Bugün “Bir Şarkı Bin Yorum” serimizin bu yazısında bu zamana kadar totalde 300 tane farklı versiyonda söylenmiş olduğuna inanılan Hallelujah şarkısını ele alacağız. Jeff Buckley‘nin şahane müzikal yeteneğinden ve bizim jenerasyonumuza daha yakın bir isim olmasından olacak ki bu şarkıdan bahsedildiğinde akla ilk gelen sanatçı genelde o oluyor. Onlarca kez cover’lanmış şarkıların da laneti bu oluyor demek yanlış olmaz herhalde, çünkü Hallelujah da hepimizin aklına ilk gelen sanatçı Jeff Buckley’e değil, folk müziğin en başarılı isimlerinden olan Kanadalı müzisyen ve şair Leonard Cohen‘e ait.
Artık şarkının asıl sahibini öğrendiğimize göre, 2016 senesinde hayata gözlerini yummuş olan Cohen’in bu parçasında anlatmak istediklerine geçebiliriz. En başta şunu belirtmek gerekir ki Yahudi olduğunu bildiğimiz müzisyenimizin, şarkısında sık sık Eski Ahit‘ten göndermeler yapmış olduğunu göreceğiz.
Öncelikle “Hallelujah” ne demek onunla başlayalım: bu kelime İbranice’de “Tanrı’yı övmekteki sevinç / Tanrı’yı övmekle sevinmek” anlamına geliyor. Eski Ahit’ten, Tanrı’dan bu kadar bahsedilmesine rağmen, şarkı sadece dini bir bağlamda takılı kalmıyor; üstü kapalı bir şekilde bir aşk acısını gerçek aşkı kaybetmeyi hatta zaman zaman da cinsel arzuları da anlatıyor. Yani aslında burada bir sürü boyutu olan bir şarkıdan bahsediyoruz, bunu da Cohen’in şairane yönüyle bağdaştırabiliriz; şarkıları için öyle dizeler yazıyor ki her dinleyen kendi yorumunu yapabilme olanağına sahip oluyor.
Dini göndermeleriyle başlayacak olursak: daha şarkının ilk dizelerindeki “Well I’ve heard there was a secret chord / That David played and it pleased the Lord” yani “Duydum ki gizli bir melodi varmış / Davud’un çalıp da Tanrı’yı gülümsettiği” anlamına gelen sözler bile Eski Ahit’in The Book of Samuel bölümünde anlatılan bir hikaye olan, İsrail Kralı Saul’un arp melodileriyle yatıştırılmasına bir gönderme denilebilir. Çeşitli kaynaklarda da “The Baffled King composing Hallelujah” dizesindeki kralın, birçok dinde önemli bir figür olan İsrail Krallığı’nın üçüncü kralı ve Kudüs kentinin kurucusu Davud olduğu söyleniyor ki bunun da ilk dizelerde David isminin geçmesiyle sağlamasını yapabiliriz. Bir diğer gönderme olarak da İncil’de genelde kutsal ruhu simgeleyen bir hayvan olarak bahşedilen güvercini “And the holy dove was moving too / And every breath we drew was Hallelujah” örnek gösterebiliriz.
Cinsellikle alakalı göndermelerine gelince “Well there was a time when you let me know / what’s really going on below / but now you never show that to me” dizesinde geçen “below” kelimesi dinleyenlerce, Cohen artık bu şarkıda kime sesleniyorsa, partnerinin seksüel heyecanına tekabül edecek şekilde algılanmış. İkinci bir örnek ise; yine İncil’de kendilerine ait bir hikayeleri olan Samson ve Delilah‘ın arasındaki ilişkiye bir atıf olan, aynı zamanda da adeta yasak bir aşkın ihtirasını ortaya koymak istercesine yazmış olduğu “She tied you to a kitchen chair / she broke your throne, she cut your hair” dizeleri olabilir.
Önceden de belirttiğimiz gibi, Cohen’in şair yönü dolayısıyla Hallelujah’nın çok boyutlu olduğunu söylemek mümkün. Bu yüzden biz şu an sizinle şarkı hakkındaki en popüler yorumlamaları paylaşıyor olsak da en sonunda çıkartmak istediğiniz anlam yine sizin hayal gücünüze kalıyor. O yüzden şimdi bu değerli eserin onlarca cover’ı içinden sizin için seçtiklerimizi aşağıya bırakıyor ve iyi dinlemeler diliyoruz!
Jeff Buckley
Damien Rice
Bon Jovi
Bono
2CELLOS
Boyce Avenue
Pentatonix
Justin Timberlake & Matt Moris
Kaynaklar: