Mercanköşk
Mercanköşk, gerçekten çok güzel kokan bitkiler arasındadır. Taze olarak marketlerin hazır yeşil salata malzemeleri satılan bölümlerinde bulabilirsiniz. Hazırlayan: Aylin Güney
Eğer yaprağını hafifçe ezerek özsuyunun çıkmasını sağlarsanız, karşılaşacağınız koku elinize parfüm damlamış hissine kapılmanıza sebep olacaktır. Zira mercanköşk parfüm sanayisinde kullanılan bitkilerdendir. Mercanköşkün antik bir hikayesi vardır; Yunan mitolojisine göre Kıbrıs kralının hizmetçisi Amarakos bir gün çok değerli bir şişe kokuyu çalar ve cezalandırılmamak için kaçar. Ama tanrılar onu mercanköşke çevirirler. Hikayeye göre bitkinin güzel kokmasının nedeni budur. Ayrıca Afrodit’ in mercanköşkün kokusunu çok sevdiği ve bahçesinde yetiştirdiği de antik hikayeler arasındadır.
Mercanköşk hem bir baharat, hem de şifalı bir bitkidir. Kuru otsu, ağaçsı, hafif kâfuri ve baharlı kokusu; aromatik, keskin, hafif acı bir lezzeti vardır. Mutfakta çiçekleri ve yaprakları kullanılır. İtalyan mutfağının olmazsa olmazlarındandır. Domates soslarıyla, kızartma sebzelerle ve etlerle kullanılır. Aroması fesleğen ve maydanozla iyi uyuşur, pizzaya eklenir. İsveç’te koku vermesi için biraya katılır.
Yemeklere pişme süresi bitmek üzereyken hatta yemek piştikten sonra eklenirse aroması azalmadan kalır.
Mercanköşkün şifalı özellikleri kekiğe çok benzer. Sindirim kolaylaştırıcı, uyarıcı,
terletici, soğuk algınlıkları ve bu sebebe bağlı öksürüklerin giderilmesinde, idrar artırıcı, gaz giderici, ishal giderici olarak kullanılır. Ayrıca düz kaslar üzerinde gevşetici etkiye sahiptir. Ağrı kesme özelliği vardır. Yara iyileşmesini hızlandırıcı maddeler içerir. Bu sebeple açık yaralara çok etkilidir. Meme kanserinde güvenle
kullanılır. Cilde sürüldüğünde deride yanma hissine neden olurken, açık yaraya sürülmesi durumunda acı hissi uyandırmamaktadır. Hazmı kolaylaştıran bir muhtevaya sahip olması nedeniyle, ağır ve yağlı yemeklerde hafifletici baharat olarak kullanılır. Derin dondurularak veya kurutularak saklanan bu bitki kışın da baharat olarak kullanılabilir. Bitkinin çayı 2 – 3 dakika ateş üzerinde kaynatılarak ya da haşlama yani kaynatılmış su porselen demlik veya benzeri bir kap içinde demlenmeye bırakılarak hazırlanmaktadır. 10 ila 15 dakikalık bu süre sonunda bir büyük fincana 4 – 5 dal taze mercanköşk konularak hazırlanacak bu güzel çay keyifle içilebilir. Bitki çaylarına şeker katılmaz, yalın tadından keyif alabilmek zor birşey değildir. Hassas bir mideye sahip kişilerin aşırı miktarda mercanköşk almamaları gerekir. Uyuklamaya yol açabileceği için dikkat gerektiren zamanlarda ve aşırı düşük tansiyon dönemlerinde kullanılmamalıdır.