Bir metinde savunulan temel düşünceye ana fikir (alt metin) denir. Bununla birlikte her metinde ana fikri destekleyen yardımcı fikirler yer alır. Yazının uzunluğuna ve türüne göre metnin içerisinde birden fazla yardımcı düşünce olabilir. 7. sınıflar için yardımcı fikirler konusunu örmek metinlerle anlattık.
Ana fikri desteklemek için faydalanılan diğer fikirler farklı yollarla oluşturulabilir. Deneme ve makale yazarlarının en sık başvurduğu yöntemlerden biri alıntı yapmaktır. Yerli ve yabancı yazarların metindeki ana düşünceyi destekleyen sözleri alıntılanır. Alıntı yapılan söz tırnak içine alınarak sözün kime ait olduğu belirtilir. Deneme ve makale dışında fıkra ve söyleşi gibi düşünce yazılarında da çok sayıda yardımcı fikre yer verilir.
Yardımcı Fikirler
1- Yardımcı Fikirlerin Kullanımı:
Örneğin çevre kirliliğinin zararları konusunda bir makale yazılırken, hava, gürültü veya görüntü kirliliğinin zararlarından da bahsedilebilir. Bu sayede çevre kirliliğinin sonuçları tüm yönleriyle ele alınmış olur. Küresel ısınma ve karbondioksit yoğunluğunun neden olduğu çevre sorunları da metindeki ana fikri destekler.
Yardımcı fikirler birçok yöntemle oluşturulabilir. Ata sözleri bu yöntemlerin başında geliyor. Kim tarafından söylendiği belli olmayan ve sözlü edebiyatın bir parçası kabul edilen ata sözleri yazarın öne sürdüğü görüşü destekler. Diğer adı darb-ı mesel olan bu sözler iyilik, yardımlaşma, tutumluluk, çalışmak gibi toplumsal konular ve erdemler üzerinedir.
Örnekler:
1.A. Tutumlu olmanın faydaları üzerine kaleme alınmış bir yazıda faydalanılabilecek ata sözleri:
Damlaya damlaya göl olur
Ak akçe kara gün içindir
Sakla samanı gelir zamanı
1.B. Çalışkanlık üzerine yazılan bir kompozisyonda yazılabilecek ata sözleri:
İşleyen demir ışıldar.
Akan su yosun tutmaz.
Yazın çalışan kışın güler.
Lafla peynir gemisi yürümez.
1.C. Yardımlaşmanın faydaları üzerine yazılan bir düşünce yazısında kullanılabilecek ata sözleri.
Komşu komşunun gülüne muhtaçtır.
Bir elin nesi var iki elin sesi var.
Nerede birlik orada dirlik.
Yalnız taş duvar olmaz.
Ata sözleri toplumun genelince kabul olmuş hikmetli sözlerdir. Bu nedenle yazarlar ata sözlerini sık sık yan fikir olarak metinlerinde kullanırlar.
Bir romandan, öyküden ya da makaleden yapılan alıntılar, yazının ana fikrini destekler. Diğer başvurulan kaynaklar arasında masallar yer alır. Örneğin tembelliğin ne kadar zararlı olduğunu anlatmak isteyen bir yazar ağustos böceği ve karınca masalına gönderme yaparak savunduğu fikri temellendirir.
Diğer Örnekler:
1- ''Türk toplumunda büyüklerin sözünü dinlemek her zaman bir fazilet olarak değerlendirilmiştir. Bir ata sözümüzde dendiği gibi: ''Ulu (Büyük) sözü dinlemeyen uyuyakalır. Çocukluğumuzda bize anlatılan birçok masalda da çocukların anne babalarının sözlerinden çıkmamaları öğütlenir. Örneğin eğer kırmızı başlıklı kız ailesinin sözünü dinleyip ana yoldan gitseydi kurt ile hiç karşılaşmayacak ve başına o kötülükler gelmeyecekti.''
Yukarıdaki örnek metinde yazar büyük sözü dinlemenin ne kadar önemli olduğundan bahsediyor. Daha sonra bilinen bir atasözünü yardımcı fikir olarak kullanıyor. Kırmızı Başlıklı Kız masalını da örnek gösteren yazar metnin ana fikrini iki ayrı örnekle destekliyor.
2- ''Motive edici, güzel sözler bazı zamanlar aldatıcı olabilir. İnsanın kibirlenmesine neden olan bu aldatıcı sözler bazen yarardan çok zarar getirebilir. Kısa bir masalda anlatıldığı gibi: Tilki, kargaya sesin çok güzel der ve şarkı söylemesini ister. Karga, bu güzel söze kanar ve şarkı söylemeye başlar. Böylece gagasındaki peyniri tilkiye kaptırır.''
Bu örnekte de karga- tilki masalı yan fikir olarak kullanılmıştır. Her güzel ve motive edici sözün faydalı olmadığı görüşünü öne süren yazar, örnek olarak karganın düştüğü durumu gösteriyor.