İçindekiler
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)’ne ihracat ile ilgili tüm bilgileri bu yazımızda bulabilirsiniz.
Coğrafi Konum
Yüzölçümü 83.600km2 olup, topraklarının %97’si çöldür. BAE, Arap/Iran Körfezine ve Hint Okyanusuna kıyısı vardır. Yedi emirlik içinde coğrafya olarak en büyük olanı Abu Dhabi’dir. AD, ülke topraklarının yaklaşık %86’sını kaplamaktadır. BAE 200’e yakın adayı ihtiva etmekte olup, Abu Dhabi şehri bu adalardan biri üzerine kurulmuştur. Dubai, ülke topraklarının %5’ini oluşturmaktadır.
Ülkede yaz dönemi (nisan-ekim) sıcak ve nemli bir hava görülmektedir. Hava sıcaklığı yaz döneminde 46 dereceye kadar çıkabilmekte ve %100 nem hissedilebilmektedir. Kışları (kasım-mart) ise ülkeye serin iklim hakim olmakta ve sıcaklık 14-23°C arasında değişmektedir. Zaman zaman yaşanan kum fırtınalarının dışında, kış aylarında (aralık-ocak) anlık ve kısa süreli aşırı miktardaki yağış, altyapısı yetersiz olan şehirlerde sele yol açabilmektedir. Su kıtlığı son yıllarda BAE için önemli bir sorun haline gelmiştir. Konutlarda kullanılan su, deniz suyu arıtmasıdır.
Siyasi ve İdari Yapı
Bağımsızlık öncesinde Aşiretler Devleti (Trucial States) olarak tanınan BAE, 2 Aralık 1971’de İngiltere’den bağımsızlığını ilan etmiş, aynı gün Abu Dhabi Emiri Sheikh Zayed bin Sultan al-Nahyan (1971-2004) ülkenin ilk Başkanı seçilmiştir. Başkenti Abu Dhabi olan BAE, yedi emirlikten/şehirden meydana gelen bir federasyondur.
Devlet Başkanı: Federasyonun kuruluşundan itibaren, Devlet Başkanının Abu Dhabi Emiri, Başbakanın ise Dubai Emiri olması yönünde yazılı olmayan bir mutabakat vardır. Dış politika, güvenlik, ordu ve askeri konular ağırlıklı olarak Abu Dhabi Emirliği’nin kontrolündedir. Abu Dhabi Emiri Şeyh Khalifa Al-Nahyan (ülkenin kurucu başkanı Şeyh Zayed Al-Nahyan’ın oğlu) 2004 yılından beri Devlet Başkanıdır. Ülkenin ikinci büyük Emirliği olan Dubai’nin Emiri Şeyh Muhammed bin Rashid al-Maktoum ise 2006’dan beri ülkenin Başbakanıdır.
BAE’nin karar alma mekanizmasında, kesin hatlarıyla yasama, yürütme ve yargı olarak kuvvetler ayrımı yoktur. BAE’nin devlet yapısında yasama yetkisi daha çok yürütmededir. Federal Yüksek Konsey (FYK): Yedi Emirden oluşan Yüksek Konsey, BAE’deki en üst düzey siyasi karar organıdır. Konsey, üyeleri arasından Devlet Başkanını, Başbakanı ve Bakanları seçmektedir. Yüksek Konsey’in Başkanı, aynı zamanda BAE Devlet Başkanı’dır. Devlet Başkanı (Yüksek Konsey toplantı halinde olmadığı zamanlar) Konsey’in tüm yetkilerini kullanabilmektedir. Dolayısıyla, Devlet Başkanı yasama ve yürütme yetkisine de sahiptir. Abu Dhabi ve Dubai emirlerinin FYK’da veto yetkisi bulunmaktadır.
Genel Ekonomik Durum
BAE’de ticaret düzenlemeleri liberal niteliktedir. Piyasası rekabetçi, fiyata duyarlı ve dışa açık bir pazardır. Bölgedeki diğer ülkelerin de önemli ölçüde mal ve hizmet tedarik ettiği veya temin ettiği bir ticaret merkezi konumundadır. Pazarın bu özelliğinden dolayı, ülkede her ülkeye ait ürün bulmak mümkündür. Ülkede tarım ve sanayi üretimi yetersiz olduğundan, ihtiyaçların büyük bir bölümü ithalat yoluyla karşılanmaktadır. İthal ettiği başlıca ürünler motorlu taşıtlar, elektrik ve elektronik ürünler, mücevherat, parfüm ve kozmetik ile gıdadır.
En büyük tedarikçileri Çin, Hindistan ve ABD’dir. Nitekim, başta Amerikalı ve Avrupalı büyük firmalar olmak üzere çok sayıda yabancı firma, özellikle ülkenin ticaret merkezi konumunda olan Dubai’de temsilcilik açmak suretiyle, BAE pazarının yanısıra diğer Körfez ülkeleri ve yakın Afrika ve uzak asya ülkelerine ait piyasaları buradan takip etmektedir. Dubai, rekabetin çok yoğun olduğu bir serbest pazardır. Dubai, bulunduğu coğrafyada ticaret, finans ve turizm merkezi (hub) olma stratejisi izlemektedir.
Pazar/nüfus olarak küçük olduğundan, dış ticareti “re-export”a dayanmaktadır. Liman ve serbest bölgeleri alt yapı ve hizmet anlayışı gelişmiştir. Kalkınmada Hong Kong ve Singapur’u örnek almaktadır. Başlıca satış yaptığı pazarlar; İran, Irak, Hindistan ile Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleridir. Kayda değer sayıda İran kökenli nüfusun ve işadamının yaşadığı Dubai, İran’a uygulanan uluslararası ambargonun kaldırılmasını Dubai ekonomisi için olumlu
bir gelişme olarak değerlendirmektedir. Re-export, enerji ürünlerı satışı haricinde, önemli bir dış ticaret geliridir. İran, Irak ve Hindistan başlıca re-export pazarlarıdır.
Ekonominin petrol ve doğalgaza bağımlılığının azaltılmasına yönelik olarak Hükümetin sektörel üretim ve yatırımların çeşitlendirilmesi çabaları olumlu karşılanmaktadır. BAE Hükümetinin özellikle turizm (sağlık turizmi dahil), emlak, finans ve sağlık gibi sektörlere yatırım yaptığı gözlemlenmektedir. Bu bağlamda, “Abu Dhabi 2030 Planı“ çerçevesinde 200 milyar dolar değerinde yatırım yapılması ve ülke milli gelirinin %64’ünün petrol dışı sektörlerden oluşması öngörülmektedir. Nitekim, ülke gelir kaynaklarını çeşitlendirmeye yönelik devlet politikası ve özel sektörde yaşanan canlanma neticesinde, petrol-dışı gelirlerin geçmiş yıllara göre, milli gelirdeki payı gittikçe artmaktadır.
2008 yılında etkisini gösteren küresel ekonomik krize kadarki dönemde BAE ekonomisindeki genişlemede, hidrokarbon ihracat gelirlerindeki artışın yanısıra, ülkedeki yerli ve yabancı yatırımlardaki ve özel tüketimdeki artışın da etkisi olmuştur. Böylece, ülkede yaşayanların refahı artmış, kredi olanaklarından yararlanma kapasitesi yükselmiş, hızlı nüfus artışının etkisiyle iç tüketimde de hızlı bir artış meydana gelmiştir. Ayrıca, BAE Hükümeti son dönemde elde ettiği deneyim ve sermaye birikimi sayesinde dış pazarlarda yatırıma yönelmiştir. Hükümet sahip olduğu kamu şirketleri aracılığıyla çeşitli
ülkelerde telekom ve sanayi şirketleri ile bankalar satın almaktadır. Ayrıca, bahsekonu kamu şirketlerinin liman, serbest bölge işletme, turizm ve gayrimenkul geliştirme gibi projeler aracılığıyla gelişmekte olan ülkelere yatırım yapmaya yöneldiği dikkati çekmektedir. BAE’de Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV gibi iç vergi uygulamaları bulunmamaktadır. Sadece, ülkede faaliyet gösteren yabancı petrol şirketleri ile yabancı bankalar, karları üzerinden belirli oranda vergiye tabidir. Dış ticarette de, ihracat ve reeksport işlemlerinden vergi alınmamaktadır. İthalat ise genelde %5 oranında gümrük vergisine tabidir. BAE’de telif hakları (copyrights), ticari marka (trademark) ve patent ile ilgili olarak (haksız rekabete karşı) korumacı düzenlemeler mevcuttur. Firmaların ticari marka ve patent haklarını, taklit ve sahteciliğe karşı korunması için Federal Ekonomi Bakanlığı’na tescil ettirmeleri gerekmektedir.
Ülke Dış Ticareti
BAE toplam dış ticaret hacmi 2015 yılında 375 milyar Dolar olup; 153 milyar dolarlık ihracat, 222 milyar Dolarlık ithalat gerçekleşmiştir. İhracatında hidrokarbon önemli yer tutmaktadır. İthalatında ise motorlu kara ve hava taşıtları, mücevherat, elektrik ve elektronik ürünler, tekstil ve ağır iş makinaları ve gıda ürünlerdir. BAE, başta Dubai Emirliği olmak üzere, re-export ağırlıklı bir ticari yapıya sahiptir. Çeşitli ülkelerden gelen mallar, BAE üzerinden farklı pazarlara ulaştırılmaktadır. Reeksportta en büyük pazarı Hint Yarımadası ve Körfez ülkeleri oluşturmaktadır. İran, Hindistan, Irak, Bahreyn, Suudi Arabistan ve Pakistan reeksportta ilk sıraları paylaşmaktadır. Reeksport yoluyla satışı yapılan başlıca ürünler; makineler, ses kaydediciler, inci, mücevherat, tekstil ürünleri, taşıt araçları, kimyasal ürünler ve gıda ürünleri ve içeceklerdir.
Türkiye ile Ticaret
Türkiye’nin BAE’ne yönelik dış ticaret hacmi yıllar itibariyle sürekli artmış ve 2008 yılında, 8,6 milyar dolara ulaşmıştır. Bu durum, ülkeye gerçekleşen ihracat artışından kaynaklanmıştır. 2009 yılında global krizin de etkisiyle iki ülke arasındaki ticaret hacmi 3,5 milyar Dolara düşmüştür. 2012 yılında ise ticaret hacmi %138 artarak 11,7 milyar dolara ulaşmıştır. 2015 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 6,9 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, 2016 yılında %36 artış olmuştur.
Türkiye’nin BAE’ye yönelik ihracatı 2012 yılına kadar artış trendindeyken, global mali krizin de etkisiyle 2013-2015 dönemindeki durgun seyreden ihracat 2016 yılında bir önceki yıla göre %15 oranında artış kaydetmiştir. Aynı şekilde, düşüş eğilimindeki Türkiye’nin ithalatında da 2016 yılında bir önceki yıla göre %84 oranında yükselme yaşanmıştır.
İki ülke arasındaki ticaret, Türkiye lehine fazla vermektedir. Bu durumda, BAE’den petrol veya gaz ithal edilmemesi önemli etkendir. BAE tarafından ülkemiz menşeli ürünlere karşı uygulanmakta/yürütülmekte olan herhangi bir ticaret politikası önlemi/soruşturması bulunmamaktadır.
Türkiye ile BAE arasında özellikle inşaat malzemeleri, mobilya ve dekorasyon ürünleri, ev tekstili, gıda ürünleri, oto yedek parça, elektrik malzemeleri, yapı malzemeleri, hazır giyim, mücevherat, medikal ürünler, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri alanlarında işbirliği yapılabileceği düşünülmektedir.
BAE Gümrüğü, Türkiye’den ithal edilen gıda ürünleri ile ilgili olarak Koli Listesi, Menşe Şahadetnamesi ve Tarım Sağlık Belgesi’nin Türkiye’deki BAE Konsolosluğu’ndan tasdik ettirilmesini istemekte ve sayfa başına tasdik ücreti Türk firmaları tarafından ödenmektedir. Ayrıca, acil tasdikler için firmalarımızın ilave ücret ödemesi de talep edilmektedir. Ticari faturalarda ise talep edilen onay ücreti fatura tutarına göre değişebilmektedir. 500 bin $’ın
üzerindeki faturalar için ise fatura değerinin dirhem karşılığının % 0,2’si oranında tasdik ücreti talep edilebilmektedir.
Pazarda Dikkat Edilmesi Gereken Konular
BAE’nin önde gelen şirketlerin (holdinglerin) başkanları yada üst düzey yöneticileriyle kişisel ilişki kurulmasına önem verilmesi, ithalatçının, gerektiğinde Türkiye’ye (tesislere) davet edilmesi BAE ziyareti kadar önemlidir. BAE’ye, bölge ülkelerinden gelecek talepleri yakalamak için girilmesi daha uygun
görülmektedir. Bu çerçevede, uzun vadeli bir iş planı için ülkede ofis/şube açılması faydalı olacaktır.
İhracat öncesinde taraflar biraraya gelerek; ürünün spesifikasyonu, yüklemede/teslimatta kalite kontrolü yapacak uluslararası denetim firması, teslim ve
ödeme şekli, ihtilafa düşülmesi durumunda yetkili kılınacak mahkemelerin (Dubai ve Türk şirket merkezinin bulunduğu şehir) tespitinde fayda vardır. Sevkiyat öncesi “Proforma Fatura” düzenlenmesi ve (standart ve fiyat açısından) son bir kez daha ithalatçı firma teyidinin alınması yararlı olacaktır.
Ödemelerde bankacılık sisteminin (peşin yada teyitli dönülmez akreditif) kullanılması ve sektörde önde gelen (Türkiye ile iş yapan) bankalar tercih edilmelidir. İş kurulumu öncesinde (bilhassa ticari acentelik/distribütörlük verilmesi hususunda) BAE’de bir avukatlık firması/hukuk bürosu ile temasa geçilmesi tercih edilmektedir. Bu konuda, Abu Dhabi veya Dubai’deki Ticaret Müşavirliklerimiz ile de istişare için temasa geçilebilir.
İş dünyasında, yönetici statüsünde çalışanların çoğu yabancı uyruklu olduğundan, görüşme ve yazışmalarda İngilizce yaygın olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla, kartvizitin bir tarafı Arapça diğer tarafı İngilizce olmalıdır. Ayrıca, firma broşür ve diğer promosyon malzemelerinin de hem Arapça hem de İngilizce olması etkili tanıtım açısından faydalıdır.
Özellikle Dubai’deki uluslararası sektörel ticaret ve sanayi fuarlarına, düzenli olarak her yıl katılım sağlanması, firmanın pazarda ortaya koyacağı istikrar ve pazara gösterdiği önem/ciddiyet açısından önemlidir. (http://www.dwtc.com/) Bu çerçevede; ülkemizce milli veya bireysel katılımı devlet yardımları kapsamında desteklenen BAE Uluslararası Ticaret Fuarlarının listesi Ticaret Bakanlığının web sayfasında (https://eb.ticaret.gov.tr/portal/url/bsc) yer almaktadır. BAE’de günlük haberler için takip edilebilecek başlıca gazeteler; Gulf News (https://gulfnews.com/) ve Khaleej Times’dır (https://www.khaleejtimes.com/). BAE’de Abu Dhabi ve Dubai’de olmak üzere iki Ticaret Müşavirliğimiz bulunmaktadır. Dubai Ticaret Ataşeliğimizin (firstname.lastname@example.org) sorumlu olduğu görev bölgeleri Dubai, Sharjah, Ajman, Umm Alquwain, Fujairah ve Ras Al Khaimah şehirlerdir. Abu Dhabi
Ticaret Müşavirliğimizin (email@example.com) görev alanı sadece Abu Dhabi’dir.