Owain Glyndwr
- Önem : Galler’in son bağımsız lideri
- Doğum : 1354
- Ölüm : 1413
Galler’in son bağımsız lideri olan Owian Glyndwr, Gal milliyetçilerinin İngiliz işgallerini kısa süreliğine olsa da ülkeden sürdükleri bir başkaldırıya liderlik etti. Gal asilsazedelerinden olan Glyndwr ülkenin kuzeydoğusunda doğdu. İlk önceleri İngiltere Kralı 2. Richard azledilip yerine kuzeni 4. Henry için çalışıyordu. Galler 13. yy’da İngiliz egemenliğine girdi ve işgalciler kendilerine karşı gelişen bütün direniş hareketlerini bastırdılar. 1400 yılında Richard azledilip yerine 4. Henry geçince Glyndwr’ın muhalefet hareketi başlamış oldu.
Çıkan bu isyanı kontrol eden Glyndwr, 1400 yılında kendisini Gal Prensi ilan etti. Sonraki yıl Orta ve Kuzey Galler de isyana katıldı. 1402 yılında isyanı destekleyerek İngiltere’yi zayıflatmak isteyen Fransızlar’dan yardım almaya başladı. Birkaç yıl boyunca, Galler’in kontrolün elinde tuttu. Bir parlamento kurdu ve 1404 yılında resmen tahta çıktı. 1405 yılında Fransızlar güçlerini geri çekmeye başladılar. Ardından Henry saldırıya geçti. Aralarında Glyndwr’ın pek çok akrabasının da bulunduğu Gal liderleri yakalanarak Londra kulesine hapsedildiler. 14010 yılında İngilizler, Galler’in büyük bölümünü geri aldılar. Glyndwr ve onun destekçileri ormanlara kadar takip edildi, ancak birkaç yıl daha İngilizlere karşı gerilla saldırıları düzenlemeye başladılar. Glyndwr hiçbir zaman yakalanamadı. Bu durumdan dolayı Glyndwr sonraki yıllarda, Gal folklorünün kahramanı haline geldi.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
David S. Kidder, Noah D. Oppenheim, Entelektüelin Kutsal Kitabı, Maya Kitap, 2013
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Kadı Burhaneddin
Kılıcı kadar kalemi de güçlü olan Kadı Burhaneddin’in asıl adı Ahmed olup, dönemin Kayseri kadısı Şemseddin Muhammed’in oğludur. Babasının gözetiminde küçük yaşlardan başlayarak sıkı eğitim almaya başlayan Kadı Burhaneddin, Arapça, Farsça, lügat, hat, hesap ve mantık derslerinin yanında ilerleyen süreçlerde fıkıh, hadis, tesfir, akli ve nakli ilimlere yönelik eğitimler aldı. Spora da oldukça düşkün olduğu için ata binmek, kılıç kullanmak ve ok atmak gibi faaliyetlerde bulunurdu. 19 yaşında hacca gitti ve hacdan dönerken babasının Suriye’de vefat etmesi üzerine bir yıl kadar Halep’te kalarak yine ilmi faaliyetlerde bulundu. Kayseri’ye döndüğünde ise Eretnaoğlu Mehmed Bey tarafından şehrin kadılığına tayin edildi ve onun kızıyla evlendi.
-
Salacıoğlu Mustafa Celveti
Henüz çocuk yaşta babasını kaybeden Salacıoğlu Mustafa Celveti çeşitli şiirlerinde fakirlikten, çoluk çocuğa muhtaç olmaktan, büyüklerde mürüvvetin, küçüklerde vefanın kalmadığından, kendisini anlamayan zâhir ehlini kastederek “hayvanı çok bir ormana düştüğünden” bahsetmesi onun Girit’te sıkıntılı günler geçirdiğini gösterir. Harabeye dönen dergâhının tamiri amacıyla Seyyid Mustafa Paşa’ya yazdığı kasideye bakarak nüktedan bir mizaca sahip olduğunu gösterdi. Celvetîliğin Hâşimiyye koluna mensup olan Salacıoğlu bir müddet Girit dışında seyahat ettikten sonra İstanbul’da Üsküdarlı şeyh Hâşim Baba’dan hilâfet alıp Girit’te tekke şeyhi oldu. Vezir Hasîb Seyyid Mustafa Paşa’ya takdim ettiği “Kasîde-i Beççe”den Girit’te bir hankahının olduğu anlaşılır. Vahdet-i vücûd ve devir görüşünü benimseyen melâmet ehli bir mutasavvıf olan Salacıoğlu birçok şiirinde melâmeti överken kalender, abdal ve harâbâtî olduğunu da belirtti. Ona göre insan bu âleme devir sırrını anlamak, devrini tamamlayıp çıktığı ulvî âleme dönmek için gelmişti. Devir insanın kendinden kendine yaptığı bir seferdi, yani bu âlemde alıp satan varlık aynıydı. Bu seyrüsefer Hakk’ın bir hikmetiydi. Ancak bunun sırrını anlamak ve anlatmak mümkün değildi.
-
Mescid-i Haram
Kur’an-ı Kerim’de on beş yerde geçen Mescid-i Haram tabiriyle Kabe, Kabe’yi kuşatan ve ibadet için kullanılan alan, Mekke veya Mekke haremi kastedilir. Mescid-i Haram yeryüzünde bilinen en eski mescid olup Hz. Peygamber İslamiyet’i tebliğ için zaman zaman Mescid-i Haram’ı kullanmış, yapılan baskılara rağmen Hacerülesved ile Rüknülyemani arasında namaz kılmıştır. Kur’an’da, Mescid-i Haram’ın ziyaret edilmesini engellemenin ve halkını oradan çıkarmanın Allah katında büyük günah olduğu belirtilir. İslam öncesi dönemde Kusay b. Kilab Mekkeliler’i Kabe merkez olmak üzere Mekke ve çevresine yerleştirmiş, evlerin arasından Kabe’nin bulunduğu alana geçişi sağlayan kapılar yapılmıştır. Kabe’yi kuşatan bu alan siyasi ve içtimaîi hayatın bütün fonksiyonlarının yerine getirildiği bir merkezdi. Resul-i Ekrem ve Hz. Ebu Bekir zamanında Mescid-i Haram’da herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Hz. Ömer döneminde ise çevresindeki bazı evler istimlak edilerek büyük oranda genişletilmiş ve etrafı göğüs hizasında bir duvarla çevrilmiştir. Hz. Osman devrindeki biraz daha genişletilerek Mescid-i Haram’ın ilk revak bu sırada yapılmıştır. Abdullah b. Zübeyr tarafından başlatılıp Emevi Halifesi Abdülmelik zamanında sürdürülen ve I. Velid döneminde tamamlanan ilavelerle birlikte Mescid-i Harâm’ın alanı 10,270 m²’ye ulaşmıştır.
-
Kölemen Abdullah Paşa
Osmanlı Devleti müşiri ve Harbiye nazırı olan Abdullah Paşa Trabzon’da dünyaya geldi. Mısır ordusu süvari miralaylığında bulunan babası Rüstem Bey, Türk Kölemenleri’nden olduğundan dolayı Abdullah Paşa Kölemen lakabını aldı. Mekteb-i Sultani’yi bitirdikten sonra Harbiye’ye giren Abdullah Paşa, kurmay yüzbaşı olarak 1881 yılında orduda görev aldı. Hicaz ve Mısır’da önemli askeri vazifelerde bulundu ve ardından İstanbul’a dönerek Erkan-ı Harbiye Mektebi’nde öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik görevini icra ettiği dönemde aynı zamanda Von der Goltz Paşa’nın tercümanı ve yardımcısı oldu. Viyana askeri ataşeliğine tayin edildikten sonra feriklik rütbesine yükseldi ve Anadolu’daki Ermeni isyanını bastırmakla uğraştı. Takip eden süreçte de Musul valiliğine getirildi. Çeşitli devlet görevlerinin ardından birçok defa geçici elçilik göreviyle yurt dışında bulundu.
-
Feridun Ahmed Bey
Osmanlı nişancılarının en ünlülerinden olan Feridun Ahmed Doğum yeri ve tarihi net olarak bilinmemektedir. Defterdar Çivizâde Abdi Çelebi’nin evinde ve himayesinde yetişen Feridun Ahmed Bey onun aracılığıyla kâtip olarak Rumeli Beylerbeyi Sokullu Mehmed Paşa’nın hizmetine girdi. Kanûnî Sultan Süleyman’ın Nahçıvan seferine katıldı. Sokullu Mehmed Paşa’nın vezîriâzamlığı sırasında Dîvân-ı Hümâyun kâtipliğine getirildi, aynı zamanda onun sır kâtibi oldu. Böylece devlet işlerindeki nüfuzu daha da arttı. Sigetvar Seferi’ndeki hizmetlerinden dolayı Kanûnî tarafından dergâh-ı âlî müteferrikalığı ve zeamet tevcihiyle mükâfatlandırıldı. Kanûnî’nin vefatı ve II. Selim’in tahta çıkışı sırasında asayişi temin edip olayları yatıştırmada Sokullu’ya büyük yardımda bulundu. III. Murad tahta geçmek için Manisa’dan İstanbul’a gelirken Feridun Ahmed Bey’in Mudanya İskelesi’nde hazır bulundurduğu zahire gemisine binmesi onun için büyük mazhariyet oldu. Fakat bu olay, hâmisi Sokullu Mehmed Paşa’nın nüfuzundan kurtulmak isteyen III. Murad üzerinde herhangi bir etki yapmadı. Sokullu’nun bir suikast sonucu ölümünden sonra İstanbul’a çağrılarak tekrar nişancılık makamına getirildi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun