29 kişiyle Rahmi Koç'un öncülüğünde kurulan DenizTemiz Derneği / Turmepa, bu yıl 10 bin kişiyi dernek üyesi yapmayı amaçlıyor. DenizTemiz'in Başkanı Tezcan Yaramancı, 'Karadeniz ve Marmara can çekişiyor' uyarısında bulunuyor.
1995 yılıydı, Göcek'e gitmiş bir grup dalgıçla sualtı temizliği yapmıştık. Hatta ısrarlara dayanamayıp ben de dalmış ve denizin dibindekileri görünce şaşırmıştım. Benim katıldığım iki günlük bölümde denizden çıkarılan atıkları Göcek'te marinada sergiledik, pet şişeleri, tabak çanağı saymıyorum karyola başlığından koltuğa kadar bir ev için gerekli ne varsa denizdeydi. DenizTemiz Derneği'nin benzer etkinlikleri o yıllardan beri devam ediyor, çapı ve etkisi büyüyerek.
İŞADAMLARI KURDU
Dernek 1994 yılında Rahmi Koç'un öncülüğünde bir grup deniz sevdalısı işadamı tarafından kuruldu. Koç, uzun yıllar başkanlık yaptı derneğe, 2008 yılından beri de Tezcan Yaramancı, bu koltukta oturuyor. Eski bir bürokrat ve işadamı olan Yaramancı, İstanbullu olarak doğduğu günden bu yana denizle iç içe yaşıyor. Denizin çevresel etkilerinin yanı sıra ekonomik bir değeri de olduğunu belirten Yaramancı, 16 yıldır yürüttükleri çabaların artık daha da yaygınlaşması gerektiğini belirtiyor. 'Derneği tanınmış işadamları kurduğu için hep özel bir kulüp havasında görüldü oysa kamu yararına bir misyonumuz var' diyen Yaramancı, 2011'de geniş halk kesimleriyle kucaklaşmak, DenizTemiz'i yaygınlaştırmak için şube sayısını artıracaklarını söylüyor. 3 olan şube sayısı 15'e çıkarılacak. Şubeleşme çalışmaları yürütülen yerler arasında Göcek, Dalaman, İskenderun, Antalya, Trabzon, Rize, Zonguldak gibi farklı denizlere kıyısı olan yerleşim yerleri var.
Yaramancı, '15 yıllık bir derneğiz ama üye sayımız 800. Bugüne kadar da sadece Göcek'te ve başka birkaç yerde yaptığımız etkinliklerle gündeme geldik. Oysa çok daha geniş kapsamlı işler yapmaya başladık, bunu da ancak geniş bir destekle yapabiliriz. Üye sayımızı 10 binlere ulaştırmak istiyoruz, herkes bulunduğu yerin sorunlarına daha çok hakim. Bu yöntemle birçok kişinin de sorumluluk almasını sağlamış olacağız' diyor.
DenizTemiz'in bu yıl üzerinde çalışacağı projelerin başında uluslararası etkinlikler geliyor. Türkiye'de Marmara hariç diğer denizlere kıyısı olan çok sayıda ülke olduğunu, kirliliğe bu ülkelerin de neden olduğunu belirten Yaramancı, 'Özellikle Karadeniz büyük risk altında. Sadece Türkiye değil, Romanya, Bulgaristan, Ukrayna gibi kıyı ülkelerin de harekete geçmesi gerekiyor. Ancak bu ülkelerde kamu dışında herhangi bir sivil toplum örgütü yok. Bu ülkelerle iletişime geçtik ve DenizTemiz benzeri dernekler kurulmasına önayak olup ortak hareket edeceğiz' diyor.
KARADENİZ'E ÖZEL ULUSLARARASI KONGRE
Yaramancı, Türkiye'deki tüm deniz ve akarsuların ciddi bir tehdit altında olduğunu ancak Karadeniz ve Marmara'da artık hayat olmayan bölümler olduğuna dikkat çekiyor. Denizlerindeki kirlenmenin yüzde 85'inin karadan gelen atıklar nedeniyle olduğunu söyleyen Yaramancı, bu konuyla ilgili düzenleyecekleri uluslararası kongre ile ilgili şu bilgileri verdi: 'Karadeniz, şu anda en ciddi tehdidi yaşıyor. Bu nedenle Samsun'da bu yıl Karadeniz'e kıyısı olan ülkelerin buluşacağı bir toplantı düzenliyoruz. Siyasetçiler, akademisyenler, yerel yöneticiler ve sivil toplum kuruluşları katılacak. Karadeniz'in en azından yaşayan bölümlerini korumak adına önemli bir adım olacağını düşünüyoruz.'
Göcek'in ardından Gökova da tehlikede
Göcek, denizden kirletilen noktaların başında geliyor. Kapasitesinin çok üstünde tekneyi ağırlayan Göcek, tatilcilerin hoyratlığı nedeniyle 'ölü denizlerden' biri olma yolunda hızla ilerlerken yapılan bazı yasal düzenlemelerin ardından nefes almaya başladı. Yaramancı, Muğla Valiliği'nin kararlı tutumu sayesinde teknelerin atıklarının toplandığı ve tekne sahiplerinin bu hizmet karşılığında ton başına sadece 25 TL ödediğini söylüyor. 'Göcek kurtuluyor ama aynı sorunu şimdi Gökova yaşamaya başladı' diyen Yaramancı, 'Göcek'in başına gelenleri yaşamaması için Gökova'da da önlemlerin bir an önce hayata geçmesi gerekiyor' önerisinde bulunuyor.
Fabrikalar arıtma sistemlerini çalıştırmıyor
Tezcan Yaramancı, araştırmaların Marmara Denizi'nin Doğu kesiminde hatta Adalar'ın etrafında da biyolojik açıdan bazı bölgelerin ölü durumunda olduğunu ortaya koyduğunu söylüyor. Marmara'nın bu durumda olmasının sorumlusu hem evsel hem de sanayi atıklarının önemli bir kısmının hiçbir arıtmaya tabi tutulmadan denize gönderilmesi. Civardaki tüm fabrikalarda arıtma tesisi olmasına karşın birçoğunun çalıştırılmadığını, sadece denetim günleri devreye alındığını söyleyen Yaramancı 'Tüm bunların önüne geçmek için caydırıcı cezalar getirilmeli. Kamu otoritesi sık sık fabrikaları habersiz denetlemeli ki 2-3 kuruşun hesabını yapıp denizi kirletenlerin önüne geçilebilsin.' diyor.