Havadelisi.com Uzun Vade Departman Müdürü Erdem Erdoğan’dan (Santiago), yürekleri ağza getiren bir analiz…
——
Aralık ayının ilk yarısını Atlantik’ten hücum eden İzlanda siklonlarıyla, bol yağışla ve batıda normallerin biraz altında diğer yerlerde normallerin biraz üzerinde sıcaklıklarla tamamlıyoruz. Geçtiğimiz günlerdeki yazımızda da belirttiğimiz üzere Aralık ayı son haftasına kadar bu şekilde hızlı sistem geçişleriyle geçecek gibi görünüyor.
Sonrasında ise çok yukarılardan gelen bir kararla bu gidişat değişecek gibi görünüyor. Aşağıda 14.12.2018 Cuma günü GFS 06Z çalıştırmasına ait 10 hPa basınç seviyesine (stratosfer) ait anomali haritasını görüyorsunuz. Bu harita modelin çıktısı yayınlanan en son saatini, yani 384. saati gösteriyor. Bu, sayısal modeller için çok uzun bir süre ve ciddi değişim ihtimali olmasına rağmen, 10 hPa verileri aşağı atmosfer verilerine göre çok daha istikrarlı ilerlediğinden analiz için kullanılmasında bir sakınca yoktur.
Son birkaç GFS çalıştırmasında yukarıdaki gibi kutupsal girdap (polar vortex) yerdeğişimi ve ani stratosfer ısınması dikkat çekiyor. Fakat buradaki en önemli kısım ısınmanın şiddeti ve yerleştiği bölge… Buradan yola çıkarak, Batı Rusya’nın kuzeyi ve İskandinavya civarlarında hangi ocak aylarında 10 hPa sıcaklıkları en yüksek seviyede gerçekleşmiş onu araştırdık. Aşağıdaki haritada incelediğimiz bölge görünmektedir.
Tüm ülke olarak kışa çok hareketli ve bol aksiyonla başladık. Son verilere göre önümüzdeki günlerde de bu aksiyon devam edecek. Avrupa Kıtası’nın batısından sarkacak olan İzlanda siklonları Ege ve Batı Karadeniz civarlarında derinleşip tüm yurda bol yağış, iç kesimlerdeki yüksek illere de kar getirecek gibi görünüyor.
Bu sabahki ECMWF çıktısına baktığımızda önümüzdeki 10 gün içerisinde tam dört tane İzlanda kökenli siklonun (değişim ihtimali tabii ki var) ülkemizi etkileyeceği ve bu siklonların kuzeye ve doğuya doğru ilerlemesiyle, Balkanlar üzerinden soğuk havaların bize doğru geleceğini söyleyebiliriz. Bu sistemler Atlantik kökenli olduğundan, beraberinde getirdiği soğuma kıyılarda yağmur dışında bir hava olayına yol açmıyor, fakat dağlar ve iç bölgelerin yüksek illeri kar yağışları alacaktır.
Havadelisi.com mevsimlik tahminler genel müdürü Erdem Erdoğan’ın yazısı…
—–
Kurak ve karsız geçen 2014 kışının üzerine 2015 ve 2016 kışlarını bol sistemli, karlı ve aksiyonlu olarak geçirdik. Son iki kışta gelen sistemler Marmara’nın doğusu, İç Batı Anadolu ve Karadeniz Bölgesi’ndeki hava delilerini bir hayli memnun etti. İki sene üst üste yoğun kar alması nadir olan İstanbul da bu iki kıştan kendi payına düşeni aldı. (Şubat 2015, Yılbaşı 2016)
Peki bu sene bizi nasıl bir kış bekliyor? Kasım ayında yapacağımız ayrıntılı mevsimlik tahmin öncesinde, şu ana kadar elde ettiğimiz ipuçlarından bir ön değerlendirme yapmaya çalışalım.
Makaleyi ayrıntılı inceleyecek vaktim olmadı, fakat yüzeysel bir inceleme ile bile, söz konusu bilimsel araştırmanın Türkiye ile ilgili sonuçlarının NASA’nın kendi internet sayfasında dahi pek doğru yansıtılmadığı ve epeyce abartıldığı anlaşılıyor.
NASA’nın basın bildirisinde paylaştığı harita, toprakta depolanmış suyun yüksekliğinin santimetre olarak olması gerekenden farkını veriyor. Kahverengiye doğru gidildikçe kuraklık artıyor. Türkiye’nin büyük kısmı normal gözüküyor.
Recent droughts are centered in the Western Mediterranean, Greece, and the Levant. Events of similar magnitude in the Western Mediterranean and Greece occur in the Old World Drought Atlas, but the recent 15-year drought in the Levant (1998–2012) is the driest in the record.
Ülkemiz, önümüzdeki hafta salı gününden itibaren Rusya ve Ukrayna üzerinden gelen hakiki bir soğuk hava dalgasının etkisi altına girecek… Yılbaşı civarındaki günler, özellikle kuzey bölgelerimizde muhtemelen kar yağışları ile geçecek. Fakat kar yağışlarının hangi bölgeleri ne kadar etkileyeceği gibi ayrıntılar halen belirsizliğini koruyor…
ECMWF en güncel çıktı (28 Aralık 00Z):
GFS en güncel çıktı (28 Aralık 00Z, bu çıktı oldukça uç bir senaryoya işaret ediyor):
Meteorolojik kışın başlamasına 10 gün kala, artık geleneksel hale gelen kış tahminimiz ile siz sayın takipçilerimizin karşısındayız. Gerçekleşecek olana en yakın tahmini yapmak için yine onlarca veriyi ve tahmini inceledik, makaleler okuduk, yerli ve yabancı bilim insanlarını, forumları takip ettik. Artık tahminimiz hazır, bundan sonra herkes susacak hava konuşacak! 🙂
Özet:
Geçen yıla nazaran, ülkenin batısında meteorolojik olarak daha az aktif, dolayısıyla daha az yağışlı, daha az rüzgarlı, daha çok sisli bir kış öngörüyoruz. Sıcaklıklar yine, üç ayın ortalaması göz önüne alındığında, ‘normal’den (yani siz bunu “eski kışlar”dan olarak okuyun) yüksek olacak.
Bununla birlikte, batı bölgeleri ara ara ziyaret edecek yağışlı sistemler hem kışın çok kurak geçmemesini sağlayacak; hem de Marmara ve Kuzey Ege Kıyıları gibi alçak yerlere bile örtü yapacak bir iki karlı periyodun (2015’tekiler kadar sert olmasa bile) yaşanmasını sağlayacak.
Karadeniz Bölgesi’nde (özellikle orta ve doğu kesimlerinde), ayrıca İç Anadolu’nun doğusu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ise karşımıza daha farklı bir tablo çıkacak. Karadeniz ve Doğu Akdeniz üzerinden nispeten sık gelecek ve çoğu zaman soğuğun da eşlik edeceği yağışlı hava sistemleri nedeniyle bu saydığımız bölgelerin normalin üzerinde kar yağışı almasını ve özellikle iç taraflarında kar örtüsüyle birlikte ayaz gecelerin sayısının epey artmasını bekleyebiliriz. Ülkenin doğu yarısındaki 1000 metre üzeri yerleşimlere yağışların büyük kısmı kar olarak düşecek (zaten ‘normal’i de budur).
Hatırlatma: Mevsimlik tahminler, mevsimin genel karakteri (ortalamada nasıl olacağı) ile ilgili bilgi verir; -ortalamada- normalden çok soğuk geçen bir kışta kar yağışı gayet az olabileceği gibi (örneğin, Türkiye’nin önemli bir kısmı için, 2008 kışı); normalden ılık geçen, ama karın yağınca sağlam yağdığı kışlar da olabilir (Örneğin, İstanbul için, 2015 kışı).
6 Eylül 2015 Pazar günü (dün) eylül ayı sıcaklık rekorunu kıran bazı istasyonlar…
* Göztepe/İstanbul: 37,9 derece. Eski rekor 37,5 derece (1 Eylül 1938).
* Kartal/İstanbul: 38,3 derece. Eski rekor 36,6 derece (1 Eylül 2007; 1938’de kayıt yok)
* Milas/Muğla: 44,1 derece. Eski rekor 41,1 derece (1 Eylül 2007; 1938’de kayıt yok)
* Bodrum/Muğla: 41,1 derece. Eski rekor 40,0 derece (2 Eylül 1956; 1938’de kayıt var, rekor yok)
* Edirne: 39,9 derece. Eski rekor 37,8 derece (15 Eylül 1987; 1938’de kayıt var, rekor yok)
Müslümanların en kutsal ayı, on bir ayın sultanı Ramazan başladı. Tüm İslam alemine hayırlı olsun diyoruz.
Yazımıza başlarken, öncelikle üçte ikisini tamamladığımız Haziran ayı nasıl geçmiş buna bir göz atalım. Aşağıdaki haritadan da göreceğiniz üzere Haziran ayının ilk 20 gününde sıcaklıklar ülkenin batı ve orta kesimlerinde normallerin 1-2 derece altında seyrederken, doğu ve kuzeydoğuda normallerin 1-2 derece üzerinde gerçekleşmiş.
İspanyolcada “erkek çocuğu” anlamına gelen (ve ‘El Ninyo’ diye telaffuz edilen) bu atmosfer-okyanus olayı, iklimi küresel ölçekte etkileyen en önemli doğal süreçlerden birisi.
Pasifik Okyanusu’ndaki akıntılar ve oralarda esen rüzgarların normaldeki vaziyeti. Doğudan batıya doğru esen alize rüzgarları (trade winds), güneşin ısıttığı yüzey sularını batıya doğru sürüklüyor. O suların boşalttığı yeri, okyanusun Güney Amerika tarafından taşınan su işgal ediyor. Denizin dibinden, ‘yükselme’ (upwelling) ile çıkan ve güneş görmediği için daha soğuk olan bu su, Peru Akıntısı (Peruvian current) ile batıya yayılıyor. Tropikal Pasifik’te sular gerçekten de batıya sürükleniyor, Avustralya tarafında deniz seviyesi daha yüksek.
Henüz tam olarak açıklanamayan sebep ya da sebeplerden ötürü, birkaç (2-7) yılda bir, Pasifik Okyanusu’nun tropikal bölgesinde (yukarıya bakın) doğudan batıya doğru esmesi gereken alize rüzgarları (trade winds) zayıflıyor. Tropikal güneşin ısıttığı, normalde bu rüzgarlarla batıya sürüklenen ve yerlerini dipten çıkan soğuk sulara bırakan sıcak yüzey suları; rüzgar kesilince hareket edemez oluyorlar, yerlerinde kalıyorlar. Yani aşağıdaki şemada ‘Trade Winds’i kaldırıyorsunuz ve mekanizma çökmüş oluyor. Her şey duruyor.
‘Tersten efsane’ 2014 kışı, 17 Şubat Pazartesi’yle başlayan hafta boyunca masaya yumruğunu vurmaya devam edecek.
Hava, Doğu Anadolu hariç her yerde bahar tadında olacak, haftanın yarısından sonra orada bile ciddi ısınma var. Her zaman başına buyruk Doğu Karadeniz’in doğusunu saymazsak ülke geneli yağışsız. Özellikle Çarşamba ve Perşembe günleri şubat ayı sıcaklık rekorları kırılabilir.