Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Misak-ı Millî kararlarını kabul etmesi üzerine İtilaf Devletleri hem İstanbul’u işgal etmiş hem de Osmanlı meclisini dağıtarak, mebusların bir kısmını tutuklayıp, sürgüne yollamıştı. Bunun üzerine Ankara’da yeni bir, Millî Meclis toplanması kararı alınmıştı.
23 Nisan’da Ankara’da toplanan meclisin çok önemli özellikleri vardır. Bir defa kurucu bir meclisti. Hukukunu kullanamayan bir payitaht adına Anadolu içlerinde bir kurucu payitaht olmuş, yetki üstlenmiş ve “Türkiye” adını da ilk defa kullanmıştır. İstanbul’da dağıtılan meclisin kalan üyeleri yeni meclisin de üyesi olmuşlardı.
23 Nisan 1920 önemli bir tarihtir, zira, bu tarihte milletimizin adı, devletin adı olarak konmuştur. Bu isim “Birleşik Devletler” tarzında bir isim değildir, bilakis, tarih boyunca var olan bir kavmin adının bir devlete verilmesidir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti bir şeyi daha bilinçli olarak ifade ediyordu;
bu, “konvansiyonel” dediğimiz meclis hükümeti sistemidir. Bir ölçüde ihtilâlci bir hükümettir; Fransız Konvansiyon Meclisi gibi, o dönemde komşusu olan Sovyet idaresi gibi meclise dayanan bir idare sistemidir.
Fakat tarihteki diğer meclis hükümeti sistemlerinden bir farkı bulunur:
Burada, TBMM’de aktif ve canlı bir muhalefet vardır.
Müdafaa-i Hukuk grubundan gelen ve Mustafa Kemal Paşa’nın etrafında ona itirazsız bağlı olan üyelerin dışında muhalifler de vardır. Bu muhalefet içinde bazıları padişahçı, şeriatçı, bazıları solcu, bazıları ise İttihatçıdır.
İttihatçıların hepsi de Anadolu hükümetine ve Mustafa Kemal Paşa’ya itaati boynunun borcu bilen takımdan değildir.
Bu ikinci takım çok kısa bir zamanda da muhalif taraflarını ortaya koymuşlardır. Kurtuluş Savaşı bu muhalefete rağmen yürütülmüştür ve burada hakikaten ince bir politika izlendiği görülmektedir.
Şu da çok önemlidir; Lozan’dan sonra Cumhuriyet ilan edilmiştir, ancak, o sıra, “Meclis hükümeti” dönemidir.
Türkiye, 23 Nisan 1920’ye Temmuz 1923 arasında, “Meclis hükümeti” olarak devam etmiştir, zira, daha cumhuriyet ilan edilmemiştir.
Bu bir bağımsızlık savaşı ve işgalcilere karşı bir direnişti. Bizim zaferimizdi. Üç senelik “Meclis hükümeti” dönemi zaferin yapıtaşıdır.