Benzer işlerle Thodex vurgunu iddiası
2020 yılı kripto varlıkları tirajı için inanılmaz bir yıl oldu. Özellikle Bitcoin büyük ölçüde kurumsal yatırımcıların artan talebinden kaynaklı değişken fiyat rekorlarını bir nevi paramparça etti. Bununla birlikte, kullanıcıların dünyanın herhangi bir yerine anında para göndermesine izin verme kolaylığı, kripto varlıklarına dayalı suçları daha da ilgi çekici hale getirdi. Ancak AB temelli blockchain analiz şirketi tarafından, kripto para kullanıcılarının 2020 yılı içerisindeki ana eğilimlerini özetleyen bağımsız rapor yayımlandı. Bahse konu raporda şaşırtıcı bir şekilde, kripto paraların popülaritesindeki artışa rağmen, kripto varlıkla ilgili suçların 2019 yılına kıyasla daha düşük olduğundan bahsedildi. Bu düşüşün sebebinin kısmen de olsa PlusToken saldırısından kaynaklandığını belirttildi. Peki nedir bu PlusToken adlı saldırı?
PlusToken dolandırıcılığı Mayıs 2018’de PlusToken’ın arkasındaki isimlerin sahte bir kripto para platformuna reklam vermesiyle başladı. PlusToken’a katılabilmenin ilk şartı ise kullanıcıların en az 500 dolar değerinde kripto para yatırmalarıydı. Böylece platform tarafından vaad edilen ‘’cazip ödemeler’’den rahatlıkla faydalanılabiliyordu. Bir nevi saadet zinciri mantığı ile hareket eden PlusToken, 6 Nisan 2018 – 27 Haziran 2019 tarihleri arasında yaklaşık 3 bin 300 saadet zinciri katmanı ile 2.6 milyondan fazla kullanıcıyı tuzağa düşürdü. Çin menşeili bu büyük vurgun nedeniyle 15 kişiyi suçlu bulundu ve mahkûm edildiler. Çin polisi tarafından el konulan ve toplam değeri 4.2 milyar doları aşan kripto paraların listesi ise; 194 bin 755 Bitcoin (BTC), 833 bin 83 Ethereum (ETH), 1 milyon 400 bin Litecoin (LTC), 27 milyon 600 bin EOS (EOS), 74 bin 167 Dash (DASH) 487 milyon Ripple (XRP), 6 milyar Dogecoin (DOGE), 79 bin 581 Bitcoin Cash (BCH), 213 bin 724 Tether (USDT) olarak açıklandı. Bununla birlikte dolandırıcıların ve ailelerinin adına lüks otomobiller, Çin’de 20’den fazla gayrimenkul, Hong Kong’daki sigorta fonlarında ise 19 milyon dolar tespit edildiği duyurusu yapıldı. Tabi ki bu durum doğrudan en popüler kripto para olan bitcoinin değerinde de ciddi bir düşüşe sebep olmuştu. Yaşanılan bu düşüşe ilişkin yapılan açıklamalar her ne kadar düşüşün bu vurgundan kaynaklanmadığına yönelik olsa da aynı gün ani bir kırılma yaşayan Bitcoin değerinin 9.600 dolar kadar düştüğü gerçeğini ortadan kaldırmıyordu. Yani blockchain analiz şirketi tarafından yapılan açıklamaya göre kripto para dolandırıcılığının 2020 yılında düşük olma sebebi 2019 yılında gerçekleşen PlusToken platformu yaratıcılarının yaptıkları dolandırıcılık faaliyetinden kaynaklanmaktaydı. Aynı açıklamanın devamında 2020 yılında yaşanılan yasadışı faaliyetlerin ilgili tüm kripto varlık hareketlerini sadece % 0,34 oranında etkilediğiydi. Bu oran kulağa ilk başta düşük gelebilir, ancak yine de bu oranın milyarlarca dolara eşit olduğu unutulmamalıdır.
Öncelikle belirtmek gerekir kripto para dolandırıcıları genellikle, son derece profesyonel görünümlü web sitelerine sahiptirler ve PR çalışmaları kullanıcıların gözünü boyayacak derecede mükemmel kurgulanmıştır. Bunlar özellikle sosyal medya reklamlarına ciddi yatırım yaparak kurban sayılarını arttırıcı adımlar atarken harcadıkları paralar, yapacakları vurgunun yanında hiçbir şey ifade etmiyor. Bu durum benim değil, konusunda uzman uluslararası analiz şirketlerinin tespitidir.
Gelgelelim 20.04.2021 tarihinde Türkiye’de yaşanılan Thodex platformu vurgununa. 2 milyar dolar bir gecede Todex kurucusu Faruk Fatih Özer ile birlikte Tayland’a uçtu ve Türkiye tarihinin en büyük kripto para dolandırıcılığına imza atıldı. Tabi ki de ardında 391 bin kişiyi mağdur bıraktı. Peki rekor günlük işlem hacmine ulaşan, kampanyalarında Porsche dağıtan, ünlüleri reklam filmlerinde oynatan Thodex skandalı nasıl gelişti? İlk olarak 19.01.2021 tarihinde “Dogecoin (DOGE) işlemlerinin kısa bir süreliğine bakıma alındığını bu sebeple çalışma yürüttüklerine ilişkin duyuru yaptılar’’ ardından 20.04.2021’de “Son zamanlarda borsamızda yaşanan çekim sorunları nedeniyle 20.04.2021 saat 20:00 itibariyle planlı bakım çalışması yapılacak” duyurusu geldi. Tabi ki de bitmesi planlanan bu bakım çalışması bir türlü tamamlanamamıştı. Platforma giremeyen kullanıcılar her geçen dakika daha fazla soğuk terler akıtıyordu ki 21.04.2021 tarihinde Todex kurucusu Faruk Fatih Özer’in gece Tayland’a uçtuğu ve kendisinden haber alınamadığına yönelik haberlerin basına yansıması ile büyük bir şok yaşadılar. Sonuç itibari ile çevresinden yatırım tavsiyesi alarak uzmanı olmadıkları platforma giriş yapıp belki de varını yoğunu yatıran mağdurlar, şişirilmiş şemalara inanarak ciddi mağduriyet yaşadılar. En son hamle Savcılığın başlattığı resen soruşturma olsa da mağdurların da ayrıca hukuki anlamda hangi yollara başvurmaları gerektiğine değinmeden önce bu tarz platformların ortak bazı noktalarına değinmekte fayda olduğunu düşünüyorum.
Bu tarz dolandırıcılık faaliyetlerine ponzi dolandırıcılık adı verilir. Ponzi sistemi yatırımcılara kendi paralarından geri dönenle veya sonraki yatırımcılardan gelen paralarla ödemenin yapıldığı bir dolandırıcılık yöntemi olarak adlandırılır ve tarihte bilinen ilk ponzi oyunu, bu sisteme adını veren Charles Ponzi tarafından 1920 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu sistemde öncelikle platform üyesi olan kullanıcıların çevrimiçi hesaplarının aniden kapanacağı yönünde duyurular yapılır, bunu öğrenen kullanıcıların kendilerine ait varlıkları aktarma yönündeki talepleri platform tarafından ya reddedilir ya da transfer edilmeden önce alınan komisyonlar önceden alınandan çok daha fazla miktarda olur. Ponzi programları, kripto dolandırıcılıklarının yüksek bir oranını oluşturmaya devam ediyor. Yatırımcıları cezbeden ve yeni yatırımcılardan gelen fonlarla önceki yatırımcılara ayrıca kar ödeyen bir dolandırıcılık türüdür. Potansiyel bir Ponzi şemasını tanımlamak için kullanılabilecek birkaç işaret vardır. Bunlar:
• Çok az riskle veya hiç risk olmadan yüksek getiri sağlarlar. Her yatırım bir dereceye kadar risk taşır ancak daha yüksek getiri sağlayan yatırımların genellikle daha fazla risk içerdiği unutulmamalıdır. Bu sebeple kullanıcılarına "garantili" yatırım fırsatı tanıyan sistemlere kullanıcılar son derece yüksek oranda şüphe ile yaklaşmalıdırlar.
• Kullanıcılarına aşırı tutarlı getiriler. Yatırımlar zamanla yükselme ve azalma eğilimindedir. Genel piyasa koşullarından bağımsız olarak düzenli olarak pozitif getiri sağlayan bir yatırım konusunda şüpheci olunmalıdır.
• Kayıt dışı yatırımlar söz konusudur. Ponzi programları tipik olarak, ülkedeki ilgili düzenleyici kurum tarafından yetkilendirilmemiş mali hizmet firmalarını ve bireylerin hakimiyeti altındadır.
• Gizli, karmaşık stratejiler içerirler. Anlamıyorsanız veya onlar hakkında tam bilgi alamıyorsanız, yatırımlardan kaçının.
• Sürekli evrak işleriyle ilgili sorunlar yaşarlar. Hesap özeti hataları, fonların söz verildiği gibi yatırılmaması sizlere küçük bir işaret olabilir.
• Ve en önemli ölçüt, kullanıcıların ödemelerini almada sık sık zorluk yaşaması söz konusuysa bu sefer oturup ayrıca düşünmek gerekecektir.
Diğer bir yaygın aldatmaca ise Bitcoin'e alternatif olarak yeni bir kripto varlığı sunmaktır. Buradaki fikir, Bitcoin'e para yatırmak için çok geç olması ve bu gelecek vadeden kripto varlıklarından birine yatırım yapmanız gerektiği hissiyatıdır.
Yani 1920’den beri hep aynı benzer işlerle ciddi vurgunlar yapılıyor ve yapılmaya da devem ediyor. Todex kurucusu Faruk Fatih Özer’in bir gece ansızın 2 milyon dolar ile birlikte Tayland’a uçması sebebi ile mağduriyet yaşayan ve parasını kaybetme durumu ile karşı karşıya kalan tüm platform kullanıcılarının hukuken belirli yollara başvurma hakkı tabi ki de vardır. Ancak halihazırda kripto paralara ilişkin özel bir kanun düzenlemesi bulunmadığı için genel hükümler nezdinde adli makamlara başvuru yapmaları gerekecektir. Kullanıcılar ilk olarak savcılığa suç duyurusunda bulunmalıdırlar. Başvuru sırasında nitelikli dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, Şirket veya Kooperatifler Hakkında Yanlış Bilgi Verme Suçu, Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme Veya Değiştirme Suçuna atıfta bulunulabilir. Ancak önemle belirtmek gerekir ki başvuru sırasında suçun nitelendirmesini yanlış yapmış olmanız sizin hak kaybına uğrayacağınız anlamına gelmez. Keza bu nitelendirmeyi yapacak kişiler başta savcılar ve hâkimlerdir. Suç duyurusunda bulunduktan sonra ayrıca Todex şirketi aleyhine ilamsız icra takibi başlatılmalıdır. Bir diğer yol da doğrudan şirkete karşı dava açılmasıdır. Burada platforma yatırmış olduğunuz meblağın sınırına göre görevli mahkemelerin de değişkenlik göstereceklerdir. Keza parasal sınırları 11.330 TL ve üzeri alacaklar için direk olarak tüketici mahkemelerine, 11.330 TL ile 7.550 TL aralığında bulunan alacaklar için il tüketici hakem heyetlerine, 7.550 TL’nin altında olan alacaklar için ise ilçe tüketici hakem heyetlerine başvuruda bulunabileceklerini unutmamalıdırlar.