Bal en doğal tatlandırıcıdır. Tatlı bir besin olmasının yanı sıra sağlığı geliştirici pek çok etki göstermektedir. Bu etkisi MÖ 2100-2000’li yıllara kadar dayana Sümer tabletlerine de konu olmuştur. Balın ilaç ve merhem olarak kullanıldığı yazılmıştır. Ne yazık ki 1800’lü yıllardan sonra endüstriyel şeker üretimi balın yerini almaya başlamıştır. Şöyle ki, dünyada yıllık bal üretiminin 1,2 milyon ton iken bu miktar yıllık şeker üretiminin %1’inden azdır.
Balın yapısında yaklaşık 200 farklı bileşen bulunmaktadır. Balın kuru ağırlığının %95’ini karbonhidratlar, %0,5’ini proteinler oluşturmaktadır. Eser miktarda vitamin, mineral içermektedir. İçerdiği bir diğer önemli polifenollerdir. Ancak diğer besinlerde olduğu gibi balda da ağır metaller, pestisitler gibi tarım ilaçları ya da antibiyotikler kirletici ajan olarak bulunabilmektedir. Bazı bitkilerin nektarlarından üretilen deli bal ya da acı bal olarak bilinen ballar vardır ki bunlarda toksik etki gösteren bileşenler içerebilir ve zehirlenmeye yol açabilir.
Bal bakteri, virüs, mantar ve parazitlere karşı antimikrobiyal, antiviral etki göstermektedir. Ayrıca üretildiği nektara göre farklı miktarlarda antioksidan madde içermektedir. Balın gösterdiği bu antioksidan etki içerdiği enzimler, fenolik bileşenler içerdiği bazı vitamin ve minerallerden kaynaklanmaktadır. Yapılan araştırmalar balın kanserde, kardiyovasküler ve sindirim sistemi gibi hastalıklarda etkili olduğunu göstermektedir.
Bal tercih ederken kirletici ajan içermediğinden emin olmalıyız. Sahte bal olarak ifade edilen arılara früktoz şurubu gibi şekerlerin verilerek üretilen balların sağlığı geliştirici etkileri söz konusu değildir. Bu konuda doğal salgı balı ya da çiçek balı tüketilmelidir. Ayrıca bal üretiminde Balın filtre edilmesi aşamasında uygulana kontrolsüz prosesler nedeniyle balda HMF ve akrilamid denilen zararlı bileşenler oluşabilmektedir. Balın bekleme süresinin artmasıyla bu kanserojen maddelerin miktarları artabilmektedir. Bunun önüne geçebilmek için petekli ham bal tercih etmek daha sağlıklı olacaktır.
Sağlığı geliştirici etkileri göz önüne alındığında beslenme planımız içerisinde bala yer verebiliriz. Ancak bal her ne kadar kıymetli ve özel bileşenlere sahip olsa da, yüksek miktarda şeker içerdiği için tüketilen miktara dikkat edilmelidir.