SEÇİM GÜVENLİĞİ
Oy pusulasında nelere dikkat etmeli?
Boş oy pusulalarının seçim günü sandık başkanı tarafından hazır mühürlenmiş olarak getirilmemesi, seçim günü mühürlenmesi gerekiyor. Bu konuda “Mühürsüz Oyları” geçerli sayarak tarihe geçmiş bir YSK kararı var.
Oy kullanma sırasında ne tür usulsüzlükler olabilir?
Oy kullanma sırasında olabilecek en önemli usulsüzlük elbette mükerrer oy kullanılması. Bu aşamada kimlik beyanı, kimliğin geçerli olması, seçmenin oy kullandıktan sonra isminin karşına imza atması önemli.
Oylar sayılırken yapılan usulsüzlükler
Oy sayılırken temel konulardan biri, geçerli ve geçersiz oylarla ilgili doğru karar verilmesi. Oyların geçersiz olduğuna karar verilmesi durumunda, oyun neden geçersiz olduğunun tutanağa açık şekilde yazılması gerekiyor.
Oylar merkeze taşınırken gerçekleşebi̇lecek usulsüzlükler
Buradaki en önemli nokta tutanak ve çuvalların doğrudan ilçe seçim kurullarına taşınması.
Islak i̇mzali tutanakların kontrolü nasıl yapılabi̇li̇r?
Müşahitlerin henüz sandık başındayken ıslak imzalı tutanakları ve bunların görüntülerini almaları ve bunların sistemdeki sonuçlarla sonuca etki edip etmediği yönünde karşılaştırmaları gerekiyor.
Oy ve Ötesi bunu bir seçimde neredeyse tam kontolle, bir kaç seçimde de engellemelerle belirli ölçülerde yapabildi. Engellemenin de neden yapıldığını herkes tahmin edebilir.
Bu noktada bize düşen görev ıslak imzalı tutanakların, bütün sandıklarda önceden hazırlayacağımız bir sistem, yine görevlendirilecek müşahitlerle sayımın bitimi ve resmi tutanağın görevlilerce imzalanması anında, resmini çekerek sisteme göndermesi ve “Mobil Ekrana” da aday veya partilerin oy sayılarını girmesi.
Bu şekilde hem ıslak imzalı tutanaklar sistemdeki ile karşılaştırılması mümkün olacak hemde muhtemel seçim sonuçları, gayri resmi olarak bizim elimizde olabilecektir.
Bunun için gereklilikler,
Bir Mobil uygulama
Her sandıkta görevli müşahit
Değerlendirme sistem ve yazılımları
Islak imzaları karşılaştıracak gönüllü veya görevliler.
Her karşılaştırılan ıslak imzalı tutanak sisteme evet veya hayır diye girilerek sonuçta seçimin sonucunu etkileyen bir hata, yanlış vb olup olmadığı anlaşılabilir olacaktır.
Müşahit Hazırlıklar
Müşahitlerin sandık bazlı görevli örgütlenme yapması aynı zamanda o sandıktaki seçmen sayısını, anormal hareketlilikleri de önceden tespite imkan verecektir.
Seçim güvenliğini sağlamaya
odaklı bir çalışmanın mutlaka sandık bazlı örgütlenmeyi esas alması, o
sandıktaki eğilimleri, parti tercihlerini vb takip etmesi ve bu yönde
çalışmaları da mümkün kılacaktır.
Seçim güvenliğinin sağlanmasına destek amaçlı yazılım sistemleri
Sistemin ana amacı Türkiye’de seçimler zamanı seçmen listelerinin oluşturulması döneminden başlayarak seçim bitimine kadar olan süreçte tüm adımların takibini, bağımsız olarak raporlanmasını ve yerli ve hem yabancı medya temsilcileri, hem de sosyal medya aracılığıyla geniş halk kitlelerinin dikkatine ulaştırılması olarak görülmektedir.
Bu hedeften kaynaklanarak, kurulacak yazılım platformu seçimden önce hazırlıkların, seçim günü oluşan olayların ve seçim sonuçlarının raporlanmasında tartışmasız şeffaflığın sağlanmasını temin etmelidir. Yazılım sisteminin özellikleri olarak hazırlanmış taslak maddeler ve onların ayrıntılı açılımı aşağıda sıralanmaktadır.
Kullanıcı kayıt modülü.
Sisteme kayıtlı sandık görevlilerinin, müşahitlerin, hukukçuların ve görevlilerin görev alanlarını, rollerini ve sorumluluk alanlarını belirleyen ve bu bilgiler bazında sistemin kullanılması olanakları sağlayan kayıt ve yetki modülüdür.
Sandıklarda görev yapmak isteyen çeşitli mensubiyyet taşıyan hem gönüllülerin, hem de farklı parti ve kuruluşlar tarafından görevlendirilen vatandaşların platform kapsamında kayıtlarının oluşturulması bu modül aracılığıyla yapılacaktır. Kayıt işlemleri için geliştirilecek bu modülün daha bir amacı da müşahit veya görevli açısından eksiklik ve çeşitli sıkıntıların erken belirlenmesi ve çözümün bulunmasını kolaylaştırmaktır.
Seçimlerin farklı aşamalarında rollerini baz alarak kullanıcılara sistemin farklı özelliklerinden yararlanmayı sağlıyor. Birkaç örnekle açıklamak gerekirse;
- Sistemde kaydı bulunmayan herhangi bir vatandaş seçim günü sandık herhangi bir sandıktan seçim tutanağını paylaşabilir. Sistem bu durumda o tutanağı sonradan değerlendirme ve ya aynı sandıktan kayıtlı müşahit veya sandık görevlilerinin “resmi” olarak paylaştıkları tutanaklarla karşılaştırmak amaçlı kayıtlarda tutmalıdır. Yani, anonim olarak (sistemde kaydı bulunmayan kullanıcılar) paylaşılan tutanak sonuçları sistemin raporladığı seçim sonuçlarını direk etkilemeyecektir.
- Seçmen listelerinin paylaşıldığı dönemde hem sisteme kayıtlı kullanıcılar, hem de kaydı olmayan anonim kullanıcılar tarafından sistemin “Olay raporlama” özelliği kullanılarak raporlanan seçim listelerindeki tutarsızlıklar kayıtlı hukukçularla paylaşılacaktır. Bu durumda, normalde sosyal ağlar yardımıyla paylaşılan olayların takibi zamanı rastlanan zorlukların aşılması hedeflenmektedir.
- Seçim günü herhangi bir kayıtlı müşahitin veya sandık görevlisinin ihtiyac durumunda en yakın hukukçuyu mobil uygulama yardımıyla bulmasını, onunla olayın ayrıntılarını paylaşmasını ve ihtiyaç duyduğu halde ona en yakın hukukçunun yönlendirilmesini kolaylaşacaktır.
Bilgi tabanı (knowledge base) modülü.
Tüm seçim döneminde uygulamayı kullanan herkesin seçimerin her aşamasında ihtiyaç duyduğu bilgileri içeren bir modüldür. Bilgiler seçimler konusunda hem mevzuatı, hem de önceki seçimler zamanı toplanmış deneyimlere dayalı bilgileri içermektedir. Bunun dışında, seçimlerle ilgili yeni yasalar, kararlar, kurallar ve acil duyurular bu modül aracılığıyla paylaşılacaktır.
Yordam sihirbazları (Procedure wizards) modülü.
Kayıtlı kullanıcıların (sandık ve bina görevlileri, müşahitler) seçim döneminde uygulanan prosedürlerin (örneği: oy pusulalarının mühürlenmesi, sandıkların açılması ve başka) işlem sıralamasını farklı türlü görsellerle veya diğer yöntemlerle anlatan modüldür. Sandıklarda görev yapan kullanıcıların görevlerinin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır.
Tutanak klavuzları modülü.
Tüm seçim döneminde gelişen olaylar veya işlemler zamanı gereken tutanakların doğru tutulması kurallarının anlatıldığı modüldür. Sandıklarda görev yapan kullanıcıların görevlerinin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır. Görsel veya video anlatım şekilleri tercih edilebilir.
Olay raporlama (Incident reporting) modülü.
Hem seçim öncesinde, hem de seçim günü gelişen olayların raporlanması modülüdür. Türkiye’de her seçim döneminde rastlanan yasa ve insan hakları ihlalleri, seçim güvenliğini ve tarafsızlık ilkelerine meydan okuyan olayların çokluğu dikkat çekicidir. Vatandaşlar bu tür olayları genel olarak sosyal ağlar yardımıyla paylaşmaktadır ki, bu da olayların araştırılması, gereken itirazların veya yasal süreçlerin başlatılmasını zorlaştırmaktadır.
Kurulması amaçlanan platformun önemli özelliği olarak, bu tür olayların sistem üzerinden elektronik tutanak şeklinde raporlanması, gereken hukuki süreçlerin başlatılmasını ve takibini kolaylaştıracak bir modülüdür. Modül üzerinden kayıtlı kullanıcılar tüm seçim döneminde, anonim kullanıcılar ise sadece seçim günü olayın gerçekleştiği yer (açık adres veya coğrafi koordinat), zaman, olay türü ve olay anlatımını içeren elektronik tutanak girişi yapabilecektir. İsterse, bu tutanağa resim, video ve ses kaydı da ekleye bilecek.
Daha bir özellik olarak, olay yerinden anında canlı yayın başlatmak imkanıdır. Başlatılan canlı yayın (video+ses veya sadece ses) platformun merkezi sunucularında kayda geçilecek ki, bu da o yayını başlatan kişinin telefonun elinden alınarak kaydın silinmesini önlemek amacını taşımaktadır. Canlı yayının hızlı başlatılması mekanizmaları geliştirilerek “bir tuşla başlatma” özelliği geliştirilmelidir. Platform tarafında başlatılan tüm acil durumlu yayınların anında incelenmeye alınması ve gerekli tedbirlerin hızlıca başlatılması için farklı bölümlerin acil bildirim mekanizmaları platformun yazılımı kapsamında geliştirilmelidir.
Seçmen kütüğü raporlaması modülü.
Seçimler öncesi seçmen listelerinin muhtarlıklarda asılması süreçlerinde oluşabilen farklı türden usulsüzlüklerin beyanını, raporlanmasını ve takibini amaçlayan modüldür. Hukukçularla birlikte hazırlanması gereken modülün ana amacı seçmen listelerindeki usulsüzlüklerle ilgili tüm süreçlerin özel verilerin içerilmesi dahil paylaşılması, raporlanması ve takibini kolaylaştırmaktır.[1]
İletişim modülü.
Platform içerisinde tüm iletişim özelliklerini kapsayan modüldür. Kullanıcılar arasında bilgi paylaşımı, mesajlaşma ve dosya paylaşımı özelliklerini taşımalıdır. Ayrıca, ek özellik olarak, “en yakın kayıtlı uzmanı (hukukçuyu)” bulma özelliğinin geliştirilmesi de ciddi önem taşımaktadır.
Çıkış anketi (Exit Poll) modülü.
Avrupa devletlerinin bir çoğunda uygulanan ve seçim güvenliğinin temin edilmesinde ciddi rolü olan Exit Poll mekanizmalarının platform aracılığıyla uygulanmasına olanak sağlayan modüldür. Exit Poll sandık binalarının önlerinde oy verme işlemini bitirmiş ve binadan çıkan vatandaşlara oy verme prosedürlerı ile ilgili kısa sorular sorarak hem oy verme işlemlerinin niteliğini, hem de her bir katılımcının hangi yönde oy kullandığı ile ilgili soruya yanıt vermesi durumunda, oy verme işlemleri daha bitmeden gerçek zamanlı yaklaşık oy oranları verilerinin toplanmasını sağlayan istatistik yöntemdir. Bu yöntem zamanı kimseden kimlik bilgileri istenmiyor (yani, katılım anonim olarak gerçekleştiriliyor) ve katılımcılar tüm sorulara cevap vermekle yükümlü olmuyordur.
Tutanak raporlama modülü.
Platformun en önemli modülüdür ve sandık sonuç tutanaklarının sisteme girilmesinin kolaylaştırılması amacını taşımaktadır. Tutanak sonuçları önce form doldurularak giriliyor, sonrasında da ıslak imzalı tutanağın resmi girilmiş tutanak kaydına ilişkilendiriliyor. Girilmiş tutanak verilerinin doğrulanması mekanizmalarının kurulması ciddi önem taşımaktadır.
Bu amaçla hem gönüllüler tarafından teker teker kontrol edilmesi, hem de bilgisayar görüşü (Computer Vision) ve yapay zeka (örnek olarak: Tensorflow) algoritmalarının uygulanması ile gerekli yazılımın geliştirilmesi seçenekleri kullanılabilir. Gönüllüler aracılığıyla doğrulanma seçeneğinde bu işin yapılması için uygun modülün yazılması da dikkatte bulundurmalıdır.
Mobil uygulama için gösterge (durum) modülü.
Seçim sonuçlarının, seçim döneminde gelişen olayların, raporlanan usulsüzlüklerin, yasal ve hukuki kanun ve kuralların, acil durum bildirilerinin paylaşılması modülüdür. Mobil uygulamanın ana ekran görüntüsünü oluşturmakta olacaktır. Platformun ana amacı tüm seçim sürecinde şeffaflığın temin edilmesi olduğu için, tüm seçim sürecinde her tür bildirimler, seçim gününde oyların sayımı başladıktan sonra sisteme girilen tüm tutanaklarla ilgili istatiksel veriler ve oy oranları bu modül aracılığıyla paylaşılacaktır.
Platformun web sitesi modülü.
Bu platform çalışmaya başladıktan sonra toplanan tüm verilerin ve bilgilerin paylaşılması için geliştirilmesi gereken modüldür. Toplanan tüm veriler, bilgiler, belgeler ve raporlar aralıksız olarak bu web sitesi üzerinden paylaşılacaktır. Ayrıca, sisteme kayıt işlemleri, gazeteciler için özel giriş alanı, sosyal ağlarla bağlantılar gibi bir sıra özellikleri de taşıyacaktır.
Seçim güvenliği uygulama/projemize katkı vermek için görüş ve bilgilerinizi lütfen bize gönderin.
—
183 toplam görülme, 1 görülme bugün