Yeni İş Aramak İçin İşverenden Kaç Gün İzin İstenebilir Yeni İş Arama İzni İş Kanununa Göre Yeni İş Arama İzni YENİ İŞ ARAMA İZNİNİN UNSURLARI VE UYGULANMASI A- BELİRSİZ SÜRELİ İŞ SÖZLEŞMESİNE GÖRE ÇALIŞMA Yeni iş arama izni, belirsiz süreli iş sözleşmeleri için geçerli olan bildirim önelleri içinde kullanılan bir haktır. Belirli süreli iş sözleşmelerde sözleşmenin sona erme tarihi önceden belirlendiğinden, ayrıca bir ihbar zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak tarafların anlaşmaları halinde belirli süreli iş sözleşmesinde de, yeni iş arama izni kullandırılabilir Yeni iş arama izni iş sözleşmesinin bildirim süresi tanınarak feshedilmesi halinde söz konusudur. Ancak, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi tanınmaksızın derhal feshedilmesi halinde, bildirim sürelerine ait ücretin veya ihbar tazminatının peşin ödenmesi hallerinde yeni iş arama izni verilmesi gerekmemektedir. Aynı şekilde işverence İş Kanununun 25. maddesine dayanılarak yapılan fesihlerde de iş arama izni söz konusu olmaz B- SÜREKLİ İŞLER İş Kanununun 10. maddesi, sürekli ve süreksiz işlerdeki iş sözleşmeleri başlığıyla, nitelikleri bakımından en çok 30 iş günü süren işlere süreksiz iş, bundan fazla süren işlere sürekli iş denileceğini, İş Kanununun 17. maddesinde yer alan süreli fesih (ihbar öneli) ile 27. maddesinde düzenlenen yeni iş arama iznine ilişkin hükümler de süreksiz işlere uygulanmayacağını hüküm altına almıştır. Buna göre, süreksiz işlerde süreli fesih söz konusu olmayacağı gibi, yeni iş arama izni de söz konusu olmayacaktır. Bu konularda Borçlar Kanunu hükümleri uygulanacaktır. C- İŞ SÖZLEŞMESİNİ SONA ERDİREN TARAF Yeni iş arama izni, sözleşmenin kim tarafından feshedildiğine bakılmaksızın belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süresi içinde kullanılmak üzere işçiye tanınmış bir haktır. Bundan dolayı sözleşmenin işverene bildirim süresi tanımak suretiyle işçi tarafından feshedilmesi halinde de işveren tarafından işçiye yeni iş arama izni verilmesi gereklidir. Çünkü Kanunda sadece bildirim süresinden söz edilmiş, feshin tarafları arasında bir ayırım yapılmamıştır. Başka bir ifadeyle, yeni iş arama izninde sözleşmeyi hangi tarafın sona erdirdiğinin önemi bulunmamaktadır. Bu bağlamda yeni iş arama izni, belirsiz süreli iş sözleşmesinin gerek işçi gerekse de işveren tarafından bildirimli sona erdirildiğinde kullandırılması gereken bir haktır D- İŞ SÖZLEŞMESİNİN İHBAR ÖNELİ KULLANDIRILARAK SONA ERDİRİLMESİ İş Kanununun 17. maddesine göre, bildirim süresi içinde işveren için, bir yükümlülük bir de imkân söz konusudur. Yükümlülük, işçiye iş arama izni vermesi zorunluluğu (İş Kanunu md. 27); imkân ise, bildirim süresine ilişkin ücretin peşin verilerek işçinin derhal işten uzaklaştırılmasıdır (İş Kanunu md. 17/). İş Kanununun 17. maddesine göre, işveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshedebilir. İşçinin iş sözleşmesinin ihbar ücretinin peşin ödenerek feshedilmesi halinde, işçi yeni iş arama izni ücreti isteyemeyecektir. Bu konuda Yargıtayın vermiş olduğu bir kararda iş sözleşmesi ihbarsız olarak feshedilen işçi ihbar süresine ait ücretini tazminat olarak isteyebilir. Ancak bundan ayrı olarak iş arama izin parası talep edemez demektedir Benzeri şekilde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bir Kararında ihbar tazminatının peşin ödenmesi durumunda, iş sözleşmesi o anda sona erer. Bu nedenle, işçi ihbar önelleri içerisinde doğacak haklardan yararlanamaz. Aynı şekilde ihbar önelleri kıdem süresine eklenemez. demekle, işveren bildirim süresine ait ücreti peşin vermek suretiyle iş sözleşmesini feshetmesi halinde, iş sözleşmesini hemen sona ereceğini vurgulamaktadır. Başka bir ifadeyle yeni iş arama izni, ancak bildirimin verilmesi halinde söz konusu olmaktadır. E- İZİN SÜRESİ İş Kanununun 17. maddesi, belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden işçinin sözleşmesine göre değişen bildirim sürelerini hükme bağlamakla birlikte, 2 ve 8 hafta arasında değişen bu sürelerin asgari olduğunu vurgulamakta ve sözleşmelerle söz konusu sürelerin artırabilmesine imkân tanımaktadır. Belirtilmelidir ki, yasada belirtilen bildirim sürelerinin iş sözleşmesi/toplu iş sözleşmesiyle azaltılması veya tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir. Fesih bildirim sürelerine ilişkin hükümler, kamu düzeniyle ilgilidir ve emredici niteliktedir. Ancak, söz konusu emredicilik mutlak olmayıp nispi bir emrediciliktir. Başka bir ifadeyle, bildirim önelleri, işçi lehine arttırılabilir; ancak işçi aleyhine azaltılamaz İş Kanununun 27. maddesi gereğince işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz. Başka bir ifadeyle, 4857 sayılı yeni İş Kanunu, 1475 sayılı İş Kanununa paralel olarak, iş arama izninin süresinin iki saatten az olmayacağını hükme bağlamıştır. Yasadaki iş arama iznine ilişkin süreler asgari olup sözleşme ile daha uzun iş arama süresi öngörülebilir. Ancak bu süre günlük 2 saatin altında belirlenemez. F- YENİ İŞ ARAMA İZNİNİN KULLANDIRILACAĞI ZAMAN İş arama izninin, iş süresinin hangi zamanında kullanılacağının takdiri kural olarak işverene aittir. Ancak bu iznin işçiye bir hak olarak tanınmasındaki amaç da dikkate alındığında, işveren, yeni iş arama izninin kullanılma zamanını belirlerken işin aksamaması kadar, işçinin iş bulma ihtimalinin yüksek olduğu zamanları da dikkate almak zorundadır Yeni iş arama izni iş saatleri içinde kullandırılacaktır. İznin, iş saatleri içinde hangi zamanda kullanılacağı, işçi ve işverenin yapacağı sözleşmelerle de kararlaştırılabilir. Ancak, iş sözleşmelerinde yeni iş arama izninin kullanılacağı sürenini belirlenmemesi halinde, iznin kullanılacağı zamanı işveren yönetim hakkına dayanarak belirler G- İZNİN TOPLU KULLANILMASI İş Kanununun 27. maddesine göre, arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz ve işçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. İşveren bu isteğe uymak zorundadır. Ancak iş arama iznini toplu kullanmak isteyen işçi, bunu işten ayrılacağı günden evvelki günlere rastlatmak ve bu durumu işverene bildirmek zorundadır. Kanun işçiye yeni iş arama izni için bir tercih öngörmüştür. İşçi isterse iş arama iznin birleştirerek kullanabilecektir. Ancak Kanun işçinin bu tercihini kullanmasını şarta bağlamıştır.