Araştırmayla ilgili bilgiler;
Doktor kontrolü sonrasında çalışmaya katılmanız uygun olarak belirlenir ise, TOHM diyetisyen odasına geçirilerek TANİTA MC-980 cihazı ile vücut ağırlığınız ölçülecektir.
Vücut ağırlık ölçümü sonrasında performans laboratuvarına geçilerek burada 20 dk dinlenmeniz sağlanacaktır. Sonrasında dinlenik metabolizma hızınız ölçülecektir. Dinlenik metabolik hızınız ölçülmeden önce nabız bandını (Garmin HRM Soft Premium, ABD) göğsünüzün alt kısmına teninize temas edecek şekilde takmanız istenecektir. Dinlenik metabolik hızınızın belirlenmesinde otomatik gaz analizörü (Cosmed K5, İtalya) cihazı kullanılacaktır. Otomatik gaz analizörü cihazı, tükettiğiniz oksijen ve ürettiğiniz karbondioksiti kullanarak ölçüm yapabilmektedir. Tükettiğiniz oksijen ve ürettiğiniz karbondioksitin ölçülebilmesi için yüzünüze en uygun maske seçilerek test boyunca takılı kalması sağlanacaktır.
Maske yüz ölçülerinize uygun olarak seçildiği için herhangi bir baskı yapmamaktadır. Dinlenik metabolik hız ölçümü için maske takıldıktan sonra performans laboratuvarında bulunan loş odadaki sedyeye uzanmanız istenilecektir, ölçüm 15 dk sürmektedir. 15 dk sonrasında maske çıkarılacaktır.
Maske çıkarıldıktan sonra dinlenik laktat ölçümünüz yapılacaktır. Laktat ölçümü için kulak memenizden bir damla olacak şekilde kan alınacak, alınan kan Laktat Analiz Çubuğuna (NovaPlus, ABD) damlatılarak ölçülecektir.
Dinlenik metabolik hız ve laktat ölçümünüz sonrasında çalışma için belirlenen standart kahvaltı (1 adet sandviç ekmeği (85 gr), 60 gr beyaz peynir, 30 gr light kaşar peyniri, 200 ml meyve suyu)) servis edilecek, 30 dakikalık istirahat süresince çalışma anketini doldurmanız istenecektir.
İstirahat sonrasında maksimal oksijen tüketiminizin ölçülmesi için laboratuvarda bulunan koşu bandında (h/p/cosmos para control) çalışma için belirlenen protokol ile koşmanız istenilecektir. Testte tekrar K5 gaz analizör cihazı kullanılarak oksijen/karbondioksit gaz değişiminiz hesaplanacaktır. Bu nedenle teste başlamadan önce, vücudunuza uygun ölçülerde ayarlanarak giydirilecek yelek ile K5 cihazı sırt hizanızda kalacak şekilde üzerinize sabitlenecektir. Yaklaşık 420 gr olan K5 cihazının koşarken sporculara rahatsızlık vermeyecek şekilde dizayn edildiği kanıtlanmıştır. Dinlenik metabolik hız ölçümü için taktığınız maske tekrar takılacaktır.
Maksimal oksijen miktarını ölçmek için belirlenen protokol, literatürde yer alan ve dayanıklılık sporcularına uygulanan protokoller örnek alınarak seçilmiştir.
Test protokolünde kadın sporcuların; %0 eğimde, 8 km/h hızla 5 dk ısındıktan sonra her 2 dakikada bir 1.5 km/h hız arttırılarak yorulana kadar koşmaları istenilecektir. Erkek sporcuların ise, %0 eğimde 8 km/h hızda 5 dk ısındıktan sonra, %0 eğim, 9 km/h hızla test protokolüne başlanarak her dakika 1 km/h hız artışı ile 18 km/h hıza kadar devam edildikten sonra hız sabitlenerek her dakika
%1 eğim arttırılarak yorulana kadar koşmaları istenilecektir. Yorulduğunuz zaman vereceğiniz işaretle test sonlandırılacaktır. Gecikmiş kas ağrısı
yaşamamanız için 1 dakika boyunca 6 km/h hızla toparlanma yürüyüşü yapmanız sonrasında koşu bandı durdurulacaktır.
Koşu bandıktan indikten sonra test sonunda toparlanma hızınızı belirlemek için, test sonu 3. ve 6.dakikalarda kulak memenizden alınan birer damla kan örneğiniz laktat analiz çubuğuna damlatılarak ölçülecektir. Sonrasında maskeniz ve K5 in takıldığı yelek çıkarılarak test bitirilecektir.
İkinci ziyaretiniz için TOHM’a gelmeden önce yarış öncesinde nasıl besleniyorsanız öyle besleneceğiniz yiyecekleri TOHM polikliniklere getirmeniz istenilecektir. İlk idrarınızı TOHM polikliniğinde verilen idrar kabına yapacak şekilde gelmeniz istenilecektir. Hemşire tarafından verilecek idrar ve gaita kabı verilerek tuvalete geçmeniz istenilecektir. Çalışma protokolüne göre belirlenen egzersiz yaptırılmadan önce, TOHM poliklinik hemşiresi tarafından iki tüp kan örneğiniz (toplamda 18 ml) alınacaktır.
İdrar ve gaita kabını tuvalet sonrasında poliklinik hemşiresine teslim ettikten sonra performans laboratuvarına geçilecektir. Performans laboratuvarına geçildiğinde öncelikle kulak memenizden alınan bir damla kan örneği laktat analiz çubuğuna damlatılarak dinlenik kan laktat miktarınız ölçülecektir. Sonrasında performans laboratuvarında bulunan TANITA vücut ağırlığı ölçümü cihazı ile sadece vücut ağırlığınız ölçülecektir.
Çalışma için belirlenen egzersiz protokolü, 45 dk maksimal oksijen tüketim hızınızın %65’ine denk gelen hızda bisiklet egzersizi, hemen sonrasında ise koşu bandında maksimal oksijen tüketim hızınızın %75’ine denk gelen hızda tükenene kadar koşarak egzersizinizi tamamlamanız istenilecektir. Egzersiz süresince oksijen tüketiminizi belirlemek için otomatik gaz analizörü (Cosmed K5, İtalya) kullanılacaktır. Birinci ölçümde de olduğu gibi yüzünüze uygun maske seçilerek takılacak ve vücudunuza uygun ölçülerde ayarlanan yelek giydirilerek K5 cihazı üzerinize sabitlenecektir.
Egzersiz bitiminde gecikmiş kas ağrısı yaşamamanız için 2 dk 6 km/h hızda yürümeniz istenilecek, 2 dk toparlanma yürüyüşü sonrasında koşu bandı durdurulacaktır. Test sonu 3. ve 6.dakikalarda kulak memenizden alınan birer damla kan örneğiniz laktat analiz çubuğuna damlatılarak toparlanma kan laktat ölçümleriniz kaydedilecektir. Sonrasında maske ve ve K5 cihazının üzerinize sabitlendiği yelek çıkarılarak tekrar vücut ağırlığınız performans laboratuvarında bulunan TANITA vücut ağırlığı ölçümü cihazı ile ölçülecektir. Egzersiz bitiminden sonraki 15 dk içinde TOHM polikliniklerine geçilerek tekrar iki tüp kan (toplamda 18 ml) örneğiniz TOHM hemşiresi tarafından alınacaktır. Hemşire tarafından verilen idrar kabını doldurduktan sonra tekrar teslim etmeniz beklenecektir.
Ölçüm sonrasında sizlere kullanmanız istenilen gıda takviyeleri (28 şase) verilecektir. Çalışma kriterlerine uygun olarak çalışmaya katılan gönüllü sporcuların oluşturduğu araştırma grubu, rastgele olarak ikiye ayrılarak, bireylerin yarısına probiyotik+ oral rehidrasyon tuzları (ORS) içeren gıda takviyesi, yarısına
ise sadece oral rehidrasyon tuzları içeren şase verilecektir. Size her iki farklı gıda takviyesinden birinin rast gelme olasılığı bulunmaktadır. Size verilen takviyenin içinde ORS takviyesinin mi yoksa probiyotik+ ORS takviyesinin mi olduğu hem araştırmanın yürütücüsü hem de sizler tarafından çalışma sonuçlanana kadar bilinmeyecektir.
Oral rehidrasyon tuzları, içerisinde vücutta terle birlikte kaybedilen serum elektrolitlerini içeren ve vücutta aşırı sıvı kaybı ve de ishal durumlarında yaygın olarak kullanılan tuzlardır. Uzun süreli spor yapan bireylerde ter, solunum vb.
şekilde oluşan vücut sıvısıyla birlikte elektrolit kayıplarının yerine konmasında kullanımı önerilmektedir. Oral rehidrasyon içeren gıda takviyesinin 1 şasesinde;
0.7 g Sodyum Klorür, 0.2 g Trisodyum sitrat, 0.4 g Potasyum Klorür, 2.7 g dekstroz bulunmaktadır.
Çalışmada kullanılan probiyotik+ ORS gıda şasesinin içerisindeki probiyotik türü, ishal, bağırsak krampları, vücutta stresin artışı gibi egzersiz sonucu vücutta gelişen olumsuz etkileri azaltan/ önleyebilen en etkili probiyotik türleri arasından seçilerek belirlenmiştir. Kullanılacak probiyotik + ORS gıda takviyesinin 1 şasesinde; 0.7 g Sodyum Klorür, 0.2 g Trisodyum sitrat, 0.4 g Potasyum Klorür, 2.7 g dekstroz, 5*109 cfu Lactobacillus Rhamnosus GG ATC53103 HN019 suşu ve fruktooligosakkarit (kullanılan probiyotiğin bağırsakta etkinliğini arttıran bir tür karbonhidrat çeşidi)bulunmaktadır.
Her iki gıda takviyesi de aynı şekilde hazırlanma/ tüketme talimatlarına sahiptir. Takviye her gün 1 şase 200 ml suya dökülüp karıştırılarak içmeniz istenilecek ve de bu uygulamaya 4 hafta (28 gün) boyunca devam etmeniz beklenecektir. Takviye kullandığınız 4 hafta boyunca her hafta 3 gün (2 gün hafta içi, 1 gün hafta sonu olmak üzere) 24 saat boyunca tükettiğiniz tüm yiyecek ve içecekleri yazmanız için besin tüketim kaydı formu verilecek, sorumlu araştırmacı Aslı DEVRİM tarafından nasıl besin tüketim kaydı tutacağınız anlatılacaktır. Gıda takviyesi kullanmaya başlamadan önce dışkı örneğiniz alınacaktır.
Üçüncü ziyaretinizde ikinci ziyaretinizde uygulanan tüm egzersiz protokolü ve kan/idrar/dışkı alım işlemleri aynı şekilde uygulanacaktır. Tüm ölçümün bitiminde, kullanılan takviyenin sindirim sistemi üzerine etkili olup olmadığını değerlendirmek üzere tekrar çalışma anketini doldurmanız istenilecektir.