Güneş alerjisi (ürtiker olarak da adlandırılmaktadır.) güneş ışığına maruz kalan deride izlerin oluşmasına neden olan ve reaksiyona yol açan olaydır. Kaşıntı, kırmızımsı lekeler genellikle güneşe maruz kaldıktan birkaç dakika sonra ortaya çıkmaktadır. Kısa bir süre veya saatlerce sürebilmektedir. Güneş alerjisinin sebebi bilinmemektedir. Alerji kronikleşebilir, ancak belirtileri ve ortaya çıkan sonuçları tedavi edilebilir.
Güneş alerjisinin belirtileri nelerdir?
Güneş alerjisinin ana semptomları ciltteki kırmızı ve küçük lekelerdir ki bunlar kaşıntı ve yanığa neden olmaktadır. Lekelerin ciltte çok fazla yer kaplaması durumunda, farklı yaygın alerji belirtileri olabilir: Düşük kan basıncı, baş ağrısı, mide bulantısı, solunum zorluğu, döküntü (cildinizin genellikle güneş ışığına maruz kalmayan bölgelerini etkileyebilir.)
Sıklıkla güneş ışığına maruz kalmış olan döküntüleri el veya yüzde bulamayabilirsiniz. Güneşe karşı çok hassas bir tene sahipseniz ince giysilerle kaplı olan cilt bölgenizde kemiklerde ortaya çıkabilmektedir. Döküntünün görünümü bireysel duyarlığa bağlı olarak değişebilir. Bazen lekeler dağılım yapabilir veya artabilir.
Güneş alerjisinin nedenleri
Güneş alerjisinin kesin nedeni bilinmemektedir. Güneş ışığının histamin veya benzer bir kimyasalın deri hücrelerinizde serbest bırakılmasını etkinleştirmesi durumunda oluşmaktadır. Mekanizma bir antijen-antikor reaksiyonu olarak tanımlanabilir. Bu tür reaksiyon, bağışıklık sisteminiz, güneş ışığına tepki gösteren belirli antijen veya tahriş edici maddeye karşı koymak için antikorlar ürettiğinde ortaya çıkmaktadır.
Bazı durumlarda güneş alerjisi riskleri artabilir: Aile genleri, yoğun parfüm kullanımı, boyalı ve güneş ışığına maruz kaldıklarında durumu tetikleyebilecek diğer kimyasal içerikli kıyafetler, yoğun ultra viole ışınlarında bulunma gibi. Isıya maruz kalma durumunda döküntüler gözenekleri tıkandığında ve tüylerin giysi altında biriktiği zaman ortaya çıkmaktadır. Güneş ışığına maruz kalmadan da ortaya çıkabilirler. Örneğin, sıcak, nemli havalarda, vücudun herhangi bir yerinde, özellikle de cildin kat yerlerinde, ter atıkları olarak dökebilir.
Güneş alerjisi ne kadar yaygın?
Güneş alerjisi dünyada oluşan nadir bir alerjidir. Herhangi bir yaş aralığında kişiyi etkileyebilir. Hatta bebekleri de etkileyebilir. Güneş alerjisi, tüm ırkların insanları arasında ortaya çıkabilir, ancak Kafkas kökenliler arasında daha yaygın olduğu söylenmektedir.
Güneş alerjisi nasıl teşhis edilir?
Doktorlar, güneş alerjisini fiziksel bir muayene ile teşhis edebilir. Güneş alerjisi genellikle güneşe maruz kaldıktan birkaç dakika içinde vücutta belirir ve eğer güneşten kurtulursanız hızla vücuttan uzaklaşır. Vücut üzerinde herhangi bir yara izi bırakmaz.
Güneş alerjisi nasıl tedavi edilir?
Güneş alerjisi tedavisi semptomların şiddetine bağlıdır. Güneşten uzak durmak, reaksiyonun hafif olması durumunda semptomları giderebilir.
Hafif vakalarda, doktorlar aloe vera veya kalamin losyonu gibi kremleri önermektedirler. Eğer reaksiyon daha şiddetli ise, şiddetin boyutuna göre ağır ilaçlar ile müdahale edilmektedir. Doktorlar ayrıca fototerapi önerebilirler. Bu tedavi cildinizi yaz güneşi için düzenli olarak ilkbaharda bir güneş ışığından mor ötesi radyasyona maruz bırakarak hazırlayacaktır. Bu işlem kişikeri duyarsızlaştırabilir, ancak etkileri uzun süreli değildir.
Güneş alerjisi yalnızca ara ara çoğalabilir veya kronik olabilir. Tedavi sonuçlarının çok az büyük ölçekli çalışması vardır ancak tedavinin kombinasyonu, durumun tedavisinde en etkili gibi gözükmektedir. Güneş alerjisi riskini önlemek veya azaltmak için yapılabilecek bazı şeyler vardır. Güneşe maruz kalma süresini sınırlandırın ve özellikle güneşin en sıcak olduğu zaman saat 10.00 – 16.00 arasında güneşten uzak durun. Açık havada geçirdiğiniz zamanın yavaş yavaş artmasıyla bahar aylarında dışarıda kalmaya çalışın. Bu, cildinizin hücrelerinin daha güçlü yaz güneşine adapte olmasına yardımcı olabilir. Döküntü belirli bir ilaç ile ilgili ise, bir alternatif olup olmadığını doktorunuza sorun.
Uzun kıyafetler, uzun pantolonlar veya uzun etekler gibi azami örtüşen dokuma ve pamuklu kıyafetler giyin. Güneş koruyucularından daha iyi UV’yi bloke eden, 40’dan büyük bir UPF koruma faktörüne sahip kıyafetler giymeyi düşünün. Açık ten üzerinde geniş spektrumlu bir güneş kremi kullanın ve düzenli olarak tekrar uygulayın. Açık havada güneş gözlüğü ve şapka kullanın. Güneş şemsiyesi de kullanmayı ihmal etmeyin.
Yazar: Osman Uçar