SORUN PANDEMİDE ARTTI… MS hastaları, pandemi sürecinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle ilaç bulmakta zorlanıyor. MS hastaları, ilaç temini sorununun yanı sıra reçete alabilmek için izlenen prosedürde de sıkıntıları olduğunu anlattı. MS Derneği Başkanı Sibel Hançerli, ilaç temin etme noktasında yaşanan sorunun yıllardır olduğunu pandemi sürecinde ise daha da büyüdüğünü dile getirerek, hastaların aksatmadan alması gereken ilaçları kullanamaması durumunda tekrar hastaneye yatırılıp doktor kontrolünde bu ilaçları aldığını söyledi.
“20 KİŞİLİK İLAÇ İSTEDİK, 10 KİŞİLİK GÖNDERDİLER”… Eczacılar Birliği Başkanı Umut Öksüz, MS hastalarının ilaç temini sorununun önüne geçilebilmesi için devletin ilaçları özel eczanelere vermesi ve ücretsiz satılmasının sağlanması gerektiğini söyledi. İlaç ve Eczacılık Dairesi Müdürü Ayşe Gökyiğit de, ilaçları sipariş ettiklerini, ancak Türkiye’deki firmaların eksik ilaç gönderdiğini vurguladı. Gökyiğit, ilaç eksikliğinin Finimod isimli ilaçta yaşandığını belirterek, bu ilacı talep eden 20 kişilik bir hasta grubunun olduğunu kaydetti. Gökyiğit, 20 kişilik 1 ay kullanılabilecek ilaç siparişinde bulunduklarını ancak 10 kişilik ilaç geldiğini dile getirerek, bu ilaçları da 15’er olarak hastalara dağıttıklarını ifade etti.
Ahmet UÇAR
Multipl Skleroz (MS) hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçların yeterli düzeyde ithal edilememesi nedeniyle ilaçlara ulaşamayan MS hastaları büyük mağduriyet yaşıyor.
Doktorlar tarafından düzenli ve aksatılmadan kullanılması gerektiği dile getirilen ilaçları temin edemeyen hastalar, endişe ve stres yaşarken; aynı zamanda düzenli kullanılması gereken ilaçların aksatılması hastaların atak geçirmelerine de yol açıyor.
Hastalar, ilaçları temin etmenin yanı sıra ilaçlara ulaşmaya çalışırken birçok sorunla karşı karşıya kalıyor. MS hastalarının ilaçlarını alabilmesi öncelikle devlet hastanesinde görev yapan bir doktordan reçete alması ve hangi bölgede kalırsa kalsın Lefkoşa’da yer alan İlaç ve Eczacılık Dairesi’nden ilaçlarını temin etmesi gerekiyor.
MS Derneği Başkanı Sibel Hançerli, MS hastalarının ilaçlara ulaşma konusunda sürekli sorunlar yaşadığını ancak bu sorunların pandemi döneminde daha da arttığını belirtti.
MS hastaları ise ilaç temin etme sorununun hep olduğunu ancak pandemi süreciyle daha da büyüdüğünü söyledi.
Eczacılar Birliği Başkanı Umut Öksüz, bu sorunun önüne geçilebilmesi için devletin ilaçları özel eczanelere vermesi ve hastaların ilaçlarını bu eczanelerden ücretsiz alması gerektiğine dikkat çekti.
İlaç ve Eczacılık Dairesi Müdürü Ayşe Gökyiğit de sorunun kendilerinden kaynaklanmadığına işaret ederek, ilaçları sipariş ettiklerini ancak Türkiye’deki firmaların eksik ilaç gönderdiğini, hastaların mağdur olmaması nedeniyle mevcut ilaçların hastalara paylaştırıldığını anlattı.
Gökyiğit: Sorun Türkiye’deki firmalardan kaynaklanıyor
İlaç ve Eczacılık Dairesi Müdürü Ayşe Gökyiğit, ilaç eksikliğinin Finimod isimli ilaçta yaşandığını belirterek, bu ilacı talep eden 20 kişilik bir hasta grubunun olduğunu kaydetti.
Gökyiğit, 20 kişilik 1 ay kullanılabilecek ilaç siparişinde bulunduklarını ancak 10 kişilik ilaç geldiğini dile getirerek, bu ilaçları da on beşer olarak hastalara dağıttıklarını ifade etti.
Sorunun kendilerinden kaynaklanmadığını, Türkiye’deki firmaların az sayıda ilaç yolladığını vurgulayan Gökyiğit, ilaç ihalesine çıkıldığını ve 1 ay veya 1 aydan daha az bir süre içerisinde ilaçların geleceğinin altını çizdi.
Gökyiğit, herkesin kendilerini suçladığından yakınarak, prosedüre göre İlaç ve Eczacılık Dairesi’nin ecza depolarına sipariş verdiğini ve ilaçları ülkeye ecza depolarının getirdiğini, Türkiye’deki firmalardaki sorunlardan dolayı da ecza depolarının yeterli düzeyde ilaç getiremediğini açıkladı.
Gökyiğit, hastaların ilaca ulaşması noktasında yaşadığı sorunlar hakkında da konuştu:
“Biz, bunu sürekli dillendiriyoruz. Hastaların ilaca ulaşması için kendilerinin bizzat gelmesine gerek yok, hatta reçete almak için doktora gitmeleri de gerekmiyor. Doktorlarını arayarak reçete alabilirler, reçete yazıldığında biz o reçeteyi zaten otomasyon sistemiyle görebiliyoruz. Öte yandan bu reçetelerle Lefkoşa’ya kendilerinin gelmesine de gerek yok. Hastalar, Karpaz’da, Mağusa’da, Mehmetçik’te veya başka bir bölgede bulunan hastanelere reçetelerini bırakabilir. O hastanelerdeki ambulanslar da reçeteleri bize getirdiğinde gereken ilacı verebiliriz. Birçok hasta için bunu yapıyoruz. Yani ulaşım sorunu varsa, bu şekilde çözülebilir”.
Öksüz: İlaçlar özel eczanelerden ücretsiz verilmeli
Eczacılar Birliği Başkanı Umut Öksüz, Sağlık Bakanlığı’nın ilaçlar için ihaleye girmesi nedeniyle ilaçların gelmesinin uzun sürdüğünü belirterek, ilaçların devlet tarafından değil, eczaneler tarafından hastalara ücretsiz bir şekilde verilmesi gerektiğini kaydetti.
Öksüz, hastaların reçetesiyle bu ilaçları cebinden para çıkmadan alması gerektiğini dile getirerek, ilaç takip sistemiyle bunun kontrol altına alınması ve devletin özel eczanelere olan yükümlülüklerini yerine getirmesi üzerinde durdu.
Mevcut sistemin devam etmesi durumunda bu sorunların da yaşanmaya devam edeceğine vurgu yapan Öksüz, “Olan MS, onkoloji, ALS hastalarına oluyor” şeklinde konuştu.
Hançerli: Bazı ilaçları belli bir süre kullanamayanlar, tekrar hastaneye yatıyor
MS Derneği Başkanı Sibel Hançerli, MS hastalarının kullanmakta olduğu ilaçların temin edilmesinde yaşanan aksaklıkların büyük bir mağduriyete yol açtığını belirterek, her yıl şubat mart ayları arasında bu aksaklığın yaşandığını ancak pandemiyle birlikte sorunun had safhaya ulaştığını kaydetti.
Multipl skleroz (MS) hastalığında bazı ilaçların kullanımı ertelense de Fingya ilacının belli bir müddet kullanılmamasının büyük sorunlara yol açtığını dile getiren Hançerli, “Bir MS hastası diğer ilaçlarını alsa da bu ilacını belli bir süre kullanmazsa hastaneye yatmak zorunda kalır. Süreç içerisinde kaydettiği gelişmeleri tekrar yaşaması gerekir. Çünkü bu ilaçlar ağır ilaçlardır, doktor kontrolünde verilir. Bu durum da ilaçların ülkemize geç gelmesinden ve temin edilememesinden kaynaklanıyor” şeklinde konuştu.
Hançerli, MS hastalığında kullanılan ilaçların pahalı olduğuna işaret ederek, bu ilaçların devlet tarafından karşılandığını ve diğer ilaçlar gibi eczanelerde satılmadığını ifade etti. Hastaların Sağlık Bakanlığı kurulundan geçerek bu ilaçları temin edebildiği üzerinde duran Hançerli, hastanın 3- 4 bin TL civarındaki bu ilaçları tek başına temin etmesinin oldukça zor bir durum olduğunu anlattı.
Hançerli, her yıl ilaç temininde aksaklık sorununun yaşandığını yineleyerek, çağrı yapmalarına rağmen hiçbir yetkili merciin kendilerine geri dönüş yapmadığından yakındı. MS hastalarının ilaçlar açısından yaşadığı sorunların yanı sıra başka sorunlar da yaşadığına dikkat çeken Hançerli, “Aşı olamadık. Aşılar geldi, birçok kişiye aşı yapıldı ama MS gibi kronik hastalığa sahip olan kişilere aşı yapılmadı” dedi.
Hançerli, MS hastalarının nöroloji servisinde tedavi gördüğünü bildirerek, 2020’nin Şubat ayından bu yana devlet hastanesindeki nöroloji servisine el konulduğunu bu nedenle hastaların da mağduriyet yaşadığını açıkladı.
Atak geçiren hastaların hastaneye yatırılması gerektiğinin altını çizen Hançerli, doğru düzgün bir sağlık hizmeti de alamadıklarını söyledi. Hançerli, ataklar geçiren hastanın kortizon tedavisi alması, bazı ilaçların ağır olması nedeniyle hastaneye yatması gerektiğini kaydederek, bazı hastaların ilaçlarını kendilerinin alamaması nedeniyle yine hastaneye başvurması gerektiğini bildirdi.
Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nin pandemi hizmetini de aynı bünyede vermesinin kronik hastalığı olan MS hastalarının tedirgin olmasına, riskli bir konuma gelmesine yol açtığını vurguladı.
Hançerli, MS hastalarının hem ilaçlarını temin edememesi, hem Covid—19 için aşı yaptıramaması, devlet hastanesinde sağlık hizmetinin doğru düzgün alamaması nedeniyle, mağduriyet yaşadığını ifade etti.
MS hastaları ne dedi? MS hastaları ne dedi?
Asya İlktaç:
“Ben 7 yıldır MS hastasıyım. İlaç bulmakta sürekli sorun yaşıyorduk, hâlâ da yaşıyoruz ancak bu sorun pandemi döneminde daha da arttı. Biz ilaçlarımızı alabilmek için reçeteye ihtiyaç duyuyoruz, bu reçeteleri ise devlet hastanesinin dışında özel doktorlardan başkası yazamıyor. Yani ben reçete almak istiyorsam bir yolunu bulup mecburen hastaneden bir doktordan reçete almalıyım. Bu reçeteleri almak bile MS hastalarını çok yoran bir şey. Reçeteyi alınca Lefkoşa İlaç ve Eczacılık Dairesi’ne gidiyoruz. Karpaz’da da, Mağusa’da da yaşasan Lefkoşa’daki İlaç ve Eczacılık Dairesi’ne gitmek zorundayız. Oysa MS hastalarını en zorlayan unsurlar yorgunluk ve sıcaklıktır. O kadar uğraştıktan sonra Eczacılık Dairesi’ne gittiğimizde ise ilaçlarımızı bulamıyoruz. İlacımızı soruyoruz 1 hafta sonra gelecek diyorlar. 1 hafta sonra gidiyoruz 3 gün, 5 gün sonra gelecek diyorlar. Bazı ilaçlar için çok büyük sorun olmasa da bazı ilaçlarımızda ise bizi çok kötü etkiliyor. Yani hem reçete alırken, hem ilaçlara ulaşmaya çalışırken, hem de ilaçları temin ederken sıkıntı yaşıyoruz.
İlaçlarımızı temin etmeyle birlikte ilaçlara ulaşmak da büyük bir sorun. MS hastalarının ilaçlara ulaşması kolaylaştırılmalı. Yani Karpaz’daki veya Mağusa’daki hastalar Lefkoşa’ya gitmek zorunda kalmamalı; sağlık ocaklarından hastalara verilebilmeli. Ben her ay elimde buz torbalarıyla Lefkoşa’ya gidip iğnelerimi almak için uğraşıyorum”.
Ercan Saymen:
“İlaç yokluğunda tedavimiz aksıyor. Tedavilerimiz aksayınca da ataklar geçirmeye başlıyoruz. Böylelikle sorunlar yaşıyoruz. Bizim ilaca ulaşma noktada iki sorunumuz var. Birincisi ilaç almak için yapmamız gerekenler ve ilaç temini. MS hastalığı için ihtiyaç duyduğumuz ilaçlara ulaşabilmek için reçete yazdırıyoruz. Ardından Lefkoşa’daki İlaç ve Eczacılık Dairesi’ne gidiyoruz. Yani ben Mağusa’da yaşıyorum, ilaçlarımı almak için mutlaka Lefkoşa’ya gitmem gerekiyor. Bunlar ayrı bir problem. Aynı zamanda ilaçlarla ilgili sorunlar da var. Ayda bir veya her gün kullandığımız ilaçlar var, bunun yanında damardan alınan ilaçlar da var.
Hastanın durumu iyiyse gidip ilaçlarını Lefkoşa’dan kendisi alabilir, durumu kötüyse de bu ilaçları ailesi temin edebilir. Ancak MS hastası bir kişinin ailesi yoksa o ilaca ulaşması çok zor.
Öte yandan İlaç ve Eczacılık Dairesi’ne gittiğimizde ilaçlara da ulaşamıyoruz. Yeni gelen ilaçlar az geldiği için yeterli olmadı. İki haftalık ilaçlar alabildik yani iki hafta sonra yine sorun yaşayacağız. Yani hem ilaç almak için verdiğimiz çabadan dolayı hem de ilaç bulamamaktan dolayı mağduriyet yaşıyoruz.”
Özay Tanözü:
“Uzun bir süredir bu sorunla yüzleşiyoruz, ancak bu sorun pandemiyle birlikte daha da arttı. Hastalara eksik ilaç veriliyor. MS hastalarının yorulmaması ve stres yaşamaması gerekiyor ancak bu durumda hem yoruluyorlar hem stres yaşıyorlar. Hastalar, doktorların “Aksatmadan, düzenli kullan” dediği ilaçları bulamıyor. İlaçlar, hastalara tek tek veriliyor. İlaçlarını aksatan, düzenli kullanamayan hastalar endişe yaşıyor, “Ya atak geçirirsem” diye strese giriyor. Yani hastalar ilaç kullanmadığı için atak geçirmese de atak geçireceğini düşünüp strese girmesi nedeniyle atak geçirebilir. Bu ataklar nedeniyle hastada görme kaybı, yürüme sorunu, his kaybı gibi engeller de kalabiliyor. Günün sonunda kortizon tedavisi, kan değişimi tedavisi gibi tedaviler gündeme geliyor.
Doktor, hastaya iki aylık reçete yazıyor ama hasta İlaç ve Ecza Dairesi’ne gittiğinde 1 haftalık, 2 haftalık ya da tarihi geçmiş ilaçlarla karşılaşıyor. Öte yandan bu ilaçlara ulaşmak da büyük bir sorun. MS hastaları içerisinde çalışmak zorunda olanlar da var. İlaçların sadece Lefkoşa İlaç ve Eczacılık Deposu’nda bulunması nedeniyle bu kişiler sürekli işlerini aksatmak zorunda kalıyor. Hastaların yakınları belki bu ilaçları temin edebiliyor ama hem onlar da zor durumda kalıyor hem de yakını olmayan hastalar var.
Sağlık Bakanlığı’na yazılar yazdık ama cevap gelmedi, ardından 1 – 2 haftalık ilaçlar geldi. 2 hafta sonra ilaç bulabilecek miyiz bilmiyorum. MS hastalarının bu şartlarda yaşadığı bir diğer sorun ise sürekli, aksatmadan kullanması gereken ilaçları 2 hafta boyunca kullanmadığı durumda o ilacı kullanmak istediğinde hastaneye yatması gerekiyor. Çünkü bunlar ağır ilaçlar ve doktor kontrolünde kullanılır, bu nedenle 2 hafta bu ilaçları kullanamayan hasta en başa dönerek hastaneye yatar ve kontrol altında kullanmaya başlar.”