Yunan Mutfağı Antik Yunan ve Bizans dahil yüzlerce yıllık Yunan kültürünün mirasçısı konumundadır. İşte Girit Mutfağını da kapsayan en popüler Yunan yemekleri ve Yunan mutfak Kültürü..
Yunan yemekleri, içinde bulunduğu coğrafi konumunun tüm nimetlerini yansıtır. Batı Anadolu Türk mutfağıyla çok büyük benzerlikler taşır. Öyle ki bu benzerlik yemek isimlerinde zaman zaman iki ülke arasında tartışma konusu bile olmuştur. İşte Yunanistan hakkında merak edilenler, Yunan yemekleri ve Yunan mutfak kültürü ve geleneklerinden örnekler..
Balkan Yarımadasının güney ucunda yer alan ve Siklat Adalarını, Yunan Adaları, Oniki Ada’yı ve Girit’i sınırları içine alan bir devlettir. 131.944 km2 olan yüzölçümünün beşte birini adalar meydana getirir.
Nüfusu 9.875.450’dir. Komşuları doğuda Türkiye, kuzeyde Bulgaristan ve Yugoslavya, kuzeybatıda Arnavutluktur. Bir yarımada olan Yunanistan’ın batı ve güneyinde Akdeniz, doğusunda Ege Denizi vardır.
Yunanistan'da hakim iklim büyük ölçüde Akdeniz İklimi'dir. Yazları sıcaklık ortalaması 26 °C - 28 °C 'dir. Kışlar çok sert geçmez, ancak yüksek kesimler kış boyunca kar alır. Yüzey şekilleri ise fazla yüksek olmayan dağlardan oluşan oldukça engebeli arazilerdir.
Ülke'nin en yüksek noktası Eski Yunan Mitolojisi'nde tanrıların evi olduğu kabul edilen Olimpos Dağı'dır (2,917). Bunu 2,457 metre ile Parnassos Dağı izler. Ülkenin bu denli engebeli olmasının Yunan Mitolojisi'ndeki açıklaması ise tanrıların dünyayı yaratırken toprağı eleyip eleyip, Yunanistan'ın ise kalan tortulları fırlatıp savurması ile oluştuğu yönündedir.
Alçak bölümler bitki örtüsü bakımından fakir olup, tek mevsimlik bitkiler yetişir. Ülkenin orta ve güney kısımlarında Akdeniz İklimi'nin karakteristik bitki örtüsü makiler egemendir. Dağlık bölgelerde ise ormanlar yer alır. Ormanlar ya da korular ülkenin yaklaşık %50'sini kaplar.
Yunan Mutfak Kültürü ve yunan yemekleri hem doğudan hemde batı medeniyetlerinden etkilenmiştir. M.Ö. 500’lü yıllarda Yunanistan, Pers hükümdarlığı altında kaldı. Yunan mutfağında yoğurt, pirinç, fındık, bal ve susam tohumları kullanılarak yapılan tatlılar İran Mutfağından gelmiştir.
M.Ö. 100’lü yıllarda Roma İmparatorluğu Yunanistan'ı işgal etti. Politik olarak bölünmüş Antik Yunanistan'la, dönemin en güçlü imparatorluğu olan Pers İmparatorluğu arasındaki çatışmalar Yunan Mutfak kültürünü de etkiledi. Bazı kaynaklar makarna ve sosların Yunan mutfağına dahil olmasını bu tarihlere kadar indirmekte. Sonrasında Selçuklu ve uzun yıllar Osmanlı’nın himayesinde kalan Yunanistan kimyon, tarçın, yenibahar ve karanfil gibi baharatlarla tanıştı. Türk kahvesi de Yunan kültüründe yerini aldı. Amerika'nın keşfinden sonra Yeni Dünya’dan gelen patatesler ve domatesler ile beraber zengin bir Yunan Mutfak Kültürü oluşmuştur.
Yunan Mutfağı, Dünya mutfakları arasında kendini ispatlamış bir mutfaktır. Balkan ve Akdeniz Mutfaklarının sentezlenmiş halidir. Yunan mutfağında taze meyve ve sebzeler büyük rol oynamaktadır.
Dünyanın en büyük zeytin üreticilerinden olan Yunanistan zeytinyağlı mezeleri ile tanınır. Bununla birlikte balık ve diğer deniz ürünlerinin de Yunan Mutfağında önemli bir yeri vardır. Bunda Yunanistan’ın bir kıyı ülkesi olmasının ve pek çok adaya sahip olmasının payı büyüktür. Et daha az bir rol oynamaktadır. Genellikle ana yemek olarak değil de sebzelerin içine konularak tüketilir. İç bölgelerde daha fazla et ve peynir kullanımı vardır. Yunanlılar hemen hemen her gün ekmek, tahıl, patates, pirinç ve makarna yerler. Ayrıca sofralarında cacığı eksik etmezler.
Yunanistan’ın doğusunda düşük rakımlı bölgelerde portakal, zeytin, hurma, badem, nar, incir, üzüm ve pirinç üretimi çok yaygındır. Verimli toprakları da Yunan Mutfağının gelişmesinde etkili olmuştur.
Yunan Mutfağının vazgeçilmezleri arasında zeytinyağı, patlıcan, salatalık, domates, ıspanak, mercimek ve diğer fasulye türleri, limon, fındık, bal, yoğurt, beyaz peynir, yumurta, balık, tavuk ve kuzu bulunur.
Türk mutfağı ile benzerlikleri zaman zaman iki ülke arasında gerilim sebebi olabiliyor. Örneğin cacık Yunanlıların sofralarından neredeyse eksik etmedikleri lezzetlerden biri. İşte en popüler Yunan yemekleri
Dolmaki, evgolemono (limon çorbası), et, ıspanak ve peynirli börek, papoutsakia (karnıyarık), souvlaki (tavuk şiş) ve baklava.
Yunanistan'ın en popüler içecekleri, küçük fincanlarda servis edilen Türk kahvesi, Uzo (Yunan Rakısı) ve Retsina (bir tür şarap)dır.
Yunanistan çoğunlukla Ortodoks Hristiyanlarının yaşadığı bir ülkedir. Ortadokslar dinlerine ve geleneklerine çok bağlıdırlar. Yunanistan’da Ortadoks Kilisenin belirttiği tarihlerde oruç tutulur. Bu oruçlar bazen hiçbir şey yemeyerek bazen de et ürünleri yemeyerek tutulur. Kutsal Hafta dedikleri Paskalyadan önceki hafta için katı oruç vardır. Kutsal Hafta boyunca ve Çarşamba ve Cuma günleri et, balık, yumurta ve süt ürünleri yasaktır. Paskalya günü ailecek kutlanır.
Yunanlıların geniş bir kahvaltı kültürü yoktur. Tipik bir kahvaltı kahvenin yanında peynir, ekmek ve meyve ile yapılır. Peynir olarak Türk Mutfağındaki gibi beyaz peynir yaygındır. Kırsal alanlarda, günün ana yemeği öğle yemeğidir, akşam yemeğini hafif tutarlar.
Ancak şehirlerde yaşayan insanlar öğlen geçiştirip akşam ana öğünü yerler. Öğlen atıştırmaları Yunan mutfağında yaygındır. Ya taze sebzeler, peynir, zeytin ve sostan yapılan mezeler ya da çorba içerek ara öğünlerini geçiştirirler. Diğer birçok Avrupalı gibi, Yunanlılar da akşam yemeğini geç saatlerde yerler. Yunan tatlıları nın en meşhuru tartışmalara sebep olan baklavadır.
Yunanistan'da özellikle kekik, fesleğen, biberiye, adaçayı, nektarin, portakal, şeftali ve elma yetiştiriciliği oldukça yaygındır. Ayrıca birçok Yunan köylü geçimini sağlamak için koyun veya keçi yetiştirmektedir. Herbir yanı denizlerle çevrelenen Yunan mutfağında balıklar ve diğer deniz ürünleri bol miktarda bulunur. Böylelikle Yunanlıların çoğu yeterli beslenmeye sahiptir. Ancak son yıllarda evsiz çocukların sayısının artışı gözlemlenmiş gerekli yasalar yürürlüğe girmiştir.
Türk ve Yunan halkları 400 yıl boyunca birarada yaşamışlardır. Bu uzun yıllar kültürlerin içiçe geçmesini sağlamıştır. Özellikle misafirperverlik ve komşuya giden tabağın boş dönmemesi gibi benzerliklerimiz çok belirgin ortak özelliklerdir. Ara sıra patent alma tartışmaları olsa da her iki ülke mutfak konusunda kendini ispatlamıştır. Zeytinyağlı sebzelerin, yaprakların, meyvelerin, balıkların bu denli özverili bir şekilde hazırlanıp tabaklara taşındığı başka mutfak bulmak bir hayli zordur.
Türk kahvesi konusuna gelince Kıbrıs Harekatından önce Yunanlıların da Türk kahvesi diye adlandırdıkları kahveye sonrasında Yunan kahvesi demeye başlamışlardır.
Dünyada Türk kahvesi olarak tanınır. İşte Türk Yunan Mutfağında adı bile neredeyse aynı olan ufacık farklarla yapılan ortak yemeklerimiz:
Avgolemono (Limon çorbası) Tarifi
Tereyağı ve unu birlikte kavurun. Suyu sıcak olarak un ve yağa karıştırarak ekleyin ve kaynatın.
Su kaynayınca pirinçleri ekleyin ve yumuşayıncaya kadar pişirin.
Limon suyu ve yumurtayı ayrı bir yerde iyice çırpın, sıcak çorbadan azar azar ekleyerek terbiyeyi ısıtın, çorbaya ilave edin, baharatlarını koyun.
Limon rendesi ile servis yapın. Afiyet olsun.
Tavuk göğsünü kuşbaşı doğrayın. Bir kasede zeytinyağını, mercanköşkü ve limon suyunu karıştırın.
Bu karışımın içinde etleri 30 dakika kadar bekletin.
Domatesleri yıkayıp incecik kesin. Ardından tavuk etini ve domatesi şişlere sırasıyla dizin.
Üstlerine tuz gezdirdikten sonra kızartma tavasına 2 yemek kaşığı sıvı yağ koyarak orta ateşte kızartın.
Üstleri kızarana kadar kızarttıktan sonra servis edin.
Papoutsakia (Karnıyarık) Tarifi
Gıda Hattından güncel e-bülten almak için adresinizi girip kayıt olabilirsiniz.