Orta Amerika ülkesindeki dev ta küreleri kimin neden yaptıı bilinmiyor.
Birlemi Milletlerin Dünya Kültür Mirası statüsü vermeye hazırlandıı gizemli Kosta Rika ta küreleri, uçuk spekülasyonlara konu olmayı sürdürüyor.
Orta Amerikada hem Atlantik hem de Pasifik Okyanusuna kıyısı olan küçük ülkenin çeitli yerlerinde mükemmel biçimde yontulmu, en büyüü 2,7 metre çapında, 16 ton aırlıında olan çok sayıda ta bulunuyor.
United Fruit Company adlı Amerikan irketinin Kosta Rikada muz plantasyonları için ekim sahaları için ekim alanları açarken kefedilen ve çounlukla Diquis Deltası bölgesinde toplanmı olan irili ufaklı 300 kadar kürenin kimi orijinal yerlerinde duruyor, kimisi sergilenmek üzere taınmı, kimisi de tahrip edilmi.
Ne için yapıldıkları bilinmediinden ta küreler ilk bilimsel raporlara konu oldukları 1930 yılından bu yana heyecan tacirlerinin dü güçlerini çalıtırıyor. Bu taların kayıp Atlantis uygarlıından kaldıını öne sürenler de var, 1960ların modasına uygun olarak Dünya-dıı ziyaretçiler tarafından bırakılmı olduunu savunanlar da. Kimi uzman bunları İngilteredeki Stonehenge adlı dev ta anıtla, kimisi de Güney Pasifikteki Easter Adasındaki kafa heykelleriyle ilkilendiriyor. Ta küreler, Harrison Fordun oynadıı Kutsal Hazine Avcıları filminde sahne alma onuruna da erimilerdi.
1940lı yıllarda bölgede yapılan bilimsel arkeolojik çalımalarsa kürelerin Kristof Kolombun Amerikayı kefinden önce Kosta Rikanın güneyinde yerleik yerli kültürlere ait çanak çömlek ve öteki malzemeyle uyum gösterdiini ortaya koymu bulunuyor.
Günümüzde kürelerin tarihçesi ve ilevleri konusunda en yetkin uzman olan Kansas niversitesi Antropoloji Doçenti ve Dünya Yerli Halk Aratırmaları Programı Direktörü John Hoopesa göre, kürelerin en eskileri MS 600 yıllarına tarihlenirken çou MS 1000yılından sonra, ancak İspanyol fatihlerin kıtaya gelmesinden önce yontulmu. Küreleri batmı uygarlıklar ya da uzaydan gelen ziyaretçilerle ilikilendiren spekülasyonları reddeden aratırmacı, taların üzerindeki darbe izlerinin, kayaların süper uygarlıkların sahip olacaı tekniklerle deil, ta çekiçlerle biçimlendiini gösterdiini belirtiyor.
Ancak Hoopes bile taların neden yapıldıı konusunda bir tahminde bulunmaktan kaçınıyor ve bölgedeki yerli kültürlerin İspanyolların geliinden kısa süre sonra geride hiçbir yazılı kayıt ya da efsane bırakmadan ortadan kaybolmu olduuna iaret ediyor.