zaza, zaza dilinde dimli olarak gecer. dimliler kurtlerin 5 kolundan biridir. turkiye sinirlari icerisinde yogunluklu olarak diyarbakir, adiyaman, tunceli, erzincan, sivas ve sanliurfa da yasarlar.
- 1.
-
2.
gorebildigim kadarıyla, dersim, varto gibi yorelerin alevi kokenli zazalari gayet de gonul rahatligiyla, bir kurt milliyetcisi orgut olan pkk saflarinda yer almaktalar. demek ki "kurt" olup olmadiklari biraz da subjektif ve duruma gore degismekte. ama elazig'in, bingol'un sunni zazalari da gayet rahat mhp militani olabiliyor. mezhebin etnisiteden daha belirleryici oldugu durumlardan biri galiba.
- 3.
- 4.
- 5.
-
6.
türkiye'de tunceli, elazığ(yoğunluklu), bingöl(yoğunluklu), bitlis(kısmen), diyarbakır(kulp, lice, hani ve birkaç ilçe daha), adıyaman(gerger), urfa(siverek), erzincan(kısmen), sivas(kısmen), erzurum(çok az) yörelerinde yaşayan insanlardır.
kökenleri bakımından iki ayrı fikir vardır: birincisi, zazaların başlı başına etnik bir grup olduğu yönündedir. ikincisi ise zazaların kürtlerin bir kolu olduğu yönündedir. ben dilbilimci ya da antropolog(antropolog muydu lan o?) değilim fakat diller kabaca karşılaştırıldığında kürtçe ile zazaca'nın pek de ortak noktalarının olmadığını görmek hiç de zor değil. ancak yalnızca dil ele alınarak varılacak kanı elbette eksik kalır. tarihe bakıldığında ise en azından şunu görmek mümkün: bu iki topluluğun kaderleri hep aynı çizilmiş. bugünkü iran'dan anadolu'ya beraber gelmişler. dolayısıyla aralarında hep bir etkileşim olmuş ve bu kapı hiç kapanmamıştır.
zazalar konuşulan dil bakımından iki kısma ayrılır: tunceli zazacası(zazaki) ve diğer bölgelerde konuşulan zazaca(dımli, kırd, zaza gibi isimle anılır). zazaki ile dımli birbirinden bariz farklıdır. öyle ki, zazaki konuşan biri ile dımli(ya da kırd) konuşan biri çok zor anlaşır, hatta hiç anlaşamaz. lehçe bakımından dımli de yörelere göre farklılık gösterir. elazığ, diyarbakır, adıyaman-gerger ve urfa-siverek yörelerinde yaşayanların lehçeleri birbirine en yakın lehçelerdir.
- 7.
- 8.
-
9.
türkiyede yaşayan kendilerine ait bir dilleri olan(suan için bu dil türkçe arapça ve kürtçeyle karışarak aslından uzaklaşmıştır) topluluk. kürtlerin bi kolu olduğu söylenir ama aslında bu gerçek degildir. bilen bilir zazalar bambaşka bi topluluktur
-
10.
mensubu olduğum halk, kürtlerle alakaları yoktur, farklı bir millettir. kendilerine ait dilleri vardır ve yarısından fazlası alevidir. tuncelide cem evlerinde gördüğünüz atatürk ve hz ali'nin resimlerini yanyana koyanlar zazalardır. fakat kürtlerle aynı kefeye koydukları için herkesce kürt olarak sıfatlanırlar, yanlıştır. .iki arada br derede kalmış türkiyedeki toplam nüfusları 4 milyon olup güneydoğu çoğrafyasında yalnızca kürtlerin olmadığını herkesin gözüne sokan sessiz, sakin halk. inatlarıyla ünlüdürlar. türkçülük fikrinin kurucularından olan ziya gökalp bir zazadır.