Türkiye ve ABD arasında 100 milyar dolar ticaret hacmi konuşulurken, yaptırım için ABD Hazinesi’ne yetki hazırlığı da şaşırttı. Uzmanlar, Trump’ın, yaptırım tehdidini Demokles’in kılıcı gibi tutmak istediği görüşünü savunuyor
Fırat’ın kuzeydoğusunda terör unsurlarına yönelik başlatılan ‘Barış Pınarı Harekatı’yla ilgili ABD gözdağı vermeyi sürdürüyor.
Ekonomiyi daha önce mahvetmekle tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump’ın, yaptırım için Hazine’ye yetki veren kararnameyi imzalayacağı bildirildi.
Açıklamayı, “Bunlar çok güçlü yaptırımlar” diyen ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin yaptı.
Mnuchin, duyuruyu yaparken de “Bu bize verilen en geniş başkanlık yetkileri olacak. Umarım bunları kullanmak zorunda kalmayız, ancak kalırsak o zaman Türk ekonomisini kapatırız” sözleriyle tehdit savurmaktan da geri kalmadı.
Söz konusu yaptırım taslağını, ABD’li senatör Lindsey Graham ve Van Hollen, Senato’ya sunulmak üzere hazırlamıştı.
Türkiye’yi adeta köşeye sıkıştırmaya çalışılan taslakta, askeri ve enerji alanındaki yaptırımlar dikkat çekiyor.
Üstelik CAATSA’nın devreye alınmasına da izini veriyor.
Türkiye ithalatında ABD’nin payı yüzde 5,5
Ekonomi çevreleri, olası yaptırımların mali piyasalar üzerinde etkili olabileceği görüşünde.
Nedeni, dış borçluluk. Çünkü kurdaki dalgalanma TL cinsi borç yükünü artırabilir.
İş dünyası ise her tür ticari yasaklamanın o ülkelerin ticaretini olumsuz etkileyeceğini, ancak şuana kadar ne ihracat nakliyesinde bir gecikme, ne yabancılarla görüşmelerde bir olumsuzluk yaşanmadığını, bilakis Donald Trump’ın yaptırımları Demokles’in kılıcı gibi bir tehdit unsuru olarak tutmak istediği görüşünü savunuyor.
Peki, Türkiye ile ABD ticareti ne düzeyde?
Bunun için ithalat-ihracat rakamlarına bakıyoruz.
Veriler ABD’nin, Türkiye’ye daha çok mal sattığını gösteriyor.
Geçen yılki 20,6 milyar dolarlık ticaret hacminde ABD, Türkiye’ye 12,4 milyar dolarlık satış yaptı. Türkiye’nin ABD’ye satışı 8,3 milyar dolarda kaldı.
Yani, Türkiye’nin geçen yılki 223 milyar dolarlık ithalatından ABD’nin aldığı pay yüzde 5,5.
Otomobil satıp makine alıyoruz
ABD’nin ise 3 trilyon 129 milyar dolarlık ithalat ve 2 trilyon 501 milyar dolarlık ihracatından Türkiye, sırasıyla yüzde 0,3 ve yüzde 0,5 pay alabildi.
ABD’ye en fazla motorlu kara taşıtları, makine aksam ve parçaları, halı ve mineral yakıtlar satılırken, bu ülkeden en çok makine aksam ve parçaları alındı.
Bu sektörü, mineral yağlar, demir-çelik, hava taşıtları ve tıbbi cihazlar izledi.
Başka bir ifadeyle rakamlar, iki ülkenin de ‘en büyük ticaret ortağı’ durumunun söz konusu olmadığını ortaya koyuyor.
ABD gözdağı verse de Türkiye, özellikle stratejik ürünlerde ABD için önemli bir pazar.
Bunların başında da savunma, havacılık geliyor.
Geçen yıl Türkiye, Amerikalı uçak firması Boeing’den 30 uçak alımı için anlaşmıştı.
Boeing firması da THY’ye 7 milyar dolarlık uçak satış anlaşmasını Twitter hesabından duyurmuştu.
Öte yandan büyüyen elektronik pazarı da iştah kabartıyor. Cep telefonları bunların başında.
Araştırma kuruluşu Statcounter’e göre, Apple’ın iPhone’la Türkiye’deki payı yüzde 16,5.
Bir yılda ortalama 12 milyon cep telefonu ithal ediliyor.
2007-2017 döneminde ithal edilen cep telefonu adeti 142 milyon. Değeri 24 milyar doları buldu.
Sadece iPhone modellerine ödenen tutarın 7 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Yine, savunma sanayi, enerji, tekstil sektörlerinde ABD ile Türk firmalarının işbirlikleri var.
ABD’nin gözü sıvılaştırılmış gaz pazarında
Öte yandan S-400’lerin tesliminden iki ay sonra ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross Türkiye’ye gelmişti.
ABD’nin Çin’le yaşadığı ticaret savaşının etkisiyle Amerikalı Bakan Ross, iki ülke arasında 100 milyar dolarlık ticaret hedefinin yol haritasını konuşmuştu.
Bu kapsamda enerji, kimya, mücevher, sağlık, tıbbi cihazlar gibi 12 sektör belirlenmişti.
Bu hedefe ulaşmak için iki ülke iş dünyası rapor hazırlığına başlamıştı.
Görüşmelerde ABD tarafının, Türkiye’ye sıvılaştırılmış petrol gazı (LNG) ihracatını daha çok artırma isteği de dikkat çekti.
Peki, Türkiye’de enerji pazarının büyüklüğü ne kadar?
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) raporuna göre, geçen yıl doğal gaz ithalatı 50 milyar 360 milyon metreküp olurken, bunun 11 milyar 328 milyon metreküpünü LNG oluşturdu.
Rusya yüzde 46,95 payla en yüksek paya sahip.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, enerji ithalatına geçen yıl toplam 43 milyar dolar ödendi.
Yakında LNG için Amerika’dan heyet gelecek
ABD’nin, Türkiye’deki gaz pazarının farkında olduğuna işaret eden Amerikan Türk İş Geliştirme Konseyi (ATBD Council) Başkanı Uğur Terzioğlu, iki ülke arasında ticareti 100 milyar dolara çıkartma hedefine işaret ederek şu ifadeleri kullandı;
Yakında yine ABD’den bir heyet gelecek, sıvılaştırılmış petrol gazı (LNG) için.
ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross da ‘Türkiye’ye, Rusya’dan aldığından daha ucuza sıvılaştırılmış petrol gazı vereceğiz’ diyor.
Türkiye’deki alıcıların farkındalar.
ABD’nin olası yaptırım tasarısını değerlendiren ATBD Council Başkanı Uğur Terzioğlu, “O bir oyun, muhalefeti tatmin etmek için yapılmış bir olay” dedi.