Caretta carettaların yuvadan çıkış süresi, iklim değişikliği sebebiyle 47 güne düştü
Dünya Doğayı Savunma Birliği’nin (IUCN) kırmızı sıralamasında, kuşağı tükenme tehlikesi altındaki caretta caretta çeşidi deniz kaplumbağalarının en kıymetli yuvalama alanlarından kabul edilen Çıralı kıyısında, 2013-2020 yuvalama aktiviteleri ve 2001-2020 yılları ortasındaki 20 senelik bolluk eğilimi makaleye dönüştürüldü.
8 yılda 37 bin yavru deniz ulaştı
Deniz kaplumbağaları üstünde uzun müddetli seyretme çalışmalarının popülasyon boyutu ve yuva yoğunluğu iddiaları hakkında saygın bilgiler sağladığına işaret edilen makalede, Çıralı Plajı’nda 2013-2020 yılları ortasında dönem başına averaj 107 yuva olmak suretiyle toplam 852 yuva kaydedildiği açıklandı.
Toplam 68 bin 443 yumurta bırakıldığı ve bunların 41 bin 80’inin (yüzde 60) yumurtadan çıkmış olduğu, yavruların 37 bin 830’unun (yüzde 92) denize ulaşabildiği kaydedildi. Makalede averaj kavrama boyutu ve kuluçka muvaffakiyetinin sırasıyla 81.9 yumurta ve yüzde 60 olduğu, seneler ortası değişkenlik gösterdiğine dikkat çekildi.
Çıralı Kıyı Savunma Uyum Komitesi Lideri Erdal Elginöz iklim değişikliğinin tesirlerine dikkat çekti ve şunları bahsetti:
“Çıralı’da deniz kaplumbağalarının yumurta kuluçka müddetleri kısalmış. Bunun da iklim değişikliğine bağlı kumun oldukca ısınması ve geceleri soğuyamaması suretiyle bir niçin bulunduğunu düşünüyoruz. Evvelki yıllarda yuvadan çıkış mühletleri 50-60 gün iken, 47 güne kadar indiğini tespit ettik. Bu mevzuda yeni araştırmalara başladık. Zira bu yavrunun gereğince gelişmeden yuvadan çıkması zayıf olmasına sebep olabilir. Doğal olarak bu da deniz kaplumbağalarının geleceğini tehdit eden bir durum.”
‘Yuva sıcaklığı cinsiyeti de etkiliyor’
Yuva içi ısının yüksek olmasının bir diğer negatif sonucunun da yumurtadan çıkan yavruların daima dişi olmasına sebebiyet vereceğini kaydeden Elginöz, “Bu da orta ve uzun solukta deniz kaplumbağası popülasyonunu makus etkileyecektir. Bildiğiniz suretiyle, kaplumbağa yavrularının cinsiyeti, yuvanın ısısına bağlı olarak değişmiş olur. Yüksek ısıda (30 aşama ve üstü) dişi, düşük ısıda adam yavrular oluşur. Gelecek yıl yuva içi sıcaklıkları ölçecek hususi termometreler kullanarak iklim değişikliğinin caretta yuvaları içindeki tesirini kanıtlamaya çalışacağız ve makalesini hazırlayacağız” dedi.
‘Su düzeyinin yükselmesi de çekince’
Gelecek yıllarda suların yükselmesini beklediklerini, bunun da deniz kaplumbağalarını tehdit eden bir diğer mesele bulunduğunu açıklayan Elginöz, şunları söylemiş oldu:
“Bu da Çıralı’da kumul alanın sular altında kalmasına sebep olabilir. Beklentiler 2100 yılından aşağı değil lakin her şey iddialarımızdan oldukca daha süratli aşama kaydediyor. Bu datalar ışığında yeni çalışmalara da başladık ve deniz kaplumbağalarını savunma çalışmalarına bilimin ışığında yeni taraflar vereceğiz.”
‘Carettaları koruyamıyoruz’
Uzun senelerdir meydana getirilen savunma çalışmalarına rağmen Çıralı’da tespit edilen caretta sayısının değişmediğini belirten Elginöz, sebeplerini şu şekilde sıraladı:
“En kıymetli sebep carettaları denizde koruyamamamız. Balık ağları, misinalar, hayalet ağlar, plastik atıklar, trol avcılığı ve tekne çarpması, pervane yaralanması suretiyle sebeplerle her yıl onlarca erişkin deniz kaplumbağası ölmektedir. Ayrıyeten üreme kumsallarında inşaat yapılması, ateş yakılması, araçla kumsala girilmesi, Carettaların jenerasyonuna ziyan veren davranışlardır. Her insanın Carettaları korumak için bunlardan kaçınmasını, geceleri üreme kumsallarına girmemesini rica ediyoruz.”