Sevgili okuyucularım. Müslüman Türk milletinin devlet geleneğinde ölçü kabul edilen en önemli husus şudur: Hükümdarlar, sultanlar, padişahlar, devlet başkanları kendisinden hesap sorulmaz olarak nitelendirilmişlerdir. Onların otoriteleri ve yaptırımları keyfi davranışlardan değil, haksızlığı, adaletsizliği ve zulmü ortadan kaldırmanın güvencesi ve garantisi olarak görülmüştür. Türk devlet geleneğinde, adalet özellikle değişmez bir yasa olarak tarafsızlık ilkesine dayalı olarak kullanılmıştır. İslam dünyasında bakıldığında Hicret'in ilk yıllarından itibaren devlet yöneticilerine tavsiyeler ve öğütler ihtiva eden siyasetnameler kaleme alınmıştır. Bu bağlamda Hz. Ali'nin, Mısır Valisi olarak Malik El-Eşter'e gönderdiği ve görevi sırasında uyması gereken kuralları (prensipleri) içeren ve tüm ayrıntıları en ince teferruatına kadar anlatan mektup, İslam tarihinin ilk tüm siyasetnamesi sayılmıştır ve ilk örneği olmuştur. Siyasetnamelerde, devlet başkanında bulunması gereken özellikler, onun Allah'a karşı ve halka karşı olan sorumlulukları, devlet görevlilerinin tayin ve denetimleri, bütçe idaresi gibi konular üzerinde durulmuştur. Konu ile alakalı ayet ve hadisler, hikmetli sözler ve tarihteki meşhur hükümdarlardan örnekler verilerek yöneticilere tavsiyelerde bulunulmuştur. Daha sonraki yıllarda siyasetnamelere ilaveten Ahlakkü Mülük (Devlet adamlarının, devlet başkanlarının ahlakı), Edebül Mülük, Pend Name gibi onlarca eser yazılmıştır. Bu özellikleriyle, bunlar devlet başkanlığının otorite ve yetkilerinin meşru sınırlarını gösteren bir rehber hüviyetindedirler.
Sevgili okuyucularım. Günümüzdeki manzaralar yaşanan olaylar ele alınırsa başta Suudi Arabistan olmak şartıyla birçok İslam ülkesinde bu anlatılanların sloganlarda ve kağıt üzerinde kaldıklarını görürüz. Elbette, "Tek dişi kalmış canavarlar" diye Milli şairimiz Mehmet Akif Ersoy'un tarif ettiği sözde medeni ve çağdaş geçinen Avrupa ve ailemi buna dahildir. O diyor ya, "Müslümanlık nerede? Geçmiş bunlardan insanlık bile..." Tam kılıfına göre hazırlanmış bir manzara. Konu ile ilgili olarak 11 Nisan 2021 Pazar tarihli Diyanet takvimini inceleyebilirsiniz. Ayrıca İslam İlmihali ikinci cildindeki, "Devlet adamlarının uyması gerekenler" başlıklı konuyu inceleyebilirsiniz.
Kıymetli okuyucularım. Sağlığım el verse, imkanım olsa da, "Bir risale yaz" deseler inanın şu başlığı koyarım, "Siyasi üslup ve siyasi nezaket" lazım derim. O nezakete eve üsluba toplum olarak o kadar ihtiyacımız var ki. Yetişen gençliğimize üzülerek itiraf etmeliyim ki kötü örnek oluyorlar. Bir gün arşivler açılırsa, foyalar ortaya dökülürse birileri utanacaktır. Toprağın altında bile olsalar.