Akay Cemal
Ayinler meselesi
Rum Ortodoks Kilisesi Başpiskoposu II. Hrisostomos, Karpaz’daki Rumların dini özgürlüklerinin kısıtlanması durumunda, KKTC’deki TC kökenli vatandaşların Larnaka’daki Hala Sultan Tekkesi’ne gitmesine izin vermeyeceğini söyledi. Hrisostomos, izin verilen ayin sayısının yılda 1’e düşürülmesinin kendisi için önem arz etmediğini, ancak Hıristiyanların bulunduğu Karpaz’daki köylerde ve Apostolos Andreas Manastırı’nda ayin yapılmasının yasaklanamayacağını kaydetti.
Demek oluyor ki, Kuzey’deki kiliselerde ayin sayısının 1’e düşürülmesi Hrisostomos açısından hiç de önem arz etmiyor. O halde bu konuda koparılan gürültü, papara niye? Hele KKTC’de ‘Kraldan kralcı’ kesilenlerin? KKTC’de Dışişleri Bakanlığı, Rumların buradaki kiliselerde yapacakları ayinlere bazı kriterler getirdi. Olabilir. Kilisenin başı Hrisostomos bile bu konuda ne diyor? Bunlar önem arz etmiyor. Önemli olan, Hıristiyanların bulunduğu Karpaz’daki köylerde ve Apostolos Andreas Manastırı’nda ayin yapılmasının yasaklanmaması…
Üzerinde durmak istediğimiz esas konu bu olmasa da, bundan önceki dönemde bir ‘ayinler furyası’ yaşandığını hepimiz de biliyoruz. O kadar ki, adı şanı duyulmamış, 42 yıldır kapalı olan kiliseler bile açtırılıp ayinler yapılmıştı…
Oralarda bile ayin yapılması iyi mi oldu, kötü mü oldu? Elbette kötü oldu diyemeyiz. Peşinen şunu ifade edelim ki, din özgürlüğüne karşı değiliz. Basın özgürlüğü gibi, dini özgürlük de esastır! Dili, dini, ırkı ne olursa olsun, insanların dini inançlarına saygı duymak gerek! İnsanlar, dini inançlarına göre ayrıma tabi tutulmamalı, mağdur edilmemelidir. Maalesef dünyada din ayrımcılığı yapan rejimler ve dini inancından ötürü horlanan, baskılara maruz kalan insanlar vardır.
Bunları geçelim ve yeniden kendi ülkemize dönelim. Son birkaç yıldan beri gerek eskiden Rumların yaşadığı, gerekse karma köy ve kentlerde ha bre ayinler yapılmaktaydı. Adeta ‘ayin enflasyonu’ yaşanmaktaydı… Hatta bir ara o kadar ileri gidilmişti ki, Gazimağusa surlar içinde bulunan bir kiliseye gidilecek, akabinde de meşalelerle yürüyüşe geçilecekti… Haber üzerine Mağusa’da Türk gençleri de toplanmış, kendileri de bayraklarla yürüyeceklerini açıklamışlardı… Neyse ki mumlu veya meşaleyle yürüyüşten vazgeçilmişti…
Bu arada bir de ne görelim; ayinlerin artmasıyla birlikte, Güney’de ırkçılık da tırmanıyor ve tehlikeli boyutlara ulaşıyor. Nitekim bir önceki seçimde pek varlık gösteremeyen ırkçı ELAM örgütü, bir bakıyorsunuz son seçimde şu kadar bin oy alıyor ve Rum Meclisine de 2 milletvekili gönderiyor. Ve bu, Kuzey’de ayinlerin tavan yaptığı döneme rastlıyor. Bunlar hiç de tesadüf değildir ve bize göre bilimsel araştırma gerektirmektedir. Ayin maksadıyla geçen gençlere, “İşte buraları eskiden bizimdi, ama Türkler geldi işgal etti” gibi söylemler, mesajlar devamlı surette beyinlere işlendi ve sonuçta ayinler arttıkça, ırkçılık da tırmanışa geçmiş oldu.
Geçen Mayıs ayında Güney’de yapılan genel seçimlerin hemen ardından Başpiskopos Hrisostomos’un öncelikle ELAM’dan seçilen milletvekilleri ve beraberindeki heyeti kabul ve tebrik etmesi, Rum Meclisinde kendilerine ihtiyaç olduğunu dile getirmesi manidar değil midir?
Mesela Lapta’da ayin yapıldıysa, Lapta’da eskiden Türk yok muydu? Ezelden beri vardı ve zaman içinde baskılarla azınlığa düşürülmüşlerdi… Gaziköy’de (Afanya), Paşaköy’de, Geçitkale’de (Lefkonuk) ve daha nice yerleşim birimlerinde Türk yok muydu, yaşamıyorlar mıydı? Bildiğimiz kadarıyla Paşaköy’de yaşayan Türkler, EOKA’nın zulüm ve baskısından dolayı 1950’li yılların sonlarında Paşaköy’ü terk etmek zorunda kalmışlardı… Zamanında Lefkonuk’ta yaşayanlar da! İnanmayanlar varsa, sorup öğrenebilir.
Benzer durumda daha nice köylerimiz vardır. O bakımdan ‘gelip de işgal ettiler’ gibi kandırmaca sözler gerçeği ifade etmemektedir.
Barış Harekâtı’ndan sonra Denktaş’la Kliridis arasında can güvenliğini dikkate alarak, ‘Nüfus Mübadelesi Anlaşması’ yapıldığı ve bu anlaşma uyarınca Güney’deki Kıbrıslı Türklerin Kuzey’e; Kuzey’deki Kıbrıslı Rumların da Güney’e yerleştirilmesine karar verildiği bilinçli olarak anlatılmıyor, unutturulmak isteniyor ve işgal olayı ön plana çıkarılıyor. O zaman da Kuzey’de herhangi bir kilisede ayin yapanların Güney’e dönerken, nasıl ve ne gibi duygularla yüklendiğini tahmin edebilirsiniz.
Dini ayinlere hoşgörü ile yaklaşırken, bu konudaki ince ve hassas ayarları da çok iyi hesap etmekte yarar vardır. Unutulmamalı ki, barışın en büyük düşmanı ırkçılığın tırmanışa geçmesidir!
Var mı aksini iddia edebilen?