Apple’ın iPhone işletim sistemi iOS 14‘ün, Sonbahar’da tüm kullanıcılara sunulacak olan, geliştirici beta’sına hep birlikte yakından bakalım.
Genel anlamda, iOS güncellemelerinin son iki yılı, kararlılığı sürekli olarak iyileştirmeye ve mevcut uygulamalara özellikler eklemeye odaklandı. Bu önemli elbette ama bu sefer Apple biraz farklı bir yol izledi: On yıldan uzun bir süre önce çıkışından bu yana iOS’taki en büyük görsel değişikliklerden bazılarını yaptı. Ve şimdi, geliştiriciler – veya geliştirici hesabı için yılda 100 dolar ödeyen kişiler – bunu deneme imkanına sahipler (beta ile).
Birkaç günlük iOS 14 geliştirici beta sürümünü deneyimiyle söylenebilir ki bu sürümde bahsedilecek çok şey var. Bu erken beta şimdilik şaşırtıcı bir şekilde stabil çalışıyor. Potansiyel hatalarla karşılaşmak istemiyorsanız siz yine de ana cihazınızda kullanmayı şimdilik bir kenara bırakın. Test cihazınız varsa denememeniz için hiçbir neden yok tabi.
Başka bir deyişle, aslında bazı uygulama uyumluluk testi yapmıyorsanız (geliştirici falan değilseniz), birçoğunuz Temmuz ayında herkese açık beta sürümünü veya bu yılın sonunda yapılacak olan lansmanı beklemeniz daha iyi. Bu arada, iOS 14’ün en dikkate değer tasarım değişikliklerinden bazılarına ve bu güncellemede Apple için büyük bir öncelik gibi görünen şeyleri nasıl yansıttıklarına daha yakından bakacağımızı unutmayın. Karmaşayı yönetirken, bir yandan da daha fazla özellik eklemiş Apple.
Birkaç istisna dışında, iOS ana ekranının tasarımı ilk iPhone zamanından beri çok değişmedi. Elbette, iOS 4’te klasörler ve iOS 7 ile düz bir yeniden tasarım geldi.
iOS 14 ile Android’deki gibi ana ekranda herhangi bir yere yerleştirilebilecek yeni araç takımları (widget) geliyor. Bilmeyenler için widget’lar yıllardır iOS’ta mevcut, ancak erişmek için fazladan bir veya iki kez ekranı kaydırmak gerekiyor. Widget’ların asıl amacı bir bakışta bilgi almak aslında. Ama onları ikinci bir ekrana koymak bu amaçtan sapmaya neden oluyordu. Şimdi, en yararlı olabilecekleri yerde, yani ana ekranımızda olabilecekler.
Unutmayın, bunlar iOS’un önceki sürümlerinde bulunan yarı saydam widget’lar değil (yine de şimdilik onları kullanmak da mümkün). Bunlar birkaç boyutta ekrana yerleştirilebilen, en küçüğü 2×2 uygulama karesi kadar ve en büyüğü 4×4 uygulama simgesi boyutuna kadar büyütülebiliyor.
Yeni widget’lar, iOS’un önceki sürümlerinde gördüklerinizden biraz daha yoğun görünüyor olabilirler. Apple Haritalar widget’ı mesela; yeni sürümünde, eskisi gibi yakındaki sıcak noktalara bir yön veya kısayollar listesi sunmak yerine, size yerel bir harita görünümü ve kullanışlı bir arama düğmesi sunuyor. Hisse Senetleri widget’ları, şirket isimlerini de kodlarına ek olarak gösteriyor.
Basit widget’lar en sevilenleri. Bir örnek senaryoda; köşeye sıkışmış küçük bir tane var mesela, şehrinizin şu an ne kadar sıcak olduğunu söylüyor. Yanında da, iPhone ve Apple Watch’un neredeyse tam şarjı olduğunu bildiren küçük simgelerden oluşan bir küme var. Her ikisinin de altında bir aktivite widget’ı, o gün için yeteri kadar hareket edip etmediğinizi söylüyor
Bazı kişilerin, titizlikle düzenlenmiş uygulama simgelerinden oluşan ana ekranları var ve başka hiçbir şeyle değiştirmeden bu geleneksel düzene sahip çıkacakları muhtemel.
Widget’lar iOS’u bir bakışta daha yararlı hale getirmeyi başarıyor ancak küçük olanlar bile ana ekranınızda önemli yer kaplıyor. Bu normalde uygulamalarınızın daha fazla sayfaya yayılacağı anlamına geliyor ve kim bununla uğraşmak ister? iOS’un yeni Uygulama Kitaplığı tam da burada devreye giriyor: Temelde, tüm uygulamalarınız için son ana ekran sayfanızın hemen yanında, yaşayan bir uygulama kütüphanesi.
Belki de bu Android’deki en güzel şeylerden biriydi ve iOS’un uzun zamandır böyle bir şeye ihtiyacı vardı. Apple yıllar içinde ana ekranı önemli ölçüde değiştirmediğinden, Uygulama Kitaplığı’na alışmak biraz zaman alabilir. Apple için şaşırtıcı bir hamle ama değil mi?
Son ana ekran sayfanızı geçtikten sonra kendinizi, kabaca yüklediğiniz tüm uygulamaların App Store kategorilerine göre sıralanmış bir halinin ortasında bulacaksınız. (“Kabaca” diyorum çünkü iOS mevcut App Store kategorilerini yok sayıp, kendi kategorilerini oluşturuyor.) Şimdilik, iOS uygulamalarının sıralandığı bazı bölümler pek bir anlam ifade etmiyor.
Normalde bankacılık yazılımını “verimlilik” etiketli bir klasörde görmeyi beklemezsiniz. Hele “Yaşam Tarzı” klasörü… Akıllı ev uygulamalarından bazıları Amazon, Uber, NJ Transit ve New York Times Cooking uygulamasıyla birlikte orada kümelenmiş. Tüm bunları birbirine bağlayan mantıksal ortak noktayı tespit edebiliyorsanız, lütfen yazın çünkü bu alakasızlık biraz üzücü. Apple, Uygulama Kitaplığı’nın uygulamalarınızı sıralama şeklini özelleştirmenize izin vermiyor, bu yüzden şimdilik buna göz yummak gerekecek. Neyse ki büyük bir arama çubuğu var ve tüm uygulamalarınızın alfabetik sırayla bir liste görünümünde sıralandığı ekrana ulaşmak mümkün, böylece aradığınız uygulamayı bulmayı kolaylaştırıyor.
En azından, tüm uygulamaların, tek bir yerde olması, ana ekranlarınızı temizlemekte özgür olduğunuz anlamına geliyor. Sayfalarca “az kullandığınız” uygulamayı görmek zorunda kalmayacaksınız artık. Bir uygulamanın simgesine uzun süre bastığınızda, bu yazılımı doğrudan silmek yerine ana ekrandan kaldırıp kitağlığa taşıma seçeneği sunulmuş ve aynı işlem uygulama klasörleriniz için de yapılabilir durumda. Uygulama klasöründekileri de tek seferde ana ekrandan kaldırabiliyorsunuz. Yine de, bunun doğru hareket olup olmadığını bir düşünmelisiniz. Bir klasörün içindekileri Uygulama Kitaplığı’na taşımak, klasörün kendisinin silinmesi anlamına geliyor. Eğer o klasörü olduğu gibi geri getirmek iserseniz, tekrar sıfırdan oluşturmanız gerekecek; bu, Kütüphane’deki istenen her bir uygulamanın tek tek seçilmesini ve önce ana ekrana geri taşınmasını da gerektiren bir aşama, o yüzden ince eleyip sık dokuyun.
Ana ekranınızı temizlemenin en hızlı ve en az yıkıcı yolu, bir kerede tüm sayfaları devre dışı bırakmak. Bir uygulama simgesine uzun basın, “ana ekranı düzenle” düğmesine basın ve ekranın altındaki nokta serisine dokunun. Bu, ana ekran sayfalarının tam listesini açar ve bunlardan bazılarını gerçekten kullanmadığınıza eminseniz, kutusunun işaretini kaldırmak sayfayı tamamen gizleyecektir ve tüm uygulamalarını Kütüphane’de gösterecektir. Bu nükleer bomba gibi gelebilir ancak büyük bir avantajı var: Kutunun işaretini kaldırmak, her şeyi (buna klasörler de dahil) olduğu yerde kalacak şekilde bir yerde yedekte tutuyor ve istediğinizde tekrar görünür yaparak canlandırıyor. Uygulamalarınızı tam istediğiniz gibi düzenledikten sonra, iOS’a “yeni uygulamaları yalnızca Kitaplıkta görüntülemesini” söyleyerek bu düzeni koruyabilirsiniz.
Widget’ların ve Uygulama Kitaplığının birlikte çalışma şekli çok başarılı, ihtiyacınız olanı, ihtiyacınız olduğunda size sunuyor. Yine de sadece bu değil. Bu güncellemenin telefon çağrılarını ve Siri’yi nasıl gösterdiğine bir bakın. İkisi de ekranın tamamını ele geçiriyordu eskiden ve yaptığınız işi kesintiye uğratıyordu. Şimdi, ekranınızın kenarlarında görünen küçük bildirimlere indirgendiler. Sizi işinizden alıkoymadan size uygun çözümü sunuyorlar.
Aynı şey video için bile geçerli. iPad’e özel bir özellik olan resim içinde resim özelliği iOS 14’e de geliyor. Bu da bazı iş e-postalarını incelerken, BluTV‘deki Bartu Ben‘i izleyebilmenizi sağlıyor. Birçok büyük streaming servisi bu özellik ile eşlenik çalışabiliyor ancak iOS 14’ün resmi sürümünden çok uzakta olduğumuzdan, hala birkaç önemli eksik var.
Apple’ın benimsediği “yeterince” felsefesinin gerçekten hakkını veren bir özellik varsa, o da Uygulama Klipleri. Şu anda iOS 14’ün en gizemli kısmı olabilirler çünkü incelenecek herhangi bir şey henüz mevcut değil. (Yani, Apple’ın geliştiricilere sunduğu bazı demo kodlarını saymazsanız.)
Uygulama Klipleri, en fazla 10 MB olabilecek, uygulamanın temel bazı özelliklerini yerine getirebileceğiniz özet eklentiler gibi bir şey. Diyelim ki öğle yemeği için bir Little Caesars şubesinde dolanıyorsunuz; sosyal olarak mesafesiz bir çizgide beklemek ve diğer insanlarla konuşmak yerine, teorik olarak bir özel QR kodunu tarayabilir ve bir Uygulama Klibi yükleyerek hızlıca oradan sipariş verebilirsiniz veya sadece bir NFC etiketine dokunabilirsiniz. Alternatif bir senaryo olarak, mesela bir scooter yolculuğuna çıkacaksanız, scooter’a atlamadan önce akıllı bir kod okutarak, Apple Pay ödemesiyle (ne yazık ki henüz Türkiye’de yok) hızlıca Uygulama Klibi’yle işlemi tamamlayabileceksiniz.
Tüm Uygulama Klipleri de belirli, fiziksel konumlara bağlı değil; bunları Apple Haritalar listelerinde, iMessages dizilerinde ve web sayfalarındaki bağlantılarda bulabilirsiniz. İşler Apple için yolunda giderse ve kullanımına sıcak bakılırsa (kullanıcılar tarafından ve geliştiriciler açısından) her yerde olurlar.
Bunları ilk kez kullandıktan sonra, tekrar ihtiyacınız olabilir diye bu Klipler iOS cihazınızda “birkaç gün” kalmaya devam ediyor. (iPhone’larda, Uygulama Kitaplığında bir Uygulama Klipleri klasöründe listeleniyorlar ancak yalnızca iPad’lerde dock ve uygulama değiştiricide olabiliyorlar.) Bu süre dolduktan sonra iOS, Klibi ve ilişkili tüm verileri siliyor. Tekrar ihtiyaç duyduğunuzda yeniden kodu okutarak hızlıca yükleyebilir ya da hayatınıza devam edebilirsiniz.
Uygulama Klipleri yalnızca statik, tek kullanımlık uygulamalar değil, aynı zamanda geliştiricilerin ciddiye almaya başlaması gereken potansiyel olarak değerli eklentiler. Bunun ötesinde, şu anda uygulamaları hor kullanma şeklimizi de yeniden düşünmeye zorlayabilirler. Çoğu uygulama sadece kliplerle kullanılabilir hale gelince, uygulamanın kendisine ihtiyaç kalmayacak mı yoksa?
iOS 14 güncellemesini yüzeysel olarak ele aldık ve önümüzdeki ay herkese açık beta olarak kullanıma sunulduğunda neler değişmiş diye tekrar bakarız. iOS 14 Sonbahar’da tam sürümüne ulaşıncaya kadar her türlü kesin yargıyı ertelememiz gerekecek.
Bu yazıya, Engadget‘tan Chris Velazco‘nun, Apple’ın son iPhone işletim sistemi güncellemesi iOS 14’ün BETA’sını test edip kaleme aldığı ve ilk deneyimlerini okurlarla paylaştığı makaleden öğrendiklerimle Türkçeye çevirilmiş bir özet diyebiliriz. (İngilizce orijinal makaleyi kaynaktaki bağlantıdan görebilirsiniz.)
Gönderinin ilgili olduğu bazı etiketlerin tanımları ve kanal bağlantıları aşağıda listelenmiştir.
Akıllı Telefon — Cep telefonunun sağladığı klasik özelliklere, bilgisayar dünyasının bir ürünü olan PDA’lerin özelliklerinin de eklenmesiyle tasarlanan gelişmiş mobil iletişim cihazıdır.Tüm Akıllı Telefon içerikleri →
Apple — Apple Inc. ya da eski adıyla Apple Computer, Inc., merkezi Cupertino'da bulunan; tüketici elektroniği, bilgisayar yazılımı ve kişisel bilgisayar tasarlayan, geliştiren ve satan Amerikan çok uluslu şirkettir.Tüm Apple içerikleri →
iOS — iOS Apple'ın başlangıçta iPhone için geliştirdiği ancak daha sonra iPod touch ve iPad'de de kullanılan mobil işletim sistemidir. 2007 - 2010 yılları arasında "iPhone OS" isminde idi.Tüm iOS içerikleri →
Teknoloji — Mal veya hizmetlerin üretiminde veya buna yönelik amaçların gerçekleştirilmesinde kullanılan beceriler, yöntemler, işlemler, tekniklerin derlenmesi veya bilimsel araştırmalardır.Tüm Teknoloji içerikleri →