Ordu-siyaset ilişkisinin yeniden düzenlenmesi başka askeri problemler doğurur mu, bilemem. O tartışmayı uzmanlarına bırakmak gerekir diyeceğim ama ciddi bir sorunum var o noktada. Epey bir süredir Türkiye'de yapılan 'uzmanlık' değerlendirmelerinin de anormal derecede siyasallaştığını, kutuplaştığını görüyorum. Biz henüz akılcılığı muhakemelerimizin özüne yerleştirebilmiş değiliz. Bu nedenle modernleşmemizi tamamlayamadığımız kanısındayım. Bürokrasideki FETÖ örgütlenmesine bakın. Böyle bir yapının 'rasyonel bürokrasi' olduğunu söylemek imkânı var mı? Bu koşullarda uzmanlar da değerlendirmelerini önceden (a priori) tayin edilmiş görüşler, düşünceler doğrultusunda yapıyor.***
Asker- siyaset ilişkilerinin bu yaklaşımdan muaf olmayacağı besbelli. Bir grup yapılanlara tepeden tırnağa doğru, diğer grup da baştan sona yanlış diyecektir. Ama bu zıt ve uzlaşmaz görüşlerin ötesinde bir alan var. Onu da ben anlatmaya çalışayım.
Daha 1990
'larda o zaman SHP
'li yetkililere yazdığım raporlarda askeri okulların kapatılması
görüşünü savunmuştum. Bu yaklaşımın benim açımdan temel bir dayanağı vardı. Asker
i okul mantığı özerk bir askeri sınıf
yaratmak maksadıyla işletiliyordu.
Özerk askeri sınıf demek belli bir yaklaşımla eğitim almaktı. Bu eğitim esasında bir doktrine
dayanıyordu. O doktrin 19. yüzyıldaki Prusya
geleneğinden edinilmiş Osmanlı askeri modernleşmesini
hazırlamıştı. Askerin modernleşmenin
başını çektiğine inanılıyordu. Buna göre asker toplumun
itici ve tayin edici kuvvetidir. Yani: Devletin nasıl olması gerektiğine
asker karar verir.
Türkiye
'de 1908
sonrasındaki modernleşme bu mantığa yaslanmıştır. Cumhuriyet,
bırakın onu, II. Mahmud
sonrası modernleşme bu modele oturmuştur. Toplumsal değişimi asker sınıfının önderliği
biçimlendirmiştir. Küçük
taşra kentlerindeki 'garnizon modernliği' bu
metodun uzantısıdır.
***
Fakat ötesi vardır. Türkiye'de 'rahatsızız
' diye darbe yapan askerler
bu girişimlerini daima kendilerini siyasetin üstünde, siyaseti tanzim edecek, sivil siyaseti yönlendirecek bir konumda gördükleri için gerçekleştirmiştir. Bunu da o askeri okul 'doktrinine
' borçludurlar. Orada kendilerine her şeyin üstünde, ötesinde
oldukları öğretilir. O andan itibaren de kendilerinde her şeye hak ve güç bulur askerler.
Daha geriye gidersek bu aslında devletin ta Osmanlı'dan
bu yana sürdürdüğü 'devşirme
' mantığıdır. Köylünün, yoksulun çocuğunu alıp eğitir, kendinize göre biçimlendirirsiniz. O da inandığı, inandırıldığı 'tarihsel öncü
' anlayışıyla hareket eder. İnanmadığı sivil siyaseti yok sayar, onu ortadan kaldırmak için darbe
yapar.
Böyle bir eğitimin demokratik bilinçle
ilgisi yoktur. Bizden önceki kuşağın bazı
safdil siyaset bilimi hocalarının darbelerden
sonra askerin kışlasına dönmesini 'özgünlük'
olarak, 'demokratik bilinç' olarak görmezseniz
(!) böyle bir 'formasyondan
'
gelen askerin demokrasiyle ilgili olmadığını
da kabul edersiniz. Askerin sivil
iktidarla yasal olarak ilişkilendirilmesi de
demokrasiyle ilişkili olduğu manasına gelmez. O başka bir şeydir ve başka bir kültüre ihtiyaç gösterir.
Bu bakımdan askeri okulların kaldırılması
askerliğin kendisine özgü şartları bir
yana, o eğitim/ terbiye elbette verilmelidir,
yerindedir.
Tarih değişiyor!...