Sermaye Piyasası Kurlu 1981 tarihli olan Sermaye Piyasası kanunu doğrultusunda kurulmuş olan yetkilerini, kendi sorumluluğu altına alarak bağımsız bir biçimde kullanan bir denetleme kurulu olma özelliğine sahip bulunmaktadır. Takvimler 2011 yılını gösteriyorken Sermaye Piyasası Kurulu, forex piyasasına yönelik olan yeni düzenleme ve denetleme sistemi geliştirmiştir.
Geliştirilmiş olan söz konusu düzenlemelere gereksinim duyulmasının sebebi; ülkemize yönelik olarak hizmet sunmakta olan kuruluşların büyük bir kısmının merkezi yönetimlerinin yurt dışında olması ve gerek duyulan kontrollerin gerçekleştirilebilmesi amacıyla yasal statüye sahip olan bir otoritenin bulunmayışıdır. Yatırımcılar söz konusu piyasada yeterli düzeyde yapılamayan denetleme sebebiyle açtıkları işlemler neticesinde büyük tutarlı paralar kaybetme gibi olumsuzluklar yaşamışlardır.
Bu düzenlemeye uygun olarak Türk forex yatırımcısına yönelik hizmetler sağlamak isteyen aracı kurumların SPK belgesi alması zorunluluğu söz konusudur. SPK lisansı bir nevi forex lisansıdır. SPK lisansı alma işleminin gerçekleştirilebilmesi de SPK tarafından uygun olarak nitelendirilmiş olan kural ve düzenlemelere uygun niteliklere sahip olunması gerekmektedir. Kaldıraçlı alım ve satım işlemlerinde kaldıraç oranı sabitlenmiş durumdadır.
Az miktardaki bir anapara ile yüksek tutarlı kazançlar elde edilebilmesi nedeniyle forex piyasası yatırımcılara son derece cazip gelmektedir. Söz konusu düzenleme kapsamında bulunmayan ve SPK lisansına sahip olmayan şirketler yatırımcılara sağlamakta oldukları yüksek kaldıraç oranları vasıtasıyla ilgi odağı olmayı başarmakta fakat yatırımcılar kazanç elde etseler dahi, yasal düzenlemeler kapsamı dışında kalan forex aracı kurumlarından elde edilmiş olan paraların geri alınması konusunda problemlerle karşılaşabilmektedirler.
Döviz piyasası işlemleri büyük bir bilgi birikimi te tecrübeye gerektirir. Bunun sebebi para birimlerinin değerini etkileyen çok sayıda unsurun bulunuyor olması durumudur. Söz konusu işlemlerin platformlar üzerinde gerçekleştirilebilir olması nedeniyle, aracı konumundaki kurumların kanuni denetimler kapsamında bulunuyor olmaması şartlarında, karşılaşılabilecek sorunlar, yatırımcıların anaparalarına erişimlerini engelleyebilmektedir.
Forex kaldıraçlı alım ve satım işlemleri sadece açılımı Sermaye Piyasası Kurulu olan SPK tarafınca yetkilendirilmiş olan ve SPK belgesine sahip kuruluşlar tarafından gerçekleştirilebilir niteliktedir. Bu sayede SPK tarafından onaylı durumda olan bir forex aracı kurumu aracılığı ile işlem gerçekleştiren yatırımcı mağduriyet yaşaması söz konusu olduğunda SPK’ya başvuruda bulunabilmektedir.
Bununla birlikte söz konusu düzenleme çerçevesinde SPK belgesi almış olan forex aracı kurum belirli bir sermaye gücüne ve bilgi işlem alt yapısını elinde bulundurmaya tabi tutulmaktadır. Böylece forex firmaları, forex yatırımcıları için daha güvenilir nitelikte bir kurum haline dönüşmektedir. Sermaye Piyasası Kurlu, aracı statüsündeki kurumların sağlayabileceği kaldıraç oranlarına ve de yayınlayabilecekleri tanıtım amaçlı reklamlara da sınırlamalar getirerek riskli forex piyasasına karşı Türk yatırımcısını koruyucu bir rol üstleniyor.
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu ) bankalar ve aracı kurumlar gibi çeşitli kuruluşlarla birlikte çalışmayı amaçlayan bireylere, gerekli olan sektör bilgilerini, tecrübelerini ve mesleki düzeydeki yeterliliklerini SPK sınavı vasıtasıyla ölçme işlemi gerçekleştirdikten sonra, bu alanlarda çalışabilmelerine imkân veren SPK lisansı vermektedir. SPK lisans sınavları ise her sene olmak üzere Ocak, Mayıs ve Eylül aylarında yapılmaktadır.
Söz konusu sınavlar neticesinde SPK lisansına sahip olma hakkını elde eden bireyler, yönetici türev araçlar personeli, ihtisas personeli, kredi derecelendirme uzmanı, değerlendirme uzmanı ve kurumsal yönetim derecelendirme uzmanı olarak çalışabilme imkânına sahip olabilmektedirler. Bu alanlarda çalışmayı amaçlayan bireyler, SPK lisansı sahibi olarak gerçekleştirecekleri iş başvurularında bir adım öne çıkabilmektedirler.
Sermaye piyasalarında, lisansı bulunan çalışanlar, mevcut lisans düzeylerini yükselte bilmek ya da lisansı bulunmayıp bu alanda çalışmayı hedefleyen bireyler SPK lisans sınavlarına girebilme imkânına sahiptirler. SPK lisans sınavına girilebilmesi için herhangi bir yerde çalışıyor olma mecburiyeti bulunmamaktadır. Temel düzey lisans almak isteyen bireylerin; Lise, iki ya da 4 yıllık fakülte mezunu olmaları yeterli görülmektedir. Diğer düzey lisanlar için ise bu durum, lisans türüne göre değişiklik gösterebilmektedir.
SPK Lisans Türleri
İlk olarak SPK lisansı alma hakkına sahip olunabilmesi için SPK lisans sınavına girmek ve sınavdan başarı sağlamak gerekiyor. Sınav sonrası SPK lisansı alma hakkına sahip olan bireyler, SPK lisans başvurularını (SPL) Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu’na yapmaları gerekmektedir. SPK’nın internet sitesi üzerinden başvuru işlemi gerçekleştirilememektedir. SPL’nin elektronik sistemi olma özelliğine sahip olan (LSTS) Lisanslama ve Sicil Tutma Sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Başvuru yapılırken izlenecek adımlar;
Birinci adımda: eğer ilk kez lisans başvurusu yapılacaksa, LST sistemine giriş yapılabilmesi için kullanılacak olan bir şifre oluşturulması gerekmektedir. Şifre oluşturabilmek için https://lsts.spl.com.tr/ internet sitesinden yararlanılabilir.
İkinci adımda: Sisteme giriş işlemi gerçekleştirildikten sonra, kişisel bilgilerin, telefon, ikamet adresi, vb. bilgilerin ve eğitim bilgilerinin doğru olarak istenilen alanlara girilmesi gerekmektedir.
Üçüncü adımda: Daha önceden lisans almış ve de sisteme giriş işlemi gerçekleştirmiş olan bireyler, sisteme daha önceden oluşturmuş oldukları şifre ile giriş yapabilmektedirler. Giriş bilgilerini hatırlamayanlar ise https://lsts.spl.com.tr/ internet adresi üzerindeki “Şifremi Unuttum” linkine tıklayarak yeni bir şifre oluşturma imkânına sahiptirler.
Dördüncü adımda: Sınava girecek olan adayların, lisan belgelerini alabilme imkânına sahip olabilmeleri için belirli bir tutarda olan başvuru ücretlerini ödemeleri gerekmektedir. Ödeme işleminin gerçekleştirilebilmesi için “Ödeme Yap ve Başvur” bölümünden kredi kartı ile birlikte ödeme işlemi yapılabilmektedir.
Beşinci adımda: ödeme işlemini gerçekleştirilmesinden sonra ise Başvuru Aday Beyan Formunun çıktısının alınması gerekmektedir.
Altıncı Adımda: Başvuru Beyan Formu ve beraberinde noter onaylı diploma örneği, nüfus cüzdanı fotokopisi hazır edilmelidir.
Yedinci adımda: Düzey iki sınavına başvuru gerçekleştiren adayların belgelerine, Düzey 1 lisansının aslını,
Sekizinci adımda: Düzey 3 sınavına başvuru gerçekleştiren adayların Düzey 1 ya da Düzey 2 lisanslarının aslını koymaları gerekmektedir.
Dokuzuncu adımda: Bütün belgelerin SPL’ye elden olacak şekilde teslimi yapılmalı ve ya da kurye, posta, kargo gibi vasıtalar aracılığı ile kuruluşa gönderilmesi gerekmektedir.
SPK lisansı için başvuru gerçekleştiren adayların belgeleri, SPL kuruluşunda görevli olan uzmanlar tarafından incelemeye tabi tutulur. Lisans almaya uzmanlarca uygun görülmüş olan adaylar LSTS sistemi vasıtasıyla onaylandıktan sonra lisans belgelerini alabilmektedirler.
Forex hizmetleri için SPK lisansına gereksinim söz konusudur. SPK lisansı bulunan Forex aracı kurumları güvenilir niteliğe sahiptirler. Lisans sahibi olan aracı kurumlar nedeniyle mağdur duruma düşen yatırımcılar SPK’ya başvurarak hak arayışı içine girebilmektedirler. Forex aracı kurumları vasıtası ile yatırım işlemleri gerçekleştirilirken kurumun SPK lisansının mevcut olup olmadığına bakmak son derece önemli bir konudur. Aksi durumda çözüme ulaşılamayan mağduriyetler söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle SPK lisansına sahip olan forex aracı kurumlarının tercih edilmesi son derece önemli bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan yatırımlar neticesinde yatırımlarınızı güvenilir nitelikteki kurumlar vasıtasıyla yapmanız çok doğru bir tercih oluşturmaktadır.
Bir önceki yazımız olan Forex Piyasası Gün İçi İşlem Yapma Rehberi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.