Açıklama
Çevremizde birçok çözünme ve çökelme olayları meydana gelmektedir. Örneğin mağaralarda bulunan sarkıt v dikitler çözünme-çökelme olaylarının en güzel örnekleridir. Su içerisinde bulunan iyonların çökmesi sonucu doğa harikası Pamukkale travertenleri oluşmuştur.
Bu bölümde az çözünen ve katı fazı oluşturan bir bileşiğin sıvı fazında bulunan ve yapısında yer alan iyonlarla oluşturduğu denge ve çözünürlük arasındaki ilişkilerini inceleyeceğiz. Ayrıca sıvı ve gazların çözünmeleri hakkında da bilgiler verilecektir.
Çözünme Çökelme Olayı
Bir bardak suya bir çay kaşığı tuz atıp karıştırdığımızda tuz taneciklerinin kaybolduğunu görürüz.
Tuz tanecikleri su içerisinde çok küçük parçacıklar halinde dağılmıştır. Bir maddenin başka bir madde içerisinde çok küçük tanecikler halinde homojen olarak dağılmasına çözünme denir.
Doymamış çözelti
İçinde çözebileceğinden daha az çözünen içeren çözeltilere doymamış çözelti denir.
Aşırı doymuş çözelti
İçerisinde çözebileceğinden daha fazla çözünen içeren çözeltilere aşırı doymuş çözelti denir. Aşırı doymuş çözelti kışa bir an için oluşur sonra tekrar çökerek doymuş hale geçer. Aşırı doymuş çözeltilerin kristallenmesini sağlamak için çözünen kristalin çözeltiye eklenmesine aşılama denir.
Doymuş Çözeltiler
Çözünme olayının başlangıcında iki yönlü olaydan (çözünme-çökme) iyonlaşma yönüne (çözünme) olması daha hızlıdır. Ancak bir süre sonra ayrışma yönünde olan olayın hızında azalma birleşme yönünde olan olayın hızında ise artma görülür. Belli bir noktada ise bu iki olayın (çözünme-çökelme) hızları eşitlenir.
Bu noktada katı ile çözelti arasında bir denge kurulur. Katısıyla denge halinde bulunan çözeltiye doymuş çözelti denir. Doymuş bir çözeltide dinamik bir denge söz konusudur. Bu denge anında madde miktarları hemen hemen değişmez.