Yargıda sessiz köklü değişiklik: Vatandaşa “Mantıklı vakit belgesi” müjdesi
Hak Bakanı Abdülhamit Gül Bağımsızlık gazetesi yazarı Fatih Çekirge’nin sorularını cevaplandırdı.
Yeni adli yılla birlikte vatandaşı rahatlatacak en kayda değer müjdelerden biri olan “akla yatkın vakit belgesi” ile ilgili Bakan Gül “İşte savcılar, hâkimler, avukatlar, uzmanlar oturduk buna kafa yorduk. Ve her konuya kadar makul süreler belirlendi. Ve bu süreler sisteme işlendi. Eğer bir gecikme olursa sistem alarm verecek.” dedi.
İşte Fatih Çekirge’nin “Vatandaşa davası için makul süre belgesi” başlıklı yazısı;
Adalet Bakanı Gül, yargıda sessiz devrimin en kayda değer ilk adımını şöyle açıkladı:
MÜJDE: Hak Bakanı Abdülhamit Gül yeni adli yılla birlikte çok önemli bir müjde veriyor: “Diyelim fakat, vatandaş savcıya gitti, bir konuda şikâyetçi oldu. Savcı şikâyetin konusuna bakacak. Ve vatandaşa, ‘Senin bu şikâyetin şu dek günde sonuçlanacak’ diye bir doküman verecek. İşte bu akılcı zaman belgesi. Yurttaş bilecek oysa şu kadar günde netice alacak…”
NASIL İŞLEYECEK: Bakan Gül şöyle anlatıyor: “Vatandaşın isteği şudur. Karar adil olsun ve akla yatkın sürede sonuçlansın. İşte savcılar, hâkimler, avukatlar, uzmanlar oturduk buna kafa yorduk. Ve her konuya tarafından mantıklı süreler belirlendi. Ve bu süreler sisteme işlendi. Eğer bir gecikme olursa sistem alarm verecek.”
ALARM VERİRSE NE YAPILACAK: “Böyle bir alarm durumunda, o şikâyete bakan savcıya veya davaya bakan mahkemeye gidilecek. Geç Kalma niçin kaynaklanıyor. İncelenecek… Tabii en önemlisi bundan böyle, bu süreler hâkim ve savcıların terfilerinde rol oynayacak…”
*
İnsan Hakları Eylem Planı açıklandığında bir not almıştım:
– Böylesine detaylı bir eylem planı nasıl uygulanacak?
Aradan süre geçti… Unuttuk gitti tabii…
Ve önceki gün bir haber:
“Yargıda amaç zaman uygulaması, hâkim ve savcıların terfilerinde rol oynayacak…”
Merak ettim…
“Yargıda kasıt süre uygulaması” da ne çağırmak?
O Kadar ya…
Bizde hiç eksilmeyen bir söz vardı:
“Aman içeri düşme, mahkemeye dek ömrün geçer…”
Sokaktaki bu sözün hukuktaki tercümesi şudur:
“Geciken hak, hak değildir.”
Peki bu “mantıklı vakit” acaba bu sözü ortadan kaldırabilecek miydi?
Hak Bakanı Abdülhamit Gül’ü aradım…
Bakan Gül her zamanki samimiyeti ile her sorumu cevapladı.
İlk sözü de şu oldu:
“Yurttaş diyor fakat… ‘Karar adaletli olsun. Suçlama akılcı sürede bitsin…’ Biz vatandaşın bu beklentisini nasıl karşılarız. Neler yapmalıyız. Buna kafa yorduk. Ve böyle bir dilekçe gelişti. Adil karar verilmesi için bu reformda onlarca, yüzlerce hedefimiz var.”
– Peki bu başvuru formu geciken adalet endişesini çözecek mi?
Bakan Gül bu soruya yeniden benzer içtenlikle cevap verdi:
“Natürel bu bir sihirli değnek değil. Yani bir çırpıda her şey jurnal güneşlik olacak diye bir şey yok. Ama bir mücadele ve hedef var. Bu niyetle biz 2023’e değin adım adım bunları yapacağız. Çünkü neler yapılması gerekli diye bir hedefimiz var. Sonuçta bugün bile ben bir karar görüyorum. Bu nasıl karar diyebiliyorum. Lakin inanıyorum ancak 2-3 senede bu gedikler kapatılacak. Vatandaşım daha iyiye gidişi görecek.”
Ve bir başka soru:
– Peki Sayın Bakanım bu akılcı vakit nasıl uygulanacak? Kriterler kesin mi?
NIYET SÜRECİN AMACI:
Bakan Gül burada fazla önemli bir ayrıntının altını çiziyor:
“Maksat çabuk muhakeme etmek yok. Akla Uygun sürede değerlendirmek… Düşünün fakat, savcıların önünde yüzlerce şikâyet dosyası ve bir o kadar dava var. Hemen yapılan uygulamaya göre bir dava hangi sürede bitmelidir. Eğer bu süreyi aşarsa orada bir SOS vardır. Sistem alarm verir. O alarmın nedeni incelenecek. sonuç olarak yurttaş dava açarken, hak bir taahhütte bulunuyor. Diyor fakat senin bu davanı şu dek günde, ayda, yılda artık konusu neyse sonuçlandıracağım.”
AKLA UYGUN ZAMAN NASIL HESAPLANDI:
Bakan Gül mantıklı sürenin nasıl hesaplandığını ve uygulamanın nasıl işleyeceğini de şöyle açıkladı:
“Kuşkusuz dava konularına göre makul süre nedir diye, hâkimler, savcılar, akademisyenler, uzmanlar oturdular ve günlerce yüzlerce başlık altında çalıştılar. Mesela, yaralamayla ilgili bir soruşturmanın akla yatkın süresi nedir? 50 veya 80 gün diyelim. Bu belirlenen zaman sisteme kaydedilmiş. Diyelim fakat herhangi bir adliyede böyle bir yaralama davasında vakit aşılmış. Sistem alarm veriyor. Niçin gecikti? İşte o alarm üzerine oraya dönülecek bakılacak. Diyelim ama savcı görevini yapmış. Polise yazmış, adam yurtdışına çıkmış aranıyor. Eğer gecikmede mantıklı bir şey varsa mesele yok. Lakin orada bir birikim varsa ona bakılacak, personel mi beceriksiz, mevzuatta tıkanıklık mı var. Onlara bakılacak.”
LABORATUVAR UYGULAMASI
Abdülhamit Bey bir başka ayrıntısıyla uğraşma daha veriyor:
“Davalarda da öyle. 150 günde bitmesi gereken bir dava niçin gecikti. Bu sistemde görülecek. Bu dava uzamışsa nedenine bakılacak. çoğu kez hâkim değiştirilmiş olabilir. Taraflar da davayı uzatmış olabilir. Bunlar ortaya çıkacak. Ve uygulamaya tarafından düzeltmeler yapılacak.”
YARGILAMA SÜRESİ İÇİN VATANDAŞA DOKÜMAN
Ve işte en kayda değer gelişmeyi Bakan Gül şöyle açıklıyor:
“Daha önce bu sistemi hazırlamıştık. Fakat pandemi erteledi. Bu adli yılla birlikte diyeceğiz fakat: Ey vatandaşım, senin savcılığa yaptığın şikâyetin konusuna göre ne zaman sonuçlanacağına dair belge vereceğim. Orada akla uygun vakit yazacak… Yani savcı şikâyete gelen vatandaşa diyecek ki; senin bu şikâyet konuna tarafından ben bu davayı şu kadar zamanda ya açacağım, veya takipsizlik vereceğim. Aynı şey davalar için geçerli. Duruşma o akla yatkın süreyi vatandaşa verecek… Diyelim fakat tazminat davası açtın. Devlet bir doküman veriyor. Şu değin günde bitireceğim diye… Bu bir ihtilal tabii.”
VATANDAŞIMIZ HER GEÇEN GÜN OLUMLU GELİŞMEYİ HİSSEDECEK
Bu noktada soruyorum:
– Yurttaş bu kayda değer gelişmeyi nasıl ve ne süre hissedecek?
“Bu adli yılla birlikte, yoğunlukla başlayacak. Sahiden 2019’da başlatmıştık. Lakin pandemi fazla kötü etkiledi. Şimdi hissedilecek. Yurttaş olumlu anlamda görecek. HSK’nın da burada önemli bir rolü olacak. Hâkim savcı terfilerinde artık ‘akla uygun vakit’ da bir kıstas oluyor. Süratli olun demiyoruz. Akılcı sürede yargılayın diyoruz. HSK buna tarafından de terfilere bakacak.”
Evet, Hak Bakanı Abdülhamit Gül’le yaptığımız sohbetin özeti böyle…
Bakan Gül daha detaylı ve kapsamlı bilgilere ulaşmam için Yargı Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanı ve Bakanlık Sözcüsü Ertuğrul Çekin’le de bir sohbet imkanı verdi.
Çekin, büyük bir heyecanla yapılanları anlatıyor.
Çekin’in verdiği şu bilgi çok önemli:
“Bundan Böyle mahkemeler gaye süreleri UYAP ekranlarında görebilmektedir. Buraya gecikme nedenlerini yazabilmektedirler. Bu Nedenle tüm gecikmeler sisteme otomatik olarak düşmektedir…”
Arkadaşlar, anlıyorum ama…
Bu kararların arkasında çok ciddi bir emek var. Onlarca, yüzlerce birey, hâkim, savcı, uzman, akademisyen çalışıyor.
Abdülhamit Bey’le ne süre konuşsam, umutlanıyorum.
Ertuğrul Çekin’in sesindeki o sahicilik ve coşku beni daha da umutlandırdı…
Detaylara devam edeceğim…