Yaklaşık 1 hafta süren bir katliam ve yüzlerce insanın büyük acısı…Srebrenitsa katliamı. İkinci Dünya Savaşı’nın sonrasında Avrupa’da yaşanmış en büyük ve acı dolu olaydır. Yaşanan katliamda en az 8372 kişinin öldürüldüğü biliniyor.
1991-1995 yıllarında Yugoslavya iç savaşında gerçekleşen olaylar Sırp Cumhuriyeti Ordusu’nun kente gelmesi üzerine yaşandı. 1995 yılının Temmuz ayında 8372 Bosnalı, Sırplar tarafından katledildi. İç karışıklık sırasında Birleşmiş Milletler’ in ilan ettiği 6 güvenli bölgeden biri olan bu yerde BM ordusunun yer almasına rağmen korkunç olay yaşandı. Güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa’nın nüfusu 24 binlerdeyken alınan bu karar üzerine yaklaşık 60 bine geldi. İnsanların bu bölgeye göç etmesi sonucu açlık ve hastalıkla mücadeleler başladı, bu ani artış kenti oldukça zor duruma soktu. Sırp kuşatması yüzünden insani yardım konvoyları bölgeye girmekte güçlük çekti. Yıllar boyu yardımların engellenmesi yüzünden halk gücünü yitirmeye başladı. Tüm bu zorlukların arasında Birleşmiş Milletler Barış Gücü, Müslümanların ellerindeki silahları koruma adı altında topladı. Sırplar harekete geçti ve Hollandalı askerlerin gözetleme mevkisine saldırı düzenleyerek yaklaşık 30 Hollanda askerini rehin aldı. Sırpların yapmış olduğu saldırılar artınca silahların geri verilmesini isteyen Müslümanların talebi Hollandalı komutan Thom Karremans tarafından reddedildi ve Müslamanların savunması zayıf bırakıldı. Ardından Hollandalı askerler bir gece Hollandalı generalden almış oldukları emir üzerine kenti boşalttı. Hollandalı Komutan Thom Karremans 25 bin sığınmacıyı Sırplara teslim etti. Uzun zaman sonra ortaya çıkan görüntülerde Sırp generalin Hollandalı komutana kenti boşalttığı için hediye verdiği görüldü. 2017 yılına gelindiğinde Hollanda Mahkemesi askerlerin yapmış olduklarını yanlış bularak yasa dışı hareket ettiklerine ve ölümlerin %30’unun Hollanda Hükümeti’nden kaynaklı olduğuna karar verdi.
Bu korkunç iç savaşta binlerce erkek katledildi, kadınlar tecavüze uğradı ve bu tecavüzler sonucu çocuklar dünyaya geldi. Srebrenitsa tarihte unutulmayacak görüntülere sahne oldu ve bu yaşananlar soykırım olarak kabul edildi fakat Sırbistan yaşanan olaylardan sorumlu tutulmadı.
Sırp askerler yaşamını yitiren kişilerin kimliklerinin belli olmaması için parçalayarak toplu mezarlara gömdü. Bu toplu mezarlardaki cesetlerin toprağı beslemesi ile Artemis adı verilen çiçekler yetişmeye başladı ve sadece bu çiçekle beslenen mavi kelebekler mezarların bulunduğu bölgelerde yoğunluk gösterdi. Kelebekler takip edilerek cesetlere ulaşıldı ve bu kelebekler yaşanan acı verici olayın simgesi oldu.
Son olarak toplama kampında iki yıl geçiren bir kadının yaşadıklarının anlatıldığı, savaşın kadınlar üzerindeki travmatik etkisini gösteren gerçek olaylardan yola çıkılarak yazılmış olan “Leyla” adındaki romanı önermek istiyorum. Okuduğunuza pişman olmayacağınız son derece sarsıcı ve yürek burkan bir kitap.