Ses kartı, bilgisayarda analog ve dijital ses işlevlerini yerine getiren elektronik birimidir.
Dâhilî olarak PCI- veya PCI-Express kart yuvalarına takılan kart türleri olduğu gibi, haricî olarak USB bağlantı noktasına bağlanan, pcmcia yuvalarına takılan ve profosyonel alanlarda kullanılmak üzere Güvenlik duvarı girişinede bağlanabilen versiyonları mevcuttur. Eski ses kartları ISA yuvalarına takılabilirler. Ayrıca anakart üzerinde bütünleşik sunulan ses yongaları da mevcuttur.
Ses kartının görevleri
Ses sinyallerini kaydetmek
Ses sinyallerini sentezlemek
Ses sinyallerini karıştırmak ve degiştirmek
Ses sinyallerini yürütmek (çalmak)
Tarihi
Ses kartları bilgisayar alanında 1989/90'lı yıllarda popülerliğe kavuşmuştur, AdLib ve Soundblaster kartları, konuşmacı adı verilen, sistem içindeki hoparlörün yerine ses işlevlerini üstlenen kartlardır. Daha sonra piyasaya sürülen Roland LAPC-I ile birlikte, bilgisayar büroların dışında oyun amaçlı da kullanılmaya başlanmıştır.
Donanım tabanı
Temelde bir ses kartının görevi A/D cevirici yonga vasıtası ile analog ses sinyali ses kartı girişinden dijitale çevrilir ve dijital ses sinyalleri de ses kartı çıkışında analog ses sinyallerine çevrilir.
İlave özellikler
Bilgisayarın arka çıkışının sınırlı olması, ve takılacak cihazlar için bilgisayarın arkasına ulaşmanın zor olması sebepleriyle bazı ses kartlarına ön paneller ilave edilebilir. Bazen de ilave slot kapağı biçiminde giriş çıkış panelleri kullanılır, bu kapaklar ses kartına özel bir kablo ile bağlanırlar. Yine daha fazla giriş sunmak için, bazı ses kartı üreticileri özel girişler, ve bu girişe takılan, daha çok ses giriş-çıkışına sahip kablolar verirler.
Bütünleşik ses kartları
Ses kartları anakarta bütünleşik de olabilirler. Bu tür çözümler daha uygun maliyetli olurlar.
En önemli ses kartı ve ses yongası üreticileri
Audiotrak
Creative Labs
Club 3D
C-Media
E-MU Systems
Guillemot
M-Audio
Philips
Realtek
VIA Technologies
Yamaha
TerraTec
Edirol
Nvidia
Konu DERF tarafından (07.01.09 Saat 10:18 ) değiştirilmiştir.
Ses kartları günümüz bilgisayarlarının vazgeçilmez bir bileşenidir. Hemen hemen tüm bilgisayarlarda ses kartı vardır ve sanırım herkes ses kartınınne işe yaradığını biliyordur. Ama ben yinede anlatayım. Ses kartı, bilgisayardan gelen dijital haldeki sesleri, hoparlörün anlayabileceği şekildeki elektriksel formata çevirmekle görevlidir. Bunun için bir ses kartı, gerekli ses verilerini içeren dosya ve yazılımlar, bir CPU ve bir hoparlör yada kulaklık gereklidir. Örneğin bir MP3 parçası dinlemeye kalktığımızda; MP3 Player’ımızı açtık, çalmak istediğimiz parçayı seçtik. CPU gerekli dosyayı yerinden alır ve işlemeye başlar ve aynı yolla işlediği verileri ses kartına veriyolları aracılığı ile gönderir. Şimdi ses kartının yapması gereken, verileri hoparlörün anlayacağı türden sinyallere çevirmektir. Dikkat ettiyseniz tüm bileşenler belirli görevler için oluşturduysa da tüm bilgisayar bileşenlerinin temelde prensipleri aynıdır.
Önceden ses kartları anakart üzerinde onboard yani anakartla bitişik olarak bulunurdu. Bu tür ses kartları günümüzde de çoğu anakartta bulunmaktadır. Bu sayede bir ses kartı masrafından kurtuluruz. Fakat bu tür ses kartlarından yüksek verim beklemeyin. Diğer bir tür ses kartı da PCI slotuna bağlanan türdür. Çoğu ses kartı bu türdendir. Böyle ses kartlarından, onboard sen kartlarına nazaran daha çok verim alınır. Creative gibi öncü fimalar ise çıkartmış olduğu Platinium serisi ses kartları ile, ses kartı standartlarlarına yeni bir boyut getirmiştir. Bu seri ses kartlarında, hem PCI slotundan bağlanan ses işlemcisi hem de enstrumantel araçlarının PC’ye daha rahat bağlanabilmesi için kasanın ön tarafına monte edilebilen bir bağlantı aparatı bulunmaktadır.
Nedir bu ses kartı standardı?
Her bileşende olduğu gibi ses kartlarında da belli başlı bazı standartlar vardır. Bunlardan en çok bilineni Sound Blaster’dır. Sound Blaster hepimizin sık duyduğu bir kavramdır. Özellikle Creative firmasının ürettiği ses kartları bilhassa Sound Blaster standardını kullanmaktadır. Creative marka bir ses kartına sahip değilseniz bile bu standart sizin için çok önemlidir. Diğer marka ses kartları da belli etmeseler bile bu standardı desteklemektedirler. Bu Sound Blaster standardı bir çok oyun ve yazılım tarafından desteklenmektedir. Bu standart sayesinde 3D Sound yani 3 Boyutlu Ses daha çok kendini belli etmektedir. Bu ses düzeni sayesinde özel teknikler sayesinde ses etrafı sarıyormuş hissi veriliyor.
Peki Ses Terimleri Nelerdir?
Elbette ses kartı hakkında da değişik terimleri olacaktır. Bunlar ses kartları için çok önemlidir. İşte bunlardan en yaygın olanları:
MIDI: Musicial Instrument Digital Interface Türkçe karşılığı Müzik Endüstrisi Dijital Arabirimi olan MIDI adından anlaşılacağı gibi müzik endüstrisinde kullanılan bir standarttır. Bilgisayarlar dolayısıyla ses kartları ile müzik aletleri arasında kurulan bağlantılarda kullanılan ortak kuralları içerir. Böylece ses kartı ve müzik aleti, bu ortak kurallar yardımıyla uyumlu ve sorunsuz çalışır. Her ses kartı MIDI standardını desteklemektedir.
Wave Table: Ses kartları dijital verileri ses dalgasına dönüştürme sırasında wave table yani dalga tablosunu kullanırlar. Dalga tablosu enstrumental verilerin dijital kodlarını içinde barındırmaktadır. Böylece gelen dijital ses sinyalinin hangi enstumanın hangi sesine ait olduğu bulunur ve hoparlöre o ses iletilir.
MP3: Günümüzde inanılmaz derece ilgi çeken ses sıkıştırma formatı olan MP3 diğer dosya sıkıştırma formatları gibi özel bir yazılım yardımıyla işlenebilmektedir. Bunlar arasında en yaygın olanı Winamp yazılımıdır. MP3’ler çalınırken sıkıştırılmış veriler açılır, çalınır ve çalınan bölümler daha sonra yeniden kapatılır. Günümüzde en çok kullanılan ses formatlarından birisidir. Bunda internet üzerinden bedava (aynı zamanda yasadışı) dağıtılmasının büyük rolü vardır.
Dolby Digital: Yüksek kalitedeki ses uygulamalarında (özellikle DVD uygulamalarında) kullanılmaktadır. Beş, altı veya daha fazla kanal ses desteği vermektedir. Bunlardan ilk üçü sağ, sol ve merkez hoparlörler, ikisi arka sağ ve sol hoparlörler, diğeri ise subwoofer vs. içindir. Surround ses sitemi olarak da adlandırılır.