Sokrates neden ne zaman öldürüldü? Kısaca sebepleri ve öldüren tiranlar
Felsefenin babası olarak bilinen ve büyük filozoflardan olan Sokrates, dönemin tiranları tarafından öldürüldü. Sokrates neden öldürüldü? Öldüren kişiler kimlerdi? Ne zaman öldürüldü? Sorgulanmasında çıkan karar neydi? Gibi soruların cevaplarını kısaca anlaşılır bir biçimde ele aldık.
MÖ 399'da Anytos'un desteklediği Meletos, Sokrates'i "şehrin tanrılarına inanmamak ve yeni tanrılar öne sürmek ve gençliği yozlaştırmak” ile suçladı. Bu meşhur davayla ilgili mahkeme kaydı bulunmasa da, Sokrates'in taraftarları Platon ve Ksenophon, orada olmamalarına rağmen dava hakkında canlı tarifler sunar. Meletos'un kim olduğu bilinmemektedir ancak Anytos, Phyle kahramanı bir demokrattı.
Sokrates de kahramanca savaşmıştı ancak daha ziyade dini, toplumsal ve siyasi gelenekleri sürekli eleştiren biri olarak tanınmaktaydı. Vatan haini Alkibiades, "Otuz Tiran”ın önderi Kritias eski öğrencilerindendi; Sokrates'in bu bağlantıları nefret uyandırmıştı. Ancak genel af nedeniyle Sokrates'e siyasi açıdan hücum etmek mümkün değildi.
SOKRATES'E YAPILAN SUÇLAMALARBununla birlikte dinsizlik suçlaması farklıydı. Antik Yunan'da din bir kamu işiydi; tanrıları gücendirmek, şehri tehlikeye atmak demekti. Kamuoyunu temsil etmek üzere kurayla seçilen 501 jüri üyesi, Sokrates'i sokaklarda tartışırken görmüş olmalıdır. MÖ 423'te Sokrates, Aristophanes'in oyunu Bulutla/da, gençlere yeni ve ahlak dışı tanrıları öğreten zeki ve sofist bir ukala olarak karikatürize edilmişti.
Halk buna gülüp geçmişti ancak MÖ 399'da çoğu, Sokrates'in bitmek bilmez sorgulamasının gülünç olduğunu düşünmüyordu. Buna rağmen suçlu olduğunu düşünenler küçük bir farkla çoğunluktaydı (280'e karşı 221). Sokrates cezasının umumi ziyafetler olmasını alayla önerse de, çoğunluğun kararı ölüm cezasıydı. Sokrates'in kaçacağı sanılıyordu. O ise ölümü seçti. Felsefe şehidi ya da tiranların öğretmeni miydi? Her ikisi de geçerli görüşlerdir, ancak Klasik Atina'da inançları yüzünden idam edilen tek kişidir.