Ortadoğu Yıllığı 2005 366 Körfez İş birliği Konseyi ve Parasal Birlik Sayın San Giriş Devletler arası ilişkilerin anlaşılabilmesi için, siyasi, ekonomik, hukuki, sosyal ve kültürel alanlardaki etkileşimlerin göz önüne alınması gerekir. Devletler, etnik, sosyal, hukuksal ve kültürel benzerliklere sahip olsalar da, birbirleri ile entegre olarak birlik kurmaları, ekonomik ve siyasal ilişkiler düzeyinde gerçekleşmektedir. Söz konusu birlikler, öncelikle ekonomik ilişkiler düzeyinde başlamakta ve daha sonra siyasi ilişkiler düzeyinde bir entegrasyona geçilmektedir. Devletler arasındaki ekonomik birlik düşüncesi, çeşitli aşamalara ayrılmaktadır ve bu aşamaların her hangi biri yeterli görüldüğü taktirde birlik, bu seviyede devam ettirilmektedir. Ekonomik birlikler, serbest ticaret bölgesi, gümrük birliği, ortak pazar, ekonomik ve parasal birlik aşamalarını içermektedir.1 Bu birliklerin oluşması ile devletler arası ekonomik ilişkilerin ilerlemesi, devletlerin ekonomik entegrasyona yönelik olarak ekonomi politikalarında çeşitli düzenlemelere gitmelerini gerekli kılmaktadır. Artan ekonomik ve ticari ilişkilerin süreklilik kazanması bağlamında, özellikle bu faaliyetleri kolaylaştırıcı en önemli düzenleme, ekonominin temel aracı olan “para” üzerinde yapılmaktadır. Para üzerindeki farklı değerlerin ve birimlerin ticareti zorlaştırdığı bir gerçektir ve bu zorlukların giderilmesi için yapılan ilk düzenleme genellikle döviz kurlarının sabitlenmesidir. Çalışma boyunca ele alınacak temel konu olan parasal birlik için gerekli bazı şartlar, teorik anlamda ortaya koyulmuş, ekonomi literatüründe ekonomik ve parasal birliğin ön aşaması, “Optimum Para Alanı – Optimum Currency Area” (OPA) kavramı başlığı altında değerlendirilmiştir. Bilindiğinin aksine, dünya ve bölgeler çapında parasal birlik kurma çalışmaları, Avrupa Birliğiden daha eskilere dayanmaktadır ve günümüzdeki anlamı ile ilk olarak OPA kurma çalış- 1 Araştırma Görevlisi, Yıldız Teknik Üniversitesi İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Miroslav N. Jovanovic, “International Economic Integration”, London, Routledge, 1998, s.15-45.