Sonsuz Karneler
Pilates salonundayım. Güzel insanların dünyası…bedenler ince, kaslar belirgin, bedenler kuş kadar hafif. Hocalardan biri eski balerin. Haftada dört defa geliyorum salona, bir kaç aydır istikrarla bedenimle çalışıyoruz. Kötü bir günümdeyim. Kendimi şişman, geniş, hantal hissederken, dünyadaki bütün kadınlar hafif, zarif güzel gözüküyor gözüme. Boşuna uğraşıyorum. Hissim bu. Bırak bu sevdayı diyor içimdeki ses, yanda Pelit pastanesi var, profiterol yemeye gidelim diyor. Asla olmayacak, sen asla onlara benzemeyeceksin. Susturmaya çalışıyorum o sesi. Ders bitiyor, hocamla sohbet ediyoruz ve bastırmaya çalıştığım ses çıkıyor…kurban kılıfında, ezik, mızmız…
“Bu kadar uğraşıyorum, olmuyor,” diyorum. Dudak büküyorum, şirinlik yapıyorum.
“Sana bakınca çok kolay gözüküyor, ama yapamıyorum senin gibi,” diyorum.
Hocam sakin, dönüp bakıyor bana…
“Benim kadar uğraştın mı? Küçücüken arkadaşların oyundayken bedenini esnetmek için saatlerce çalıştın mı? Bedenini gidebileceğine inanmadığın yerlere uzatıp esnetmek için acı çektin mi? Ve tüm bunları otuz yıl boyunca neredeyse her gün yaptın mı?”
O günü çok iyi hatırlıyorum. Nerede durduğumuzu, şefkatini, şikayetsiz kendi çalışmasını anlatışını, yüzüne vuran güneşi hatırlıyorum çünkü sözleri içimde bir şeylerin yerini oynatmıştı. Bedenimi dövmekten vazgeçmeye giden yolculuğumun önemli bir dönüm noktasıydı. Ama mesele gerçekten bedenim miydi? O dönüm noktasından sonraki yıllar bana farklı, daha derin bir sorun olduğunu gösterdi: Mükemmeliyetçilik.
Mükemmele ulaşmak istediğimizde sonsuz bir karne telaşımız oluyor. Sadece dönem sonlarında değil, her gün, her saat karnemize not işliyoruz. Başarıyı arzularken aslında başarısızlığa odağımızı çeviriyoruz. Mükemmeliyetçiliğin kökünde duygusal bir baskı, başarısızlıktan kaçınma arzusu ve kendini yargılama olduğunu söyler psikologlar. Sürekli bir karşılaştırma içinde yaşamanın zararını her gün yaşatıyoruz kendimize.
Bazen bu mükemmele ulaşma hırsı bizi kısa bir süre başarıya taşıyabiliyor ama sürdürebilir bir şey değildir çünkü genelde koyduğumuz hedefler ya ulaşabileceğimizden daha büyük oluyor, veya zaman ve çaba istiyor. Bizse o an sadece sonuca ulaşmak istiyoruz. Ayrıntıları düşünmüyoruz, yolculuğun farkında olmuyoruz.
Ya siz? Mükemmeliyetçi misiniz?
- Kendinize ulaşılması güç hedefler koyuyor musunuz? Ya da hedef koymaktan çekiniyor musunuz?
- Ya hep ya hiç diyor musunuz?
- Kendinizden ve başkalarından beklentileriniz çok mu yüksek?
- Sürekli bir karşılaştırma içinde misiniz?
- Belli kişilerden onay arıyor musunuz?
- Başkalarını sık sık eleştirirken buluyor musunuz?
- Yapılan işlerde, hem kendi yaptığınız hem de başkasının yaptığı işlerde kusur aradığınızı fark ediyor musunuz?
- Erteleme huyunuz sınırsız mı?
- Başarılarınızı kutlamayı unutuyor musunuz? Kutlayamıyor musunuz?
Mükemmele ulaşma çabası, psikologlara göre kendimize duyduğumuz öfkeyi örtmek için bir araç olarak da kullanılıyor. Bir suçlama odağı var ve ya kendimizi ya başkasını kurban konumuna koyarak güç alıyoruz. Dünya bizi ‘potansiyelimize’ ulaşmaya zorluyor. Bu bazen dediğim gibi iyi oluyor, bir şeyler başarabilmemizi sağlıyor. Ama sonsuz bir mükemmele ittirme eylemi cezaya dönüşüyor. Kurban konumu çok caziptir, güçlüdür çünkü. Onu yaratıp ona tutunmak bizi korur. Ancak mükemmel diye bir şey yoktur. Olmayan bir şeyi hedefliyor, başaramayınca kurban konumuna kendimizi yerleştirip, sağlıksız bir yerden güç alıyoruz.
Her şey çocuklukta yaşadığımız şeylere bağlı olmayabilir. Burada bazı fiziksel etkilerin de olduğunu söylüyor araştırmacılar. “İroni etkisi” diye bir şey var. Büyük hedefler, ideallere odaklanmaya çalışırken beyin ona nasıl ulaşamayacağına odaklanırmış. Sonuç anksiyete. Bu beynin anlamsız bir döngüsüymüş. O kadar.
Mükemmel olmak hatasız, kusursuz olmak demektir. Mümkün değildir. Hayat hep zorluklar, engeller, acılar getirecektir. Engeller karşısında esnek olabilmek, üstesinden gelebilmek doyurucu bir yaşamın yoludur. Gelişim hatasız, kusursuz olamaz.
O yüzden:
- Yazın. Düşüncelerinizi yazmak farkındalığı arttırır, zihninizi daha olumlu seçimlere yönlendirir.
- Sürekli yargıdayken mutlu olmak zordur. olumlu seçimleri görmeye başlayın.
- Gerçekten ne istediğinizi, ne kadar çaba sarf etmeye hazır olduğunuzu görün. Ona göre hedefler koyun.
- Mümkün mü diye sormayın. Nasıl mümkün olur diye araştırın. Süreci görün. Sürece hazır olup olmadığınızı, yapılması gerekenleri yapmak isteyip istemediğinizi sorun kendinize, dürüst yanıtlar verin.
Ben pilates hocamın esnekliğinde, hafifliğinde bir beden istiyordum, şan hocamın sesindeki tınıları istiyorum, arkadaşımdaki koşma heyecanını, beden gücünü istiyorum, masamda 13 kitabı duran Paul Auster kadar çok kitabım olsun istiyorum. Pilates hocam gibi bedenimi esnetmek için yapmam gerekenleri yapmaya hazır değilim. O zaman neye hazırım, ne kadar yapabilirim ona bakacağım, ona göre bir hedef belirleyeceğim. Şan hocam gibi doğuştan güçlü bir sesim, o sesi çıkartmaya tutkum yoktu. Gençliğimden bu yana sesimi geliştirmek için her gün yıllarca çalışmadım. Şimdi bu emeği vermeye hazır mıyım. Değilim. Ona göre bir hedef belirleyeceğim. Koşarken dizlerim ağrıyor, nefesim kesiliyor. Ben ne kadar koşmak istiyorum? Ya da koşunca ulaşacağımı düşündüğüm şey nedir? Onu sorgulamalıyım. Paul Auster’ın “Hand to Mouth” kitabında anlattığı gibi aç kalmayı göze almadım hiç, iş yapmayı seçtim, inşaa etmeyi sevdim. Bundan sonra her yıl bir kitap çıkartmak için nelerden vazgeçmeliyim, ne kadar çalışmalıyım..hazır mıyım buna.
Belki de ben her gün yürümeyi hedeflerim, haftada bir kaç gün bedeni esnetmeyi hedeflerim. Kendi kendime ya da bir kaç arkadaş arasında melodiyi tutturabildiğim bir şarkı söylemeyi hedeflerim, yazmayı öğretmek iyi geliyor bana onu nasıl geliştirebilirim diye bakar yazdığım romanı da bir deneyim olarak görmeyi seçerim. Daha mı doyumlu olur hayatım? Sanırım öyle.
Mail kutumda başlığını görünce flag koyup müsait olduğum bir zaman okumak için saklamıştım yazınızı. Dün zor bir gün geçirdim. Kendimle kavga halinde. Yaptığım her şeyi değersiz ve yetersiz gördüğüm bir kırılma anı ve ardından mutsuz bir gün. Bu akşam yazınız tekrar gözüme takıldı. Bana ayna tuttu. Ne kadar iyi geldi. Yalnız değilim, tünelin ucunda ışık var dedirtti.
İyi ki varsınız, iyi ki ben de bu kulübün bir üyesiyim. Harikasınız, sağolun Yeşim Hocam
Ah Seçil, o günler var ya! Eskisi kadar sık olmasada o günleri ağırlamak zorunda kalıyorum. Belki de ufacık bir darbe alıyorum. O ufacık darbeyi kocaman bir ömüre yayıyorum. Hiç bir şeyi başaramamış, kendimi değersiz ve yetersiz görüyorum. Evde oturup fasulye ayıklayım ben artık dediğim günler. Ama onları görmezden gelmemeyi, içinden geçersem onların da geçeceğini öğreniyorum. Duygular yatışınca da ‘ben ne öğrendim bundan?’ sorusuna yanıtımı günlüğüme yazıyorum. Gerektiğinde bir daha bir daha okumak için. 🙂 ❤️
Günaydın,
Bugün tekrar okudum yazınızı ne kadar iyi geldi.Ben hep düşünürüm.Onun kadar emek verdin mi? Annem gibi iyi yemek yapabilmek,gözü kapalı yaptığı yemeği bazen benim yapmam saatler alır.Mutfakta ki tencere,tava nevarsa iner aşağı,olsun derim nicedir öylece dolap bekliyordunuz hava alın,sonuçta bazen farklı bir tat yakalarım yıllardır mutfakta usta olanlar şaşırır.Neden? Çünki içinde ayrı bir emek,ayrı bir sevgi var.Bana ait.Yapmak istediğim çoğu şeyi denedim,aklımda olanları yapmaya çalışıyorum.Dün önceden yazdığım yazılarıma baktım.Bir başkasının yazısı olsa; harika diyeceğim cümleler kurmuşum.Gelgör ki yeterli gelmiyor.Daha çok çalışmam gerek biliyorum.Belki de korkuyorum.Yazınız çok şey verdi bana,sabaha güzel bir armağanla uyandım.Teşekkürlerİyi ki size rastladım.İyi ki varsınız.
Ebrucuğum. 🙂
Bak yine ne güzel dokundun. Aslında sen dokundun gibi geliyor ama galiba kendi kendime dokunmama alan açtın. Evet bunu sen hep yapıyorsun. Çoğu zaman çimdik gibi geliyor. Bunda ikisinden de var hani bi şaplak vururlar kafana sonra da saçlarını karıştırır gibi az biraz da okşar gibi yaparlar ya. Öyle oldu işte. ‘Hadi anladın sen onu, devam et ‘ der gibi. İçerik önemli tabii ama yazı da içindekini çok iyi taşımış usta
❤️
Belli kişilerden onay almak kısmı beni çok yoruyor. Bunu neden yaptığımı bilmiyorum. Yapmamam gerektiğini biliyorum. Belli bir rutin içi neler yapabilirsin, nelerden vazgeçip nelere tamam diyebilirsin bunlar çok güzel açıklamalar. Kendimi tamamen yetersiz ve beceriksiz hissettiğim bu günlerde karşıma çıkan güzle bir uyaran oldu bana yazı.
Yapmamam gerekiyor dediğimizde de belki yine mükemmeli hedefliyoruz. Yapamamaya odağı çeviriyoruz. Farklı sorular sorsak: Kimlerden onay bekliyorum? O kişi onayladığında ne hissedeceğim? O kişide benim onayladığım takdir ettiğim şey nedir? Bu gerçek bir beklenti mi yoksa eski bir alışkanlık mı?
Okuduğum her satırınız dan dan dan vurdu, tartışmasız. Ama bir cümle vardı ki; evet ya, evet.. her şeyi çocukluğunda arama dedi. Bırak o küçük kız çocuğu kalsın kendi çocukluğunda. Taşıma onu her başarızlığına.
Bedenimi olumlamak zorunda da değilim.
Yazar olarak yazmak yolunda olmak zorunda da değilim.
‘İyi anne’ tanımlamasındaki maddelerin her birine tamamdır işareti koymak durumunda de değilim.
Olduğu kadar çünkü buyum, bu kadarım.
Sabah duşu oldu bana.
Taşıma onu her başarısızlığına…bu da beni vurdu. Zavallı küçük kız, habire dayak yiyor!
Dün Bob Ross’ un belgesel- biyografisini izledim Netflix’ te ve bugün de bu yazıyla karşılaştım. İkisi de eş zamanlı sorular getirdi bana. “Neye hazırım ve ne kadar yapabilirim” demişsiniz. Cevabı muhtemelen bugüne kadar kendiliğinden ya da çalışarak yaptıklarımda:)
Neye hazırım… nelerden vazgeçmeye hazırım o hedeflediğim şey için? Roman yazmayı hedefleyip, sonra da zamanım yok dediğimizde aslında bir tercih yaptığımızı unutup kurban oluyoruz. Olsaydı zaman yapardım yalanına düşüyoruz. Anne olmayı tercih ettim demek daha büyük bir güç. Mesela Doris Lessing, kocasını ve iki çocuğunu bırakıp başka bir ülkeye taşınmış, yazmam lazım demiş. Hem aile olup hem yazamam demiş. Çok kınanmış bu kararından ötürü. Bir anne çocuğunu bırakmaz, ne biçim bir anne denmiş, sorumsuz denmiş… tüm bu eleştirileri, yargıları üstüne çekeceğini bilerek bu kararı vermiş. Onaylanmaktan vazgeçmeyi seçmiş. Doğru yanlış…ben bilmem ama kurban olmamış, kendini o konuma sokmamış.
Evet, elbette daha önce hiç yapılmayan şeyler de var, hiç hesapta olmayanlar, ancak bir şekilde sonradan görünür olanlar. Belli bir alanda kalmakla ilgili düşünmüştüm, bugüne kadar yaptıklarım derken… Onaylanmaktan vazgeçmek, seçilmiş yalnızlıkları düşündürdü şimdi bana. Veee yorumu onayla butonuna basıyorum, kendimi mi onaylıyorum, şu an yazdığımı mı, yoksa yorumumu mu:D Çok sevgiler Yeşim Hocam.
Ay kahvemiz olsaydı…bir balkonda oturup uzun uzun konuşsaydık bunları. İlk bahar gelmiş olsaydı, sen bana bir kaç ipucu verseydin çizim heyecanı yine gelseydi… sonra hepsine yazı yazıp kendi kendimizi onaylasaydık. 🙂
Bir gün birlikte kahve içmenin hayali, sonsuz olasılıklar çantamda hep:) Sabah sayfaları yazar gibi sabah sayfaları çizmeyi deniyorum, yeni başladım, bir kaç gün oldu. İş için, okul için, ödev için, sergi için, yarışma için, proje için, meydan okumak için değil sadece kendim için. Çizgilerle zihnimi düzenlemek, denemeler, keşifler yapmak, sağaltım, boşaltım, yaratım, oyun, keyif her ne varsa dökmek. Bunlar olmadan başta saydığım diğerlerinin olamayacağını hatırlattı, bana iyi geldi. Önce kendimizi yazmadan, başka hikayeleri yazamıyoruz minvalinde bir şey söylemiştiniz, buluşmalarda. Önce kendimizi yani içimizdekileri çizmeden de başka şeyleri çizemeyizi düşündürdü bu bana, ip ucu sizden geldi aslında:)