Koronavirüs salgını nedeniyle birçok ülkede alışveriş merkezleri kapatıldı ve marketlerin çalışma saatlerinde düzenlemelere gidildi. Hareketliliği azaltmak için alınan bu tedbirler, mecburî halde neredeyse herkesin e-ticarete yönelmesine neden oldu. Muhtaçlık karşılamak için bile dışardan çıkmakta tedirginlik yaşanması, e-ticarette yeni bir devrin başlamasına neden oldu.
Bilişim Sanayicileri Derneği (TÜBİSAD) tarafından paylaşılan bilgilere nazaran Türkiye’de e-ticaretin perakendedeki hissesi yüzde 4-5 iken, koronavirüs salgınıyla birlikte 5-6 katlık bir artış yaşandı.
Koronavirüs nedeniyle herkesin hijyene daha fazla değer vermesi, hijyen eserlerinin e-ticaretteki hissesini da artırdı. Ülkemizde hijyen eserlerindeki satışlarda yaklaşık 2 kat artış yaşandı. Sabun, dezenfektan ve kolonya ülkemizde en çok satılan hijyen eserleri oldu. Stackline isimli internet sitesinin ABD’de yaptığı araştırmaya nazaran ise hijyen kategorisindeki satışlarda yüzde 670 oranında artış yaşandı ve bu kategoride en çok satılan eser eldiven oldu. Stackline datalarında hijyen eserlerinden sonra ikinci sırada ise ekmek yapma makineleri yer aldı. İnsanların konutlarında ekmek yapmaya başlamasıyla, ekmek yapma makinelerine olan talepte yüzde 652 oranında artış yaşandı.
Konutta geçirilen müddetin artmasıyla, hobi eserlerine olan talep de arttı. Bilhassa puzzle ve kitap satışlarında yüzde 25 ila 60 oranında bir artış yaşandı. Birçok ülkede yurtdışı ve yurt içi seyahatlerin kısıtlanması/yasaklanması ile uçak bileti satışları neredeyse durdu. Seyahatlerdeki kısıtlamayla, valiz satışlarında yüzde 77, fotoğraf makinesi satışlarında ise yüzde 64 oranında düşüş yaşandı. Benzeri biçimde bu periyotta temel gereksinimlerin dışında kalan giysi ve teknoloji bölümünde de satışlarda düşüş yaşandı.
Koronavirüs aslında bu tarafıyla hem işletmeler hem de tüketiciler için dijitalleşmeyi mecburî hale getirdi. Bu devirde birçok perakendeci, birinci kere internetten sipariş almaya başladı.
E-ticarette yaşanan artış, bu alandaki istihdama da olumlu yansıdı. Tüm dünyada e-ticaret bölümünün dev ismi, artan siparişlere yetişmek için yeni işçi alımları yapmaya devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Amazon, ABD’de 100 bin yeni işçi alacağını duyurmuştu. Benzeri formda ülkemizde de bu alanda istihdam artışı yaşanıyor.
E-ticaretteki yükselişin yanı sıra, kullanıcılar fizikî alışverişlerde de mümkün olduğunca temastan kaçınmaya çalıştı. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından paylaşılan datalara nazaran 2.5 milyon adet temassız özellikli kart, bu periyotta birinci sefer kullanıldı. 2020 Mart ayında temassız kart kullanımı, 2019 Mart ayının 3 katına çıktı. Ayrıyeten 3 milyon kart, birinci sefer internetten ödeme yapmak için kullanıldı. Her 5 TL’lik kartlı ödemenin 1 TL’si internetten yapıldı. Bu alanda yaşanan yüzde 19’luk artış, ödemelerde dijitalleşmenin büyük bir ivme kazandığını ortaya koyuyor.
Burak Kesayak
twitter.com/BurakKesayak