İslami dünya görüşüne sahip olma iddiasındaki patronların ve işverenlerin, durum onu gerektirince bir anda emekten ziyade sermayeyi önceleyen bir pozisyona terfileri ve "ekonominin ve dünyanın gerçeklerinin" farkına varmaları (ki bu gerekler arasında küresel emperyalizm ve kapitalizmle uyumlu olmak da var), bu ülkede Amerikancı iktidarlar eliyle uygulamaya konulan ve Türkiye'yi ciddi bir dönüşüme tabi tutan "küresel sisteme entegrasyonu" başarıya ulaştırdı. Önemli bir direnç noktasıydı Müslüman karakterli kimselerin bu duruma mukavemet etmeleri. Ancak güce, paraya, dünyevi olana yaklaşınca ve onların cazibesine kapılmak söz konusu olunca, bütün bunlara olan meyil galip geldi ve bu direnç de kırıldı. Yine "sistem" galip çıktı bu mücadeleden yani.
Neoliberal iktisadi politikaların gereği olarak emeğin ve çalışanların ikinci planda olması, sermayenin yüceltilmesi, "sermayenin dini yoktur" ifadesiyle salt kazanca odaklı kapitalist anlayışın referans alınır olması, Türkiye'nin son 30 yıldır yaşadığı siyasi dönüşümün yanı sıra, ekonomik olarak da "kapitalist zihniyetin" topluma hakim olmasına yol açıyor. Bir toplumu, siyasi olarak dizayn etmek de önemli elbet, ancak en başta "yaşamı idame ettirme" gayesini içinde barındıran ekonomik faaliyete nizam ve ayar verebilirseniz, o toplumu avucunuzun içine almanız kolaylaşıyor. Türk toplumu, ekonomik manada da vahşi küresel sistemin sadık bir ferdidir artık. Onların jargonuyla konuşup, onların kafa yapısıyla düşünüyor ve hayatı onların çizdiği çerçevede algılar hale geliyoruz. Öyle olunca da, sermayeyi yüceltip emeği, çalışanı, yani milyonları küçük bir azınlığa kurban ediyoruz. Durum budur.
"Sisteme entegre olmanın" cazibesi, herkesi büyülüyor. Her türlü ilkeden, inançtan, davadan feragat edilmesi sonucunu doğuruyor. Ya sisteme entegre olmak ya da inandıklarını bir kenara koymak gerekiyor çünkü.
Kazanırken "serbest rekabet", kaybederken "devlet müdahalesi"
Para kazanmaya, kâr yapmaya gelince serbest piyasanın ne kadar da ideal ve güzel olduğundan, fiyatların piyasa tarafından belirlendiğinden dem vuranların, işler kendi aleyhlerine dönünce, biraz kötüye gidince veya iflas gibi durumlar söz konusu olunca serbest piyasanın tüm "güzelliklerini" ve "üstün özelliklerini" bir kenara bırakmaları, hele ki yasak bir söz olan "devlet müdahalesini" ağızlarına almaları ne yaman bir çelişkidir. Şirket, yani arz odaklı ekonomik anlayışın olduğu yerlerde, bu türden açmazların olması da sıradanlaşıyor iyice. Serbest piyasa ortamında palazlanan ve vahşi rekabet sayesinde semirenlerin, kriz anlarında devlet tarafından kurtarılmasını, 2008 küresel krizi esnasında ABD tarafından kurtarılan bankalar örneğinden hatırlamak mümkün. Sistemin ismi "anamalcılık" (sermayecilik veya kapitalizm) olunca, keser elbette ki hep onlara doğru yontuyor.
Terörü konuşarak bitirmek
Gümrük ve Ticaret Bakanı Yazıcı, "Türkiye terör belasından kurtulduğu andan itibaren, dünyada ve bölgesinde aktör konumunu daha da güçlü hale getirecektir" demiş. Sayın Bakan'a birileri, oturdukları koltuğun tespit yapma değil, çözüm üretme makamı olduğunu hatırlatmalı. 30 seneden beri hemen herkes aynı değerlendirmeyi yapıyor zaten. Aynı şeyleri defalarca söylemenin kimseye bir faydası yok. Terörü demeç vererek, tespit yaparak ve bolca da kınayarak bitiren ilk ülke olmayı düşlüyorlar herhalde. Artık biraz gerçeklere dönüş yapmaları ve insanlarla dalga geçercesine konuşmamaları gerekiyor.