Arap Birliği’nin geçtiğimiz Cumartesi, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine yönelik gerçekleştirdiği operasyonu kınama kararına Somali ile birlikte Katar da karşı çıkmıştı. Libya’dan Sudan’a, Suriye’den Müslüman Kardeşlere pek çok konuda ittifak halinde bulunan Türkiye ve Katar’ın pek çok alanda bölgeye bakışları farklı olsa da ‘zoraki’ olarak işbirliği yaptıkları biliniyor.
Suudi Arabistan’ın başını çektiği Körfez ülkeleri ve Mısır, 2017’de Müslüman Kardeşlere verdiği destekten dolayı Katar’ı ablukaya almış, askeri müdahaleye hazırlandıkları bir ortamda Türkiye Katar’a asker göndererek Şeyh Temim bin Hamad iktidarının devrilmesine engel olmuştu.
Geçtiğimiz günlerde Somali’ye giden bir Katar heyetinin Türkiye aleyhinde ifadeler kullandıkları, bu durumun Somalili yetkililerin dikkatini çektiği belirtiliyor. Medyaya yansıyan bilgilere göre, Katarlı diplomatlar Türk-Katar ortaklığının güçlü olup olmadığı konusunda şüphe doğuran ifadeler kullandılar.
Katar’ın yanı sıra Somali’de de üssü bulunan Türkiye, bu ülkeyi Afrika’ya açılan bir kapı ve stratejik Kızıldeniz su yolunda söz sahibi olabilmek için kullanıyor. Katar ise, Ziyad Barre iktidarının devrildiği 1991’den itibaren kabileler arası çatışmalar ve El Kaide bağlantılı grupların terör eylemlerine sahne olan bu ülkede bazı kabileleri diğerlerine karşı kullanarak etkin olmaya çalışıyor.
Bu tarihten itibaren daha görünür olmaya başlayan Türk-Katar ittifakına Sudan Devrik Lideri Ömer Hasan el Beşir de dahil edildi. Üç ülke Libya’da BM tarafından tanınan Trablus hükümetinin yanında iç savaşa dahil oldu. Savaşta Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri savaş uçakları ve dronlarla fiili olarak yer alırken, Katar ise finansal destekte bulunuyor.
İddialara göre Katar, Türkiye ile yakın ilişkiler içinde bulunan Farmajo (peynir) lakaplı Cumhurbaşkanı Muhammed Abdullahi Muhammed’e baskı yaparak Türkiye ile yakın işbirliğini kesmesi ya da azaltmasını, Katar ile ittifakını daha da pekiştirmesini istiyor. Somalili yetkililerin şimdilik bu konuya çok sıcak bakmadıkları ifade ediliyor.
Ancak Katar’ın girişimlerinden daha etkin olarak Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın Mogadişu yönetimine baskı yaptığı, Türkiye ile üs anlaşmasını iptal etmesini istedikleri belirtiliyor.
Tıpkı Sudan’daki el Beşir yönetiminin devrilmesinde rol aldıkları gibi Riyad ve Abu Dabi, 2017’de iktidara gelen ve bu iki ülke ile ilişkilerini asgariye indiren Abdullahi Muhammed iktidarını cezalandırmak için fırsat kolluyor.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin Somali’den ayrılan Somamiland ve Cibuti’de üsleri bulunuyor.
Başkent Somali’nin yanı sıra ülkenin pek çok bölgesi kabileler arası nüfuz bölgelerine ayrılmış durumda. Bu da Katar ve Emirliklerin bu kabileleri birbirine karşı kullanmasına fırsat veriyor. Özellikle Katar’ın kabileler arası bu sürtüşmeden yararlanması ülkede büyük bir nefret meydana getirmiş durumda.
Geçtiğimiz Temmuz ayında Birleşik Arap Emirlikleri’nin işlettiği ülkenin kuzeyindeki Bosaso liman kentine yönelik gerçekleştirilen bombalı saldırının arkasında Katar’ın olduğu yönündeki iddialar iki ülkenin rekabetinin ne kadar sert olduğunu gösteriyor.
Körfez ülkeleri Somali’de faaliyet gösteren El Kaide bağlantılı Şebab örgütünün arkasında Katar ve Türkiye’nin bulunduğunu öne sürüyor. Daha önce ABD Başkanı Donald Trump da Katar’ı Şebab’ı desteklemekle suçlamış, ancak bu yıl içinde Katar Emiri’nin Beyaz Saray’a yaptığı ziyaret ve akabinde silah siparişleri vermesi Trump’ı bu sözlerinden geri adım atmaya sevketmişti.
Türkiye ile Avrupa Birliği ve ABD’yi karşı karşıya getiren Doğu Akdeniz hidrokarbon yatakları konusunda da Türkiye ve Katar farklı cephelerde bulunuyor. Kıbrıs Yönetimi’nin bölgede arama faaliyeti konusunda izin verdiği şirketler arasında Katar devlet şirketi Qatar Petroleum da bulunuyor.
Türkiye’ye karşı bu yıl başında Mısır’ın başkenti Kahire’de bir Forum oluşturan Doğu Akdeniz ülkeleri Türkiye’nin tüm arama tarama faaliyetlerini gayri meşru olarak değerlendiriyor. Avrupa ülkeleri geçtiğimiz hafta Türkiye adına arama faaliyetlerine katılacak kişi ve şirketlere yönelik yaptırım kararı açıklamıştı.
Türkiye’de artan ekonomik kriz ve istikrarsızlık beklentisi Katar’ın Türkiye’deki yatırımlarını da gündeme getirmişti. Arap medyası, Katar’ın Türkiye’deki yatırımlarını azalttığını, yeni yatırımlar da yapmadığını öne sürüyor.