.....
İşten kendi isteğiyle ayrılan işçi ve evlilik nedeniyle ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak işten kendi isteğiyle (istifa) ayrılan işçi, kıdem tazminatı alamamaktadır. Ancak; iş sözleşmesinin askerlik görevi, emeklilik hakkının elde edilmesi, sağlık problemlerinin işin yapılmasına sürekli bir biçimde engel oluşturduğunun belgelenmesi, işverenin iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırı davranışlarda bulunması nedenleri ile işçi tarafından feshi halinde (istifa), çalışma süresinin en az 1 yıl olması koşulu ile kıdem tazminatı hakkı alınabilmektedir. Yasal düzenleme gereği; Kadın işçilerin evlilik nedeni ile işten ayrılması durumunda, çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu haktan yararlanılabilmesi için; iş sözleşmesinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, feshin gerekçesinin evlilik olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir
İş görmekten kaçınan işçinin iş akdi feshedilir mi?
Bu nedenle iş akdinin feshedilemeyeceği, işçinin yerine yeni işçi alınamayacağı ve yapılan işlerin başkasına yaptırılamayacağı 4857 sayılı İş Kanununun 34 üncü maddesinde açıkça belirtilmiştir.
Kıdem tazminatım zamanında ödenmezse faiz istenilebilir mi?
İstenilebilir. Çünkü, kıdem tazminatının zamanında ödenmemesi halinde ödenmeyen süreye göre mevduata uygulanan en yüksek faizin ödenmesine hükmedileceği 1475 sayılı İş Kanununun 14 ncü maddesinde belirtilmektedir.
İşten kendi isteğiyle ayrılan işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
İş sözleşmelerinin feshinden önce bildirim süresine bağlı kalınarak diğer tarafa yazılı bildirimde bulunulması esastır. İşten ayrılmak (istifa) isteyen işçi, sağlık nedenleri, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık veya işin durması benzeri nedenler dışındaki işten ayrılmalarda işverenine bildirim süresini dikkate alarak yazılı bildirimde bulunmakla yükümlüdür. İşçinin kendi isteğiyle işten (istifa) ayrılması durumunda, ayrılmanın nedeni önem taşımaksızın herhangi bir ihbar tazminatı hakkı oluşmamakta, böylesi bir talepte bulunamamaktadır. İşten ayrılmanın yukarıda sayılan nedenler dışında bir gerekçeye dayanması ve işçinin bildirim süresine uymaksızın işi bırakması halinde, işverenin talep etmesine bağlı olarak işi bildirim süresine uymadan bırakan işçi ihbar tazminatı ödemek durumunda kalacaktır.
Ücreti artırılmayan işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?
Ücretlerin hangi dönemlerde veya oranlarda artırılacağına ilişkin herhangi bir çerçeve belirlenmiş durumda değildir. Ücret uygulamaları konusundaki yasal düzenleme asgari ücretin altında ücretle işçi çalıştırılamayacağı ile sınırlıdır. Bunun ötesinde ücret uygulamalarına ilişkin esaslar, iş sözleşmelerinde belirlenebilmektedir. İş sözleşmesinde bağlayıcı bir hüküm bulunmaması halinde, uygulamaya ilişkin inisiyatif işverene aittir. İş sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmamasına karşın, ücret artışlarındaki anlaşmazlık nedeni ile işten ayrılan işçi istifa etmiş sayılacağından, herhangi bir tazminat hakkı oluşmayacaktır.
İş sözleşmesi feshedilen işçi tazminatlarını almak için nereye başvurmalıdır?
İşçi ihbar ve kıdem tazminatı alacağı için işyerinin bağlı olduğu yerin Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü?ne başvurabilir ya da anılan hakları için işyerinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesine dava açabilir.
İşyerinin satılması durumunda işçi kıdem tazminatının ödenmesini isteyebilir mi?
Herhangi bir işyerinin kısmen veya tümüyle devredilmesi durumunda, söz konusu işyerinde çalışmakta olanlar aynı şartlarla çalışmaya devam edeceklerdir. İşyerinin devri, çalışanların yasal hakları konusunda herhangi bir kayba yol açmayacak, çalışanlara işyerinin devri nedeni ile kıdem tazminatı ödenmesi gerekmeyecektir. Gerek kıdem tazminatı, gerekse yıllık ücretli izin haklarının belirlenmesi gerektiğinde devir öncesi ve devir sonrası oluşan toplam çalışma süresi esas alınacaktır.
Kıdem tazminatı hakkı nasıl hesaplanır?
Herhangi bir iş sözleşmesinin kıdem tazminatını gerektiren bir nedenle feshi durumunda, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir. Bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplamaya dahil edilecektir. Kıdem tazminatı hesaplamaları sırasında işçiye ödenen ücretin yanı sıra, kendisine düzenli olarak sağlanan tüm para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin (yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşuluyla ikramiye ödemeleri vb.) brüt tutarları dikkate alınmaktadır. Her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı tutarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlandırılmıştır.
Kıdem tazminatının ödenmesi için gereken koşullar nelerdir?
1475/14 kapsamında çalışanlara belirli şartlarla kıdem tazminatı ödenmektedir. Buna göre:-Aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması,-İş sözleşmesinin işveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle,-İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması ve benzeri nedenlerle,-Askerlik görevi nedeni ile,-Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile,-Kadın işçinin evlenmesi nedeni ile evlenme tarihi itibariyle 1 yıl içinde başvurması şartıyla,-İşçinin ölümü nedeni ile,iş sözleşmesinin feshi halinde çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir.
İşe iade haklarından yararlanılabilmek için gereken şartlar nelerdir?
İş sözleşmesini feshetmek isteyen işveren; feshi yazılı olarak bildirmek, feshin gerekçesini açıkça belirtmek, feshe bağlı olarak ortaya çıkan tüm hakları fesih tarihinde işçiye ödemekle yükümlüdür. İş sözleşmesinin neden belirtilmeksizin feshi veya belirtilen nedenin gerçeği yansıtmadığı iddiasında bulunulması durumunda, feshin geçersizliği ve işe iade talebinde bulunulabilmektedir. İşe iade hükümlerinden yararlanılabilmesi için; söz konusu işyerinde en az "30" işçi çalıştırılıyor olması, iş sözleşmesi feshedilen işçinin ilgili işverene bağlı çalışma süresinin en az "6" ay olması, fesih tarihinden itibaren 1 ay içinde iş mahkemesine başvurularak dava açılması gerekmektedir.
Ara dinlenmesi nedir?
Ara dinlenmesi günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında verilen ve süresi çalışılan yerin geleneklerine ve işin gereğine göre ayarlanan dinlenme süresine verilen addır. Günümüzde işyerlerinde uygulanan ve öğle yemeği molası, çay molası ya da sigara molası vb. isimlerle adlandırılan dinlenme zamanlarının tümü ara dinlenmesi olarak nitelendirilebilir.
Çalışanlara hamilelik ve doğum hallerinde sağlanan haklar nelerdir?
4857/74 kapsamında; Kadın işçilerin doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere, toplam 16 hafta çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebeliklerde doğum öncesi izin süresine 2 hafta eklenmektedir. İşçinin isteğine ve doktor raporuna dayalı olması koşulu ile doğuma 3 hafta kalana dek çalışılabilmekte, bu durumda doğum öncesi kullanılmayan izin süresi doğum sonrasına aktarılabilmektedir. Bu iznin bitiminde yazılı talepte bulunan işçiye, 6 aya kadar ücretsiz izin verilmektedir. Ayrıca; izin bitiminde işe başlayan işçiye çocuğun 1 yaşına gelmesine dek günde 1,5 saatlik süt izni verilmesi gerekmektedir.
İşveren, Bize Kendi Şirketleri Arasında Geçiş Yaptırmış / Hüseyin İrfan Fırat
SORU: Ben bir firmada yeraltı maden ocağında madenci olarak çalışmaktayım. 13.12.2018 tarihinde a şirketinde işe giriş yaptık. Bu şirketten haberimiz olmadan 01.07.2019 tarihinde çıkışımız yapılmış. 02.07.2019 tarihinde de b şirketine sigorta girişlerimiz yapılmış. Sadece giriş yapıldığında ?Girişlerinizi bu şirkete yaptık? dediler ve 30 Ekim?de madde 4?ten çıkışlarımız verildi habersiz bir şekilde. Biz ihbar tazminatı ve kıdem tazminatı alabilir miyiz, ayrıca işe iade davası açabilir miyiz? İlk çalıştığımız a şirketi ise tamamen kapatılmış.
YANIT: İfadelerinizden anlaşılan, işverenin size kendi şirketleri arasında geçiş yaptırdığıdır. Burada sigorta primi açısından boşluk olmadığından gün kaybınız söz konusu değil. Ancak bu geçiş işleminin gerekçesi önemlidir. Ayrıca işverenin size bu çıkış giriş işlemleri konusunda bilgi vermek zorunluluğu da var.Olaya kıdeminiz açısından bakıldığında, aynı işverenin farklı işyerlerindeki çalışmalar birleştirilerek hesaplanacağından kıdem süreniz bakımından bir kayıp söz konusu olmaz. Ancak sözünü ettiğiniz a ve b şirketleri aynı kişiye mi ait, buna da bakmak gerek. Bu işyerinde henüz 1 yılınız dolmadığından kıdem tazminatı hakkınız yok. Sadece ihbar tazminatı talep edebilirsiniz. İşe iade davası bakımından ise en az 6 aylık kıdem sahip olmanız gerekiyor. İşveren eski şirketi kapatıp sizleri yeni şirkete devir etmekle bu davanın önüne geçmeye çalışmış olabilir. Bu durumda iki şirket arasındaki bağı kanıtlayıp yine de işe iade davası açabilirsiniz. İşe iade davası için işten çıkarıldığınız tarihten itibaren 1 aylık süre olduğunu hatırlatalım. Vakit geçirmeden bir avukatla görüşmelisiniz.
(Birgün | 06.12.2019)
Soru: 9 Temmuz 1977 doğumluyum. Sigorta girişim 2 Ekim 1995. 5701 gün primim var. Ne zaman emekli olabilirim?
● Alparslan ERGE
Cevap: Emeklilik için; 25 yıl sigorta, 5750 gün prim ve 55 yaş şartlarına tabisiniz. 49 gün daha prim ödeyerek priminizi 5750 güne tamamlarsanız, 55 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
ASKERLİK BORÇLANMASI ŞARTLARINIZI DEĞİŞTİRMEZ
Soru: 12 Ağustos 1976 doğumluyum. SSK girişim 1996?da olup 6400 gün prim ödemem var. 18 ay askerlik ödemesi yaparsam, ne zaman emekli olurum?
● Halim KIRMIZIOĞLU
Cevap: Askerlik tarihinizi bildirmemişsiniz. Sorunuzdan askerliğinizin sigorta başlangıç tarihinden sonra olduğu anlaşılıyor. Askerlik borçlanması emekli olma şartlarınızı değiştirmez. Sadece primi artırır. Priminiz de yeterli olduğundan, askerliğinizi borçlanmanıza gerek yok. Çünkü 5825 günden fazla priminiz olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de 56 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
BAŞLANGIÇTAN ÖNCEKİ DOĞUMLAR BORÇLANILAMAZ
Soru: 3 Mart 1969 doğumluyum. SSK başlangıcım 19 Eylül 2001. 3580 gün prim ödemem var. Yeni yasaya göre ve normal şartlarda nasıl emekli olabilirim? 1988 ve 1991 doğumlu iki çocuğum var. Bu doğumlardan doğum borçlanması yapabilir miyim?
● Gülben ÖZBALKIR
Cevap: Yaş haddinden emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 920 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 4500 güne tamamlamanız şartıyla, 58 yaşınızı dolduracağınız 3 Mart 2027?de emekli olabilirsiniz. Ayrıca 3420 gün daha prim ödeyerek priminizi 7000 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olmanız da mümkün (Ara vermeden prim ödemeniz halinde Temmuz 2029 sonunda). Ancak birinci seçenekte daha erken emekli olmaktasınız. Doğumlarınız sigorta başlangıç tarihinden önce olduğundan doğum borçlanması yapamazsınız.
397 GÜN DAHA PRİM ÖDEMELİ
SORU: Babam 10 Eylül 1956 doğumlu. Bağkur girişi 1 Haziran 2007. Bağkur?a, 12 yıl 2 ay 27 gün, SSK?ya 56 gün prim ödemesi var. 18 ay askerlik hizmeti yapmış. Babam ne zaman emekli olur?
● Hakan ARAT
CEVAP: Babanız Bağkur?da yaş haddinden emeklilik için; 5400 gün prim ve 62 yaş şartlarına tabi. Askerliğini borçlanıp ayrıca 397 gün daha prim ödeyerek primini 5400 güne tamamlayacağı tarihte emekli olabilir.
STAJIMI BORÇLANABİLİR MİYİM?
Soru: 10 Mayıs 1974 doğumluyum. 1 Ocak 1996 SSK girişimle 4819 gün primim var. Ne zaman emekli olurum? 1993?te staj yapmıştım. Staj için prim ödeyip giriş tarihimi 1993?e çekebilir miyim?
● Haluk TEKİN
Cevap: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5825 gün prim ödeme ve 56 yaş şartlarına tabisiniz. 1006 gün daha prim ödeyerek priminizi 5825 güne tamamlamanız şartıyla, 56 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Staj sürenizi borçlanarak başlangıcını 1993?e götüremezsiniz. Bunun için yasa çıkması lazım.
53 YAŞI DOLDURACAKSINIZ
Soru: SSK girişim 1 Kasım 1991. 7542 gün primim var. 1973 doğumluyum. Ne zaman emekli olabilirim?
● Murat GÜNEY
Cevap: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5600 gün prim ve 53 yaş şartlarına tabisiniz. Priminiz yeterli, bundan sonra prim ödemeseniz de 53 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
(Posta Gazetesi | 02.01.2020)