Türkiye’nin ileri bir demokrasi haline gelmesi için çözmesi gereken üç temel sorunu vardır:
1-Üretim ve paylaşım sorunu var: İşsizlik, yoksulluk ve yolsuzluk üreten rantiye ekonomisi her geçen gün giderek daha büyük sorunlara yol açıyor. Bu döngünün sonucu olarak gelir dağılımı dayanılmaz biçimde bozulmuş durumda.
Kamu kaynaklarının pompalanmasıyla bir türedi zengin sınıf oluşturuldu. Bunlar lüks safahat içinde yaşarken milyonlarca insan akşam evine ekmek götürmenin derdinde. Kriz gittikçe büyüyor. Pandemi de bu işin tuzu biberi oldu.
Sonuç: Ülkenin üçte biri yoksulluk sınırında, onun da üçte biri açlık sınırında altında yaşamaya mahkum edilmiş durumda. Üretim dibe vurdu; yapılan üretim de toplumun ihtiyaçlarından ziyade kapitalistlerin kar hırsına göre yapılıyor. Dolaysıyla üretimle birlikte bir paylaşım sorunu söz konusu.
2-Hukuk ve demokrasi sorunu var. Bu durumun oluşturucusu yapısal sorunlar hukukun işlememesi, özgürlüklerin kısıtlanması, baskıların artması şeklinde tezahür ediyor. Eğitim sisteminin çökmüş olması gelecekle ilgi düzelme umutlarını berhava ediyor.
Sonuç: Kişisel hırsların yarattığı Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi bürokratik merkeziyetçi yapıyı ortadan kaldıracağına tam tersine katı merkeziyetçi tek adam rejimine dönüştü. Kuvvetler ayrılığı ilkesi ortadan kalkmış durumda. Denge ve denetleme yok. Parlemento işlevsiz. Rejim sorun çözmek yerine kendisi çözülmesi gereken sorunun bir parçası haline geldi.
3-Toplumsal barış sorunu var: Toplum hiç bir dönemde olamayacağı kadar kutuplaştı. İktidarın gövdesi AKP gibi görünse de zihniyet tamamen MHP’lileşti. Kürt meselesi çözülmek yerine güvenlikçi politikalara havale edildi. HDP belediyelerinin yüzde doksanı kayımda ve 6 milyon oy almış bir parti olmasına rağmen yok sayılıyor, zorla sistemin dışına itiliyor. İfade özgürlüğü yok.
Bu ortamda bir yandan hukuk ve demokrasi reformundan bahsediliyor, bir yandan da bırakın muhalefeti kendi partisinden insanlara bile ağızlarını açmalarına tahammül edilmiyor. MHP memnun olsun diye Bülent Arınç istifa ettirildi, İhsan Arslan disiplinesevk edildi, Galip Ensarioğlu teröre destek suçlamasıyla savcılığa ifadeye çağrıldı. Bu ne perhiz ne lahana turşusu.
Sonuç: Bu gidişat düzelmezse gelecekte kapanması zor sosyal ve toplumsal çalkantı ve bunalımlara yol açabilir.
Peki çözüm ne?
Çözüm gene siyasette ve onun işlevlerinde. Ne yapacak siyaset kurumu? Değişim için önce iktidar olması gerekir tabi.
İktidar programının da üç temel saç ayağı olacak:
1-Seçim kazanıldıktan sonra anayasa değişikliği ile güçlendirilmiş demokratik parlementer sisteme geçilecek.(Bunun ayrıntıları başka bir yazının konusu)
2- Üretim artırılacak ve üretilenin adil ve hakça paylaşılması sağlanacak.
3- Bütün bunlar toplumsal barış, huzur ve güven ortamında gerçekleştirilecek.
Özü budur.