Kahvaltı ekonomisi
Kahvaltı ekonomisi şu cümleyle doğmuştur; "Kahvaltı günün en önemli öğünüdür!" Muhakkak bu cümleyi duymuşsunuzdur. Maalesef ki bu cümle tamamen pazarlama amacıyla sarf edilmiş bir cümledir.
1944'te ABD radyolarında, gazetelerinde beslenme uzmanları kahvaltı ürünü satışlarını artırmak için bu tarz açıklamalar yapmaya başlamıştı. Asıl hedef çabuk tüketilir, corn flakes gibi ürünlerin satışını artırmaktı. Yıllar sonra bu ürünler ülkemize de geldi. Benzer açıklamaları hatırlarsanız; "Tüm gece aç kalan vücut için en önemli öğün kahvaltıdır!" Bu çağrı sonrasında sütle tüketilen bu ürünlerin satışı yavaşça artmaya başladı. Ama o dönem şeker tüketiminin olumsuz etkilerinden fazla söz edilmiyordu.
Tarihe bakarsak kahvaltı ekonomisi bugünkü kadar önemli değildi. Mesela 4.000 yıl önce Hititler gün içerisinde genellikle iki öğün yermiş. Kahvaltı olarak yenen ilk yemek doyurucu özellikli olurken diğer öğün ikindi vaktinden sonra yenen yemekmiş. Kahvaltının doyurucu özellikli olmasıysa, çalışmaya başlayacak insanın acıkmadan çalışabilmesi içindi. Roma İmparatorluğu'nda durum epey farklıymış. Ana öğün akşam yemeğiymiş. Çünkü sohbetin uzun uzadıya gittiği, şarap ve türlü yemeğin sunulduğu öğündü. Kahvaltı ve öğle yemekleri ise çabukça geçiştirilirmiş.
Antropolog ve ekonomi uzmanı Sydney Mintz şekerin ekonomi tarihi için önemini vurgularken, toplumun şeker ile yaşadığı dönüşümden bahseder. Hakikaten çikolata ve şeker enerji deposu olduğu için işçilerin verimliliğini artıran gıdalardır. Geçmişte üretimi artırmak için işçilere bolca verildiği bilinmektedir. Ülkemizdeki ilk değişim ise corn flakes öncesinde çay ile yaşanmıştır. Eskinden sabah kahvaltısında çorba tüketilirken yakın geçmişte bu alışkanlık şekerli çay ile yer değiştirdi. Şimdilerdeyse şekersiz çay ile yeni bir değişim sürecinde diyebiliriz.
Kahvaltıda çorba tüketilen günlerden evveline bakarsak manzara çok daha farklı. Sanırım ekonominin fazla mühim olmadığı günlerde, tüketime teşvikte azdı. Bu tarihlerde kahvaltının “tahta’l-kahve-kahve altı” sözünden de anlaşılacağı gibi kahveden önce yenilen öğün olduğu söylenebilir. Yani fazla doyurucu olmayan bir öğün. Ama görünen o ki tüketime teşvik edici adımlar sayesinde kahvaltı tüketimi yapısal bir değişime uğradı. Sonuç, kahvaltı ekonomisi hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. #kahvaltı #Mintz #ekonomi