Published on Mart 28th, 2020 | by Avrupa Forum 20
Korona virüsü ve dünya işçileri – Kıvanç Eliaçık
Korona salgınına karşı bir dizi önlem alındı. Okullar tatil edildi. Büyük etkinlikler, toplantılar iptal edildi. Toplu taşıma kullanımı azaldı. Maçlar seyircisiz oynanıyor. Umre, hatta bazı ülkelerde cuma namazları durduruldu. Ama hiç kimse binlerce işçinin havalandırması olmayan fabrikalarda 12 saat çalışmasına itiraz etmiyor. Şantiyeleri, maden ocaklarını veya ambarları kimse görmüyor.
Şirketler çalışanlarına “sık sık elinizi yıkayın” diyor ama el yıkama molası vermiyor. Bakanlıklar “iyi dinlenin, iyi beslenin” açıklamaları yapıyor. Ama kimse işçilerin kaç saat çalıştığını, ne kadar ücret aldığını hesaba katmıyor.
Çalışma koşullarını ve sosyal güvenlik sistemlerini dikkate almadan SARS’ı, MERS’i, korona virüsü ve daha sonra ortaya çıkacak salgınları yenemezsiniz. Sırça köşkler ve karantina adaları sizi koruyamaz. Kamunun sağlık sistemleri yağmalanmasaydı, işçi sağlığı ve iş güvenliği basit bir maliyet kalemi olarak görülmeseydi koronanın etkileri bu kadar ölümcül olmayacaktı.
Korona virüsünden ilk etkilenenler Asya ülkelerinde çokuluslu şirketler için çalışan işçiler oldu. Onların hemen ardından taşımacılık işkollarında çalışanlar ve tabii ki hastalıkla mücadele eden sağlık işçileri geliyor. Özellikle taşeron [işçileri] ve güvencesiz koşullarda çalışanlar bu krizden en kötü şekilde etkileniyor. Hem hastalanıyor hem de işsiz kalıyorlar.
Filipinler, Myanmar, Bangladeş ve Sri Lanka’da onlarca fabrika kapandı. Hammadde kıtlığı artarsa kapanan fabrika sayısı ve işsiz sayısı da artacak. Virüs Avrupa ve ABD’de yayıldıkça siparişler azalmaya devam edecek. Asya’nın ardından Avrupa ve ABD’deki fabrikalar da hastalanan işçiler, hastalık korkusu ve tedarik sorunları nedeniyle üretime ara verdi.
İmalat işkollarında izin hakkı, iş güvencesi ve sağlıklı beslenmeye yetecek parası olmayan işçiler hasta hasta işe gitmek zorunda kalıyor. Hizmet işkollarında çalışanlar gerekli koruma önlemleri olmadan farklı mekanlarla ve müşterilerle temas ediyorlar. Bu durum virüsün yayılma hızını arttırıyor.
Bu krizden özellikle kadın işçiler etkileniyor. Çünkü işyerinde daha kötü koşullarda çalışmaları yetmezmiş gibi hastalanan aile üyelerinin bakımıyla ilgilenmek zorunda kalıyorlar.
Patronlar bu krizi de fırsata çevirmeye çalışıyor. Kitlesel işten çıkarmalar başladı. Hem siparişlerin azalması hem de sağlık koşulları fabrika kapatmanın gerekçesi oluyor. Göçmen işçiler sınır dışı ediliyor, hatta saldırıya uğruyorlar. Salgının ardından yurt dışında işini kaybeden Çinli işçiler memleketlerine döndüler: Sayıları 80 milyona yaklaştı. Asya ülkelerinde sendikalarla anlaşmazlık yaşayan şirketlerin virüs bahanesiyle tazminatları ödemekten kaçındığını görüyoruz. Ama yetersiz önlemler nedeniyle işçileri enfeksiyona karşı savunmasız bırakanlar bizzat onlardı.
İş dünyası küçülme hesapları yapmaya başladı. UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı) otomotiv ve havayolu şirketleri için yüzde 40’lık, hammadde sanayisi için yüzde 13’lük küçülme öngörüyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), korona virüsünün 2008’dekine benzer ekonomik bir krize yol açabileceği uyarısında bulundu.
Bazı şirketler felaket tellallığı yaparken sendikalar çözüm önerileri sunuyor. Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu’na (ITUC) göre işyerleri koronavirüsün yayılmasına karşı verilen savaşın en ön cephesi… ITUC’a göre, hastalık belirtisi gösteren işçiler, gelir kaybetme korkusu yaşamadan izin alabilmeli, ücretsiz sağlık hizmetine erişebilmeli. Şirketler çalışanlarına gerekli koruyucu ekipman ve eğitimleri sağlamalı. Hükümetler, kadrolu-taşeron veya sigortalı-güvencesiz ayrımı yapmadan bütün çalışanlara yönelik acil bir sağlık programı hazırlamalı.
Bu ölümcül salgından çıkartmamız gereken ilk ders kamusal sağlık yatırımlarının ve koruyucu sağlık hizmetlerinin hayati önemi olmalı. Ücretli hastalık izni, çok uluslu şirketlerdeki çalışma koşulları, kamusal sağlık hizmetleri gibi konular işyeri sendika komitelerinden başlayarak Birleşmiş Milletler’e varıncaya kadar kapsamlı bir şekilde tartışılmalı. Korona virüsüne karşı mücadele işyerinde başlamalı. Bu hastalık işçilere ekonomiyi yeniden planlama imkanı sağlayabilir.
DÜNYA SENDİKALARINDAN KORONA HABERLERİ
– Asya’da üretim yapan ve küresel sendika federasyonlarıyla sözleşme imzalayan şirketler, çalışanlarına kendilerini korumaları için imkanlar sağlıyor. Ücretli hastalık izni, hizmet ve mal talebi azalmış olsa da ücretlerin tam ödenmesi gibi uygulamalar hastalığın yayılmasını ve ani yoksullaşmayı engelliyor. Kamboçya hükümeti, Kamboçya Sendikalar Konfederasyonu’nun talebi üzerine, iflaslara ve kitlesel işten çıkarmalara çare olmak için, virüs nedeniyle sıkıntı yaşayan şirketlere vergi muafiyeti getireceğini açıkladı. Açığa alınan işçilerin ücretlerinin yüzde 60’ı kısmi hükümet desteğiyle ödenecek.
– İngiltere’de sendikalar; şoförler, vatmanlar, hostesler, havalimanı ve belediye işçileri için özel önlemler alınması gerektiğini vurguluyor. Okulların kapanmasıyla birlikte ebeveynlere de izin verilmezse çocuk bakımının ciddi bir sorun haline geleceğini hatırlatıyorlar. Özel temizlik şirketleriyle ücretli hastalık iznini kapsayan yeni anlaşmalar yapıldı.
– İtalya’da, özellikle metal sektöründeki fiili grevlerin ardından, sağlık izni, uzaktan çalışma, işyerlerinin ilaçlanması, yeni İSG koşulları gibi maddeleri içeren bir “acil durum sözleşmesi” imzalandı. İtalya’da sendikaların talebi üzerine Zara, H&M ve Carrefour’da ücretli hastalık izni, ebeveyn izni ve el yıkama molası gibi düzenlemeler yapıldı.
– Avustralya’da sendikalar ihtiyaç duyan işçilere 14 günlük ek hastalık izni verilmesini talep etti. Ayrıca taşeron işçilerinin ücretli izin kullanabilmesi ve sağlık sektörünün tam kapasite çalışabilmesi için ek bütçe çıkartılmasını istediler.
– Yeni Zelanda’da hükümet sendikaların taleplerini kabul etti. Ek ücretli izinler verildi ve işçilere sağlık harcamaları için ikramiyeler ödendi.
– Kanada sendikaları, çalışma kurallarının ve toplu sözleşmelerin salgınlara karşı yeniden düzenlenmesini istedi. Koruyucu sağlık hizmetlerine daha çok yatırım yapılmasını talep etti.
– Güney Afrika’da sendikalar yevmiyeli çalışanların durumuna dikkat çekiyor, izin hakkı ve sağlık sigortası olmayan işçilerin hastalığın yayılmasını kolaylaştırdığını belirtiyor. Sendikalar 11 farklı dilde temizlik eğitimi veriyor ve koruyucu malzeme dağıtıyor.
– Güney Kore’de [sendikalar] işyerlerinde sağlık taraması yapılmasını talep ediyor. Ticaret, taşımacılık ve haberleşme iş kollarında özel önlemlerin gerekli olduğuna vurgu yapıyor.
– Sendika toplantıları da virüsün yayılmasına uygun ortam sağlıyor. Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) bütün toplantıları ve seyahatleri iptal etti. Toplantılar video konferans yoluyla yapılıyor. Uzmanlar, zorunlu toplantılarda el sıkışmamayı, kucaklaşmamayı hatta selfi çekilmemesini tavsiye ediyor.
Kaynak : DİSK.org.tr