“Göz boyamacılığı ile gerçek inanca dayalı keramet gösterisi arasında belirgin bir fark olduğunu daha düne kadar bilmiyordum. Ama bir değil, birkaç kez üst üste bazı gösterilere şahit olduğumda, bunun hiç de öyle olmadığını öğrendim. Şıh Keramet’in verdiği sopayı hâlâ saklarım, isteyene de gösterebilirim. Ancak, aradan geçen zaman bana, kerametin sopada değil de Şıh’ın kendisinde olduğunu ispatlamıştır!..”
Anlatacaklarıma inanıp inanmama hakkınızı yine de saklı tutunuz. Buna, hakkınız olduğunu biliyorum… Ancak, uzun yıllar içerisinde yaşanılan ve sizlere aktarmaya çalıştığım bunca öykünün arasına uyduruk bir öyküyü de katıp sizi etkilemekle elime hiçbir şey geçmeyeceğini bilmenizi, ona göre değerlendirme yapmanızı isteyecek ve bunda da biraz ısrarlı olacağım.
O gün, hafta sonunun yorgunluğunu tamamen atmış, hanımın işlerine elimden geldiğince yardımcı olmuş ve bu da yetmezmiş gibi, ne zamandır bahçede küçük bir köpek yavrusu ile oynamakta olan ufaklığın yanına gidip ona arkadaşlık etmek istemiştim ki, komşulardan birinin çocuğunun telaş içerisinde bahçeye girdiğini gördüm.
Çocukcağız, üzüntü ile korku karışığı bir ifadeyle;
“Amca! Arka sokaktaki bakkalın küçük oğlunu akrep sokmuş,” dedi. “Hastaneye götürür müsünüz diye size sormamı istediler. Sizin arabanız var da…”
Çocuğun sözünü ettiği bakkalı hepimiz tanıyorduk. Bölge halkından saygılı bir insan, iyi bir adamdı. Ufak tefek bazı malzemeleri ondan alır, böylece sürekli çarşıya inmekten kurtulurduk. Şimdi, tatil gününde, hele günün böyle bir saatinde taksi aramak veya telefon ederek bir ambulans çağırmak, gerçekten zaman kaybı olacaktı. Onun için hiç tereddüt etmeden;
“Tabii götürürüm… Şimdi neredeler?” diye sordum.
“Evlerinin önündeler… Hemen dükkânın bulunduğu ev!”
Arabayı çalıştırıp yanlarına vardığımda, küçük çocuk babasının kucağındaydı. Çıplak ayaklarıyla otlar arasında gezinirken “kızıl akrep” denilen çok zehirli bir akrep sokmuştu. Akrebin zehrini ne kadar akıttığını bilmiyorlardı, ama baygın yatan çocuğun bacağının yarısı iyice kızarmıştı. Bu da zehrin hızlı bir şekilde yayıldığının göstergesiydi.
Devlet hastanesine geldiğimizde, nöbetçi doktorun muayenesinden de olumlu bir sonuç alamamıştık. Doktor açıkça; “Çocuğun gidici olduğunu, zehrin kana karışma süresini geçirdiğimizi, onun için panzehir şırınga etmenin bir yararı olmayacağını, en fazla on beş-yirmi dakika içerisinde ölüm olayının meydana geleceğini,” söylemiş ve sonunda, “Yapılacak bir şey kalmamış… Başınız sağ olsun!” dedikten sonra, arkasını dönüp gitmişti.
Hipokrat’ın yeminli talebesi, böylelikle aczini ve teslimiyetini peşin peşin kabul etmiş oluyordu…
Doktorun bu sözleri karşısında, babanın gözlerinden yaşlar boşanmıştı. Demek ki, en fazla yirmi dakika sonra küçük yavrusu, can parçası ellerinin arasında ölmüş olacaktı! Eve, kendisini merakla ve ümitle bekleyen insanlara, onun ölüsünü mü götürecekti? Buna, hangi babanın, hangi ananın yüreği dayanırdı?
Küçük çocuk, gözleri kapalı, yüzü ve vücudu ter içinde, kolları iki yana sarkmış bir şekilde babasının kucağında hareketsiz yatıyordu.
“Ne yapabiliriz?” diye sordum.
“Şıh’a gidek babo! Şıh’a gidek!” diye telaşla cevap verdi. Acılı baba, son çare olarak bir de Şıh’a(*) gitmek istiyordu.
Bu Şıh’ı ben de duymuştum. Gerçek adının ne olduğunu bilmiyordum, ama bölgede “Şıh Keramet” diye nam salmıştı. On dakika sonra, onun evinin önündeydik. Zaman ise, hızla akıp gidiyordu…
Şıh Keramet; seksen yaşlarında, sağlıklı, aklı başında, gereksiz konuşmayı ve dışarılarda gezinmeyi pek sevmeyen biriydi. Aslen, şehir merkezine kırk-kırk beş kilometre uzaklıktaki bir köydendi. Sık sık şehre iner, yıllar önce buraya yerleşmiş olan oğlunun yanında günlerce misafir kalır, sonra köyüne dönerdi. Gerçek bir Şıh olmasının yanı sıra, halk arasında yaygın kerametleri nedeniyle bu adı aldığından kuşku yoktu.
Onun evde bulunması, bizim için büyük bir şanstı. Zavallı baba, eline geçen bu şansı kullanamadan çocuğunu kaybederse, çok daha fazla perişan olacaktı.
Vakit geçirilmeden içeriye alındık. Küçük çocuk, bir tahta sedirin üzerine yatırıldı ve Şıh Keramet gelip çocuğun yanına oturdu.
Dikkatle onu izliyor, hareketlerini kontrol ediyor ve neler söyleyeceğini tahmin etmeye çalışıyordum. Belki de, çocuğun ölmüş olduğunu söyleyecekti! Gerçekten de küçük çocukta hiçbir yaşam belirtisi görülmüyordu.
Şıh, ellerini açarak dudak kıpırtısı kısa bir dua etmiş, bu sırada elinin tersini ateş ölçer gibi iki kez çocuğun alnına koymuş ve daha sonra “Bismillah-ar Rahman-ar Rahim” diyerek, diliyle ıslattığı sağ elini, çocuğun şişmiş ve mosmor kesilmiş bacağındaki akrebin soktuğu yerin üzerine sürmüş ve yukarıdan aşağıya doğru birkaç kez sıvazlamıştı.
Kendi kendime;
‘Tamam işte! İş, takdis edilmiş bu tükürüğe kaldıysa, yanmışız demektir,” diye söyleniyordum ki, Şıh Keramet;
“Geçmiş olsin… Çocuk kurtuldu,” diyerek ayağa kalkmış ve yan odaya geçmişti.
Ne yapacağımı, ne diyeceğimi bilemiyordum. Tıbbın kesin olarak reddetmiş olduğu bir gerçek, gözlerimin önünde gerçekleşiyordu.
Önce çocuğun rengi normale dönmüş, kalp atışları hızlanmış ve sonra gözleri açılmıştı. Bu arada, bacağının şişinin indiği ve morluğunun hemen hemen kaybolduğu açıkça görülüyordu. Artık kolunu-bacağını oynatabiliyor ve babasına, benim pek anlayamadığım bazı sözcükler fısıldıyordu. Baba ise, bu kez sevincinden ağlıyordu…
Yarım saat sonra, dönüş yolunda, son bir saat içerisinde geçirmiş olduğum dakikaları hızlı bir şekilde tekrar tekrar düşünüyor, hiçbir bilim adamının asla kabul edemeyeceği bir gerçeğin canlı tanığı olduğumdan kendi kendimle kavgaya tutuşmuş bulunuyordum.
İşte, Şıh Keramet’i ilk kez böyle bir olayla tanımıştım. Doğrusunu söylemek gerekirse, beni oldukça etkilemişti. Ölüm halindeki bir çocuğu, şimdi sokaklarda koşup oynarken görmek, yaşanmış bir gerçeği otomatikman kabul etmek demekti. Bu durum insanın kendisini, kendi inancını inkâra kadar götürecek bir duygu yaratıyordu.
Onun, bundan sonra bizzat tanığı olduğum gösterilerinde –ki, bakın bunlara açıkça gösteri diyebiliyorum– tesadüfen bulunmuştum. Bunlar da, ilki gibi yanı başımda, gözlerimin önünde cereyan etmişti…
Birinde, çok kuvvetli zehir etkisi olduğu herkesçe bilinen ve kabul edilen bir şişe tarım ilacından, hiç sulandırılmamış birkaç damlasını, küçük bir ekmek parçasının içine damlatmış, sonra bu ekmeği, biçimsiz, sünepe ve her zaman aç olan köy köpeklerinden birisinin önüne atıvermişti.
Ekmeği bir hamlede kapan ve iki-üç lokmada yutan zavallı köpek, çok geçmeden titreye titreye, kaskatı kesilerek ölmüştü. İki dakika önce canlı olan köpek, şimdi biraz ileride yediği zehirli ekmeğin etkisiyle gözümüzün önünde cansız yatıyordu.
Bu acıklı olayın canlı tanığı olduktan sonra, kendisine;
“Yapmayın… Etmeyin!” dememe fırsat bırakmadan, yine “Bismillah” çekmiş ve içinden sadece birkaç damlası eksilmiş olan tarım ilacını ağzına dikerek, son damlasına kadar içip bitirmişti.
İçimden;
“Hah! Şimdi, Şıh Keramet kuyruğu titretecek,” diye geçirdim.
Ama hayır… Kuyruğu titretmedi, hatta benden akşam yemeğine misafir olarak kalmamı istedi.
Gözümün önünde olan bu ilginç gösteri, asla bir illüzyon değildi ve ben, onun nasıl olup da sağ olarak kaldığına ve sonuçta hiçbir rahatsızlık duymadığına hayret etmiştim.
Dayanamayıp kendisine sorduğumda;
“Her şey inançla olir! Korunmamiz vardir!” diye kısaca yanıtlamıştı.
Bir diğerinde, yaklaşık yirmi kişinin oturduğu bir odada, “Mırra”lar(**) içildikten sonra, arkamdaki duvarda asılı duran çifte kırma bir av tüfeğini getirtmiş ve benden de fişeklikten iki tane fişek alıp vermemi istemişti.
Fişeklikten rasgele iki fişeği aldım ve kendisine uzattım. Onları aldı ve yuvalarına yerleştirdikten sonra, birden karnına dayayarak tetiği çekti! Olacak şey değildi! Şıh Keramet, herhalde intihar etmişti…
Kapalı yerde müthiş bir ses çıkaran patlamayla birlikte, ortalığı pis bir barut kokusu kaplamış ve oda beyaz bir duman içerisinde kalmıştı. Odada bulunan herkes, yerlisi yabancısı, meydana gelen bu ani olay nedeniyle şaşırmış gibiydi. Hemen atılıp elindeki tüfeği aldım ve içindeki öteki fişeği çıkarttım. Ben bunları yaparken, Şıh bir şeyler mırıldanıyor ve karnını ovuşturuyordu. Şıh Keramet, yine sağ ve sağlıklıydı!
İnanılacak bir olay olmadığı ve dolayısıyla kabul edilemeyeceği için siz şimdi diyeceksiniz ki, “Fişekler daha önceden hazırlanmış ve kurusıkı doldurulmuştur,” diye… Değil işte!
Tüfeğin içinden çıkartıp cebime koyduğum ikinci fişeği evde bir güzel parçalamış ve fabrikasyon standartlarında normal hazırlanmış bir av fişeği olduğunu tespit etmiştim. Barutu, saçmaları, kapsülü ve tıpasıyla normal bir av fişeğiydi ve bu saçmalar, yerine isabet ettiği takdirde, hele hele bu kadar yakın bir mesafeden, kocaman bir delik açar, bir insanı rahatlıkla öldürebilirdi! Ancak, Şıh Keramet’i yaralamamıştı bile!
İllüzyonun bir sanat olduğunu biliyorum, hem de çok eski bir sanat… Türkçe anlamıyla kısaca, göz boyama sanatı! Tarihin eski çağlarından bu yana, bazı yetenekli kişiler, bu sanatın öncüleri olarak geliştirdikleri el ve kafa becerilerini güzelce sergileyip, elde ettikleri servet ile hem dünyalıklarını doğrultmuşlar, hem de toplum içerisinde kendilerine iyi bir yer edinmesini bilmişlerdir.
Gizli bilimlerin etkili olduğu çağlarda, büyücülükle itham edilen zavallı simyacılar ise, ilk ilim öncüleri olduklarından habersiz küçük laboratuvarlarında gizli denemeler yapadursunlar, sihirbaz denilen bu göz boyama ustaları, büyük bir serbestlik içerisinde gösterilerine devam etmişler ve “Merlin” gibi, şatoların ve sarayların en gözde kişileri arasında sayılmışlardır.
Öyle pek fazla eskilere gitmeksizin, geride bıraktığımız yüzyıl içerisinde, her ne kadar kişisel beceriler ön planda olsa da, dünyanın hemen her tarafında açılan sihirbazlık okullarında bu sanatın öğreti yoluyla meraklılarına aktarılmasına başlanmış, ayrıca çağımız teknolojisinin hızlı bir şekilde ilerleyerek her alanda insana yardımcı olması, sergilenen bu gösterilerin daha da renklenmesine ve daha ilginç boyutlara ulaşmasına neden olmuştur.
Dışarıda, “Büyük Huduni”nin, içeride de, “Zati Sungur” gibi ustaların ve onların yetiştirdikleri öğrencilerin yaptıkları çeşitli numaralar, nefesler kesilmiş ve gözler yuvalarından fırlamış bir şekilde izlenmiştir. Yüreğimiz, gördüklerimiz karşısında, uzun bir süre inanıp inanmamak arasında gidip gelmiş ve başkaca bir çıkış yolu bulamadığı için de, bir süre sonra hafızamızın disketlerinden silinerek unutulup gitmiştir.
Tabii ki yapılan her numaranın bir püf noktası vardır ve sır da işte bu püf noktasında saklıdır. Zaten gösteriyi ilginç ve inanılmaz kılan da, bu püf noktalarında saklanmış olan sırlardır. Meraklı bir insan, Türkiye’de var olup olmadığını bilmiyorum, ama yurtdışında pek bol miktarda bulunan yayınlardan temin ederek kolaylıkla bu merakını giderebilir ve hatta beceri durumuna göre, basit gösterilerden başlayarak, kendisini arkadaş ve aile toplantılarında aranılan bir kişi durumuna getirebilir.
Bizler, seyirci olarak, sahneye çıkan bir göz boyama ustasını heyecanla ve hayretle izler, onun, bir kadını nasıl testere ile ikiye böldüğünü, ayaklarını sahnenin bir köşesine, baş tarafını ise diğer bir köşesine götürüp bıraktığını ve hatta kendi elleriyle ayaklarını nasıl gıdıklattırdığını görür, aklımızın bir türlü yatmamasına rağmen, yine de bunun bir oyun, bir hile olduğunu söylemek durumunda kalırız… Kalırız da ne yaparız? Hiçbir şey!
Peki sizler… Aklınıza, mantığınıza, müspet ilimlere olan inancınıza bütünüyle ters düşmesine rağmen, bu gibi gösterileri bir sahnede değil de günlük hayatın olağan akışı içerisinde yaşama durumunda kalsanız, yapılanlara bizzat tanık olsanız ne yapar… Nasıl davranırsınız? Her şey, ustaca hazırlanmış bir show sahnesinde değil de, doğal bir ortamda, örneğin bir bahçede, bir sokakta veya evin bir odasında öylesine cereyan etmiş olsa, yine de inanmazlığınızı sürdürür müsünüz?
Onun sayısız gösterilerinden –ki bilemiyorum, artık bunlara kerametleri demek mi daha doğru olacaktır– en ürkütücü ve en ilginç olanına, yine bizzat tanık olmuştum.
Bir tanıdığımızın sağlık durumunu öğrenmek üzere, tesadüfen yine onun köyüne gitmiştik. Şıh’ın köyde olduğunu öğrendiğimizde, hazır buraya kadar gelmişken, yanına uğramadan geçmeyelim dedik. Yanına uğradığımız ve hatırını sorduğumuz zaman mutlu olduğunu biliyorduk.
Şıh Keramet, bahçede, evin gölgesinin düştüğü bir yerde, bağdaş kurmuş oturuyordu. Elindeki sopasıyla da, yanına gelen tavukları arada bir kovalıyordu.
Tam da zamanında gelmiş olduğumuzu düşünüyorduk. Çünkü bahçenin köşesinde yer alan, topraktan yapılmış büyük fırından taze ekmek kokuları geliyordu. Bizim fırına doğru baktığımızı görünce, ayağa kalktı ve hiçbir şey söylemeden o tarafa doğru yürüdü.
Biz, “Galiba taze ekmek getirecek… Hadi hadi, kaynanamız seviyormuş,” diye içimizden geçirirken, onun “Abaya”sının(***) eteklerini topladığını ve yine kuvvetli bir “Besmele” çektikten sonra, emekleyerek fırının oldukça büyük kapısından içeriye girdiğini, kor haline gelmiş odun parçalarını bir eliyle sağa sola iterek fırının ortasına çöküp oturduğunu görünce, küçük dilimizi yutacak gibi olduk. Böyle bir şey olamazdı!
Fırının içindeki sıcaklığın kaç yüz derece olduğunu bilmiyorduk. Zaten, üç yüz mü, beş yüz mü olduğu hiç fark etmezdi ki! Dışına bile elimizi değdiremiyorduk. Adamcağız, birazdan tutuşacak ve gözümüzün önünde, kısa sürede kebap olup gidecekti!
Ama yine bir şey olmadı! Bir süre sonra dışarı çıktığında, değil kendisinde, elbisesinin hiçbir yerinde en ufak bir yanık izi bile bulunmuyordu. Elbisesi, fırının kara isinden kirlenmişti o kadar!
Bütün bunlar, önceden hazırlanmış bir sahnede gerçekleşmiyordu. Şıh Keramet, tanığı olduğumuz bütün gösterilerinde hepimizi şaşkına çevirmişti…
Ondan, yukarıda anlatmaya çalıştığım güzel anıların dışında tek kalan şey, son görüşmemizde elinde tuttuğu ve yanına gelen tavukları kovalamaya çalıştığı, özel yapılmış sopası kaldı. Sopasını, o gün giderken;
“Al… Al! Gözin kalmişdir… Artık siye aittir!” diyerek bana vermişti.
Şıh Keramet’in sopasını hâlâ saklarım ve isteyene de gösterebilirim. Bu özel işlenmiş sopa ile meraklı ev halkının alaylı bakışları altında bir sürü sihirbazlık numaralarını denediğimi, fakat hiçbirinde başarılı olamadığımı da itiraf etmek zorundayım. İşte o zamanlar, kerametin sopada değil de Şıh’ın kendisinde olduğunu anlamıştım…
Şıh Keramet, asla batıla yönelmemiş, inancımızın içerisine kendiliğinden yerleşmiş ve hüsnü kabul görmüş bir yöre insanıydı… Ben hâlâ onun, teknik imkânların yardımıyla sahnelerde gerçekleştirildiğini bildiğimiz göz boyama sanatı ile ilişkili olmadığına ve kendi deyişiyle “Her şey inançla olur,” sözüne inanıyorum. Sizi bilmem, ama bırakın ben böyle kalayım! Benim de o kadarcık bir inancım olsun!
Hem böylelikle, artık her tarafı kaplamış ve göz boyamacılığı ile geçinmeye çalışanlara inanmaktan kurtulurum. Tabii ki sözlerim, “Mandrake” gibi günümüzün illüzyonistlerine değil, başka başka sahnelerde tezgâhladıkları oyunlarla milletin anasını ağlatan ve şov yapmayı sanat haline getiren göz boyayıcılarına! Onlara, her yerde rastlamamız mümkün… Siyasetten ekonomiye kadar, her alana el atmış durumdalar…
Hani şu geçenlerde Türkiye’ye gelen ve Çin Seddi’ni ortadan kaldırdığı söylenen David Copperfield’e rica etsek de –ki, öğrendiğime göre aynı konuda binlerce başvuru olmuş! Eee… Ne de olsa, milletin ortak dileği değil mi?– bizim göz boyayıcılarını şöyle toptan ortadan kaldırıverse… Ne dersiniz? Böylelikle David rakiplerinden kurtulmuş olurken, bizim için de hayırlı bir iş yapmış olur!
(*) Şıh’ın aslı “Şeyh”ten gelir. Koca, ihtiyar, baba anlamındadır. (Arapça)
(**) Mırra, yöreye has acı kahveye verilen addır. Fincanın yarısına kadar bile koyulmaz ve bir dikişte içilir. Fincan geri verilirken, ters çevrilerek verilmelidir. Yoksa yeniden doldurularak ikram edilir.
(***) Uzun beyaz elbise.