Tıbbı Farmeoloji Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Fikriye Yasemin Özatik, Kırşehir Halkı’nı bilgilendirdi. Kırşehir Hastane Televizyonu’na Akılcı İlaç Kullanımı konusunda basın açıklaması yaptı.
Akılcı İlaç Kullanımı çalışmaları ve ilaçların doğru kullanımının nasıl olduğu hususunda detaylı bilgiler aktaran Kırşehir Kamu Hastaneleri Birliğinde görevli Farmokoloji Uzmanı Özatik şu ifadeleri kullardı: "Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bir insanlık hakkı olarak sağlık ve sağlığa erişmekte eşitlik ilkesinden hareketle, ilaca erişebilirliğin uzun vadeli ilaç politikalarının ayrılmaz bir parçası olarak görülmesi gerektiği sonucuna varmıştır.İlaçlarınbiliçli kullanılması gerektiğini bildiren Yrd. Doç. Dr. Fikriye Yasemin Özatik,“Tıbbi Farmeoloji Ana Bilim Dalı’nda görev yapmaktayım. Tıbbi farmeoloji uzmanıyım. Bugün sizinle ‘Akılcı İlaç Kullanımı’ konusunda konuşacağız. Neden ‘Akılcı İlaç Kullanımı’ diye sorarsanız. Çünkü tüm dünyada yanlış gereksiz etkisiz ve yüksek maaliyetteki ilaç kullanımı çeşitli boyutlarda sorunlara neden olmaktadır. Bu etkiler arasında hastalık ve ölüm oranlarında artış olması ilaçlarının yan etkileri riskinin artması kaynakların yanlış tüketilmesiyle birlikte sonuçta temel ilaçların bile ulaşılabilirliğinin azalması acil ve temel ilaçlara karşı gelişebilecek dirence dayalı olarak tedavinin ekonomik ve sosyal maaliyetinin artması sayılabilir. İlacın zehir olmaktan çıkaran onun akılcı kullanımıdır” dedi.
“Antibiyotik kullanımında Türkiye 1. sırada”
Yrd. Doç. Dr. Fikriye Yasemin Özatik, açıklamalarına şöyle devam etti:
“Akılcı olmayan ilaç kullanımı sorununu tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli boyutlarda yaşanmaktadır. Şu an da Türkiye’de 2015 yılında yayınlanan verilere göre en çok anbiyotik kullanan 40 Avrupa Ülkesi arasında Türkiye 1. sıradadır. Oysa ilaç sağlığı tehdit etmek için değil doğru ve bilinçli kullanarak sağlığa katkı sunması için üretilir ve kullanılır. Bu koşulun yerine getirilmesinin tek yolu akılcı ilaç kullanımı denilen şekilde ilacın belirli kurallar çerçevesinde biliçli kullanımından geçmektedir. Peki nedir akılcı ilaç kullanımı diye sorarsanız akılcı ilaç kullanımı ilaç kullanırken doğruları uygulamak ve bilinçli olmaktır. Sağlık alanında evrensel düzeyde yetkili kurum dünya sağlık örgütüdür. Akılcı ilaç kullanımı konusunda Dünya Sağlık Örgütü soğuk bir duruş sergilemiş ve herkesçe kabul gören bir tanımda bulunmuştur. Bu tanıma göre akılca ilaç kullanımı hastaların hastalıkları ve kendi bireysel özelliklerini uygun ilacı uygun süreyle kullanım şekliyle ve uygun maaliyette almalarına yönelik kurallara uyumasıl olarak tanımlanmıştır. Yani akılca ilaç kullanımı belirlenen doğru ilacın doğru miktarda doğru uygulama yoluyla doğru zamanlamayla yeterli bilgilendirme yapılarak ve maaliyetuygunlğuda dikkate alınarak kullanılması ilkelerinin bütünüdür. Dolayısıyla bu ilkeler ilacın üretiminden eczaneye ulaşmasına reçeteye doktor tarafından yazılılıp hasta tarafından kullanılmasına etki ve yan etkileri bakımından dikkatli olunmasından atıklarının kurallına uygun imhasına kadar pek çok alt konu başlığı ile ilişkilendirilen doğruları kapsar.
“İlaç kullanırken hekiminize tanışın”
Hekiminin düzenlediği tedavinin başarısında hastaların bilinçli davranmasının belirleyici rolü bulunur. Hastaların tüm bu süreç hakkında yeterli bilgi sahibi olmaları gerekir. Tedavi süresince doğru hekim ilişkisi kurulması oldukça önemlidir. Hekim akılcı ilaç kullanımı konusunda en yetkin kişilerden birtanesidir. Bir hekimin hastasının sağlık sorunlarını gidermek amacıyla gösterdiği titiz payı hekim olmayan bir kişinin kendi kendine sergilemesi mümkün değildir. Dolayısıyla hastalar kendilerini hekimlerin yerine koymamalı ilaçla tedavi olmayı kendi başlarına karar vermemelidirler. Kişiler akılca ilaç kullanı ilkelerine uymak için bazı noktalara dikkat etmeleri gerekir. Nedir bu dikkat edecekleri noktalar? Mesela kişinin hastalandığında ilaç tedavisine gerek olup olmadığını mutlaka doktorunun belirlemesi lazım. İlaç tedavisi durumunda da gereken doğru ilaca yeni hekim karar vermelidir. İlaç vücuda alındıktan sonra bir takım evrelerden geçer. Mesela ilaç vücutta dağılır, süreç içerisinde yakılır ve vücuttan atılır. İlacın vücut içindeki yolculuğu herkeste farklılık gösterebilir. Yani çocuklar, ergenler ve erişkinler ve yaşlılarda oldukça farklıdır. Dolayısıyla ilacın vücutta meydana getirdiği etkiler, yan etkiler ilacın vücutta kalma süresi gibi pek çok durum her yaş grubunda değişiklik gösterebilir. İlaç kullanırken doktor, eczacı ve diğer sağlık çalışanlarının bilgilendirmelerine harfiyen uyulması gerekir. İlaçları kullanmadan önce ilacından içinden çıkan prospektüslerinin mutlaka dikkatli bir şekilde okunması gerekir. Anlaşılmayan noktalarda kişi eczacısından veya doktorundan yardım alabilir. Ağızdan yutularak alınan ilaçlar mutlaka su ile yutulmalıdır. Onun dışında süt, çay, gazoz, meyve suyu gibi içecekler ilacın etkisini değiştirebilir. İlaçlar doğru dozda doğru miktarlarda kullanılırsa doğru olurlar. Bu sebeple doktorun önerdiğin dozunda dışında asla çıkılmamalıdır. İlaçlar mutlaka doktorun belirttiği tedavi boyunca farklı şekilde davranmak iyileşmeye engel olabilir. Tedavi kişeye özel olarak doktor tarafından düzenlenir, birine iyi gelen bir ilaç bir başkasına iyi gelmeyebilir. Hiç kimseye ilaç önerilmemelidir ve dolayısıyla hiç kimsenin de ilacı kullanılmamalıdır. Kabızlık, uyku bozuklukları gibi bazı rahatsızlık veren durumlar bazen doktorunda önerisiyle kişinin günlük yaşantısında bazı düzenlemeler ve yeme içme alışkanlıklarında yapacağı bazı düzenlemelerle düzelebilir.
“Hekime danışılmdan içilen ilaçlar zarar verebilir”
Doktorun da onayıyla bu tür düzenlemelerde iyileşebilecek hastalıklarda gereksiz ilaç hem ilaç israfına hem de gereksiz sağlık sorunlarına yol açabilir. Evde fazladan ağrı kesici, antibiyotik gibi ilaçları bulundurmak ve hekim tavsiyesi dışında bunları kullanmak yanlış bir davranış şeklidir. Bu tür davranışlar kişinin sağlığını daha da kötüye götürebilir. Bitkisel ürün, gıda takviyesi gibi ilaç altenatifiymiş gibi gösterilen ürünlerin kullanımından şidettle kaçınılmalıdır. Tedavi sırasında ilaca bağlı olduğu düşünülen her türlü olumsuz durumu mutlaka doktor paylaşmak gerekir. Tedavi için ilaçtan mucizevi çağrelerbeklenmemilidir. Her ilacın beklenen yararı sağlaması için kullanıcının mutlaka bilinçli olması şarttır. İşte tüm bu doğru ilaç kullanım ilkelerini hastalarla paylaşabilmek ve onları ilaçların akılcı kullanımına yönlendirebilmek, kullandığı ilaçlardan en iyi şekilde yarar görmelerini sağlayabilmek amacı ile Kırşehir Kamu Hastaneleri Birliği Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde akılca ilaç kullanıma polikliniği uygulaması başlatıldı. Akılca ilaç kullanım polikliniği de hekim tarafından tedavileri belirlenip ilaçları reçete edilen, kronik hastalık teşhisi olan ve çok sayıda ilaç kullanan hastalar, çocuk hastalar, ilaç kullanması gereken gebe hastalar ve emziren hastalar bu polikliniğe yönlendiriliyor diyerek sözlerini sonlandırdı.