Taliban’ın ülkede kontrolü ele geçirmesi sonrası dış yardımlara bağımlı Afganistan ekonomisinin durumu merak konusu oldu. Mineral kaynaklar bakımından zengin olan ancak ülkedeki istikrarsızlıklar yüzünden ekonominin bir türlü büyüyemediği ülkede, şimdi gözler Taliban ile iyi ilişkiler yürüten Çin’e çevrilmiş durumda.
Dünya Bankası Taliban’ın Afganistan’da kontrolü ele geçirmesinden birkaç ay önce yayımladığı notta ülkenin ekonomik görünümünü böyle değerlendiriyordu. Bugün ise, Afganistan’a yapılacak yardımların geleceği belirsizliğini korurken ülkenin ekonomik görümü daha da kırılgan. Afganistan bazı temel mineral kaynaklara sahip olsa da siyasi durum bu kaynakların kullanılmasını engelledi. Ülkenin dış yardımlara olan bağımlılığı da had safhada.
ALMANYA, YARDIM YAPMAYACAĞINI AÇIKLAMIŞTI
Dünya Bankası verilerine göre kalkınma yardımları, ülkenin gayrisafi milli gelirinin (gayrisafi yurt içi hasıla ile aynı değil ancak çok yakın) yüzde 22’sine eşdeğer. Bu, yüksek bir oran olsa da Dünya Bankası’nın 10 yıl önce paylaştığı veri olan yüzde 49’un da oldukça altında. Afganistan’a yapılacak ekonomik yardımlarla ilgili de büyük bir belirsizlik var.
Almanya Dışişleri Bakanı Heike Maas da ZDF kanalına geçen hafta yaptığı açıklamada, Taliban ülkede kontrolü eline aldığı ve şeriat kanunları getirdiği takdirde “bir sent bile” yardım yapmayacaklarını söylemişti. Başka ülkeler de gelişmeleri dikkatle izliyor.
Afganistan ekonomisine ne olacak? Tüm gözler Taliban ile iyi ilişkileri olan Çin’e çevrildi
SON 2 SENEDE HİÇ YABANCI YATIRIM YAPILMADI
Dünya Bankası’nın “kırılganlık” vurgusu, ülkede Taliban’ın gücü eline geçirmesinden önce güvenliğe ayrılan kaynakların yüksek olması ile bağlantılı. Düşük gelirli diğer ülkelerde ortalama yüzde 3 iken Afganistan’ın güvenliğe ayırdığı bütçe, ekonomisinin yüzde 29’unu oluşturuyor. Güvenlik ve yolsuzluk kaygıları da, bir başka köklü soruna yol açıyor: Yabancı yatırımların zayıf olması.
Birleşmiş Milletler verilerine göre son iki yılda yabancılar tarafından bir tane bile yeni “sıfırdan” yatırım yapılmadı. 2014’ten beri de açıklanan sıfırdan yabancı yatırımların sayısı 4 ile sınırlı.