Bazı yiyecekler hafıza ve bilişsel yeteneklerimizi olumsuz yönde etkileyebilir.
Beslenme düzenimizde her besine ayrı ayrı yer vermek gerekiyor fakat bazı besinler fazla tüketildiğinde beynimize ciddi zararlar veriyor.
İşte beyni olumsuz etkileyebilecek 5 yiyecek!
#Tofu “Demans, Yaşlılık ve Bilişsel Hastalıklar” dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, yüksek miktarda tofu tüketimiyle bilişsel bozulma ve hafıza kaybı riski arasında bir bağlantının olduğu söyleniyor. Çalışmada 719 Endonezyalının tofu tüketimi analiz edilerek hafıza testi uygulanmıştır. 9 porsiyondan fazla tofu tüketenler, tüketmeyenlere oranla hafıza konusunda zorluk yaşamaktadır.
Bu durum kesinlikten uzak (aradaki bağ güçsüz olabilir.) fakat bilim insanları tofuda bulunan fitoöstrojenin beyin fonksiyonları üzerinde etkisinin olabileceği konusu üzerinde düşünmektedir. Bunun aksine fermantasyona uğramış soya fasülyesi olan “Tempe”, hafızanın gelişimi üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Bu tür yiyeceklerin günlük belli bir miktar tüketimi Alzheimer riskini yarıya indirebilir.
#Sodyum Sodyumun kan basıncı ve kardiyovasküler hastalıklar üzerindeki etkisi üzerine tartışmalar devam ederken, sodyumun yüksek oranda tüketilmesiyle birlikte düşük fiziksel aktivite durumunun bilişsel kabiliyet üzerinde olumsuz etkisi araştırmalar sonunda ortaya çıkmıştır.
Kanadalı uzmanlar 67-84 yaş arası 1262 katılımcı üzerinden fiziksel aktivite ve sodyum tüketimini araştırmışlardır. Katılımcılar düşük, orta ve yüksek sodyum tüketenler olmak üzere 3 gruba ayrılmışlardır. En büyük farklar düşük fiziksel aktivitede bulunan kişiler arasında görülmüştür.
Daha az sodyum tüketen ve daha az fiziksel aktivitede bulunan kişiler, yüksek sodyum ve düşük fiziksel aktivitede bulunanlara oranla daha az bilişsel kayba uğramışlardır. “Yaşlanmanın Nörobiyolojisi” dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, düzenli egzersiz sodyumun beyin üzerindeki olumsuz etkilerine karşı savaşabiliyor. Fiziksel aktivitenin özellikle kardiyovasküler sistem üzerinde birçok olumlu etkisi vardır.
#Trans Yağlar Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Kurumu'nun (FDA) trans yağ yasağı, bu yağın hafıza üzerinde olumsuz etkileri olduğunu doğruluyor. “PloS” dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, fazlaca trans yağ tüketimi kelimeleri hatırlamada zorluk çekilmesine sebep olmaktadır. Araştırma, günlük trans yağ tüketimi 3.8 gram ile 27.7 gram arasında değişen 1018 kişinin katılımıyla gerçekleşmiştir.
Katılımcılardan farklı kelimeleri tekrarlamadan söylemeleri istenmiştir. Günlük tüketilen her bir gram yağ için katılımcıların ortalama bilinen kelime sayısının 0.76 daha az oranda hatırladığı gözlenmiştir. Örneğin, tüm katılımcıların ortalama günlük 86 kelimeyi hafızasında tutabildiği, en çok trans yağ tüketimine sahip katılımcıların ise günlük 65 kelimeyi doğru şekilde hatırladığı sonucuna varılmıştır.
#Ton Balığı Antreman sonrası için protein açısından güzel bir öğün olarak bilinen ton balığının beyin üzerinde zararlı etkisi olduğu görülmüştür. “Integrative Medicine” dergisindeki bir araştırmaya göre, haftada 3 porsiyon veya daha fazla bazı balık türleri (ton balığı, lagos, mercan, levrek, kılıç balığı ve köpek balığı) tüketenlerin bilişsel işlev bozukluğuyla karşılaşma riski vardır.
Tüketicilerde civa maddesinin bulunma oranı da oldukça yüksektir. Araştırmacılar deniz ürünleri yeme alışkanlığına sahip 384 kişiye bazı bilişsel testler uygulanmıştır. Kanında civa oranı en yüksek olan tüketiciler testlerden en düşük puan alan kişiler olmuştur.
#Doymuş Yağ Montreal Üniversitesindeki bir araştırmaya göre, doymuş yağı (alınan kalorilerin yarısının margarin gibi sağlıksız yağlardan oluşması ) tüketen deneklerde beynin mezolimbik dopamin sistemine (motivasyonu kontrol eden, denge ile ilgili sorunları, madde bağımlılığını ve aşırı beslenmeye engel olan) zarar verdiği ortaya çıkmıştır.
Zeytinyağı gibi doymamış yağ çeşitleri içeren beslenme şekli aynı zararlı etkiyi göstermemiştir. “Nörofarmakoloji” dergisinde yayınlanan araştırmaya göre, doymuş yağların hayvanların beslenme düzenini bozarak ve onların ihtiyaçlarından fazla yemek yemeleri yönünde etki ettiği gözlenmiştir.
Beynin iyi çalışması içindeki doymamış yağla orantılıdır. Milyarlarca hücremizin her birinin etrafında doymamış yağlardan oluşan iki katlı zarlar vardır. Her hücre çeperinin bir tür doymamış yağlar çevrili olması şarttır. Hücrelerin doğru çalışabilmesi zarların yapısına bağlıdır. Beyindeki hücrelerin birbiriyle iletişime geçmesi için bu hücrelerin zarlarındaki doymamış yağların hasar görmemiş olması gereklidir. Beyin hücrelerindeki doymamış yağ azalırsa beyin hücreleri arasındaki iletişim eksikliğine bağlı depresyon unutkanlık gibi hastalıklara baş gösterir. Beyin gibi her hücrenin hücre zarlarının sağlam olması o organın sağlıklı fonksiyonu için elzemdir. Tüm hücrelerin içinde her saniye pek çok metabolik olay gerçekleşmekte, ve süreçler sonucu asit artıkları yeni serbest radikaller ortaya çıkmaktadır, eğer hücre içindeki temizlik sistemleri serbest radikallere yeterli elektron sağlayamazsa bunlar ihtiyacı olan elektronu hücre zarından çalarlar. Hücre zarı doymamış yağ kaplı olduğu için fazladan elektron verecek kapasitesi vardır, bu şekilde hücre zarı serbest radikali elektron vermiş serbest radikali Yok etmiş olur. Bu durumda hücre içindeki asit yükü azalır, böylece hücre içindeki DNA gibi hücre zarından daha önemli yapıların zarar görmesi engellenmiş olur, ama doymamış yağ yapılı hücre zarının elektron veren bölümü doymuş yağlı hale gelir. Bu ilerledikçe hücre zarının ideal esnekliği ve iletişim kabiliyeti kayb olur. Hücre zarı sertleşir çünkü doymuşluk katılık getirir. Mutfaktaki yağların da katı olduğunu hatırlayalım..