cmy k
Bu davet emekçilerin Patronlar krizi f›rsata çevirip, iﬂçileri kap›n›n önüne koyarken, ücretleri düﬂürürken, emekçilerin birikimlerini ya¤malarken ve AKP hükümeti bu talana taﬂeronluk yaparken; emekçiler bu gidiﬂe “dur” diyor ‹ﬂçiler, emekçiler, iﬂsizler, ay›n sonunu getiremeyen emekliler, tencere kaynatmakta zorlanan ev kad›nlar›, gelece¤i karart›lan gençler, kad›nlar, iﬂten ç›kart›lmayla tehdit edilen mühendisler, doktorlar, gazeteciler, siftah yapamayan esnaf ve yok edilmek istenen çiftçiler, tar›m emekçileri, hepsi 15 ﬁubat’ta Kad›köy’de olacak. On binler, D‹SK, Türk-‹ﬂ ve KESK’in örgütledi¤i ‘Emek ve Demokrasi Mitingi’nde alanlar› dolduracak, krizin bedelini ödememek için güçlerini birleﬂtirerek mücadelelerini yükseltecek. 15 ﬁubat'ta Kad›köy'de yap›lacak mitinge iliﬂkin, Türk-‹ﬂ ‹stanbul 1. Bölge Temsilcili¤i'nde 3 ﬁubat'ta D‹SK, TÜRK-‹ﬁ ve KESK genel baﬂkanlar›n›n kat›ld›¤› bir bas›n toplant›s› düzenlendi. "2008 küresel krizi tüm dünyada a¤›r ekonomik ve toplumsal so-
runlar yaratarak derinleﬂmektedir” diyen düzenleyici kurumlar sermayeyi kurtarma programlar› için trilyonlarca dolar ayr›l›rken, emekçilere dönük kamu hizmetlerinin daralt›ld›¤›n› vurgulad›. “Asgari ücretten bile düﬂük ücretler, mesailerin ödenmemesi, iﬂ güvenli¤i standartlar›n›n ve ücretli tatil izninin ihlâli, yar›m ücretli çal›ﬂt›rma gibi uygulamalar kural haline dönüﬂmekte” diyen kurumlar, tüm bu sald›r›lara karﬂ› emekçileri s›n›f mücadelesini yükseltmek için iﬂsizli¤e, yoksullu¤a, pahal›l›¤a karﬂ› Kad›köy’e ça¤›rd›. Herkese Sa¤l›k Güvenli Gelecek Platformu ise 7 ﬁubat’ta Kad›köy ‹skele Meydan› ve Taksim Tramvay Dura¤›’nda gerçekleﬂtirdi¤i bas›n aç›klamalar›nda, tüm bileﬂenleriyle Kad›köy’de yap›lacak mitinge kat›laca¤›n› ilan etti.
15 Günlük Siyasi Gazete
Y›l 3 • Say› 74 • 12 ﬁubat 2009 • 1 YTL
5deniz.net yay›nda Sendika.Org’un kardeﬂ sitesi 5deniz yay›n hayat›na baﬂlad›. Kolektif bir çal›ﬂman›n ürünü olan site, “Ortado¤u” halklar›n›n eﬂitlik, özgürlük, bar›ﬂ ve kardeﬂlik hedefiyle yürütülen ilerici toplumsal mücadelelerin güçlendirilmesini, bölgenin ilerici potansiyelinin görünür k›l›nmas›n› ve ilerici hareketler aras›nda bir iletiﬂim platformu oluﬂturulmas›n› temel alan bir yay›n çizgisi izleyecek. Sitede, Beﬂ Deniz bölgesinde yaﬂanan geliﬂmeler devrimci bir perspektifle ele al›narak ülke ülke, konu konu kategorize edilecek. ‹ﬂçi hareketleri, ulusal kurtuluﬂ hareketleri, kad›n hareketleri gibi konu baﬂl›klar› özel bir önemle ele al›nacak. Bölgedeki sol hareketler objektif biçimde tan›t›lacak.
Van münit Erdo¤an
Sayfa 2’de
Tilki tilkili¤ini bildirene kadar
Tufan Sertlek
Kriz konuﬂmalar›
P›nar Sa¤lam
Sand›klar› soka¤a kuraca¤›z
Sayfa 10’da
Hesaplaﬂma
Ferda Koç
Sayfa 7’de
Halk›n muhtarlar› var
Umar Karatepe
Sayfa 3’te
Oya Ersoy
Sayfa2’de
Sadaka de¤il haklar›m›z› istiyoruz
Sayfa 2’de
I Say›n Erdo¤an, sesin çok yüksek ç›k›yor. Bunun nedeni, senin de isabetle belirtti¤in gibi suçluluk duygusu olmas›n. I ”Adam öldürmeyi iyi bilen” ‹srail pilotlar›n›n Konya’da e¤itim gördü¤ü resmen kabul edildi. Sen ise sadece dikleniyorsun, o da yaln›zca moderatöre. I ‹srail zulmünü alk›ﬂlayanlar senin de belirtti¤in gibi suç orta¤›d›r. Peki ‹srail’le askeri anlaﬂmalara “ulusal ç›kar›m›z” diyerek sahip ç›kan hükümetin sütten ç›km›ﬂ AK kaﬂ›k m›d›r? I ABD’nin iﬂkence uçaklar›n›n Türkiye’de a¤›rland›¤› ABD taraf›ndan bile kabul edilirken, sahte kabaday›l›klar›n› bu halk yutmayacak, bu da böyle biline! I Say›n Erdo¤an, emekçiyi karﬂ›nda görünce senin de sesin çok yüksek ç›k›yor. I Çünkü senin, gecekondu mahallerine panzerle ve dozerle girmekten zevk alan belediye baﬂkanlar›n var. Biz onlar› çok iyi tan›yoruz. I Çünkü arkanda servetini korumak için kriz bahanesiyle iﬂçileri soka¤a atan patronlar var. I Çünkü her gün binlerce emekçi iﬂsiz kal›rken, bakan›n, “iﬂsizlik sorunu yoktur”, diyor; kabinen eﬂi dostu zengin etmekle u¤raﬂ›yor. I Çünkü sen de Kürt çocuklar›n› hapse atmas›n› iyi bilirsin Erdo¤an. I Van münit Erdo¤an. Senin mevkiin büyük olabilir ama halk›n da öfkesi büyük. Ve halk›n öfkesi senin yalanc› kabaday›l›¤›na benzemez.
‹ﬂsizler kürsü kurdu Mahallenin kap›s› AKP’ye kapal› Seçim zaman› geldi. Baﬂta AKP, tüm partiler yoksul mahallelere dadand›lar. Birer oy deposu olarak gördükleri mahallelerden oy alabilmek için yine kesenin a¤z›n› açt›lar. Kalitesiz kömürlerle dayand›lar önce, al›nlar›na kara çal›nd›, silmek için beyaz eﬂya getirdiler. Fakat bu kez onlar› mahallelerde bekleyen Halkevciler vard›. cmy k
Yaz demeden k›ﬂ demeden yoksul mahallelerde çal›ﬂma yürüten Halkevciler, oy sat›n almaya gelen AKP’lilere karﬂ› da mahallelerini savundu. Adana ve ‹zmir’in yoksul mahallelerinde “AKP’ye kap›n›z› açmay›n” seslerini yükselten Halkevciler, sokaklarda ellerinde sadakalar›yla dolaﬂan AKP’lileri yoksul mahallelerden kovdular.
Sayfa 7’de
Krizde iﬂsiz kalan iﬂçiler Eskiﬂehir’de kürsü kurarak “krizin faturas›n› patronlar ödesin” dedi. Tayyip Erdo¤an’a da seslenen iﬂsizler, ‘Senin hiç iﬂsiz kal›p, kiran›, faturan› ödeyemedi¤in oldu mu ya da eve ekmek götürmedi¤in çocuklar›n›n karﬂ›s›na boynu bükük ç›kt›¤›n
oldu mu?’ dediler. ‹ﬂçiler, ‘Haklar›m›z› alana kadar hak meydanlar›nda olaca¤›z! Kimseden sadaka istemiyoruz, al›nterimizle kazand›¤›m›z parayla geçinebildi¤imiz insanca bir yaﬂam istiyoruz. ‹ﬂlerimizi geri istiyoruz, alana kadar da pes etmeyece¤iz’ dediler
Üzmez’in yan›na kalmaz Küçük yaﬂta bir k›z çocu¤una yönelik cinsel istismar suçundan yarg›lanan Üzmez'in dördüncü duruﬂmas› kad›nlar›n protestolar› eﬂli¤inde görüldü. 10 ﬁubat’ta gerçekleﬂen duruﬂma öncesi Bursa Kad›n Platformu, Üzmez'i ve Üzmez'in serbest b›rak›lmas›n› protesto etti. Duruﬂma ç›k›ﬂ›nda ise Üzmez’i Halkevci ve Kolektifçi Sayfa 3’te kad›nlar bekliyordu. Davan›n ard›ndan Ad-
liyenin arka kap›s›ndan kaçarcas›na ç›kmaya çal›ﬂan Üzmez, Halkevci ve Kolektifçi kad›nlar taraf›ndan yumurta ya¤muruna tutuldu. Kad›nlar “Tecavüze sessiz kalmayaca¤›z, tacizcileri aklamayaca¤›z” sloganlar›yla öfkelerini dile getirdi. Halkevci Kad›nlardan birisiyse Üzmez’e ﬂemsiyeyle vurarak “Çocuk istismarc›s› Üzmez utanmal›s›n” diye seslendi.
Sayfa 8’de
Grev dalgas› Avrupa’y› sar›yor Avrupal› iﬂçiler neo-liberal politikalara ve krizin etkilerine karﬂ› greve gitti. Fransa, Almanya, ‹ngiltere ve ‹spanya’da milyonlarca iﬂçi “krizin suçlusu iﬂçiler de¤ildir” diyerek alanlara ç›kt›. Fransa son 20 y›l›n en büyük grevine sahne olurken, ‹ngiltere’de taﬂeronlaﬂt›rmaya karﬂ› baﬂlayan grev tüm ülkeye yay›ld›. Almanya ve ‹spanya’da ise binlerce iﬂçi alanlar› doldurdu.
cmy k
12 ﬁubat 25 ﬁubat
2 GÜNDEM
2009
Hesaplaﬂma
Halk›n muhtarlar› var
Umar Karatepe firstname.lastname@example.org
Oya Ersoy Halkevleri Genel Sekreteri
Kamusal haklar›m›z› savunmak için sürdürdü¤ümüz mücadele, çizgimizin ana belirleyeni. Kulland›¤›m›z araçlar ise geleneksel sol zihniyetin ezberini bozacak cinsten. Ne yasal partiyiz ne de fonlanan güdümlülerden. Devletin partisinin kurdu¤u ama yine devlet taraf›ndan kapat›lan Halkevleri’nde çal›ﬂ›yoruz. Kamu yarar›na dernek statüsünde bulunan ama devletten bir yarar sa¤lamayan kurumuz. AKP bu statümüzü, CHP ad›m›z› çalmaya çal›ﬂ›yor. Ama biliyoruz ki araç, mücadeleyi de¤il; mücadele, arac› belirler. Muhtarl›klara da benzer bir anlay›ﬂla bak›yoruz. Muhtars›z da yapar›z, muhtarla daha iyi yapar›z…
M
uhtar: 1. Özerk 2. Köy veya mahallenin yasalarla belirtilmiﬂ iﬂlerini yürütmek için o köy veya mahallede oturanlar›n seçtikleri kimse. Muhtarlar, halk›n gözünde ço¤u zaman angarya iﬂlerle u¤raﬂan kimseler durumundad›r. Ya ikametgâh senedi ya da kimlik sureti almak için ziyaret ederiz onlar›. Ara s›ra da icra memuruna refakat ederken karﬂ›m›za ç›karlar. Polis operasyonlar›nda yol gösterici de olurlar, tespit tutanaklar›n› imzalad›klar› da olur. Haf›zalar›m›zdan silemeyiz, K›z›ldere’de Onlar’a ihanet eden muhtar imgesini. Muhtarlar›, yerel yönetim seçimlerinde halk seçer ama as›l olarak ‹çiﬂleri Bakanl›¤›’na ba¤l›d›rlar. TDK sözlü¤ünde ilk anlam› “özerk” olarak verilmiﬂ olmas›na ra¤men, yasalarla belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdürler. Bu yüzden de onlar› kendi temsilcimiz olarak görmekten çok, devletin memuru gibi görürüz. Ama yine de bizden biridirler, tan›d›kt›rlar. Ço¤u zaman sayg› görürler, genellikle zarars›zd›rlar, ayn› kiﬂinin üç dört dönem seçildi¤i bile olur. Yaﬂ›n› baﬂ›n› alm›ﬂ olmalar› ﬂartt›r. ‹kametgâh senetlerinden ald›klar› pay›n d›ﬂ›nda emlakç›l›k, çerçilik gibi ek iﬂler yapmalar›na pek kar›ﬂmay›z. ‹ﬂlerine kar›ﬂmaz, ara s›ra kaymakamla yapt›klar› toplant›larla ilgilenmeyiz. Ancak bu durumu de¤iﬂtirme zaman› çoktan geldi… Bizler, Halkevciler olarak uzunca bir süredir kentlerin mahallelerinde sosyal-kültürel-siyasal faaliyetler yürütüyoruz. Kentin mahallelerinde çal›ﬂ›p, meydanlar›nda gösteriler düzenliyoruz. En belirgin özelliklerimiz; kararl›l›¤›m›z, istikrar›m›z ve inad›m›z. Elbette bu kadarla s›n›rl› de¤il. Egemenlerin yeni dönem politikalar›nda en belirgin sald›r› alan›n› oluﬂturan kamusal haklar›m›z› savunmak için sürdürdü¤ümüz planl› mücadele, bizim politik çizgimizin ana belirleyeni. Bu mücadelede kulland›¤›m›z araçlar ise geleneksel sol zihniyetin tüm ezberini bozacak cinsten. Ne yasal partiyiz ne de fonlanan güdümlülerdeniz. Devletin partisi taraf›ndan kurulan ama yine devlet taraf›ndan kapat›lan Halkevleri’nde çal›ﬂ›yoruz. Kamu yarar›na dernek statüsünde bulunan ama devletten tek bir yarar sa¤lamayan kurumuz. AKP bu statümüzü, CHP
ad›m›z› çalmaya çal›ﬂ›yor. Ama biz biliyoruz ki araç, mücadeleyi de¤il; mücadele, arac› belirler. Muhtarl›klara da benzer bir anlay›ﬂla bak›yoruz. Muhtars›z da yapar›z, muhtarla daha iyi yapar›z… HALKIN HAKLARI MÜCADELES‹NDE MUHTARLAR HALKIN HAKLARI VAR! Bar›nma hakk› Her yerde bizlere “kentsel dönüﬂüm projeleri”ni dayat›yorlar. Kime sormuﬂlar bu projeleri yaparken? Kimin ihtiyac›na göre belirlemiﬂler? Bizim ihtiyac›m›z› bizden daha iyi kim bilebilir? Sanki bizler yolu bozuk, suyu kesik, altyap›s› eksik, trafi¤i rezalet yerlerde yaﬂamaktan keyif al›yoruz. Ama onlar patronlara ofis, rantiyelere villa yapmak için evlerimizi y›kmak istiyorlar. Biz de insanca yaﬂayabilece¤imiz bir kent istiyoruz ve yeni projeler yap›l›rken söz hakk›, karar hakk› istiyoruz. Muhtarl›klar bu amaçla oluﬂturulmuﬂ temsil mekanizmalar›ndan birisi haline getirilebilir. Sa¤l›k hakk› “Her ﬂeyin baﬂ› sa¤l›k” demiyor bizi yönetenler. “Her ﬂeyin baﬂ› para” diyorlar. Üstelik ço¤umuzu da ikna ettiler; “Paras›z sa¤l›k hizmeti olmaz” diye. Oysa biz sa¤l›¤›n bir hak oldu¤unu söylüyor ve nitelikli, ücretsiz sa¤l›k hizmetinin ülkenin her yerinde yayg›nlaﬂt›r›lmas› için mücadele ediyoruz. Her mahalleye bir sa¤l›k oca¤› yap›lmal›, devlet hastaneleri yayg›nlaﬂt›r›lmal›d›r. E¤itim Hakk› E¤itimcileri tahsildar, ö¤rencileri müﬂteri haline getiren, velileri seçeneksiz b›rakan bu e¤itim sistemi kabul edilemez. Mahalle muhtar› paras›z e¤itim hakk› mücadelesinin önderi olmal›, e¤itimin yayg›nlaﬂt›r›lmas› (okul öncesi e¤itim, her mahalleye lise, okuma yazma kursu vb.) için çal›ﬂmalar yürütülmesine öncülük etmelidir. Mahalle okullar›ndaki e¤itimcilerin mahallede yaﬂayanlarla da iliﬂki geliﬂtirmeleri sa¤lanmal›, okullar ayn› zamanda sosyal paylaﬂ›m alanlar›na dönüﬂtürülmelidir. Su hakk› Suyun büyük tekeller taraf›ndan ambalajlanarak sat›lmas›n›n en büyük sorumlusu belediyelerdir. Çünkü belediyeler, asli görevlerinden birini, sa¤l›kl› içme suyunu evlere ulaﬂt›rma görevini yerine getirmiyor. ﬁehrin su ﬂebekesini yenilemiyor, temiz su kaynaklar› yaratm›yor. Hem
ﬂirketlerin içme suyunu fahiﬂ fiyatla satmas›na olanak tan›yor, hem de içilemeyecek suyu bizlere satarak kat be kat kar ediyor. ﬁimdi daha da insafs›zlaﬂarak ön ödemeli sayaçlar takmaya baﬂlad›lar. Di¤er yandan da tüm toplumun ortak mülkiyeti olan su kaynaklar›n› (akarsu, dereler, göller ve barajlar) sermayeye devretmek için planlar yap›yorlar. Yaﬂanabilir çevre hakk› Yüzme havuzlu, saunal›, yeralt› otoparkl›, palmiyeli bir mahalle de¤il temel iste¤imiz (olsa fena da olmaz); çocuklar›m›z için oyun alanlar›, yaﬂl›lar›m›z için sa¤l›kl› mekanlar, engellilerimiz için kolaylaﬂt›r›rc› düzenlemeler istiyoruz. Ömür tüketen trafikten kurtulmak, rahat yürünen kald›r›mlar istiyoruz. Muhtarl›klar›n, bu yerel sorunlar›n çözüme kavuﬂturulmas› için çok önemli görevler üstlenebilece¤ini de biliyoruz. Ulaﬂ›m hakk› Bizim olan› bize satt›klar›n›n en aç›k örne¤i toplu taﬂ›ma araçlar›. Bizden toplad›klar› vergilerle sat›n ald›klar› araçlarla bizi taﬂ›yorlar ve yine kat be kat para istiyorlar. Belediye çal›ﬂanlar› ile polislerin bedava bindi¤i araçlara biz niye ücretsiz binemiyoruz? KADINLAR EN ÖN SAFLARA Mahalle benim yaﬂam alan›m Bizim hayat›m›z mahallede geçiyor, bazen günlerce mahalleden d›ﬂar› ad›m bile atam›yoruz. Ancak mahallede ne fikrimiz soruluyor, ne de bizim için bir ﬂeyler yap›l›yor. Oysa mahallede en çok vakit geçiren ve yaﬂayan, mahallelerimizin gerçek sahibi biz kad›nlar›z. Çocuklar›m›z için kreﬂ, kendimiz için sosyal ortamlar istiyoruz. Becerilerimizi geliﬂtirmek, kentin sokaklar›nda özgürce dolaﬂmak istiyoruz. Söz hakk› yetmez, kararlara ve iktidara ortak olmak istiyoruz. HALKIN DAYANIﬁMASINDA MUHTARLAR Sorunlar paylaﬂt›kça azal›r, sevinçler paylaﬂt›kça artar! Bizleri “insan” de¤il sadece bir “müﬂteri” ya da “düﬂkün” olarak görüyorlar. Param›z yoksa en temel insani ihtiyaçlar›m›z› “sadaka gibi da¤›t›p” “bahﬂederek” kendilerine ba¤›ml› hale getirmek istiyorlar. Oysa bizler, ayn› mahallede yoksullu¤u paylaﬂt›¤›m›z tüm komﬂular›m›zla insanca bir yaﬂam için el ele vermeli, sorunlar›m›z› paylaﬂ›p dayan›ﬂmam›z› güçlendirirken en temel
insani haklar›m›z için mücadelemizi büyütmeliyiz. Biliyoruz ki, tarikat, cemaat ve sadaka a¤lar› karﬂ›s›nda halk›n kolektif ve örgütlü gücü insanca bir yaﬂam için haklar›m›z› alabilir; dostlu¤un, kardeﬂli¤in ve dayan›ﬂman›n mahallesini yaratabilir. HALKIN SOSYAL VE KÜLTÜREL ÜRET‹M‹NDE MUHTARLAR Kültürler birleﬂsin de bir gör Otuz k›rk y›ld›r mahallerimizde farkl› dillerden, dinlerden, mezheplerden, farkl› kültürlerden gelen insanlar olarak birlikte yaﬂ›yoruz. Ancak kültürlerimizi geliﬂtirebilece¤imiz, paylaﬂabilece¤imiz, birlikte üretebilece¤imiz olanaklardan yoksunuz. Mahallelerimizde kültür merkezlerinin kurulmas›, çeﬂitli kurs faaliyetlerinin baﬂlat›lmas›, ﬂehirdeki kültürel etkinliklere mahallenin kat›l›m›n›n sa¤lanmas›n› istiyoruz. ﬁiddetin ve savaﬂ›n de¤il, bar›ﬂ›n ve kardeﬂli¤in mahallesini istiyoruz. HALKIN KEND‹ KEND‹N‹ YÖNETMES‹NDE MUHTARLAR Halk için, halkla birlikte Demokrasi diye dört y›lda bir önümüze seçim sand›klar› koyuyorlar. Seçimden seçime ak›llar›na gelen sorunlar›m›za dair vaatlerde bulunup seçimin ertesi günü söylediklerinin hepsini unutuyorlar. Bizler, dört y›lda bir önümüze konan seçim sand›¤› demokrasisini de¤il her gün yaﬂam›m›z ile ilgili her konuda söz ve karar hakk›m›z› kullanaca¤›m›z “do¤rudan demokrasi”nin yaﬂama geçirilmesini savunuyoruz. Seçmen de¤il iktidar olmak istiyoruz. Do¤rudan demokrasinin bir ﬂart› olarak, seçtiklerimizi denetlemek ve istedi¤imiz takdirde, (görev süresi dolmasa bile) geri ça¤›rabilmek istiyoruz. Muhtarlar›m›z›n düzenli aral›klarla, mahalle halk›yla toplant›lar yapmas›n›, bu toplant›lar›n “Mahalle Meclisi”ne dönüﬂmesini amaçl›yoruz. Bizim muhtar›m›z; “Halk›n Muhtar›”, bu toplant›larda al›nan kararlar› uygulamakla yükümlüdür. Çünkü Halk›n Muhtar›, as›l olarak kendisini devlete karﬂ› de¤il halka karﬂ› sorumlu sayar. Kendisini seçen halk›n haklar› için mücadele etmek, kararlar›n› uygulamak ve halka karﬂ› sürekli hesap vermek zorunda oldu¤unun bilincindedir.
Sadaka de¤il haklar›m›z› istiyoruz
T
ürkiye’de siyasal geliﬂmeler çok h›zl› yaﬂan›yor ve tüketiliyor olsa da Erdo¤an’›n Davos’taki gösterisi, AKP ve yandaﬂlar› için gelecekte de kullan›labilecek çok iyi bir malzeme oluﬂturdu. Siyaset yapman›n icraattan çok laftan oluﬂtu¤u prensibini çok iyi uygulayan Erdo¤an, asl›nda zedelenmiﬂ bir imajla ç›kaca¤› bu süreçte k›vrak bir manevrayla imaj düzeltti. ‹maj› zedelenecekti çünkü bir yandan Hamas’› desteklerken bir yandan da ‹srail ile en s›k› f›k› olan Müslüman liderdi. En çok a¤lay›p s›zlama görüntüleri veren ama yine hiçbir ﬂey yapmayan da oydu. Yapt›r›m söz konusu olunca “bakkal yönetmiyoruz” diyordu. “Kahraman bakkal süpermarkete karﬂ›” tavr›yla, kendi s›n›rlar› içerisinde ne yapabilirse, o da onu yapt›. Panel yöneticisine f›rça atarak tüm “mahalleliye” caka satt›. En kolay kahramanl›k türünün lafla yap›lan oldu¤unu bir kez daha gösterdi. Tek kiﬂilik gösteri, bu olayla bitmedi. ‹kinci sahnede, bu sefer Egemen Ba¤›ﬂ, Erdo¤an’›n bir baﬂka ﬂovunun perdesini açt›. Beﬂ y›l sonra ö¤rendik ki Erdo¤an, ABD Baﬂkan Yard›mc›s› Dick Cheney’e de posta koymuﬂ. Me¤er kafas›na çuval geçirilen askerleri o kurtarm›ﬂ. Ancak Ba¤›ﬂ, bu iﬂlerde acemi oldu¤u için, sohbet s›ras›nda anl›yoruz ki Cheney’in zaten çuvaldan haberi varm›ﬂ. Ve üstelik askerler, Erdo¤an’›n arad›¤› gün de¤il, telefondan iki gün sonra yani 6 Temmuz’da b›rak›lm›ﬂ. Asl›nda baﬂbakan›n bir etkisi olmam›ﬂ. Ancak bu iki gösteri Erdo¤an’a yerel seçimler öncesi, ekonomik kriz gündemini gerilere att›rma avantaj› sa¤larken, özgüvenini de yeniden kazand›rd›. O özgüvenle de CHP’ye, özellikle de K›l›çdaro¤lu’na karﬂ› taarruza giriﬂti. CHP’li Örsan Öymen’in Davos tart›ﬂmalar›nda ﬁimon Peres’i geride b›rakan ‹srail yanl›s› aç›klamalar›, çarﬂaf aç›l›m›n›n çarﬂafa dolanmas›, “memlekete ›l›ml› ‹slam laz›msa onu da biz getiririz”
cmy k
tavr›yla sergilenen trajikomik siyasi “taktik” Erdo¤an’›n bu özgüvenini pekiﬂtirdi. Erdo¤an’›n her türlü pozuna ra¤men kendisini yeterince güvende hissetmedi¤ini yerel seçim tart›ﬂmalar›ndaki agresifli¤inden anl›yoruz. Erdo¤an’›n sesi yüksek ç›k›yor ve kendisinin isabetle tespit etti¤i gibi bunun nedeni suçluluk duygusudur. Bu nedenle, Erdo¤an’›n ve dolay›s›yla AKP’lilerin K›l›çdaro¤lu öfkesi sadece ‹stanbul’u kaybetme riskinden ibaret de¤il. Dini söylemlerle bir araya getirilen bir ç›kar ortakl›¤› (koalisyon) olan AKP’nin zay›f karn› kuﬂkusuz yolsuzluklar›. Bir arada durmalar›n› sa¤layan, iktidar erkini paylaﬂt›klar› gibi, iktidar›n sundu¤u maddi olanaklar› da her yolu kullanarak paylaﬂmalar›d›r. Bu duruma iflah olmaz açgözlülükleri de eklenince kimi zaman siyasal konumlar›n korunmas›, maddi ç›karlar›n gerisinde kalabiliyor. Cumhurbaﬂkan› bile olsa, çocu¤unu, bir yolunu bulup sigorta kapsam›na ald›r›yor. Partinin Kürtlerle iliﬂkilerinde önemli rol biçilen ﬂah›s hayali ihracata bulaﬂ›yor, ad› barona ç›k›yor. Teﬂkilattan sorumlu genel baﬂkan yard›mc›s›, teﬂkilat olanaklar›n› kullan›p komisyonculuk yap›yor. Baﬂbakan›n o¤lu, dü¤ün tak›lar› yetmiyormuﬂ gibi p›rlanta aﬂk›na kendini kapt›r›yor. Ankara Belediyesi’nin bürokrasi hiyerarﬂisi, Belediye’ye ait bir araziyi haraç mezat sat›n alan bir kooperatifin yönetim hiyerarﬂisini oluﬂturabiliyor… Di¤erlerinin kendileri ve çocuklar› için yapt›klar› da yazmakla bitmez. Tam da bu yüzden Erdo¤an’›n öfkesi çok anlaﬂ›l›r. Hem kendi maddi ç›kar›n› hem de AKP’yi oluﬂturan ortaklar›n›n maddi ç›karlar›n› korumak ﬂeklindeki sorumlulu¤unu yerine getiremezse AKP içindeki konumunun sorgulanaca¤›n› biliyor. Halk›n, siyasetçiler üzerindeki bask›s›n›n (en az›ndan beklentilerinin) hissedildi¤i bir dönemde, bir taraftan yolsuzluklar›n a盤a
ç›kaca¤› korkusu di¤er taraftan yerel seçimlerde al›nacak olas› bir baﬂar›s›zl›k, AKP ve Erdo¤an için ciddi bir bask› oluﬂturuyor. Ekonomik krizin her geçen gün a¤›rlaﬂan faturas› da cabas›… Tüm bunlara ABD’nin yeni yönetiminden ciddi bir destek aç›klamas›n›n gelmemiﬂ olmas› da eklenirse, AKP’nin ne kadar zor bir dönemden geçti¤i daha iyi anlaﬂ›l›r. AKP, bu dönemde dört koldan çal›ﬂmak, proje üretmek zorunda, özellikle de ABD ile olan iliﬂkilerde. Yeni ABD yönetiminin, kendi d›ﬂ›ndaki dünyayla kurdu¤u ilk resmi ve ciddi iliﬂki 6-8 ﬁubat tarihlerinde Münih’te düzenlenen Münih Güvenlik Konferans› oldu. ABD’nin verdi¤i en önemli mesaj “bundan sonra görevlerin paylaﬂ›laca¤›” idi. AKP hükümetinin bu görev paylaﬂ›m›na haz›rl›kl› oldu¤u belliydi ve tam da bu yüzden d›ﬂ politikada birkaç konuda inisiyatif alma çabalar›na giriﬂti. Bu çabalar›n en çarp›c›s› kuﬂkusuz ki Filistin konusunda oldu. Baﬂbakan’›n Davos ç›k›ﬂ› ve Hamas’› “uluslararas› toplum” ad› verilen emperyalist sisteme dahil etme çabalar› üzerine çok fazla senaryo üretildi. Ancak emperyalizmin ana aktörlerinden ve Türkiye egemen s›n›flar›ndan al›nan ilk tepkiler AKP’nin dört baﬂ› mamur bir emperyalist plan›n misyonunu yerine getirdi¤ini söylememizi zorlaﬂt›r›yor. Bu süreçte M›s›r, emperyalistlerin bölgedeki maﬂal›¤› rolünü kaparken, AKP’nin talip oldu¤u “iyi polis” rolü ﬂimdilik emperyalistlerin ilgisini çekmeyi baﬂaram›yor. AKP kendi kendine gelin güvey olurken Erdo¤an’›n bu konudaki bütün yaygaras› iç politikaya dönük ﬂovlardan ibaret kal›yor. Ancak Ermenistan’la iliﬂkilerde al›nan inisiyatifin ve Somalili korsanlar› dize getirmek için gönderilen deniz gücünün emperyalist güçlerin daha fazla onaylad›¤› bir sürecin parças› oldu¤u söylenebilir. Bu iki konu ABD yönetiminin AKP’den bekledi¤i iki ﬂey ya da bir baﬂka deyiﬂle AKP’nin yeni
ABD yönetiminin kendisinden bekledi¤ini sand›¤› iki ﬂey olarak a盤a ç›k›yor. AKP Ermenistan’la iliﬂkilerin düzeltilmesinin gereklili¤ini iç kamuoyuna zor da olsa anlatabilir; yeni ABD yönetiminin soyk›r›m tan›mlamas› yapaca¤›ndan, komﬂuluk hukukundan, ekonomik ç›karlardan bahseder. Ama korsanlar›n kaç›rd›¤› 500 gemiden üçünün Türk band›ral› oldu¤u düﬂünülürse neden Liberya’n›n ya da Panama’n›n de¤il de Türk hükümetinin bu olay› önemsedi¤ini ve kelle avc›l›¤›na soyundu¤unu aç›klamak zor olsa gerek. “‹ktidar›m› korumak için ulusaﬂ›r› tekellerin benden istediklerini yapmak zorunday›m” diyecek de¤il ya. A¤›rl›¤› giderek artan d›ﬂ politik gündemlere solun ilgisizli¤ini de¤il ama müdahalesizli¤ini anlamak çok mümkün. Oyuncular›n çok büyük ve hesaplar›n karmaﬂ›k oldu¤u bir sahnede var olmaya çal›ﬂmak kaç›n›lmaz olarak birilerinin de¤irmenine su taﬂ›nmas› sonucunu do¤urabiliyor. Ancak halk›n gündeminde her cümlenin ekonomik kriz ve yerel seçimle baﬂlad›¤› bir dönemi, sol partilerin kendi içiﬂleriyle u¤raﬂarak geçirmelerini anlamak için mant›k s›n›rlar›n› zorlamak gerek. Bu tür dönemlerde genel kurul ya da seçimli konferans yapmak için harcanan enerjinin tek anlaﬂ›labilir yan›, partilerin kendi d›ﬂ›na dönük, k›sa zamanda hayata geçirecekleri büyük projelerin karar›n› almak olabilir. Yoksa günler çuvala m› girdi? “Devrimcilerin halk›n ç›karlar›ndan baﬂka ç›kar› yoktur” hat›rlatmas›n› yeniden ve yeniden yapmak gerek. Bu prensip unutuldu¤unda adlar› ve ç›k›ﬂlar› ne kadar iddial› olsa da sol partiler üyelerinin ihtiyaçlar›na yan›t vermekle s›n›rl› loncalara* dönüﬂürler. Neyin yap›lmamas› gerekti¤ini belirlemek ço¤u durumlarda “ne yapmal›”n›n yan›t›na daha kolay ulaﬂmay› sa¤l›yor. Mart ay›n›n zaten yo¤un olan tarihsel gündemlerine bu y›l çok daha önemlileri eklendi. Ekonomik krizin y›k›c› et-
kilerinin her gün daha fazla hissedildi¤i bir dönemde yerel seçimlere giriliyor. Halk›n büyük bir kesimi neredeyse sadece hayatta kalmaya çal›ﬂ›yor. Kendi yaratt›¤› sonucu çok iyi bilen AKP, dilencileﬂtirme icraatlar›na h›z vermiﬂ durumda. Bu icraatlar› lafta eleﬂtirerek AKP’nin seçim oyunlar›n› teﬂhir etmek elbette önemlidir ancak yetersizdir. Zira özellikle derinleﬂen bir kriz ortam›nda halk›n yaﬂam hakk› AKP’nin inayetine b›rak›lamaz. Bu yüzden halk›n insanca yaﬂam hakk›n›n güvence alt›na al›nmas›na yönelik talepleri yükseltmek aç›s›ndan yerel seçimler önemli bir “f›rsat”t›r. Sadaka da¤›t›mlar›n›n karﬂ›s›na elitist bir tarzda “da¤›tmay›n” diye dikilmek sadece ve sadece “onlar›n tuzu kuru” diyen AKP’lilere hizmet etmektedir. Bu da¤›t›mlar› eylemlerle karﬂ›lamak, kömür da¤›t›m›n›n karﬂ›s›na do¤algaz hakk› talebiyle ç›kmak, pirinç, bulgur da¤›t›l›rken su faturalar›n›n hesab›n› sormak, indirim kartlar› da¤›tanlara zamlar›n hesab›n› sormak, beyaz eﬂya da¤›tanlar›n karﬂ›s›na çal›ﬂma hakk› talebiyle dikilmek ve en nihayetinde halk›n insanca onurlu bir yaﬂam mücadelesini örgütlemek devrimcilerin güncel görevidir. Bunun d›ﬂ›nda adaylar›n yoksul mahallelerdeki propaganda çal›ﬂmalar› boﬂ vaatlerle oy avc›l›¤› yapan siyaset erbab› için azaba çevrilmelidir. Su, do¤algaz, bar›nma, ulaﬂ›m gibi halk›n somut sorunlar›na dair oldukça somutlaﬂt›r›lm›ﬂ bir talepler dizgesini kabul etmeyen, kabul etse dahi halk›n örgütlü kesimleriyle yapt›r›m› belirlenmiﬂ bir taahhütname iliﬂkisine girmeyen hiçbir aday kentin sokaklar›nda rahat dolaﬂamamal›d›r. Emekçi halk› seçmenlikten ç›karak, kentin ve ülkenin sahibi haline getirecek bir sürecin iddias› bellidir: “Ne boﬂ vaatler istiyoruz ne de sadaka. Bize ait olan› almak için mücadele ediyoruz”. * Belli bir iﬂkolunda usta, kalfa ve ç›karlar› içine alan birlik.
Özgürlük ve Dayan›ﬂma Partisi geçti¤imiz günlerde ola¤anüstü kongreye gitti. Genel Baﬂkan Ufuk Uras’›n zorlamas›yla, bir önceki kongrenin delegasyonu ile toplanan kongre, üç ay sonra yap›lacak ola¤an kongreyi haz›rlayacak yönetimi seçti. ÖDP’nin 2007’de yap›lan son kongresinde ortaya ç›kan çatlak, partiyi neredeyse tam ortas›ndan bölen bir saflaﬂmaya dönüﬂtü. Parti, ad›ndaki iki unsura bölünmüﬂ görünüyor: “Özgürlükçü Sol” ve “Devrimci Dayan›ﬂma”. Devrimci Dayan›ﬂma grubu Özgürlükçü Sol grubunu “sol liberalizm” ile, Özgürlükçü Sol grubu ise Devrimci Dayan›ﬂma grubunu, partiyi kuruluﬂ ilkelerinden uzaklaﬂt›r›p “geleneksel sol” zemine taﬂ›maya çal›ﬂmakla eleﬂtiriyor. Malum, Türkiye sosyalist hareketinde “solliberalizm” ve “otoriter milliyetçi solculuk”, solu egemen güçlerin kuyru¤una takan iki büyük sapma. ÖDP ise sol liberalizmin hayat buldu¤u en önemli sosyalist zeminlerden birisi. Bu nedenle ÖDP zemininde sol liberalizmin bir ayr›ﬂma ekseni olarak tan›mlanmas›, ÖDP’de “devrimci” yaklaﬂ›m ad›na, “sol liberalizm”le bir “hesaplaﬂma”ya giriﬂilmesi önemli bir geliﬂme. Ancak “devrimci yaklaﬂ›m” ad›na bu hesaplaﬂmaya giriﬂenlerin önlerinde duran sorunun, herhangi bir “siyasi ayr›ﬂma ve saflaﬂma” sorunu olup olmad›¤› ﬂüpheli. Çünkü ÖDP’nin kendisi, Türkiye sosyalist hareketinde hayata geçirilen en büyük sol-liberal projedir. Bu sol liberal projenin kurucular› da bugün “devrimci yaklaﬂ›m” ad›na “sol liberal” dedikleri gruba bayrak açanlardan de¤il midir? Elbette ÖDP’yi kuran ve kat›lan herkesin ve her kesimin “sol liberal” oldu¤unu söylemek do¤ru de¤il. Ancak ÖDP’nin kuruluﬂ sürecinin “sol liberalizm”in ideolojik hegemonyas› alt›nda gerçekleﬂti¤ini de kabul etmek gerekir. ÖDP, biraz da bu yüzden kuruluﬂ sürecinde “burjuva liberalleri”nin hararetli tezahürat›yla karﬂ›lanm›ﬂt›r. Bugün AKP’yi alk›ﬂlayanlara bir bak›n, o dönem ÖDP’nin medyatik ç›k›ﬂ›n›n ard›nda ayn› isimleri görebiliriz. Bu nedenle, ÖDP bahis konusu oldu¤unda, “sol liberalizmle hesaplaﬂma”, bu partinin tarihsel bir eleﬂtirisinin yap›lmas›n›, yani kelimenin gerçek anlam›yla bir “özeleﬂtiriyi” gerektiriyor. ÖDP içerisinde sol liberalizme karﬂ› saf tutan ve ﬂu anda üstün duruma geçmiﬂ gibi görünen kesimin böylesine kapsaml› bir çabaya giriﬂip giriﬂmeyece¤ini, giriﬂti¤inde baﬂar›p baﬂaramayaca¤›n› zaman gösterecek. Bununla birlikte, gündeme gelen “saflaﬂma” ve tart›ﬂman›n bu do¤rultuda henüz ciddi bir derinlik kazanmam›ﬂ oldu¤unu da söylemek gerekiyor . “Devrimci Dayan›ﬂma” grubunun yay›nlar›na bakt›¤›m›zda, ÖDP’deki sol liberalizmin baz› önemli ideolojik ve politik görünümlerinin tart›ﬂma konusu olmad›¤›n› görüyoruz. Örne¤in, partinin kuruluﬂ sürecine damgas›n› vuran “parti olmayan parti” fikri, Avrupa Birli¤i’ne üyelik sorunundaki “Havet” çizgisi ve Bar›ﬂ ve Adalet Koalisyonu (BAK) olay›, “sol liberalizmle hesaplaﬂmada” halen aç›k bir tart›ﬂma konusu haline gelmiﬂ görünmüyor. Bu durum, sol liberalizm tart›ﬂmas› ile partinin ideolojik-politik temeliyle bir hesaplaﬂma olarak yaﬂanmas› yönünde güçlü bir iradenin ortaya ç›kmad›¤›n› düﬂündürüyor. Aksine ÖDP’de bu tip bir hesaplaﬂma gere¤ini görmezden gelme e¤iliminin güçlü oldu¤u hissediliyor. Öyle ki, savaﬂ karﬂ›t› hareket içerisinde liberal bir dayatma olarak gündeme getirilmiﬂ oldu¤u herkes taraf›ndan bilinen BAK’›n en tan›nm›ﬂ sözcülerinden birisi, “sol liberalizmle kap›ﬂma kongresi”nde oy birli¤iyle divan baﬂkan› seçilebiliyor. ÖDP içindeki “sol liberalizm” tart›ﬂmas› e¤er bugünkü “yüzeyselli¤i”nde tak›l›p kal›rsa, pratikte “sol liberal politikalar› hangi siyasi kadronun veya hizbin yürütece¤ine” iliﬂkin bir tart›ﬂma olarak yaﬂanacakt›r. Bu kadar çok “devrimcilik” ajitasyonunun ard›ndan böylesi bir sonuç do¤arsa herhalde bu ÖDP için tarihinin en büyük trajedisi olur.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
2009
GÜNDEM 3
I Türkel Minibaﬂ’› kaybettik
I Ayﬂenur ﬁimﬂek an›ld›
I ‹hsan Hac›murato¤lu unutulmad›
‹stanbul Üniversitesi ‹ktisat Fakültesi Ö¤retim Üyesi ve Cumhuriyet gazetesi yazar› Prof. Dr. Türkel Minibaﬂ’› kaybettik. Bir süredir mide kanseri tedavisi gören Minibaﬂ, 56 yaﬂ›nda hayata gözlerini yumdu. Minibaﬂ’›n “Azgeliﬂmiﬂ Ülkelerde Kalk›nman›n Finansman Politikalar› ve Türkiye” ve “Ça¤ Atlatma Serüveni 14531980” adl› iki kitab› bulunuyor.
Katlediliﬂinin 14. y›l›nda KESK’e ba¤l› Sa¤l›k ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikas› (SES) onur üyesi Ayﬂenur ﬁimﬂek an›ld›. Sa¤l›k Sen’in kurucu baﬂkan› olan eczac› Ayﬂenur ﬁimﬂek 14 y›l önce iﬂkence edildikten sonra üç kurﬂunla katledilmiﬂti. ﬁimﬂek’in cenazesi öldürüldükten 76 gün sonra 12 Nisan 1995’te K›r›kkale yak›nlar›nda bulunmuﬂtu.
29 Ocak 1979’da Trabzon’da faﬂistler taraf›ndan katledilen ‹hsan Hac›murato¤lu mezar› baﬂ›nda an›ld›. ‹hsan Hac›murato¤lu için Hopa’n›n Baﬂoba Köyü’nde bir anma düzenlendi. Her y›l geleneksel olarak yap›lan anmaya bu sene ÖDP, Halkevleri, Liseli Genç Umut, Liseli Gençlik Muhalefeti ve ESP kat›ld›.
Diklendi, dik durmad› Erdo¤an Davos ç›k›ﬂ›yla “kahraman” ilan edildi, ard›ndan “tepkim moderatöre” sözüyle çark etti. “Sahte kabaday›lar” suç ortakl›¤›n› gizlemeye çal›ﬂ›yor
‹sviçre’nin Davos kasabas›nda gerçekleﬂtirilen Dünya Ekonomik Forumu’na Baﬂbakan Recep Tayyip Erdo¤an’›n “sert ç›k›ﬂ›” damgas›n› vurdu. ‹srail Cumhurbaﬂ-
kan› ﬁimon Peres’in son konuﬂmac› olarak, Gazze’deki katliam› savunan sözlerinin ard›ndan moderatör David Ignatius paneli bitirmek istedi. Ancak Erdo¤an yan›t
Onun da tepkisi moderatöre CHP’li Onur Öymen, Erdo¤an’›n Davos’taki sert ç›k›ﬂ›yla Türkiye’nin prestijini zedeledi¤ini savundu. Hamas’›n AB’nin terör listesinde bulundu¤unu söyleyen Öymen, Erdo¤an’› “Hamas’›n sözcülü¤ünü yapmakla” eleﬂtirdi. Öymen’in Peres’le neredeyse ayn› üslubu kullanmas› AKP’nin “sahte kabaday›” maskesini perçinler nitelikteydi. Ancak daha sonra yapt›¤› aç›klamalarda Öymen de Erdo¤an gibi çark ederek Erdo¤an’›n tepkisine hak verdi¤ini söyledi. Yanl›ﬂ anlaﬂ›ld›¤›n› savunan Öymen, “Baﬂbakan’a yap›lan muamele yanl›ﬂt›r. Baﬂbakan’›n bu olaya tepki göstermesi do¤rudur” dedi.
Ö¤rencilerden Davos eylemi Ö¤renci Kolektifleri, Sirkeci’de feribot iskelesinin aç›l›ﬂ töreninde Baﬂbakan Recep Tayyip Erdo¤an’› protesto etti. Ö¤rencilerden biri göz alt›na al›n›rken, üç ö¤renci ise sivil polisler taraf›ndan alana bile sokulmad›. Erdo¤an feribot iskelesinin aç›l›ﬂ töreninde konuﬂma yapt›¤› s›rada, bir ö¤renci “Davos’ta ﬂov yapmay› biliyorsunuz, ‹srail askerleri öldürmeyi Konya’da ö¤reniyor, ‹srail’le anlaﬂmalar› iptal edin” diyerek Erdo¤an’› protesto etti. Polisin ö¤renciyi engellemeye çal›ﬂmas› üzerine arbede ç›kt›. Protestocu ö¤renci gözalt›na al›nd›.
hakk› isteyerek “Siz öldürmeyi çok iyi bilirsiniz” ﬂeklindeki konuﬂmas›n›n ard›ndan “benim için Davos bitmiﬂtir, bir daha Davos’a gelmem” diyerek toplant›y› terk etti. Erdo¤an’›n tavr›, yürütülen kampanya ile “kahramanl›k” haline getirilirken, CHP’nin tutumu Erdo¤an’›n “kahraman” ilan edilmesini kolaylaﬂt›rd›. Panelde yaﬂananlardan sonra Forum Baﬂkan› Klaus Schwab ile ortak bas›n aç›klamas› yapan Erdo¤an, tavr›n›n Peres’e de¤il, moderatörün tutumuna oldu¤unu belirterek çark etmiﬂ oldu. Erdo¤an’›n ç›k›ﬂ›ndan sonra gerçekleﬂtirilen Bakanlar Kurulu toplant›s›n›n ard›ndan konuﬂan Cemil Çiçek’in sözleri de Erdo¤an’› pekiﬂtirir nitelikteydi. Çiçek, hükümetin ‹srail ile ikili iliﬂkilere özel bir önem verdi¤ini söyleyerek, iliﬂkileri korumak istediklerini belirtti. Genelkurmay ad›na aç›klama yapan Tu¤general Metin Gürak ise ‹srailli pi-
Halk›n Sesi gazetesini bir önceki say›s› yay›nland›¤›nda Tayyip Erdo¤an henüz Davos ç›k›ﬂ›n› yapmam›ﬂt›. Erdo¤an’›n tavr› manﬂetimizin ne kadar isabetli oldu¤unu göstermekle birlikte ikiyüzlülük konusunda eﬂi¤inin bizlerin sand›¤›ndan çok daha yukarda oldu¤unu da gösterdi
lotlar›n Türkiye’de e¤itim gördü¤ünü do¤rulad›. ‹srailli pilotlar›n Konya’daki 3. Ana Jet Üssü’nde e¤itim gördü¤ünü belirten Gürak, böylece ‹srailli pilotlar›n “öldürmeyi iyi bilmesinin” Türkiye’deki e¤itimler sayesinde oldu¤unu resmi olarak do¤rulam›ﬂ oldu. Davos’taki ç›k›ﬂ›n iç po-
litikadaki yans›malar› tart›ﬂ›l›rken, Erdo¤an’›n “kahraman” ilan edilmesinin, Gazze’de yaﬂananlara karﬂ› halk›n tepkisini oya çevirmeye çal›ﬂan Saadet Partisi ve MHP’nin önüne geçme amac› taﬂ›d›¤› söyleniyor. Suudi Arabistan’a giden Cumhurbaﬂkan› Abdullah Gül ise, ‹ran’›n Filistin konusunda
çözücü bir inisiyatif sahibi olamayaca¤›n› belirterek Hamas ile ‹ran’›n do¤rudan bir ba¤lant›s›n›n olmad›¤›n› söyledi. Erdo¤an da Newsweek’e verdi¤i röportajda “Hamas ‹ran’›n kolu de¤ildir” demiﬂti. Yap›lan aç›klamalar, AKP’nin Ortado¤u’daki yeni rollere talip oldu¤u ﬂeklinde yorumlan›yor.
Siz çocuklar› hapse atmay› iyi bilirsiniz Baﬂbakan “siz çocuklar› öldürmeyi iyi bilirsiniz” diyerek ‹srail'e "karﬂ› ç›karken", son 7 ay içinde; Adana, Diyarbak›r, ﬁ›rnak ve Gaziantep'te gösterilere kat›ld›klar› gerekçesiyle toplam 251 çocuk hakk›nda dava aç›ld›. Adana’da 17 çocuk, 8 aydan 10 y›l 8 aya kadar cezalara çarpt›r›ld› Yarg›tay’›n, "PKK ça¤r›lar›na göre yap›lan mitinge kat›lan herkese örgüt üyesi gibi ceza verilmesi gerekti¤i" yönündeki karar›ndan sonra Türkiye’nin çeﬂitli illerinde gösterilere kat›lan çocuklar hakk›nda “üyesi olmamakla birlikte, örgüt ad›na suç iﬂlemekten” birçok dava aç›ld›. Ço¤unlu¤u Diyarbak›r’da olmak üzere 198 çocuk halen cezaevinde. Adana’da sonuçlanan davalarda ise 17 çocuk 8 aydan 10 y›l 8 aya kadar hapis cezas›na çarpt›r›ld›. Öcalan’›n cezaevinde dövüldü¤ü ve
kötü muamele yap›ld›¤› gerekçesiyle Adana Barbaros Mahallesi'nde 1 Kas›m 2008'de yap›lan gösteriye kat›ld›¤› ve polise taﬂ att›¤› gerekçesiyle gözalt›na al›nan ve ard›ndan da tutuklanarak Pozant› cezaevine konulan 15 yaﬂ›ndaki Y.G. 3 ﬁubat 2009 tarihinde Adana 6. A¤›r Ceza mahkemesi taraf›ndan 7.5 y›l hapis cezas› ile cezaland›r›ld›. Adana’da tutuklanan Y.G. ifadesinde plastik mermiden kaçt›¤›n› söylemiﬂti. Diyarbak›r'daki gösterilerde gözalt›na al›n›p tutukla-
nan ve halen cezaevinde tutulan 15 yaﬂ›ndaki ﬁ.A.’n›n Adli T›p Kurumu'ndaki muayenesinde epilepsi hastas› oldu¤ u be-
lirlendi. Adli T›p’›n, "yapt›¤› eylemlerin bilincinde, ilaç kullan›yor. ‹laçlar›n› kullanmaya devam etmesi halinde gözetim alt›nda tutu-
labilir" raporu vermesi üzerine ailesinin sa¤l›k sorunlar› nedeniyle yapt›¤› tahliye talebi reddedildi. Diyarbak›r Barosu’nun kay›tlar›na göre
baﬂbakan›n ziyareti s›ras›nda ç›kan olaylardan "Terörle Mücadele Yasas›'na muhalefet" suçundan 497 çocuk gözalt›na al›nm›ﬂt›.
DTP’li vekile 1,5 y›l hapis DTP milletvekili Aysel Tu¤luk ‘PKK’n›n amac› do¤rultusunda hareket etti¤i’ gerekçesiyle 1 y›l 6 ay hapis cezas›na çarpt›r›ld›. Dokunulmazl›k gerekçesiyle yolsuzluk yapt›¤› iddia edilen birçok milletvekili yarg›lanmazken, Tu¤luk hakk›nda verilen ‘yarg›laman›n durdurulmas›’ karar› Yarg›tay taraf›ndan ‘dokunulmazl›k kapsam›n›n d›ﬂ›nda’ oldu¤u ge-
rekçesiyle bozulmuﬂtu. DTP’nin 16 May›s 2006’daki kongresinde Tu¤luk ﬂu ifadeleri kullanm›ﬂt›: “Baﬂbakan diyor ki, ‘PKK’yi terörist ilan edin, sizinle görüﬂelim’. PKK’yi terörist ilan etsek de bu sorun çözülmez. Sizin terörist olarak nitelendirdi¤iniz insanlar, kimine göre kahramand›rlar. Abdullah Öcalan’a ‘terörist’ dersek, halk›n karﬂ›s›na ç›kamay›z”. Tu¤luk, “ceza almas›na neden olan görüﬂlerini savunmaya devam edece¤ini ve gerekirse 50 y›l da yatabilece¤ini” belirtti.
‹ﬂte hendek, iﬂte deve
Sesimizi k›samazs›n›z! Demokrat ve özgürlükçü (!) AKP hükümeti ‹zmir ve ‹stanbul’daki polis bask›nlar›yla bu kez radyolar›m›z› susturma derdinde ‹stanbul Özgür Radyo ve ‹zmir Demokrat Radyo susturulmaya çal›ﬂ›l›yor. 4 ﬁubat günü polis taraf›ndan yap›lan bask›nlarda Özgür Radyo’nun reklam birimlerinde çal›ﬂan Sinan Gerçek, muhasebe servisinde çal›ﬂan Metin Özalp ile Mine Özalp gözalt›na al›nd›. Ayn› gün Demokrat Radyo Genel Yay›n Koordinatörü Nadiye Gürbüz de ‹zmir Balçova'da evi talan edilerek gözalt›na al›nd›. ‹stanbul 12. A¤›r Ceza Mahkemesi’nin karar›na dayand›r›lan bask›nlar s›ras›nda gözalt›na al›nan Nadiye Gürbüz ve
Mine Özalp tutukland›. Ancak gizlilik karar› nedeniyle Gürbüz ve Özalp’›n hangi sebeple tutukland›klar› aç›klanm›yor. BEKEV, ÇEKEV, EKD, ‹KDD, TMMOB Kad›n Üyeler Çal›ﬂma Grubu, ÖDP'li kad›nlar, ‹zmir 78'liler Derne¤i ve Halkevi üyesi kad›nlar 7 ﬁubat günü Konak Kemeralt› Çarﬂ›s› giriﬂinde yapt›klar› bir eylemle sald›r›lar› protesto etti. Demokrat Radyo'nun dostlar›, 9 ﬁubat Pazartesi günü Kemeralt› Çarﬂ›s› giriﬂinde buluﬂarak sald›r›y› k›nayan bir bas›n aç›klamas› yapt›.
Bar›ﬂ Anneleri ‹nsiyatifi, BOTAﬁ’›n asit kuyular›n›n aç›lmas› ve faili meçhul cinayetlerin ayd›nlat›lmas› için her cumartesi eylem yapmaya devam ediyor. Cumartesi Anneleri 7 ﬁubat’ta, 9599 y›llar› aras›nda 200 defa bir araya geldikleri Galatasaray Lisesi önünde y›llar sonra tekrar buluﬂtu. 202. kez buluﬂan cumartesi anneleri “kay›plar
nerede?” sorusunu bir kez daha sordu. Kay›p yak›nlar› ad›na aç›klama yapan tiyatro sanatç›s› Nisa Y›ld›r›m “Ergenekon davas› ve J‹TEM’cilerin itiraflar› sonras›nda kay›plarla ilgili hiçbir giriﬂimde” bulunulmad›¤›n› belirtti. Her hafta “faili meçhul cinayetlerden birinin dosyas›n›n aç›klanaca¤›n›” söyleyen Y›ld›r›m bu hafta 13 Kas›m 1994’te kaç›r›larak
katledilen Ali Tekda¤’a ait dosyay› aç›klad›. Yaklaﬂ›k 100 kiﬂinin kat›ld›¤› eylemde kay›p yak›nlar›n›n foto¤raflar› taﬂ›nd›. Eyleme kat›lan DTP milletvekili Pervin Buldan “Ergenekon davas›n›n F›rat’›n ötesine geçmesi gerekti¤ini ve A¤ar gibiler yarg›lanmad›kça davan›n eksik kalaca¤›n›” söyledi. ‹HD de ﬂubelerinin bulundu¤u illerde her cu-
martesi “kay›plar nerede?” diyerek oturma eylemleri yapmaya devam ediyor.
Bayra¤› “özde vatandaﬂ” yakm›ﬂ Ergenekon davas›nda konuﬂan bir tan›k, Mersin’de, 2005 Newroz’unda yaﬂanan bayrak provokasyonunda bayra¤› çocuklara veren kiﬂinin Vatansever Kuvvetler Güç Birli¤i üyesi ve Ergenekon’dan tutuklu bulunan Ali Kutlu oldu¤unu söyledi. Emniyetin haz›rlad›¤› raporda da Kutlu’nun olaydaki görüntülerde yer
alan ﬂah›s oldu¤u belirtildi. Bayra¤› yakt›klar› gerekçesiyle yarg›lanan 6 çocuk hakk›ndaki dava devam ediyor. Avukatlardan Ali Bozan “Biz yarg›lanan küçüklerin avukatlar› olarak bayra¤› veren tak›m elbiseli ﬂahs›n tespit edilmesini talep ettik ama bugüne kadar herhangi bir giriﬂimde bulunulmam›ﬂt›” dedi.
Tilki tilkili¤ini bildirene kadar Ferda KOÇ email@example.com
Her yenilgi sonras›nda solda bir “kuyrukçuluk” salg›n› patlak verir. 1990’l› y›llar›n “a¤›r çekim yenilgisi”nin ard›ndan da benzer bir devreyi yaﬂad›k, yaﬂ›yoruz. Egemen güçler aras›nda devlet iktidar› için verilen kavgada “keramet” arayan ve bulan teorisyenler, politikac›lar, her devrede oldu¤u gibi bu dönemde de “medya gülü” oldular. Egemen s›n›flar›n “otoritermilliyetçi” veya “‹slamc›-liberal” iktidar bloklar›n› “etekleyen” “meﬂhur solcu”lar, büyük sermaye televizyonlar›n›n, gazetelerinin praymtaymlar›na, mühim sayfalar›na, köﬂelerine konuk edildiler. Solun “içinden” bak›ld›¤›nda, bu “solcular›n” büyük bir bölümünün solculuklar›n›n “çakma” oldu¤u biliniyordu. Örne¤in Do¤u Perinçek’in NATO’cu geçmiﬂini bilenler, ‹lhan Selçuk’un gazetesini on y›l› aﬂk›n bir süredir Süleyman Demirel’in inayetiyle ayakta tuttu¤unu bilenler, bunlar› solcudan saym›yorlard›. Ama biz solcular›n genel hastal›klar›ndan biri de kendi bildi¤imiz ﬂeyi herkesin bildi¤ini sanmam›zd›r. Bizim bildi¤imiz ﬂeyi herkesin bilmedi¤ini anlad›¤›m›z zaman da genellikle “vakit çok geç”tir, kimseye derdimizi anlatamay›z. Boﬂuna dememiﬂler; “tilki tilkili¤ini bildirene kadar post elden gidermiﬂ”. Bu gerçek, Yalç›n Küçük’ün Ergenekon operasyonunda tutuklanmas›ndan sonra bir kez daha surat›ma çarpt›. Ergenekon operasyonunun “ikiyüzlülü¤ü”nü solda bilmeyen yok. Yaln›z burada, “herkesin maksad› bir amma rivayet muhtelif” m›sra›n›n tam aksine, “herkesin maksad› baﬂka amma rivayet benzeﬂik”. Ergenekon operasyonunun iki yüzlülü¤ü, davan›n kamuoyu nezdindeki meﬂruiyetinin san›klar›n “faﬂizm suçlar› ve suçlular›” ile temas›yla elde edilmeye çal›ﬂ›lmas›, buna karﬂ›l›k operasyonu yürüten siyasi iradenin gerçek amac›n›n faﬂist devlet ayg›t›n›n ﬂöför mahallini tanzim etmek olmas›ndan kaynaklan›yor. Ancak bu apaç›k gerçeklik, “partiyi kaybedenler”in kuyru¤una çeﬂitli derecelerde tak›lan solcular› “aklamak” için de kullan›labiliyor. Bunlardan biri de Yalç›n Küçük. Yalç›n Küçük’ün “otoriter-milliyetçi” cephenin önemli bir ideologu oldu¤u; y›llard›r, bu cepheye ideolojik tahkimat sa¤lamak için ortal›¤› birbirine katt›¤› solcular›n bildi¤i bir ﬂey. Sabetayc›l›k kumkumas›n› ortal›¤a saçan isimlerin baﬂ›nda gelen Küçük, “Marksist tarihçi” ﬂöhretini bu ›rkç› saçmal›¤›n ciddiye al›nmas› için basamak yapmaktan kaç›nmad›. Tabii Küçük’ün ideolojik “tezgah›” bununla s›n›rl› de¤il ama hepsini buraya alabilmem mümkün de¤il. Ergenekon operasyonunda, Yalç›n Küçük’ün ‹brahim ﬁahin’le ayn› “dalga”da gözalt›na al›nmas›n›n ard›ndan baz› sosyalist ayd›nlar›m›z, Küçük’ün ‹brahim ﬁahin, Veli Küçük gibi isimlerle bir araya getirilmesi karﬂ›s›nda, bunu, operasyonun uydurma niteli¤inin bir ifadesi olarak görebildiler. Küçük, eski YÖK baﬂkan› Kemal Gürüz’le “ayn› genelkurmay torpillileri kafilesi” içerisinde serbest b›rak›ld›ktan sonra Veli Küçük hakk›nda etti¤i övgü dolu sözlerden sonra ise ﬂaﬂ›r›p kal›verdiler. Küçük’ün son dönemdeki yay›nlar›n› bir “hezeyan” olarak gören; bunu yaﬂlanmas›na, bunamas›na ba¤lay›p, onun geçmiﬂ eserini son dönemdeki “delirmesinden” ayr› tutan “saf” genç sol ayd›nlar›m›z›n, Küçük’ün en önemli “Marksist” çal›ﬂmalar›ndan olan Ayd›n Üzerine Tezler’in önsözünü okumad›klar›n› anl›yorum. Okumuﬂ olsalard›, burada Küçük’ün Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri Necdet Üru¤’a, kendisinin TBMM kütüphanesinde çal›ﬂmas›n› sa¤lad›¤› için teﬂekkür etti¤ini görürler ve Küçük’ün bugünkü siyasal “ekzantrizmi”nin geçmiﬂinden ve ideolojik kimli¤inden trajik bir kopuﬂ olup olmad›¤›n› bir kez daha düﬂünebilirlerdi. Malum, Üru¤ kontrgerillan›n en önemli kadrolar›ndan biridir ve MGK Genel Sekreterli¤i 1982-83 y›llar›na, yani faﬂizmin en vahﬂi dönemine denk düﬂer. Uzun sözün k›sas›, Küçük’ün “iﬂbirli¤i kapasitesi” aç›s›ndan Veli Küçük gibileri “tombalac› safl›¤›nda”d›r! Ve ne yaz›k ki ben “herkesin bildi¤ini zannetti¤im” bu bilgiye “post elden gittikten” sonra dikkat çekebiliyorum.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
4 GÜNDEM AKP KARﬁITI ODAK DAVASI SÜRÜYOR
GAZETEC‹LER GREVE G‹D‹YOR
Dava bahara kald› Mersin Halkevi’nin “Tüzü¤e ayk›r› siyasi faaliyette bulundu¤u” gerekçesiyle kapat›lmas› ve Mersin Halkevi Baﬂkan› ﬁamil Iﬂ›kcevahir’in cezaland›r›lmas› istemiyle Mersin 5. Asliye Ceza Mahkemesi’nde devam eden davan›n 4. duruﬂmas› 2 ﬁubat’ta görüldü. Davaya ﬁamil Iﬂ›kcevahir, savunma avukatlar› ve Halkevi üyeleri kat›ld›. Dava, eksikliklerin tamamlanmas› istemiyle 27.04.2009 günü saat 10.00’a ertelendi.
2009
GEÇ GELEN ‹T‹RAF
5 J‹TEMC‹ YEN‹DEN SORGUDA
TOLON SERBEST
ATV ve Sabah’ta grev var
Katliam› PKK yapmad›
Katil J‹TEM hesap verecek
Mutabakata devam
Türkiye Gazeteciler Sendikas› ATV ile SABAH gazete ve dergi gruplar›n›n ba¤l› oldu¤u TURKUVAZ iﬂletmesinin ‹stanbul Balmumcu ve Sefaköy, Ankara Balgat iﬂyerlerinde 13 ﬁubat 2009 Cuma günü greve baﬂlayacak. Haziran ay›nda baﬂlayan toplu iﬂ sözleﬂmesi görüﬂmelerinde, ücret, sosyal yard›m, k›dem tazminat› ve ihbar tazminat› gibi maddelerle ilgili olarak iﬂverenin görüﬂmeleri devam ettirmemesi üzerine bu karar al›nd›.
‹nsan haklar›ndan sorumlu Devlet eski Bakan› Adnan Ekmen, Güçlükonak Katliam› ile ilgili “Vicdanen rahats›z›m” diyerek, katliam› PKK’nin yapmad›¤›n› itiraf etti. Eski bakan, “Katliam› PKK yapmad›, bunu bölgedeki korucular da bize söyledi. Ama o dönemde çaresizdik, üstüne gidemedik” dedi. 1995’te Güçlükonak’ta 11 köylü bir minibüste kurﬂunlanarak ve yak›larak katledilmiﬂti.
1994 y›l›nda 3 kiﬂiyi gözalt›nda katleden 5 J‹TEM’ci hakk›nda yeni bir soruﬂturma baﬂlat›ld›. Diyarbak›r’da polis taraf›ndan gözalt›na al›nan Sa¤l›k Sen ﬁube Baﬂkan› Necati Ayd›n ile Ramazan Keskin ve Mehmet Ay, mahkeme taraf›ndan serbest b›rak›ld›ktan sonra, bu kez J‹TEM’ciler taraf›ndan gözalt›na al›nm›ﬂ, sorguland›ktan sonra ise baﬂlar›na kurﬂun s›k›larak katledilmiﬂti.
Ergenekon soruﬂturmas› kapsam›nda 6. dalgada gözalt›na al›nan ve sa¤l›k sorunlar› nedeniyle 23 Ocak günü Silivri Cezaevi’nden GATA Haydarpaﬂa E¤itim Hastanesi’ne sevk edilen emekli Orgeneral Hurﬂit Tolon tahliye edildi. Tolon'un hastal›¤› gerekçesiyle de¤il "delillerin yetersizli¤i" nedeniyle duruﬂma tarihi beklenmeden tahliye edilmesi dikkat çekti. Böylece Ergenekon soruﬂturmas›nda mutabakat devaml›l›¤›n› korudu.
Seçim oyunlar› sahnede AKP beyaz eﬂya ve içki servisine baﬂlad›; CHP “daha ›l›ml›” ‹slam rejimine su taﬂ›yor; SP ise AKP küskünleriyle Saadet ar›yor 29 Mart’ta önümüze konacak sand›¤›n halk aç›s›ndan neler getirip neler götürece¤i bir muamma. Ancak siyasiler aç›s›ndan bu sand›¤›n de¤erinin ne kadar büyük oldu¤u son dönemde giderek artan oyunlardan anlaﬂ›l›yor. ‹ktidar seçim öncesi halka ulufe da¤›tarak oylar›n› art›rma derdinde, ana muhalefet partisi ise baﬂar› için iktidar partisinin yolundan ilerliyor. Kimin neyi savundu¤unun giderek anlaﬂ›lmaz oldu¤u bir dönemde halk›n kendi taleplerini net ve
yüksek sesle dile getirmesi büyük önem kazan›yor. AKP’nin “düﬂürmek” istedi¤i muhalif kalelerden olan Tunceli’de seçimlerden hemen önce valili¤in 3300 aileye beyaz eﬂya da¤›tmas› tart›ﬂma yaratt›. Vali da¤›t›mlar›n seçimden önce olmas›n›n tesadüfi oldu¤unu, 5-6 ayd›r bu yard›mlar›n planland›¤›n› söyledi. Vali’nin iddialar›n›n aksine, da¤›t›m›n uzun uzun planlanm›ﬂ bir faaliyet olmad›¤›n› en aç›k biçimde gösteren ﬂey ise ﬂebeke suyu bile olmayan
köylere çamaﬂ›r makinesi da¤›t›lmas› oldu. Da¤›t›lan çamaﬂ›r makineleri evlerin çat›lar›na, ah›rlara, depolara kald›r›ld›. Saadet Partisi (SP) ise AKP’nin aday gösterilmeyen küskünlerine çengel atarak seçimlere haz›rlan›yor. SP, eski AKP milletvekillerinden Kemal Albayrak’› K›r›kkale, Nurettin Aktaﬂ’› Antep, Hanefi Mahçiçek’i Maraﬂ’a belediye baﬂkan aday› yap›yor. AKP’nin aday göstermemesi nedeniyle partisinden ayr›lan
Halkevleri CHP’ye tepki gösterdi ‹lknur Birol
Halkevleri Genel Baﬂkan› ‹lknur Birol bir aç›klama yay›nlayarak CHP’nin “aç›l›m” denilen projelerinde Halkevleri’nin ad›n›n kar›ﬂt›r›lmas›ndan duyduklar› rahats›zl›¤› dile getirdi. Sefa Sirmen’in vaadinin savunulurken “Halkevleri” benzetmesinin yap›lmas›na tepki gösteren Birol, “Halkevleri’nin ad› hiçbir neoliberal-gerici projeyle birlikte an›lamaz” dedi. Baykal’›n Halkevleri’ni, yeniden kendileri kuruyormuﬂ edas›yla yapt›¤› aç›klamalar›, “ya dünyadan haberleri yok ya da Halkevleri’nin çal›ﬂmalar›ndan, çizgisinden rahats›zlar”
sözleriyle eleﬂtiren Birol, CHP’nin son dönemdeki “aç›l›mlar›”n› da de¤erlendirdi. CHP’nin öykündü¤ü AKP politikalar›n›n özünün sermayenin kullu¤una dini k›l›flar uydurmak oldu¤unu vurgulayan Birol, dün IMF anlaﬂmas›n›n “zaman›nda” imzalanmamas›na itiraz eden CHP’nin ﬂimdi de “toplumu gericileﬂtirme” planlar›n›n sahibi olabilece¤ini ilan etti¤ini savundu. Birol “Halkevleri yoksul mahallelerde halk›n ortak ihtiyaçlar› için, sa¤l›k oca¤› için, okul için, halk›n haklar› için mücadele etmeye devam edecektir” dedi.
ﬁanl›urfa Belediye Baﬂkan› Ahmet Eﬂref Fak›baba ile K›rﬂehir Belediye Baﬂkan› Halim Çak›r da daha önceden SP’den aday olmuﬂlard›. AKP kimi aday gösterirse di¤er isimlerin SP’den aday olmas› bu adaylar›n ve partilerin inand›r›c›l›klar›n› zay›flat›yor. Ana muhalefet partisi CHP’de ise AKP çizgisine yönelik aç›l›mlar sürüyor. Yoksul halk ile ba¤› giderek zay›flayan ve bir elitler partisine dönüﬂmekle eleﬂtirilen CHP, bu duruma karﬂ› “soldan” yan›tlar üretemedi¤inden dönüyor dolaﬂ›yor, her seçim döneminde oldu¤u gibi sa¤›n metotlar›na sar›l›yor. ‹stanbul’da k i m i muhafazakar ke-
Sefa Sirmen
Hayri Kozano¤lu
parças› oldu¤u dile getirildi ve hatta Halkevleri’ne benzer bir giriﬂim oldu¤u iddia edildi. Belediyeler eliyle din e¤itimi fikrine en sert tepkinin Baﬂbakan Erdo¤an’dan gelmesi ise “dünya tersine döndü” yorumlar›n›n yap›lmas›na neden oldu. Diyanet ‹ﬂleri’nin yeterince Kuran kursu açacak olana¤› oldu¤unu söyleyen Erdo¤an CHP’yi dini siyasete alet etmekle suçlad›. AKP’nin Edirne, Artvin ve Datça’daki belediye baﬂkan adaylar›n› içkili toplant›larla tan›tt›¤› bir süreçte CHP’nin Kuran kursu vaadine sar›lmas› alay konusu oldu. ‹stanbul belediye baﬂkan aday› K›l›çdaro¤lu’nun “‹sma-
ila¤a Cemaati’ni de ziyaret edip, bana neden oy vermediklerini soraca¤›m” ﬂeklindeki ifadeleri de cemaatler üzerinden siyasetin s›radanlaﬂmas›na katk›da bulundu. Yine CHP’nin ‹stanbul Beylikdüzü’nde aday gösterdi¤i Vecdet Öz’ün MHP’li, BBP’li ve DYP’li geçmiﬂi planl› bir “sa¤a çark” operasyonunun yaﬂand›¤›n› düﬂündürdü. Bu geliﬂmeler partilerin, adaylar›n her yolu mubah gördü¤ünü gösteriyor. Ama daha da ötesi dinsel referanslar›n siyasette artan a¤›rl›¤›, düzenin tüm unsurlar›n›n “›l›ml› ‹slam” yöntemlerine mecburiyeti gözler önüne seriyor.
Seçimler yaklaﬂt›kça partilerin ve adaylar›n birbirlerinin pisliklerini ortaya saçma çabalar› art›yor. Son iki haftada ortaya ç›kan rezillikleri k›saca hat›rlamak vaziyeti yeterince ortaya koyuyor
ÖDP ve TKP, 1 ﬁubat’ta yapt›klar› konferanslarla, kongre öncesi parti yönetimlerini de¤iﬂtirme karar› ald›lar Baﬂkanl›¤› üstlenmeye talibim” dedi. Parti Meclisi için yap›lan seçimlerde Kozano¤lu’nun listesinden 32, Ufuk Uras’›n listesinden ise 28 isim seçildi. ÖDP’nin Ola¤an Genel Kongresi ise 3 ay sonra yap›lacak. TKP 9. Kongre ve Türkiye Konferans›’n› tamamlad›. Siyasi Büro 3 kiﬂiden 7 kiﬂiye ç›kar›ld›. Genel Baﬂkan Aydemir Güler ve Genel Sekreter Kemal Okuyan bu görevlerini b›rak›rken, Erkan Baﬂ genel baﬂkanl›k için tek aday olarak belirlendi. 9. Kongre ve Türkiye Konferans›, 1 ﬁubat’ta ‹stanbul Gösteri Merkezi'nde yap›ld›. Bir önceki gün delegelerle toplanan Türkiye Konferans›'nda, Merkez Komitesi bileﬂimi belirlendi. Gerçekleﬂtirilecek tüzük de¤iﬂikli¤iyle birlikte, TKP'nin yeni Merkez Komitesi, 27 kiﬂi olacak. Önümüzdeki dönemde partinin merkezi kurullar›n›n aras›na 85 kiﬂilik bir Parti Konseyi de kat›ld›. Konferans'ta birçok siyasi ve örgütsel karar›n al›nd›¤› aç›kland›.
simlere belediye baﬂkan› adayl›¤› vaadiyle gerçekleﬂtirdi¤i çarﬂaf aç›l›m›, adaylar›n belli olmas›n›n ard›ndan “çarﬂafa doland›”. Eyüp’te belediye baﬂkan aday aday› olan Emin Atmaca aday olamay›nca, etraf›ndakilerle birlikte rozetlerini iade etti. CHP ﬁubat ay›nda da “Kuran kursu aç›l›m›” ile gündeme geldi. Kocaeli belediyesi baﬂkan aday› Sefa Sirmen’in “Her mahalleye bir Kuran kursu” projesi gündeme bomba gibi düﬂerken, projeye Genel Baﬂkan Deniz Baykal’dan da destek geldi. Gelen tepkiler üzerine Kuran kurslar›n›n mahalle evleri projesinin bir
Çok fena kokuyor
TKP ve ÖDP’de görev de¤iﬂimi Özgürlük ve Dayan›ﬂma Partisi'nin 1 ﬁubat’ta Ankara’da gerçekleﬂtirdi¤i 5. Ola¤anüstü Büyük Konferans›’nda Devrimci Dayan›ﬂma Grubu aday› Hayri Kozano¤lu, 857 geçerli oydan 443'ünü alarak genel baﬂkanl›¤a seçildi. Ankara Lale Paﬂa Dü¤ün Salonu'nda yap›lan ÖDP’nin 5. Ola¤anüstü Kongre'sinde ‹stanbul Milletvekili ve ÖDP eski Genel Baﬂkan› Ufuk Uras ile Hayri Kozano¤lu'nun aras›nda geçen yar›ﬂ› Kozano¤lu kazand›. Genel Kurul’da konuﬂan Ufuk Uras, kendisine yap›lan eleﬂtirilere cevap verdi¤i konuﬂmas›nda ‘’‹ki kez ABD Elçili¤i’ne gitti¤im için eleﬂtiri al›yorum. Fidel Castro, ﬂeytanla bile görüﬂmüﬂtü. ÖDP Genel Baﬂkan›’ndan beklenen budur; herkesle görüﬂmek. Direksiyonu birisi sa¤a biri sola çevirmesin’’ dedi. Kozao¤lu ise “Dolmuﬂa bile bu kadar s›k binilmez. Raydan ç›kan treni tekrar yola sokabilmek için bu k›sa dönemde Genel
Hükümet Tunceli’de beyaz eﬂya da¤›t›rken CHP Mersin’de 5 TL indirim kuponu da¤›tarak oy topluyor.
Hilmi Y›ld›z
Bilal Erdo¤an
I Kemal K›l›çdaro¤lu’nun “Ekrem Tosun kim? Baﬂbakan aç›klas›n” ç›k›ﬂ›n›n ard›ndan Baﬂbakan’›n o¤lu Bilal Erdo¤an ile gelini Sema Erdo¤an’›n Atagold’un “gizli” orta¤› olduklar› a盤a ç›kt›. Ekrem Tosun, bu ﬂirkette Erdo¤an’lar› temsil etmekteydi. Tayyip Erdo¤an haks›z malvarl›¤› edindi¤i gerekçesiyle 10 y›la kadar hapis istemiyle aç›lan davadan bu firma sayesinde y›rtm›ﬂt›. Erdo¤an, geliri olarak o¤lunun dü¤ününden elde edilen tak›lar› göstermiﬂ ve Atagold’un sahibi Cihan Kamer’in di¤er ﬂirketi Asgold, tak›lar›n kendilerinde bozduruldu¤una dair bir belge vermiﬂti. I CHP Milletvekili Çetin Soysal, Sar›yer’de inﬂaat yap›lmas› yasak olan parselde ‹stanbul Belediye Baﬂkan› Kadir Topbaﬂ’›n o¤luna ait 45 metrekarelik binan›n “basit onar›m” k›l›f› ad› alt›nda 150 metrekarelik alana dönüﬂtürüldü¤ünü aç›klad›.
Davutpaﬂa’n›n takipçisiyiz Zeytinburnu Davutpaﬂa’daki bir iﬂ merkezinde, geçen y›l meydana gelen patlamada hayat›n› kaybeden 21 kiﬂi 31 Ocak’ta yap›lan çeﬂitli anma törenleriyle an›ld›. Ölen iﬂçilerin aileleri taraf›ndan yap›lan anmada “Davutpaﬂa'y› unutmad›k, unutturmayaca¤›z” ve üzerinde ölen iﬂçilerin isimlerinin yaz›l› oldu¤u pankart aç›ld›. Aileler, Çifte Havuzlar Caddesi’nde topland›. Buradan patlaman›n yaﬂand›¤› iﬂ merkezi önüne kadar ellerinde karanfiller ve sloganlar eﬂli¤inde yürüdü. Burada ölen iﬂçilerin aileleri ad›na konuﬂan, patlamada hayat›n› kaybeden Gülhan
Çubuk’un eﬂi ‹dris Çubuk, 21 kiﬂinin hayat›n› kaybetti¤i, 117 kiﬂinin yaraland›¤› patlaman›n üzerinden bir y›l geçti¤ini an›msatt› ve hala bir tek suçlunun bile ortada olmad›¤›n› söyledi. Daha sonra karanfiller b›rak›larak anma sona erdirildi. Ayn› gün ayr›ca saat 13.15’te Topkap› 1. Matbaac›lar Sitesi önünde “Davutpaﬂa’da, Tuzla’da, kumlama atölyelerinde öldüren kapitalizmdir! Hesab›n› soraca¤›z!” pankart›n› açan çeﬂitli iﬂçi dernekleri de bir yürüyüﬂ düzenledi. ‹ﬂçiler buradan Prestige ‹ﬂ Merkezi önüne kadar bir yürüyüﬂ düzenledi.
Buna göz yuman kurum olan Büyükﬂehir Belediyesi’ne ba¤l› Bo¤aziçi ‹mar Müdürlü¤ü kat› kurallar›yla tan›n›yor. I Ankara Büyükﬂehir Belediye Baﬂkan› Melih Gökçek “temizli¤ini” ispat etmek için malvarl›¤›n› aç›klarken Gökçek’in üzerine kay›tl› iki ayr› evi gizledi¤i ortaya ç›kt›. Gökçek bu rezaleti “O evde o¤lum oturuyor, ben de¤il!” sözleriyle savunmaya çal›ﬂt›.
Kadir Topbaﬂ
I AKP Elaz›¤ Karakoçan Belediye Baﬂkan aday› Nurettin Arslan kendisinden adayl›¤› karﬂ›l›¤› rüﬂvet isteyen ‹lçe Baﬂkan› M. Emin Aﬂam’la konuﬂmas›n› kaydedip Elaz›¤ milletvekili ‹ﬂbaﬂaran’a gönderince ortal›k kar›ﬂt›. ‹ﬂbaﬂaran’›n telefonla istifas›n› istedi¤i ‹‹çe Baﬂkan› da konuﬂmalar› kaydetti ve kendisine yönelik tehdit ve küfürleri ortaya koydu. I Tüm bu geliﬂmelerin yan› s›ra ipli¤i pazara ç›kar›lan belediyelere yönelik operasyonlar da sürüyor. Eski AKP’li ‹stanbul Tuzla Akf›rat Belediye Baﬂkan› Hilmi Y›ld›z’›n da aralar›nda bulundu¤u 23 kiﬂi geçti¤imiz günlerde düzenlenen bir operasyonla tutukland›. Bal›kesir'in Edremit Zeytinli beldesinde, “ihalelerde yolsuzluk yap›ld›¤›” iddias›yla gözalt›na al›nan CHP’li Belediye Baﬂkan› ve yard›mc›s›n›n da aralar›nda bulundu¤u 7 kiﬂi tutukland›.
Mahallede AKP istenmiyor Halkevleri Adana ve ‹zmir’de yapt›klar› eylemlerle AKP’nin ikiyüzlülü¤ünü ortaya sererek, “AKP’yi mahallemizde istemiyoruz” dedi. Seçim bürosu önünde eylem ‹zmir'de Çi¤li'nin Güzeltepe Mahallesi'nde mahalleliler, AKP'nin açt›¤› seçim bürosunun önüne gelerek bir bas›n aç›klamas› gerçekleﬂtirdi. 100 kiﬂinin kat›ld›¤› bas›n aç›klamas›nda s›k s›k “AKP elini mahallemden çek”, “Kan emici AKP mahallemden defol” sloganlar› at›ld›. Okunan bas›n aç›klamas›nda AKP gericili¤ine mahallenin teslim edilemeyece¤i vurguland›.
Mahallemizden defolun! Adana’da yoksul Kürt halk›n›n yo¤un olarak yaﬂad›¤› ﬁakirpaﬂa Mahallesi’nde AKP’liler da¤›tt›klar› eﬂantiyon malzemeleriyle oy toplamaya çal›ﬂ›rken karﬂ›lar›na Halkevciler ç›kt›. Da¤›t›ma izin vermeyen Halkevciler’in teﬂhiri üzerine AKP’liler mahalleden h›zla uzaklaﬂt›lar. Yine Adana’da kent meydan›na kamyonet üzerine yerleﬂtirilen dev ekran televizyonla seçim propagandas› yapmaya çal›ﬂan AKP’lileri Halkevciler haklad›. Halkevciler yay›n boyunca AKP’nin ikiyüzlülü¤ünü teﬂhir etti.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
2009
‹NSANCA YAﬁAM 5
Kepçeyle al›yorlar kaﬂ›kla veriyolar Baﬂbakan Erdo¤an, ﬁubat ay›ndan itibaren do¤algazda yüzde 17 oran›nda indirim yap›ld›¤›n› aç›klad›. Yüzde 80’e varan zamlar›n ard›ndan yap›lan bu indirim kimseyi tatmin etmedi ancak Erdo¤an, “kepçeyle al›p kaﬂ›kla verme” politikas›n›n takdir görmesini bekliyor. ‹stanbul Büyükﬂehir Belediyesi de seçim kayg›s›yla do¤algazda kredi kart›na taksit uygulamas›na baﬂl›yor Geçti¤imiz y›l hükümet do¤algaza yüzde 80’in üzerinde zam yapt›. 2008 yaz›nda petrol fiyatlar›nda görülen spekülatif yükseliﬂ bahane edilerek yap›lan bu zamlar›n çilesini halk sonbahar ve k›ﬂ aylar› boyunca çekti. Zaml› faturalar› ödemeye gücü yetenlerin cebi yand› ,yetmeyenler battaniye
alt›nda dondu. Çekilen bu çilenin ard›ndan Baﬂbakan Tayyip Erdo¤an, ﬁubat’tan itibaren do¤algaz fiyat›nda yüzde 17 oran›nda indirim yap›ld›¤›n› aç›klad›. 2008 boyunca yap›lan yüzde 80’lik zamm›n ard›ndan gerçekleﬂen bu indirimi marifetmiﬂ gibi anlatan Erdo¤an, zamlara karﬂ› soka¤a ç›karak
“zamlar geri al›ns›n” diyen toplumsal muhalefete çatmay› da ihmal etmedi. Erdo¤an, zamlara karﬂ› ç›kanlara “O zaman felaket tellall›¤› yapanlar acaba ﬂimdi ne diyecek” diye ç›k›ﬂt›. ‹ndirim haberinin ard›ndan KESK taraf›ndan yap›lan aç›klamada yap›lan indirimin yeterli olmad›¤› belirtildi.
‹kiyüzlülü¤e devam Yap›lan indirim hükümetin di¤er politikalarda oldu¤u gibi do¤algazda da ikiyüzlülü¤ü elden b›rakmad›¤›n› gösterdi. Hükümet, 1 Temmuz’dan itibaren do¤algazda maliyet bazl› fiyatland›rmaya geçildi¤ini aç›klamas›na ra¤men indirimleri seçim takvimine göre yap›yor.
BOTAﬁ 2008 sonunda maliyetler düﬂtü¤ü için, Ocak ay›ndan itibaren geçerli olmak üzere do¤algaza yüzde 20 oran›nda zam teklif etmiﬂ hükümet bu indirim teklifini kabul etmemiﬂti. Hükümet indirimi, Enerji Bakan› Hilmi Güler’in sonbahar aylar›nda verdi¤i sinyaller do¤rultusunda yerel se-
çimlerin hemen öncesinde yapt›. ‹BB de seçim derdinde Do¤algaz indiriminin yap›ld›¤› ayn› günlerde ‹stanbul Büyükﬂehir Belediyesi (‹BSB) de Ocak ay›ndan itibaren kredi kart› olanlar›n do¤algaz faturalar›n› 6 aya kadar taksitle ödeyebile-
ceklerini aç›klad›. Kampanyan›n gerekçesi olarak küresel kriz ve do¤algaz fiyat›ndaki art›ﬂ gösteriliyor ancak kampanyan›n ﬂimdi baﬂlat›lmas› seçim kayg›s›n› aç›k bir ﬂekilde yans›t›yor.
Gökçek’in saltanat›n› Vadi halk› y›kacak Dikmen Vadisi’nde bar›nma hakk› mücadelesi veren halk Gökçek’i baﬂkanl›k koltu¤undan indirmek için harekete geçti. Ankara’n›n farkl› bölgelerinde ﬂu ana kadar 60 bin bildiri da¤›tan Vadililer Ankaral›lar’dan Gökçek’e oy vermemesini istiyor Melih Gökçek’e karﬂ› 3 y›ld›r bar›nma hakk› mücadelesi veren Dikmen Vadisi halk› Gökçek’i belediye baﬂkanl›¤›ndan indirmekte kararl›. Yerel seçimlerin geleceklerini belirleyece¤ini bilen Vadi halk› Gökçek’e karﬂ› harekete geçti. Vadide 5 farkl› bölgede yap›lan toplant›n›n ard›ndan kampan-
yan›n yürütücülü¤ü için 30 sokak temsilcisi belirlendi. Daha sonra yap›lan geniﬂ halk toplant›s›nda ise Gökçek’in belediyecili¤ini anlatan bir bildiri haz›rlama ve bunu 100 bin Ankaral›ya ulaﬂt›rma karar› al›nd›. Vadililer karar›n ard›ndan hafta sonlar› Ankara’n›n farkl› bölgelerinde kitlesel bir ﬂekilde
bildiri da¤›tmaya baﬂlad›. ﬁu ana kadar 60 bin bildiri da¤›tan Vadililer ilk bildiri da¤›t›m›n› Oran’da gerçekleﬂtirdi. Daha sonra K›z›lay’da Yüksel, Sakarya, Necatibey, Meﬂrutiyet, ‹zmir caddeleri ile Güvenpark’ta da bildiri da¤›tan Vadililer son olarak Ulus’ta bildiri da¤›tt›lar.
Bildirileri verirken Ankara halk›yla sohbet eden ve Gökçek’e neden oy vermemeleri gerekti¤ini anlatan Vadililer, Gökçek’in yo¤un oy ald›¤› Siteler, Sincan, Pursaklar’da da bildiri da¤›tacak.
1 ﬁubat 2007 tarihinde binlerce polis ve y›k›m ekipleriyle Dikmen Vadisi’ne yap›lan sald›r›y› unutmayan Vadi halk›, sald›r›n›n ikinci y›ldönümünde Güvenpark’ta bulunan Ankara Büyükﬂehir Belediye binas› önünde bir eylem yapt›. 300 kiﬂinin kat›ld›¤› eylemde yap›lan aç›klamada “E¤er y›k›lacak olan bir ﬂey varsa, bilinsin ki, o da ‹. Melih Gökçek'in saltanat› olacakt›r. Yoksa, bu kente ve bu kentte yaﬂayan insanlara çok yaz›k olacakt›r” denildi.
AKP’nin zehirli seçim politikas› AKP’nin kömürlerinin halk› zehirledi¤i ODTÜ’nün araﬂt›rmas› sonucu bilimsel olarak kan›tland›. Isparta Valisi Öner de kömürün havay› kirletti¤ini itiraf etti
Erdo¤an’a burs protestosu Baﬂbakan Erdo¤an’›n AKP belediyecili¤ini övdü¤ü aç›l›ﬂta bir eylem yapan Ö¤renci Kolektifleri, ‹BB’nin ö¤rencilerin burslar›n› vermedi¤ini söyledi
Yunus derdini söyledi ‹stanbul Üniversitesi’nin AKP’ye yak›nl›¤› ile bilinen yeni rektörü Yunus Söylet, rektör yard›mc›lar› ile birlikte projelerini anlatt›. Söylet, “özgür, evrensel de¤erlerle donat›lm›ﬂ, ö¤renci dostu, öncü bir üniversite” inﬂas› için birçok proje geliﬂtirdiklerini iddia etti. Söylet’in projelerinin oda¤›nda üniversite-sanayi iﬂbirli¤i ve teknokent gibi sermaye yanl›s› çal›ﬂmalar›n oldu¤u görüldü. Üniversitedeki ilk gününde kampusü reklam panolar›yla donatan Söylet’in derdi böylece anlaﬂ›lm›ﬂ oldu.
Davos’ta yapt›¤› ç›k›ﬂ›n ard›ndan, 30 Ocak günü Taksim-ﬁiﬂhane aras›nda yap›lan metronun aç›l›ﬂ›na kat›lan Baﬂbakan Erdo¤an, Filistin’le ilgili sahte kabaday›l›¤›na burada da devam etti. Konuﬂmas›nda AKP’nin belediyecilik politikalar›n› da öven Erdo¤an, ‹stanbul Büyükﬂehir Belediyesi’nin (‹BB) 1994 y›l›ndan bu yana ö¤rencilere burs verdi¤ini, bugün binlerce ö¤rencinin 180 TL’lik burs almaya devam etti¤ini iddia etti. Bu sözlerinin üzerine dinleyicilerin aras›nda bulunan Ö¤renci Kolektifleri üyesi üç ö¤renci Erdo¤an’› protesto etti. Burslar›n 180 de¤il 100 TL oldu¤unu belirten ö¤renciler Erdo¤an’›n iddialar›n›n aksine bu y›l burslar›n verilmedi¤ini söylediler. Di¤er belediyelerin burs vermeye devam etmesine ra¤men ‹BB’nin Anayasa Mahkemesi’nin karar›n› gerekçe gös-
tererek burslar› vermedi¤ini dile getiren ö¤renciler Baﬂkan Kadir Topbaﬂ’›n görüﬂme isteklerini kabul etmedi¤ini de aç›klad›lar. Konuﬂman›n üzerine baz› AKP’liler ö¤rencileri tartaklad›. Ö¤rencilerden biri Erdo¤an’›n korumalar› ve polis taraf›ndan gözalt›na al›nd›. AKP’lilerin bas›n mensuplar›na da sald›rd›¤› görüldü. Nöbet devam ediyor Ö¤renci Kolektifleri’nin burslar›n ödenmesi talebiyle ‹BB önünde baﬂlatt›klar› “Burs Nöbeti” ise devam ediyor. 23 Ocak’ta baﬂlayan ve her gün farkl› ö¤rencilerin kat›l›m›yla tutulan nöbetlere halk ilgi gösteriyor. Ö¤rencilerin eylemlerinden rahats›z olan ‹BB ise kent genelindeki panolarda, burslar›n CHP yüzünden verilmedi¤ini yinelemeye devam ederken burslar›n› isteyen ö¤rencileri de “marjinal bir grup” olarak niteliyor.
Baﬂbakan Erdo¤an’›n “sadaka kültürümüzde var” aç›klamas› do¤rultusunda yap›lan kömür yard›mlar›n›n halk› zehirledi¤i ortaya ç›kt›. Uzun süreden beri bas›n-yay›n organlar›nda bedava kömürlerin kentlerde yaratt›¤› hava kirlili¤ine dikkat çekiliyordu ancak hükümet bas›n›n bu haberleri kendilerini y›pratmak için yapt›¤›n› iddia ediyordu. ODTÜ Kimya Bölümü’nün yapt›¤› bir araﬂt›rma AKP’nin da¤›tt›¤› kömürlerin halk› zehirledi¤ini bilimsel olarak ortaya koydu. Baﬂkent’te da¤›t›lan kömürün analiz edildi¤i araﬂt›rmada kömürdeki arsenik ve kükürt miktar›n›n Çevre Bakanl›¤›’n›n belir-
ledi¤i s›n›rlar› 5 kat aﬂt›¤› ortaya ç›kt›. ODTÜ Ö¤retim Üyesi Prof. Dr. Semra Tuncel, “Yard›m kömüründe bulunan arsenik miktar› dünyada literatüre geçmiﬂ en yüksek miktar olan 410 PPM'nin çok üstünde. Kömürdeki arsenik miktar› 530 PPM düzeyinde ç›kt› ki bu daha önce görülmemiﬂ, dünyada görülmemiﬂ bir düzey” dedi. Devlet görevlileri aras›nda ise ilk itiraf Isparta Valisi’nden geldi. Vali Ali Haydar Öner, Isparta’da da¤›t›lan kömürlerin hava kalitesine uygun olmad›¤›n› söyleyerek, devletin denetim mekanizmas›n› tam olarak yerine getirmedi¤ini itiraf etti.
Santralini de al git Temiz ve sa¤l›kl› bir çevrede yaﬂam hakk›na kasteden termik ve hidroelektrik santraller halk›n tepkisini çekiyor Enerji ve su ya¤mac›l›¤›yla tan›nan emperyalist ﬂirket SUEZ, Kocaeli’nde ‹ZGAZ’› ald›ktan sonra ﬂimdi de gözünü Sakarya’n›n Karasu ilçesine çevirdi. ‹lçeye termik santral kurmak isteyen SUEZ’e tepki gösteren Karasu halk› ﬂirketin gerçekleﬂtirdi¤i bilgilendirme toplant›s›n› basarak SUEZ’i protesto etti. Toplant› salonunu basan yaklaﬂ›k bin kiﬂi polisin engelleme giriﬂimine ra¤men eyleme devam etti. Eylem üzerine Valilik ve ﬂirket yetkilileri toplant›y› iptal etmek zorunda kald›. Halk›n tepki gösterdi¤i ﬂirket temsilcileri polis korumas›nda salonun arka kap›s›ndan kaçmak zorunda kald›. Samsun’da da Çevre Meclisi bileﬂenleri 9 ﬁubat günü yapt›klar› eylemle kente 6 yeni termik santral kurulmak istenmesi protesto etti. Eylemde yap›lan aç›klamada termik santrale karﬂ› olmayan adaylar›n yerel seçimlerde halktan oy istememesi gerekti¤i belirtildi. Rize’de ise hal-
Baﬂbakan› görmek “Kedi, kedi olal› bir fare tuttu” diye bir söz vard›r hani. Bir kiﬂiden normalde bekledi¤iniz bir davran›ﬂ›n, ya beceriksizli¤inden ya da kast›ndan dolay› bir türlü yerine getirilmemesi, ama tam da ondan umudu kesti¤iniz bir anda aniden sergilenivermesi durumunda, o kiﬂiye yönelik bir takdirden daha çok hakl› ve yerinde bir sitemi içeren bir ifade olarak dile gelir. Bir de “ölümü gösterip, s›tmaya raz› etmek” diye bir söz vard›r. Kiﬂinin yap›p ettikleri o denli yanl›ﬂ, sinir bozucu ve zarar›n›zad›r ki, gün gelip de gerçekte sizin çok da faydan›za olmayan küçük de olsa olumlu bir ad›m att›¤›nda, çaresiz bunu sevinç ve ﬂükranla karﬂ›lars›n›z. Peki siz “ﬂark kurnazl›¤›” diye bir söz de bilir misiniz ? Her ne kadar bir bat›l› burnu büyüklü¤ünü ve kültür ﬂovenizmini bar›nd›rsa da, bir biçimde dilimize fazlas›yla yer etmiﬂ olan bu söz de; f›rsatlar› iyi de¤erlendirip, dürüstlük ve sadakat gibi etik ilkeleri önemsemeden her durumda bir koyup beﬂ alma becerisini önceleyen pragmatik bir düﬂünce biçimini ifade eder. ﬁark kurnazl›¤› özellikle siyasette ve ticarette iyi prim yapar. Ancak bunun için de ahalinin ço¤unlu¤unun “bal›k haf›zal›” olmas› gerekir. “Bal›k haf›zal›” deyimi, bal›klar›n en fazla 15 saniyelik bir haf›zaya yani hat›rlama yetisine sahip olduklar› yolundaki, gerçekte pek de bilimsel olmayan bir teze dayanan; bu nedenle yaﬂad›klar›ndan, görüp duyduklar›ndan bir türlü ders ç›karmayanlara hitaben söylenen bir ifadedir. ﬁimdi bütün bunlar› somutlarsak; Recep Tayyip Erdo¤an’›n Davos’ta ‹srail Cumhurbaﬂkan› Peres’e karﬂ› (daha sonra bizzat kendisi asl›nda modoratörü hedef ald›¤› yolunda çark etmiﬂ olsa da) sergiledi¤i ç›k›ﬂ, “kedi, kedi olal› bir fare tuttu” durumunu do¤urdu bir ço¤umuz için. “Ölüm gösterilip, s›tmaya raz› edilmiﬂ” ve ayn› zamanda fazlas›yla “bal›k haf›zal›” olan ço¤u yurdum insan› ise, Recep Tayyip Erdo¤an’› milli kahraman ilan etmekten geri durmad›. Gecenin ilerleyen saatlerinde Atatürk Havaalan›’nda toplanm›ﬂ (daha do¤rusu toparlanm›ﬂ) kalabal›k, Davos’dan dönen Erdo¤an’› ellerinde “Dünya Baﬂbakan Görsün !” pankartlar› ile karﬂ›larken, sonraki günlerde süren yorumlar ve yerel seçim anketlerine yans›yan puanlarla, AKP’nin bu “ﬂark kurnazl›¤›”n›n fazlas›yla tuttu¤u aç›kça görülüyordu. Oysa AKP hükümeti, Ortado¤u haklar›n› emperyalist sömürü ve ya¤ma iliﬂkilerinin k›skac›na alan, yoksul Ortado¤u haklar› nezdinde görülmemiﬂ bir y›k›m› yaratan ABD’nin “Büyük Ortado¤u Projesi”nin sad›k bir aktörüydü. Üstelik bu projede baﬂl›ca partneri de ‹srail idi. Oysa AKP hükümeti, ABD’nin ç›karlar› için hem Irak’›n hem de Afganistan’›n iﬂgaline kat›lm›ﬂ, bu iﬂgalin önemli bir taﬂeronu olmuﬂtu. Afganistan’a bir fiil asker göndermiﬂ, Irak’a göndermeye niyetlense de ülke kamuoyunun tepkisi ile bunu tam anlam›yla becerememiﬂ, ama ç›kard›¤› tezkerelerle hava koridorunu ABD savaﬂ uçaklar›na açm›ﬂt›. O savaﬂ uçaklar› bizim hava saham›z› kullanarak Irak kentlerini bombalam›ﬂ, o kentlerde aynen Gazze’de oldu¤u gibi en çok da çocuklar, kad›nlar ölmüﬂ; evler, hastaneler, okullar yak›l›p y›k›lm›ﬂt›. Oysa AKP hükümeti, Gazze’yi bombalayan ‹srail savaﬂ uçaklar›n› uçuran pilotlar›n e¤itimi gibi bir çok askeri iﬂbirli¤i projesinde ‹srail ile müttefik idi. Uçaklar›m›z› ve tanklar›m›z› birlikte modernize ediyor, milyar dolarl›k savaﬂ teknolojisi transferi ve askeri e¤itim anlaﬂmas›n› yürütüyorduk. Oysa daha dün Filistin için AKP yanl›s› kimi dernekler taraf›ndan toplanan yard›mlar›n, AKP’nin kasas›na aktar›ld›¤› yolunda ciddi iddialar ortaya at›lm›ﬂt›. Üstelik AKP kadrolar› hala da bu iddialar karﬂ›s›nda aklanm›ﬂ de¤il. Ça¤›m›z›n savaﬂlar›nda en çok çocuklar ölüyor. Ça¤›m›z›n modern sömürge ordular›n›n iﬂgal harekatlar›nda Filistin’de, Irak’ta, Afganistan’da en çok çocuklar ölüyor. Yaklaﬂan yerel seçimler arifesinde bir “ﬂark kurnazl›¤›” ile Davos’da “kedi, kedi olal› bir fare tuttu” dedirten bir hamle yap›p, “ölümü görüp, s›tmaya çoktan raz› olmuﬂ” ve malasef “bal›k haf›zal›” yurdum insan›n› ters köﬂeye yat›ran AKP, iﬂte ﬂimdi bu ölümleri kendine malzeme yap›p, iç siyasette durumu bir kez daha toparlam›ﬂ görünüyor. “Dünya Baﬂbakan Görsün!” pankartlar›n› taﬂ›yanlar, o çocuklar›n ölmeden önce gördü¤ü son ﬂeyin yaln›zca açl›k, yoksulluk ve derin bir yaln›zl›k oldu¤unu görmüyor mu? O çocuklar ölmeden önce neden bizim baﬂbakan› göremediler acaba? Neredeydi o? Davos oturumunda yapaca¤› konuﬂma için notlar m› al›yordu evinde? Dünya art›k ve yaln›zca ölen çocuklar› görsün. Ölümler üzerinden siyaset yapanlar›, bizim Baﬂbakan’› görüp de ne yapacaklar? Biz görüyoruz da ne oluyor?
www.halkinsesigazetesi.net firstname.lastname@example.org 15 günlük Yayg›n, Süreli, Türkçe yay›nd›r.
n
Sahibi ve Sorumlu Yaz› ‹ﬂleri Müdürü Umar KARATEPE n
k›n açt›¤› davada Rize ‹dare Mahkemesi, Hemﬂin ve Çayeli’nde Çevresel Etki De¤erlendirme (ÇED) Raporu al›nmadan onay verilmiﬂ iki hidroelektrik santralle dört regülatörün yap›m›n›n durdurulmas›na karar verdi.
Telefon-Faks 0 212 245 90 37 n
Adres Tomtom Mah. Örtmealt› Sk. 6/3 BEYO⁄LU/‹STANBUL n
Bas›ld›¤› Yer Taﬂbask› Matbaac›l›k Yay. ve Amb. San. Tic. Ltd. ﬁti. Bask› Tesisleri Kocaeli/‹zmit (0 262 335 28 95)
2009
6 EKONOM‹
Amele pazar› istiyorlar
12 ﬁubat 25 ﬁubat
‹ﬂçi Hasan devletten ne istesin? Mustafa EBERL‹KÖSE email@example.com
Capital Dergisi Ocak 2009 say›s›nda Geniﬂ Aç› eki için yuvarlak bir masa oluﬂturdu ve “reel sektörü neler bekliyor?” baﬂl›¤› alt›nda “global” krizin etkilerini tart›ﬂt›rd›. Tart›ﬂmada moderator Rauf Ateﬂ’in, “Krizi atlatmak için hükümete, düﬂen görev ne olmal›d›r” sorusuna Kocaeli Sanayi Odas› Baﬂkan› Y›lmaz Kanbak cevap verdi ve esnek çal›ﬂma biçiminin bir an önce getirilmesini istedi. Kanbak’›n cevab› ﬂöyle; “ Burada istihdam sorununa özellikle de¤inmek istiyorum. Bir iﬂletmede genel giderlere bakt›¤›m›z zaman en büyük kalem hammaddedir. ‹kincisi enerji, üçüncüsü ise iﬂçiliktir. Enerjiyle iﬂçilik zaman zaman baz› sektörlerde yer de¤iﬂtirir. Bu 3 temel kalem aras›nda hammaddeyi kontrol edemezsiniz. Sonuçta bunun bir fiyat› vard›r. Enerjiyi de kontrol edemezsiniz ancak tasarrufunu yapars›n›z. Ama iﬂçilik üretseniz de üretmeseniz de, satsan›z da satmasan›z da vermek zorunda oldu¤unuz bir kalemdir. Onun içinde iﬂverenin bir dayanma noktas› vard›r. Bir yere kadar geliyor, ondan sonra ücretli-ücretsiz izin kulland›r›yor. O da olmazsa ﬂartlar ayn› kalmaya devam ediyorsa, ister istemez o iﬂçiyi ç›karmak zorunda kal›yor. ‹ﬂçi ç›karmak hiç kolay bir ﬂey de¤ildir. Bunun ihbar tazminat› var, k›dem tazminat›
Patronlar aç›kça iﬂçi maliyetlerinin düﬂürülmesini, serbest çal›ﬂma modellerinin devreye girmesini istiyorlar. AKP ise istihdam› korumak ad›na haz›rlad›¤› taslakla bu iste¤i yerine getirmeye haz›rlan›yor
var. Maliyeti yüksek. Ayr›ca nitelikli iﬂgücünü kaybediyorsunuz. Bu nedenle serbest çal›ﬂma modellerinin devreye girmesi çok önemli. O zaman en az›ndan çal›ﬂan›n iﬂle ba¤lant›s› kopmam›ﬂ olacak. En az›ndan sigortas› ödenmiﬂ olacak ama iﬂveren istedi¤i zaman ça¤›racak. Çal›ﬂt›¤› kadar ödeme yapacak. Bu sistemin bu ﬂekilde uygulanmas›, bu sürecin bu ﬂekilde at-
lat›lmas› gerekiyor. Aksi halde gördü¤ünüz gibi iﬂçi k›y›m›na kadar gidiyor” Eme¤i de¤ersizleﬂtirme projesi Patronlar, haz›r kriz varken iﬂçi maliyetlerini mümkün oldu¤unca düﬂürebilecekleri uygulamalar›n hayata geçmesini istiyor. AKP, hükümeti de patronlar›n bu isteklerini göz ard› etmiyor. Esnek çal›ﬂma sisteminin geliﬂtirilmesi için
Durdurdular yetmedi ﬂimdi at›yorlar Baﬂta büyük otomotiv fabrikalar› olmak üzere bir çok fabrika patronu krizin bedelini önce iﬂçilere ödetme hesab›nda. Bunun ilk ad›m›nda üretim durduruluyor ve iﬂçiler ücretsiz izne yollan›ydr. Olmad›, iﬂçi ç›kart›l›yor. Geçti¤imiz hafta yine bir çok fabrika üretime ara verdi, iﬂçi k›y›m›na gitti. Önce üretim durduruyorlar OYAK Renault Otomobil Fabrikalar›, KaroseriMontaj Fabrikas›’nda otomobil üretimini 2-10 ﬁubat aras›, Mekanik ve ﬁasi Fabrikas›’nda da motor, vites kutusu ve ﬂasi üretimini, 2-8 ﬁubat tarihleri aras›nda durdurdu. Ford Otosan ise, Kocaeli fabrikas›ndaki üretimin 31 Ocak-16 ﬁubat, ‹nönü fabrikas›ndaki üretimin de 30 Ocak-23 ﬁubat aras›nda durdurdu. Belirtilen süreler içerisinde Kocaeli fabrikas›nda 4 bin 974 kiﬂi, ‹nönü fabrikas›nda da 1060 kiﬂi çal›ﬂmayacak ve personele k›smi ücretlendirme yap›lacak. Ford'un Kocaeli fabrikas›nda da 25 Ekim-02 Kas›m, 13-27 Kas›m, 20 Aral›k-12 Ocak ve 17-26 Ocak tarihleri aras›nda üretime ara vermiﬂti. Marshall Boya ve Vernik A.ﬁ, ﬂubat ay›nda 6 gün üretim yapmayaca¤›n› duyurdu. Sonra iﬂten at›yorlar Türkiye’nin en yüksek kapasiteye sahip otomotiv üreticisi Tofaﬂ, “ekonomik durgunlu¤un sürmesi, ihracat sipariﬂleri ve iç piyasa sat›ﬂlar›n›n daralmas›” vb. gerekçeler öne sürerek, 657 kiﬂiyi iﬂten ç›kartt›. 241 çal›ﬂan›n ise kendi iste¤iyle ayr›lma karar› ald›¤› bildirildi. Tekirda¤'›n Çerkezköy ilçesinde kurulu bulunan ve iki y›l önce Japonlar taraf›ndan sat›n al›nan SE Otomotiv Teknolojileri A.ﬁ'ye ait fabrika, iﬂçilik maliyetlerinin yüksek olmas› nedeniyle kapat›ld›. 745 iﬂçi kap› önüne konuldu. Birko A.ﬁ.’nin Ni¤de Organize Sanayi Bölgesi’ndeki fabrikalar›n da çal›ﬂan toplam 1500 iﬂçisinden 400’ü de yine kriz bahanesiyle iﬂten ç›kart›ld›.
atabildi¤i tüm ad›mlar› at›yor. ‹stihdam› korumak ad›na haz›rlanan yeni tasar›da, ilk kez iﬂe al›nacak kad›nlarla 18-29 yaﬂ aras›ndaki gençlerin sosyal güvenlik primlerinin beﬂ y›l boyunca Hazine taraf›ndan karﬂ›lanmas›n›n süresi bir y›l uzat›lmas› isteniyor. Yani patronlar 18-29 yaﬂ aras› gençleri iﬂe al›rlarsa sigorta primlerini iﬂsizlik fonu ödeyecek. Patronlarda k›dem-
leri fazla olan iﬂçileri rahatça iﬂten atacaklar. Böylece daha az ücretle daha uzun zaman çal›ﬂt›racak bir iﬂçi kitlesi sayesinde karlar›n› daha da art›racaklar. ‹ﬂsizlik Fonunu iﬂçinin aleyhine çeviriyorlar Haz›rlanan taslakta günlük k›sa çal›ﬂma ödene¤i miktar› yüzde 50 art›r›lacak. Yararlanma süresi de üç aydan alt› aya ç›kar›lacak. K›sa çal›ﬂma ödene¤inin alt s›n›r› 266 liradan 400 liraya, üst s›n›r› ise 533 liradan 800 liraya kadar yükseltilebilecek. AKP, K›sa Çal›ﬂma Ödene¤ini krizde olan iﬂyerlerine vereceklerini söylüyor. Peki ödenen paralar›n iﬂçilere gidip gitmedi¤ini kim denetleyecek? O k›sm› belli de¤il. Ayn› zamanda K›sa Çal›ﬂma Ödene¤i alan ﬂirketlerin krizde oldu¤u kabul ediliyor ve iﬂçilerini tazminats›z atma hakk› elde ediyor. Avantaj gibi gözüken ödenek iﬂçiler için ayn› zamanda bir tehdit unsuru oluﬂturuyor. Patronlar aç›kça her an ellerinin alt›nda olan ama para ödemek zorunda olmad›klar› iﬂçilerden oluﬂan ucuz amele pazar› istiyorlar. Hatta mümkünse iﬂçilerden do¤an maliyetlerin bir k›sm›n› da yine iﬂçiler, iﬂsizlik fonunda biriktirdiklerinden ödesinler istiyorlar. AKP’de patronlar›n bu isteklerini yerine getirebilmek için elinden geleni ard›na koymuyor.
Hyundai fabrikas›nda Ali Cengiz oyunlar› Kocaeli’nde bulunan Hyundai Fabrikas› 800 iﬂçi ç›kard›. Bugüne kadar Türkiye’deki en büyük iﬂçi k›y›m›na giden fabrika, iﬂçileri iﬂten ç›kart›rken birçok Ali Cengiz oyununa baﬂvurdu. Fabrikada örgütlü bir sendikan›n bulunmamas› da Hyundai yöneticilerinin rahat hareket etmesine neden oldu. Uzun zamand›r ücretsiz izinde bulunan iﬂçileri fabrikaya ça¤›ran yöneticiler, 40’l› 50’li gruplar halinde gelen iﬂçilere “kriz nedeni ile yap›lan tüm izinlerden do¤an haklar›mdan muaf olmak istiyorum” yaz›s›n› imzalat-
mak istediler. ‹mzalayan iﬂçilere çeﬂitli vaatlerde bulunan yöneticiler imzalamayan iﬂçileri de tehdit etti. Fabrikan›n 3 ayd›r K›sa Çal›ﬂma Ödene¤i’nden yararland›¤›n› söyleyen iﬂçiler tazminatlar›n›n bu paralarla ödendi¤ini söylediler. ‹ﬂten ç›kart›lan iﬂçilerden Atakan ﬁanl›, “‹ﬂveren daha önce iﬂsizlik fonundan ald›¤› 326 TL ile bizim ﬂu andaki param›z› ödüyor. Çünkü biz bu süreçte do¤ru dürüst üretim yapmad›k ve sürekli ücretsiz izindeydik. Devletten ald›¤› para ile bizim k›dem, ihbar ve maaﬂlar›m›z› ödüyor. Özellikle aram›zda 10 y›la yak›n çal›ﬂanlar iﬂten ç›kart›ld›. Sosyal haklar›m›z yar›ya indirildi, maaﬂlar›m›z düﬂürüldü. Buna ra¤men iﬂten ç›kart›ld›k” dedi.
Entil-Hapalki, Süsler, P›nar Süt, Topkap› Plastik, Otosan fabrikalar›ndan zorla ve kriz bahanesiyle iﬂten ç›kart›lan iﬂçiler haklar›n› aramak için 1 ﬁubat’ta Eskiﬂehir sokaklar›ndayd›. Hamamyolu’nda bir araya gelen iﬂçiler buray› hak meydan›na çevirdiler. Baﬂlang›çta 30 kadar olan iﬂçiler halk›n deste¤ini de alarak 200 kiﬂilik bir kürsü kurdular. ‹ﬂten at›lan iﬂçiler, iﬂten at›lan iﬂçilerin eﬂleri, babalar›, anneleri hep beraber sorunlar›n› dillendirdiler. ‹ﬂsiz iﬂçiler ad›na Süleyman Yamak bir bas›n aç›klamas› okudu. Bas›n aç›klamas›nda iﬂsizler Baﬂbakan R. Tayyip Erdo¤an’a seslendiler. Yamak; “Baﬂbakan senin hiç iﬂsiz kal›p kiran› faturan› ödeyemedi¤in oldu mu? Senin hiç iﬂsiz kal›p akﬂam eve ekmek götüremedi¤in çocuklar›n›n karﬂ›s›na boynu bükük ç›kt›¤›n oldu mu? Senin hiç çocuklar›na harçl›k vermeden okula gönderdi¤in oldu mu?” dedi.
‹ﬂçi Hasan son zamanlarda kolundaki a¤r›larla uyan›r olmuﬂtu. ‹ﬂyerinde doktor yoktu ve doktora gidebilmek için izin de alam›yordu. Zaten doktora gitse, muayene ve ilaç için ödenecek paralar› karﬂ›layacak kadar bütçesi de yoktu. Sofra yine boﬂ kurulmuﬂtu. Eﬂi Ayﬂe, yine k›rk takla att›r›lmas›na ra¤men sofraya koyacak kahvalt› çeﬂitleri bulamam›ﬂt›. Enflasyon tek rakamlara düﬂtü diyordu televizyonlar ama bu düﬂen enflasyonla beraber Hasan’›n ald›¤› maaﬂ›n al›m de¤eri de düﬂmüﬂtü. Elektrik, do¤algaz ve su zamlanm›ﬂ, Hasan’›n bin emekle kazand›¤› maaﬂ› bir anda çekip alm›ﬂt›. Hasan, çamurlar aras›ndan gecekondusunun bulundu¤u mahalleden otoyola ulaﬂmaya çal›ﬂ›yordu. Eskiden iﬂyeri servisi vard›. Fakat patron, kriz tedbiri diye servisi kald›rm›ﬂt›. Patronun kriz tedbirlerini anlayamam›ﬂt› Hasan zaten. Çal›ﬂma aralar›nda içtikleri çay kalkm›ﬂ, çay içmek isteyen ancak paras›n› ödeyerek içebiliyordu. ‹ﬂçiler patronun tedbirlerini yeni ald›¤› son model arabas›n›n finansman› için ald›¤›n› düﬂünüyordu. Fabrikada iﬂçiler yine yorgun bir sabaha baﬂlam›ﬂlard›. ‹ﬂçilerin bir k›sm› ücretsiz izne ç›kar›lm›ﬂ, kalan› ise acele sipariﬂler var diye mesai ücretlerinin yar›s›n›n ödenmesini kabul etmek zorunlulu¤uyla mesai yap›yordu. Patron iﬂçilerle yapt›¤› konuﬂmada “arkadaﬂlar ekonomik kriz var, bu kriz hepimizin krizi. Bu dönemi daha çok çal›ﬂarak atlatabiliriz. Hepimiz fedakarl›k yapaca¤›z” demiﬂti. Ama iﬂçi Hasan’›n anlamad›¤› kriz olmas›na ra¤men ayn› miktarda üretim yine yap›l›yordu yaln›z daha az iﬂçiyle daha fazla zaman çal›ﬂ›larak yap›l›yordu. ‹ﬂçiler her ne kadar inanmasalar da kriz var, fedakarl›k yapmal›y›z diye konuﬂuyorlard› kendi aralar›nda. Çünkü iﬂten at›lsalar çal›ﬂacak iﬂ bulmayacaklar›n› düﬂünüyorlard›. Televizyonlarda her gün ç›kan ﬂ›k tak›m elbiseli ‘ekonomi yorumcular›’ da kriz var diyordu. Haberlerde her gün iﬂsiz kalan bir iﬂçinin cinnet geçirerek yak›nlar›nda birilerini katletti¤i haberleri yay›nlan›yordu. Ö¤len yeme¤ine de kriz u¤ram›ﬂ, iﬂçilerin yedikleri ekmek miktar›na s›n›r getirilmiﬂti. Bugün yemekte bir söylenti dolan›yordu. Patron iﬂçi ç›karacakm›ﬂ. Hemen yemek masalar›nda konuya dair yorumlar baﬂlam›ﬂt› bile. Bir k›s›m, iﬂten at›lmayaca¤›na emin, asl›nda patronla ayn› cemaatten olan iﬂçi; “adam hakl›, bu kriz ortam›nda iyi bile dayand›” diye konuﬂurken bir k›s›m iﬂçi ise ﬂimdi iﬂten at›l›rsak akﬂam eve elimizde ekmek götüremezsek ne yapar›z diye düﬂünmeye baﬂlam›ﬂt›. ‹ﬂçilerden biri, “arkadaﬂlar patron bizi iﬂten atamaz, birlik olal›m hep birlikte direnelim” diyordu. Bu iﬂçi sendikal›yd›. ‹ﬂçi Hasan’a babas› ‹stanbul’a gelirken böyle iﬂlere kar›ﬂmamas›n›, çal›ﬂt›¤› yere biat etmesini söylemiﬂti. Ama ﬂimdi çal›ﬂt›¤› yer diye bir ﬂey kalmayacakt›. Akﬂam iﬂten at›lan iﬂçilerin ismi okunuyordu ve Hasan’›n da ismi vard›. Patron, krizde oldu¤unu ispatlad›¤›n› bu nedenle isterse tazminat ödemeyece¤ini fakat insanl›k nam›na 2 maaﬂ ikramiye verece¤ini söylüyordu. O paray› da haftaya K›sa Çal›ﬂma Ödene¤i’nden alaca¤› parayla ödeyecekti. ‹ﬂçi Hasan, yar›n k›z›n› okula nas›l gönderece¤i düﬂüncesiyle eve do¤ru yola ç›km›ﬂt›. Okuldan yak›t paras› istemiﬂ ö¤retmeni, veremedikleri için k›z›n› arkadaﬂlar›n›n önünde cezaland›rm›ﬂt›. ‹ﬂçi Hasan, mahallesine geldi¤inde bir kalabal›kla karﬂ›laﬂm›ﬂt›. Y›k›m ekipleri mahalleye girmiﬂ, eﬂi Ayﬂe evlerinin y›kt›rmamak için makinelerin önüne atlam›ﬂt›. Polis eﬂini dövüyordu. Hasan polisin önüne atlad› ve gözalt›na al›narak karakola götürüldü. *** Geçen hafta gazetelerde kriz iﬂçilerin psikolojisini bozuyor haberlerini okuduk. Patronlar, devletten bir an önce tedbir almas›n› istiyor. ‹ﬂsizlik fonunda duran paralar›n kendilerin verilmesini, böylece istihdam yaratacaklar›n› söylüyor. Peki sizce iﬂçi Hasan devletten ne istemeli?
Kentten k›ra dönüﬂ baﬂlad›
Kriz, istihdam krizine dönüyor
Kredi kart› borçlar› 盤 gibi büyüyor
‹ﬂsizlik ordusuna her ay yeni 100 binler eklenirken, bir umutla köyden kentlere ve metropollere ak›n edenler tekrar memleketlerine dönmeye baﬂlad›. ‹stihdama iliﬂkin veriler söz konusu dönüﬂü aç›kça ortaya koyuyor. Ekim ay› itibariyle tar›mda istihdam edilenlerin say›s› bir önceki y›la göre 384 bin kiﬂi artt›. Bu art›ﬂ›n etkisiyle bu dönemde tar›m›n toplam istihdamdaki pay› bir önceki y›l›n ayn› ay›na göre 1 puan artarak yüzde 25.9’dan yüzde 26.9’a yükseldi. Tar›m ve Köyiﬂleri Bakan› Mehdi Eker’e göre ise son bir y›lda 724 bin kiﬂi köyüne döndü. Dönüﬂteki en büyük etken, iﬂsizlerin “en az›ndan köyde kira ve su paray› vermeyiz” düﬂüncesi.
Uluslararas› Çal›ﬂma Örgütü (ILO), ekonomik yavaﬂlaman›n küresel istihdam krizine dönmesi sonucunda, dünya genelinde bu y›l 51 milyona kadar iﬂ kayb› olabilece¤i uyar›s›nda bulundu. ILO’nun yay›mland›¤› “Küresel ‹stihdam Trendleri Raporu”nda yer alan en iyimser senaryoya göre, bu y›l, küresel bazda 18 milyon iﬂ kayb› yaﬂanacak, küresel iﬂsizlik oran› yüzde 6.1’e ç›kacak. Daha gerçekçi bir senaryoya göre ise mali kar›ﬂ›kl›¤›n 2009 süresince de devam etmesi durumunda, 30 milyon kiﬂi iﬂini kaybedebilecek. En kötü durum senaryosuna göre, bu y›l 51 milyon iﬂ kayb› yaﬂanabilecek.
Krizle birlikte kredi kart› ve ferdi kredi borçlar›n› ödeyemeyenler yüzde 253 artt›. ‹ﬂsizlik ödene¤ine de Ocak’ta 80 bin baﬂvuru yap›ld›. Türkiye’de ekonomik krizle birlikte kredi kart› borcunu ödeyemeyen kiﬂi say›s› yaklaﬂ›k 3 kat ferdi kredi borcunu ödeyemeyen kiﬂi say›s› ise 5 kat artt›. ‹ﬂsizlik ödene¤inden yararlananlar›n say›s› ise bir ayda 51 bin kiﬂi artarak 245 bine yükseldi. Merkez Bankas›’n›n verilerine göre, kredi kart› borcunu ödemeyenler ile gecikmeli ödeyenleri gösteren negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartlar› sisteminde yer alan kiﬂi say›s›, 2008’de bir önceki y›la göre yüzde 253.1 oran›nda artt›. 2007’de 214 bin 595 adet olan ferdi kredi ve kredi kartlar› borçlar›n› ödememiﬂ kiﬂilerin toplam› 2008’de 757 bin 845’e ç›kt›.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
2009
EMEK 7
Memura grev yine yasak
Liman iﬂçileri direniyor
Pendik’te toplu iﬂçi k›y›m›
Tuzla’da ölümler devam ediyor
Hükümet Kamu Görevlileri Sendikalar› Kanunu’nun de¤iﬂtirilmesine yönelik bir yasa teklifi yapt›. Çal›ﬂma ve Sosyal Güvenlik Bakanl›¤› taraf›ndan Meclis’e sunulan yasa tasar›s›nda memurlara grev ve toplu sözleﬂme hakk› yine tan›nm›yor. Avrupa ‹nsan Haklar› Mahkemesi bu konuda Türkiye’yi mahkum eden bir karar vermiﬂti. KESK yetkilileri taraf›ndan konuyla ilgili yap›lan aç›klamada “taslak tart›ﬂmalar›nda grev ve toplus özleﬂme hakk› ile ilgili uluslararas› mahkemelerce verilen kararlar›n Türkiye’de uygulanmas›n› sa¤layacak düzenlemeler için gerekli taleplerde bulunulaca¤›n›” belirtildi.
TÜMT‹S’e üye olduklar› için iﬂten ç›kart›lan Mersin Liman›’n›n yükleme, boﬂaltma ve nakliye iﬂlerini yapan Akan-Sel Nakliyat iﬂçileri direniﬂlerini sürdürüyor. ‹ﬂten at›lanlar›n say›s› 100’ü bulurken 5 ﬁubat günü emek ve demokrasi örgütleri iﬂçilere dayan›ﬂma ziyaretinde bulundu. Limanda çal›ﬂan di¤er sendikal› iﬂçilerin de destek verdi¤i eylemde s›k s›k “at›lan iﬂçiler onurumuzdur” slogan› at›ld›. Eylemde konuﬂan TÜMT‹S Genel Baﬂkan› Kenan Öztürk “Sorunun çözümü çok basit, iﬂten at›lanlar iﬂe al›ns›n. Bu mücadele aylarca da sürse devam edece¤iz” dedi.
Pendik Askeri Tersanesi’nde taﬂeron olarak faaliyet gösteren CHT Detay Denizcilik’te çal›ﬂan Limter-‹ﬂ üyesi 55 iﬂçi Kas›m ay›ndan beri ücretlerinin ödenmemesi üzerine 26 Ocak’ta üretimi durdurma karar› ald›. Ücretleri 4 ﬁubat’ta ödeme sözü veren patronun sözünü yerine getirmemesi üzerine iﬂçiler, 5 ﬁubat Perﬂembe günü sabahtan itibaren üretmemeye baﬂlad›. Ayn› günün akﬂam› Limter-‹ﬂ üyesi 8 iﬂçi iﬂten at›ld›. Direniﬂe devam eden iﬂçilerden 3’ü de 7 ﬁubat’ta iﬂten ç›kar›ld›. 9 ﬁubat’ta CHT’nin Detay Denizcilik’in sözleﬂmesini feshetmesiyle birlikte geri kalan iﬂçiler de iﬂten at›lm›ﬂ oldu.
Tersanelerde iﬂ cinayetlerinin ard› arkas› kesilmiyor. Ordu Fatsa do¤umlu 30 yaﬂ›nda ve evli iki çocuk babas› Selim Sevgili 8 ﬁubat günü saat 09:30 sular›nda tamir için getirilen Salih Kalkavan adl› kuru yük gemisinde çal›ﬂ›rken kapaklar›n aras›na s›k›ﬂt›. Buradan a¤›r yaral› olarak ç›kar›lan Selim Sevgili, ambulansla Tuzla Devlet Hastanesi’ne kald›r›l›rken yolda öldü. Tersaneler Caddesi üzerindeki Dentaﬂ Tersanesi’nde taﬂeron iﬂçi olarak çal›ﬂan Selim Sevgili pazar günü de çal›ﬂt›r›l›yordu. Yaﬂama hakk›n›n hiçe say›ld›¤› Tuzla’da yaﬂanan son ölümle birlikte hayat›n› kaybeden iﬂçilerin say›s› 119’a ç›kt›.
Çal›ﬂma hakk› pazarlanamaz Patronlar sald›r›yor, iﬂçiler çal›ﬂma haklar›n› korumak için direniyor. Direniﬂte birinci y›l›n› dolduran Tega iﬂçileri, greve giden Asil Çelik iﬂçileri, yay›lan iﬂyeri iﬂgalleri iﬂçi s›n›f›n›n “krizin kurban› edilmeye” karﬂ› direniﬂ e¤iliminin simgeleri Krizle sars›lan sermaye dünyas›, “çare”yi iﬂçi ç›karmakta buluyor. ‹ﬂçiler ise çal›ﬂma olanaklar›n›n sorgusuz sualsiz ellerinden al›nmas›na karﬂ› seslerini yükseltiyorlar. Ellerindeki tek geçim araçlar› çal›ﬂarak para kazanmak olan iﬂçiler, çal›ﬂma imkanlar›n›n böylesine kolay ellerinden al›namayaca¤›n›, çal›ﬂma haklar› oldu¤unu savunuyorlar. Geliﬂen direniﬂler, süren grevlerde iﬂçilerin cesaretini tazelerken, toplu sözleﬂme uzlaﬂmazl›klar›nda dirençli tutumlara güç veriyor. ‹ﬂten ç›karmalara karﬂ› iﬂgal Patronlar iﬂten at›yor, iﬂçiler buna fabrika iﬂgaliyle karﬂ›l›k veriyor. Tezcan, Sinter, Pirelli ve Gürsaﬂ fabrikalar›ndaki kitlesel iﬂten ç›karmalar karﬂ›s›nda iﬂçilerin ilk refleksi iﬂgale gitmek oldu. ‹ﬂgaller, genellikle k›sa süreli olmalar›na karﬂ›l›k, patronlar› masaya oturtmak, çal›ﬂma hakk›n›n korunmas› temelinde bir müzakere süreci baﬂlatmak aç›s›ndan ço¤u zaman etkili oldular. Sendikal irade zay›f ‹ﬂgaller s›ras›nda yürütülen mü-
zakerelerde patronlar›n geri ad›m att›klar›, çeﬂitli ödünler verdikleri görüldü. Patronlar›n iﬂgaller karﬂ›s›nda oturduklar› pazarl›k masas›nda karﬂ›lar›na geçen sendikal merkezler ise ortaya ç›kan direnme kararl›l›¤›n› daha geniﬂ ölçekli bir hak mücadelesi sürecine taﬂ›mak yerine, k›sa görüﬂlü uzlaﬂmalara harcamay› seçtiler. At›lan iﬂçilerin bir k›sm›n›n
Sadaka de¤il, güvenceli iﬂ istiyoruz
geri al›nmas› karﬂ›l›¤›nda, “s›n›rl› say›da iﬂçinin iﬂten ç›kar›lmas›” (ki özellikle lastik fabrikalar›nda bu sendikan›n iç muhalefetini tasfiye amaçl› kullan›ld›) ve esnek çal›ﬂmaya r›za gösterilmesine raz› oldular. ‹ﬂten at›lan iﬂçilerin, patronlar kadar sendikalara da tepkileri var. Son olarak Pirelli’den at›lan 46 iﬂçi Lastik-‹ﬂ Sendikas›’na tepki göste-
Kriz nedeniyle çal›ﬂt›klar› fabrikalardan at›lan ve güvenceli iﬂ talebiyle Derince Belediyesi'ne yürüyen Derinceli gençlerin mücadeleleri k›sm› bir kazan›mla sonuçland›. Belediye 5 iﬂsiz genci iﬂe almaya söz verdi. “Sadaka de¤il güvenceli iﬂ istiyoruz” diyen iﬂsiz gençler, bölgedeki iﬂsizlerle birlikte ﬂimdi de Valili¤e yürümeyi hedefliyor. ‹ﬂsiz gençler sorular›m›z› cevaplad›lar. Kriz nedeniyle çal›ﬂt›klar› fabrikalardan at›lan Kocaeli Derinceli gençler, Derince Halkevi ‹ﬂçi Komisyonunda biraraya gelerek güvenceli iﬂ mücadelesini yükseltiyor. Gençler geçti¤imiz ay 4 defa Derince Belediyesi'ne yürüyerek güvenceli iﬂ talebinde bulunmuﬂ ve k›smen de olsa iﬂ sözü alm›ﬂt›. ‹ﬂsiz gençler, kazan›mlar›n›n ard›ndan iﬂsizli¤in had safhaya ç›kt›¤› Kocaeli'nde, 'adam gibi iﬂ' taleplerini büyütmek için bölgedeki iﬂsizlerle de bir araya gelerek Kocaeli Valili¤i'ne yürümeyi hedefliyor.
Taﬂeronda bile iﬂ bulam›yoruz Emrah TUNCER
Mehmet YILDIZ
Volkan ATALAY
Belediyeye yürüyen gençlerden biri olan Emrah Tunçer, yaklaﬂ›k üç ayd›r iﬂsiz.
Direniﬂler büyüyor Sinter ve Gürsaﬂ’ta iﬂten at›lmalara karﬂ› direniﬂ devam ediyor. Gürsaﬂ’ta 14 iﬂçi daha iﬂten at›ld›, iﬂçiler fabrikay› iﬂgal ederek patrona gereken cevab› verdiler. Sinter iﬂçileri ise kararl›l›klar›n› koruyor ‹stanbul’da Ümraniye Dudullu’daki sanayi bölgesinde bulunan ve daha önce Birleﬂik Metal-‹ﬂ üyesi 7 iﬂçinin iﬂten ç›kar›ld›¤› Gürsaﬂ’ta 5 ﬁubat günü 14 sendikal› iﬂçi daha iﬂten at›ld›. Daha önce iﬂten at›lan iﬂçilerle ilgili fabrikada bir toplant› düzenleyen iﬂçilerin iﬂ akitleri, patron taraf›ndan getirilen noterin “tasdiki” ile iﬂi yavaﬂlatma ve yasad›ﬂ› grev sebebiyle feshedildi. 4 ﬁubat akﬂam› iﬂ ç›k›ﬂ›n›n ard›ndan evlerinin arand›¤›n› ve ertesi gün iﬂe gelmeyin uyar›s› yap›ld›¤›n› belirten iﬂçiler, ertesi gün mesai saati fabrikaya girmek istediler. Özel güvenliklerin engellemeye çal›ﬂmas›na ra¤men fabrikaya giren iﬂçiler üretimi durdurdular. Yaklaﬂ›k üç saat fabrikada duran iﬂçiler Ümraniye Emniyet Müdürü’nün de aralar›nda bulundu¤u polisler taraf›ndan tehdit edilerek d›ﬂar› ç›kar›ld›lar. ‹ﬂçiler daha önce iﬂten at›lan iﬂçilerle birlikte fabrika önündeki direniﬂe devam ediyorlar.
rerek sendikan›n kendilerini kurban etti¤ini söylediler. S›f›r zamma karﬂ› grev “Kriz”i “s›f›r zam”la atlatmaya kalk›ﬂan Asil Çelik patronlar›, karﬂ›lar›nda boyun e¤en muhtaç iﬂçileri de¤il, grev karar› veren iﬂçileri buldular. Bursa Orhangazi’de bulunan Asil Çelik Fabrikas›’nda 30 Ocak’ta grev baﬂlad›. Birleﬂik Me-
tal-‹ﬂ sendikas›ndan yap›lan aç›klamada, Asil Çelik’in geçti¤imiz y›l içinde en çok kar eden firmalar aras›nda ilk onda yer ald›¤› belirtilerek “bu büyük karlar, 1400 santigrat derecede adeta cehennem ateﬂinin karﬂ›s›nda fedakarca çal›ﬂan Asil Çelik iﬂçilerinin emekleri ile yarat›lm›ﬂt›r. ‹ﬂçilerden daha fazla üretim, daha fazla çal›ﬂma isteyip karlar›na kar katarlarken iﬂçiye bu kardan en küçük bir pay bile vermeyi ak›llar›ndan geçirmeyenler, ﬂimdi yaﬂanan s›k›nt›n›n yükünü iﬂçilerin s›rt›na y›kmaya çal›ﬂmaktad›rlar” denildi. 750 Asil Çelik iﬂçisinin grevi hala devam ediyor. Tega direniﬂi 1. y›l›nda Ankara Sincan Organize Sanayi Bölgesi’nde geçen sene baﬂlayan Tega grevi de birinci y›l›n› doldurdu. Tega iﬂçilerinin direniﬂi Sincan Organize Sanayi’de çal›ﬂan di¤er fabrika iﬂçilerine örnek oluﬂturuyor. Bursa Nilüfer Bölgesinde faaliyet gösteren Asemat Otomotiv Yan San. ve Tic. A.ﬁ.'de 31 Aral›k 2008'de baﬂlayan grev de hala sürüyor.
Sinter’de direniﬂe devam ‹ﬂten at›lan Sinter iﬂçilerinin mücadelesi sürüyor. Yaklaﬂ›k 400 kiﬂinin iﬂten at›ld›¤› Sinter’de direniﬂ ikinci ay›na yaklaﬂ›rken iﬂçiler her gün sabah 8’den akﬂam 18’e kadar fabrika önünde beklemeye devam ediyorlar. ‹ﬂçilerin ‹ﬂ Mahkemesine açt›¤› dava da devam ediyor. Direniﬂ dayan›ﬂmayla büyüyor Sinter ve Gürsaﬂ’ta devam eden direniﬂlere verilen destek de devam ediyor. Sinter ve Gürsaﬂ iﬂçilerini ziyaret eden Halkevciler, her perﬂembe yapt›klar› yemekleri iﬂçilerle paylaﬂ›yorlar. Ka¤›thane Emek ve Demokrasi Platformu da 5 ﬁubat günü iﬂten at›lan iﬂçilere bir dayan›ﬂma ziyareti gerçekleﬂtirdi. Platform üyeleri önce Sinter iﬂçileriyle buluﬂtu, daha sonra da sloganlarla Gürsaﬂ önüne yürüdü. Platform üyeleri iﬂçilerin mücadelesini destekleyen konuﬂmalar yapt›lar.
Tuzla Tersanesi'nde taﬂeronda çal›ﬂt›¤›n› anlatan Tunçer, “Son üç ayda taﬂeronda bile iﬂ bulamaz olduk. Bu durum art›k can›m›za tak etti. Halkevleri ‹ﬂçi Komisyonu’nda yapt›¤›m›z toplant›lar sonucunda güvenceli iﬂ hakk›m›z için Derince Belediyesi'ne yürüyerek, iﬂ istemeye karar verdik. Hakk›m›z olan güvenceli iﬂi talep ettik. Önce bizi kaale almad›lar. Ama say›m›z her eylemde daha da artt› ve sonunda bir k›sm›m›z› iﬂe alacaklar›na söz verdiler" dedi. Tunçer geçimini sa¤lamak için “adam gibi bir iﬂe” ihtiyac› oldu¤unu ve devletin kendilerine bunu sa¤lamak zorunda oldu¤unu belirtiyor. Derinceli iﬂsiz gençlerden biri olan
Mehmet Y›ld›z ise son bir y›l içinde 5 defa iﬂten ç›kar›ld›¤›n› söylüyor. Özellikle krizden sonra bir türlü iﬂ bulamad›¤›n› ifade eden Y›ld›z, "Biz mücadelemizde kararl›y›z. Güvenceli iﬂ mücadelemiz sadece Derince ile s›n›rl› kalmayacak. Tüm bölgedeki iﬂsizlerle görüﬂerek biraraya geliyoruz. Önümüzdeki haftalarda Kocaeli Valili¤i'ne yürüyerek bize iﬂ sa¤lamak zorunda olduklar›n› hat›rlataca¤›z. Adam gibi bir iﬂ isteyece¤iz" dedi. Volkan Atalay ise geleceklerini göremediklerini söyleyerek, "Kriz iﬂçiye var, patronlar para kazanmaya devam ediyor. Biz sadaka de¤il güvenceli iﬂ istiyoruz" diye konuﬂtu.
‹ﬂsizlik yokmuﬂ! TBMM Genel Kurulu'nda milletvekillerinin gündem d›ﬂ› konuﬂmalar›na yan›t veren ﬁimﬂek, yaﬂanan ekonomik krizin faturas›n›n iﬂçilere ç›kar›ld›¤›na yönelik eleﬂtirilere tepki gösterdi. Bakan ﬁimﬂek’e göre Türkiye’de iﬂsizlik sorunu yokmuﬂ. ﬁimﬂek’e göre, as›l sorun Türkiye'de iﬂsizlik de¤il, mesleksizlikmiﬂ. Bu sorunuda ‹ﬂ-Kur’un verdi¤i mesleki e¤itim kurslar›yla çözeceklermiﬂ. Anlaﬂ›l›yor ki AKP’nin ithal bakan› hala buralara yabanc›. Yoksa sadece kriz döneminde iﬂsiz kalan yaklaﬂ›k 500 bin kiﬂiden ya da toplam 6 milyon iﬂsizden haberdar olmamas› mümkün olmazd›.
‹ﬂçilere sald›r›lar sürüyor Devam eden iﬂçi direniﬂlerine polis sald›r›lar› devam ediyor. ‹zmir’de taﬂeron ﬂirkette çal›ﬂan ancak, kadrolu ve güvenceli çal›ﬂmak isteyen ‹zmir Büyükﬂehir Belediyesi iﬂçileri 7 Ocak’tan beri açl›k grevi yap›yorlard›. Belediyenin kadrolu iﬂ sözünü tutmad›¤›n› söyleyen iﬂçilerin çad›r› “görüntü kirlili¤i” gerekçesiyle polis taraf›ndan y›k›ld›. ‹ﬂçilerin pankart ve dövizleri de toplan›rken iﬂçiler yapt›klar› bas›n aç›klamas›nda güvenceli çal›ﬂma hakk›n› kazanana kadar direneceklerini söylediler. ‹stanbul’daki Selga Tekstil fabrikas›nda ücretleri ödenmedi¤i için direniﬂe geçen iﬂçiler 29 Ocak akﬂam› patronun iﬂ makinelerini kaç›rmaya çal›ﬂmas›na
iﬂyeri iﬂgali ile karﬂ›l›k verdiler. Polis, “mal kaç›ran” patronu de¤il, eme¤inin karﬂ›l›¤›na sahip ç›kan 17 iﬂçiyi göz alt›na ald›. Tekstil-Sen’den al›nan bilgiye göre ertesi gün serbest b›rak›lan direniﬂteki iﬂçilerin ücret alacaklar› ödendi. ‹stanbul’da direnen iﬂçilere
karﬂ› di¤er bir sald›r› do¤rudan patron ve adamlar› taraf›ndan gerçekleﬂtirildi. Koç Tex iﬂçisi Ali Hasçelik’in 2 ﬁubat günü ücret ve sigorta hakk› için fabrika önünde baﬂlatt›¤› direniﬂi küfürlerle taciz eden patron, direniﬂe destek veren iﬂçileri silah çekerek tehdit etti.
Kriz konuﬂmalar› Tufan SERTLEK Dev Sa¤l›k-‹ﬂ Genel Sekreteri
Kriz yavaﬂ yavaﬂ Türkiye’nin gündemine oturmaya baﬂlad›. 2009’un kay›p y›l oldu¤u ﬂimdiden söyleniyor. Kapitalist iﬂletmeler aç›s›ndan 2010’a sa¤ kalanlar yola devam eder kabilinden konuﬂmalar ortal›¤› kaplam›ﬂ durumda. Sermaye s›n›f› tedbir olarak üretime ara verme, iﬂçi ç›kartma, ücretsiz izne ç›karma gibi uygulamalarla gücünü korumaya çal›ﬂ›yor. Bunu da gayet meﬂru (!) bir zeminde yap›yor. Hükümet de benzer bir cepheden konuﬂuyor. Son Ekonomik Sosyal Konsey toplant›s›nda oldu¤u gibi iﬂsizli¤i önlemek için bile sermayeyi nas›l kurtaracaklar›ndan bahsediyorlar. Bu yaklaﬂ›mlar son derece normal! Zira kapitalist bir sistemin krizinden söz ediyoruz. Kuﬂkusuz sistemin krizini çözmek, sermayenin krizini çözmek anlam›na geliyor. Egemen s›n›f olmak böyle bir ﬂeydir iﬂte. “Kendi s›n›fsal ç›kar›n› bütün bir toplumun ç›kar› gibi sunabilmek” deniyor buna literatürde. ‹deolojik hegemonya böyle kuruluyor. Peki iﬂçiler krizi nas›l konuﬂuyor. Onlar da neredeyse sermayenin a¤z›ndan konuﬂuyor. “Adam ne yaps›n kardeﬂim, sipariﬂ gelmiyor…” “Fabrikan›n, atölyenin kap›s› bilmem ﬂu kadar parayla aç›l›yor, ama makineler akﬂama kadar yat›yor, eskiden mesai saati yetmezdi… ‹ﬂ olmay›nca ne yapacak mecbur iﬂçi ç›kartacak…” Ço¤u zaman ise kraldan çok kralc› kesiliriz: “Kardeﬂim adam (patron demek istiyor) ne yaps›n vergi, SSK, kira… Dünya kadar para. O da ne yaps›n, bizim SSK’lar› düﬂükten gösteriyor, vergi kaç›r›yor, zam yapm›yor…” Oysa “kriz” kavram› sermayenin karl›l›k oran›n›n düﬂmesi veya yeni yat›r›m alanlar› bulamamas›n› ifade etmek için kullan›l›r. Örne¤in iﬂçilerin belirli bir dönemde (mesela 12 Eylül sürecinde) ücret gelirlerinin ve al›m güçlerinin ola¤anüstü düﬂmesi ve yoksullaﬂmalar› asla “kriz” olarak adland›r›lmaz. Bu da son derece normaldir, zira kapitalizmde ezilen s›n›flar›n kötü durumda olmas› bir “kriz” halini tarif etmez aksine egemen s›n›flar›n görece kötü durumda olmas› bir “kriz” halini tarif eder. K›sacas› “kriz” söylemi egemen s›n›flar taraf›ndan üretilmiﬂ ve toplumun geniﬂ kesimlerine kabul ettirilmiﬂtir. Bu nedenle iﬂçilerin bu mevzuu “ekonomi krizde”, “ülkemiz krize girdi, etkilendi” gibi “kriz” söylemiyle gündelik dile dökmesi son derece yanl›ﬂt›r ve tehlikelidir. ‹ﬂçilerin bir s›n›f olarak kendilerini var etmeleri/oluﬂmalar› süreci ayn› zamanda ayr› bir ideolojik forma bürünmeleri ve buna ba¤l› olarak ayr› bir dili konuﬂmalar› anlam›na gelir. Zira dil ve söylem kendi içinde güçlü ideolojik motifleri bar›nd›r›r. ‹ﬂçi s›n›f›n›n politik bir güç olarak gerçek hayatta yer ald›¤› dönemlerde sistemin krizinin derinleﬂtirilmesi bir siyasi taktik olarak benimsenirdi. Bu sayede sermaye s›n›f›n›n iktidar›n›n zay›flat›laca¤› ve belki iktidardan alaﬂa¤› edilece¤i düﬂünülürdü. Bugün böyle bir durumun olmad›¤› aç›k. Ama durum böyle diye krizin bir an önce geçmesi için sermaye s›n›f›yla ayn› talepleri dile getirmek de tam anlam›yla abesle iﬂtigaldir. Kuﬂkusuz kriz mevzusu bir baﬂka toplumsal sistemi dile getirmeden ele al›namaz, al›nmamal›d›r. Sosyalizm kapitalizmin karﬂ›t› bir sistem olarak her zaman gündemde tutulmal›d›r. Ancak bu; kriz karﬂ›s›nda sadece sosyalizm propagandas›yla yetinelim anlam›na gelmiyor. Kamu kaynaklar›n›n sermaye s›n›f›na aktar›lmas›n›n engellenmesi, iﬂçi ç›karmalar›n yasaklanmas› vb. taleplerden oluﬂan bir program iﬂçi s›n›f›n›n ve emekçilerin güncel mücadelesinin ana gündemi haline getirilebilir, getirilmelidir.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
8 DÜNYA
Grevler Avrupa’y› sars›yor Avrupa’n›n her yerinde iﬂçiler sermaye yanl›s› politikalara ve krizin etkilerine karﬂ› greve gitti. Fransa, Almanya, ‹ngiltere ve ‹spanya’da milyonlarca iﬂçi “krizin suçlusu iﬂçiler de¤ildir” diyerek alanlara ç›kt› Fransa son 20 y›l›n en büyük grevine sahne olurken, ‹ngiltere’de taﬂeronlaﬂt›rmaya karﬂ› baﬂlayan grev tüm ülkeye yay›ld›. Almanya ve ‹spanya’da ise binlerce iﬂçi alanlar› doldurdu. Fransa’da bütün sendika federasyonlar›n›n ortak eylem karar›yla sokaklara dökülen milyonlarca iﬂçi hükümetin sermaye yanl›s› politikalar›na karﬂ› tepkisini hayk›rd›. Ülke genelinde yaklaﬂ›k 2,5 milyon kiﬂinin kat›ld›¤› grev, son 20 y›l›n en büyük
grevi olarak nitelendiriliyor. Ülkenin her yerinde soka¤a ç›kan iﬂçiler krizin yükünün halka yüklenmesine karﬂ› ç›karak “halk›n paras› ile batan bankalar› kurtarmaya son” pankartlar› açt›lar. Gelecek y›l Fransa’da iﬂsizli¤in yüzde 10’u bulmas› beklenirken, iﬂçiler neo-liberal reform programlar›ndan vazgeçilmesini istiyor. CGT Baﬂkan› Bernard Thibault hükümetin ad›m atmamas› Almandurumunda ya, Franeylemlere sa ve ‹ngildevam tere’de iﬂçiler sokaktayd›
edeceklerini söyledi. Cumhurbaﬂkan› Nicolas Sarkozy reformlara ara verilmeyece¤ini söyleyerek 18 ﬁubat’ta sendika ve iﬂçi temsilcileri ile bir araya gelece¤ini aç›klad›. Almanya’n›n pek çok eyaletinde kamu çal›ﬂanlar› toplu sözleﬂme görüﬂmelerindeki anlaﬂmazl›k nedeniyle greve gittiler. Kamu çal›ﬂanlar›n›n geniﬂ kat›l›m serdi¤i grevde yaklaﬂ›k 700 bin kiﬂi iﬂ b›rakt›. Ülke genelinde düzenlenen eylemlere yaklaﬂ›k 25 bin kiﬂi kat›ld›. Sendikalar, yaklaﬂ›k yüzde 8 zam talep ederken hükümet ise henüz bir öneride bulunmuyor. Birleﬂik Hizmetler Birli¤i Sendikas› (Verdi) yapt›¤› aç›klamaya göre ﬂubat ay› boyunca birçok eylem gerçekleﬂtirilecek. ‹ngiltere’de Total’e ait Lindsey petrol rafinerisinde “Britanya’n›n iﬂleri Britanyal› iﬂçilere” slogan›yla taﬂeronlaﬂt›rmaya karﬂ› baﬂlayan grev h›zla di¤er rafinerilere yay›ld›. ‹ﬂçiler, taﬂeron firmalar›n yabanc› iﬂçileri getirerek yok pahas›na çal›ﬂt›rmas›n› ve yabanc› iﬂçilerin kendileri aleyhinde kullan›lmas›n› protesto ediyor. Oysa sendikalar›n iﬂverenlerle yapt›klar› anlaﬂmaya göre Britanyal› firmalar›n çal›ﬂt›rd›klar› iﬂçilere ayn› ücreti ödemesi gerekiyor. Lindsey çal›ﬂanla-
‹ﬂçilere ›rkç›l›k tuza¤› ‹ngiltere’de gerçekleﬂtirilen taﬂeron karﬂ›t› grevler, krizin ›rkç› talepleri de tetikleyece¤i korkusunu do¤uruyor ‹ngiltere’de “Britanya’n›n iﬂleri Britanyal› iﬂçilere” slogan›yla baﬂlayan grev bir dizi tart›ﬂmay› da beraberinde getirdi. Unite sendikas›n›n taﬂeron ‹talyan iﬂçilerin iﬂini koruyarak grevi sona erdirmesine ra¤men, eylemlerin sadece kriz korkusundan de¤il, milliyetçi-ﬂoven yaklaﬂ›mlardan da kaynakland›¤›n› savunanlar var. Grevlerin, r›na destek olmak üzere ülke genelindeki grevlerde binlerce iﬂçinin iﬂ b›rakmas› bir anda ülkenin gündemine oturdu. Baﬂbakan Gordon Brown, ülkenin en büyük nükleer enerji tesisi çal›ﬂanlar›n›n da kat›ld›¤› grevin meﬂru olmad›¤›n› söyledi. Unite sendikas›ndan yap›lan aç›klamaya göre, hiçbir ‹talyan iﬂçinin iﬂten at›lmayaca¤› garanti alt›na al›n›p Britanyal› iﬂçiler için ise 102 kiﬂilik iﬂ elde edildikten sonra, uzlaﬂmaya var›larak grev sona erdirildi.
yabanc› iﬂçilere karﬂ› kota uygulamas›n›n önünü açaca¤› vurgulan›rken, iﬂçi s›n›f›n›n birli¤e ihtiyaç duydu¤u bir ortamda, söz konusu slogan›n iﬂverenlerin elini güçlendirece¤i söyleniyor. “Britanya’n›n iﬂleri Britanyal› iﬂçilere” slogan›n› ilk olarak Baﬂbakan Gordon Brown iki y›l önceki seçim kampanyas›nda kullanm›ﬂt›. ‹spanya’da ise iﬂçi sendikalar› düzenledikleri yürüyüﬂlerle ülkedeki artan iﬂsizli¤i protesto ettiler. Valencia ve Andoain’de düzenlenen yürüyüﬂlere kat›lan binlerce iﬂçi “krizin suçlusu iﬂçiler de¤ildir” yaz›l› dövizler açt›. Sendika yetkilileri Valencia eyalet yönetiminin iﬂsizlikle mücadele etmek için daha fazla çaba göstermesi gerekti¤ini söyledi. Sendika yetkilileri eyalet genelindeki iﬂten ç›karmalardan yaklaﬂ›k 360 bin iﬂçinin etkilendi¤ini bildirdi.
‹srail’de seçim vaadi: Katliam ‹srail’de iktidar ve muhalefet partileri “biz daha iyi öldürürüz” vaatleriyle seçime giriyor. Anketlerde aﬂ›r› sa¤›n yükseliﬂi ‹srail halk›n›n Gazze katliam› sonras› daha da ›rkç›laﬂt›¤›n› gösteriyor Gazze’deki katliam›n gölgesinde girilen ‹srail seçimlerinde, parti liderlerinin seçim vaadi olarak yapt›¤› aç›klamalar, sand›ktan ç›kacak sonucun de¤iﬂmeyece¤ini gösteriyor. Yolsuzluk iddialar› nedeniyle baﬂkanl›ktan istifa etti¤i Baﬂbakan Ehud Olmert’in partisi Kadima’n›n genel baﬂkan› seçilen D›ﬂiﬂleri Bakan› Tzipi Livni, seçim kampanyas›nda Gazze’deki katliam›n “baﬂar›s›na” odaklan›yor. Hamas’la anlaﬂma yapmayacaklar›n› belirten Livni, “terörle güç kullanarak mücadele etmeliyiz” diye konuﬂtu. Livni, gerekti¤inde Hamas’a tekrar sald›rabileceklerini belirtiyor. ‹ktidardaki di¤er parti olan ve uluslararas› bas›n›n “›l›ml›” olarak nitelendirdi¤i ‹ﬂçi Partisi lideri Savunma Bakan› Ehud Barak ise tekrar roket at›ld›¤›nda “orant›s›z” güç kullanarak karﬂ›-
l›k vereceklerini ifade etti. Muhalefetteki Likud’un lideri Benjamin Netanyahu Gazze sald›r›s›n› “etkisiz” buldu¤unu söyleyerek Baﬂbakan olursa “Hamas’› ezece¤ine” söz verdi. Gazze sald›r›lar›n›n erken bitirildi¤ini savunan Netanyahu, ‹srail’in Hamas’› yok etme f›rsat›n› kaç›rd›¤›n› iddia etti. “Yisrael Beiteniu” (‹srail Evimiz) partisinin lideri Avigtor Lieberman geçen günlerde “ABD’nin Japonya’da yapt›¤›n› biz de Gazze’de yapal›m” sözleriyle Gazze’ye atom bombas› at›lmas›n› önermiﬂti. Lieberman ayr›ca ‹srail parlamentosu Knesset’teki, Hamas’la görüﬂen Arap milletvekillerinin idam edilmesi gerekti¤i sözleriyle yak›n zamanda gündeme gelmiﬂti. Seçimlere yaklaﬂ›l›rken Knesset’te bulunan Arap partilere olan bask› da artt›. Mer-
kez Seçim kurulu, parlamentoda bulunan iki Arap partisinin seçimlere kat›lmas›n› yasaklad›. Yisrael Beireniu’nun teklif sundu¤u ve Kadima ve ‹ﬂçi Partisi’nin destekledi¤i karar›n gerekçesi bu partilerin ‹srail’i “Yahudi Yurdu” olarak tan›mamalar› ve Filistin direniﬂini desteklemeleri. Arap partiler ise ‹srail devletinin hem Yahudi hem de demokratik olarak tan›mlanamayaca¤›n› ve “as›l illegal olan›n, iﬂgale karﬂ› muhalefet de¤il, iﬂgalin kendisi” oldu¤unu ifade ediyor. Likud ile Kadima, Haaretz gazetesinin yapt›rd›¤› kamuoyu yoklamalar›na göre baﬂa baﬂ gidiyor. Anketlere göre 120 sandalyeli Knesset’te Likud’un 27 milletvekilli¤i, Kadima’n›n ise 25 milletvekilli¤i elde ede-
ce¤i tahmin ediliyor. Katliam›n, halk› daha da gericileﬂtirdi¤i ‹srail’de, bu yönelim en fazla Lieberman’›n partisine yarayacak gibi görünüyor. Yisrael Beiteniu partisinin Knesset’te 19 kadar milletvekilli¤i elde edece¤i tahmin ediliyor. ‹ﬂçi Partisi ise 16 sandalye ile Lieberman’›n gerisine düﬂmüﬂ durumda. Tamamen dini içerikli bir programa sahip olan ﬁas partisi ise 10 milletvekilli¤i ile ‹ﬂçi Partisi’ni takip ediyor. Anketler di¤er küçük ›rkç›-dinci partilerin de oylar›n› önemli ölçüde art›rd›¤›n› gösteriyor.
“Krize karﬂ› cevab›m›z Sosyalizm” Yunan çiftçiler 9. Dünya Sosyal Forumu, Brezilya’da topland›. Forumun gündemlerini iklim ve yerli halklar oluﬂtururken, krize karﬂ› mücadele vurgusu yap›ld› “Baﬂka bir dünya mümkün” slogan›yla bu y›l dokuzuncusu düzenlenen Dünya Sosyal Forumu, Brezilya’n›n Amazon bölgesinde bulunan Belem kentinde topland›. Dünyan›n 150 ülkesinden binlerce insan›n topland›¤› forumun bu seneki ana gündemi iklim de¤iﬂikli¤iydi. Forum baﬂlang›c›nda düzenlenen yürüyüﬂe yaklaﬂ›k 150 bin kiﬂi kat›l›rken, yerli halklar›n renkli kortejleri yürüyüﬂe damgas›n› vurdu. Demokratik kitle örgütleri, sendikalar, sosyalist parti ve gruplar, çevreciler, anarﬂistler, feministlerin kat›ld›¤› forumda, yaklaﬂ›k 7 bin ça-
l›ﬂma grubu oluﬂturuldu. ‹sviçre’nin Davos kasabas›nda gerçekleﬂen Dünya Ekonomik Forumu’nun da protesto edildi¤i Sosyal Forum’da, yaﬂanan mali krizin kapitalizmin iflas› oldu¤u
vurgulanarak “finans sisteminin de¤il çal›ﬂanlar›n kurtar›lmas›” ça¤r›s› yap›ld›. Forum kapsam›nda konuﬂan Venezüella lideri Hugo Chavez yaﬂanan krizden küresel kapitalizmin sorumlu oldu¤unu belirtirken, Ekvador lideri Rafael Correa ise “krize karﬂ› sosyalist modeli savunman›n bir zorunluluk oldu¤unu” söyledi. Brezilya lideri Lula Da Silva’n›n ev sahipli¤i yapt›¤› toplant›ya Bolivya ve Paraguay liderleri de kat›ld›. Ekonomik kriz, Filistin ve çevre sorunlar› konular›nda eylem takviminin aç›kland›¤› forum gelecek iki y›l Afrika’da gerçekleﬂtirilecek.
Beﬂdenizden beﬂdenize merhaba n Sendika.Org’un kardeﬂ sitesi 5deniz.net yay›n hayat›na baﬂlad›. Bölgemize “Bat›”dan bakan Oryantalist düﬂünürlerin “Ortado¤u” adland›rmas›n›n emperyalist ç›karlar› tan›mlamak için kullan›lan bir kavram oldu¤unu ifade eden 5deniz, Akdeniz, Karadeniz, Hazar Denizi, K›z›ldeniz ve Basra Körfezi’yle tan›mlanan bölgenin ortak tarih ve gelece¤i hakk›nda say›s›z inceleme, tart›ﬂma ve makaleyi içeriyor. 5deniz, bölge halklar›yla ortak bir kadere sahip oldu¤umuzu belirterek, bölgemiz üzerine tart›ﬂman›n kendi gelece¤imizi ve mücadelemizi belirlemek aç›s›ndan önemini ifade ediyor. 5deniz, bölgemiz üzerine tart›ﬂmalar› Türkiye’deki ilerici güçler için daha etkili bir mecraya taﬂ›may› amaçl›yor.
isyan etti Bir süredir yollar› kapatan çiftçiler Tar›m Bakanl›¤›’na gitmek istedi Hükümetin tar›m politikas›n› protesto etmek amac›yla iki haftadan fazla bir süre yollar› kapatan çiftçiler, traktörleriyle birlikte Atina’ya girmek istedi. Polisin, Pire liman›ndan ﬂehre girmek isteyen bin kadar çiftçiye sald›rmas› üzerine polisle çiftçiler aras›nda çat›ﬂma yaﬂand›. Atina - Selanik aras›ndaki anayolu kapatan Giritli çiftçiler Atina’daki tar›m bakanl›¤›na gitmek istediler. Polisin biber gaz›yla çiftçilere sald›rmas› üzerine çift-
K›rg›zlar ABD’yi kovuyor n K›rg›zistan Cumhurbaﬂkan› Kurmanbek Bakiyev ülkedeki ABD üssünün kapat›laca¤›n› aç›klad›. Bakiyev, üssün en baﬂta zaten en fazla iki y›l faaliyet göstermesinin düﬂünüldü¤ünü söyledi. Manas’ta bulunan üssün kapat›lmas› karar›n›n Afganistan’daki ABD operasyonlar› aç›s›ndan ciddi bir darbe oldu¤u belirtiliyor. Üssün kapat›lma karar›n›n, Rusya’n›n ülkeye iki milyar dolardan fazla mali destek paketi sunaca¤›n› duyurmas› sonras›nda aç›klanmas› dikkat çekti. Manas Üssü, sekiz y›l önce ABD’nin operasyonlar›na destek sa¤lamak amac›yla kurulmuﬂtu. Geçen ay bölgeyi ziyaret eden ABD komutan› David Petraeus, üssün Afganistan’a asker takviyesi planlar›nda kilit rol oynayaca¤›ndan söz etmiﬂti.
çiler polise taﬂ, sopa ve patatesle karﬂ›l›k verdi. Çat›ﬂmalar›n sonucunda 3 çiftçi yaraland›, 4 çiftçi ise gözalt›na al›nd›. Yaﬂanan 48 saatlik gerilimin ard›ndan çiftçiler Girit adas›na geri dönme karar› ald›. Çiftçiler ucuz ithal ürünlere engel konulmas›n›, destekleme al›m fiyatlar›n›n yükseltilmesini, emeklilik prim ödemelerinde kamunun pay›n›n art›r›lmas›n›, tar›mda kullan›lan yak›ta uygulanan vergilerin düﬂü-
rülmesini ve tar›mda daha fazla planlama talep ediyordu. Hükümetin yol kesme eylemlerinin ard›ndan aç›klad›¤› “Tar›ma mali destek” adl› 500 milyon avroluk yard›m paketini yeterli bulmayan çiftçiler, “atalar›m›z binlerce y›ld›r buradan ekmeklerini ç›kard› ama biz yapam›yoruz” diyerek yaﬂad›klar›n› ifade ettiler. Hükümet ise ekonomik krizi bahane ederek daha fazlas›n›n yap›labilmesinin mümkün olmad›¤›n› ifade ediyor.
Sosyalizm yolunda onuncu y›l n Venezüella Devlet Baﬂkan› Hugo Chavez’in iktidara geliﬂinin 10. y›ldönümü törenlerle kutland›. Simon Bolivar’›n mezar›n›n bulundu¤u an›t›n önünde düzenlenen törende konuﬂan Chavez, sosyalist devrimin do¤ru yolda ilerledi¤ini belirterek, göreve geldi¤inden bu yana geçen 10 y›l› üç kelimeyle özetledi: “Devrim, ba¤›ms›zl›k, sosyalizm”. Chavez, 10 y›l öncesinin Venezüella’s› ile k›yasland›¤›nda büyük de¤iﬂikliklerin gerçekleﬂtirildi¤ini belirterek Latin Amerika’n›n yeni bir döneme ilerledi¤ini ifade etti. Venezüella halk›, kamu görevlilerinin yeniden seçilmesine izin veren Anayasa de¤iﬂikli¤ini 15 ﬁubat’ta oylayacak.
2009
Ekim ve hasatlar üzerine Subcomandante Marcos ‹ki gün önce, ﬂiddetten bahsetti¤imiz gün, ad›n› anmaya de¤mez, tarifi imkans›z bir Amerikal› yetkili olan Condoleezza Rice, ﬂiddete e¤ilimli do¤alar› nedeniyle Gazze’de yaﬂananlardan Filistinlilerin sorumlu oldu¤unu ilan etti. (…) Bu konuda pek fazla ﬂey bilmiyoruz ve elbette “Ortado¤u’daki sözde çat›ﬂman›n” uzmanlar› vard›r, ama bu taraftan bizim de söyleyecek bir ﬂeylerimiz var: Haber foto¤raflar›na göre, ‹srail kuvvetlerince havadan vurulan “stratejik” noktalar, evler, kulübeler ve binalar. Molozlar›n aras›nda ne tek bir k›ﬂla, ambar, askeri havaalan› ne de top gördük. Bu yüzden -lütfen ﬂüphemizi mazur görün- uçaklar›n›z›n silah›n›n kötü amaçl› oldu¤unu ya da Gazze’de o askeri “stratejik” noktalar›n var olmad›¤›n› düﬂünüyoruz. Henüz Filistin’i ziyaret etme onuruna eriﬂmedik, fakat bu evlerde, kulübelerde ve binalarda -askerlerin de¤iloradaki halk›n, erkeklerin, kad›nlar›n, çocuklar›n ve yaﬂl› insanlar›n yaﬂad›klar›n› tasavvur ediyoruz. Henüz sadece molozlardan baﬂka direniﬂçilerin takviye kuvvetlerini de göremedik. Ancak, bilgi ablukas›n›n baﬂar›s›z çabalar›n› ve dünya hükümetlerinin istilay› görmezlikten gelmek ile alk›ﬂlamak aras›nda karar vermeye çal›ﬂmalar›n› ve oldukça uzun zamand›r iﬂe yaramaz olan BM’nin ›l›ml› bas›n aç›klamalar› yay›nlamas›n› gördük. (…) Düﬂüncemiz basit olabilir, analiz yaparken her zaman gerekli olan ayr›mlar› ve eklemeleri bilmiyor olabiliriz. Fakat Zapatistalar olarak karﬂ›m›zda savunmas›z bir halk› öldüren profesyonel bir ordu oldu¤unu düﬂünüyoruz. Buna aﬂa¤›dakilerden soldakilere kadar kim sessiz kalabilir? Bir ﬂeyler söylemek iﬂe yarar m›? Gözyaﬂlar›m›z tek bir bombay› dahi olsa durdurabilir mi? Sözümüz tek bir Filistinlinin olsun hayat›n› kurtarabilir mi? Bizce evet, iﬂe yarar. Belki bir bombay› durduramay›z ve sözümüz IMI ya da ‹srail Askeri Sanayii damgal› bir 5.56 ya da 9 mm’lik silah›n Filistinli bir k›z ya da erkek çocu¤un gö¤süne isabet etmesini önleyecek bir z›rhl› sipere dönüﬂemez ama belki sözlerimiz öteki Meksikal› güçlerin ve dünyadaki güçlerin seslerine kat›lman›n yolunu bulabilir ve belki önce bir f›s›lt› olarak duyulur, sonra yükselir ve sonra Gazze’den duyulabilecek bir 盤l›¤a dönüﬂür. Sizin hakk›n›zda çok ﬂey bilmiyoruz, Fakat biz EZLN’den Zapatistalar, y›k›m›n ve ölümün ortas›nda cesaret verici baz› sözler duyman›n ne kadar önemli oldu¤unu biliyoruz. Nas›l aç›klayabilece¤imi bilmiyorum, uzaktan sarf edilen bu sözler bombalar› durduramayacaksa da; sanki ölümün kara odas›nda bir çatlak açabilir ve oradan bir parça ›ﬂ›k süzülür... Di¤er ﬂeylere gelince, olacak olan olacakt›r. ‹srail hükümeti terörizme ﬂiddetli bir darbe vurdu¤unu ilan edecek, yapt›¤› k›y›m›n büyüklü¤ünü kendi halk›ndan saklayacak, büyük silah üreticileri krizle yüzleﬂmek üzere ekonomik deste¤e mazhar olacak ve “küresel kamuoyu” bu kolayca biçimlendirilebilir her zaman moda olan varl›k, yön de¤iﬂtirecek. Ancak hepsi bu kadar de¤il. Ayn› zamanda Filistin halk› direnmeye, mücadeleye, çat›ﬂmaya ve aﬂa¤›dan davalar›na dönük sempati toplamaya devam edecekler. Ve belki bir erkek ya da k›z çocu¤u da hayatta kalacak. Belki, kuvvetleri, cesaretleri, öfkeleriyle büyüyecekler. Belki asker olacaklar, ya da Filistin’de mücadele eden gruplardan birinin militan›. Belki kendilerini ‹srail’e karﬂ› savaﬂ›rken bulacaklar. Belki bunu silahlar›n› ateﬂleyerek yapacaklar. Belki bellerine dinamit sararak kendilerini feda edecekler. Ve bundan sonra, yukar›dan Filistinlilerin ﬂiddete e¤ilimli do¤alar› hakk›nda yazacaklar ve bu ﬂiddeti k›nayan aç›klamalarda bulunacaklar ve bunun Siyonizm mi antisemitizm mi oldu¤unu tart›ﬂmaya geri dönecekler. Ve kimse biçilmekte olan› kimin ekti¤ini sormayacak. Zapatista Ulusal Kurtuluﬂ Ordusu’nun erkekleri, kad›nlar›, çocuklar› ve yaﬂl›lar› ad›na Subcomandante Insurgente Marcos. Meksika, 4 Ocak 2009 çeviri: Melek Zorlu
Dünya iﬂçilerinden Filistin’e destek n ‹talya ve Güney Afrika’da iﬂçiler hükümetlerinden ‹srail’e karﬂ› devlet boykotu ve ‹srail’in savaﬂ suçlar›ndan yarg›lanmas›n› talep etti. Güney Afrikal› liman iﬂçileri Durban kentinden denize aç›lmas› beklenen ‹srail band›ral› bir gemiye yükleme yapmayarak ‹srail’i protesto ettiler. Yükleme yapmama karar›, Güney Afrika Sendikalar Konfederasyonu’nun (COSATU) ›rk ayr›mc›l›¤› yapan ‹srail devletine karﬂ› boykot, yapt›r›m ve yat›r›mlar› geri çekme kampanyas›n› yayg›nlaﬂt›rma karar› üzerine al›nd›. Bir zamanlar Güney Afrika’daki Apartheid Rejimi’ne karﬂ› gerçekleﬂtirilen bu uluslararas› dayan›ﬂma biçimine bu kez Filistin için baﬂvurdular.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
2009
YEREL YÖNET‹MLER 9
Bu kentler bu meydanlar bizim Partiler, adaylar, gazeteler, televizyonlar yerel yönetimleri konuﬂuyor ancak halk› do¤rudan ilgilendiren konularda fazlaca bir ﬂey söylenmiyor. Halkevleri Örgütlenme Sekreteri Samut Karabulut ile halkç› belediyecili¤in abecesini konuﬂtuk
Yerel yönetim seçimlerine giderken sürece dair yaklaﬂ›m›n›z› k›saca özetler misiniz?
Yerel yönetim seçimlerine kriz ortam›nda giriyoruz. Neoliberalizm de denilen vahﬂi kapitalizm 25 y›ld›r zaten halka kriz yaﬂatmaktayd›. Tüm kamusal haklar›m›z 25 y›ld›r parça parça elimizden al›n›p piyasalaﬂt›r›ld›. Kapitalizm baﬂta e¤itim, sa¤l›k, temizlik, su, ulaﬂ›m olmak üzere tüm temel yaﬂamsal ihtiyaçlar›m›z› ticarileﬂtirdi. Daha önce ya paras›z olan ya da düﬂük bedelle, kâr gözetilmeksizin karﬂ›lanan ihtiyaçlar›m›z h›zla paral›laﬂt›r›l›p ulaﬂ›lamaz hale getirildi. 25 y›ld›r eme¤iyle geçinenleri krize sokarak kârlar›na kâr katanlar s›n›ra dayand› ve tarihinin en büyük krizine girdiler. Evet, sermaye ﬂimdi kendisi de krizde. Ve kendi yaratt›¤› krizin yükünü de halk›n s›rt›na bindirmeye çal›ﬂ›yor. Kriz ﬂartlar› alt›nda toplumun temel ortak ihtiyaçlar›n› karﬂ›layacak hizmetleri üretmekle sorumlu olmas› gereken yerel yönetimler de sermayenin ihtiyaçlar›n› öne ç›kartan programlar hayata geçiriyorlar. Yerel yönetimlerin kriz karﬂ›s›nda halk›n korunmas› yönünde iﬂlevlendirilmesi acil bir gereklilik halini alm›ﬂt›r. Hükümetin bu süreçteki rolünü nas›l de¤erlendiriyorsunuz? AKP, neoliberal politikalar›n temsilcisi, uygulay›c›s› olarak halk›n haklar›n›n gasp edilmesinin baﬂrolünü oynuyor. Bu rolü maske-
lemek için de toplumda gericili¤i yayg›nlaﬂt›r›yor, tarikat a¤lar›yla kuﬂat›yor. Böylece toplum sadaka tipi yard›mlarla ba¤›ml›laﬂt›r›l›yor. Belediyeler, bu politikalar›n uygulanmas›n›n en do¤rudan alan›n› oluﬂturmaktad›r. Belediyelerin bahsetti¤iniz politikalar›n uygulama alan› oldu¤unu söylediniz. Bunu biraz açar m›s›n›z? 1980'lerden sonra neoliberal politikalar›n gere¤i olarak da kent yaﬂam›n›n temel insani ihtiyaçlar› paras›z ve ucuz olmaktan ç›kart›l›p kâr kayna¤› haline getirilmeye baﬂland›. Daha önce tamamen paras›z olan e¤itim devlet okullar›ndan özel okullar›n kurulmas›na varan bir paral›laﬂt›rma süreci yaﬂad›. Kent temizli¤i, çöplerin toplanmas› iﬂi tamamen paras›z yerine getirilirken önce paral›laﬂt›r›ld›, sonra da özelleﬂtirildi. Çok ucuza ve kar amac› güdülmeden yerine getirilen sa¤l›k hizmeti önce devlette paral›laﬂt›r›ld› sonra da özel hastanelerin devreye giriﬂiyle tamamen kar arac› haline getirildi. Toplu ulaﬂ›m oldukça ucuz iken ﬂimdi asgari ücretin beﬂte birine varan bir pahal›laﬂma yaﬂad›. Bak›m maliyetlerine sa¤lanan içme suyu hem içilemez hale getirildi hem de özel ﬂirketlerin göz dikece¤i kadar pahal› hale getirildi. ‹ﬂçilerin emekçilerin bar›nma alan› olan mahalleler kentsel dönüﬂüm gibi yöntemlerle boﬂalt›l›p, sermayenin rant alanlar› haline getirildi.
‹stanbul’da halk›n muhtarl›¤›na kad›nlar talip ‹stanbul’un farkl› mahallelerinde halk›n muhtar adaylar› çal›ﬂmas› mahallenin tüm sorunlar›n› halk yarar›na ve halkla birlikte çözmek için yola ç›k›yor. ‹stanbul’da muhtar adaylar›n›n büyük bir k›sm› kad›nlardan oluﬂuyor, yerel yönetimlerde kad›nlar›n sorun ve talepleri daha görünür hale geliyor
Bu örnekler ço¤alt›labilir. Bir yandan kentlerin yap›s›nda bu dönüﬂümler sa¤lan›rken di¤er yandan yerel yönetimler, merkezden yerele ayr›lan kaynaklar azalt›larak kendi gelir kaynaklar›n› yaratmaya zorlanmaktad›r. Bu da belediyeleri, hizmetleri üretebilmesi için ticari kuruluﬂlar gibi davranmaya zorlad› ve belediyeler halka ucuz ve kaliteli hizmet götürmek yerine kâr amac›yla hizmet götürmeye baﬂlad›. Yeniden yap›land›rma ad› alt›nda yap›lan düzenlemelerle belediyelerin uluslararas› piyasalardan borçlanmas›na olanak tan›nd›. Ancak bu durum belediyeleri uluslararas› sermayenin do¤rudan kar alan› haline getirirken halk› da s›rt›ndan kar elde edilen müﬂteriler haline getirmiﬂtir. Borçlanma potansiyeli zay›f olan belediyeler ise halka hizmet götürme noktas›nda s›k›nt› yaﬂ›yorlar. Sizin savundu¤unuz halkç› yerel yönetim anlay›ﬂ›n› anlat›r m›s›n›z? Halkç› bir yerel yönetim anlay›ﬂ›n›n bu durumu eleﬂtiren ve de¤iﬂtiren bir yaklaﬂ›m benimsemesi zorunludur. Halk›n belediyesi ﬂirketmüﬂteri iliﬂkisini reddeden bir belediyedir. Halk›n haklar›n› tan›yan, bu haklar› koﬂulsuz yerine getiren, olanaklar›n›n elvermedi¤i koﬂullarda ise merkezi devlet kaynaklar›n›n halk yarar›na kullan›lmas› için halkla birlikte mücadele eden bir anlay›ﬂa sahiptir. Krizin etkileri de göz önünde bulunduruldu¤unda halk›n temel yaﬂamsal haklar›n›n yerine getirilmesi acil ﬂartlar halini alm›ﬂt›r. Bu ﬂartlar ancak halkç› bir belediye anlay›ﬂ›yla yerine getirebilir. Halk›n ﬂartlar› ekseninde hükümetin yard›m faaliyetlerini nas›l de¤erlendiriyorsunuz? AKP, bir yandan uygulad›¤› politikalarla halk› yoksullaﬂt›r›rken, di¤er yandan neo-liberal sosyal politikalar ile halk› gericileﬂtirmekte ve dilencileﬂtirmektedir. Bizler kent kaynaklar›n›n adil paylaﬂ›m›n›, ortak planlamay› ve halk›n ilerici dayan›ﬂma a¤lar›n›n örülmesiyle oluﬂturulacak halkç› bir sosyal politika-
y› yaﬂama geçirmeyi hedefliyoruz. Kentsel dönüﬂüm politikalar›na yaklaﬂ›m›n›z› biraz açar m›s›n›z? AKP, yoksullar›n evsiz b›rak›lmas›, kentsel topraklar›n metalaﬂt›r›lmas› anlam›na gelen rantç› kentsel dönüﬂüm politikalar›n› uygulamaya geçirmiﬂtir. Bize göre kamusal kent mekânlar› halk›n ihtiyaçlar› do¤rultusunda kullan›lmal›, herkesin bar›nma, sa¤l›kl› bir yaﬂam çevresi içinde insanca yaﬂan›labilir konut hakk› savunulmal›, kamu arazilerinin sat›ﬂ› durdurulmal›, insanca yaﬂanabilir bir kentsel alanda gerekli yeﬂil alan, park gibi sosyal donat›lar için kamulaﬂt›rma yap›lmal›d›r. Bir taraftan da yerel hizmetler ve kaynaklar neoliberal yerelleﬂme politikalar› gere¤ince tamamen sermayeye peﬂkeﬂ çekilmeye haz›rlan›yor. Kentin ya¤malanmas›na karﬂ› do¤al, kültürel varl›klar ve çevre korunmal›, kentin tüm do¤al, tarihsel ve kültürel de¤erleri tüm kent halk›n›n yararlanaca¤› ﬂekilde düzenlenmelidir. Kad›nlar aç›s›ndan sizin program›n›z›n ve AKP belediyecili¤inin farklar› nelerdir? AKP’nin kad›n› araçsallaﬂt›ran, cinsiyetçi ve gerici neoliberal programlar› kenti kad›nlar için “güvenliksiz” ve olanaklar›n› kullanamaz hale getirmektedir. Halkç› bir yerel yönetim anlay›ﬂ›nda kentsel hizmetler ve mekânlar›n düzenlenmesinde cinsiyet körlü¤üne son verilmeli, kad›nlar›n ihtiyaçlar› ve talepleri belirleyici olmal›d›r. Kad›nlar›n üretime, sosyal yaﬂama ve siyasal yaﬂama kat›l›m›n› sa¤layacak politikalar kad›nlar›n talepleri do¤rultusunda belirlenmelidir. Engellilere dair yaklaﬂ›m›n›z nedir? Kent yap›laﬂmas› ve olanaklar›, kamu güvencesinde yaﬂamlar›n› sürdürmek zorunda olan engelliler ve yaﬂl›lar dikkate al›nmadan “kar” merkezli düzenlendi¤inden engelliler ve yaﬂl›lar evlere kapat›lan, soka¤a ç›kamayan toplumsal kesimleri oluﬂturmaktad›r. Bize göre kentsel hizmetler ve mekanlar engellile-
Yerel Yönetimler Program›ndan
aç›lmaktad›r. Oysa e¤itim ve sa¤l›kta ticaret yap›lamaz. Yerel yönetimlerin yetki alan›ndaki e¤itim ve sa¤l›k kurumlar› paras›z hizmet vermelidir. Halk yarar›na e¤itim ve sa¤l›k kurumlar› oluﬂturulmal›d›r. I Ulaﬂ›m büyük kentlerde günlük yaﬂam›n en önemli ihtiyaç ve gider kalemini oluﬂturmaktad›r. Son y›llarda yap›lan zamlarla belediyelerin en büyük kar kalemlerinin baﬂ›nda ulaﬂ›m gelmektedir. Oysa ulaﬂ›mda kâr amac› güdülemez. ‹ﬂçilerin iﬂlerine, ö¤rencilerin okullar›na gidiﬂinin yük olmamas› için sabah ve akﬂam saatlerinde ulaﬂ›m ücretsiz olmal›d›r. Ev kad›nlar›na ücretsiz ulaﬂ›m olana¤› tan›nmal›d›r. I ‘70’li y›llar boyunca sanayinin iﬂçi ihtiyac›n› karﬂ›lamak üzere kente sürüklenen insanlar, bar›nma sorununu kendisi gecekondu-
I Kapitalist zihniyetin en pervas›z uygulay›c›s› AKP ve belediyeleri suyu en büyük kar kayna¤› haline getirmeye çabal›yor. Tarihin en fahiﬂ su zamm› AKP’nin neoliberal belediyesi taraf›ndan gerçekleﬂtirildi. Oysa su hakt›r sat›lamaz. Do¤al bir kaynak olup sadece konutlara ulaﬂt›r›lma masraf› olan su fiyatland›r›lamaz. Ar›tma ve ulaﬂt›rma bedelinden fazla para al›nmamal›d›r. I E¤itime ve sa¤l›¤a devlet bütçesinden ayr›lan pay düﬂürülerek okul ve hastaneler paral›laﬂt›r›l›p niteliksizleﬂtirilmekte böylece bu alanda ticaret yapan kurumlar›n önü
Okmeydan› Okmeydan› Mahmut ﬁevket Paﬂa Mahallesi’nde halk›n muhtar› çal›ﬂmas›n›n aday› (Ayﬂe) Saliha D›ﬂkaya. D›ﬂkaya’n›n adayl›¤›n› aç›klamas›ndan sonra muhtarl›k çal›ﬂmalar› h›zl› bir biçimde baﬂlad›. Sokak sokak, ev ev gezilerek yap›lan halk›n muhtarl›¤› çal›ﬂmas›n› mahalleye daha fazla yaymak amac›yla 1 ﬁubat Pazar günü Demircilik Köyü Derne¤i’nde bir toplant› düzenlendi. Toplant›da D›ﬂkaya mahallede yürütülen çal›ﬂma sonucu ortaya ç›kan program› aç›klad› ve neden muhtarl›¤a aday oldu¤unu anlatt›. Saliha D›ﬂkaya yapt›¤› konuﬂmada “y›llard›r mahallede özellikle kad›nlar›n can yak›c› bir ﬂekilde hissetti¤i sorunlar›n çözümü için çal›ﬂt›¤›n›, mahalleye bir kreﬂ, sa¤l›k oca¤› ve kültür merkezi aç›lmas› için ayr› ayr› imzalar toplad›klar›n› belediyeyle görüﬂmeler yapt›klar›n› ancak Mahmut ﬁevket Paﬂa Mahallesi’nin tüm bu haklardan ve daha fazlas›ndan her zaman mahrum b›rak›ld›¤›n›” anlatt›. Bu haklara kavuﬂabilmek için muhtarl›¤›n önemine de¤inen D›ﬂkaya “birlikte kazanmak ve birlikte yönetmek istiyoruz” dedi. Okmeydan›’nda Örnektepe ve ‹stiklal (Hac› Hüsrev) mahallelerinde de halk›n muhtarl›¤› çal›ﬂmalar› devam ediyor.
re, yaﬂl›lara insanca ve onurlu bir yaﬂam›n koﬂullar›n› sa¤layacak biçimde düzenlenmelidir. Bugün dinsel ve etnik kimlikler yerel seçimlerde oldukça öne ç›k›yor. Bu konuya dair de¤erlendirmeleriniz nedir? Dinsel ve etnik kimliklerimiz toplumsal yaﬂam›n çat›ﬂma gerekçesi haline getirilmekte ve düﬂmanl›k körüklenmektedir. Farkl› kimliklerden, farkl› inançlardan yurttaﬂlar›n bir arada, kardeﬂçe yaﬂama zeminlerinin yarat›lmas› sa¤lanmal›; ihtiyaç ve taleplerine duyarl› bir yerel yönetim politikas› izlenmelidir. Yerel yönetimlerin kültürel görevleri de var... Evet ama bugün kültürel, sanatsal ve sportif faaliyetlerin tümü sadece paras› olan elit bir kesime ait faaliyetler olarak organize edilmektedir. Kültür, spor ve sanat›n toplumun bütününe ulaﬂmas› hedefiyle çal›ﬂmalar yürütülmeli ve bu amaca uygun altyap› oluﬂturulmal›d›r. Peki bugünkü yerel yönetim yap›s› bu dediklerinizi uygulamaya uygun mu? Bugün yerel yönetimlerde halk seçimden seçime oy istemek için hat›rlanmaktad›r. Kurulacak halk
laﬂmayla çözmüﬂ, devlet bu konuda sorumluluk alt›na girmemiﬂtir. Bugün ise kentsel dönüﬂüm ad›yla halk›n 50 y›lda eme¤iyle var etti¤i bu mahalleler sermayeye rant olarak sunulmakta ve buralarda yaﬂayan insanlar evsiz b›rak›lmaktad›r. Oysa her yurttaﬂ›n insan onuruna yaraﬂ›r bir konutta bar›nma hakk› vard›r. Halk›n belediyesi halk›n bar›nma hakk›n›n en ucuza sa¤lamak için çal›ﬂ›r. Dönüﬂüm projeleri halk yarar›na ve halk›n onay› ile gerçekleﬂtirilmelidir. I Kentleﬂmenin yan› s›ra izlenen tar›m politikalar›n›n da sonucunda halk›n ciddi bir bölümü g›da ihtiyac›n› karﬂ›lama güçlü¤ü yaﬂamaktad›r. Baﬂta çocuklar olmak üzere her yurttaﬂ›n asgari g›da ihtiyac› güvence alt›na al›nmal›d›r. G›da fiyatlar› ve kalitesi denetim alt›na al›nmal›d›r.
Bahçelievler Bahçelievler’de bir süredir kad›nlar›n yürüttü¤ü ‘Yerel Yönetimlerde Söz Ve Karar Hakk›m›z Var Bahçelievler’in Yaﬂanabilir Bir Yer Olmas› ‹çin Kad›nlar›n ﬁartlar› Var’ çal›ﬂmas› yerel yönetimde söz söyleyebilmek için haz›rl›klara baﬂlad›. Mahallede bir süredir yap›lan toplant› ve de¤erlendirmeler sonucu kad›nlar, “mahallelerde en fazla biz vakit geçiriyoruz ve yaﬂan›lan s›k›nt›larla en çok biz yüz yüze geliyoruz” diyerek yeni bir mahalle istediler ve mahalleye yeni bir anlay›ﬂ getirmek için aralar›ndan bir muhtar aday› belirlediler. Gülseven Çetin, Cumhuriyet Mahallesi muhtarl›¤› için aday oldu. Çetin’in adayl›¤› 7 ﬁubat günü Bahçelievler Halkevi’nde gerçekleﬂtirilen ve Halkevleri Genel Baﬂkan› ‹lknur Birol’un da kat›ld›¤› bir toplant› ile kamuoyuna aç›kland›. Kad›nlar karﬂ›laﬂt›klar› s›k›nt›lar› birlikte aﬂman›n, mahallelerinde kendilerinin ve sorunlar›n›n görünür hale gelmesinin gerekti¤ini düﬂünüp içlerinden bir muhtar aday› seçerek söz ve karar haklar›n›n oldu¤u bir mahalle yönetimi için çal›ﬂacaklar›n› belirttiler. Adaylar›n›n seçim çal›ﬂmas›n› el birli¤i ile yürüteceklerini, taleplerini anlatan seçim kampanyas› örgütleyeceklerini ifade ettiler.
meclisleri ile halk, do¤rudan söz, yetki ve karar sahibi olmal›, yerel yönetimlerin her kademesine seçti¤i temsilciyi geri ça¤›rma hakk›na sahip olmal›d›r. Haklar›n› savunma hedefiyle biraraya gelen halk›n kurdu¤u inisiyatiflerin talepleri yerel yönetim politikalar›n› belirlemede etkili olmal›d›r. Son olarak neler söylemek istersiniz? Y›lard›r sermayedarlar›n ve müteahhitlerin belirledi¤i ve yönetti¤i belediyeler halk›n belediyesi haline dönüﬂtürülecektir. Halk›n belediyeleri, piyasac› politikalar›n halk üzerindeki hegemonyas›n› k›racak önlemler al›r. Toplumun kendini savunmas› için gerekli çal›ﬂmalar› gerçekleﬂtirir. Gücünü halktan alan, emekçilerden alan, her alanda kooperatif ve benzeri kolektif üretim ve kolektif tüketim yöntemlerini de¤erlendiren bir anlay›ﬂla bunlar olanakl›d›r. Ticari amaç güden bir dizi sermayedara kar ve rant da¤›tan savurgan elitist anlay›ﬂlar karﬂ›s›nda kolektif üretim ve kolektif tüketim yöntemlerinin daha baﬂar›l› oldu¤unu iddia ediyoruz.
I Belediyelerin kar amac› güden kurumlar haline dönüﬂtürülmesinin ard›ndan su, elektrik, do¤algaz gibi temel ihtiyaçlar›n yoksul halk taraf›ndan karﬂ›lanmas› olanaks›z hale gelmiﬂtir. Bu durum halk›m›z›n yaﬂam kalitesini düﬂürmekte, ciddi eﬂitsizliklere neden olmaktad›r. Oysa her haneye ayl›k 18 m3 su, 230 kwsaat elektrik, 180 m3 do¤algaz veya karﬂ›l›¤› yakacak paras›z sa¤lanmal›d›r. Yoksul insanlar›m›z, susuzlu¤a, karanl›¤a, so¤u¤a mahkûm edilemez. Halk›n en temel insani ihtiyaçlar›, sadaka zihniyeti ile de¤il hak oldu¤u gerçe¤i kabul edilerek gerçekleﬂtirilmelidir. Halk›n belediyesi tüm olanaklar›n› bunlar için seferber etmeli, olanaklar›n yetersiz kald›¤› koﬂullarda ise halkla birlikte bu taleplerin yaﬂama geçmesi için mücadele etmelidir
Kad›n muhtar adaylar› buluﬂtu ‹stanbul’un çeﬂitli mahallelerindeki kad›n muhtar adaylar› 9 ﬁubat’ta ‹stanbul Halkevi’nde yap›lan kahvalt›l› toplant›da buluﬂtu. Toplant›ya Beyo¤lu Örnektepe Mahallesi muhtar aday› Gülden Dil, ﬁiﬂli Mahmut ﬁevket Paﬂa Mahallesi muhtar aday› Saliha D›ﬂkaya, Sar›yer Kireçburnu Mahallesi muhtar aday› Handan K›z›laslan, Avc›lar Gümüﬂpala Mahallesi muhtar aday› Gönül Par›lt›, Bahçelievler Cumhuriyet Mahallesi muhtar aday› Gülseven Çetin, Kartal U¤ur Mumcu Mahallesi muhtar aday› Ayten ‹ﬂcan kat›ld›. Halk›n haklar› mücadelesiyle yükselen bir çal›ﬂman›n sonucu kendi mahallelerini yönetmek üzere bir araya geldiklerini söyleyen kad›n muhtar adaylar› mahallelerinde yürüttükleri çal›ﬂmalar› anlatt›lar. Kad›n muhtar adaylar›, mahalle ve sokak temsilcileriyle beraber çal›ﬂma yürüttüklerini, çal›ﬂmalar›nda haklar temelinde ve özellikle kreﬂ, sa¤l›k oca¤›, s›¤›nma evi, gençlik kültür merkezleri gibi talepleri öne ç›kard›klar›n› anlatt›lar. Muhtarl›¤a devletin memuru de¤il, halk›n devlet nezdindeki temsilcisi olarak bakt›klar›n› aktard›lar. Kad›nlar mücadelenin seçim günü bitmeyece¤ini, 29 Mart sonras› taleplerini görünür k›lmaya devam edeceklerini belirttiler.
12 ﬁubat 25 ﬁubat
10 K‹BELE
2009
KADIN MERKEZ‹NDEN K‹TAP KAMPANYASI
SOSYAL‹ST FEM‹N‹STLER DERG‹ ÇIKARTTI
YEﬁ‹L ALAN TALEB‹NE COPLU CEVAP
SEND‹KA DÜﬁMANI K‹M ?
Kad›nlar için kütüphane
Feminist Politika
Kocaeli’nde zab›ta daya¤›
DESA Direniﬂi sürüyor, sürecek
Diyarbak›r'da Ceren Kad›n E¤itim Merkezi bir kad›n kütüphanesi kuruyor. Her türlü içeri¤e sahip kitab›n kabul edildi¤i kütüphane ile kad›nlara daha fazla kitap okuma al›ﬂkanl›¤› kazand›r›lmas› hedefleniyor. Ceren E¤itim Merkezi pet ﬂiﬂe toplay›p geri dönüﬂüm için satarak merkezin ihtiyaçlar›n› karﬂ›l›yor. Kitaplar›n›z› ulaﬂt›rmak için adres: Ceren Kad›n E¤itim Merkezi, Peyas Mahallesi, F›rat Bulvar›, Ekin Park› içi, Kayap›nar / Diyarbak›r, e -posta cerenkadin@hotmail.
Sosyalist Feminist Kolektif taraf›ndan yay›nlanan Feminist Politika dergisi ç›kt›. 3 ayda bir yay›nlanacak olan derginin ilk say›s›nda, yerel seçimler, kentsel dönüﬂüm, kriz, erkek ﬂiddeti, kad›n eme¤i, annelik, homofobi, güncel sanat konular› iﬂleniyor. Derginin yazarlar› aras›nda Filiz Karakuﬂ, Nurcan Özkaplan, Necla Akgökçe, Hülya Osmano¤lu, Yelda Yücel, Serpil Sancar gibi isimler yer al›yor. Düyadan ve Türkiye’den haberlerin yer ald›¤› Feminist Politika’ya kitapevlerinden ulaﬂ›labiliyor.
Kocaeli'nde mahallerindeki tek yeﬂil alana ticaret merkezi kurulmas›n› protesto etmek isteyen Atakent ile Taçyaprak Konutlar›’ndan kad›nlara zab›ta biber gaz›, ﬂiddet ve hakaretle müdahale etti. Kad›nlar mahallelerindeki yeﬂil alan›n AKP'lilere peﬂkeﬂ çekildi¤ini söyleyerek 27 Ocak günü eylem yapt›. Yaklaﬂ›k 20 kad›n ve çocu¤un sosyal alan talebi için yapt›¤› eylem copla karﬂ›l›k gördü. Kad›nlar kendilerine sald›ran zab›talar hakk›nda suç duyurusunda bulundu.
DESA Direniﬂiyle Dayan›ﬂma ‹stanbul Kad›n Platformu, her cumartesi oldu¤u ¤ibi 7 ﬁubat Cumartesi günü de iﬂten at›lan DESA iﬂçileri için ‹stiklal Caddesi'nde bulunan DESA Sat›ﬂ Ma¤azas› önünde eylem yapt›. "DESA Patronu sendika düﬂman›" yaz›l› dövizlerin taﬂ›nd›¤› eylemde DESA iﬂvereninin sendikay› kabul edene kadar direniﬂin sürece¤ini söyleyen kad›nlar “sendika düﬂman› kim?” diye ba¤›rarak elleri ile DESA’y› gösterdi.
Eﬂitlik sand›ktan ç›kar m›? Seçim dönemlerinde kad›nlar ve sorunlar› her zamankinden daha fazla gündeme geliyor. Peki kad›nlar yerel yönetimlerden ne istiyor, seçimlerden ne bekliyor? Kad›n aday say›s›n›n çoklu¤u eﬂitlik için yeterli mi? Yerel seçimler yaklaﬂ›rken adayl›k yar›ﬂ› ve partilerin seçim program› tart›ﬂmalar› sürüyor. Kad›nlar ve kad›nlar›n sorunlar› da bu tart›ﬂmalar içinde yer al›yor. Kad›nlar siyaset sahnesinde yine nesne olarak konumland›r›l›yor. Say› herﬂey mi? Egemen siyasal ak›mlar kad›nlar› parti vitrini haline getirirken, kimi kad›n örgütleri ise kad›nlar›n siyasette varl›¤›n› kad›n aday say›s› ve adaylar içinde kad›n adaylar›n oran›na s›k›ﬂt›r›yor. Partilere daha fazla kad›n aday gösterme ça¤r›s› yapan KADER (Kad›n Adaylar› Destekleme ve E¤itme Derne¤i) bu anlay›ﬂ›n en bilin-
dik temsilcisi. KADER’in ça¤r›s› Türkiye’de 81 ilin belediye baﬂkanl›¤› için sadece 8 kad›n aday gösterildi¤i (CHP 5, AKP, DP ve DTP ise birer kad›n aday gösterdi) göz önüne al›n›nca hakl› bir talep. Fakat bu talep ve söylem, kad›nlar›n haklar›n› ve taleplerini gözeten siyasal bir programa sahip olunmas› gereklili¤ini görmezden geldi¤i için eksik kal›yor. Ortada kad›nlar›n ihtiyac› olan hizmetlere eﬂit, paras›z ve nitelikli bir biçimde ulaﬂabilmesi, ﬂiddet ve cinsiyet ayr›mc›l›¤› ile etkili mücadele edilmesi için gerekli ad›mlar› içeren bir politik program olmad›¤› sürece aday›n cinsiyeti ya da
partisindeki kad›n üye say›s› bir önem arz etmiyor. ‹maj için aday Siyaset sahnesinde rakamlara endeksli eﬂitlik tart›ﬂmas›n›n görmezden geldi¤i bir di¤er sorun da kad›nlar›n ço¤u yerde partinin politikas›n› yaratan özneler olarak de¤il partinin yaratmaya çal›ﬂt›¤› imaj›n›n parças› olarak görülmesi. Örne¤in Saadet Partisi, seçmenin laiklik hassasiyeti herkese malum olan Çankaya Bölgesi için tiyatro sanatç›s› Esra Acun’u aday gösterdi. Bu örne¤in tam tersi CHP vesilesi ile görüldü. Muhafazakar seçmenin deste¤ini arkas›na almak isteyen CHP de bu konuda yapt›¤› seçim aç›l›m›n› türbanl›, çar-
ﬂafl› kad›nlara rozet takarak gösterdi. Kad›nlar›n var oldu¤u bir siyaset mümkün Egemen siyasetin bak›ﬂ aç›s›na karﬂ› kad›nlar›n y›llard›r sürdürdü¤ü eﬂitlik mücadelesinin yaratt›¤› de¤erler, oluﬂturulan ortak platformalar›n ana gündemlerinden biri oluyor. ‹lerici kurum ve örgütlerin yerel yönetimler için bir araya gelmesi ile oluﬂan ba¤›ms›z inisiyatiflerin seçim program›nda kad›n örgütlerinin talepleri yer al›yor. Bahçelievler’de oluﬂturulan ortak inisiyatif DTP çat›s› alt›nda devrimci sendikac› Ayﬂe Yumli Yeter’i aday gösterdi. DTP Tunceli Belediyesi ve 16 ayr› ilçede kad›n adaylar-
AYﬁE YUML‹ YETER
la seçime giriyor. ‹stanbul, Ankara, Kocaeli gibi çok say›da kentte mahalleler için ç›kart›lan ortak muhtar adaylar›n ço¤unlu¤u kad›nlardan oluﬂuyor. Beyo¤lu’na feminist aday Beyo¤lu Belediye Baﬂkanl›¤› için Feminist Kolektif Mor Çat› gönüllüsü Ülfet Tayl›’y› ba¤›ms›z aday ola-
ÜLFET TAYLI
rak gösterdi. Feminist politikalar›n görünür olaca¤› bir yerel yönetim anlay›ﬂ› ile Beyo¤lu Belediyesi’nin yönetimine aday. Feministler, Tayl›’n›n adayl›¤› ile kad›nlar›n taleplerini ve mücadele stratejilerini net biçimde ortaya koyabilecek bir f›rsat do¤aca¤›n› belirtiyor.
Eskiﬂehirli Kad›nlar seçimlerden ne beklediklerini anlatt›
Fadime DA⁄ / Ev kad›n›
Yerel yönetimlerin çal›ﬂkan, üretken, sa¤duyulu ve dürüst olmas›n› beklerim. Sesimizi duyan yönetimler gerekli. Seçim demek sadece aday ve oy olmamal›d›r. Halk›n neye ihtiyac› var mesele bu olmal›. Ulaﬂ›m›n ucuz olmas›n›, belediye otobüslerinin say›s›n›n fazla olmas›n› bekliyorum. ‹ﬂ olanaklar›n›n ço¤alt›lmas›n› isterim. Vergilerin azalt›lmas›n› isterim. Biz ev kad›nlar›n› üretime yönlendirilmesini isterim. Ev kad›nlar›n›n psikolojik sorunlar›n›n dile getirmesini ve çözümlerin bulunmas›n› isterim.
Fatma ﬁENKAL / Esnaf
Yerel yönetimlerden yaﬂanabilir kent,ve mahalle istiyorum. Kad›nlar›n seslerini duymalar›n› ve çal›ﬂmalar›n› bu yönde yapmalar›n› bekliyorum. Halk›n karﬂ›s›nda de¤il de halk›n yan›nda olan adaylar bekliyorum. Ulaﬂ›m›, e¤itimi, temiz çevreyi önemseyen uygulamalar bekliyorum. Yerel seçim programlar›n›n halk›n ihtiyaçlar› do¤rultusunda oluﬂturmalar›n› bekliyorum çünkü bunun tersi sadece oy demek oluyor. Güvenilir ve temiz bir kent, kad›nlar için yönetimde söz hakk› istiyorum.
Gül ALDEM‹R / Esnaf
Adil bir yerel yönetim anlay›ﬂ›, anlay›ﬂ yetmez adil uygulamalar istiyorum. Halkç› belediyecilik donan›m›na sahip kiﬂilerin aday olmas›n› istiyorum.Yerel seçimler sadece seçim çal›ﬂmas›ndan ibaret oluyor, bu anlay›ﬂ yanl›ﬂt›r.Kent için halk için çal›ﬂmalar›n› bekliyorum. Kad›nlar için sportif, kültürel ve sosyal yaﬂam›n bütün mahallelerde yay›lmas›n› istiyorum. Mahallelerde belediyeyle ortak çal›ﬂacak mahalle temsilcilikleri ve bu temsilciler aras›nda kad›nlar›n da olmas›n› istiyorum.
Kad›n kürsüsü pazarda Krize ve yoksullu¤a karﬂ› söyleyecek sözü olan kad›nlar Eskiﬂehir’de seslerini kendi kürsülerinden duyurmaya devam ediyor
Kamu emekçisi kad›nlar krizi tart›ﬂt› Kamu emekçisi kad›nlar düzenledikleri merkezi bir forumla krizin etkileri ve mücadele stratejilerini tart›ﬂt›lar, çal›ﬂma yaﬂam›na dair taleplerini belirlediler KESK ve E¤itim-Sen’li kad›nlar ayr› ayr› yapt›klar› forum ve panelle krizi tart›ﬂt›. Düzenlenen toplant›larda yürütülen tart›ﬂmalarla krizin kad›nla üzerine etkilerine dair mücadele stratejileri geliﬂtirmek hedeflendi. E¤itim-Sen E¤itim-Sen kad›n sekreterleri ve merkezi düzeydeki kad›n yöneticileri, 31 Ocak günü Dr. Fevziye Say›lan’›n krizin e¤itim emekçisi kad›nlar üzerindeki etkisine iliﬂkin bir sunuﬂ yapt›¤› forumda bir araya geldi. E¤itim emekçisi kad›nlar, krizin kad›nlara etkilerinin ve buna yönelik bir örgütlenme ve eylem sürecinin tart›ﬂ›ld›¤› atölye çal›ﬂmalar› da gerçekleﬂtirdi. KESK KESK’e ba¤l› sendikalar›n ﬂube ve il temsilciliklerinin kad›n sekreterleri ile ka-
d›n birimlerinden, toplam 200 kiﬂinin kat›ld›¤› “Kriz ve Kad›n” forumu, 1 ﬁubat 2009 tarihinde Ankara’da gerçekleﬂtirildi. Forum öncesi sendikalar, ﬂube ve il temsilciliklerinden kad›nlar›n kat›l›m›yla e¤itim ve atölye çal›ﬂmalar› düzenleyerek, krizin kendi iﬂ kollar›nda kad›nlar üzerindeki etkilerini tart›ﬂt›lar ve taleplerini oluﬂturdular. Dr. Fevziye Say›lan’›n moderatörlü¤ünü yapt›¤› ve Doç.Dr.Betül Urhan’›n, “Kriz, Kad›n Eme¤i ve Kad›n Örgütlenmesi”, Doç. Dr. Alev Özkazanç’›n “Kriz, Toplumsal Muhalefet ve Kad›n Hareketi” konulu sunumlar gerçekleﬂtirdi¤i forumun ard›ndan kamu emekçisi kad›nlar›n kriz hakk›nda tespit ve taleplerini içeren bir sonuç deklarasyonu haz›rland›. Deklarasyon çal›ﬂma yaﬂa-
m›nda sömürüyü derinleﬂtiren düzeneklerin ortadan kald›r›lmas›na, kad›nlar›n güvenceli iﬂ, ihtiyaç duyduklar› sosyal güvenlik hizmetlerine ulaﬂabilmesine iliﬂkin talepleri içeriyor. Bak›m hizmetlerinin toplumsallaﬂt›r›lmas›, kamu kurumlar›nda, semtlerde kreﬂ, gündüz bak›m evleri ve emzirme odalar› kurulmas›, ebeveyn iznin kabul edilmesi, nüfusu elli bini aﬂan yerleﬂim birimlerinde kad›n s›¤›nma evleri kurulmas› gibi talepler ifade ediliyor. Kamu emekçisi kad›nlar deklerasyonla 8 Mart program›n› da aç›klad›lar. 8 Mart günü düzenlenecek mitinglerin yan› s›ra, 28 ﬁubat’ta taciz ve tecavüze karﬂ› gece yürüyüﬂleri, 4 Mart günü namus cinayetleri için kad›n mahkemeleri, 6 Mart’ta ise toplu bildiri da¤›t›m› yapacak
Eskiﬂehir’de Halkevci kad›nlar›n krizin etkilerine karﬂ› kad›n dayan›ﬂmas›n› örgütlemek üzere yürüttü¤ü kad›n kürsüsü çal›ﬂmas› devam ediyor. Kad›nlar 5 ﬁubat’ta Huzur Mahallesi Pazar›’nda üçüncü kez kürsülerini kurdular. Her hafta farkl› bir mahalleye ait pazar yerinde kurulan kürsüde kad›nlar, krizle artan yoksullu¤a, ﬂiddete, zamlara karﬂ› seslerini duyuruyor. Konuﬂmalarda krizin etkilerine karﬂ› kad›nlar›n ortak taleplerini örgütlemek ve etkili bir dayan›ﬂma a¤› kurmak için herkes Halkevi’nde buluﬂmaya ça¤r›ld›. Kad›nlar›n gündelik ha-
yatta sürekli karﬂ› karﬂ›ya kald›¤› sorunlar› anlatan Halkevcilere kad›nlar›n yan› s›ra pazardaki esnaftan da destek geldi. Kad›nlar “pazardan al›ﬂveriﬂ dahi yapamad›klar›n›” söyleyerek isyan ettiler. Pazarda bulunan vatandaﬂlar da ödenmemiﬂ faturalar›n›
göstererek kürsüye ç›kt›lar, yap›lan zamlar sonucu do¤algaz faturas›n› ödeyemediklerini anlatt›lar. Kürsüde söz alan kad›nlar kocalar›n›n iﬂsiz kalmas›ndan dert yanarken kürsüye ç›kan bir kad›n pazar al›ﬂveriﬂi yapabilmek için telefonunu satt›¤›n› anlatt›.
Üzmez davas›nda protesto Tacizci Hüseyin Üzmez'in dördüncü duruﬂmas› kad›nlar›n protestolar› eﬂli¤inde gerçekleﬂti. Halkevci ve Kolektifçi kad›nlar Üzmez'e yumurta att›. Cinsel istismar suçundan yarg›lanan Üzmez'in dördüncü duruﬂmas› 10 ﬁubat’ta gerçekleﬂti. Duruﬂma öncesi Bursa Kad›n Platformu Üzmez'i ve Üzmez'in ser-
best b›rak›lmas›n› protesto etti. Duruﬂma sonras›nda Halkevci ve Kolektifçi kad›nlar Üzmez'e yumurta att›. Vakit Gazetesi Yazar› 76 yaﬂ›ndaki Hüseyin Üzmez, duruﬂma için adliyeye girerken, kendisini bekleyen kad›nlar›n yo¤unprotestosuy-
la karﬂ›laﬂt›. Bursa Kad›n Platformu üyeleri, ‘Üzmez sen hiç terlik yedin mi’ diye ba¤›rd›. Yaklaﬂ›k 20 dakika süren duruﬂman›n ard›ndan adliyenin arka kap›s›nda bekleyen Halkevci ve Kolektifçi kad›nlar, Üzmez'e yumurta att›. Bir yumurta aya¤›na, savrulan bir ﬂemsiye de omuzuna isabet eden Üzmez'i, Çevik Kuvvet ekipleri kurtard›. ‹ki kiﬂi gözalt›na al›nd›. Ankara ve Eskiﬂehir’de Halkevci ve Kolektifçi kad›nlar Bursal› k›zkardeﬂleriyle dayan›ﬂma eylemleri yapt›.
Sand›klar sokakta kurulacak P›nar Sa¤lam Uzunca zamand›r büyüttü¤ümüz hak mücadeleleri içinde kad›nlar›n varl›¤›n› ve taleplerini daha görünür k›lmak için çabal›yoruz. Çabuk sonuçlar alamasak da kad›n hareketinin 30 y›ll›k birikiminin fark›na vararak toplumsal hayata eﬂit ve özgür biçimde kat›lmak için neoliberalizme ve erkek egemenli¤ine karﬂ› mücadele ediyoruz. Bizim için bir “ilki” yada “baﬂlang›c›” ifade eden Halk›n Haklar› Kad›n Forumu’ndan bu yana sorunlar›m›za daha fazla ayn› yerden bak›yor, tart›ﬂ›yor ve s›n›rlar›m›z› deneyimlerimizin ›ﬂ›¤›nda beraber aﬂ›yoruz. Kad›n forumundan bu yana e¤itim, sa¤l›k, sosyal güvenlik, bar›nma, su gibi temel haklara ulaﬂmam›z›n önündeki engellere karﬂ› kad›nlar olarak mücadelede biraz daha varl›k gösterdik ve dokundu¤umuz her sorun alan›nda s›n›rlar›m›z›n fark›na biraz daha vard›k. Bar›nma ve su hakk› mücadelesinde oldu¤u gibi baz› taleplerimiz için do¤rudan eylemlerimizle özne olma deneyimi yaﬂad›k.
“biliniyor: tohum bir gün at›l›r; serpilip geliﬂmesini ise her gün sürdürür…” ﬁimdi biraz daha meydana ç›kma vakti! Kad›n forumunda ve krize karﬂ› kad›n ﬂartlar› olarak ortaya koydu¤umuz her bir talebin alt›n› doldurma ve eylemini görünür k›lma vakti! Sözün özü arkam›za ald›¤›m›z deneyimlerin gücüyle yola devam etme vakti. Bir yerlerden baﬂlamak ya da devam etmek için her zaman yapt›¤›m›z› yaparak ilk ad›m› atabiliriz. Elimizde yapaca¤›m›z ilk etkinli¤in duyurusu ile hiç girmedi¤imiz bir soka¤a girip tüm kap›lar› çalabiliriz. Tüm kad›nlar› s›cak bir çay eﬂli¤inde sohbete davet edebiliriz. Bu buluﬂmada dertlerimizi paylaﬂ›p dertlere de ortak çözümler bulubiliriz. Böylece birli¤imizden kuvvet do¤du¤unu hat›rlar›z hepimiz. Her bir çözüm için onlarca yeni kap› çal›p isteklerimizi s›ralayan imza metinleri ile bildirilerle tüm mahalleyi dolaﬂabiliriz. Toplanacak imzalar› sazl› sözlü bir yürüyüﬂle iletiriz belki belediyeye ya da muhtara. Yetmezse mahallenin en büyük caddesine ç›k›p cümle aleme aç›klar›z. Derken bir de bakm›ﬂ›z epeyce yol alm›ﬂ›z. Sadece bir plan ya da bir tasar›m gibi görünen bu eylem plan› çald›¤›m›z ilk kap› kadar yak›n. Birkaç y›l önce tohumlar›n› atarak bugüne taﬂ›d›¤›m›z su hakk›, bar›nma hakk›, ekmek hakk›, beslenme hakk› mücadelesi kadar mümkün. Bu gerçe¤i anlatan sözümüz ve eylemimiz için önümüzde siyasete ayr› bir dinamizm kazand›ran seçimler var. Seçim dönemi boyunca bölgemizde aday›m›z olsun olmas›n sesimizi yükseltmeliyiz. Kreﬂ, s›¤›nmaevi, sa¤l›k ve e¤itim merkezleri gibi taleplerin kad›nlar için yak›c›l›¤›na iﬂaret eden eylemler örgütlemeli ve bu talepleri daha fazla kad›nla buluﬂturmal›y›z. Kad›nlar›n ortaya ç›kard›¤› her bir talep ve onun mücadelesi, o mahallede aday›m›z seçilsin ya da seçilmesin unutulmamas› için kad›nlar›n izini b›rakmal› ve bize yol gösterici olmal›. Kad›n dayan›ﬂmas›n›n gücüyle; Çocuk bak›m›n›n toplumsal bir görev ve kamusal bir hak oldu¤unu hat›rlatmak için çocuklar›m›z için mahallenin tüm sokaklar›n› oyun alanlar› haline getirmeliyiz. Her türlü ﬂiddete karﬂ› biz kad›nlar›n bir gün s›¤›nma evine ihtiyaç duyabilece¤ini anlatmal› ve istemeliyiz. E¤itim hakk›ndan mahrum b›rak›lm›ﬂ tüm kad›nlar için okuma yazma kurslar›, e¤itimine devam etmek isteyen kad›nlar için aç›kö¤retim ortaokul ve lise etüd merkezlerini ﬂimdiden kurmal›y›z ya da bunlar› ilçe milli e¤itim müdürlüklerinden, belediyelerden talep eden kampanyalar düzenlemeliyiz. Ortak zaman geçirebilece¤imiz tüm sosyal faaliyetlerimiz için kullanabilece¤imiz kültür merkezleri, ortak yaﬂam alanlar› talebimizi örgütlemeliyiz. Mutfak maaﬂlar›m›z›, ﬂimdiye kadar mutfakta yemek yapmak için kulland›¤›m›z araçlarla beraber bizzat adresinden istemeliyiz. Tüm bu ihtiyaçlar›n ilk somut nüvelerini bizzat kendimiz oluﬂturabilmeliyiz. Düzenleyece¤imiz okuma yazma kurslar› kad›nlar için yarat›c› drama kurslar›, birlikte gidilen tiyatro ve sinemalar ya da düzenlenebilecek toplu gösterimler örgütlemek, ya da kreﬂ ve daha ucuz g›da için toplu al›ﬂveriﬂler daha ileri bir mücadelenin dayan›ﬂma ile örgütlenen tohumlar› olarak görmeliyiz.Kad›nlar›n do¤rudan kat›l›m›n›n oldu¤u meclislerde, toplant›larda bu taleplere dönüp dönüp bir daha bakmal› ve eylemini örgütlemeliyiz. ‹lk seçimler 8 Mart’ta olacak ve biz kad›nlar sand›klar› sokakta kuraca¤›z.
cmy k
Cumartesi Anneleri’nin Türküsü Geçen hafta eylemlerine yeniden baﬂlayan Cumartesi Anneleri Türkiye’nin toplumsal mücadeleler tarihinin en k›ymetli parçalar›ndand›. Kay›p çocuklar› için hesap soran annelerin öyküsü müzi¤in, edebiyat›n ve foto¤raf›n diliyle binlerce kez anlat›ld› Cumartesi Anneleri geçen hafta yeniden eylemlerine baﬂlad›. Gözalt›nda, karakollarda kaybedilen çocuklar›n›n ak›betini sormak için baﬂlatt›klar› eylem Türkiye toplumsal mücadelesinin en önemli vakalar›ndan birisi haline gelmiﬂti. 27 May›s 1995’te baﬂlatt›klar› eylem alt› y›l boyunca sürmüﬂ ve sadece kay›p yak›nlar› de¤il ilerici kurumlar, ö¤renciler, ayd›n ve sanatç›lar bu eylemin
12 ﬁubat 25 ﬁubat
parças› olmuﬂtu. Eylemin son otuz haftas› polis sald›r›s› ile engellenmﬂti. Aileler ve onlar›n destekçileri defalarca yerlerde sürüklendiler dövüldüler, sövüldüler, gözalt›na al›nd›lar. Onlar›n öyküsü ve ac›lar› sanat›n aynas›ndan yans›d›. Sezen Aksu Cumartesi Anneleri’ne yönelik sald›r›lar›n yo¤unlaﬂt›¤› bir dönemde 1997 y›l›nda Cumartesi Türküsü adl› ﬂark›y› yaz›p besteledi. Albüm Aktüel
dergisinin beﬂinci y›l arma¤an› olarak da¤›t›ld›. ﬁark›’n›n sözleri ailelerin öyküsünü anlat›yordu: Bekleye bekleye geçiyor günler / Gün sa¤›r dilsiz sustu bülbüller / Kemi¤im etim kap› önlerinde / can kay›p can kay›p / Allah›m bu nas›l bir dünya / bu nas›l bir ay›p / ah ben anay›m yanmaz can›m d›ﬂardan / kora koysalar ümidimi kaybedemezsiniz / ölsem de
ahim tarihi karalar. Cumartesi annelerinin öyküsü Berat Günç›kan’›n ‹letiﬂim Yay›nlar›’ndan ç›kan Cumartesi Anneleri kitab› ve Ayd›n Öztürk’ün An›msaman›n Zaferi Cumartesi Anneleri kitaplar›nda anlat›l›yor. Foto¤rafç› Aclan Uraz’›n Cumhuriyet Kitaplar›’ndan ç›kan Cumartesi Anneleri’nin öyküsünü yans›tan bir foto¤raf albümü bulunuyor.
2009
KÜLTÜR/SANAT 11
‘Yang›n Yeri Maraﬂ’ seyirciyle buluﬂtu Canlar Tiyatrosu ‘Yang›n Yeri Maraﬂ’ oyunu ile sahnede. Oyunun yazar› Serdar Do¤an’la Canlar Tiyatrosu ve Maraﬂ hakk›nda bir söyleﬂi yapt›k. Bize Canlar Tiyatrosu’nun öyküsünü anlatabilir misiniz? Canlar Tiyatrosu’nun ilk çal›ﬂmas› "Simurg", Sivas katliam›n›n belgesel oyunudur. Mad›mak’› yaﬂam›ﬂ, kardeﬂini ve dostlar›n› yitirmiﬂ ve tiyatro yazarl›k e¤itimi alm›ﬂ biri olarak Sivas'› anlatmay› bir namus borcu olarak gördüm. Ankara Sanat Tiyatrosu ve Ekin Sanat Merkezi oyuncular›ndan kurulan bir ekiple yola ç›kt›k. Katliam›n 13. y›l›nda oyunu sahnelemeye baﬂlad›k. Simurg, pek çok otorite taraf›ndan, belgesel-politik tiyat-
ronun iyi bir örne¤i olarak iﬂaret edildi. Zaten düﬂündü¤ümüz ve ön çal›ﬂmalar›na baﬂlam›ﬂ oldu¤um Maraﬂ oyunun da yolunu açt›. Maraﬂ Yang›n Yeri oyununu k›saca anlatabilir misiniz? Nas›l ortaya ç›kt› ve sahnelendi biraz bilgi verebilir misiniz? Maraﬂ oyunu, yine içe bak›ﬂ yöntemiyle kurgulanm›ﬂ, bilinç ak›ﬂ›yla geriye dönüﬂlerin yaﬂanm›ﬂl›¤›n› anlatan bir dramatik yap›yla ilerliyor. Oyun, bugün 35’li yaﬂalarda olan, seramik-heykel sanatç›s› bir kad›n›n, pek çok sanatç› arkadaﬂlar›yla dünyada faﬂizm ve katliamlar sergisi için haz›rl›k-araﬂt›rma yapt›¤› bir zamanda kendi ac›lar›n› an›msamas›yla baﬂl›yor. Oyun kiﬂisi; katliam›n yaﬂand›¤› s›rada 5-6 Serdar Do¤an: 1972 do¤umlu. ‹zmir 9 Eylül Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro bölümü Dramatik yazarl›k-Dramaturgi bölümünü bitirdi. Çal›ﬂmalar›na 1990 y›l›nda Alt›nda¤ Belediyesi ﬁehir Tiyatrolar›’nda baﬂlad›. Ankara Deneme Sahnesi üyesi Pir Sultan Abdal Kültür Derne¤i Tiyatro Toplulu¤u ve Canlar Tiyatrosu’nun kurucular› aras›nda yer ald›. Sivas katliam› s›ras›nda Mad›mak Oteli’ndeydi. ‹lk oyununda katliam tan›kl›¤›n› anlatt›.
yaﬂlar›nda olan bir k›z çocu¤udur; sakland›¤› yerden ailesinin baﬂ›na gelenleri izlemek zorunda kalm›ﬂt›r, her ne kadar unutmaya çal›ﬂsa da ac›lar› ve geçmiﬂi peﬂini b›rakmaz. T›pk› gölgesi gibi onu takip eder. Dünyan›n baﬂka co¤rafyalar›nda faﬂistler taraf›ndan katledilenleri incelerken, kendi ac›lar› ve yaﬂanm›ﬂl›klar›yla özdeﬂlik kurar. Oyunda faﬂizmin, dünyan›n neresine olursa olsun, yöntem ve eylem biçiminin ayn› oldu¤u vurgusu var. Oyun için dönemin mahkeme tutanaklar›n›, s›k›yönetim tutanaklar›n›, meclis raporlar›n› inceledim. Yaﬂayan tan›klarla yapt›¤›m›z sohbetler sonucu metni ﬂekillendirdim. 2-3 ay kadar masa baﬂ› okumalar› ve dramaturgi çal›ﬂmas›n›n ard›ndan önce provalar yapt›k ard›ndan da “perde dedik.” Oyunu bugüne kadar nerelerde sahnelediniz? ‹zleyicilerden ald›¤›n›z tepkiler neler? Ankara merkezli bir tiyatroyuz. ‹stanbul ve ‹zmir’de de seyirciyle buluﬂtuk. Henüz 18 kez sahneledik. Maraﬂ’› sergiliyoruz. Birkaç olumsuz eleﬂtiri d›ﬂ›nda çok büyük olumlu tepkiler ald›k. Biz namuslu bir iﬂ yapmaya çal›ﬂ›yoruz. Si-
Yönetmen Shohei ‹mamura'n›n 1983 yap›m› Cannes Alt›n Palmiye ödüllü filmi. Japonya’da bir da¤ köyünde yoksul bir halk›, halk›n yoksullukla ﬂekillenen gelenekleri ve gelenekler gere¤i yaﬂlan›nca ›ss›z bir da¤›n ete¤inde ölüme terk edilen yaﬂl› insanlar›n öyküsü. Film, insan do¤as›n›n yaﬂam› sürdürebilmek için ne denli vahﬂi oldu¤unu ortaya koyarken baﬂar›l› görsel sahneleri ile izleyicileri etkiliyor.
Pers halk ﬂark›lar›
vas oyunumuzda oldu¤u gibi ac›lar›m›z› meze etmeden, giﬂe derdine düﬂmeden bir gerçekli¤i kendi tiyatro penceremizden aktar›yoruz. Samimi olarak söylüyorum, bir kaç olumsuz eleﬂtiri d›ﬂ›nda binlerce teﬂekkür ald›k... “No passaran”. Oyunun ça¤r› metninde bu ifadeyi gördük. Bununla neye geçit vermeyece¤iz demek istiyorsunuz açabilir misiniz? Oyunun içinde olan bir bölümde geçiyor “no passa-
ran”. ‹spanya’da yaﬂanan Franko faﬂizmine direnenleri motive eden, zafere götüren, “art›k geçit yok” diye hayk›rd›klar› bir sözcük “no pasaran” Bu sözcük oyunda benzer ac›lar›n yaﬂanmas›na "seyirci" olmayal›m ça¤r›s›n›n ifadesidir. Bundan sonraki proje için bir fikriniz var m›? Canlar Tiyatrosu sergiledi¤i iki oyunla tavr›n› belli etmiﬂ, belgesel-politik tiyatro yapmak için bir araya gel-
miﬂ tiyatro sanatç›lar›ndan kurulmuﬂtur. Bu anlay›ﬂta ve model oyunlarla devam etmek istiyoruz. Politik bir güldürü düﬂünüyoruz. Projemizin ad›n› aç›klamak için erken. Maraﬂ Yang›n Yeri mart ay› içinde Antalya, Adana, Mersin, Diyarbak›r, Hatay, Elaz›¤, Tunceli, Erzincan, Kars, Artvin’e gidecek. Canlar Tiyatrosu’nun program›n› www.canlartiyatrosu.com adresinden takip edebilirsiniz.
Anadolu Türküleri ‘Günyüzü’ne ç›kt› Günyüzü Grubu’nun kendi isimlerini taﬂ›yan ilk albümü ç›kt›. Dinleyiciler Günyüzü’nü kimi zaman savaﬂ karﬂ›t› bir etkinlikte, kimi zaman bütçe için yap›lan bir mitingde, kimi zaman bir halk ﬂenli¤inde ya da üniversite festivalinde dinleyicilere ulaﬂt›rd›klar› ezgilerden tan›yor. Anadolu ezgilerinin öyküsü Grup, 2002 y›l›nda kuruldu. Günyüzü; gitarda Gökhan, perküsyonda Enes, vokalde Deniz, bas gitarda Murat, ba¤lama-akordiyon ve
kemanda Ali, klarnette Cem ve tulum ile kemençede Onur’dan oluﬂuyor. Kuruldu¤undan beri Anadolu’da ‘günyüzü’ne ç›kmam›ﬂ türküleri araﬂt›r›p inceleyerek çal›ﬂmalar›na devam ediyor. Anadolu’nun farkl› yörelerine ve kültürlerine ait ezgiler Günyüzü taraf›ndan derlenerek yeniden ve kendilerine özgü biçimlerde yorumlad›. Günyüzü üyeleri Kafkaslar, Balkanlar, Mezopotamya kültürünün miras› ve eserleri üzerine yap›lan çal›ﬂmalarla kendi tarzlar›n› yaratt›lar, uzun
Narayama’n›n Türküsü
bir çal›ﬂma döneminin ard›ndan kendi adlar›n› taﬂ›yan “Günyüzü” albümünü ç›kartt›lar. Her dilden ezgiler Arapça, Makedonca baﬂta olmak üzere farkl› bölgelere ait 15 ezginin yer ald›¤› albüme müzisyen Mustafa Özarslan, Ahmet Özgül ve ﬂair Mehmet Özer gibi isimlerin de katk›lar› var. Günyüzü dinleyicilerle Maden Da¤›, H›nne, Yeﬂil Kamyoni, Ba¤a Girdim, Nalmes Kaf’e, Ushti Usthi, Gelino, Rumelaj, Lo ﬂivano, Perﬂembe’nin Düzleri, Rume-
laj, Mame kiya, Meryem, Huy Aman ezgileriyle ulaﬂ›yor. Grup seslendirdikleri eserleri sadece melodileri ile de¤il, içinde var olduklar› co¤rafya ve o co¤rafyada yaﬂanan öyküleri ile beraber ele alarak yorumlamay› tercih ediyor. Türkülerle ilgili yapt›klar› çal›ﬂmalar› dinleyicilerine ulaﬂt›rmak için çeﬂitli broﬂürler ç›kart›yorlar. Albüm ve grup hakk›nda daha detayl› bilgi için www.grupgunyuzu.com adresi ziyaret edilebilir.
Minoo Javan Sings Persian Folk Songs (Pers Halk ﬂark›lar›); Kafkaslar ve Hazar Denizi’nin k›y›s›ndan bin y›ll›k ezgiler, ‹ranl› sanatç› Minoo Javan’›n yorumuyla hayat buluyor. 18 farkl› eserden oluﬂan albümde ‹ran’›n en önemli kad›n seslerinden birisi say›lan Java Kafkaslar›n tarihi ezgilerini senfonik müzik eﬂli¤inde sesleniyor.
Yeniﬂehir’de bir ö¤le Devrilmek üzere olan bir kavak a¤›c›n›n etraf›nda toplanan insanlar ve onlar›n öyküsü. Sevgi Soysal Yeniﬂehir’de Bir Ö¤le Vakti’ni Adana hapishanesinde kaleme al›r. Oldukça s›ra d›ﬂ› bir kurgusu olan roman›n her bir bölümü bir kahraman›n öyküsünü, geçmiﬂini bugününü anlat›yor. Her bir karakterin öyküsünün bitti¤i yerde bir di¤erinin ki baﬂl›yor. 70’lerin Ankara’s›nda iliﬂkiler, insanlar, hayaller üzerine sade bir anlat›.
Laz Marks’a AKP sansürü Ba¤›ms›z filmler festivalde Ba¤›ms›z Filmler Festivali ﬂubat ay›nda Ankara ve ‹stanbul’da. Festival farkl› temalardan oluﬂan bölümler ve geçen y›l›n ödüllü filmlerini kaps›yor
Mizahç› Y›lmaz Okumuﬂ’un Karadeniz usulü Marksizm anlatt›¤› Laz Marks oyunu AKP’li Beyo¤lu Belediyesi’nin salon engellemesiyle karﬂ›laﬂt›. Laz Marks ise kararl›: “Bu maç› alaca¤›z baﬂka yolu yok” Marksizmi Karadeniz usulü anlatan ve mizah dergilerinde baﬂlayan serüvenine tiyatro sahnesiyle devam eden Laz Marks oyununa AKP sansür uygulad›. Y›lmaz Okumuﬂ taraf›ndan yaz›lan, uzun y›llar Leman dergisinde yay›nlanan Laz Marks, Haldun Aç›ksözlü taraf›ndan tiyatroya uyarlanm›ﬂt›. Ocak ay›nda ‹stanbul’da gösterimi gerçekleﬂtirilen oyun, AKP’li Beyo¤lu Belediyesi’nin önümüzdeki aylar için , Muammer Karaca Tiyatrosu’nu kendisine kapatmas› ile fiili olarak sansüre u¤rad›. Oyuna eme¤i geçen isimler 29 Ocak günü tiyatro binas› önünde eylem yapt›.
Koloti kafal› AKP Laz Marks okuyucu ve izleyicilerine sansürü "Paçilar, uﬂaklar haberunuz olsun da, habu demokrat oldu¤uni öne süren, insan haklarina saygili hatta Alevilere, Kürtlere bazi haklar verdu¤u-
cmy k
8. AFM Uluslararas› Ba¤›ms›z Filmler Festivali baﬂl›yor. Festival 12-22 ﬁubat tarihlerinde AFM, Beyo¤lu Fitaﬂ, ‹stinyePark, Caddebostan ve Beyo¤lu Emek Sinemas›’nda yap›lacak gösterimlerle ‹stanbul’da, 26 ﬁubat-1 Mart tarihlerinde AFM Cepa Sinemas›’nda yap›lacak gösterimlerle Ankara’da olacak. Festival, aralar›nda ni söyleyen koloti kafal› AKP'nun Beyo¤lu Belediyesi, Muammer Karaca Tiyatrosi'ni keyfi olarak bize kapadi” sözleri ile duyurdu. Laz Marks AKP’yi; “Bu Amerikan destekli, Suudi köstekli çakma demokrat kafalar, kendilerini desteklemeyen, liboﬂluk horonina katilmayan herkesi bir ﬂekilde sindurma¤a, çaliﬂiyi. Bunlarun sanata ve tiyatroya destakleri deyil köstekleri vardur. Çünkü onlar içun özgürluk kendi düﬂüncelerinun öz¤ürlu¤idur. Onlarun kafalarinda farkli düﬂunma¤a yer yoktur” sözleri ile eleﬂtirdi. Laz Marks kendilerine her yerin tiyatro sahnesi oldu¤unu söyledi ve “‹ﬂçi sinifi tarihun itici gücidur ve tarihun akiﬂini de¤iﬂturecek siniftur dedum diye 'Halkun öteki kesumi yatup, ense yapacak' demedum. Köylü, memur, genç, ö¤renci, sanatkar, kuçuk esnaf... Hayde herkes tribündeki yerini alsun” sözleri ile tüm izleyicilerini AKP’ye karﬂ› mücadeleye ça¤›rd›
The Wrestler, Slumdog Millionaire, Religuolus gibi son dönemde ses getirmiﬂ ve uluslararas› festivallerde ödül alm›ﬂ filmlerin de oldu¤u yetmiﬂ filmi izleyicilere sunuyor. Festivalde korku fimlerinden oluﬂan Nöbetçi Sinema, k›sa filmlerden oluﬂan K›salar, ‹skandinav filmlerinden oluﬂan Kuzey Iﬂ›klar›, festival ödüllü filmlerden
oluﬂan Hit Filmler, fantastik filmler, Amerika’da geliﬂen yeni dalga ba¤›ms›z filmlerin oldu¤u Amerika’da Yeniler gibi bölümlere sahip. Festival biletleri haftaiçi gündüz seanslar›nda 7 TL, 19.00 sonras›nda tam 12, ö¤renci 10 TL. Program› ve filmlere www.2009.ifistanbul.com adresinden ulaﬂabilirsiniz.
Bar›ﬂ yolunda kad›nlar sergisi Kad›nlar›n savaﬂa karﬂ› bisikletli Ortado¤u turunun öyküsü ‘Bar›ﬂ Yolunda Kad›nlar’ foto¤raf sergisinde Ortado¤u’da bar›ﬂ için 30’dan fazla ülkeden 400’ü aﬂk›n kad›n›n bar›ﬂ için pedal çevirdi¤i Follow The Women-Bar›ﬂ ‹çin Kad›nlar› ‹zle yolculu¤unun öyküsü foto¤raf sergisi oldu. ‘Bar›ﬂ Yolunda Kad›nlar’ sergisi 5-25 ﬁubat tarihleri aras›nda Cemal Reﬂit Rey Sergi Salonu’nda gerçekleﬂecek. Sergide bisiklet turunun güzergah› üzerinde yer alan Lübnan, Suriye, Ürdün, Filistin’de bar›ﬂ için pedal çeviren kad›nlar›n çekti¤i foto¤raflar yer alacak. (Cemal Reﬂit Rey–Harbiye/‹stanbul)
cmy k
Kürsüler halk›n sesi oldu Halkevleri’nin yaklaﬂ›k iki ayd›r düzenli olarak kent meydanlar›nda kurdu¤u hak kürsülerine yönelik ilgi giderek art›yor. ﬁubat ay›nda da ‹stanbul, ‹zmir ve Eskiﬂehir’de kürsüler kurulmaya, emekçiler seslerini yükseltme-
ye devam etti. Kürsülerde dile getirilen sorunlar aras›nda iﬂten ç›karmalar, geçim s›k›nt›s› ve ö¤renci burslar›n›n kesilmesi yine ön plandayd›. Emekçiler AKP’nin seçim öncesi göz boyamak için buzdolab› da¤›tt›¤›n› ama
pek çok ailenin o dolaplar›n içini dolduracak gelirden yoksun oldu¤unu; kriz bahanesiyle on binlerce kiﬂinin iﬂten at›ld›¤› gerçe¤ine ra¤men AKP hükümetinin emekçileri krizden korumak için hiçbir ad›m atmad›¤›n› söylediler.
‘Melih ﬂiﬂ göbekli, ben cüce kald›m’ Sempozyumun ikinci günü sahne alan Bar›nma Hakk› Çocuk Korosu’nun dinletisi büyük be¤eni toplad›. Fatsa Çocuk Korosu’nun ﬂark›lar›n› bugüne uyarlayan Dikmenli ve Mamakl› çocuklar dakikalarca alk›ﬂland›.
Bu halk›n yerel yönetimlerle derdi var. Haklar› için mücadele edenler, kar peﬂinde koﬂarak ‘paras› olmayana kentte hayat yok’ diyen neoliberal belediyelerin baﬂ›na kimin geçece¤inin de¤il, emekçilerin ç›kar›na ve iktidar›na dayanan bir anlay›ﬂ›n kavgas›n› veriyor Halkevleri Vakf› taraf›ndan düzenlenen “Halk›n Haklar›, Kriz ve Yerel Yönetimler Sempozyumu” 31 Ocak-1 ﬁubat tarihlerinde Ankara’da gerçekleﬂtirildi. ‹nﬂaat Mühendisleri Odas› Teoman Öztürk Salonu’nda yüzlerce kiﬂinin kat›l›m›yla gerçekleﬂen sempozyumda akademisyen, demokratik kitle örgütü temsilcisi, sendikac› ve yazarlar›n katk›lar›yla 16 bilimsel tebli¤ sunulurken, mahalleliler, iﬂçiler, kad›nlar, çocuklar kendi taleplerini ve yerel yönetimlere bak›ﬂlar›n› paylaﬂt›lar. Sempozyumun sonunda “Yoksullar›n ‹syan›” ad› verilen bir sonuç bildirgesi okundu. Sempozyumda yerel yönetimlerde yaﬂanan neoliberal dönüﬂümün, emekçilere dayatt›¤› ekonomik politik d›ﬂlama çeﬂitli yönleriyle irdelendi. Belediyelerdeki yap›sal dönüﬂüm süreci, özelleﬂtirme, sosyal belediyecili¤in tasfiyesi, kamu hizmetlerinin piyasalaﬂt›r›lmas›, taﬂeronlaﬂt›rma ve benzeri konular etraf›nda tart›ﬂ›ld›. Muhalefetin yerel yönetimlere yaklaﬂ›m›na iliﬂkin tart›ﬂmalarda, neoliberal dönüﬂümün kentleri s›n›f mücadelesinin do¤rudan bir alan› haline getirdi¤inin alt› çizildi. Yerel yönetimleri, sand›k tart›ﬂmas›na s›k›ﬂt›rmayan Sempozyum’da halk›n söz, yetki ve karar sahibi olmas›n› hedefleyen bir çizginin önemine iﬂaret edildi. Bunun da seçimle de¤il,
halk›n ba¤›ms›z bir politik güç haline gelmesinin mevcut koﬂullardaki yegane yolu olan hak mücadelelerini temel alan bir çizgiyle örtüﬂtü¤ü dile getirildi. Bu çerçevede alternatif yerel yönetim örnekleri de irdelenerek, emekçi halk›n sermaye karﬂ›s›ndaki ba¤›ms›z ç›karlar›na dayanan hak mücadelelerini temel alan bir çizginin, solun yerel yönetim anlay›ﬂ›n›n odak noktas›n› oluﬂturmas› gerekti¤i vurguland›. “Hak mücadeleleri esast›r” Bir sinevizyon gösterimiyle baﬂlayan sempozyumda ilk sunuﬂu Halkevleri Dan›ﬂma Meclisi Baﬂkan› Abdullah Ayd›n yapt›. Ayd›n, ‘halk›n haklar›’ mücadelesinin sempozyumun temel dayana¤› oldu¤unu ve sempozyumda halk›n as›l sorunlar›n›n, krize karﬂ› halk›n ﬂartlar›yla yerel yönetim sürecine tercüme edilmesini amaçlad›klar›n› söyledi. Aç›l›ﬂ konuﬂmas›n› ise Halkevleri Örgütlenme Sekreteri Samut Karabulut yapt›. Karabulut neoliberal dönüﬂümün belediyeleri ﬂirket, halk› ise müﬂteri haline getirdi¤ini; bu iliﬂkinin reddedilmesi gerekti¤ini; söz, yetki ve karar süreçlerini hayata geçiren kolektif bir yerel yönetim anlay›ﬂ›yla hak mücadelelerinin yükseltilmesi gerekti¤ini söyledi. Muhtarl›klar›n önemsenmesi gerekti¤ini vurgulayan Karabulut neolibe-
ralizme ve gericili¤e karﬂ› halk›n haklar›n› savunmak ve talepleri ortaklaﬂt›rmak için ça¤r›da bulundu. Halkevleri Kültür Sekreteri Özgür Tüfekçi ise neoliberal dönüﬂümün AKP belediyecili¤i, sosyal-liberal belediyecilik ve milliyetçi-liberal belediyecilik gibi çeﬂitli tezahürleri oldu¤una de¤inerek, neoliberal yerel yönetim modelinin ‘kat›l›m ve eklemlenme’ mekanizmalar›n›n sol aç›s›ndan tercih edilebilir olmad›¤›n› belirtti. Sosyalistlerin önünde iki yol oldu¤una de¤inen Tüfekçi, somut bir temeli olmayan sand›k ittifaklar›na gitmektense halk›n hak mücadelelerinin ba¤›ms›z bir politik güç olarak örgütlenmesine yönelmek gerekti¤ini ve aslolan›n sol bir mücadele hatt›n›n inﬂas› oldu¤unu belirtti. Kentler, kriz ve mücadele “Kentler yaﬂan›l›r olmaktan ç›k›yor, yoksullar daha da yoksullaﬂ›yor” oturumunu Yalç›n Gülerman yönetti. Oturuma, Doç. Filiz Zabc› “Yerinden yönetime eleﬂtirel bir bak›ﬂ”, Prof. Fuat Ercan “Dünyada kriz Türkiye’de kriz” ve Halkevleri MYK üyesi Dilﬂat Aktaﬂ da “Kentler ve hak mücadeleleri” sunumlar›yla kat›ld›lar. Zabc›, solun ve sermayenin yerel yönetim derken bütünüyle farkl› ﬂeyler kastetti¤ini belirterek, ‘yerinden yönetim’ kavram›n›n daha aç›klay›c› ol-
du¤una ve belediye ba¤lam›n›n ötesine geçilerek çeﬂitli toplumsal hareketlerin do¤rudan demokrasiye dayal› alternatif ve fiili yerel yönetim örgütlenmelerinin bu çerçevede de¤erlendirilmesi gerekti¤ine de¤indi. Fuat Ercan “Dünyada kriz Türkiye’de kriz” sunumunda, kriz sürecinin bir de¤erlendirmesini yaparken, uluslararas› dinamiklerle yerelin iliﬂkilendi¤ini, para ve sermaye politikalar›n›n merkezinde süren krizin birileri için tehdit birileri için f›rsat mant›¤›yla yürütüldü¤ünü ve bu sürecin iyi analiz edilmesi gerekti¤ini anlatt›. Dilﬂat Aktaﬂ ise “Kentler ve hak mücadeleleri” baﬂl›kl› sunumunda, pratik hak mücadelesi örneklerini aktararak, ‹zmit’teki “Enerji Hakk› Meclisi”, Eskiﬂehir’deki “Emek ve Emek Meclisi”, Ankara’daki “Bar›nma hakk› mücadeleleri”, Mamak’taki “Su Hakk› Meydan›” gibi özgün örneklerin toplumsal muhalefet için yol gösterici oldu¤unu vurgulad›. ‹kinci oturum öncesinde hip-hop grubu “Turk Devrim” sahneye ç›karak izleyicilere bir dinleti verdi. “Neoliberal belediyecilik” ‹kinci oturumda “neoliberal belediyecilik” tart›ﬂmas› yap›ld›. Sonay Bayramo¤lu’nun yönetti¤i oturumda ilk sözü Yasemin Özdek ald›. Özdek, yönetiﬂim mekanizmalar› ve kalk›nma
ajanslar› üzerine yapt›¤› sunumda, sermayenin kentlere do¤rudan müdahalesinin bir arac› olan bu ajanslar›n kamuyu sermayenin mutlak hakimiyetine dayanan bir temelde yeniden üretti¤ini ve emekçiler aç›s›ndan mutlak bir d›ﬂlanma dayatt›¤›n› anlatt›. Doç. Dr. Metin Özu¤urlu, “Sosyal belediyecili¤in tasfiyesi ve dilencileﬂtirme” sunumunda, belediye sosyalizmi kavram›ndan bugün belediye kapitalizmi kavram›na dönüﬂen sürecin kentlerdeki halk› müﬂteri ve düﬂkün haline getirdi¤ini vurgulad›. Dev Sa¤l›k-‹ﬂ Genel Baﬂkan› Arzu Çerkezo¤lu da “Kriz ve güvencesizleﬂtirme” sunumunda, belediyelerin neoliberal dönüﬂümünün, hem kentli hem de belediye çal›ﬂan› olarak emekçilere güvencesizli¤i dayatan bir süreç oldu¤unu çeﬂitli yönleriyle anlatt›. Prof. Dr. Aziz Konukman ise “Kamu iﬂletmecili¤inde farkl› seçenekler” sunumunda, kamunun kar zarar hesab› yapmadan, toplumsal fayday›
temel alarak yeniden kurulmas› gerekti¤ini dile getirdi. Fatsa’dan, bugüne Sempozyumun ikinci gününde ilk oturumda “Alternatif yerel yönetim örnekleri” tart›ﬂ›ld›. Hakk› Zabc›’n›n yönetti¤i oturumda “Fatsa deneyimi” sunumu ile Ayd›n Akyaz›, “Ankara’da bar›nma hakk› mücadeleleri” sunumu ile Halkevleri yöneticisi Av. Ender Büyükçulha, “Alternatif yerel yönetim deneyimlerinin de¤erlendirilmesi” sunumu ile Halk›n Sesi yazar› Ali Ergin Demirhan ve “Dünyadan alternatif yerel yönetim örnekleri” ile belgesel sinemac› Metin Ye¤in yer ald›. Büyükçulha’n›n Dikmen ve Mamak’taki mücadele sürecini anlatan sunumu ilgiyle izlenirken; Ye¤in’in, dünya deneyimlerini, krizle ve neoliberalizmin mant›ks›zl›¤›n› ortaya koyan anekdotlarla harmanlad›¤› sunumu büyük be¤eni toplad›. Sempozyumun Nermin Fenmen taraf›ndan yönetilen ikinci oturumunda Tayfun Ç›nar, te-
mel kamusal hizmetlerin piyasalaﬂma sürecini dönüm noktalar›yla özetledi ve piyasalaﬂman›n a盤a ç›kard›¤› tabloyu anlatt›. Serhad Savaﬂ ise bu piyasalaﬂma sürecine karﬂ› yürütülen hak mücadelelerinin temel taleplerini, halk›n krize karﬂ› ﬂartlar›n› ve bu temelde yürütülen mücadeleleri anlatt›. “Bizimdir bu kentler...” Özgür Tüfekçi’nin yönetti¤i son oturumda mahalleliler, iﬂçiler, kad›nlar, çocuklar söz ald›lar. Krizle birlikte yaﬂam koﬂullar›n›n emekçiler aç›s›ndan daha da zorlaﬂt›¤›n› belirten konuﬂmac›lar, insanca bir yaﬂam hakk›n›n tan›nd›¤› kentler istediklerini dile getirdiler. Sempozyum konuﬂmalar› özetlenerek oluﬂturulan “Yoksullar›n ‹syan›” adl› sonuç bildirgesini düzenleme kurulu ad›na ‹nönü Alpat okudu. Düzenleme kurulu, Sempozyum’un kitaplaﬂt›r›lmas› için çal›ﬂmalara baﬂland›¤›n›, ilgilenenlerin Halkevleri’ne baﬂvurabilece¤ini aç›klad›.
Abdullah AYDIN
Candaﬂ TÜRKYILMAZ
Dilﬂat AKTAﬁ
ﬁahabettin ARPACI
Metin YE⁄‹N
‹nönü ALPAT
Sempozyumun ilk konuﬂmas›n› Halkevleri Dan›ﬂma Meclisi Baﬂkan› Abdullah Ayd›n yapt›. Ayd›n, kendini sadece seçim sand›¤›na kilitleyen, ön açmayan tutumlardan kaç›n›lmas› gerekti¤ini düﬂündüklerini ve ezilenlerin, yoksullar›n sesi olarak halk›n ba¤›ms›z inisiyatifini ortaya ç›karmay› amaçlad›klar›n› dile getirdi.
Ankara’n›n Mamak ilçesindeki bar›nma hakk› mücadelesini anlatan Candaﬂ Türky›lmaz, Melih Gökçek’in y›k›mla tehdit etti¤i 17 bin hak sahibinden 15 binine ulaﬂt›klar›n› ve yerel temsilciler kanal›yla mücadeleye katt›klar›n› söyledi. Türky›lmaz, “Mamak kentsel dönüﬂümün de¤il bar›nma hakk› mücadelesinin markas› olacak” dedi.
Halkevleri MYK üyesi Dilﬂat Aktaﬂ, halk› hak mücadeleleri etraf›nda bir araya getiren hak meclislerinin, do¤rudan demokrasi temelinde halk› politik bir güce dönüﬂtürdü¤üne dikkat çekti. Aktaﬂ konuﬂmas›nda, kriz koﬂullar›nda, hak mücadelelerini yükseltilmesinin ve politikleﬂtirilmesinin önemine dikkat çekti.
Eskiﬂehir Halkevi Baﬂkan› ﬁahabettin Arpac›, Eskiﬂehir Emek ve Ekmek Meclisi’nin yaz aylar›nda yürüttü¤ü mücadeleyi aktard›. Ekmek zamlar›na karﬂ› yürütülen kampanya sonucu zamlar› geri ald›rd›klar›n› belirten Arpac›, bu deneyim sonras›nda, kent halk›n›n hak mücadelelerinin meﬂru temsilcisi olarak kabul edildiklerini söyledi.
Metin Ye¤in, Brezilyal› Topraks›z ‹ﬂçiler Hareketi’nden örnekler vererek, halk›n kendi yaﬂam›n› do¤rudan kendisinin yönetti¤i bir tarz›n hayata geçirilebildi¤ini anlatt›. Ekonomik krize de de¤inen Ye¤in, kapitalist ekonominin, insanlar›n ihtiyaçlar›n› karﬂ›lamak yerine kar› temel alan bir köpü¤e dönüﬂtü¤ünü ve ﬂimdi de patlad›¤›n› söyledi.
Sonuç bildirgesini okuyan ‹nönü Alpat, ﬂöyle konuﬂtu: “Bizler kentlerdeki yaﬂam›m›z› cüzdan›m›z›n hacmine ya da sadakac›lar›n ihsan›na tabi olarak sürdürmeyi reddediyoruz. Ferman sermayeninse meydan halk›nd›r. Bu topraklarda, insanca yaﬂam›n vazgeçilmezi olan haklar›na sahip ç›kacak halk iradesi mevcuttur.”
cmy k