Mültecilik temalı üç kitap
Geçtiğimiz on yılık süreçte mültecilik, edebiyatın en çok işlenen konularından oldu. Buna çocuk edebiyatını da dâhil edebiliriz. Mültecilik gibi ağır bir insanlık trajedisini çocuklara anlatmak için yazar ve çizerler büyük gayret gösteriyor.
Mülteci dramından en çok etkilenen ülkelerden biri olan Türkiye’de de mülteci temalı kitapların sayısında artış söz konusu. Ancak ülkemizde yayımlanan mülteci konulu kitapların çoğu yurt dışında ödül alan veya beğeni toplayan eserlerden oluşuyor.
Ülkemizde yayınlanan üç farklı tercüme eseri mülteciliği anlatış yönüyle değerlendirelim:
Francesca Sanna’nın hem yazıp hem resimlediği ve Taze Kitap tarafından Türkçeleştirilen Yolculuk kitabındaki anlatı, aslında çok bilindik bir mültecilik hikâyesi. Kitabı uluslararası üne kavuşturan daha çok görsel başarısıyla ilgili. Resimlerde gerçekten çok güçlü bir estetik var ve görseller anlatıyı besleyerek okura tesir ediyor.
Taşları kullanarak çizdiği resimlerle fenomen hâline gelen Suriyeli Nizar Ali Bedr’i, çocuk kitapları yazarı Margriet Ruurs bir kitap projesine ikna eder. Kelimelerle ve taşlarla yeniden bir mültecilik hikâyesi yazılır ve ortaya etki derecesi yüksek bir çocuk kitabı çıkar: Taştan Adımlar. Sosyal medyada dolaşan tüm o taştan resimler, eklenen yeni tasarımlarıyla artık tek bir kitapta, çocukların elinde.
Kurgu dışı anlatımda Kırmızı Kedi Çocuk’tan çıkan Herkes Bu
rada kitabı, farklı bir mültecilik yolculuğuna çıkarıyor okuru. Bir trajedi yahut dram anlatmak yerine, göçün insanlık tarihinde çok eski bir olgu olduğunu hatırlatarak insanların çok çeşitli sebeplerle başka yerlere gittiğini açıklıyor. Bir küreselleşme kitabı şeklinde de okunabilecek bu eserde, farklı kültür ve hayatların özellikleri yer alıyor. Böylece ötekileştirmeye varmadan diğer insanlar hakkındaki bilgimiz de tazeleniyor.
Çocuklara kitap okumak suretiyle bir mülteci duyarlılığı kazandırmak mümkün; ama bundan önce kendi günlük dilimizi insancıl kılmanın yollarını aramak gerekiyor. Ki çocuk, kitaplardaki dünya ile gerçek dünyanın arasındaki çelişkiyi görmesin. Kitaplardaki acı dolu anlatıya şahit olan çocuklar için sıradaki eylem mülteciler için bir şey yapmaktır.
KAYNAK: OKUR DERGİSİ- YAZAN: AYŞENUR NARBOĞA