Yeni bir kitap, okul liderlerinin öğretmenlerin ve öğrencilerin amaçlarını gördükleri ve başarıyı deneyimledikleri bir kültür oluşturarak eşitliği nasıl destekleyebileceğini araştırıyor. Kitap ingilizcedir. Kitaptan kısa düzenlemeleri paylaşmayı tercih ettim. Okul kültürünün önemi ve başarıya etkisini araştıran bu kitap kısaca öğretmen-öğrenci-idare üçgeni üzerinde duruyor.
Öğrencilerin aidiyet duygusunu en iyi yordayan tek değişken öğretmenle olan ilişkileridir. Bu onların ırkından, sosyoekonomik durumundan, akademik başarısından ve akranlarıyla olan ilişkilerinden daha önemlidir. Güçlü öğretmen-öğrenci ilişkileri, kötü öğretmen-öğrenci ilişkilerinden kaynaklanan yaramazlık, ilgisizlik ve başarısızlığın kümülatif etkilerini azaltabilir. Öğretmen-öğrenci ilişkileri öğrencilerin motivasyonunu, katılımını, akademik öz düzenlemesini ve genel başarısını geliştirerek okullara öğrencilerin öğrenmesini desteklemek için sürekli fırsatlar sunar. Okul liderliği bu konuda önem arz etmektedir. Okul kültürünün önemi için de bahsettiğimiz öğretmen-öğrenci-idare üçgeni devreye girmektedir.
Bu tür bir destek hem kişilerarası hem de öğreticidir. Nitel görüşmeler, öğrencilerin kendilerine saygı duyan (bağırmayan, isimlerini düzgün telaffuz etmeyen), onlara güvenen ve küçük davranışları denetlemeyen (örneğin, masa başında, bir sandalyede yan oturmak) öğretmenlere yönelik tercihlerini ortaya koymaktadır. Öğrenciler Öğretmenlerin yardım başlatmasından hoşlanırlar, böylece soru sormak zorunda kalmazlar ve akranlarının önünde utanma riskini alırlar. İyi performans gösterdikleri zaman, olumlu geribildirim beklerler. İşleri iyi olmadığında, ilerlemeleri hakkında iletişim kuran ve gelişme fırsatları sunan öğretmenleri takdir ederler. Okul kültürünün önemi burada devreye girmektedir.
Öğrencilerle kişilerarası veya öğretimsel olarak bağlantı kuramayan öğretmenler, öğretmen rollerinden ayrılabilirler. Öğretmenler idari liderlik eksikliği nedeniyle okulu sevmediğini ve gitmek istediğini belirtirken, öğrenciler nedeniyle iş memnuniyetsizliği de bildirmektedir. Öğrencilerin geç kalması, öğrenci devamsızlığı, sınıftan ayrılma, öğrencilerin okuldan atılmaları, kötü öğrenci sağlığı ve öğrenci ilgisizliği, öğretmenlerin mesleki coşku eksikliğine katkıda buluyor. Bu faktörler, öğretmenlerin yüksek yoksulluk ve düşük aile katılımıyla ilgili şikayetleriyle birleşiyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde ırk ve gelir arasındaki korelasyon nedeniyle, bu değişkenler azınlıkta kalmış gençlere hizmet veren çoğu okulda mevcuttur ve burada öğretmenler ve öğrenciler arasındaki kültürel uyumsuzluk güçlü öğretmen-öğrenci bağlarının gelişimini daha da karmaşık hale getiriyor. Aynı şeyi Türkiye içinde söyleyebiliriz. Bu, yetersiz hizmet alan topluluklardan gelen öğrencilerin asla güçlü bir aidiyet duygusu yaşayamayacakları anlamına gelmez. Aksine, okulları kaynaştırmayı taahhüt eden öğrenciler, doğal olarak memnuniyetle karşılanacak ve takdir edileceklerdir.
ÇERÇEVELEME EŞİTLİĞİ
Eşitlik için bir okul iklimi oluşturmak, okul genelinde duygusal, bilişsel ve davranışsal alanların yaratılmasına özen gösterilmesini gerektirir. İklimi üç mercekten düşünmek faydalıdır (LS Shulman, “Signature Pedagogies in the Professions,” 2005):
- Kalbin alışkanlıkları—temel değerler; neden öğretiyorsun?
- Kafa alışkanlıkları—düşünme ve bilme yolları; neye inanıyorsun?
- El alışkanlıkları—ne yaptığınız; değerlerinizi ve inançlarınızı nasıl uyguluyorsunuz?
Bu alışkanlıklar, öğrencilerle öğretmenler arasındaki etkileşimler yoluyla farklı şekilde hayata geçirilecektir, ancak her biri için amaç, olmak istedikleri, var olma amacını gördükleri bir ortam yaratarak yeteneklerini en iyi şekilde gerçekleştirme motivasyonlarını teşvik etmektir. Bir beklenti-değer motivasyon teorisi (J. Eccles ve diğerleri, “Beklentiler, Değerler ve Akademik Davranışlar”, 1983), içsel motivasyonu artırmak için dört öneri sunar:
1. İnsanların eğlendiği ve ilgilerini çeken şeyleri yapabileceği bir alan yaratın. Öğrenciler için bu, çeşitli kurs seçenekleri, birden fazla ders dışı etkinlik ve yenilikçi, uygulamalı öğrenme deneyimleri anlamına gelir. Öğretmenler için bu, öğretim görevlerinde çeşitlilik, özerk karar verme ve yeni sınıflar geliştirme fırsatları anlamına gelebilir.
2. Gözden geçirilmiş eşitlik odaklı vizyon ve misyonunuzu okul işleyişinin merkezinde tutun. Vizyonunuzu açık ve tutarlı bir şekilde iletin ve her kararın vizyonun gerçekleştirilmesine nasıl katkıda bulunduğunu açıklayın. Buradaki anahtar, belirli bir ödevin veya sınıfın faydasını öğrencilere açıklarken şeffaflık ve dürüstlüktür.
3. Herkesin okul topluluğuna katkısını onaylayın. Bu, öğrencilerden dersleri kolaylaştırmalarını veya akran danışmanları olmalarını istemek olabilir. Öğretmenleri bir girişimi yönetmeye veya onları yeni bir pozisyona terfi etmeye davet edebilirsiniz.
4. Rol beklentilerinin makul olduğundan (yani sonucun çabaya değeceğinden), diğer eğlenceli görevlere zaman ayırdığından ve olumsuz duygular yaratmadığından emin olarak duygusal maliyetleri en aza indirin. Öğrencilere ve öğretmenlere iş verilmemeli, fazla çalıştırılmamalı, yapamayacakları şeyler istenmemelidir.
Bunların her biri olumlu bir okul iklimine katkıda bulunur çünkü bireyselliği tanır ve güçlendirir, başarıları kabul eder ve okul topluluğuna sürekli katılımı teşvik eder. Okul liderleri, insanlar rollerini anladığında ve senaryoları verildiğinde, kendi kendine çalışacağını düşünerek, iklimi yanlışlıkla otomatik pilota koyabilir. Ancak okul iklimi dinamiktir, çeşitli kaynaklardan etkilenmeye açıktır, bu nedenle sürekli olarak izlenmeli ve ayarlanmalıdır. En önemlisi, okul iklimini hem şekillendiren hem de şekillendiren büyük ölçüde insanlar olduğu için, onların da beslenmesi gerekir.
MEB Resmi Site: http://meb.gov.tr