Son zamanlarda özellikle Sahra-altı Afrika üniversitelerinde Almanya'nın sömürge mazisi hakkında konuşulmaya başlanırken, bu tarihi geçmişle ilgili iki büyük olayın yıldönümünü anılır oldu.
Bunlardan biri, modern tarihin ilk soykırımlarından biriyle sonuçlanan Herero katliamı Almanya'nın Namibya'daki mazisinin bir parçası olarak 100. yıldönümünde dünya gündemini meşgul etmeye devam ediyor.
Bir diğeri ise Alman sömürgeciliğinin Batı Afrika'daki başlangıcına işaret eden 1884 Berlin Konferansı'nın 120. yıldönümüdür.
O konferansta Avrupalı emperyalist güçler, Afrika kıtasını Avrupa nüfuz bölgelerine bölmek için bir araya geldiler. 1
Bazıları bunun herkesin paylaşması için bir pasta gibi olduğunu ve aynı zamanda kendine özgü parçalarını da muhafaza ettiğini iddia etmektedirler. 2
Bu iki yıldönümün bir sonucu olarak, Almanya'nın sömürge tarihi birdenbire uluslararası basında yerini almış oldu.
Günümüzde sömürge geçmişine ilişkin ortaya atılan bazı soruların neden konuşulmadığı, konuyla ilgili ortak bilginin neden eksik olduğu, neden şimdi ele alınması gerektiği ve bu konuda ne yapılması gerektiği gibi soruların menşei, çoğu insanın Afrika'daki Batı talanını bilmemesinden kaynaklanıyor.
Aynı şekilde birçok Alman bile, hangi kolonilerin Alman olduğunu, ne kadar süredir Alman sömürgesi olduklarını ve kolonilerde ne olduğunu bilmemektedir.
Bu makalede tarihçilerin, aktivistlerin, politikacıların ve konuyla ilgili diğer kişilerin argümanlarını ve bakış açılarını göz önünde bulundurarak bu söylemin dinamiklerini sunmaya çalışacağız.
Almanya'nın Afrika'daki karanlık geçmişi
Afrika'nın Alman kolonizasyonu iki farklı dönemde gerçekleşmiştir. Öncelikle 1680'lerde Brandenburg'un Margraviate prensipleri, o zamanlar daha geniş Brandenburg-Prusya krallığına önderlik etmiş ve Batı Afrika'da sınırlı emperyal çabalar yürütmüştü.
Brandenburg Afrika Şirketi 1682'de kuruldu ve bugün Gana'nın Altın Sahili'nde iki küçük yerleşim yeri inşa etti. 3
Beş yıl sonra, Moritanya'daki Arguin kralı ile yapılan bir anlaşma, bu ada üzerinde bir himaye idaresi adı altında başlangıçta Portekiz tarafından inşa edilen terk edilmiş bir kaleyi işgal etti.
Brandenburg bu sömürge çabalarını Arguin'in Fransızlar tarafından ele geçirildiği ve Gold Coast yerleşimlerinin Hollanda Cumhuriyeti'ne satıldığı 1721'e kadar sürdürmüştü. 4
Bir buçuk yüzyıldan fazla bir süre sonra, Birleşik Alman İmparatorluğu büyük bir dünya gücü olarak ortaya çıkmıştı.
1884'te, Berlin Konferansı sonunda, Afrika'nın batı kıyısında genellikle Alman misyonerlerin ve tüccarların yaşadığı bölgelerde resmi olarak koloniler kuruldu.
Ertesi yıl, Zanzibar Sultanının bugünkü Tanzanya'da anakara üzerindeki egemenlik iddialarına itiraz etmek için Doğu Afrika'ya hücumbotlar gönderilmişti.
Modern Gine ve Nijerya'nın Ondo eyaletindeki yerleşimler bir yıl içinde başarısız oldu fakat Burundi, Kamerun, Namibya, Ruanda, Tanzanya ve Togo'dakiler kısa bir zaman içerisinde kazançlı koloniler haline geldiler.
Bu altı ülke birlikte yeni emperyalizm çağında Almanya'nın Afrika'daki varlığını oluşturmuştu.
Fakat bu Alman sömürgeleri Birinci Dünya Savaşı sırasında müttefik devletlerin sömürge güçleri tarafından kuşatıldı ve büyük ölçüde işgal edildiler.
1919'da Milletler Cemiyeti tarafından Alman kontrolünden alınarak Belçika, Fransa, Portekiz, Güney Afrika ve Birleşik Krallık arasında bölündüler. 5
Alman Afrika'sının altı ana kolonisi, yerli krallıklar ve yönetim biçimleriyle birlikte Burundi, Kamerun, Namibya, Ruanda, Tanzanya ve Togo'nun modern devletlerinin yasal emsalleriydiler.
Çad, Gabon, Gana, Kenya, Uganda, Mozambik, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Kongo Cumhuriyeti de varlığı sırasında çeşitli noktalarda Alman Afrika'nın kontrolü altına girmişti. 6
Tanzanya'da Alman sömürge idaresi
Almanya, Şubat 1885'te İmparatorluk Şansölyesi Otto von Bismarck aracılığıyla Doğu Afrika'da bir koloni kurmaya karar vermişti.
Almanya'nın hızlı sanayileşmesi, sürekli bir geçiş kapısı olarak gördüğü Afrika topraklarına göz dikmesine sebep oldu.
Doğu Afrika'da bir koloni olasılığı göz ardı edilemeyecek kadar fazlaydı ve Almanya'nın devam eden ekonomik işletmesi için mükemmeldi.
Bu ihtimal onun bir Doğu Afrika kolonisi yaratmak arzusunu daha da artırdı. Bir Doğu Afrika kolonisi oluşturma sonrasında bu bölge kısa sürede bir süre özerkliğe ve Alman Doğu Afrika Şirketi'nin mülklerine imparatorluk koruması verdi.
Bir bakıma, Alman Afrika Şirketi'nin gücüyle, Doğu'daki topraklarını genişleten Almanların faaliyetleri bu Afrika bölgelerinde düşmanlığı kışkırttı.
18 Ağustos'ta sahil kasabalarında şantiye ajanlarının trafik kazasında son günlerde yaşanan şiddete karşı yerliler isyan ettiler.
Bir durumda, Kilwa kasabasında iki Alman hareketi sonunda kasabayı temizleyen ve herkesi öldüren Alman deniz piyadelerine emir verildi.
Belki dünyada en güçlü ve en iyi eğitimli ordulardan biri ile Almanlar yerlilere yaşam şansı dahi tanımadılar.
Direnmek ise Afrikalılar için sadece hayatta kalma yüzdesini çok daha az hale getirdi ve vahşet, Afrika'daki Alman emperyalizmi ile eş anlamlı hale geldi. 7
1898'de Almanlar, Tanzanya'nın tüm ana nüfus merkezlerini ve iletişim hatlarını kontrol altına aldılar.
Alman sömürge idaresi için bir sonraki iş, kervan yollarından uzaktaki küçük ölçekli toplumlar üzerindeki egemenliklerini dayatmaktı.
Bu, ya Afrikalı liderlerle pazarlık yoluyla ya da savaş yoluyla yapıldı. Diplomasi sona erdikten ve çatışmalar Alman zaferiyle sonuçlandıktan sonra, sömürge rejimleri yerel liderler üzerinde otoriteyi sürdürmek için silahlı çeteler kullanıldı.
Sonunda, daha yerleşik olan ana sahil kasabaları, idare bölgelerinin karargahlarına dönüştürüldü ve sivil ilçe memurları atandı.
Daha iç kesimlerde, yönetim stratejik garnizonlardan dışa doğru büyüdü, ancak yavaş yavaş sivil ellere devredildi.
1914'te Tanzanya yirmi iki idari bölgeye ayrıldı fakat bunlardan sadece ikisi hala askerler tarafından yönetiliyordu.
Alman yönetiminin başlıca özelliği, bölgede bulundurduğu subayının gücü ve özerkliğiydi. Başkentten gelen emirlerin uzak bölgelere ulaşması aylar sürebiliyordu ve Berlin'den Afrika'daki uzak bir sömürge istasyonuna üst düzey bir Alman yetkilinin sadece on yılda bir ziyareti beklenebilirdi.
Bölge memuru, yerliler üzerinde tam yargı yetkisine sahipti, çünkü mevzuat uygulayabileceği cezaları belirtmiş olsa da, cezaları uygulayabileceği suçları hiçbir şey tanımlamamıştı.
Doğu Afrika'nın Alman egemenliği yalnızca kuvvete dayalıydı ve Alman yetkililer idari yönetim adına bölgede büyük bir terör estirdiler. 8
Bölge yönetiminin iki aşaması
Tanzanya, Almanya'nın kontrolündeyken Alman sömürge yönetimini askeri güvenlik ve siyasi kontrol olarak iki geniş aşamada özetleyebiliriz.
Almanlar bu iki metodu başarmak için Afrikalı liderlerle şiddet ve ittifakların karışımı olan bir metot kullandılar.
Alman otoritesinin tanınmasında iş ve inşaat malzemelerinin sağlanması ile sorunların çözümünde güç yerine diplomasinin kullanılması karşılığında müttefiklerine siyasi ve askeri destek teklifinde bulundular.
Fakat 1898'de ağır vergiler konması bölge ekonomisinde çöküşü getirirken, on yılın başlarında yapılan uzlaşmalar ikinci yönetim aşamasına geçişi başlattı.
Eski tavizler yerine Alman askeri gücünün artması bölgede Alman sömürge idaresini yerel müttefiklere daha az bağımlı hale getirdi.
Bu uygulama bazı Afrikalı liderler ve Almanlar arasında müttefik ilişkilerden düşmanca ilişkilere geçişe yol açtı.
Örneğin, güçlü bir Nyamwezi şefi olan Usongo'lu Mtinginya, Isıke'ye karşı Almanlara yardım etti ancak 1901'de potansiyel bir düşman haline geldi ve bir veya iki yıl sonra öldüğünde şefliği kasten dağıtıldı.
Ancak diğer senaryolarda böyle olmadı. Eski Afrikalı işbirlikçilerin çoğu, Alman yönetiminin bu ikinci aşamasında güçlerini kaybetmek zorunda değillerdi ve hayatta kalmak için kendilerini sıklıkla Alman sömürgeciliğine göre uyarlamak zorunda kaldılar. 9
Ekonomik sömürü
Alman Doğu Afrika'sındaki pamuk üretimi, kıtanın diğer bölgelerinden çok farklı bir şekilde uygulanıyordu.
Afrika'nın bazı yerlerinde, ticari tarım zaten iyi kurulmuş olduğundan, sömürge devletinin yalnızca teşvik tohumları sağlaması gerekiyordu.
Avrupalıların nihai amacı bir piyasa ekonomisi kurmaktı ve bu Afrikalıları bir emek havuzuna koyarak bir nevi işkence yoluyla yapıldı.
Alman Doğu Afrika'sında tarım daha az gelişmiş olduğundan ve çiftçilere bazen insanlık dışı bir şekilde belirli mahsulleri üretmeleri için işkence yapıldığından bunu sürdürmek çok daha zordu.
Tanzanya Britanya Uganda'sında olduğundan pamuk mahsulü daha az bir merakla karşılandı.
Öte yandan Avrupalılar, hammadde tedariklerini sağlamak için işkence etmeye ve öldürmeye istekli olduklarından, Doğu Afrika'daki Alman vahşeti günden güne arttı. 10
Doğu Afrika'daki Alman kontrolünün ilk aşamalarında, özel Alman firmalarına kolonideki kuruluşu yönetmeleri için özerklik verildi.
Bu Alman şirketleri Bremen ve Hamburg'da faaliyet gösteren işletmeler genişleyen sömürge devletinin ticari ve siyasi sınırındaydı.
Ancak bu firmaların birçoğu yanlış yönetim ve Afrika'daki yerlilerin direnişi nedeniyle iflas ettiğinden, bunun verimsiz olduğu çabucak keşfedildi.
Çoğu şirket 1920'lerin başında yerini hükümet otoritesine bıraktı, ancak Alman sömürge imparatorluğu o tarihte Cihan Harbi sonunda zaten çökmüştü. 11
Kamerun'da Alman sömürge idaresi
Alman konsolosu Gustav Nachtigal, 12 Temmuz 1884'te Kamerun'u Almanya'nın himayesi olarak ilan etti.
Alman işadamları arasında Kamerun'un himaye altına alınmasından önceki otuz yıl boyunca Kamerun'a karşı yavaş ve temkinli bir ilgi oluşmaya başladı.
Alman işadamlarının Kamerun'a olan ilk ilgilerinin nedeni, Alman işadamlarının orada ticaret yapma arzusuydu.
Almanlar bölgenin doğal kaynaklarından yararlanmayı ve ülkelerine mamul mallar için yeni bir pazar sağlamayı umuyordu.
Kamerun, iklimi çok düşmanca olduğu için hiçbir zaman bir yerleşimci kolonisi olarak görülmedi.
Almanlar bir süre Kamerun'u himayesi olarak ilan ettikten sonra, sadece kıyı kesimlerinde sağlam bir konuma sahip oldular.
Almanlar, kısmen coğrafi nedenlerle, iç kesimlerde ticaret yolları açmakta başarılı olamamışlardı. Tabiri caizse balta girmemiş ormanlar, Avrupalı sömürgecilerin ticaret faaliyetlerini Afrika'nın kıyı ötesine genişletme emellerini caydırmasına yardımcı oldu.
Bununla birlikte, 1850'lerde Heinrich Barth gibi gezginlerden gelen olumlu raporlarla artan Alman ilgisi devam etti.
1860'larda Gerhard Rohlfs ve Gustav Nachtigal ile 1869'dan 1873'e Alman Donanması Kamerun sahili üzerindeki kontrollerini sağlamlaştırdıktan sonra, Almanlar iç bölgelere doğru hareket etmeye daha meyilli oldular.
Ülkede iç kesimlerdeki grupların şiddetli etnik ve siyasi parçalanması bu sömürge sürecine yardım etti.
Ormanlık alanın genişliği de kıyı gruplarının Alman gelgitini durdurmak için Grassfields halklarıyla birleşmesini engelledi.
Koruma resmi olarak ilan edildikten sonra, Alman ordusu silahlarda çok fazla ustalık kazanmamaları ve bu silahları beyazlara çevirmemeleri için yerel halkı asker olarak almakta kasıtlı olarak yavaş hareket ediyordu.
Bu korku devam etti, çünkü Almanlar hiçbir zaman 200'den fazla beyaz subaya sahip olmadılar ve tüm çabalarına rağmen ancak 1300 Afrikalıyı birlik olarak zorla askere alabildiler.
Bu dönemde koruma altındaki Alman ordusu küçük kaldı çünkü asıl görevi diğer Avrupalıları savuşturmak değil, dağınık Afrika isyanlarını bastırmaktı.
Alman planlamacılar, Afrika imparatorluklarının kaderinin Afrika'nın kendisinde değil Avrupa'daki savaşlarla belirleneceğini tahmin ediyorlardı.
Asla kalelerde konuşlandırılmayan birlikler, önce isyanları bastırmak için bir yerden bir yere yürüyen üç keşif bölüğüne ayrıldı. Bu birlikler, yetersiz Alman yönetimi ile Afrika nüfusu arasında duran tek şeydi. 12
Almanlar, bu birlikleri, yönetimlerine karşı birçok isyanla mücadele etmek için kullandılar. Alman rejimi, kıyı ve kuzeybatı Kamerun bölgelerinin en büyük etnik gruplarından biri olan Bassa-Bakoko'nun silahlı direnişiyle karşılaştı ve Alman nüfuzunu durdurmaya çalışan silahlı bir isyan düzenledi.
Ancak isyancılar 1892 ile 1895 yılları arasında yenilgiye uğradı. Almanlar isyancı Afrikalıları boyun eğdirirken, seferleri kıyıdaki tarlalar için zorunlu işçi bulmakla sonuçlandı.
Bu aktivite iç bölgelerin nüfus azalmasına yol açtı. Alman rejiminin sömürücü doğası, Kamerun yerlilerini değişen bir dünyaya sürükledi.
Önceki takas ekonomisinin yerini aniden bir para ekonomisi aldı. 13
Alman Himayesinde Togo
Togo'nun Alman kontrolü, bir grup Alman askerinin Anecho'daki şefleri kaçırıp Alman savaş gemisi Sophie'de müzakerelere zorladığı Şubat 1884'e kadar uzanmaktadır. 14
Bölgenin geri kalanının resmi kontrolünü sağlamak için Almanya, Büyük Britanya ile bazı anlaşmalar imzaladı.
Almanlar tarafından otuz yıllık işgali sırasında Togo, birçok Avrupalı emperyalist tarafından model bir koloni olarak tutuldu.
Öyle ki, öncelikle Alman rejimi dengeli bütçeler üretti ve herhangi bir büyük savaştan uzak durdu. Etkileyici demiryolu ağlarının ve telgraf sistemlerinin oluşumu bu görüşü daha da destekledi.
Ancak, gerçekte bunları yaratan yerli Togo halkına uygulanan model, zorla çalıştırma aşırı vergilendirmenin bir bileşimiydi.
Togo Avrupalılar için bir "model" gibi görünse de, Togo halkı yukarıda bahsedilen çalışma ve vergi politikaları, Alman bölge memurları tarafından uygulanan sert cezalar, son derece yetersiz sağlık ve eğitim sistemleri ve birçok ticari faaliyetin yasaklanması ile karakterize edilen bir rejime dönüşmüştü.
Almanlar, böylece Togo sakinleri üzerinde tam kontrole sahip olduklarından emin olsalar da Birinci Dünya Savaşı'nın başlangıcında İngiliz ve Fransızların birleşik kuvvetleri bu koloniyi işgal etti ve Almanlar birkaç çatışmadan sonra 26 Ağustos 1914'te teslim oldular.
Yerliler, Alman yönetiminden kurtulduklarına şükrederken birçok Avrupalı emperyalist arasında "Togoland" model bir koloni olduğu konusunda daha önce kabul edilen iddiaların bir Alman propagandasından ibaret olduğu anlaşıldı.
İngiliz yazar Albert E. Calvert, Togo yerlilerinin baskı altına alınır alınmaz Almanlarla olan "bağlılıklarını" sona erdirdiğini, Alman idaresi altında maruz kalınan korkunç muamelenin İngiliz-Fransız işgalini bir devlet olarak kabul etmelerinin nedeni olduğunu savundu.
Almanlar ise teslim olduktan sonra, Afrikalıların Alman egemenliğinden fazlasıyla memnun olduklarını ve devamından başka bir şey istemediklerini belirterek onurlarını savunmak için hemen karşılık verdiler.
Bazı Almanlar ise kendi yönetimleri altında gelişen sömürge topraklarının, sürgün edildikten sonra ekonomik olarak mahvolduklarını iddia ettiler.
Müttefik ve Alman hükümetleri arasındaki Alman kolonileri üzerindeki bu gerilim, II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesine kadar sürdü. 15
Almanların Güney Batı Afrika'daki Herero - Nama Katliamları
Almanlar, Güney Batı Afrika'yı diğer topraklardan farklı bir şekilde sömürgeleştirdiler.
Onların Namibya'daki temel amacı, halkına bir Lebensraum, yani bir devletin doğal gelişimi için gerekli olduğuna inandığı daha fazla sömürge bölgesi sağlamaktı.
Alman kentsel alanları, son zamanlardaki nüfus patlaması nedeniyle aşırı kalabalıktı.
Alman yetkililer, yer darlığı ve nüfus kaybı nedeniyle yeni topraklara yayılma yoluyla bir gerileme ihtimali karşısında halklarının büyüme ve gelişmesi için sömürge topraklarına ihtiyacı olduğunu hissettiler.
O sırada Namibya'nın bunun için mükemmel bir seçenek olacağını anladılar ve onlara göre Lebensraum'u yaratmak için etnik temizlik gerekliydi.
Bu noktaya gelmeden önce, Almanlar Namibya'da nispeten zayıf bir konumdan yavaşça yola çıktılar. 16
Başlangıçta toprak için Herero halkıyla pazarlık taktikleri kullandılar. Bu uygulamalar, yerel Afrikalılardan daha üstün olduklarına dair genel Avrupa inancıyla tamamen paralellik arzediyordu. 17
Almanlar Güney Batı Afrika'ya gidip basitçe sömürgeleştirme çabalarına başlamayı umuyorlarken paradoksal olarak bunun yerine sömürgeleştirmeleri gereken insanlardan toprak kiraladılar.
Sonunda, Almanlar daha fazla kontrol sağlama zamanının geldiğine inandıklarında, Herero'nun toprak üzerindeki iddialarına itiraz etmeye başladılar.
Hererolara karşı sert muamele zamanla onlarla küçük çaplı çatışmalara dönüşmüştü. Hererolar bununla mücadele etmenin tek yolunun direniş olduğuna ikna oldular.
Almanlar Herero topraklarını Lebensraum için almaya daha kararlı hale geldikçe, Herero açık isyana daha da yaklaştı ve bu muamelenin bir sonucu olarak bir dizi Alman'ı öldürdüler.
Bazı Alman asıllı sömürgeci Hererolar tarafından öldürüldükten sonra, Almanlar aşırıya kaçarak etnik temizliğin gerekli olduğuna inandılar.
Herero'nun tamamı başlangıçta Almanlara karşı hareket etmedi ve hatta devam eden sadakatlerini ifade etseler de Almanlar umursamadılar.
Mümkün olduğu kadar çok Herero'yu yok edilmişti. Bu vesileyle Almanlar birçok Herero'yu istemedikleri bir savaşa zorladılar.
Kaiser Wilhelm II'i Hereroları ezmek için büyük bir ordu göndermeye sevk eden şey milliyetçilik, militarizm ve ırkçılığın bir karışımıydı.
Bu katliamların sonunda Hererolar hayatta kalmaya çalışmak için Alman yerleşim yerlerinden mümkün olduğunca uzağa taşındılar.
Katliamlardan yılan Hererolar müzakere umarken bunun yerine Berlin'den bir sömürge ordusu geldi. Almanlar, Kalahari Çölü'nün hemen yanında, çoğunlukla toplandıkları Hererolara saldırdılar.
Kuşatılan Hereroların bir kısmını Kalahari'ye kaçmaları için bıraktılar ve onların açlıktan ve susuzluktan ölmelerini beklediler.
Böylece Hereroları Kalahari'nin daha da derinlerine ittikten sonra, onları yok etmek için bir koruma noktası duvarı oluşturdular. 18
Afrika'daki diğer Batılı sömürgeciler gibi Almanlar bu davranışın tamamen kabul edilebilir olduğuna inanıyorlardı ve resmen bir soykırımı olağan gördüler.
Sonunda, daha fazla insan vahşeti öğrendikçe Alman hükümetinin muhalif kanadından gelen baskılarla, Kaiser ordusuna Herero'nun teslimini kabul etmesini söylemek zorunda kaldılar, Teslim olmalarını ikna etmek için Hereroların anavatanlarına dönmelerine izin verileceğini ve Kayzer tarafından affedildiklerini söylediler.
Ancak bu da bir yalandı ve teslim olan Hererolar toplama kamplarına gönderildiler. Hererolar Alman ordusu tarafından çalıştırıldılar ve ağır yaşam şartlarından dolayı öldüler.
İşte bu yirminci yüzyılın ilk soykırımı olarak bilinir. Toplama kamplarının kurulmasından sonra neredeyse hiç özgür Herero insanı kalmamıştı.
Köle emeği sömürge ekonomisinin bir parçası haline gelmişti. Öte yandan Alman kolonisi özel şirketlere köle kiraladılar fakat bazı şirketler o kadar büyüktü ki kendi toplama kamplarını işlettiler.
Muhtemelen Namibya'daki en acımasız kamp, Shark Adası'nda bulunan kamptı. Bu kampa giriş zorunlu çalışma kamplarından farklı olarak bir imha kampı olduğu için çıkış kesinlikle yasaktı.
Köpekbalığı Adası kampının çoğu kurbanı Nama halkıydı. Namalar da Herero'nun yaşadığı trajediyi gördüler ve karşılık olarak Almanlara isyan ettiler.
Genel olarak, Namibya'daki kamplar, ileride Nazi rejimi tarafından kullanılacak 20. yüzyılın ölüm kamplarının planını sağlamış oldu.
Afrika yerlileri, sığır vagonları ile sevk edilirken yok edilmek üzere halktan uzak bir yere götürüldüler. İnsanları tipik toplumdan ayırma ve onları olabildiğince çabuk öldürme fikri ve deneyim, Shark Adası'ndan Almanya'ya miras kaldı. 19
Versay Antlaşması'nın etkisi
Versay Antlaşması imzalanmadan önce, Büyük Britanya, Fransa ve Japonya, 1915'ten beri Doğu Afrika hariç Alman kolonileri üzerinde tam kontrole sahip olmuştu.
Büyük Britanya ve Fransa, Alman topraklarını bölen gizli anlaşmalar yapmışlardı ve Versay Antlaşması sadece daha önce olanları pekiştirdi.
Anlaşma, yalnızca "Almanya'nın denizaşırı toprakları üzerindeki tüm hak ve unvanlardan Müttefik ve Ortak güçlere feragat ettiğini" doğruluyordu.
Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya sadece toprak kaybetmekle kalmadı, ticari dayanaklarını, etki alanlarını ve emperyalist genişleme emellerini de kaybettiler.
Almanya, Versay Antlaşması tarafından ciddi şekilde zayıfladı, ancak denizaşırı imparatorluklarını yeniden kazanmak için her şeyi denedi. 20
Almanlar, sömürgelerinin mülksüzleştirilmesinin bir adaletsizlik olduğunu düşündüler ve sömürgelerin ekonomik ihtiyaçlarını ve geri ırkları medenileştirme görevlerini yinelediler.
Kolonyal yerleşim için iki öneri öne sürdüler:
Birincisi, meseleyi en azından Almanya'nın tarafını dinleyecek özel bir komitenin meseleyi ele alması;
İkincisi, Almanya'nın eski kolonilerini yönetmesine izin verilmesiydi.
Müttefikler bu önerileri reddettiler ve bir anlaşmaya varılan sömürge yerleşimini değiştirmeyi reddettiler.
Müttefiklerin reddetmesinin sebebi Alman kolonilerinin yerli sakinleri tekrar kendi kontrolleri altına almalarına karşı bir önlemdi.
Sömürge topraklarını kaybeden Alman hüsranı ve ödemek zorunda kaldıkları büyük miktarda tazminat, İkinci Dünya Savaşı'na yol açtı. 21
Sonuç
Diğer Batı ülkeleriyle karşılaştırıldığında Almanya sömürgelere oldukça geç yatırım yaptı. Küçük Alman baronları için kolonileri sürdürmenin mali riski çok yüksekti.
Alman sömürgeciliğinin geç başlaması, ancak 1871'de meyvelerini veren geç ulus inşa süreciyle bağlantılı olarak görülmelidir.
Birleşik imparatorluğun ilk Alman şansölyesi Otto von Bismarck, olası finansal koşullar nedeniyle kolonilere sahip olmaya karşıydı ve güçlü bir devlet inşa etmek için iç politikaya ağırlık verdi.
Daha sonra tutumunu değiştirdiğinde sömürgeleri olan güçlü bir ulus devleti tasavvur eden popüler düşünceden etkilenmişti.
Bismarck ayrıca kamuoyunun dikkatini iç politikadan dış politikaya kaydırmak istemişti. Afrika'daki politikaları senelerce sürecek bir Almanya-Afrika siyasi hesaplaşmasının parçası oldu.
Ağustos 2018'de, Güney Batı Afrika üzerindeki Alman yönetiminin sona ermesinden yüz yıldan fazla bir süre sonra, Alman Dışişleri Bakanlığı birkaç Ovaherero ve Nama'nın kalıntılarının Namibya'ya geri gönderilmesini denetledi.
Kalıntılar Almanya'daki hem kamu hem de özel koleksiyonlardan geldi ve 2011 ve 2014'teki önceki geri dönüşleri izledi.
Geri göndermeler, Almanya ile Namibya arasında ortak bir sömürge geçmişine ilişkin daha geniş bir müzakere programının parçasıydı.
Kalkınma Bakanı Heidemarie Wieczorek-Zeul, Alman sömürge güçleri tarafından işlenen suçlardan sorumlu tutulan Almanya içinde de katliamlar önemli bir tartışma konusu haline geldi.
2013'ten beri, No Humboldt aktivist grubu, kolonyal zamanlardan kalma etnografik koleksiyonların Berlin'in merkezinde planlanan Humboldt Forumu'na eleştirel olmayan bir şekilde dahil edilmesini protesto etmektedir.
2016-17'de Berlin'deki Alman Tarih Müzesi, 100 binden fazla ziyaretçinin katıldığı Alman sömürgeciliği üzerine büyük bir sergi düzenledi.
Bu arka plana karşı, son zamanlarda Alman sömürgeciliğine ilişkin sömürgeleştirilenlerin tarihlerine karşı artan bir duyarlılık Alman sömürge tarihini daha geniş bir Avrupa emperyal çerçevesi içinde analiz edilmesinin yolunu açtı.
Tarihçiler imparatorluğun Afrika'daki sömürge metropolü üzerindeki etkisinin izini sürerken Almanya katliamlarının tazminatını en hafif şekilde atlatmak için çeşitli politika ve propagandalarla kanlı geçmişini manipülasyon yoluyla hasır altı etmeye çalışmaktadır. 22
Notlar
- Ngugi wa Thiong'o. 1986. Decolonizing the mind: the politics of language in African literature. London: J. Currey.
- Alghafal, Suaad. 2021. A Bridgehead to Africa: German Interest in the Ottoman Province of Tripoli (Libya) 1884-1918. https://doi.org/10.1515/9783110685015.
- Hoover institution on war, revolution and peace Stanford university (Calif.), Jon Bridgman, and David E. Clarke. 1965. German Africa. [California]: Hoover institution on war, revolution and peace Stanford University.
- H.W. Koch 1978. A History of Prussia. New York: Barnes & Noble Books. p. 326. ISBN 0-88029-158-3.
- Pakenham, Thomas. 1991. The scramble for Africa, 1876-1912. New York: Random House.
- Nazi Unteroffizier, and William Stanley Hoole. 1968. And still we conquer! The diary of a Nazi Unteroffizier in the German Africa Corps who was captured by the United States Army, May 9, 1943 and imprisoned at Camp Shelby, Mississippi. University, Ala: Confederate Pub. Co.
- Edward Stanford Ltd. 1916. Sketch map of German East Africa and surrounding territories. London.
- Chisholm, Linda. 2018. Between worlds: German missionaries and the transition from mission to Bantu Education in South Africa. http://0-www.cambridge.org.pugwash.lib.warwick.ac.uk/core/product/identifier/9781776141753/type.
- Seligmann, Matthew S. 1998. Rivalry in Southern Africa 1893-99: the Transformation of German Colonial Policy. Basingstoke: Palgrave Macmillan. http://www.palgraveconnect.com.ezproxy.liv.ac.uk/doifinder/10.1057/9780230379886.
- Mamdani, Mahmood. 2001. Politics and class formation in Uganda. Kampala: Fountain Publishers.
- Steinmetz, George. 2009. The devil's handwriting: precoloniality and the German colonial state in Qingdao, Samoa, and Southwest Africa. Chicago: University of Chicago Press.
- The Belgian campaigns in the Cameroons and German East Africa. 1917. London: Sir Joseph Causton & Sons.
- Smith, Woodruff D. 1978. German Colonial Empire. Chapel Hill: University of North Carolina Press. http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&scope=site&db=nlebk&db=nlabk&AN=552020.
- Bu tarihte Alman idaresi tarafından Togo’ya gelecek olan Osmanlı vatandaşlarının Avrupalı sayılacağına dair bir arşiv belgesi ilginç olduğu kadar o dönemde Osmanlı-Alman ilşkilerinin seyri açısından kayda değer bir belgedir. Bkz. Gençoğlu Halim, 2020, Türk Arşiv Kaynaklarında Afrika -Türkiye, Ankara, Sebilür Reşat Yayınevi.
- Bachmann, Klaus. 2018. Genocidal empires: German colonialism in Africa and the Third Reich. Berlin; New York : Peter Lang
- German Southwest Africa. 1919. Translation of the mining law of Southwest Africa: together with amendments thereto as published in Proclamation 24 of 1919. https://dds.crl.edu/crldelivery/24497
- Gençoğlu, Halim. 2019. Alman Katliamı, Aydınlık. https://www.aydinlik.com.tr/yirminci-yuzyilin-ilk-katliami-herero-1904-1906-206470, 01, 09. 2021 tarihinde erişildi.
- Smith, Woodruff D. 1978. German Colonial Empire. Chapel Hill: University of North Carolina Press. http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&scope=site&db=nlebk&db=nlabk&AN=552020.
- Lewin, Evans. 1918. German rule in Africa. London: T.F. Unwin.
- Thomas, Nigel. 2014. The German army 1939-45 (2): north Africa & Balkans. London: Osprey Pub. http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&scope=site&db=nlebk&db=nlabk&AN=728447.
- Stoecker, Helmuth. 1987. German imperialism in Africa: from the beginnings until the Second World War. London: Hurst.
- Ungleich, Thomas Richard. 1988. The defense of German South-West Africa during World War I. Ann Arbor, Mich: University Microfilms International.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish