SORU: 3 yaşındaki kızım 6 ay öncesine kadar parmağını hiç emmemişti. Şimdilerde ise çoğunlukla yorulduğu zaman bunu yapıyor. 6-7 yaşına gelmiş ve hala parmağını emen çocuklar görüyorum. Kızımın yaşı ilerledikçe bu durumun onun için bir sorun haline gelmesinden endişeleniyorum. Onu parmak emme alışkanlığından vazgeçirmek için ne yapmalıyım?
CEVAP: Doğum öncesi ultrason esnasında iki hevesli anne-baba adayıyla karanlık odada duruyordum. Bebeklerini ilk kez gördükleri anda ekranın ışığıyla aydınlanan yüzlerini izledim. Titrek ekrana bakarlarken anne adayı eşinin elini sıkıca tutuyordu. Küçük kızları başparmağını ağzına götürdüğünde ise, iki ebeveyn de sevinç gözyaşlarına boğulmuştu.
Onlar, bebeğin daha doğmadan önce bile minik başparmağını emmesinin normal ve sağlıklı olduğunu içgüdüsel olarak biliyorlardı.
Ancak daha doğmamış bir bebeğin yaptığı bu hayranlık veren davranışı daha büyük bir çocuk yaptığında bu bir sorun haline dönüşebilir.
Hangi yaş çok geç?
Amerikan Diş Hekimleri Birliği’ne göre, 4-5 yaşına kadar parmak emilmesi, diş ve çene hattında kalıcı sorunlara neden olmaz. Genel olarak baktığımızda, %85 ila %99 çocuğun parmak emmeyi 4-5 yaşından önce kendiliğinden bıraktığı görülmektedir.
Hangi çocuklar parmak emmeye devam eder?
Birçok anne-baba, çocuklarının ileri yaşlarda parmak emmeye devam etmesinin duygusal gelişmemişliğin ya da özgüven eksikliğinin bir işareti olduğu konusunda endişe duyuyorlar. Araştırmacılar, ileri yaşta parmak emen çocukların ortak özelliğine baktıklarında, onları diğer çocuklardan ayıran yalnızca tek bir ortak yönlerinin olduğunu ortaya koymuştur: Daha çok küçüklerken parmak emmelerinin engellenmeye çalışılması. Birçok iyi niyetli anne-babanın çocuklarını parmak emme alışkanlığından vazgeçirmek için zorla ellerini ağızlarından çekmeye çalışması, aslında çocuğu bu harekete teşvik etmektedir.
Çocuklar ne zaman parmak emer?
Kızınızda gözlemlediğiniz gibi, çocuklar en yaygın olarak; yorulduğunda, sıkıldığında, rahatlama ihtiyacı hissettiklerinde parmaklarını emerler. Genellikle bu çocuklar, parmağını emmeyen yaşıtlarına kıyasla daha çabuk uykuya dalar, geceleri daha kolay ve daha erken yatağa giderler.
Çocukları bu alışkanlıklarından vazgeçirmek için ne yapabilirim?
Sizin denetiminiz yokken çocuklar kendi parmaklarının kontrolüne sahiptir, ancak parmak emmesine karşı bir baskı uyguladığınızda çocuğunuzun doğal gelişimsel evresi, köklü bir alışkanlığa dönüşebilir.
Bunun yerine, kendiliğinden bırakmasını sağlayacak bir ortam oluşturmalısınız. Parmağını ağzına götürdüğünü fark ettiğiniz anda dikkatini başka tarafa çekerek bu alışkanlığını azaltabilirsiniz. Örneğin, iki elini kullanacağı bir şeyle onu meşgul edebilirsiniz.
Başparmaklarını tadı kötü olan bir şeyle boyamak çocuğunuzu parmağını emmekten uzaklaştırabilir. Bu amaçla üretilen ürünler bulunmaktadır. Bazı ebeveynler, turşu suyu ya da sirke damlatarak bunu başarıyorlar. Ancak, sürdüğünüz şeyleri belirli aralıklarla değiştirmeniz gerekebilir, çünkü insan hemen hemen her şeyin tadına zamanla alışabilir (İlk içtiğim kahveyi hatırlıyorum da berbattı!).
Çocuğunuz bu hareketi bırakmak istiyor, ancak alışkanlığı yine de devam ediyorsa o zaman parmağını emdiği zaman, ona bunu fark ettirmeniz işe yarayabilir. Aksi takdirde, fark ettirdiğiniz zaman ise sizin sözleriniz ona dırdır gibi gelecektir. Buna rağmen, başka insanlardan gelen yorumlar yararlı olabilir. Örneğin, çocuğunuzun doktoru ya da dişçisi önemli müttefikleriniz olabilir. Artık büyüdüğü için bu alışkanlığı bırakmak isteyeceğini çocuğunuzun hissetmesine yardımcı olabilirler.
Çocuğunuzu saygı duyduğu ve parmağını emmeyen çocuklarla birlikte yatırmak da işe yarayabilir. Diğer çocukların parmak emme hakkında düşündüklerini paylaşmaları güçlü bir motivasyon olabilir. O gece parmağını emmediyse, bu alışkanlık daha da azalacak demektir.
Çocuklarınızı parmak emme konusunda azarlamazsanız ya da buna karşı baskı uygulamazsanız, hemen hemen bütün çocuklar 4-5 yaşına gelmeden bu alışkanlılarını bırakacaklardır. Bırakmayan çok nadir çocuk için ise diş doktorları bazı tekniklerle bu sorunu çözmeye yardımcı olabilir.
Öyle ya da böyle, kısa bir süre sonra çocuğunuzun bu sevimli alışkanlığı, küçüklüğüne özgü bu değerli günlerden tatlı bir anı olarak kalacaktır.