OHAL’den emekçinin payına işsizlik düşerken “Darbeci” diye kapatılan kurumlarda çalışan işçilerin alacakları yok sayıldığı için darbeyle basın yayın emekçileri iki kere mağdur edilmiş oldu. OHAL, basın işkolunda en az 2308 kişiyi işsiz bıraktı
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu’na (DİSK) bağlı Türkiye Basın Yayın Matbaa Çalışanları Sendikası’ndan (BASINİŞ) Alp Tekin Babaç’ın araştırmasına göre; OHAL, basın işkolunda en az 2308 kişiyi işsiz bıraktı. Araştırmada ilk olarak, kapatılan kurumlar listesi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından sendikalara her ay gönderilen işkolu işyeri listesi karşılaştırıldı. 131 firmanın çok azı gerçek yaygın bilinen isimleriyle bu listede kayıtlıydı. Bunun birkaç nedeni olabilirdi:
- Kapatılan kurumlar işverenleri tarafından Basın Yayın ve Gazetecilik İşkolu değil de başka bir işkolundan gösterilmiş ve orada çalışanların sigortası da o işkolu üzerinden yatırılmış olabilir.
- Kapatılan kurumlar marka ismiyle değil de başka isimlerde sisteme kaydedilmiş olabilir.
- Kapatılan kurumların bazıları işkolu işyeri listesinde yer alan firmaların üzerinden gösterilmiş olabilir.
Bu nedenlerle kapatılan firmaların adresleri, işkolu işyeri listesindeki firmaların adresleriyle karşılaştırıldı. Ayrıca yerel gazetelerin çoğunun şahıs şirketi olması nedeniyle işkolu işyeri listesindeki ilgili kentteki şahıslar tek tek internet üzerinden araştırılıp bulundu.
Ayrıca Cemaat’e yakın firmaların (Kaynak Holding ve Samanyolu gibi) adresleri ile kapatılan kurumların adresleri karşılaştırıldı. Bunun sonucunda da birçok firmanın aslında belli bir yayın grubuna ait olup herhangi bir şirket kaydı olmadığı sadece imtiyaz sahibi ya da sorumlu yazı işleri müdürü olduğu belirlendi.
Araştırmanın sonucunda 6 firmada (Kervan Yayın Dağıtım, Yay Dağıtım, GYV, Yeni akademi Yayınları, Burak Basım Dağıtım ve Gül Yaprağı Yayınları) kaç işçinin çalıştığına ulaşılamadı. Bu firmalar Basın Yayın ve Gazetecilik İşkolu dışında faaliyet gösteriyor olabilir.
Listedeki 131 firmanın 125’ine ulaşıldı.
Yerel radyolar genellikle hiç çalışanın gözükmediği yerler ya da büyük şirketler bünyesinde faaliyet gösteren yerlerdi. Yerel gazetelerde emekli olup sigortasız şekilde çalışmanın yaygınlığı ve yayınevleri alanında freelance çalışmanın yaygınlığı özellikle bu alanda işsiz kalan sayısının daha fazla olduğunu gösteriyor. Bu veriler ışığında 15 Temmuz darbe girişimi ve sonrasında ilan edilen OHAL sonucunda basın yayın işkolunda şu manzara ile karşılaşıldı:
- Zaman Gazetesi’nin yanı sıra birçok dergi ve gazetenin çıkarıldığı Feza Gazetecilik kayyıma devredildiği günden 15 Temmuz’a kadar 710 çalışandan 263 çalışana; 15 Temmuz sonrasından 1 Ağustos’a kadar 177 çalışana düşmüş.
- Listedeki çoğu Televizyon kanalı, radyo ve derginin çıkarıldığı Samanyolu şirketi 271 çalışandan 0 çalışana düşmüş.
- Kaynak Holding bünyesinde faaliyet gösteren birçok dergi ve yayının Sürat Yayınları ismiyle kayıtlı şirketten ve UTT adıyla kayıtlı şirketten yayın yaptığı biliniyordu. 191 kişinin çalıştığı Sürat Yayınları’nda çalışan sayısı 1’e, 86 kişinin çalıştığı Sürat Yayınları Matbaası’nda 0’a düşmüş. 15 Temmuz öncesi 108 çalışanı olan UTT firmasında ise çalışan kalmamış.
- Güvender Yayınları 5 çalışandan 0 çalışana düşmüş.
- TV ve radyoların büyük kısmını bünyesinde barındıran KüreTV ve yayınların bir kısmını bünyesinde barındıran Işık Yayınları’nda da tüm işçiler çıkarılmış. KüreTV 18’den 0’a, Işık Yayınları da 47’den 0’a düşmüş.
- Radyodan televizyona çok sayıda kuruluş barındıran Merkür Yayınları 41 işçiden 0’a, Sem Haber Ajansı 42 çalışandan 0 çalışana düşmüş. Daha sonra kurulan ve yine kapatılan Muhabir Haber Ajansı’nda ise 6 çalışan çıkarılmış.
- Ulusal yayın yapan gazetelerden Taraf 37 çalışandan 2 çalışana, Meydan 53 çalışandan 3 çalışana ve Özgür Düşünce de 50 çalışandan 0 çalışana düştü.
- CİHAN Haber Ajansı ise 40 çalışandan 35 çalışana düşmüş.
- Yumurcak TV 11 çalışandan 0’a düşmüş. Can Erzincan TV’nin 44 çalışanı da darbeden nasibini aldı.
- Nokta Dergisi 12 çalışandan 0’a düştü.
- Kayyuma devredilen ve BugünTV ile Kanaltürk dahil birçok kuruma ev sahipliği yapan Koza İpek’te ise çalışan sayısı sabit: 129.
- Bazı yerel gazeteler kapatılmış gözükse de bu durum ağustos ayına ait işkolu işyeri listesine yansımamış. Urfa Haber Ajansı Gazetesi 11 çalışandan hiç kimse kalmamış. Aynı şekilde Ekonomi gazetesi 15 çalışandan 0 çalışana, Demokrat Gebze 15 çalışandan 0 çalışana ve Ege’de Son Söz gazetesi de 27 çalışandan 0 çalışana düşmüş. Adana Haber Gazetesi’nde çalışan 8 kişiden kalan sadece 1 kişi. Bunun dışındaki tüm yerel gazetelerde işten çıkarılan işçiler listeye yansımamış.
- Cemaat’e yakınlığı ile bilinen PAK Medya-İş de OHAL kapsamında kapatıldı. PAK Medya-İş’in kapanmadan önce 789 üyesi vardı.
- Basın Yayın ve Gazetecilik İşkolu’ndaki işçi sayısında rekor bir azalma dikkat çekiyor. (Bu azalmanın tamamı OHAL ile ilişkilendirilmese de ağırlıklı kısmı OHAL ile alakalıdır.) Mayıs ayında 95.875 kişi, haziranda 95.806 kişi, temmuzda 95.798 kişi ve ağustosta 93.963kişi gözüküyor. Yani darbe öncesi ile darbe sonrasında işkolumuzdaki işçi sayısı 1.835 kişi azalmış.
Sonuç olarak Resmi Gazete’de yayımlanan liste incelendiğinde Basın Yayın ve Gazetecilik işkolunda gözüken şirketlerde sigortalı olarak çalışan en az 2.308 işçi işsiz kaldı (1 Ağustos itibariyle işkolu işyeri listesine göre gözüken sayı 1688 kişi). Yani sektörün yüzde 2,4’ü bir anda işsiz kaldı. Bu kişiler işsizlik maaşı alamayacağı gibi dava açsa bile alacağını tahsil edemeyecek.
KHK’ye göre kapatılan basın kurumları Hazine’ye devredildi. Firmaların malvarlığı ve taşınmazlarının yanı sıra işçilerin bu firmalardan alacakları da Hazine’ye devredilmiş oldu ancak KHK’de yer ala “kapatılan kurumlara dair alacak için hazineden hak talep edilemez” ibaresi alacakların tahsil edilemeyeceği kanısını uyandırıyor.
OHAL’in kime yaradığı sorusunu Taraf gazetesi üzerinden örneklendirilebilir. Kapatılan Taraf gazetesi diğer firmalar gibi işçi alacaklarından da muaf duruma düştü. Bu durum milyonlarca lira işçi alacağı bulunan Taraf için adeta bir kurtuluş niteliğinde. Çünkü Taraf gazetesi yayımlandığı sürelerde çalışanlarına 7-8 ay boyunca maaş vermeden çalıştırmış, yapılan itirazlar ve açılan davalar karşısında sürekli adres değiştirerek firmayı farklı kişilerin üstüne yaparak kurtulmuştu.
Şimdi ise OHAL nedeniyle işsiz kalan ve işsizlik maaşı da alamayacak olan çalışanlar, Hazine’nin alacaklarına da el koymasıyla ikinci defa mağdur oldular.
Kaynak
Sendika.Org