Yazılım, temelde bilgisayara nasıl çalışacağını söyleyen komutlar ve veriler bütünüdür. Bir bilgisayarın iki ana unsuru olan yazılım ve donanım, fonksiyonel olabilmek için birbirine bağımlıdır. Bilgisayarın fiziksel parçalarından oluşan kısım donanım iken bu parçaları yazılım denilen görünmez kısım işlevsel kılar. Bu işlevselliği, farklı amaçlara hizmet etmek üzere yazılım programlar ve kodlar ortaya çıkarır. Bunun nasıl gerçekleştiğini genel hatlarıyla şöyle özetleyebiliriz.
Kullanıcı, kullanmakta olduğu uygulama ya da programda yaptığı işlemler ile işletim sistemine komutlar gönderir. İşletim sistemi de bu komutları donanıma iletir. Donanım bu komutları istenilen sonuçların ortaya çıkması için işler. Sonrasında işletim sistemi bu yeni verileri, uygulama yazılımına iletir ve hâlihazırda bu program içinde çalışan kullanıcı yaptığı işlemin karşılığını alır. Bu özeti yaparken kullandığımız işletim sistemi ve uygulama yazılımı gibi terimler, farklı yazılım türlerini ifade eder. Şimdi bu komutlar ve veriler bütünlerinin en yaygın kullanılan çeşitlerine bakalım.
Yazılım Çeşitleri Nelerdir?
Yazılımlar, ilk etapta farkına varmasak da gündelik hayatın her yerinde karşımıza çıkar. Eğlence, sanayi, sağlık, eğitim, pazarlama, e-ticaret gibi sayısız alan ve sektörde, günümüzde görmediğimiz kodlarla harekete geçirilen araçlar kullanılmaktadır. Bu geniş kullanım alanı farklı ihtiyaçlara karşılık veren farklı türlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yazılım çeşitleri genel itibarı ile dört ana başlıkta toplanabilir.
Uygulama Yazılımları
Kullanıcı odaklı geliştirilen yazılımlardır. Belirli bir amacı gerçekleştirmek ya da ihtiyacı karşılamak amacı taşırlar. İnternette gezinmeyi sağlayan web tarayıcılar, resim yapma programları ya da elektronik cihazların eğlence potansiyelini ortaya çıkaran oyunlar bu kategoriye dâhil edilebilir. Bu yazılımlar, bilgisayar ya da akıllı telefon gibi cihazların temel kullanımın alanlarının genişleyip çeşitlendirilmesine olanak sağlar.
Sistem Yazılımları
Donanım ile uygulamalar arasındaki bağlantıyı kurarlar. Kendi içinde üç alt kategoriye ayrılır. Bunlardan en bilineni işletim sistemleridir. İşletim sistemi, bir cihazdaki tüm uygulamaların üzerinde çalışır ve onların donanım kaynaklarına ulaşmasını sağlar. Windows, Android, iOS, macOS, Linux en bilinen örnekleridir. Bilgisayara bağlanan herhangi bir aygıtın çalışmasını sağlayan sürücüler, bir diğer sistem yazılımı türüdür. Son tür olan hizmet programları ise bilgisayarların bakımını yapmayı kolaylaştırarak kullanıcılara disk biçimlendirme, dosya transferi yapma, virüs temizleme gibi işlemleri gerçekleştirme imkânı verir.
Bilgisayar Yazılımları
Programlar ve verilerin de arasında bulunduğu bilgisayar sistemleri tarafından işlenen tüm bilgiler bu başlık altında alınabilir. Daha net dille ifade edecek olursak, bilgisayar donanımın çalışmasını ve işlevsel leşmesini sağlayan komutlardan oluşan tüm programlar bilgisayar yazılımı olarak tanımlanır.
- Gazze’de can kaybı 31 bin 645’e yükseldi
- tabii’nin sevilen dizisi “Küçük Dahi İbn-i Sina”ya bir ödül daha
- Göbeklitepe 2,5 milyonu aşkın ziyaretçiyi ağırladı
Elektronik Yazılımlar
Elektronik bir cihazın çalışmasını sağlamak için geliştiriler. Sanayide kullanılan büyük makineler daha küçük ev aletlerine kadar birçok cihaz bu komutlar bütünleri sayesinde çalışır. Bilgisayar yazılımlarından farkı, mutlaka bir elektronik devreye ve yapılacak işe bağlı olarak mekanik bir tasarıma ihtiyaçlar duymalarıdır.