Trans Yağ Adıyla Bilinen Yağlar Nedir?
Kimyasal olarak da bakıldığında diğer sıvı yağlardan daha farklı olduğu görülen trans yağların göze çarpan en önemli farkı doğal yağ olmayışlarıdır. Tamamen yapay olarak üretilen bu yağlar sentetik yağ olarak adlandırılır. Trans yağ nedir diye sorulduğunda verilecek ilk cevap doğal olmayan, yapay yağ cevabıdır. Bu yağların nasıl elde edildiğine bakılacak olunursa, doğal sıvı yağların ana madde olarak kullanıldığı fakat bu sıvı yağların içine ilave olarak hidrojen eklendiği görülür. Yani trans yağlar; bitkilerden elde edilen sıvı yağların hidrojen ile ısıtılması sonucunda elde edilen yağlardır. Kimyasal olarak ifade etmek gerekirse, sıvı yağlarda bulunan çoklu bağların hidrojenle doyurulup katı hale getirilmesi sonucu oluşan yağlardır trans yağlar.
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
Doğada bulunmayan tamamen sentetik olan bu yağ asitlerini insan vücudu tanıyamaz. Sadece hidrojenasyon işlemiyle oluşturulan yapay yağ asitleri dışında bir de doğal trans yağ asitleri mevcuttur. Bunlar; geviş getiren koyun, kuzu, inek gibi besi hayvanlarının işkembelerinde, et ve sütlerinde bulunmaktadır. Ancak bu trans yağ asitleri doğal yollardan oluşmaktadır ve yapay trans yağla aralarındaki tek fark bu yağların zararının olmamasıdır. Bunların da dışında farklı bir trans yağ oluşumu vardır. Bu yağlar da yağların yüksek sıcaklıklarda sürekli olarak ısıtılması ya da kızartılması sonucu oluşur.
İnsanların bu yağlar hakkında en fazla merak ettiği soru ise trans yağ domuz yağı mıdır sorusudur. Son dönemlerde zararlarından sıklıkla bahsedilen bu yağlar insanlarda korkuya neden olmuştur ve akıllara trans yağ helal mi sorusunu getirmiştir. Uzmanlar trans yağının domuz yağı olmadığını, eğer domuz yağı ise domuz yağından üretilmiştir diye belirtilmesi gerektiğini aksi takdirde helal olduğunu belirtmekle birlikte, trans yağların sağlıksız olduğunu vurgulamışlardır. Bu konuda trans yağ haram mı sorusu ortadan kalkmıştır.
Trans Yağların Zararları Hakkında
Trans yağ kullanımının artmasıyla birlikte trans yağ nedir insan vücudu üzerindeki etkileri konusu sık sık gündeme gelmiş ve trans yağ zararları neler dir sorusu birçok laboratuvar araştırmalarına konu olmuştur. Yapılan bu araştırmalar sonucunda trans yağların insan vücudu ve sağlığı için oldukça zararlı olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bunun sonucunda pek çok ülke trans yağ kullanımını azaltma ve kısmen de olsa kaldırma yolunu seçmiştir. Trans yağın insan vücuduna etkileri arasında en önemlisi erken ölüm tehlikesidir.
İnsan yaşamı açısından ihtiyaç olmayan bu yağlar, sık tüketildiği takdirde erken ölümlerde önemli bir etkiye sahiptir. En önemli zararları arasında kötü kolesterol olarak da anılan LDL kolesterolünün artırmasıdır. Bunun yanı sıra yapılan araştırmalar doğrultusunda trans yağ tüketim seviyesi yüksek olan insanların kalp krizi geçirme risklerinin üç kat daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun sebebinin ise küçük bir yağ olması nedeniyle hızlı bir şekilde damara yapışma özelliğinin bulunmasıdır.
Bilinen tüm zararlarının başında kanser ve obeziteye yol açması gösterilebilir. Bunlara ek olarak trans yağ tüketen insanlarda kas kaybının daha sık görülmesi eklenirse trans yağdan ve trans yağ asitlerinin bulunduğu besinlerden kaçmak insan sağlığı açısından oldukça önemlidir.
Trans Yağın Tercih Edildiği ve Kullanıldığı Besinler
Trans yağ nedir zararları nelerdir kısaca üreticiler ve tüketiciler dahil herkes tarafından bilinse de maliyetinin düşük olması trans yağ kullanımını arttırmaktadır. Pek çok gıda markası trans yağ kullanımının daha ucuz ve daha kolay olması nedeniyle bu yağları kullanmaya devam etmektedir. Trans yağ nerelerde kullanılır diye sorulduğunda karşımıza çıkan cevaplar genelde gün içinde sık sık uğradığımız mekanlar olmuştur. Özellikle de lezzet verdiği düşünülen trans yağlar kafe, otel, pastane ve restoran tarzı pek çok mekanda kullanılmaktadır.
Genelde kızartma yağlarında tercih edilir. Kızartılarak hazırlanan tüm yiyecekler bu kategoriye dahildir. Daha fazla para kazanma ve tasarruf amacıyla trans yağlar defalarca ısıtılıp tekrar tekrar kullanılmaktadır. Daha fazla örnek vermek gerekirse, fast food restoranlarındaki çoğu yemeklerde, cips, kraker ve çikolatalarda sıklıkla tercih edilmektedir. Genellikle çocuklar ve gençlerin yemeyi tercih ettiği bu besinler onları küçük yaşta trans yağın zararlarıyla karşı karşıya bırakmaktadır. Yapılan araştırmalar bu ve benzeri besinlerde trans yağ kullanım oranını yüzde seksen ve doksanlara kadar çıktığını göstermektedir. Trans yağ nelerde var sorusunun en şaşırtıcı cevaplarından birisi de evlerde kullanılan margarin ve katı yağlarda bulunuyor olmasıdır.
Trans Yağın Zararlarından Korunmak İçin Ne Yapılmalı?
Tüketilen tüm gıdalarda genellikle yağ bulunur ve bu yağlar büyüme ve gelişme açısından oldukça önemlidir. Ancak bu yağlar yapay yağ olduğu zaman zararları faydalarından daha fazla olur. Bunun için alınabilecek önlemlerden en basiti hazır gıdalarda ve dışarıda tükettiğimiz besinlerde trans yağ oranının çok düşük olmasına ya da hiç bulunmamasına dikkat etmektir. Hazır gıda paketlerinin üzerinde yazan ‘’trans yağ yoktur’’ ibaresine dikkat edilmelidir. ‘’Hidrojenize yağ’’ ve ya ‘’hidrojenize bitkisel yağ’’ gibi içinde trans yağ bulunduğunu belirten yiyeceklerden uzak durulmalıdır. Dışarıda tüketilen besinlerde kızartma yerine ızgara seçeneği trans yağlardan uzak kalmak için alınabilecek önlemlerden biridir.
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});