Virchow Triadı
Virchow triadı pıhtılaşma ve trombüs oluşumunu etkileyen üç faktörü bir araya getiren tıbbi bir terimdir. En kötü sonucu venöz tromboembolizmdir.
Virchow triadı damarların içerisinde gerçekleşen 3 değişikliktir ve venöz trombüs oluşumunu belirler. Buna ayrıca venöz tromboembolizm adı da verilir.
Rudolf Virchow adlı bir Alman patolog bu üçlüyü 150 yıldan daha uzun bir süre önce tanımlamıştır. Venöz trombozun oluşması ve yayılması için gereken koşulları da ilk kez anlatmıştır.
Virchow triadı denen şeyi tanımlayarak başlayacağız, ve ardından da venöz trombozu ve sağlığa risklerini anlamamıza olanak tanıyacak birkaç tanımdan bahsedeceğiz.
Virchow triadı üç değişikliği içerir:
- Kan akışındaki anormallikler
- Hiper pıhtılaşma: Venöz pıhtıların ya da trombüslerin oluşumunu destekleyen bir durum
- Entotel hasarı: Bunlar kan damarlarının içerisindeki lezyonlardır.
Bu triadın ortaya çıkmasını destekleyen, protrombotik durumlar olarak bilinen şeyler vardır. Bunlar birleştiklerinde nötrofilleri tutan tuzaklar formundaki trombositler biriktirirler. Trombositler, nötrofiller ile birlikte venöz trombüs oluşturacaktır ve tromboembolizm hastalığına yol açacaktır.
Bu yazımız da ilginizi çekebilir: Bacaklarda Venöz Tromboz Belirtileri
Virchow triadının ortaya çıkmak için şansı çok olan protrombotik durumları ya miras alırız, ya da kendimiz oluştururuz. Bunlar değiştirilebilir ve değiştirilemez risk faktörleri dolayısıyla ortaya çıkabilirler.
Örneğin genetik mutasyonlar, pıhtılaşma faktörlerini içerdiklerinde, protrombotik bir duruma yol açabilirler. Bu kalıtımın değiştirilmesi zor ya da imkansızdır, çünkü hamileliğin başladığı andan itibaren risk altındayızdır.
Diğer yandan, kanın pıhtılaşmasını uyaran sistemik hastalıklar da vardır; bunlar kanser, arteriyel hipertansiyon, nefropatiler ve kronik venöz hastalık gibi şeylerdir. Varisli damarları ve venöz yetmezliği olan insanlar buna karşı özellikle hassastır.
Trombüs denkleminde alışkanlıklar ve yaşam tarzı da önemlidir. Obez insanlar ve sigara kullanan insanlar yüksek risk altındadır. Uçak ile, hareketsiz olarak uzun süreler boyunca seyahat etmesi gereken insanlar da bacaklarındaki pıhtılaşma riskini arttırabilir.
Kadınlar için, hormonal kontraseptiflerde östrojen kullanmak özel bir dikkat gerektirir. Bir doktor böyle bir doğum kontrol yöntemi reçete etmeden önce her zaman tromboz riskini değerlendirmelidir. Ve, hamilelik sırasında, rahmin alt uzuvlara giden damarlar üzerinde yarattığı basınç dolaşımı yavaşlatır ve Virchow triadı oluşumunu da destekler.
Diğer ilgili durumlar arasında şunlar bulunmaktadır:
- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı
- Hava kirliliği
- Alt uzuv yaralanmaları
- 48 saatten uzun olan hastanede yatışlar dolayısıyla uzun süreli hareketsiz kalma durumu
Venöz tromboembolizm vasküler sakatlığa ve ölüme neden olabilen iki durumu gruplandırır. Bunlar hastaneye yatırılmış kişilerde en yaygın olan önlenebilir ölüm nedenidir:
- DVT ya da derin ven trombozu
- Pulmoner tromboembolizm
Venöz trombüs yerinde kalabilir, ya da kan dolaşımı boyunca hareket de edebilir. Eğer bu ayrılma meydana gelirse bunlar emboli haline gelirler ve eğer kalbe erişirlerse pulmoner devreye girerler.
Alt uzuvlarda görülen tromboz en yaygın şekilde görülenidir. Kendisini bölgede bir kızarıklık, dokunmaya karşı aşırı duyarlılık, bölgesel ısı, kramplar ve ayrıca ağrı ile birlikte gösterir.
Eğer bir trombüs oluşursa ve pulmoner tromboembolizm yaratılırsa semptomlar nefes darlığı, senkop ya da bayılma, hipotansiyon ve siyanozdur (ciltte mavimsi bir renk). Eğer hızlı ve etkili bir şekilde tedavi edilmezse sonuçları ölümcüldür.
Bu yazımıza da bakın: Bacaklarda Venöz Tromboz Belirtileri
Öncelikle, derin ven trombozunu teşhis etmenin en yaygın yolu, derin venöz sistemin Doppler ultrasonu çekilmesidir. Doktor kan akışında tıkanıklık olup olmadığını inceleyecektir ya da damarların sıkışabilirlik kaybını değerlendirecektir.
Bunun teşhis edilmesinin zor olduğu durumlarda ya da belirsiz olan vakalarda şüpheli uzvun bilgisayarlı tomografisi ya da nükleer manyetik rezonans görüntülemesi de çekilebilir.
Pulmoner tromboembolizm için ise, birincil tanı metodu akciğerin bilgisayarlı tomografisi olacaktır. Bazen tercih edilen yöntem tanısal bir çalışma olan pulmoner sintigrafidir.
Kanın pıhtılaşması ve Virchow triadı hakkında daha fazla şey bildiğimiz için trombüs ve emboli dolayısıyla hastaneye yatışlar azalmıştır. Her halükarda, bu nedenlerden daha fazla ölümü engelleyebiliriz.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları sürdürmek ve uzuvlarımıza bakmak da kan dolaşımındaki hiper pıhtılaşma riskini azaltmak için gereklidir. Eğer kendinizi korumak için atabileceğiniz adımlar hakkında sorularınız varsa bir doktora danışın.