Kentsel dönüşümün pilot bölgesi olan Fikirtepe'de yaşanan sorunlar Ataşehirlileri de düşündürüyor. 2011 yılından beri, gözlerinin önünde dönüşümü bekleyen Fikirtepe örneği varken kendileri için endişeleniyorlar.
Kentsel Dönüşüm deyince akla ilk gelen yer Fikirtepe. 2011 yılından itibaren kentsel dönüşüm kapsamına alınan Fikirtepe'de sürecin uzaması ve çalışmaların bir türlü başlayamaması nedeniyle hem vatandaş hem de müteahhit firmalar mağdur oldu. Bölgenin büyük rant sağlayacak olması sebebiyle başlangıçta çok sayıda firma Fikirtepe'ye akın ederken sürecin tıkanmasıyla birlikte firmalar teker teker çekilmeye başladı. Vatandaşlar açısında ise durum başka türlü zorluklar barındırıyor. Firmalarla sözleşmeler yapan vatandaşlar da yol alınamaması nedeniyle yeni yerleşim yerlerine bir türlü kavuşamıyorlar. Yıkılan ve boşaltılan binalar yüzünden enkaz görüntüsü veren Fikirtepe'deki süreç, Ataşehir'in Yenisahra ve Barbaros mahallelileri tarafından endişeyle izleniyor. İmar planları bir türlü çıkarılamayan Yenisahra ve Barbaros'ta vatandaşlar bazı firmalarla anlaşma yoluna giderken, bazı vatandaşlar da gözlerinin önündeki Fikirtepe örneğinden çekinerek kararsızlıkla ne yapacaklarını bilemez durumdalar. Vatandaşlar Ataşehir'de imar planlarının çıkmamasından yakınırken, Ataşehir Belediyesi de İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin 1/5000'lik planları yapmamasından yana dertli. Ataşehir Belediye Başkanı Battal İlgezdi, şu andaki durumu, "Ne eski planı uygulayabiliyorsunuz ne de yeni bir plan var ortada. Tam bir tanımsızlık söz konusu. İstanbul’un merkezinde bu kadar değerli bir alanda hiçbir uygulama yapamıyorsunuz. Bu ne bizim için, ne Büyükşehir için, ne müteahhitler ne de oradaki parsellerin sahipleri için hoş bir durum değil. Herkes mağdur" diye özetlerken, herkesi imar planını çıkartması Büyükşehir’e baskı yapmaya çağırıyor.
İlgezdi, Ataşehir Belediye Meclisi'nin Nisan ayı bileşiminde yaptığı konuşmada Yenisahra ve Barbaros Mahallelerinin Fikirtepe gibi olmasından korktuğunu ifade ederek, “Fikirtepe’de 4 yıldır müteahhit de, mal sahibi de perişan. Planlar çıktıktan sonra, hep beraber bir araya geleceğiz, çalışmaları birlikte yapacağız. İller Bankası ile protokol yapmamızın sebebi bu. Olaylar daha seri çözülüyor. Yenisahra ve Barbaros mahallelerine 4o müteahhit girmiş. Kimi yüzde 45, kimi yüzde 50 ile anlaşma yapmış. Temennimiz oranın planlarının doğru çıkması. Biz belediye olarak taşın altına elimizi koyacağız. AK Parti Grubu ile bu sorunu çözelim istiyoruz. Yenisahra ve Barbaros da Fikirtepe gibi olursa bir beş yıl daha sorun çözülmez" diyerek konuya dikkat çekmişti.
Ataşehir Belediye Başkanı Battal İlgezdi, yaşanan imar sorununu ve Yenisahra ve Barbaros'ta gelinen son durumla ilgili gazetemizin sorularını yanıtladı.
Kentsel dönüşüm projesi adı altında depreme dayanıklı ve eski binaların yenilenmesine yönelik çalışmalar yapılıyor. Ataşehir’de de yeni yeni başlıyor. Gözümüzün önünde Fikirtepe gerçeği var. 6-7 senedir çözülmeyip kangren haline gelmiş, savaş görmüş bir ülkenin manzarasını sergileyen çirkin bir görüntü var. Orada yaşayan insanlar da mağdur. Barbaros ve Yenisahra mahallelerimizle ilgili 1/5000’lik planların hazırlanıp uygulanması konusunda sıkıntılar yaşandığını görüyoruz. Ataşehir’le ilgili 1/5000’lik planın akıbetini; bunun neticesinde belediyenin neler yaptığını öğrenebilir miyiz?
1/5000’lik planlar onaylandıktan sonra biz de o planlara uygun 1/1000 ölçekli planlarımızı yapıp meclise gönderdik. Meclis planlar dönüşüm odaklı hazırlansın diye bize iade etti. Biz de bu çalışmaları başlatacağımız aşamada mahkeme 1/5000’lik planlara yapılan itirazlara ilişkin vatandaşların açmış olduğu münferit davalarla ilgili planın genelinde yürütmeyi durdurma kararı çıkarttı. Yürütmeyi durdurma kararının gerekçeleri Büyükşehir tarafından incelendiğinde de itirazlar değerlendirilirken bunların ardından plan iptalini getirebilir diye planı müdürlüğe iade etti. Bizim de beklentimiz 1 ay sonraki meclise yetişmesiydi ama 3 ay oldu. 1/5000 ölçekli plan Büyükşehir komisyona hala ulaşmadı. Dolayısıyla belki çok büyük değişiklikler yapılmayacak ama biz 1000’lik plan için çalışamaz durumdayız, çünkü elimizde somut 1/5000’lik plan yok. Eski plan üzerinden dönüşüm odaklı bir plan çalışması yapmak boşa emek olacaktır. Bu arada bölgede 1/5000’lik plan küçük parsellerde de bir yapılaşma tanımlıyor ama parseller birleştiği zaman ve donatıda kalan parsellerin, imar parsellerinin emsal haklarının aktarımı sağlandığı zaman yoğunluğu artırıcı kademeli bir artış olur. Yani emsal 1,70’den başlayıp 2,5 emsale kadar çıkıyor. Şu anda yeni 5000’lik planda parsel büyüklükleri değişecek mi, yoğunluklar değişecek mi? Bunları bilemediğimiz için bir şey söyleme şansımız yok. Biz de bekliyoruz. Dönüşüm odaklı plan çalışması çıkınca bölgede birçok müteahhit firma vatandaşlarla ada bazlı anlaşarak, kat karşılığı ön sözleşmeler yaparak, bir takım girişimlerde bulundular.
Bu süreçte çalışmaların hem firmalar tarafından hem de orada yaşayan vatandaşlar açısından çözümsüzlük noktasına doğru gittiğini görüyoruz. Müteahhitler kendilerine alanlar yaratmışlar, oraları toplayıp bir an önce hak kazanmak istiyorlar, vatandaşlar da yerlerini kime vereceklerini şaşırmış durumdalar ya da ne gibi sözleşmelerin altına imza attıklarını bilmiyorlar. Müteahhit ve vatandaşın sağlıklı bir şekilde çalışma yürütmesini sağlamak için önerileriniz nelerdir?
5000’lik plan çıkmadan firmalar anlaşma yapmışlardı. Birkaç vatandaşın anlaşma örneklerinde gördük ki faydalı alan neyse onun yüzde 50’sini verecekleri şekilde anlaşma yapmışlar. Müteahhitlerin bu ön anlaşmaları yapması zaman kazanmaları açısından önemli. Fakat müteahhitlerin burayı riskli yapı değil de riskli alan üzerinden çözme çabaları var. Çünkü riskli alan olursa 3/2 çoğunlukla uygulama yapabiliyorlar. Riskli alan olabilmesi için bakanlığın burayı riskli alan olarak kabul etmesi lazım. Biz İLBANK’la protokol çerçevesinde buranın tamamının riskli alan ilan edilmesi noktasında bir çalışma başlatmıştık. Fakat bakanlık bunu geri çevirdi. Çünkü bu bölgede özellikle Palladium’un karşı tarafında, ticari olarak eski plana göre yerleşmiş fiilen çalışan, rantı yüksek bir takım binaların olduğu bölgeler var. Riskli alan dediğinizde buraların da riskli alanın içine girmiş olması gerekiyor. Yönetmeliğe göre de bunun yapılma şansı yok. Dolayısıyla burada biz de bir belirsizlik içinde bekliyoruz. Vatandaşa anlaş desen bir türlü anlaşma desen başka türlü. Anlaşma desen de sanki belediye buradaki dönüşümü engelliyormuş gibi algılanıyor, bu şekilde dillendiriliyor. Biz hatta bölgede çalışan müteahhitleri çağırarak, çalışma alanlarınızı bize getirin, dedik. Birbirinizin alanına el atmayın. Önemli olan burada düzgün bir yapılaşma olmasını sağlamak. Hatta oluşturduğunuz projeleri getirin nasıl bir Yenisahra göreceğiz onu görelim dedik. Çalışmasını tamamlayanlar getirdi ama hiçbirine kesinleşmiş gözüyle bakma şansımız yok çünkü ortada plan yok.
Buradaki iki alana iştirak eden müteahhit firmalar hem kendileri hem de vatandaşların mağdur edilmemesi için ne gibi bir yol izlemeli?
Burada biz Büyükşehir Belediyesi’ne bir an önce bu planları çıkartsınlar diye yazı yazdık. İnsanlar mağdur. Ne eski planı uygulayabiliyorsunuz ne de yeni bir plan var ortada. Tam bir tanımsızlık söz konusu. İstanbul’un merkezinde yüz bin ölçekli planlarda merkezi iş alanı olarak tanımlanmış bu kadar değerli bir alanda hiçbir uygulama yapamıyorsunuz. Bu ne bizim için, ne Büyükşehir için, ne müteahhitler ne de oradaki parsellerin sahipleri için hoş bir durum değil. Herkes mağdur. Büyükşehir’in bu planı çıkartması için herkesin baskı yapması lazım. Müteahhit firmalara da önerim bu, bizim ulaşamadıklarımıza ulaşsınlar ve plan çıksın.
Oradaki hak sahipleri müteahhitlerle bağlantıya geçtiğinde, sözleşmelerde sıkıntı yaşamamaları için nelere dikkat etmeli?
Plan olmadan yapılan sözleşmede mutlaka bunun ön protokol olduğu belirtilmeli. Plan kesinleştikten sonra kesin protokol yapacaklarını not düşmeleri lazım. Belediye vatandaşa da müteahhide de yardımcı olma çabasında. Fakat öyle bir noktada durmalı ki müteahhide yakın durursa vatandaş; vatandaşa yakın durursa müteahhit suçlar. Herkesin hakkını korumak bizim görevimiz.
1/5000’lik planlar hazırlanırken Ataşehir Belediyesi orada bir büro açtı. Bu süreçte de öyle bir yapılanmaya gitmeyi düşünüyor musunuz?
1/5000’lik plan çıkmadan böyle bir ofis açmak doğru değil. Ama 1/5000’lik plan çıkar. Biz 1/1000’lik plan çalışmasına başlarız. O aşamada bilgilendirme amaçlı katkı sağlanacak çalışmalar yapılabilir.
Barbaros Mahallesi’nin bir kısmında tapusuz yerler var. Ama işgal durumunda. Müteahhitler buralarda sözleşme yapıyorlar. Buraları bize verirseniz, size haklarınızı verecek çalışmaları Büyükşehir nezdinde yapıp konut alanına çevirebiliriz diyorlar. Böyle bir şey mümkün mü?
Türkiye’de yaşıyoruz. Olmaz dediğimiz çok şey oluyor. Bu duyumları biz de aldık. Onları ‘planda böyle bir hakkınız yok. Kendi cebinizden iyilik olsun diye, gecekonduları kaldırmak için böyle bir şey veriyorsanız verin’ diye uyardık. Ama buradaki yeşil alanları şu anda imara açma şansınız yok. Ancak riskli alan ilanına gidilirse, bir dönüşüm planı yapılırsa o zaman böyle bir şey olabilir.
Dere yatağında kalan konutlar var. Örneğin bir bina var. Sahibi 10 daire istiyorum diyor. Enkaz bedeli karşılığında bir bina yıkılıp Büyükşehir Belediyesi’nin oradaki 10 daireyi başka bir yerdeki sosyal konuta taşıdığı söyleniyor. Burada böyle bir çalışma var mı?
Burası dere koruma kuşağında kalan bir alan ve tamamen İSKİ’nin sorumluluğunda. Buradaki gecekondu tasfiyesini İSKİ’nin yapması gerekiyor. Enkaz bedeli ödenerek, tahliye tebligatı çekilir ve alan boşaltılır. Dar gelirli vatandaşlar için konut sağlama açısından KİPTAŞ ya da TOKİ aracılığıyla yapılmış sosyal konutlara vatandaşların 20 yıllık taksitlerle ödemesi söz konusu olabilir.