Geçenki yazım koronavirüsün delta varyantıyla ilgiliydi, bugün ise aşı karşıtlarının sürekli bahsettiği, aşı tereddütü yaşayanların da akıllarında dolanan BioNTech ile ilgili birkaç sorudan ve doğru cevaplarından bahsedeceğim. Tabi ki tüm soruların cevaplarını tek bir yazıya sığdırmak mümkün değil, merak edilirse başka bir yazıda daha çok soruya cevap vermeye çalışacağım. İyi okumalar!
Faz 3 çalışması henüz tamamlanmadı mı?
Bu fazın ana amacı etkinliğin kanıtlanması ve yan etkilerin izlenmesidir. Hedef hastalığı olan 1000-3000 hasta gönüllü bu çalışmalarda yer alır. Klinik çalışmaların bu fazının tamamlanması yeterli gönüllü sayısına zor ulaşıldığı ve yüksek bütçeler gerektirdiği için genelde 3-4 yıl sürer. BioNTech aşısının faz 3 çalışması için 43.000 kişi gönüllü olmuştur, ayrıca birçok şirket bu çalışmalara maddi kaynak sağlamıştır ve bu sayede 2 ay gibi kısa bir sürede yeterli veri toplanmıştır. Ayrıca FDA (Amerika’da gıda ve ilaçların güvenilirliğini denetleyen sağlık otoritesi) da bu aşıya acil kullanım izni verdi, bu da faz 3’ün tamamlandığının ayrı bir kanıtı olarak görülebilir.
Aşı genlerimizi değiştirebilir mi?
Aşı ile virüsün yalnızca bir elementi (mRNA) enjekte edilir. Bağışıklık sistemimiz harekete geçerek virüse karşı antikorlar oluşturur. Ancak mRNA hücre çekirdeğine giremez yani genetik materyalimizle temas edemez. Ayrıca aşı ile verilen mRNA, vücut tarafından parçalanıp iki gün içinde vücuttan atılır.
Yeni bir yöntemle üretilen aşıya ne kadar güvenebiliriz?
Aslında sanılanın aksine mRNA çalışmaları yaklaşık 30 yıldır özellikle kanseri önlemeye yönelik aşı geliştirmek için gündemdeydi. Hatta bu çalışmaların mucidi Katalin Kariko adlı bilim insanı 1970’lerin ortalarında bu araştırmalara başladı. Ayrıca, onaylanan ilk Covid-19 aşılarından birini geliştiren BioNTech, aslında uzun yıllardır mRNA teknolojisinin kanser tedavisinde kullanılmasına yönelik bilimsel çalışmalar yapıyordu.
BioNTech aşısını bulan Uğur Şahin ve Özlem Türeci aşı olmadı mı?
Hayır, mart ayında ikisi de aşılarını oldular. Ancak bu süreye kadar olamamalarının nedenini Uğur Şahin şöyle açıkladı: “Çalıştığımız ülkenin kanunları ve şirketin düzenlemeleri gereği, ürettiğimiz aşıyı kendimize yapmamıza bu zamana kadar izin verilmedi. Aşının öncelik listesinin dışına çıkılmasına kesinlikle müsaade edilmiyor.”
Aşı kısırlık yapar mı?
İsrail ve ABD’de yapılan iki ayrı araştırmada da, aşının kısırlık yapmadığı, tam tersine sperm sayısını ve hareketliliğini arttırdığı görüldü. Yani aşının üreme sistemini kötü etkilediğine dair bir kanıt yok. Ayrıca, Covid-19 enfeksiyonu geçirenlerde, virüsün bağlandığı reseptörler üreme sisteminde de bulunduğu için sperm sayısının yarıya düştüğü, hareketliliğin ve canlılığın azaldığı görüldü.
Aşı kalp kası iltihabına (miyokardit) neden olur mu?
Özellikle 30 yaşın altındaki erkeklerde aşının 2. dozundan yaklaşık iki hafta sonra miyokardit çok nadir bir yan etki olarak ortaya çıkabilir. (1 milyonda 12,6 kişi) Zaten bu kişilerin büyük çoğunluğu istirahat ve standart bir tedavi ile iyileşiyor, yani geçici bir durum. 50 yaş üstü erkeklerde görülme oranı ise çok daha düşük, toplumun geneline yakın. Covid-19 geçiren aşısız kişilerde ise miyokardit oluşma riski 6 kat daha fazla!
Hamileler aşı olursa bebeğe zararı olur mu?
Hayır, aşının hamilelerde veya emziren annelerde güvenilir olduğu gösterildi. Hamilelikte annenin bağışıklık sistemi bebeğe zarar vermemek için doğal bir baskılanma halindedir, bu yüzden hamilelerde korona daha ağır seyretmeye meyillidir. Hamileler ve emziren anneler aşı olmayı asla ertelememeliler. Ek olarak, hamileler veya emziren anneler aşı olursa annenin antikorlarının bebeğe geçip onu da Covid-19 enfeksiyonundan koruyabileceği düşünülüyor.
Kaynaklar: