Deniz harekâtında başarı, harekât alanında mevcut imkânların aynı amaca hizmet edecek şekilde ve bir uyum içerisinde kullanılması ile elde edilebilir. Platformlar, sensör ve silahlarının kullanımını koordine etmek, taktik durumu anlamak ve faaliyetlerini harekât alanındaki diğer birimlerin faaliyetleri ile planlamak ve koordine etmek için komuta ve kontrolü kullanır. Bu durum birimler arasında yoğun koordinasyon ve bunun gereği olan süratli ve kapsamlı veri değişim ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır.
Verinin muhteviyatına göre gönderilmesi gereken birim, verinin önceliği ve gönderim hızı değişiklik göstermektedir. Örneğin bir hava angajman emrinin ivedilikle alıcısına gönderilmesi gerekirken, bir platformun yakıt durumu bilgisinin hem ilgilisi farklı hem de iletilme hızı daha yavaş olabilir.
Deniz harekât ortamının farklı veri değişim ihtiyaçlarını karşılamak üzere Ağ Destekli Yetenek (ADY) kapsamında üç farklı veri değişim katmanı tanımlanmıştır. Bu katmanlar; Operasyonel Ağ, Taktik Ağ ve Angajman Ağı olarak isimlendirilmiştir.
Operasyonel Ağ, müşterek/kuvvet harekât merkezleri tarafından koordinasyon amacı ile kullanılırken, Taktik Ağ, harekât ve gözetleme merkezleri ile platformlar arasında kontrol amacı ile kullanılmaktadır. Bu ağlar telsiz sistemleri ve uydu haberleşmesi aracılığı ile uzun süredir Dz.K.K.lığı tarafından kullanılmaktadır. Ancak yüksek hızlı veri değişim ihtiyacının karşılandığı Angajman Ağı, bu ağı destekleyecek iletişim ağ altyapılarının ve bu yeteneği sunacak savaş yönetim sistemlerinin yeterli olgunlukta olmaması nedeni ile bugüne kadar kullanılamamaktaydı.
HAVELSAN ve Dz.K.K.lığı Araştırma Merkezi K.lığının ortaklaşa geliştirdiği Ağ Destekli Veri Entegre ADVENT Savaş Yönetim Sisteminin envantere girmesiyle, Angajman Ağı üzerinde kullanılacak yeni yetenekler de Dz.K.K.lığı kullanımına kazandırılmıştır.
Angajman Ağı sadece bir veri paylaşım ya da sensör sensör kaynaştırma ortamı olarak görülmemelidir. ADVENT SYS ile angajman ağı üzerinde hiyerarşik bir yapıda merkezi kontrol ve dağıtık icra mimarisine uygun olarak geliştirilen ADY yetenekleri kuvvetin tüm imkânları ile tek bir vücut gibi davranmasını sağlayarak harekâtın yüksek etkinlikle icra edilmesine imkân verecektir.
Angajman ağının kullanılmaya başlanması ile birlikte, uygulamalar ve sistemler artık platform yerine görev kuvveti odaklı davranacaktır. Angajman ağı ile birlikte kazanılacak yetenekler
• Ortak Angajman, • Ortak İz, • Ortak Silah, • Ortak Eğitim, • Ortak Harekât olarak listelenebilir. Bu yeteneklerden Ortak Angajman, Ortak Eğitim ve Ortak Harekât ADVENT SYS kapsamında gerçekleştirilmiş olup, ADVENT SYS’ye sahip platformlar arasında uygun haberleşme altyapısının sağlanması durumunda kullanılabilir durumdadır. Ortak İz ve Ortak Silah ise ADVENT SYS yol haritasında yer alan ve yakın gelecekte kazanılması planlanan yeteneklerdir.
Ortak Angajman Yeteneği
Bu yetenek ile dinamik ve hızlı gelişen Hava Savunma Harbi (HSH) ortamı ihtiyaçlarına cevap vermek üzere, görev grubu birimlerinin tek bir birimmiş gibi bir arada artırılması çalışması sağlanarak savunma etkinliğinin ve silah/ sensör kaynak kullanımının optimize edilmesi amaçlanmıştır.
Ortak angajman yeteneği, angajman ağı altyapısı üzerinden birbirlerine irtibatlanan platformlara;
• Tehditlerin, kuvvet çapında değerlendirilerek tespit edilmesi ve önceliklendirilmesi,
• Tüm kuvvetin silah / sensör kaynakları dikkate alınarak hızlı ve etkin bir planlama yapılması,
• Kaynakların doğru ve etkin bir şekilde tahsis edilmesi,
• Planlamanın diğer platformlarla koordine edilmesi,
• Angajmanın ilgili birimler ile koordineli olarak icra edilmesi,
• Angajman değerlendirmelerinin ortak yapılması imkânı sağlamaktadır.
Ortak angajman yeteneği ile birlikte, harekât alanındaki tehdit durumunun müştereken farkında olunması, kuvvetin sahip olduğu tüm vurucu gücün kullanımının tek noktadan planlanarak kaynakların etkin kullanılması ve sonucunda harekât başarısının artırılması hedeflenmiştir.
Ortak İz Yeteneği
Ortak İz Yeteneği, platformların sensörlerinden toplanan yüksek hızlı iz verilerinin bir merkezde veri kaynaştırmasına tabii tutulması ve elde edilen hassas iz verileri ile gerçek zamanlı bir tehdit resmi elde etmeyi amaçlayan bir sensör ağını tanımlamaktadır.
Bu yetenek sensörlere karşı uygulanabilecek karıştırmanın etkinliğini azaltmak, izin oluşumunu hızlandırmak, izin sürekliliğini sağlamak ve veri doğruluğunu arttırmak amacı ile uygulanacak bir yöntemdir.
Ortak Silah Yeteneği
Platformların sahip olduğu, bu amaca uygun özelliklerdeki silahların kuvvet silahı olarak kullanılabilmesine imkân sağlayan bir yetenektir. Güdümlü merminin atışının bir platformdan, hedefe yönlendirmesinin ise farklı platformdan yapılması esasına dayanır. Kullanım alanlarına örnek olarak;
• Atış platformunun veribağı yeteneğinin kullanılamaz olması (arıza ya da susma politikası gereği),
• Silah ya da veribağı menzil kısıtlamaları sayılabilir.
Ortak Eğitim Yeteneği
ADVENT SYS ile gerek simülatör destekli olarak sanal ortamda, gerekse gerçek sistemler ile gerçek ortamda ileri derecede eğitim yetenekleri sunulmaktadır. Bu eğitimler tek platform özelinde icra edilebildiği gibi, angajman ağı yetenekleri kullanılarak, beraber harekât icra eden ADVENT SYS yetenekli platformlarla birlikte gerçekleştirilebilmektedir
Ortak eğitim yeteneği ile kontrol birimi tarafından;
• Tüm katılımcı platformlar,
• Tehditler ve bunların davranışları,
• Tarafsız platformlar
• Konum ve ortam şartları
bilgilerini içeren bir eğitim senaryosu hazırlanarak katılımcı platformlara dağıtılmaktadır. Katılımcı birimler, kendi SYS’leri üzerinden senaryoda tanımlı tehditlere karşı ortak eğitim icra etmektedirler. Dost ve tehdit platformların gerçekleştirdikleri eylemler senaryo ortamında canlandırılmakta ve tüm katılımcılara yayınlanmaktadır.
ADVENT SYS ile kazanılan ortak eğitim yeteneği sadece platformlar tarafından kullanım ile sınırlı değildir. Aynı zamanda, uygun haberleşme altyapısı (TSK-NET, Uydu gibi) sağlanması durumunda, ADVENT SYS ile donatılan hava birimleri ve karargahlar, eğitim merkezleri, harp oyunu merkezleri dahil birçok kara birliği tarafından da kullanılabilir.
Platformlar zamandan ve eğitim yardımcısından bağımsız olarak çok çeşitli savaş senaryolarını kullanarak ortak eğitim icra edebilir. Bu şekli ile ADVENT SYS Ortak Eğitim yeteneği, Donanma Sentetik Eğitim yeteneğine giden yolda ilk adım olarak değerlendirilmektedir.
Ortak Harekât Yeteneği
Bu yetenek ile Arama Kurtarma, Seyir, Tatbikat, Taranmış Kanal Geçişi vb. faaliyetlere yönelik planlamalar, kontrol platformu tarafından katılımcı dost birlikler de dâhil edilerek hazırlanmakta, katılımcı birimler ile paylaşılmakta ve koordineli olarak icra edilmektedir.
Planlamanın bir merkezden yapılarak katılımcı platformlara yayınlanmasının; birimler arası plan eşgüdümünü sağlaması ve ihtiyaç duyulan muhabereyi azaltması sayesinde icra edilecek harekâtın etkinliğini artıracağı değerlendirilmektedir.
2015 yılında yayınlanan Türk Deniz Kuvvetleri Stratejisi dokümanında, Deniz Kuvvetlerinin modernizasyon çalışmalarında öncelikli olarak göz önünde bulundurulacak teknolojiler arasında “Ağ destekli savaş yönetim sistemleri ve bu sistemleri destekleyecek iletişim ağları” da yer almaktadır.
ADVENT SYS çağın önde gelen savaş yönetim sistemlerinden biri olarak Deniz Kuvvetlerine ADY konusunda çok ileri yetenekler sunmaktadır. Bu yetenekler ile;
• harekât alanındaki durumun müştereken farkında olunması,
• komuta hızının artırılması,
• harekât temposunun yükseltilmesi,
• vurucu gücün daha da etkinleştirilmesi,
• kendi kendine senkronizasyonun tesis edilmesi
kısacası Deniz Kuvvetlerinin harekat alanında güçlenmesi hedeflenmektedir.
ADVENT SYS ile birlikte ADY kapsamında sunulan yetenekler, ADVENT SYS’ye sahip platform sayısının artmasına bağlı olarak etkinliğini ve önemini artıracak ve bunun sonucu olarak da Deniz Kuvvetlerinin harekât gücü artacaktır.
Aynı zamanda; kara, denizaltı ve hava platformları için ADVENT SYS temelli savaş yönetim / komuta kontrol / görev yönetim sistemleri üretim aşamasındadır.
Dz.K.K.lığının gelecekte en küçük botundan, en büyük platformuna kadar tüm birimlerinde ADY özellikli ADVENT SYS kullanmasının; ADY konseptinin uygulamadaki etkinliğinin ve deniz kuvvetinin harekât gücünün artırılması açısından gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
Kaynak: Havelsan dergisi 6.sayısı / Sistem Mimarı İlker Şahin