Allojenik Kök Hücre Nakli Nedir, Nasıl Yapılır?
İçindekiler
- 1 Allojenik Tedavi Nedir?
- 2 Allojenik Kök Hücre Nakli Nasıl Yapılır?
- 3 Allojenik Tedavi Risk Faktörü
- 4 Allojenik Kök Hücre Tedavisi Kimler İçin Uygundur?
- 5 Allojenik Kök Hücre Nakli Kesin Çözüm mü?
- 6 Allojenik Tedavi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kök hücre tedavisi yöntemlerinden biri olan allojenik kök hücre nakli, hastanın kardeşinden, babasından, annesinden ya da birinci derece akrabası veya yabancı bir kişiden alınan kök hücrelerin uygulanması yöntemine verilen isimdir.
Allojenik kök hücre nakli, kişinin; kardeşinden, akrabalarından ya da bunların dışında yabancı birinin kemik iliğinden ya da çevre kanından (dolaşımdaki kanından) kök hücrelerin alınarak hastaya uygulanması işlemine denir.
Allojenik Tedavi Nedir?
Kanser hastalıklarına karşı geliştirilen yöntemlerin her geçen gün artması ve bununla birlikte uygulanan yeni yöntemlerin hastalara umut ışığı olması, bu alanda yapılan çalışmaların da yenilenerek artmasını etkiliyor. Günümüzde birçok kanser hastalığına karşı uygulanabilir hala gelen kök hücre nakli, daha başarılı sonuçlar üretmektedir. Daha çok kanser hastalıklarında ve kemik iliği yetersizliğinde kullanılan bir tedavi yöntemidir.
Allojenik tedavide, kişinin kemik iliğinden kök hücre alınacaksa buna “kemik iliği nakli” adı, dolaşan kandan kök hücre alınacaksa buna “çevre kanı kök hücre nakli” adı verilir. Bazı durumlarda yeni doğan bebeklerin göbek kordonundan da kök hücre alınmaktadır. Buna verilen isim “kordon kanı kök hücre nakli” adı verilmektedir.
Allojenik Kök Hücre Nakli Nasıl Yapılır?
Otolog kök hücra naklinde, hastanın kendi kemik iliğinden ya da dolaşımda olan kanından alınarak, hastaya yeniden verilmektedir. Allojenik kök hücre naklinde ise “bağışçı”dan alınan kök hücreler hastaya nakledilir. İşlem sırası, otolog kök tedavisi ile farklılık göstermez. Bağışçıdan alınan kök hücreler hastaya uygulanmadan önce hastaya yüksek dozda kemoterapi/radyoterapi uygulanır. Bu işlem tamamlandıktan sonra bağışçı kişiden ((kardeş, akraba ya da akraba dışı kişilerden) alınan kök hücreler hastaya uygulanır.
Allojenik Tedavi Risk Faktörü
Allojenik kök hücre tedavisi, otolog kök hücre tedavisi ile aynı şekilde uygulansa da allojenik tedavide bazı durumlar görülebilmektedir. Bunlar;
- Hastanın kan grubunun değişmesi
- “Graft versus host hastalığı” (GVHH)nın ortaya çıkmasıdır.
GVHH hastalığı, hastalarca ciddi anlamda tehlikeli bir boyuta ulaşabilmektedir. Hatta hastanın organlarını kaybetmesi durumu bile söz konusu olabilmektedir. Bu yüzden uzmanlar; kişiye kök hücre nakli yapılırken mümkün mertebe hastanın en yakın akrabasından (kardeş) alınmasını önermektedir.
Allojenik Kök Hücre Tedavisi Kimler İçin Uygundur?
Modern tıp dünyasının büyük ve ileri adımlar atmasından sonra birçok kanser hastalıklarının tedavisi mümkün hale geldi. Kemoterapi, radyoterapi ya da cerrahi operasyonlara ek olarak son dönemlerde daha fazla geliştirilmiş bir yöntem olarak tıp dünyasında yerini alan kök hücre nakli, diğer tüm tedavi yöntemlerine göre daha etkili sonuçlar vermektedir. Peki, allojenik tedavi kimler için uygundur?
- Akut lösemiler (kkut miyeloid lösemi, akut lenfoblastik lösemi),
- Miyelodisplastik sendrom (MDS),
- Ağır aplastik anemi ve diğer kemik iliği yetmezliği durumları (Fanconi anemisi, paroksismal nokturnal hemoglobinüri, saf eritroid aplazi),
- Hodgkin dışı lenfoma (non-Hodgkin),
- Hodgkin lenfoma,
- Kronik lösemiler (kronik miyelositik lösemi, kronik lenfositik lösemi)
Yukarıda saydığımız durumlara ek olarak kemik iliği yetersizliğinde de kök hücre nakli yapılabilmektedir.
Allojenik Kök Hücre Nakli Kesin Çözüm mü?
Tıp dünyasının son derece ilerlemiş olması, birçok hastalar için yeni umut ışığı olmaya başladı. Kök hücre nakli eskiden beri yapılsa da daha önceleri imkânlar kısıtlı idi ve kök hücre nakli için uygun ilik bulmak çok zordu. Ancak şimdilerde bu işlem çok daha kolay bir şekilde yapılabiliyor.
Kök hücre nakli, yukarıda belirttiğimiz durumlarda ve uygun kişilere uygulanır. Allojenik kök hücre nakli, otolog kök hücre naklinden farklı olarak kişinin kendi kök hücreleri yerine başkalarından alınan (bağışçı) kök hücre nakillerinin hastaya nakledilmesiyle gerçekleştirilir. Ancak bunun kesin bir çözüm olduğunu söylemek mümkün değildir.
Uzman doktorlar, hasta üzerinde genel bir değerlendirme yaparak kişinin allojenik kök hücre tedavisi için uygun olup olmadığını belirlerler. Eğer uygun ise, dönorlük yapacak kişiden de bazı testler alınır ve bu şekilde işlem yapılır. Bazı hastalar, kök hücre nakline yanıt vermediği için bu tip hastalara tedavi uygulanmayabilir.
Allojenik Tedavi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Allojenik Tedavi Nedir?
Allojenik tedavi, kanser hastalarına başkalarından alınan kök hücrelerin nakledilmesi ile gerçekleştirilen bir tip kök hücre tedavisidir.
Allojenik tedavi ne kadar sürer?
Allojenik tedavi uygulanmadan önce hastaya yüksek dozda kemoterapi/radyoterapi uygulanır. Ortalama 1 hafta süren bu işlemden sonra hastaya kök hücreler nakledilir. Kök hücreler dolaşıma başladıktan sonra kemik iliğine girerek yerleşir. Hücrelerin kan üretmeye başlaması için ortalama 2 ile 4 hafta gibi bir süreye ihtiyaç duyulur.
Kemik iliği nakli kaç gün sürer?
Kemik iliği nakli, ortalama 10 gün kadar sürmektedir. Vericiden alınan kök hücrelerin hastanın vücuduna uyum sağlaması ise ortalama 25-30 gün kadar sürmektedir.
Allojenik tedavinin yan etkileri var mı?
Bazı hastalarda kan grubunun değişmesi gibi durumlar görülebilmektedir. Bu durum, bir süreliğine hastayı rahatsız etse de bir süre sonra hücreler vücut ile uyum sağlamaya başlar.
Allojenik tedavi riski nedir?
Bu tedavinin en riskli yönü Graft versus host hastalığının ortaya çıkabilmesidir.. Bazen hastanın organlarının hasa görmesine bazen de hastanın organlarını kaybetmesine kadar yol açabilir.