Seçim Sonrası Ekonomi
30 Mart yerel seçimleri, iktidar partisinin gücünün devam ettiğinin bir tasdiki olmuştur.
Seçmen, muhafazakar hükümetin devam etmesini istediği yönünde bir işaret vermiştir. 17 Aralıkta ortaya çıkan yolsuzluk suçlamalarına inanmadıklarını da bir anlamda ifade etmişlerdir. Hayırlı olsun.
Peki, seçim sonrası ekonomi nasıl olacak?
Ekonomiye geçmeden önce, ekonomiyi yakından ilgilendirecek konulara bir göz gezdirelim.
Bilindiği gibi, Türkiye’nin seçim sezonu henüz bitmedi. Ağustos ayında ilk kez vatandaşın doğrudan seçeceği Cumhurbaşkanlığı seçimleri olacaktır. 2015 yılında ise genel seçimler olacaktır. Dolayısı ile en azından 1,5 yıl boyu daha hükümet rahatlayıp, arkasına yaslanamayacaktır. Kendisine karşı olan kesimler ile arasındaki açmazları keskinleştirdikçe, karşı taraflar da saldırısına devam edecektir demek yanlış olmayacaktır. Bu bir…
Avrupa’daki kriz henüz dibe vurmadı. Özellikle İtalya, İspanya, Yunanistan, Portekiz, İngiltere ve hatta Fransa ekonomik olarak sıkıntıdadır. Almanya başbakanı Merkel’in ifadesine göre, Avrupa krizi 2018 yılına kadar devam edecektir. Dolayısı ile Türkiye’nin Avrupa’ya ihracatı olumsuz yönde etkilenmeye devam edecektir. Bu durum, otomotiv ve yassı çelik imalatçıları için önemli bir uyarıdır. Bu iki…
Görüşümüze göre şirketlerin muhafazakâr davranmaları çıkarlarınadır. Firmaların mümkün olduğunca kendi kaynaklarını kullanmalarını tavsiye ederiz. Büyüme planlarını ise en azından bir yıl ertelemelerini öneririz. Eğer yapılacak ise yatırımlar maliyet düşürmeye yönelik olmalıdır.
Maliye Bakanı, cari açığın rekor bir seviyeye çıktığını ifade etmiştir. Her ne kadar siyasi kaygılar ile “hükümetin kontrolü dışındaki nedenler ile” o seviyelere çıktığını söylemiş ise de 12 yıldır iktidarda olan bir partinin “kontrolü dışında” mazeretine inanmıyoruz. Bu süre içinde ekonominin ithalata bağımlığını (hammadde ve yarı mamul girdi ithalatı) azaltmak için çok fazla bir gayret sarf edilmemiştir. Bankaların 2014 yılında sıkıntılı bir dönem geçireceği ifade edilmektedir. Bunun nedeni, Avrupa Bankalarına olan borçların döndürülmesi ile ilgilidir. Bu üç…
Hem yaklaşan seçimler nedeni ile hükümet üzerindeki baskılar giderek artan bir şekilde çoğalacaktır, hem artan cari açık nedeni ile dolar üzerindeki artış baskısı artacaktır, hem de ihracat pazarlarımızdaki sıkıntılar satışları kısıtlayacaktır.
Çelik fiyatları üzerinde baskılar vardır. 2014 yılında çelik fiyatlarında büyük bir artış beklenmemektedir. Ayrıca, Türkiye’nin klasik küresel pazarlarında sıkıntılar vardır. Güneydoğu Asya pazarı, Çin’den gelen ciddi rekabetle sıkışmıştır. Güney Amerika pazarı sıkıntı içindedir. Kısa zamanda gelişme beklenmemektedir. Bu dört…
Evet, seçim sonrası ekonomiyi şimdi değerlendirmeye başlayabiliriz.
Hükümetin yerel seçimlerdeki başarısını siyasi istikrarın devamı olarak görmek ve siyasi istikrarın ekonomik istikrara neden olacağını söylemek yanlış bir yorum olacaktır. İç ve dış dinamikler, istikrarın bozulması yönünde ciddi baskı oluşturmaktadırlar. Hem yaklaşan seçimler nedeni ile hükümet üzerindeki baskılar giderek artan bir şekilde çoğalacaktır, hem artan cari açık nedeni ile dolar üzerindeki artış baskısı artacaktır, hem de ihracat pazarlarımızdaki sıkıntılar satışları kısıtlayacaktır.
Her kriz döneminde olduğu gibi, yine bankacılık sektöründe başlayan sıkıntılar reel sektöre bulaşacaktır. Bilindiği gibi Türkiye tasarruf eden bir ülke değildir. Dolayısı ile kısa ve uzun vadeli borçlanma taleplerini karşılamak için bankalarımız, tasarruf fazlası olan ülkelerin bankalarına ihtiyaç duymaktadırlar. Bankalarımızın yabancı ülke bankalarından aldıkları kredilere “sendikasyon kredisi” adı verilmektedir. Bir çok yabancı banka bir araya gelerek belirli bir Türk bankasına fon yaratmaktadır. Geçmişte, bankalarımız bu tip borçlanma konusunda pek bir sıkıntı yaşamamıştır. Ancak, cari açığın denetim altına alınamamış olması nedeni ile maliyeti artacaktır. Hatta bazı bankaların borç döndürme kabiliyetleri de azalacaktır. Bir sonraki adımda ise, daha pahalıya borçlanan banka bu artan maliyetini müşterilerine yansıtacak ve iç borçlanma faiz oranları artmaya başlayacaktır. Borçlanamayan bankalar ise verdikleri ticari kredileri kat etmeye başlayacaklardır.
İşte, krizlerin başlamasına neden olan klasik şartlar oluşmaya başlamıştır.
Örneğin çelik üreticileri pahalı elektrikten kurtulmak için enerji santrali yatırımı yapmak isteyebilirler. Hurdaya olan bağımlılığı azaltmak için pik demir üretimini düşünebilirler.
Seçimlerde vatandaşın hükümet eden partiye destek vermesini sakın ama sakın yolsuzlukların ibrası olarak algılanmamalıdır.
Önümüzdeki dönemde Türk Lirasının dolar karşısında devalüe olacağını da ön görüyoruz. O nedenle, döviz kazanamayan firmaların dolarla borçlanmamalarını tavsiye ediyoruz. Çelik sektöründe tüm ürünler dolara endeksli olarak satılırlar. Ancak, vadeli satışlarda paranın geriye dönmesine kadar geçen sürede olabilecek devalüasyonu tahsil etmek daima problemdir. O nedenle, önümüzdeki dönemde tüccarların bu riski yok edebilmek amacı ile fiyatı düşürüp, vadeyi kısmayı düşünebileceğini ön görüyoruz.
Tabi bütün bu önlemler, ekonomiyi cendereye sokan önlemler olduğu için zor bir döneme girilecektir. Bu zor dönemin nedeni hem hükümetin uygulamalarından, hem de dış oluşumlardan kaynaklanmaktadır.
Hükümetin bir an önce siyasi zaferin rehavetinden kurtularak ekonomiye gereken önemi vermesi, yolsuzlukların üzerine gitmesi; geçmişten ders alarak yeni yolsuzluklara yer vermeyen düzenlemeler yapması toplum tarafından beklenmektedir.
Seçimlerde vatandaşın hükümet eden partiye destek vermesini sakın ama sakın yolsuzlukların ibrası olarak algılanmamalıdır.
Can Komar
Steeltürk - Neksport Danışmanlık
email@example.com;firstname.lastname@example.org