ntv.com.tr 13.05.2019 - 08:24 |
Ramazan ayı, şu dönemde bahar ve yaz dönemine denk geldiğinden çalışanlar için oruç tutmak zorlaşıyor.
Böyle olunca da, özellikle büyük şehirlerde işten bir saat bile olsa erken çıkabilmek ve iftara yetişebilmek gibi konular pek çok çalışan için oldukça önemli hale geliyor.
Bununla birlikte, Ramazan ayında oruç tutan çalışanları için işveren, işyerinde yemek çıkarmıyor ya da yemek masrafına katlanmıyor.
Peki, “oruç tutan çalışanların yemek yardımı açısından maddi kaybı söz konusu mu?”, “işveren, oruç tutan çalışanlarına iftar yemeği verisa, bu yemek vergiden muaf tutulur mu?” veya “ramazan kolisi kıdem tazminatına dahil midir?”
İşte hem çalışanların hem işverenlerin merak ettiği bazı sorulara yanıtlar:
Erken paydos var mı?
İş Kanunu ile belirlenmiş ara dinlenmeleri çalışma süresine göre değişmektedir. Buna göre, günlük çalışma süresi 4 saat veya daha kısa olan işçilere 15 dakika, 4 saatten fazla 7.5 saatten düşük olan işçilere 30 dakika, 7.5 saatten fazla olan işçilere ise 60 dakika ara dinlenmesi verilmesi gerekir. Burada amaç, işin yürütülmesi sırasında işçilerin dinlenmeleri ve bu sürede yemek yeme, çay ve/veya sigara içme gibi ihtiyaçların giderilmesidir. Konuya ilişkin Yargıtay kararlarının, işe ara dinlenmesi kadar geç başlanması veya aynı süreyle işin erken bırakılması şeklindeki uygulamaların doğru olmadığı yönünde olduğu görülmektedir.
İşveren yıllık izin vermek zorunda mı?
İşçilerin yıllık izinlerinin planlaması işverenin yönetim hakkı kapsamındadır. Bu doğrultuda, işveren, aynı bölümde çalışan ve benzer işleri yapan iki kişiye aynı anda yıllık izin vermeyebilir. Bununla birlikte, işçilerin makul bir süre önceden yıllık izin kullanacakları tarihi işverene bildirmeleri gerekir. Eğer böyle bir bildirim yapmamışlarsa, işveren yıl içerisinde istediği tarihte işçilerine izin kullandırabilir.
İşyeri kapatılıp yıllık izin uygulanabilir
İşveren eğer isterse ramazan ayı boyunca işyerini kapatarak bütün işçilerine izin de verebilir. Bu bağlamda, yıllık ücretli izin yönetmeliği uyarınca, Nisan ayı başı ile Ekim ayı sonuna kadar işveren işçilerinin tümüne veya bir kısmına toplu izin kullandırabilir. Bu durumda ramazan ayı boyunca işleri yoğun olmayan bir işyeri, işçilerin tamamına izin verebilir.
Oruç tutan personele de ticket veya kupon verilir
Bazı işyerlerinde işçilere dışarıdan yemek hizmeti satın alınmakta ya da işyerinde yemek yapılmakta, bazılarında ise ticket veya kupon verilmektedir. Eğer işyerinde ticket veya kupon uygulaması söz konusu ise oruç tutsun ya da tutmasın ramazan ayı boyunca bütün çalışanlara aynı miktarda ticket veya kupon verilmeye devam edilmesi gerekir. Yani, işveren oruç tutuyor diye çalışanın ticket veya kuponunu kesemez.
Oruçlu çalışana yemek parası
Ramazan ayı boyunca oruç tutacağını beyan eden işçiye öğlen yemeği verilmeyeceği için yemeğin parası verilebilir. Toplu iş sözleşmesinde veya iş sözleşmesinde bu yönde bir hüküm var ise işçiye yemek yemediği günler için yemeğin bedeli kadar ödeme yapılması mümkündür.
Ara dinlenmesi çalışma süresinden sayılmaz
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmamaktadır. Dolayısıyla, ara dinlenmesi süresi için işçi ücret almamakta ve bu süreyi işyerinde veya işyeri civarında geçirmek zorunda kalmaktadır. Ramazan ayında oruç tutan işçiler ara dinlenmesi süresi içinde çay, sigara içemeyecekleri ve yemek de yiyemeyecekleri için işe ara dinlenmesi kadar geç gelmeyi veya işten ara dinlenmesi kadar erken çıkmayı düşünebilirler. Bu durumda, sabah 08:00’de başlanan ve akşam 18:00’de bitirilen bir mesai içinde, işçinin 1 saat olan toplam ara dinlenmesi süresini işten 17:00’da ayrılarak kullanması söz konusu değildir. Yargıtay kararları da bu yöndedir.
İşveren ara dinlenmesi yok, erken çık diyemez ancak izin verebilir
Ara dinlenmesi günlük çalışmada amacına uygun olarak mutlaka kullanılmalı.
Dolayısıyla, oruçlu işçi yemek yemese ya da sigara, çay içmese bile dikkatini toplaması, belirli bir süre işinden uzak kalması gibi amaçlara hizmet eden ara dinlenmesini kullanmaması kanuna aykırı olacaktır. Bu kararı, işveren kendi yönetim hakkına dayanarak alamaz. Ancak işveren isterse ramazan döneminde oruçlu çalışanlarının erken çıkmalarına izin vererek, daha sonra bu çalışanlardan telafi çalışması yapmalarını isteyebilir.
İftar yemeği vergiden muaf mı?
İşveren nasıl işçilere verdiği öğle yemeği için belirli bir tutara kadar vergiden muafsa, söz konusu tutarı aşmadıkça iftar yemeği için de muaftır. Bu tutar 19 TL’dir. Diğer yandan, vardiyalı çalışmalar dışında işverenin iftar yemeği vermesi halinde işçinin bu yemeğe katılması zorunlu tutulamaz.
Nakdi yardım ve sigorta primi...
İşyerlerinin çoğunda Ramazan’da işçilere ramazan kolisi şeklinde ayni yardım veriliyor. Süpermarket hediye çekleri de bu amaçla kullanılıyor. Bu durumda, ramazan kolisinin net bedeli brüte çevrilmeli ve çalışanların bordrolarında gösterilmeli. Söz konusu tutar için gelir ve damga vergisi de hesaplanacaktır. İşçilere ramazanda nakdi yardım yapılması da mümkün. Yapılan yardımdan gelir vergisi, damga vergisi ve sigorta priminin kesilmeli.
Ramazan kolisi ve kıdem tazminatı
İşyerinde her ramazan koli dağıtan ya da ramazan yardımı yapan işveren, işçilerine kıdem tazminatı öderken bu yardım tutarlarını da dikkate almalıdır. Düzenli bir şekilde yapılan ramazan yardımları da kıdem tazminatına esas ödemeler arasındadır.
SGK primi kesmeyen işveren ceza öder
Ramazanda işçisine ayni yardım yapan ancak vergilendirmeyen veya nakdi yardım yapan fakat bunu prime esas kazanca dahil etmeyen işveren idari para cezası ile karşılaşabilir. İşverenlerin bu konuda hassas davranmaları ve mevzuata uyum göstermeleri gerekmektedir.
FAZLA MESAİ İÇİN ONAY VERİRKEN DİKKAT
İşsizlik ödeneği alanların tekrar iş bulmasını teşvik için yeni bir hamle geliyor. İşten çıkarıldıktan sonra 3 ayda yeni işe girip en az 12 ay çalışanın işsizlikteki primini devlet ödeyecek. İşte ayrıntılar...Yazının Devamı
Dul kalan eş, vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığı alabilir. Dul kalan eş ikinci kez evlenir ve ikinci eşinden de dul kalırsa ikinci bir ölüm aylığı alamaz. Birinci eşinden ya da ikinci eşinden dolayı bağlanacak olan tek bir ölüm aylığını tercih etmek zorunda kalırYazının Devamı
Kısa çalışma koronavirüs mağduriyetlerini büyük ölçüde engelledi. Bu başvuruları Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda 900 iş müfettişi inceledi. Müfettişlerin iki ay gibi kısa bir sürede gece - gündüz demeden çalışması sonucunda yaklaşık 4 milyon çalışana kısa çalışma ödeneği verilmesi uygun görüldü.Yazının Devamı
İstihdam Kalkanı paketi, salgın sürecinde işçiyi ve işvereni destekleyen önlemleri devam ettirirken yeni önlemleri de içerecek. İşten çıkarma yasağı 3 ay uzatılacak. Ücretsiz izne çıkarılan işçiye aylık 1117 lira ödeme yapılmaya devam edilecek. Kısa çalışmanın sona erdiği işyerlerinde işverenlere üç ay prim desteği sağlanacak.Yazının Devamı
Kovid-19 pandemisi nedeniyle devlet, işçilerin kısa çalışma ödeneği alabilme şartlarını esnetti. Kısa çalışmaya başvuran işverene de işçi çıkarmama şartı getirerek istihdamı korumak adına çok önemli bir adım attı.Yazının Devamı
Uluslararası Çalışma Örgütü’nün tahminlerine göre, küresel düzeyde yaklaşık 2 milyar kadar kayıt dışı çalışan var. Hem virüse karşı riskleri daha yüksek hem de alınan virüs önlemleri onları daha da yoksullaştırıyor.Yazının Devamı
Koronavirüse karşı tedbirler çalışma hayatını olumsuz etkiliyor. Ancak İş Kanunu’na göre esnek çalışma mümkün. Esnek çalışma üretimin devamını ve çalışanların işini kaybetmemesini sağlayacaktır. Bu modelleri inceleyelim.Yazının Devamı
Gençlerin iş yaşamına ilk adımı atmaları, işbaşı eğitim programı ile mümkün olabiliyor. Programa katılanlar istihdam fırsatını yakalıyor ve işe girerken ‘deneyiminiz var mı’ sorusuna olumlu yanıt veriyorYazının Devamı
Dünyada 188 milyon işsiz var. Ayrıca 165 milyon kişi yeterli düzeyde ücret alabildiği bir işe sahip değil. 120 milyon insan ise iş aramaktan ümidini kesmiş. İşsizlikten dünya çapında 470 milyon insan etkileniyorYazının Devamı
SGK, iş kazalarının ardından hem sigortalıya hem de bakmakla yükümlü bulunduğu kişilere yardımda bulunuyor. İşçi, iş göremezlik ödeneği ve gelirinden yararlanırken hayatını kaybetmesi durumunda kız çocuklarına çeyiz parası veriliyorYazının Devamı
Yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla birlikte Bağ-Kur’lular ve GSS primini kendisi ödeyen kişiler, SGK’ya 60 günden fazla prim borçları olsa dahi bu yılın sonuna kadar sağlık hizmeti almaya devam edeceklerYazının Devamı
Fazla çalışmanın karşılığı her 1 saat fazla çalışma için 1.5 saat ücrettir. Kural olarak fazla çalışmaya karşılık ücret ödenmesi zorunludur. Bununla birlikte işçinin talep etmesi halinde fazla çalışmaya karşılık ücret yerine serbest zaman kullanma hakkı da bulunmaktadır.Yazının Devamı
Dünya Ekonomik Forumu’nun yayınladığı Küresel Cinsiyet Eşitliği Raporu’na göre, sağlık, eğitim, ekonomi ve politikada cinsiyetler arasındaki farkın kapatılması için gerekli süre 99.5 yıl olarak hesaplandı.Yazının Devamı
İsteğe bağlı sigortalılık çalışmadan emekli olma imkânı sunuyor. Kimler isteğe bağlı sigortalı olabilir, isteğe bağlı sigortalı ne kadar prim öder, ölüm aylığı alanlar isteğe bağlı sigortalı olabilir mi?Yazının Devamı
Emeklilik çalışanların en büyük hayali. Fakat bazen iş ortamındaki zorluklar, amirlerin olumsuz tutumları, iş arkadaşları gibi sebeplerle çalışmak işkence haline gelebilir. İsteğe bağlı sigortalılık çalışmadan emekli olmak isteyen kişiler için önemli bir fırsattır.Yazının Devamı
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), küresel ısınmaya bağlı olarak 35°C’nin üzerindeki sıcaklık ve yüksek nemde ‘ısı stresi’ oluştuğunu açıkladı. Bu stres, sağlık riski yaratıyor ve çalışanın verimliliğini düşürüyor.Yazının Devamı
Yaz dönemi öğrenciler açısından sadece tatil anlamına gelmiyor. Pek çok üniversite öğrencisi, iş tecrübesi kazanmak ve özgeçmişini güçlendirmek amacıyla yaz aylarında firmalara staj başvurusunda bulunuyor...Yazının Devamı
İş hayatına başladığı işyerinden emekli olanların sayısı gittikçe azalıyor. İşyeri değiştiren kişilerin kıdem hakları ve önceki işverende doğmuş hakları ne oluyor? Bu yazımızda bu sorulara yanıt vereceğiz...Yazının Devamı
Sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresi içerisinde en fazla hangi statüde hizmeti varsa, yani sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresinin yarısından bir gün fazlası olan 1261 prim ödeme günü hangi statüde geçmişse, o statü şartlarıyla emekli olunuyor.Yazının Devamı
Mobbing, iş yerinde çalışanlara yönelik psikolojik şiddet, taciz, yıldırma ve kuşatma anlamına geliyor. Fakat her kötü davranış, hakaret veya psikolojik şiddet örneği, mobbing olarak kabul edilmiyor. Mobbing olması ve hak arama için bazı koşullar gerekiyor.Yazının Devamı
İşyerinin başka bir işverene devredilmesi halinde çoğu işçinin aklında aynı soru var; “Acaba haklarım yanar mı?” Günümüzde ekonomik değişimlere bağlı olarak işverenler kendilerine ait işyerlerini satıp, başkalarına ait işyerlerini devralabiliyorlar.Yazının Devamı
İş sözleşmesi işçi ile işveren arasında kişisel ve hukuki bağımlılık ilişkisi kuran bir sözleşmedir. Bu bağımlılık çalışma hayatında işverenin işçinin davranışlarını birçok yönden kontrol etmesiyle somutlaşmaktadır. Bu kontroller çalışanın kişilik haklarının ihlal edilmesi riskini doğurmaktadır.Yazının Devamı
Günümüzde işverenler çalışanların iş sözleşmelerini sona erdirirken sıklıkla işletmesel nedenleri öne sürmektedir. İş güvencesine sahip bir çalışanın iş sözleşmesi ancak işçiden veya işletmeden kaynaklanan geçerli bir neden varsa sona erdirilebildiğinden, böyle bir nedenin olmaması veya geçerli kabul edilmemesi halinde fesih geçersiz sayılmaktadır. Geçerli nedenler içinde yer alan işletmesel nedenlerin kanunda sınırları tam olarak belirlenememiştir. Bu nedenle kavramın içeriği yargı kararlarıyla açıklanmaya çalışılmaktadır.Yazının Devamı
65 yaş aylığında önemli değişiklikler yapıldı. Bundan sonra 65 yaş aylığı bağlanması için ailede yaşayan tüm fertlerin gelirlerine bakma uygulaması sona erecek. Sadece 65 yaş aylığı talep eden kişinin ve varsa eşinin gelirine bakılacak.Yazının Devamı
Ekonomik güçlük dönemlerinde, küçülmek durumunda kalan işletmeler, işçilerinin iş sözleşmelerini feshetmek yerine kısa çalışma yöntemini tercih edebilir. İşin korunmasını sağlamak daha elzem. Bunun ayrıntılarına bir bakalım...Yazının Devamı
Mayıs ayında yürürlüğe giren torba kanunda Bağ Kur’lular için çok önemli bir düzenleme yer alıyordu... Peki bu kişiler emekli olacak duruma geldiklerinde bu süreleri emekliliklerine ekletebilecekler mi?Yazının Devamı
Kadınları iş hayatına katmak için sürekli yeni düzenlemeler yapılıyor. Kadın işgücünün biyolojik gerekliliği ve toplumsal rolü dikkate alınarak mevzuatta birçok koruyucu düzenleme var. Neler mi? Bir bakalım...Yazının Devamı
Çalışma hayatına ilişkin köklü değişiklikleri içeren ‘7103 sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’, Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. İlgili kanunla yeni teşvikler yasalaştı.Yazının Devamı
Hastalıklar bazı zamanlarda çalışanların işe gitmelerini engelleyecek düzeyde olabiliyor. Böyle bir durumda, hastalanan işçinin, devamsızlığının nedenini hastaneden aldığı sağlık raporu ile kanıtlaması gerekiyor. İşte işçi ve işverenin rapor konusunda dikkat etmesi gerekenler...Yazının Devamı
Geçen hafta Meclise gelen ve önümüzdeki günlerde yasalaşması beklenen torba kanun tasarısında işverenlere yönelik olarak getirilen çok önemli teşvikler var. İstihdamın artırılması için sağlanan bu teşvikler olumlu sonuçlar doğuracaktır.Yazının Devamı
İşçinin işverenin koyduğu kurallara uymayan davranışları iş sözleşmesinin feshiyle sonuçlanabilir. İşyeri kıyafetini giymemek bile çıkarma nedeni olabilir. Ancak işyerindeki her olumsuzlukta çalışanın işten çıkarılmasını engellemek için iş güvencesi uygulaması var. İşveren feshin geçerli nedene dayandığını ispatlamalı.Yazının Devamı
Dünyanın sadece yüzde 45’i bir sosyal koruma ödeneği kapsamı altında. 4 milyar insan ise korunmasız. Sosyal güvenliğin bir insan hakkı olarak tanımlandığı ülkemizin, diğer ülkelere örnek olmasını diliyoruzYazının Devamı
Evde iş sözleşmeleri Borçlar Kanunu'nun 461 ve devamındaki maddelerde düzenlendi. Kanunda evde hizmet sözleşmesi, işverenin verdiği işi işçinin kendi evinde veya belirleyeceği başka bir yerde bizzat veya aile bireyleriyle birlikte bir ücret karşılığında yaptığı iş olarak tanımlanıyor...Yazının Devamı