Carlo Collodi’nin ölümsüz eseri ‘Pinokyo’ bir kez daha karşımızda. İnsan olmak isteyen bir kuklanın arayışlarını anlatan öyküyü yönetmen Matteo Garrone karanlık ve tablo estetiğinde görüntüler eşliğinde, etkileyici bir atmosferle sinemaya taşımış. Filmde kuklanın yaratıcısı Geppetto Usta’yı ‘Hayat Güzeldir’le tanınan Roberto Benigni canlandırıyor.
‘Burun farkı’yla değil, açık ara en iyi Pinokyo
Fakir, vefakâr, içi iyilik dolu ve hayatını ahşap işçiliğinden kazanan emektar bir usta, Geppetto… Bir odun parçasından hayat verdiği kukla artık onun oğludur. ‘Pinokyo’ adlı bu yeni yaşama sevinci yaşlı Geppetto için ömür törpüsü olacaktır. Okula gidip eğitim görmesini istediği ‘ufaklık’ dersleri kıracak, bir ‘kukla tiyatrosu’nun peşine takılarak ilginç maceralar yaşayacaktır…
Floransalı yazar Carlo Collodi’nin (ki gerçek soyadı Lorenzini’ydi) 1881’de bir çocuk dergisinde tefrika edilen bu öyküsü daha sonra geniş bir kitapta toplanmış ve 1883’te ‘Pinokyo’nun Maceraları’ adıyla basılmıştı. O günden bu yana dünya edebiyatının unutulmaz çocuk klasikleri arasında yer alan ‘Pinokyo’ (‘Pinocchio’) zaman zaman sinemaya uyarlanmış, özellikle Disney’in 1940 yapımı animasyonuyla popüler kültürdeki konumunu sağlamlaştırmıştı.
İtalyan sinemasının en iyi yönetmenlerinden
Collodi’nin yapıtına son olarak suç ve şiddet arasında sıkışmış bireylerin hikâyelerini anlatan ve Paolo Sorrentino’yla birlikte şimdiki zaman İtalyan sinemasının en iyi yönetmenlerinden olan Matteo Garrone el atmış. Mafyanın iç işleyişini gözler önüne seren ‘Gomorra’nın yanı sıra ‘Dogman’le de hatırladığımız usta sinemacı bu çocuk klasiğini aslına uyarak ama alabildiğine karanlık ve son derece çarpıcı kadrajlara sahip bir görsellikle huzurlarımıza getirmiş.
Malum, Collodi’nin yapıtında kukla çocuk yaramaz ve babasının emeklerini boşa çıkaracak bir karaktere sahiptir. Ama yaşadığı deneyimler onun olgunlaşmasına zemin hazırlar. ‘Pinokyo’nun asıl derdi gerçek bir çocuk olmaktır. Tarihsel bir perspektifle bakıldığında bu metin aslında Frankenstein’dan beri insan eliyle yaratılan formlara hayat verme meselesinin çocuk versiyonudur. Zamane izleyicisi açısından da şöyle bir hatırlatma yapmak gerekebilir: ‘Yapay Zekâ’daki (‘A.I. Artifical Intelligence’) minik robot David de aslında Pinokyo’nun gelecekteki uzantısıdır.
Matteo Garrone ana hikâyenin kalıplarına bağlı kalarak ve işin görselliğine yüklenerek anlatmış bu masalı. Filmde birçok kadraj ortaçağ ressamlarının karanlık tabloları gibi (görüntü yönetmeni olarak ‘Dogman’deki gibi Danimarkalı Nicolai Brüel’le çalışmış). Eşeğe dönüşme sahnesi efekt açısından çarpıcı, ‘tonbalığı’ mesela, o da tasarım olarak ilginç.
Burnu sadece bir sahnede uzuyor
Oyunculuklara gelince: Minik Pinokyo’da Federico Ielapi, karakterinin soğukluğunu ve haylazlığını başarılı bir şekilde yansıtıyor ama asıl belirleyici unsur efekti olmuş tabii ki. Roberto Benigni 2002’de ‘Pinokyo’yu kendisi sinemaya uyarlamış ve kuklayı canlandırmıştı. (Bu karakter için fazla büyük duruyordu tabii ki!) Bu kez ‘Geppetto’ olarak karşımızda ve ‘Hayat Güzeldir’le o çok iyi bildiğini gösterdiği ‘baba-çocuk ilişkisi’ni bir kez daha sımsıcak bir şekilde kuruyor. Ben kadrodan özellikle Tilki’yle (aynı zamanda Garrone’yle birlikte senaryoyu kaleme alan Massimo Cecchirini) Kedi’yi (Rocco Papaleo) çok beğendim. Pinokyo’nun hamisi konumundaki Peri’nin yetişkinliğiniyse François Ozon’un ‘Genç ve Güzel’inden hatırladığımız Marine Vacth canlandırıyor.
Sonuç itibariyle insanileşmeden önce emek, alın teri ve değerlerin anlamını öğrenen bir kuklanın dönüşümünü anlatan ‘Pinokyo’nun bu son adaptasyonu özellikle görselliğiyle son derece cezbedici. Ana karakterin alameti farikası konumundaki yalan söyleyince burnunun uzaması meselesiyse filmde sadece bir yerde geçiyor; bunu da bir not olarak düşelim...
VİZYON TURU
Haftanın diğer seçenekleri şöyle: Ahmet Kaya’nın hayatından kesitler aktaran ‘İki Gözüm Ahmet’; filmi Hakan Gürtop-Gani Rüzgâr Şavata ikilisi yönetmiş, kadroda Özgür Tüzer, Aleyna Solaker, Serdar Orçin ve Ruhi Sarı var. ‘Sıradışı’ (‘Freaky’), Christopher Landon imzalı bir korku-komedi. Haftanın gerilim filmi ‘Follow Me’nin yönetmenliğini Will Wernick üstlenmiş. Yerli yapım ‘Kapan’ Seyid Çolak imzasını taşıyor. ‘Çifte Bela: Sihirli Ayna’ (‘Unheimlich perfekte Freunde’) Alman yapımı bir aile komedisi, yönetmen Marcus H. Rosenmüller.
İki Gözüm Ahmet
Çok ısırıyorsunuz azizim!
Haftanın filmlerinden ‘Azizler Hapishanesi’
Kuzey Atlantik’te bir adadaki (ismi St. Leonards) hapishane… Adada tecrit edilen azılı suçlular üzerinde bir dizi tıbbi deney uygulanır. Ne var ki deneyler sınırları aşan cinstendir ve sonuçları beklenmedik olacaktır… Yönetmenliğini Russell Owen’ın üstlendiği ‘Azizler Hapishanesi’ (‘Patients of a Saint’) zombi temasını hapishane ortamında üreten bir gerilim öyküsü anlatıyor. Filmin oyuncu kadrosunda Meg Alexandra, Gabz Barker, Kate Bell, Raymond Bethley, Anastasia Borodina ve Jess Chanliau gibi isimler yer alıyor.