Aslında iki gün önce arenadaki akım ve paslaşmalara bundan sonraki süreçte katılmama kararı almış olsam da bu paylaşımı @hercai
’nin pasını geri çeviremeyeceğim için yapıyorum.
Odada paylaşılanlara bakıldığında gerçekten çok yaratıcı paylaşımların ortaya çıktığı hemencecik görülebiliyor. Çünkü neredeyse insanın aklına gelebilecek her yere kitap konarak paylaşım yapılmış. Kitap nerededir bilmiyorum ama ben derginin nerelerde olduğunu paylaşacağım. Yöneticilerin arenada paylaşılan içeriklere yönelik sergiledikleri tutarsızlıklar sonucu oda kurallarına aykırılığı gerekçesiyle kaldırılır mı bilmiyorum ama ben yine de @bs
’den dergi paylaşımı için olumlu dönüş almanın rahatlığıyla yapacağım paylaşımımı. Umarım hatalı görseler bile kaldırmak yerine başka bir odaya taşımayı tercih ederler.
E tabii duydum ki moderatörümüz @neokur
yaşadığımız yerlerin güzelliklerini ve tarihi yerlerini fotoğraflamamızı bekliyormuş, ben de beklentisini yerine getireyim dedim ve şehir merkezinde gezebildiğim tarihi mekanları gezerek dergiyle fotoğraf çektim ama hangisini paylaşacağımı seçemediğim için en son fotoğrafların hepsini paylaşmaya karar verdim.
Ama yine de siz kitap görmekte ısrar ediyorsanız aşağıdaki resimle idare edebilirsiniz sanırım. Resim Erzurum şehir merkezindeki bir kitapçıda çekilmiştir. Bilin bakalım hangisi? Siz bu sorunun cevabını ararken müsaadenizle ben biraz “Dergi Her Yerde” paylaşımı yapayım.
http://www.resimag.com/ab5fd3e6.jpeg
1. En Çok Bilinen Eser: Dergi Çifte Minareli Medrese’de
http://www.resimag.com/52072784.jpeg
Çifte Minareli Medrese, hiç şüphe yok ki, Erzurum’un tarihi eserlerinin içinde en çok bilinendir. 13 yüzyılda yapıldığı tahmin edilen medresenin Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat’ın kızı Hundi Hatun veya İlhanlı Hanedanından Padişah Hatun tarafından yaptırılmış olabileceği düşüncesiyle medreseye Hatuniye Medresesi de denmektedir.
http://www.resimag.com/dc306d9b.jpeg
Medrese iki kattan oluşmaktadır. Avlunun her iki tarafında öğrenci ve öğretmen odaları sıralanmaktadır. Medresenin zemin katında on dokuz, birinci katında ise on sekiz odası bulunmaktadır. Girişin batısındaki kare mekân, mescid olarak kullanılmıştır. Güneyde ana eyvanla birleşen, altında mumyalığı bulunan kümbet, Anadolu'da çağdaşları arasındaki en büyük türbe olma özelliğine sahiptir. Gövdesi on iki köşeli olan kümbet dıştan külah, içten kubbe ili örtülüdür. Saçağı, süsleme şerit ve silmelerle bezenmiştir.
Medrese'nin özellikle taç kapısında bulunan bezemeler, Selçuklu taş süslemesindeki derinliğin ve estetik anlayışın muhteşem örneklerini oluşturmaktadır. Bezemelerde ağırlıklı olarak bitkisel ögeler kullanılmıştır. En çok palmet ve rumi motifleri kullanılırken, her ikisinin de birbiri ile uyumu dikkat çekmektedir.
Taç kapının batı tarafına; Orta Asya Türklerinin simgesi olan çift başlı kartal, ağzı açık iki yılan ve dilimli yapraktan oluşan hayat ağacı işlenmiştir. Doğu tarafında bulunan simetriğinde ise yaprak ve kartal işlemesi yer almamaktadır. Taç kapının iki yanında yükselen sırlı tuğla ve tuğla ile örülü, motiflerle bezeli minareler göz kamaştırıcı bir estetik anlayışı sunmaktadır. Minareler, şerafelere kadar yapılmıştır. Minarelerde, turkuaz rengiyle dikkat çeken panonun içinde Arapça "Allah" yazmaktadır.
Osmanlı padişahlarından 4. Murad'ın emri ile bir süre "Tophane" olarak, daha sonra da "Kışla” olarak kullanılan medrese, 1942-1967 yılları arasında Erzurum Müzesi, günümüzde ise hem müze hem de resim sergi salonu olarak hizmet vermektedir.
2. Erzurum’un Askeri Yüzü Erzurum Kalesi: Dergi Kalede
http://www.resimag.com/b795907b.jpeg
Erzurum Kalesi'nin ilk yapılışı, M. Ö. 1 binde bölgeye hâkim olan Urartular'a kadar uzanmaktadır. Bugün varlığını koruyan kalenin ilk halini ise, 415 yılında Bizans İmparatoru Theodosius inşa ettirmiştir. Erzurum Kalesi, birisi şehrin güvenliğini sağlayan muhafız askerlerin bulunduğu iç kale, diğeri de halkın ikamet ettiği, cadde, sokak ve mahalleleri de içine alan dış kaleden oluşmaktadır.
İki katlı ve üç sıra halinde uzanan dış kalenin sur duvarları üzerinde, yapımında kalker taşları kullanılan iç kalenin sur duvarları üzerinde ise sekiz burç bulunmaktadır. İç kalenin avlusunda tuğladan bir hamam ve oda halinde mekanlar yer almaktadır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde iç kalenin kuzey duvarı bitişiğinde İç Kale Mescidi yapılmıştır. Kırklar Türbesi, Ebu İshak'ı Kazeruni Türbesi ve Ali Ağa Çeşmesi de bu yapılara eklenmiştir.
Günümüzde dış kalenin surları büyük ölçüde yıkılmış, yalnızca dört yöne açılan kapılarının isimleri bilinmektedir. Bunlar; Tebriz Kapısı, Erzincan Kapısı, Gürcü Kapısı ile sonradan açılan İstanbul Kapısı ve Yeni Kapı'dır. Çeşitli dönemlerde onarım geçiren kale, son olarak 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman ve 19. yüzyılda II. Mahmut tarafından iki defa onarılmıştır. Kale Bizans Devleti’nden Osmanlı Devleti’ne kadar bu topraklarda hakim olan tüm devletler için stratejik bir askeri nokta olmuştur.
Kalenin etrafını şöyle bir gezdim bugün ama etrafına anlam veremediğim bir çalışma için çektikleri çadır bariyer sebebiyle bir türlü düzgün bir poz yakalayamadım. Ama siz yine de internetten bakabilirsiniz zaten.
3. İstanbul’da Blue Mosque, Erzurum’da Ulu Mosque: Dergi Camide
http://www.resimag.com/0b74c646.jpeg
Şimdi başlığı görünce: “’Hoca camide!’ replikti de bu ‘Dergi Camide!’ nereden çıktı dediğinizi duyar gibiyim.
Dediniz değil mi?
Peki o zaman. Cevap veriyorum: Saltuklulardan çıktı. Ulu Cami Saltuklu Emiri Nasreddin Aslan Mehmet tarafından 1179 yılında yaptırılmıştır. Saltuklular'ın "Atabey" isminden dolayı buraya "Atabey Camisi" de denmektedir. Yapının üst örtüsü mihrap duvarına dikey olarak inşa edilmiştir. Geniş bir orta nef ve bunun iki yanında üçer nefle birlikte toplam yedi neften oluşmaktadır. Yirmisekiz serbest "L", "T" ve dikdörtgen şekilli paye üzerine oturtulan cami, 51 x 54 m ölçülerindedir.
İbadet mekânındaki üst örtüyü, on altısı duvarlara bitişik olan kırk paye taşımaktadır. Sultan 4. Murat zamanında yiyecek deposu olarak kullanılan cami, değişik tarihlerde beş kez onarılmıştır. Erzurum Valisi Hüseyin Paşa 1639'da, Ali Efendi, 1826'da camiyi onarmış; bunu 1858 ve 1860 yılında yapılan onarımlar izlemiştir. Cami, son olarak, 1957- 1964 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarılmıştır.
Caminin içerisinde toplam 40 sütun bulunmaktadır. Doğudaki birinci kapısının iki yanında birer mihrapçık bulunan yapının, 1860 yılında yapılan onarım kitabesi de burada yer almaktadır. Caminin ilk yapımındaki mihrap duvarı, önü hafif sivri kemerler üzerine oturan büyük pandantifli bir kubbe ile örtülmüştür. "Kırlangıç Kubbe" denilen, bindirme şeklinde inşa edilmiş bu kubbenin yapının ilk haline ait olduğu sanılmaktadır. Caminin sağ tarafında tuğladan yuvarlak gövdeli tek şerafeli minaresi bulunmaktadır. Minareye cami içerisinden çıkılmaktadır. Şerafeden yukarısı yıkılmıştır. 28 pencere ile aydınlatılan caminin, güneydeki ikinci penceresi üzerinde 1826 tarihli onarım kitabesi bulunmaktadır.
"Kırlangıç Kubbe" denilen, bindirme şeklinde inşa edilmiş bu kubbenin yapının ilk haline ait olduğu sanılmaktadır.
Cami, Erzurum Kalesi’nin hemen karşısında, Çifte Minareli Medrese’nin yanında yer almaktadır. Bu yüzden kalenin çevresindeki çalışma için çekilen çadır bariyer, camiyi de dıştan düzgün bir şekilde görüntülememe engel oldu. Ancak yine de çevremdekilerin bir elimde tarih dergisi, diğer elimde de telefonla yere çömelerek, hatta neredeyse oturur vaziyette, ne yaptığıma yönelik meraklı bakışları içinde caminin dıştan bir görüntüsünü kendim çekmeyi başardım.
http://www.resimag.com/86bbac75.jpeg
Caminin içinden de bir görüntü aldım ancak içeride ibadet eden insanların rahatsız olmaması için çok teferruatlı bir şekilde fotoğraf çekemedim.
4 Rüstem Paşa Bedesteni: Dergi Taşhan’da
http://www.resimag.com/e44c0036.jpeg
Başlığa yönelik tahmininiz doğru. Bu Rüstem Paşa, o Rüstem Paşa: Kanuni’nin paşası, hatta bir dönem de sadrazamı olan ve Muhteşem Yüzyıl dizisiyle aile hayatımıza “Alemci Rüstem” olarak servis edilen Rüstem Paşa. Paşa, bedesteni 1561 yılında yaptırmıştır. Yapı, Osmanlı kervansaray mimarisinin şaheser örneklerinden biridir. Burası yolcuların gece ve gündüz her çeşit ihtiyaçlarının karşılandığı yerdi. Rüstem Paşa Bedesteni’nde imarethane, mescit, dinlenme yeri, bezirgân dükkânları, deve, eşek, öküz, manda ve atların bağlandığı bölümler yapılmıştır. Ancak, bunların bir kısmı günümüze ulaşamamıştır.
Batıya bakan beşik tonozlu giriş kapısı üzerindeki kitabede, Erzurum’un serhat şehri olması dolayısıyla, buraya "ribat" denildiği dikkat çekmektedir. Ribatlar, sınırları korumak amacıyla içerisinde 40-50 civarında akıncı birliğinin bulunduğu bir çeşit ileri karakol binalarıdır. Osmanlı imparatorluğu sınırlarının zamanla Tiflis’e ve Hazar Denizi’ne kadar genişlemesiyle buraya; konak, barınak, ahır ve alışveriş merkezi özellikleri kazandırılmıştır.
http://www.resimag.com/b50c3dc8.jpeg
Rüstem Paşa Bedesteni, dikdörtgen bir avlu çevresinde, kesme taştan yapılmış revakların arkasına sıralanmış odalardan oluşan iki katlı bir yapıdır. Doğu ve batı yönünde sivri kemerli ve tonozlu iki kapıdan girilen avlunun çevresinde 32 oda bulunmaktadır. Üst katta koridor çevresinde sıralanmış basık tonozlu odalar bulunmaktadır. Buradaki süslemeler daha sonra yapılmıştır. 1965 yılında önemli bir restorasyon geçiren kervansarayın batıya bakan ön cephesi, hafif ileri taşırılmış, altta beşik tonozlu derin bir giriş, üstte de kervansaray yöneticisine ait bir oda bırakılmıştır.
Bedesten, günümüzde Oltu taşı esnafının imalat ve satış yeri olarak hizmet vermektedir. Oltu taşından yapılmış, başta tespih, yüzük, gerdanlık olmak üzere, onlarca çeşit hediyelik eşyanın satışı burada yapılmaktadır.
5. Rusların Gazi Bıraktığı Cami: Dergi Camide 2
http://www.resimag.com/04c7a765.jpeg
Erzurum'da Osmanlı döneminde yapılan ilk cami özelliği taşıyan Lalapaşa Cami, burada inşa edilen diğer Osmanlı camilerine de model olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman'ın komutanı, Kıbrıs fatihi, Sadrazam Lala Mustafa Paşa; Erzurum Beylerbeyi görevini yürüttüğü dönemde, 1562 yılında camiyi yaptırmıştır.
Mimarisi Mimar Sinan'a ait olan eserin yanında bir saray, bir de sıbyan mektebi yer almış, ancak bunlar günümüze kadar ulaşamamıştır.
Lalapaşa Camisi; Şehzadebaşı, Sultan Ahmet, Eminönü Yeni Cami ve Yeni Fatih gibi İstanbul camilerinde uygulanan plan tipinde, ancak onlardan hayli küçük ölçekli olarak inşa edilmiştir. Ortada dört paye ile taşınan merkezi kubbe, dört yanda sivri kemerlerle desteklenen yarım çapraz tonozlar, köşelerde de dört küçük kubbeden oluşan merkezi planlı bir örtü biçimine sahip olan caminin iç mekânını iki sıra halinde 28 pencere aydınlatmaktadır. Alt sıradaki pencere alınlıkları üzerinde bulunan çiniler, şehrin Ruslar tarafından işgal edilmesi sırasında atılan kurşunlarla zedelenmiştir. Yapının kitabesi, yuvarlak ve mukarnaslı olan mihrabın üzerinde yer almaktadır. Pencerelerde bulunan hadisler, hat sanatından eşsiz örnekler sunar. Kare kaide üzerine kurulmuş olan cami minaresi, yuvarlak gövdeli ve tek şerefelidir. Beyaz taştan inşa edilen minare, kırmızı taşlı bileziklerle süslenmiştir.
Caminin avlusunda, sekiz köşeli ahşap ve konik çatılı bir şadırvan yer almaktadır. Bu şadırvandaki sütunlar son derece güzel taş işçiliği ile bezenmiştir. Son cemaat yerindeki batı mihrabiyenin üzerinde, ters "T" şekilli mermer levhalar üzerine yazdırılmış ferman bulunmaktadır.1670 yılında yazılan bu ferman 4. Mehmed’in halka vergi muafiyeti getirdiğini anlatmaktadır. Tamamı kubbe ile örtülü son cemaat yeri de sivri kemerlerle öne ve yanlara açık bir mimari üslup gösterir.
6. Gürültünün Ortasında Saklanan İlim: Dergi Müzede
http://www.resimag.com/79cbd532.jpeg
Erzurum’un en merkezi yeri olarak sayılan Cumhuriyet Caddesi’nde, solda yer alan Yakutiye Meydanı olarak adlandırılan alanda, Lalapaşa Cami’nin yanında bulunan Yakutiye Medresesi’ndeyiz nihayet. Burası yıllarca kör kör önünden geçtiğim, bir kapısının olup olmadığını bile hiç merak etmediğim ve ancak bugün içine girdiğim, önceleri medrese olan fakat bugün Türk İslam eserlerinin sergilendiği bir müze. Medrese İlhanlı hükümdarı Sultan Olcayto döneminde Gazan Han ve Bolugan Hatun adına, Hoca Yakut Gazani tarafından 1310 yılında yaptırılmıştır. Anadolu'daki kapalı avlulu medreselerin en büyüğü olan Yakutiye Medresesi, plan düzeni, dengeli mimarisi ve iri motifli süslemeleri ile Erzurum'un en gösterişli yapılarından biridir. Yapının taç kapısı cepheden dışa taşmaktadır. Dört eyvanlı iç mekân da bulunan dikdörtgen avlunun orta bölümü mukarnaslı bir kubbe ile diğer kısımları ise sivri kemerli beşik tonozlarla örtülüdür. Taç kapının yan yüzlerinde, silme kemerle çevrili nişler içinde pars ve kartal motifleri dikkat çekmektedir. Ajurlu bir küreden çıkan hurma yaprakları, iki pars ve kartal figürlerinden oluşan hayat ağacı Orta Asya Türklerinin önemli simgelerini bir araya getirmektedir. Basık kemerli ve oymalı olan taç kapının her tarafını kaplayan bezemeler, muhteşem bir görüntü oluşturmaktadır.
http://www.resimag.com/6a980549.jpeg
Medreseye girdiğinizde sağ ve sol tarafta odalar karşılıyor sizi. Bu odalarda bugün, medresenin faaliyette olduğu dönemin yaşamı sergileniyor. Sağ taraftaki odalarda o dönemde kullanılan silahlar ve dokumacılık ürünleri yer alırken sol taraftaki odalarda ise o dönemde kullanılan sikke ve paralarla seramik ürünleri sergileniyor.
Sağ tarafta silahların sergilendiği odanın ilerisinde ibadetlerin gerçekleştirilmesi için oluşturulan yukarıdaki gibi bir mescit yer almaktadır. Mescidin sağ ve sol duvarlarında asılın duran sarı kitabelerde medresenin vakfiyesine ait bilgiler yer almaktadır.
http://www.resimag.com/40de4986.jpeg
http://www.resimag.com/ff47f1d0.jpeg
Medresenin bulunduğu oda geçilip dokumacılık ürünlerinin sergilendiği odanın yanında bulunan odaya girildiğinde medrese eğitiminin sergilendiğini görülecektir. En iyisi hocamızın dersini bölmeden oradan ayrılmanız olacak.
http://www.resimag.com/1ba3cebc.jpeg
Ayrıca medresenin bulunduğu yerin hemen karşısındaki Erzurum aile hayatının sergilendiği odaya giderek ailenin konuğu olmanızı da tavsiye ederim.
http://www.resimag.com/e47bc2e6.jpeg
7. Atatürk’ün Evi: Dergi Atatürk’e Misafir Oluyor
http://www.resimag.com/cc81362e.jpeg
Tüm buraları gezdikten sonra son durak olarak Atatürk’ün evine uğruyorum. Dışarısında Atatürk Evi yazdığına bakmayın siz. Atatürk’ün tapulu evi burası.
http://www.resimag.com/b9c595d9.jpeg
http://www.resimag.com/b819b50b.jpeg
Atatürk’ün Erzurum Kongresi süresince kaldığı ve önemli birtakım kararları aldığı ev burası. Alt katta dönemin hatırasının canlandığı, sürekli görsellerin yayınlandığı bir tanıtım odası ve Milli Mücadele için yayın yapan gazetelerin ve Atatürk’ün önemli emirlerinin basılarak dağıtıldığı bir matbaa odası mevcutken üst katta Atatürk’ün çalışma ve yatak odalarıyla, sanırım toplantılarını gerçekleştirdiği odalar mevcut. Aşağıda çektiğim resimlerden inceleyebilirsiniz.
http://www.resimag.com/3f1e018b.jpeg
http://www.resimag.com/4a480785.jpeg
Yayınların basıldığı matbaa
http://www.resimag.com/4e00f043.jpeg
http://www.resimag.com/929a34cc.jpeg
Kazım Karabekir ve Kazım Yurdalan'a ait eşyaların bulunduğu oda.
http://www.resimag.com/03051c96.jpeg
Evin üst katı
http://www.resimag.com/0c026f87.jpeg
http://www.resimag.com/16c7798d.jpeg
http://www.resimag.com/52ea58c8.jpeg
Şimdi size çok sevineceğiniz bir haberim var.
Ne mi? Paylaşımın sonuna geldim nihayet. Atatürk’ün evinden çıktıktan sonra bir anlık dalgınlıkla yerdeki buza basmamla yere kapaklanmam sonucu elimin de yara olmasıyla birlikte bunun bir işaret olduğunu düşünüp gezimi sonlandırmaya karar verdim. Tutarsa ikincisini de çekerim belki ama şimdilik bir şey söyleyemem onun için. Şimdilik bu kadar tarih yeter zaten.
Özetle, kitap tarihe karıştı, dergi her yerde.
Dağılabilirsiniz.