Dün TCMB’nin 17 Aralık’ta açıkladıklarını gündeme getirerek, temelde koridorun faizlerini değiştirmeyip TL likiditeyi azaltarak bankalar arası faizlerin yüzde 7.75 düzeyine yakın ve ortalama fonlama maliyetinin de yüzde 6.75 değerinin üstünde kalmasını sağlamaya dönük TL likidite daraltması önlemleri aldığını söylemiştik.
Bugün özetleyeceğimiz 24 Aralık’ta açıklanan kararlarda ise daha çok döviz satışı önlemleri gündeme gelmişti. Önce döviz kurlarında aşırı oynaklık gözüken ve 16.30 sonrası yapılan döviz satım ihalesinin tutarının on misline çıkarılması için daha önce alınan kararı destekleyen adımlar atıldı. 24 Aralık’tan itibaren aralık ayının yılbaşına kadar kalan döneminde günde minimum 450 milyon dolar satılması gündeme geldi. Ayrıca 2014 yılının Ocak ayında ise her gün için minimum 100 milyon dolar satılması kararı alındı. Böylece 24 Aralık 2013 tarihinden 2014 Ocak sonu tarihine kadar en az 6 milyar doların piyasaya satılması kararı alınmış oldu. Bu, piyasaya agresif şekilde döviz arzı yapmak demek.
NE ETKİ YAPAR BİLİNMEZ
Yani 17 Aralık’ta alınan kararlar TL daraltıp, 24 Aralık’ta alınan kararlar da döviz arzını artırdığından, ikisi bir arada döviz kurunda aşağıya doğru baskı anlamına gelir.
Gene 24 Aralık tarihinde açıklanan kararlar arasında bir de zorunlu karşılıklar ile ilgili düzenlemeler vardı. Yenilik zorunlu karşılığa tabi kalemleri yeniden düzenlemek şeklinde oluştu. Yeni yaklaşımda küçük kalemler zorunlu karşılık kapsamından çıkarılarak, para politikasını doğrudan kuvvetli etkisi olan kalemlere dönük karşılık oranları değiştirildi. Yapılan değişiklikler piyasada kabaca 1 milyar dolar büyüklüğünde likidite sağlayacak diye hesaplanıyor.
Diğer taraftan da küresel gelişmeler göz önüne alınarak gene 24 Aralık’ta mevcut Rezerv Opsiyonu Mekanizması dilimleri % 40-45 aralığı için yüzde 2.2 düzeyinden yüzde 2.6 düzeyine çıkarıldı. Yüzde 45-50 aralığı için ise 2.5 düzeyinden 2.9 düzeyine artırıldı. Yüzde 50-55 düzeyi için yüzde 2.7 değerinden 3.1 ve yüzde 55-60 dilimi için de 2.8 değerinden 3.2 değerine yükseltme yapıldı. Böylece ROM imkanını kullanan bankalar yüzde 90.6 ve finansman şirketleri de yüzde 46.8 oranında döviz ROM yaklaşımı kullanmakta iken bu düzeyler azalabilecek. Bu nedenle de Merkez Bankası’nda rezerv opsiyonu kullanımı sonucu 33.7 milyar dolar kadar Merkez Bankası döviz rezervlerinde bulunan banka dövizinin 1 milyar dolar kadar azalacağı tahmin ediliyor. Bankalar daha maliyetli olan döviz ile değil TL tutarak rezerv opsiyonu kullanımı yapar diye düşünülüyor. Bu değişiklik 31 Ocak sonrası başlayacak. Özetle bu değişiklik bankaların tercihlerine paralel olarak piyasaya bir milyar dolar kadar döviz likiditesi sağlayabilir. Ama TL likiditesini de azaltacak. Bu yaklaşım Merkez Bankası’nın döviz satışına ek olarak, bankaların tercihlerinde bağlı gelişmeler sonucu TCMB döviz rezervinin düzeyine ve kur dalgalanmasına da ne etki yapacak pek belli değil.
TL’DEN KISIP DÖVİZ VERECEK
Sonuçta buraya kadar anlattığımız TL önlemler sistemi (yani piyasayı) TL likiditesini sıkılaştırırken, karşılık ve ROM önlemleri de piyasada döviz likiditesini bollaştıracak ama TL likiditeyi de azaltacak. Yarın 2014 yılı için para politikasının yaklaşımının hedeflerini aktaracağız.