Ohal Nedir? Hangi Durumlarda Alınır?
Olağanüstü hal ve olağanüstü yönetim usullerinin uygulanmasını gerektirecek doğal afet, ağır ekonomik bunalım, tehlikeli salgın hastalık ve kamu düzeninin ciddi biçimde bozan yaygın şiddet olaylarında olağanüstü hal ilan edilmektedir.
Olağanüstü hal durumunun ilan edilmesiyle birlikte rejim yönetiminin yetkisi genişler. Olağanüstü hal durumlarında belirli yaş aralığında bulunan kişiler için çalışma yükümlülüğü getirilebilmektedir.
Ayrıca vatandaşlara olağanüstü hal durumlarında para ve mal yükümlülüğü koyma durumları da söz konusudur. Olağanüstü hal durumlarının yaygınlaşma durumu hakimdir ve olağanüstü hal durumlarında yargı yolu kapalıdır.
Ohal Nedir?
Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararıyla ilan edilen kanun olağanüstü hal kanunudur. Olağanüstü hal ilan edilmesinin temel amacı tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasıdır.
Olağanüstü hal durumlarında vatandaşlara düşen görevler ayrıca açıklanır. Vatandaşlar için getirilecek olan para, mal ve çalışma yükümlülükleri ve hak ile hürriyetlerin nasıl sınırlandırılacağı veya durdurulacağı, olağanüstü hal nedeniyle alınacak tedbirlerin nasıl alınacağı ve kamu görevlilerinin yetkilerinde olağanüstü hal hükümleri uygulanır.
Ohal Ne Kadar Süre İlan Edilebilmektedir?
Olağanüstü hal yurdun bir veya birden fazla bölgesinde ya da bütününde altı ayı geçmeden uygulanabilmektedir. Olağanüstü hal kararı çıktıktan sonra karar Resmi Gazete’de yayımlanır.
Karar Resmi Gazete’de yayımlandıktan sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onayına sunulmaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi bu süreçte hemen toplantıya çağrılır. Meclis tarafından olağanüstü hal süresi değiştirilebilmektedir. Olağanüstü hal Bakanlar Kurulu’nun istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilme veya olağanüstü hal durumunu kaldırabilme imkanına sahiptir.
Bakanlar Kurulu olağanüstü hal ilan edildikten sonra süreyi uzatmak, kapsamı değiştirmek veya olağanüstü hali kaldırmak için Milli Güvenlik Kurumu’nun görüşünü almaktadır. Olağanüstü hal kararı alındıktan sonra kararın alınma sebepleri, bölgesi ve süresi Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu ile Bakanlar Kurulu’nun gerekli gördüğü diğer araçlarla ilan edilmek durumundadır.
Olağanüstü hal ilan edildikten sonra Cumhurbaşkanı tarafından toplanan Bakanlar Kurulu kanun hükmünde kararnameler çıkarabilmektedir.
Kanun hükmünde kararname çıkarıldıktan sonra Resmi Gazete’de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onayına sunulur.
Ohal Durumunda Hangi Tedbirler Alınır?
Olağanüstü hal durumunun ilan edilmesinin ardından genel güvenliği sağlamak ve kamu düzenini korumak ve şiddet olaylarının engellenmesini sağlamak amacıyla bazı tedbirler alınmaktadır. Alınacak bazı tedbirler şu şekildedir:
- Sokağa çıkmayı sınırlamak veya yasaklamak,
- Belli yerlerde veya belli saatlerde kişilerin dolaşmalarını ve toplanmalarını yasaklamak,
- Araçların seyirlerini yasaklamak,
- Kişilerin; üstünü, araçlarını, eşyalarını aratmak ve bulunacak suç eşyası ve delil niteliğinde olanlarına el koymak,
- Olağanüstü hal ilan edilen bölge sakinleri ile bu bölgeye hariçten girecek kişiler için kimlik belirleyici belge taşıma mecburiyeti koymak,
- Gazete, dergi, broşür, kitap, el ve duvar ilanı ve benzerlerinin basılmasını, çoğaltılmasını, yayımlanmasını ve dağıtılmasını yasaklamak veya izne bağlamak,
- Söz, yazı, resmi, film, plak, ses ve görüntü bantlarını ve sesle yapılan her türlü yayımı denetlemek, gerektiğinde kayıtlamak veya yasaklamak,
- Her nevi sahne oyunlarını ve gösterilen filmleri denetlemek, gerektiğinde durdurmak veya yasaklamak,
- Ruhsatlı da olsa her nevi silah ve mermilerin taşınmasını veya naklini yasaklamak,
- Kamu düzeni veya kamu güvenini bozabileceği kanısını uyandıran kişi ve toplulukların bölgeye girişini engellemek olağanüstü hal tedbirleri arasındadır.