Kardeş kıskançlığı hangi boyutta sakıncalı?
Özellikle 7 yaşını doldurmamış çocuklar kardeş kıskançlığı yaşayarak aile içinde zor anlar yaşanmasına neden olabilir. Bunun sebebi çocukların zihinlerinin tam olarak gelişmemesi, kardeşin ne demek olduğunu bilmemesidir. Kardeş kıskançlığının yaşandığı durumlarda ebeveynlere büyük sorumluluklar düşer.
Kardeşini kıskanan çocuklar kendilerini nasıl belli eder?
Çocuklar hissettikleri duyguları konuşmak yerine davranışlarla ifade ederler. Kardeşi olduktan sonra davranışlarında gözle görülür değişiklikler yaşayan çocuklarda kardeş kıskançlığı oluşması muhtemeldir. Çocuğu yeterince inceleyerek ve kardeşine karşı davranışlarına bakılarak bu durumu anlamak mümkündür.
Kardeşini kıskanan çocuklar anne ve babasının sevgisini kaybettiklerini düşünürler. İlgiyi kendi üstlerine çekmek için farklı davranışlarla ön plana çıkmaya çalışırlar. En belirgin özellikler arasında sürekli küsme, agresif olma, yüksek sesle ağlama bulunur.
Çocuklar kıskançlık duygusunun ne demek olduğunu bilmedikleri için kendilerini kötü hisseder. Agresiflik yerine içe kapanma, daha az konuşma, iştahsızlık, sürekli uyuma ya da uyuyamama sorunları oluşabilir. Huzursuz olduklarını saklayamadıkları için daha saldırgan bir ruh haline bürünürler.
Kardeşine karşı nefret söylemlerinde bulunan, onun gitmesi için uğraşan çocuklar da vardır. Bu durumda iki kardeşi yalnız bırakırken uzaktan gözlemlerde bulunmak gerekir. Ailesini kaybetme korkusu yaşadığı için çocuğu korkutmak yerine onu bu duruma alıştırmaya çalıştırmak daha etkili olur.
Kardeş kıskançlığı oluşmasına neden olan durumlar nelerdir?
Kardeşler arasında kıskançlık oluşması gayet olağan bir durumdur. En büyük sebebiyse tüm ilgiye sahip olan çocuğun bir anda ilgi kaybetmesidir. Bebekle ilgilenilmesi kötü bir durummuş gibi görülür. Büyük kardeş ailesinin sevgisini kaybettiğini ve bunun sebebinin ailenin yeni bireyi olduğunu düşünür.
Bebekler annelerine bağımlı olarak yaşarlar. Bez değişimi, emzirme, uyutma, gaz çıkarma gibi eylemler sık sık tekrarlandığı için diğer çocukla eskisi kadar ilgilenilmediği izlenimi oluşur. Özellikle uzun süre yalnız kalmış çocuklarda bu durum kendini daha çok belli eder.
Kıskançlığın oluşmasında bir diğer sebep ebeveynlerin davranışlarında oluşan değişikliktir. Bebeğe karşı kullanılan aşırı sevgi sözcükleri, öpme, sarılma gibi temaslar diğer kardeşte olumsuz sonuçlara neden olabilir. Bu durumda dikkatli olunmaması kıskançlığı kalıcı hale getirebilir.
Küçük yaşlarda oluşan kardeş kıskançlığında ebeveynlerin sorumlulukları nelerdir?
Kardeşler arasında yaşanan kıskançlık, önüne geçilmediği zamanlarda ciddi boyutlara ulaşabilir. Bu durumda çocuklar arasında fiziksel ve ruhsal şiddet uygulama eğilimi ortaya çıkar. Depresyon, anksiyete, panik bozukluk gibi uzun süreli hasarlar oluşabilir. Ebeveynlerin yerine getirmesi gereken bazı sorumluluklar sayesinde kardeş kıskançlığının önüne geçilebilir.
Çocukların yaşadığı kıskançlığın asıl sebebi diğer çocuğun daha çok sevildiği hissinin oluşmasıdır. Evlatlar arasında ayrım yapmamak ve eşit olmak İslam’ın ebeveynlere verdiği sorumluluklardan biridir. Hz. Muhammed bir hadisinde şöyle buyurmuştur:
“Allah, öpücüğe varıncaya kadar her hususta çocuklar arasında adaletli davranmanızı sever.” (Tirmizi)
Bu sebeple hangi durumda olurlarsa olsunlar çocuklar arasında ayrım yapmamak, yapıldığını düşündürmemek gerekir. Ebeveynler küçük kardeşe olan ilgiyi büyük çocuğa da aynı oranla göstermelidir.
Kıskançlığın önüne geçebilmek için yapılması gereken bir diğer davranış, iki kardeşi yalnız bırakmak olabilir. Küçük kardeşin aslında zararsız olduğunu göstermek ve aralarında sevgi bağı oluşturmak için bu durum gereklidir. Bebeği sakınmak, zarar göreceğinden korkmak diğer çocuğun içinde yer alan kıskançlığı arttırır.
Sevgi sözcüklerinin dile getirilmesinde çekingen olmamak gerekir. Her iki evlat için de edebilecek güzel iltifatlar bulunur. Çocukla ebeveyn arasındaki bağı güçlendirmek adına çalışmalar yapılmalıdır. Bu sayede kıskançlık zamanla azalıp yok olarak sorun olmaktan çıkar.
YAZI: İPEK ATACAN