İlk olarak senet ve çekin neler olduğuna özelliklerine değinelim. Senet hukuksal olarak kıymetli evraklar listesinde yer alır. Şahıs yada kurumların bir hizmet karşılığında oluşan alacaklılık durumlarında kullanılır. Hukuksal geçerliliğe sahiptir. Senet bir borçluluk karşısında muhatap ve lehtar (borçlu, alacaklı) arasında imzalanan gerekli görülen durumlarda 3. şahsında imzası istenilen (kefil) bir evrak çeşitidir. Kıymetli evrakların içinde var olması ve hukuksal geçerliliğe sahip olması sebebiyle belli bir düzen ve şekli beraberinde getirmektedir. Bu özellikler göz önüne alınarak düzenlenecektir. Aksi takdirde geçersiz sayılacaktır. Senet düzenleyecek olan alacaklı ve borçlu şahıslar bu konuya dikkat etmelidir.
Çek ve senet arasında farklar gözlenmektedir. Çek ise bir ödeme aracıdır. Bundan dolayı ticari hayatta sıkça karşımıza çıkmaktadır. Girişimcilerinde tahsilat ve ödemelerini yapabilmek için düzenleye bildikleri kıymetli bir evraktır. Dolayısıyla vereceklinin banka hesabı aracılığı ile alacaklıya ödeme yapabileceği bir evraktır. Yapılan bir alış veriş veyahut hizmet karşılığında belirli bir tarihte ödemeyi taahhüt eden borç senetlerine çek adı verilir.
Çek ve senetlerin özellikleri
Senet tercih edilen durumlarda kullanan kişilere birçok özellik sunar. Alacaklılık hakkı ise en başta gelir. Şahsın adına düzenlenmiş, senettin düzenleyen şahsa karşı hakkı ortaya çıkacaktır. Mevcut olan hak ise ulus içinde değil uluslararası düzeydedir. Dünya çapında kullanıma uygundur. Senetlerde alacaklı ve borçlu bulunduğu için taraflar arası borç ilişkisi olur. Senetlerde imzalar ve beyanlar bağımsız olup ayrıyeten zorunlu ibraza sahiptir. Ayrıca senetlerin şart şekil ve özelliklerinin dikkate alınarak hazırlanması gerekir. Dikkat edilmesi gereken diğer konu kefildir. Senet üzerinde imzası bulunan kefil 3. şahıs olarak bu senetten tam sorumlu olacaktır. Senedin geçerli olabilmesi için içeriğinde (poliçe) sözcüğü yer almalıdır. Ayrıca ödemeler karşısında kayıtsız şartsız havaleyi mecburi kılar. Bundan dolayı borçlu ve alacaklının bilgilerinin tam olması, ödeme yeri, vadesi, düzenlenme tarihi gibi bilgilerin eksiksiz ve doğru olması gerekli olup imzaların atılması dikkate alınmalıdır. Aksi takdirde imzalanmayan senet hiçbir hüküm taşımayacaktır.
Çek Özellikleri
Çekin 7 özelliği vardır.
- Metinde çek sözcüğü bulunmalıdır.
- Çekin muhatabı bankadır. Üzerinde bankanın ticaret unvanı, ödeme yeri, düzenlenme tarihi ve düzenleyenin imzası bulunacaktır.
- Çekin üzerinde vergi kimliği numarası olmazsa çek geçersizdir.
- Çek nama, emre veya hamiline ödenmek üzere hazırlanacaktır.
- Vadesi yoktur, görüldüğünde ödenecektir. Ticari adap gereği vadesi var gibi kullanacaktır. Çek sahibi zaman bankadan karşılığını talep edilecektir. Buda halk dilinde çek kırdırma diye geçer bu işlemde bankalar belirli bir ücret talep edilecektir.
- Düzenlendiği yerde ödeme ödeme olacaksa 10 günlük ibraz süresi bulacaktır.
- Faiz koşulu vardır.
Çek Senet Arasındaki Farklar
Çek senet arasında farklar ve benzer farklar bulunmaktadır. Kısaca özetleyecek olursak her ikisi de yapılan alışveriş ve hizmet karşılığı alınacak olan parayı temsil eder. Nakit olarak ödenmeyen ve vadeliden borçlar senet ve çek adını alan kıymetli evraklar olarak nitelendirilecektir. Senetler genel olarak şahıslar arasında (alacaklı, borçlu) düzenlenen belirtilen vadede ödemesi zorunlu olan alacaklı kişinin isteği üzeri bankaların devreye girebileceği kıymetli evraklardır. Ayrıca çeklerde ise alacaklı ile bankalar muhatap olur istenildiği zaman belirli bir meblağa karşılığında bankalar ve faktöring şirketlerinde nakde geçirile bilir. Çeklerin yaptırımı daha yüksek olurken senetlerin yaptırımları daha düşüktür.