Bugüne kadar hep istikrarın önemini vurgulayan iş dünyası için sandıktan çıkacak oy oranı önemli. Ancak, patronlar bu kez oy oranının yetmeyeceğini, sokakların sakinleşmesinin de en az sandıktan çıkacak sonuçlar kadar önemli olduğunu söylüyor.
AYŞEGÜL AKYARLI GÜVEN/ WSJ -Yerel seçimler yaklaşırken herkes gibi iş dünyası da Türkiye'nin hızlı değişen gündemine ayak uydurmaya ve yaşanabilecek senaryolara karşı planlarıyla hazırlıklı olmaya çalışıyor. Bugüne kadar hep istikrarın önemini vurgulayan iş dünyası için sandıktan çıkacak oy oranı önemli. Ancak, patronlar bu kez oy oranının yetmeyeceğini, sokakların sakinleşmesinin de en az sandıktan çıkacak sonuçlar kadar önemli olduğunu söylüyor.
Bu sakinlik için yerel seçim sonucu ne olursa olsun Türkiye'nin erken genel seçime gitmesi gerektiğini söyleyen de var, AKP'nin gücünü koruması gerektiğini dile getiren de. Bazıları Türkiye'nin kozmopolit yapısının koalisyon hükümetleriyle daha uyumlu olduğunu savunuyor. Bazıları da "Tek parti iktidarını her zaman koalisyona yeğlerim" diyor.
The Wall Street Journal Türkiye'ye konuşan ve şirketlerinin ciroları toplamı 20 milyar doları aşan patronların yerel seçimlerde AKP'nin alacağı oy oranı konusundaki beklenti ortalaması %38.6 çıktı. Parti için beklenen en yüksek oy oranı %45 olurken en düşük beklenti %33 olarak belirtildi. Görüştüğümüz 10 patronun 6'sı geçen seçimlerde AKP'ye oy verdiğini açıkladı.
Türkiye gündemindeki gerilim artarken iş dünyası şekil değiştiren bu gerilime hazırlıksız yakalandı. The Wall Street Journal Türkiye'ye konuşan 6 işadamının 4'ü bugünlerde sokak olaylarını beklemediklerini, artan gerilimin kendilerini tedirgin ettiğini söylüyor. 6'sı sokak olaylarının seçime kadar süreceği inancında. Her biri istikrarın sürmesi için farklı seçim senaryoları yazıyor.
• Görüştüklerimiz arasında kurulduğu günden bugüne kadar hep AK Parti'ye oy verdiğini söyleyen işadamlarının sayısı 3
•Geçen seçimde AKP'ye o verdiklerini belirtenlerin sayısı 6
•Geçen sene AKP'ye oy veren işadamlarından sadece biri son yaşanan gerilimler ve yolsuzluk soruşturması nedeniyle bu seçimlerde ilk kez AKP'ye oy vermeyeceğini dile getiriyor. İşadamı kendisinin Gülen Cemaati ile bir bağı olmadığını belirtiyor. İstikrar için Ak Parti oylarının düşmesi gerektiğini söylüyor.
•Devlet iheleleriyle iş yapan, hükümete yakın 2 işadamı istikrar için partiden desteğini çekmediğini ifade ediyor.
•Avrupalı bir ortağa sahip olan Türk şirketin kendisini muhafazakar olarak tanımlamayan CEO'su ise AKP iktidarını herhangi bir koalisyona yeğlediğini, hiçbir koalisyonun tek parti iktidarı kadar sağlıklı olmayacağını ifade ediyor.
The Wall Street Journal Türkiye'ye konuşan patronların istikrarın sürmesi için öngörüleri ve AKP oy oranı konusunda beklentileri şöyle:
'ERKEN SEÇİM ŞART'
İhracat odaklı çalışan bir işadamına göre Türkiye için AKP oy oranında kritik eşik %40. Bunun üzerine çıkan bir sonucun ekonomik, altında gelen bir sonucun da siyasal risk yaratacağını ifade eden bu işadamı "Sonuç ne olursa olsun erken seçim şart. Seçim olmadan ekonomi düzelmez" diye konuşuyor.
"Bugüne kadar AK Parti iktidarı dönemindeki özellikle istikrarı savunan işadamlarının tavrının çok değişmediğini savunan ihracatçı "Bu olaylardan sonra da istikrar sürsün diye AKP'yi destekleyecek birçok işadamı var. Çevremde bundan vazgeçenler de var, hala savunanlar da" açıklaması yaptı.
İşadamı şöyle devam etti: "Ama ben öyle düşünmüyorum. Genel seçime kadar istikrar olmayacak. AKP'nin oyu yükselirse bu ekonomik anlamda sorun yaratır. %40'ın üzerinde olursa genel seçimi görmeden kimse Türkiye'ye yatırım yapmaz artık. Ama %40 altına inerse de bu siyasal risk olarak algılanır. Bence koalisyon sağlıklı bir çözüm olabilir"
'BEN OYUMU GERİ ÇEKTİM'
İnşaat sektöründe faaliyet gösteren, devlet ihalelerine girmeyen bir şirketin kendisini muhafazakar olarak tanımlayan patronuna göre AKP yüksek oy alırsa olumsuz bir algı olacak. Türkiye için en dengeli seçim sonucunun AKP'nin %33'ler seviyesinde bir oy alması olacağını belirten bu işadamı "Sonuç geçen seçimde %38'di. Eğer yine bunu alırsa başarılı bir seçim geçirmiş gibi algılanır. Dünyayla ve kendi halkıyla barışık olmadığı düşünülen bir iktidarın devamı gibi yorumlanır. Bu hem yurtdışı yatırım açısından, hem de bizim yatırımlarımız açısından olumsuz olur" dedi.
Oy oranının düşmesi durumunda Ak Parti'nin silinmeyeceğini, lider değiştireceğini ifade eden işadamı şöyle devam etti: " %33'ler olursa gereken cevap alınmış olur. Ben bugüne kadar hep Ak Partiye oy verdim. Muhafazakarız biz. Sağ tandanslıyız. Ama bu sefer kesinlikle vermeyeceğim".
'KOALİSYON YERİNE AKP KAZANSIN'
Uluslararası ortaklı büyük bir şirketin CEO'suna göre istikrar hala en belirleyici nokta Hiçbir koalisyon hükümetinin Türkiye'yi tek parti hükümetinden daha sağlıklı yönetemeyeceğini ifade eden bu yönetici, "Şu an AK Parti'nin oyu yüksek %44 görünüyor. Anketler de öyle gösteriyor. Bana kalırsa oyu geçen yerel seçimlerin üzerine çıkacak. Böyle çıkarsa %38 olursa istikra için iyi olur" diye konuştu. Dün başlayan sokak olaylarının kendisi için de sürpriz oluğunu ifade eden yönetici "Benim gördüğüm kitleler arasında nefret artıyor. Bu Trabzon-Fener maçında da dünkü olayda da bu nefret hakimdi. Bence en tehlikelisi bu nefret duygusunun kızışması" dedi.
'BEKLENTİM %37 AMA İSTİKRAR İÇİN OY DÜŞMEMELİ'
Turizm ve sanayi alanında Anadolu'da faaliyet gösteren bir grubun yönetim kurulu başkanına göre AKP'nin oyu düşecek. Beklentisi %37'lere gerilemesi yönünde. Kendisi için istikrarın önemli olduğunu ama gerilimin sürmesini de istemediğini belirten bu işadamı daha önce AKP'ye oy verdiğini söylüyor. Bundan sonra oy vereceği parti konusunda bir açıklama yapmıyor. İşadamı "Çevremde gördüğüm kadarıyla oylar düşecek. Etrafımda son olaylar nedeniyle oyunu geri alan birçok kişi var" diyor. İşadamına göre AKP'nin aldığı oy çok önemli değil. Ama birinci parti olarak kaldığı sürece istikrarda sorun olmaz.
'İŞADAMI BORÇLU, İSTİKRARDAN VAZGEÇMEZ'
Perakende sektöründe faaliyete gösteren hükümete yakın bir işadamına göre AKP oyları %40'ın üzerine çıkacak. Sonuçların genel seçimle değil yerel seçimle karşılaştırılması gerektiğini ifade eden bu işadamı, "Sokak olaylarını bekliyorduk. Seçime kadar ortamı gereceklerini de biliyorduk. Ama bunun Gezi olayları kadar sürmeyeceğini, seçimle birlikte durulacağını düşünüyorum. Ama bu kez radikaller ön planda" diyor. Çevresindekilerin çoğunlukla istikrarı desteklediğini, partiden destek çekmediğini ifade eden bu işadamı "Meydanlar kalabalık. Bir de özel sektör çok borçlu. Dolayısıyla bu borcu ödeyeceği için istikrar sürsün istiyor. Karışıklık, kırgınlık, hassasiyetten en fazla zararı yine işadamı görecek. Herkes bunun farkında"diyor. İşadamı AK PArti oylarının %38 altına inmesi durumunda istikrarın süreceğini savunuyor.
'İSTİKRAR İÇİN AKP %45 ÜSTÜ ALMALI'
Yine hükümete yakın ve devlet ihaleleri alan bir başka işadamına göre bu kez seçimlerde kararsız oranı çok düşecek.AKP'nin oy oranının %45 civarında olmasını beklediğini, yatırımcı ve istikrar için bunun olması gerektiğimi ifade eden bu işadamı, "Bu oran bir yatırımcı olarak beni mutlu eder. Sokaklarda çıkan olaylara şaşırmadık. Çünkü seçime kadar AKP'ye karşı her şeyin yapılacağını, her türlü gerilimin yaşanacağını biliyorduk. Önemli olan AKP'de bundan ders alın, karşıtları da.." diyor.
'İSTİKRAR İÇİN KOALİSYON GELMELİ'
Hazır giyim perakende alanında çalışan bir patrona göre AKP oy oranı en az 5 puan düşecek, Geçen yerel seçimle kıyaslanınca %33'lere inecek. Sokakta acı olduğunu, sokaktaki karışıklıkların AKP'yi zedeleyeceğini ifade eden bu işadamı, "Bu kez ölüm var. Üstelik çocuk ölümü var. Artık kimse i,stikrar falan düşünmüyor. Halk gülsün, mutlu olsun, güvende olsun istiyor" dedi. İstikrarın genel seçim sonuçlarına bağlı olduğunu ifade eden bu işadamı "İstikrar için koalisyon gerekli" diyor
'GENEL SEÇİMDEN KOALİSYON ÇIKMALI'
Ünlü bir sanayici işadamı, yerel seçimde AKP oy oranının %38 altına inmesini, genel seçimde de kolisyon beklediğini söylüyor. Türkiye'de siyasi gerilimin koalisyon dışı bir yöntemle çözülemeyeceğini ifade eden bu işadamı "Oylar %38 altına inecek ama ben genel seçim bitene kadar gerginliğin biteceğini ve istikrar geleceğini düşünmüyorum" diyor.
'BU FİLM DE BİTECEK'
Yine Anadolu'da faaliyet gösteren bir sanayi grubunun patronu AKP'nin oy oranının %38'in altında olmayacağını, geçen yerel seçimdeki sonucun korunacağını beklediğini ifade etti. İş dünyasının istikrardan vazgeçmeyeceğini düşündüğünü belirten bu işadamı "İstikrar olmadan hiçbir şey olmaz. Biz bu filmleri çok gördük. Bu seferki biraz sinemaskop, 3 boyutlu. Ama bu film de bitecek. AKP oyu düşmeyecek. Bu istikrar için yeterli. Sokak olayları da bununla bitecek" diye konuştu.
'SOKAK SAKİNLEŞMELİ'
İstikrar için en önemli göstergenin sokak olduğunu ifade eden bir iş adamı önümüzdeki 17 günün herşeyin bu kadar hızlı yaşandığı bir ortamda oldukça uzun bir zaman olduğunu, oy oranları konusunda konuşmak için de erken olduğunu savunuyor. Sokakların sakinleşmesi gerektiğini dile getiren bu işadamı, "Bunun için özellikle gerilimin yaşandığı illerde yerel seçimlerde bir güç değişimi yaşanması iyi olabilir. Ben özellikle İstanbul'da neler olacak merakla izliyorum" diyor.