Hayvanların İnançları Var mı? Varsa, Bir Hayvanın "İnancının Olması" Ne Anlama Gelir?
Çeviri İçerik Nedir?
Bu yazı, Neuroscience News isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.
Bu haber 5 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.
İnançları olan tek canlı bizler değiliz. Kanıtlaması insanlarınkinden daha zor olsa da hayvanların da inançları vardır. 16 Haziran 2020 tarihinde "Mind And Language" (Zihin Ve Dil) dergisinde yayımlanan makalede Ruhr Üniversitesi Felsefe 2 Enstitüsünden Dr. Tobias Starzak ve Profesör Albert Newen, hayvanlardaki inanç sistemini anlayabilmek ve deneysel olarak araştırabilmek için 4 kriter önerdiler.[1]
Hayvanlarda İnancın 4 Kriteri
Kriter 1: Çevre Hakkında Bilgiye Sahip Olma
İnançların varlığının birinci kriteri; hayvanın, çevresi hakkında bilgi sahibi olması gerekmesidir. Ancak bu bilgi, yalnızca otomatik bir tepkiye yol açmamalıdır. Örneğin, kurbağaların içgüdüsel olarak böceği diliyle yakalaması gibi...
Kriter 2: Aynı Bilgi ile Farklı Davranışlar Sergileyebilme
İkinci kriter: Hayvan, aynı bilgiyi kullanarak değişik davranışlar sergileyebilmelidir. Albert Newen şöyle açıklıyor:
Bu, bir ve aynı bilgi parçasının farklı davranışlar üretmek için farklı motivasyonlarla birleştirilebildiği durumdur. Örneğin, hayvan o anda orada yiyecek olduğu bilgisini yiyeceği yemek veya saklamak amacıyla kullanabilmelidir.
Kriter 3: Bilgi, İçsel Bir İnanç Olarak Yapılandırılmalıdır
Üçüncü kriter: Bilgi, içsel olarak bir inanç olacak biçimde yapılandırılmalıdır ve buna bağlı olarak o bilginin birbirinden farklı kısımları ayrı ayrı işlenebilmelidir. Örneğin, belirli bir yerde belirli bir tür besinin belirli bir zamanda bulunabileceğini öğrenebilen sıçanlarla yapılan deneylerde bu gözlenmiştir. Bu bilgiler, ne-ne zaman-nerede yapısına sahiptir.
Kriter 4: Bilgi, Yeniden Birleştirilebilir Yapıda Olmalıdır
Dördüncü kriter ise şu: İnançları olan hayvanlar, bilgi bileşenlerini yeni yollarla yeniden birleştirebilmelidir. Bu yeniden birleştirilmiş inanç, değişken davranışlara yol açmalıdır.
Araştırmacı Jonathan Crystal, 8 yollu labirent deneylerinde sıçanların bunu da yapabildiğini gösterdi. Hayvanlar, sabah labirentin 3. yolundaki normal yiyeceğe ulaşırlarsa, öğlen 7. yolda çikolata bulunabildiğini öğrendiler.
Kargalar, Tüm Kriterleri Karşılıyor!
Yazarlar ayrıca, inançlı hayvanlara örnek olarak kargaları ve çalıkargalarını gösteriyor.
İngiliz araştırmacı Nicola Clayton, çalıkargaları ile deneyler yaptı. Kuşlar açken, başlangıçta yiyeceği yemeye eğilimli oluyorlar. Aç değilken ise sistemsel olarak artıkları saklıyorlar. Bu süreçte hangi yiyeceği (solucan veya fıstık) nerede ve ne zaman sakladıklarını kaydederler. İlerleyen saatlerde acıkırlarsa önce tercih ettikleri solucanları ararlar. Solucanların yenmez hale geldiği süre geçtikten sonra, bunun yerine fıstıklarını sakladıkları yerlere yönelirler. Dr. Tobias Starzak şöyle söylüyor:
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.Kreosus
Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.Patreon
Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.YouTube
YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.Diğer Platformlar
Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.Giriş yapmayı unutmayın!
Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Bu davranış değişikliğini en iyi açıklayan şey, kuşların solucanların bozulmuş olduğuna dair inançları ve diğer yiyeceklerin yeri hakkındaki inançlarıdır.
Hayvanlar başka durumlarda da değişken tepki verebilirler. Örneğin, yiyeceklerini gizlerken rakipleri tarafından izlendiklerini fark ederlerse, yiyeceği sonra tekrar gizlerler.
İnançların sebep olduğu şeklinde yorumlanabilecek değişken davranış, sıçanlarda, şempanzelerde ve border collie çeşidi köpeklerde de gösterilmiştir. Albert Newen son olarak şunları ekliyor:
Henüz inançları olduğu keşfedilmemiş olan daha birçok tür olduğuna inanıyoruz.
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
İlginizi Çekebilecek Sorular
- Videoda gözüken ışık hüzmesi nedir?
- Biyoloji bölümünü ingilizce veya türkçe okumanın avantajları ve dezavantajları nedir?
- Zero-point energy (sıfır nokta enerjisi) nedir?
- 22
- 12
- 11
- 4
- 3
- 3
- 2
- 2
- 2
- 0
- 0
- 0
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/01/2021 08:46:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9146
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Biyoloji> Zooloji> Etoloji
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> Felsefe> Bilgi Felsefesi (Epistemoloji)
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> Felsefe> Din Felsefesi> Din Epistemolojisi
- Bilim Ağacı> Doğal Bilimler> Biyoloji> Sinirbilim (Nörobiyoloji)> Davranışsal Sinirbilim
- Bilim Ağacı> Beşeri Bilimler> İletişim> Gazetecilik (Habercilik)> Bilim Haberciliği
- Ölümden Sonra Yaşam Din İnanç Tanrı Allah Mucize Mistik Mistisizm Ateizm Teizm Deizm Ruh Ahlak Davranış Beyin Etoloji Sinir Hücresi Hayvan Bilim Doğal Sinir Haber Sinirbilim Nöron Habercilik Sinir Sistemi Nörobilim İnançlar Hayvanlar Alemi Hayvan Davranışları Nörobiyoloji Biliş Nöron Hücresi
This work is an exact translation of the article originally published in Neuroscience News. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.