Psikoloji, insan davranış ve düşüncelerini inceleyen bir bilim dalıdır. Kısaca psikoloji, insan davranışlarının altında yatan sebepleri ruhsal, biyolojik ve genetik yönden değerlendiren bir bilim dalıdır. Psikoloji bebeğin anne karnındaki gelişim döneminden başlayarak ferdin yaşlılık dönemine kadar olan süreçlerin tamamını incelemektedir. Psikoloji kaynağını felsefe ve biyolojiden almaktadır.
WilhelmPsikolojinin ayrı bir bilim dalı olarak ortaya çıkışı Wilhelm Wundt tarafınca 1879 senesinde Almanya‘;da psikoloji laboratuarını kurmasıyla gerçekleşmiştir. Wilhelm Wundt laboratuarında duyguları ve düşünceleri sübjektif bir yöntem olan içebakış yöntemiyle tespit etmeye çalışmıştır. Psikoloji tarihinde pek oldukça değişik fikir okulu ortaya çıkmıştır. Yapısalcılık, davranışçılık, bilişsel yaklaşım, ruh çözümü, hümanizm ve işlevselcilik bu fikir okullarından bazılarını oluşturmaktadırlar. Bu sayılan ekollerin her birisi psikoloji bilimine oldukça mühim katkılarda bulunmuştur.
Psikoloji bugün, davranış ve zihinsel işleyişlerin bilimi olarak kabul görmüştür. Psikoloji insanların dünyayı iyi mi algıladıklarıyla, dünyaya iyi mi tepkiler verdikleriyle ilgilenmektedir. İnsan iyi mi öğrenir, iyi mi anlamış olur, iyi mi algılar, iyi mi yorumlar, öteki insanlarla ne tür ilişkiler kurar, insanoğlunun toplumdaki fonksiyonu nedir vb. sorulara cevap bulmaya iş yapmaktadır.
Psikolojinin 49 alt alanı mevcuttur. Bu 49 alt alan 6 ana başlık altında incelenmektedir.
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ: Anne karnından başlayıp bebeklik, çocukluk, buluğluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinin tamamında gerçekleşen gerek davranış boyutunda ki gerekse zihinsel boyutta ki tüm gelişim süreçlerini inceleyen psikolojinin alt ana alanına gelişim psikolojisi denilmektedir. Kısaca gelişim psikolojisi ferdin yaşı ile davranışının türü arasındaki ilişkiyi inceler. Duyu organlarının yaşla birlikte iyi mi geliştiği, bazı karmaşık davranışların hangi yaşlarda ve hangi basamaklardan geçerek öğrenildiği mevzusu üstünde yoğunlaşan bir psikoloji dalıdır. Gelişim psikolojisi çocukluk dönemiyle şu demek oluyor ki çocuğun gelişim dönemleri ile ilgilenilmiş olduğu kadar, yaşlılık dönemiyle de ilgilenmektedir.
-FİZYOLOJİK PSİKOLOJİ: Organik süreçlerin şu demek oluyor ki insan fizyolojisinin davranışlar üstündeki tesirini inceleyen bilim dalına fizyolojik psikoloji denilir. Fizyolojik psikoloji insanoğlunun anatomik yapısı, sinir sistemi, salgı bezleri vb. fizyolojik olayların davranışlarla olan ilişkisini incelemektedir. Vücudun salgıladığı hormonların davranışlar üstünde ki tesiri ya da herhangi bir hastalığın davranışlar üstünde iyi mi bir tesir yapmış olduğu vb. mevzular üstünde emek vererek araştırmalarda bulunan psikolojinin alt dalıdır.
-DENEYSEL PSİKOLOJİ: Öğrenme, idrak, hafıza, dürtü vb. temel ruhsal süreçleri inceleyen psikolojinin alt alanına deneysel psikoloji denilmektedir. Deneysel psikoloji, psikolojiye tabiat bilimi olarak bakmakta ve onu deneysel yöntemlerle anlamaya iş yapmaktadır. Psikolojinin bu alt alanı bilhassa zihinsel faaliyetler ve davranışı belirleyen süreçler üstünde durur. Deneysel psikoloji, psikolojinin öteki alanlarında kullanılan pek oldukça yöntemi içinde barındırmaktadır. Bilhassa motivasyon( isteklendirme ), duygu ve toplumsal psikoloji mevzuları üstünde durmaktadır. Bu konuların yanı sıra nöroloji, gelişim psikolojisi, idrak etme, öğrenme, hafıza, şuur, düşünme ve dil mevzularında da araştırmalar icra eden bir bilim dalıdır.
-KİŞİSEL PSİKOLOJİ: Özsaygı, saygınlık, saldırganlık benzer biçimde kişiden kişiye farklılık gösteren özellikleri inceleyen bilim dalına kişisel psikoloji denilmektedir. Kişisel psikoloji insanları birbirlerinden ayrı ve hususi icra eden özellikler üstünde durmaktadır. Bir bireyi öteki bireyden ayıran bir sürü özellik vardır ve kişisel psikoloji kişiyi odak alarak bu özelliklerin incelemesini yapar. Bir bireydeki saldırganlık davranışı başka bir bireyde olmayabilir. Bir kişinin kendisine duyduğu öz saygı başka bir kişinin kendisine duyduğu saygıdan daha üst düzeylerde bulunabilir vb özellikleri incelemek kişisel psikolojinin alanına girmektedir. Kişisel psikoloji bireyden bireye farklılık gösteren davranışlar ve bu davranışlara sebep olan etkenler üstünde durmaktadır.
-KLİNİK PSİKOLJİ: Bir hastalığın tespiti, sebepleri ve iyileştirilmesi ile ilgilenen psikolojinin alt alanına klinik psikoloji denilir. İnsanların zekâ, kişilik, ruh hastalıkları benzer biçimde çeşitli mevzularda ki problemler üstünde çalışan uygulamalı bir psikoloji alt dalıdır. Klinik psikoloji bilhassa zihinsel, davranışsal ve duygusal bozuklukları inceler. Kişinin zihinsel, davranışsal ve duygusal bozukluklarının değerlendirilmesi ve tanının konulması ve lüzumlu tedavinin yapılması klinik psikolojinin alanıdır. Gene stres, fobi, cinsel işlev bozuklukları, depresyon ve birçok ruhsal bozuklukların belirlenmesi ve tedavisi klinik psikolojinin mevzuları arasına girmektedir. Ruh hastalıklarına kliniklerde teşhis konulmaktadır.
–SOSYAL PSİKOLOJİ: İnsanların birbirleriyle etkileşimlerini ve birbirlerine olan etkilerini inceleyen psikolojinin alt alnına toplumsal psikoloji denilir. Toplumsal psikoloji toplumsal şartların insanoğlu üstünde ki tesirini araştırır. Bu biçim araştırmalar psikologlar ve sosyologlar tarafınca gerçekleştirilmektedir. Toplumsal psikologlar her ne kadar cemiyet üstünde çalışıyor olsalar bile kişi üstünde de araştırmalar yapmaktadırlar. Şu sebeple cemiyet bireylerden oluşmaktadır. Kısaca kişi toplumun en ufak parçasıdır.
Toplumsal psikoloji insan davranışlarının, düşüncelerinin ve duygularının öteki insanlarla olan ilişkileri iyi mi etkilediği üstünde durmakta ve bu mevzularda araştırma yapmaktadır. Toplumsal psikolojinin içinde değişik mevzular yer alır. Bilhassa toplumsal davranış, liderlik, toplumsal idrak, toplumsal uyum vb. mevzular üstüne incelemeler yapmaktadır.
Bu 6 alan 49 alanı içinde barındırır. Kısaca bu 6 alanın içinde 49 alt alan mevcuttur. Mesela eğitim psikolojisi, toplumsal psikolojinin alt alanıdır. Bununla birlikte eğitim psikolojisi gelişim psikolojisine de bağlıdır. Şu sebeple insan devamlı öğrenen ve eğitilen bir varlıktır.
Kaynakça:
Temel Psikoloji Kursu
Yazar:Derya Talas