Aristoteles Politika’sını Yunanistan’daki kent devletlerinin anayasalarının açıklandığı bir kaynak olarak görebiliriz.
Aristoteles, Makedon krallarının egemenliği altındaki Stageira’ da İ.Ö.384 yılında, doğdu. Atina’da Platon’un yanında (Akademia’da) öğrenim gördü. Bir süre (Büyük) İskender’e öğretmenlik yaptı.
Aristoteles’in en etkileyici yapıtlarından biri olan Politika’da yanıtlarını aradığı sorulardan yalnızca birkaçıdır.
Yanıtlarını aradığı sorular nelerdir?
Demokrasilerde devrimin en güçlü nedeni, halk önderlerinin (demagogların) ilkeden yoksun kişilikleridir. Bazen birer birer mülkiyet sahiplerine karşı mahkemelerde kötü niyetli suçlamalar yapar ve onların güçlerini birleştirmelerine yol açarlar; ortaklaşa korku, can düşmanlarına bile işbirliği ettirir. Bazen de yığınlar arasında onlara karşı kışkırtıcılık yaparlar.
Bazen, kalabalığın sevgisini kazanmak için ileri gelen (yukarı-sınıf) yurttaşlara haksızlık eder ve onların birleşmesine yol açarlar; kullandıkları baskı yöntemleri zorla bir varlık vergisi almak ya da kamu hizmetleri için gelirlerine bir vergi koymaktır; bir başka yöntem de, paralarını kamu kesesine aktarmak amacıyla zenginlere iftira ederek onlara karşı dava açmaktır.
Eski zamanlarda, halk önderi ile askerlik önderi aynı kişi olunca demokrasiden tiranlığa doğru bir değişme meydana gelirdi; gerçekten, eski tiranların çoğu demagog olarak başlamışlardı.
Günümüzde bunun böyle olmasının nedeni, eskiden halk önderlerinin usta konuşmacılardan değil, birliklere komutanlık etmiş kimselerden çıkmasıydı; çünkü o zaman usta konuşmacılar yoktu.
Bugün söylevcilik sanatının yayılması sonucunda, yetenekli konuşmacılar halk önderleri oluyorlar; fakat savaşma konusundaki bilgisizlikleri yüzünden, bunlar önemsiz bir iki ayrık dışında komutanlıklara atanamıyor.
📍Aristoya göre “monarşi, aristokrasi ve ilkeli yönetim iyi; tiranlık, oligarşi ve demokrasi kötüdür.