Terapötik Posta: Sizden Gelen Sorular
Uzman klinik psikolog Büşra Tarçalır Erol sizden gelen soruları cevaplıyor.
“İlişkim bitti ama ondan kopamıyorum.”
28 yaşındayım ve bir buçuk sene önce ciddi bir ilişkim oldu. Birbirimize uymadığımızı anladık ve ayrıldık, ancak ondan kopamıyorum. Hâlâ iletişimdeyiz. Terapiye de gittim ama bu durumdan kurtulamıyorum. Ne yapmalıyım? Ece, İstanbul
Öncelikle mantığınızla davranışlarınızı ayrıştırdığınız yere dikkatinizi çekmek ve bir düzeltme yapmak isterim; mantığınıza aykırı düşen davranışlarınız değil, duygularınız. Duygularınızın ışığında davranışlarınız da etkilenebilir elbette. Birbirinize uygun olmadığınızı anlamış olduğunuzu söyleseniz de, görüşmeyi sürdürmeyi isteyen bir tarafınız var. Bu bir ikilem ve bu iki durum arasında kalmak da ip üstünde yürümek gibi. Ayrılık kararı almışsınız ama görüşüyorsunuz, sizce bunun nasıl bir anlamı olabilir? Ayrılma kararını belirleyen pek çok unsur olabilir ama görüşmeyi isteyen tarafınızı da göz ardı etmemelisiniz, sizi oraya çeken şeyin ne olduğunu araştırmanızı tavsiye ederim. Tam olarak ne istediğinizi keşfetmek zaman alabilir, ilişkiler karmaşıktır ve bizde uyandırdıkları hisler de suları iyice bulandırır. Bu kişiyle ayrıldığınızda nasıl hissediyorsunuz? Tanıdıklık, alışkanlıklar sizce ilişkide kalmanızı etkileyen şeyler mi? Terapiye ne kadar süre devam ettiğinizi merak ettim, çünkü eğer hedefiniz zaten kabul etmekte zorlandığınız bir ayrılığa kendinizi terapi aracılığıyla zorlamaksa, bunu gerçekten de değiştiremezsiniz. Terapi kafanıza koyduğunuzu kendinize dikte etmeye gittiğiniz bir yer olmamalı. Tam tersine, hem gitmek hem kalmak isteyen tarafınıza yakından bakıp nasıl bu ikilemin ortasında kaldığınızı anlamaya yönelik olmalı. Değişime direnen tarafınızı anlamaya çalışın lütfen.
“Terapistime aşık oldum.”
Bir seneyi aşkın zamandır psikoloğa gidiyorum. Artık tedaviyi bırakabilirim ama onsuz bir hafta bile geçirmek istemiyorum. Âşık oldum. Onunla bunu konuşursam, aramızdaki ilişkinin değişmesinden ve incinmekten korkuyorum. Ne yapmamı önerirsiniz? Aslı, İstanbul
Terapi tıpkı insanlar gibi değişen ve dönüşen, dinamik bir şeydir. En baştaki mesele, zaman geçtikçe yerini başka duygulara, konulara, çıkmazlara ve ikilemlere bırakabilir. Yeni meseleler üzerinden devam edip etmeme kararını danışan terapistiyle konuşarak vermelidir. Durmak veya devam etmeyi istemek üzerine hissettikleriniz çok değerli. Belli ki depresif hissettiğiniz dönemden çıkmak için terapi ve terapistiniz size çok yardımcı olmuş. Ancak şimdi de ikinizin ilişkisi üzerinden konuşulması gereken mühim bir konunun eşiğindesiniz. Burada kendinize sorabileceğiniz sorular şunlar olabilir: Terapinin konusu ne olmalı? Terapistinizle kurduğunuz ilişki terapiye getirdiğiniz duyguları taşıyabilecek kadar sağlam m? Konuşmanız gerektiğini hissederken, yoğun bir kaygı size eşlik ettiği için mi duruyorsunuz? Âşık olduğunuzu kendinize itiraf etmek, bu güçlü duygunun ilişkinize nasıl yansıyacağını ve nasıl bir tepki alacağınızı bilememek zor olmalı. Hatta bunu daha yeni yeni dile getiriyorsanız da kendinize zaman tanımanızı öneririm. Öte yandan, buradaki tek gerçek duygu aşk değil, korkunun da varlığını fark etmeniz önemli. Onun da anlatmak istediği bir şey var, eğer kulak kesilirseniz. Bu kadar yoğun hisler arasında, söyleyip söylememe arasında bocalayıp kendinizi bir karara zorlamaktansa içsesinizi dinlemeye çalışmanızı tavsiye ederim. Bu içsesi terapistinizle beraber de dinleyebilirsiniz elbette ama kararı verecek olan sizsiniz. Bu kadar yoğun duygularla terapiye gidip gelmek size nasıl geliyor? Bu konuyu dile getirmemek için başka neler anlatıyorsunuz ve itirafın etrafında dolanıp durmak nasıl bir deneyim? İlişkinizde değişmesinden korktuğunuz şey tam olarak ne? Kişinin en yakın arkadaşına aşık olduğunu söylediğinde, artık eskisi gibi arkadaş da kalamama durumunu aklıma getirdi yazdıklarınız. Anlamlı geliyorsa sizdeki izdüşümü nedir araştırmaya koyulabilirsiniz.
“İşyerinde hoşlandığım kişiyle sorun yaşıyorum.”
İş vasıtasıyla tanıştığım ve uzun zamandır hoşlandığım biriyle kısa süreli bir yakınlığım oldu. Önceleri bana yaklaşmaya çalışmasına bile şaşırmıştım. Fakat iletişimsel bir sebeple bir anda benden uzaklaştı. Onu bir nedenden kırdığımı düşünüyor ve suçlu hissediyorum. İş dolayısıyla devamlı beraberiz ve bu kötü elektrik hoşuma gitmiyor. Ne yapmalıyım? Ceyda, İstanbul
Sebebini bilmediğiniz bir uzaklaşmaya iş yollu da olsa maruz kalmak kolay olmamalı, hele ki sürekli görmeye devam ettiğiniz koşullarda. Karşı tarafın cephesinde olup biteni ondan dinlemeden söyleyeceğimiz her şey varsayım olacaktır. Bu sebeple, sizin kendi içsesinize odaklanıp orada neler olduğunu duymaya çalışmanızı öneririm. Neden size yakınlaşmasına şaşırdınız? O yakınlığı kaybetmenize sebep olacak ve hatta üzerine konuşamayacak kadar nasıl büyük bir hata yapmış olabilirsiniz? Karşı taraf belli ki ilişkinizi iş sınırları dahilinde sürdürme niyetinde ve ötesine dair sizinle konuşmuyor. Peki siz suçluluk hissederek, bu kişiyle iş ortamında bir araya gelmeyi nasıl deneyimliyorsunuz? Küsmek sizin için bir çıkar yol olur muydu, yoksa yakınlaşmanıza dair konuşmasanız da iletişim halinde olmak size iyi mi geliyor? Karşı tarafın hissedebilecekleri üzerine odaklanmak yerine kendinize dönün ve ne yaptığınızda rahat edebileceğinize dair düşünün. İletişim en az iki kişinin varlığını gerektirir ve siz bu zeminde yalnızsanız, aradaki ilişkiyi gözeterek bir yere varmaya çalışmanız nafile bir girişim olacaktır. Öte yandan, sizin yerinize karşı tarafla daha fazla iletişimde olabilecek birini bulmak mümkün mü ve siz bunu ister misiniz, bunu da düşünmenizi öneririm. Bazen anlatmak istesek de duyulmak istenmeyebiliyoruz, göstermek için çırpınsak da baksın istediğimiz gözlerin menziline giremiyoruz. Kendinize bakım verin ve bu suçluluk hissini araştırmaya çalışın.
“Kızımın davranışlarıyla baş edemiyorum.”
Kızım yaşıtlarına göre çok daha huysuz. Dışarı çıktığımızda ya da istediği bir şey olmayınca hemen bağırıp ağlamaya başlıyor. Bunu engellemek için birçok yöntem denedim ama başarılı olamadım. O bağırırken diğer insanlar dönüp bakınca yerin dibine giriyorum. Evden çıkmak istemiyorum artık. Bana ne önerirsiniz? Aybüke, Ankara
Kızınızın kaç yaşında olduğunu yazmamışsınız ama özellikle ilgi çekmek ya da dediğini yaptırmak istediği zamanlarda bağırmasını dikkate alarak size yardımcı olmaya çalışacağım. İlk olarak, çocukların etrafta bağırması insanları rahatsız ediyor baskısından kendinizi azat etmeye gayret edin. Çocuk bağırabilir, kendini yerlere atıp ağlama krizi yaşayabilir, aksilenip etrafına rahatsızlık verebilir ama bunların hiçbiri sizi kötü ebeveyn yapmaz. Çocuklar ebeveynlerinin “tuşlarına” çok hakimdirler ve ne zaman neye basacaklarını çok iyi bilirler. Dolayısıyla siz kızınızı sakinleştirme çabası içindeyken, o sizin ne kadar zorlandığınızı yaşına göre hissediyor ya da anlıyordur. Burada eksik yaptığınız bir şeye işaret etme niyetinde değilim, ancak bu tepkiler kızınızın rutini haline geldiyse, size bir şey anlatmak istiyor olabilir. Her yeni yaş çocuklara tıpkı cep telefonumuza gelen güncellemeler gibi yeni şeyler katıyor ve bunlarla beraber hayata adapte olmak bazen onları zorlayabiliyor. Çocuğunuzun yaşı gereği karşı koymaya çalıştığı, özerkleşmek adına çaba gösterdiği bir dönemde olabilirsiniz. Hayatınızda düzenli giden bir şeyler sekteye uğramış, kızınızın alıştığı bir şey değişmiş olabilir. Bunları gözeterek özellikle bu zorlandığınız zamanlarda onunla aranızdaki iletişimi kuvvetlendirici şeyler yapmanızı öneririm. Alınacaklar listesini beraber belirleyip markete gidebilir, mevsim geçişlerini bir kitaptan okuduktan sonra parka çıkıp doğayı gözlemleyebilir, oyunlarına gerçek anlamda katılım sağlamayı deneyebilirsiniz. Bu tür anlarda yanınıza telefon, tablet almamaya veya televizyonun kapalı olmasına özen gösterin. Hangi aktivite olursa olsun, bunun adı anne-kız zamanı başlığı altında olsun ki sizinle arasındaki bağ güçlensin. Sabırlı olmanız çok önemli. Kendinizi oyunun akışına bıraktığınız zaman, aradaki bağın güçlendiğini ve kızınızın dikkat çekme çabasının yavaş yavaş davranışları arasından elenmeye başladığını göreceksiniz. İlk adım sizden, sonraki kızınızdan.