vardır. Eka burada sözde kültürlü orospuyu oynar. Ve bir akşam Mikail ile gittiği meyhanede Eka ile tanışır Yusuf, ikisinin kaderlerinin birbirlerine benzetilmeye çalışılması saçmalığın daniskasıdır. Bir orospu ile eski bir siyasi mahkum küçük bir kasaba ya da şehirde tanışırlar. Biri sözde sozyalizm davası için oniki yıl içeride yatıp çıkmıştır, biri sözde sosyalizmin oruspulaştırdığı bir hayat kadını olmuştur. Zoraki ilginçleştirilmeye çalışılan bir çaba.
Yusuf içerideyken babası vefat etmiştir, ablası evlenip taşınmıştır, habire kapının önüne konan kargalar hastalığını hatta ölümünün gelmek üzere olduğunu hatırlatır. Yönetmen ustaca bir çok sembolle çalışmıştır. Anası habire kargaları kovalar. Birbirine aşık ettirilen Eka ile Yusuf´un derin aşklarına dair filmde ciddi bir iz yoktur. Eka orospuluğu bırakıp geri döner. Özcan Alper sanki o ülkede yaşamıyormuş gibi içeride 12 yıl yatıp çıkan bir siyasiye yetenekli bir şekilde bir de pasaport çıkarttırır ki buna Sarkozy ile Merkel bile zor inanır. Yusuf´un amacı Eka ile birlikte Gürcistan´a gitmekdir. Ha bire öksüren, büyük ihtimalle ciğerleri artık ölmüş Yusuf´a Keltlerin Anadolu´ya getirdiğini iddia eden müzik tarihçilerini utandırmadan yönetmen bir de tulum çaldırtır dakikalarca. Ki bu insan aklını birazda zorlayıp sordurtur. Ne ola.
Film galiba solcu olmak isteyen bir yönetmenin amatör bir denemesidir, Mikail´in minibüsünün kırmızı rengi, Eka´nın paltosu ve Yusuf öldükten sonra tabutuna sarılmış kızıl bayrağı dışında filmde kızıllık ve bunun anlam ve içeriği yoktur. Her türlü yetersizlik ve olumsuzluklarına karşın sırf ölüm oruçlarını bir kaç kare ile konu edinmeye çalıştığı için bile olumludur ama yetersizdir. Sonbahar toplumu, köylüyü, ülkenin içinde bulunduğu siyasi durumu ele almaya uzak eleştirel olmaya çalışıp bunu başaramayan, farkına varmadan o ülkenin insanlarının sanat ve siyasi kültürünün adeta seviyesi ile alay eden, tekdüze, monoton bir de her türlü akıcılığa uzak yarım bir denemedir.
2010