Ramazan Çağlayana karşı 14 Mart 2012 tarihinde açtığım davanın ilk derece yargılaması Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi huzurunda yapıldı.
Önce davanın konusu, tarafları ve davanın hâkimi hakkında bilgi vereyim.
Davanın Konusu.- Dava, sayın Ramazan Çağlayanın yazdığı ve 2011 yılında Seçkin Yayınevinin yayınladığı İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabında benim İdare Hukuku (Bursa, Ekin, 2003, 2 cilt) isimli kitabımdan yapılmış usûlsüz alıntılar bulunduğu iddiasıyla açılmış tazminat, tecavüzün tespiti ve refi davasıdır.
Davanın Tarafları.- Davanın davacısı benim. Davalılar ise söz konusu kitabın yazarı Prof. Dr. Ramazan Çağlayan ve yayıncısı Seçkin Yayınevidir.
Tarafların Temsilcileri.- Ben, Avukat Fahrettin Kayhan tarafından temsil edildim. Davalılar Ramazan Çağlayan ve Seçkin Yayınevi ise Avukat Mehmet Kaan Koçali tarafından temsil edildi. Vekillerimizin sundukları dilekçelere ek olarak gerek ben davacı asıl sıfatıyla, gerekse sayın Ramazan Çağlayan davalı asıl sıfatıyla, mahkemeye çeşitli dilekçeler sunduk. Yani bu dava, sıradan bir hukuk davasından farklı olarak, yer yer davacı ve davalının da dilekçe sunarak doğrudan doğruya katıldıkları bir davadır.
Davanın Hâkimi.- Davanın hâkimi sayın Fethi Merdivandır. Aşağıda görüldüğü gibi talimat kısmı hariç, davanın başından sonuna kadar bütün tahkikatı Fethi Merdivan tarafından yürütülmüştür. Bütün duruşmalar Fethi Merdivan tarafından yönetilmiştir. Keza davanın ilk derece aşamasındaki bütün ara kararları ve nihaî kararı hâkim sayın Fethi Merdivan tarafından verilmiştir.
Aşağıda göreceğimiz gibi davada İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazılmıştır. Talimat dosyasına bakan hâkim ise İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi hâkimi sayın Hazal Zengingüldür.* * *
Burada bu davanın önce ilk derece mahkemesi huzurunda geçirdiği aşamaları adım adım açıklayacağım (I), daha sonra da davanın bu aşamadaki seyri ve sonucu hakkında genel bir değerlendirme ve eleştiri yapacağım (II). Hemen belirteyim ki, pek çok değerlendirme ve eleştirim davanın seyrine ilişkin açıklamalarım bittikten sonra değil, seyrine ilişkin açıklamadan hemen sonra, sıcağı sıcağına vereceğim. Yani davanın seyrinde belirli bir adımda yapılan spesifik hatalara ilişkin değerlendirme ve eleştiriler hemen o adıma ilişkin yapılan açıklamadan sonra verilecektir.
Bu kitapta davanın seyrine ilişkin açıklamalar kronolojik sırayla adım adım yapılmıştır. Her bir adımda sunulan bir dilekçeye, yapılan bir duruşmaya, verilen bir karara ilişkin bilgi vardır. Aşağıda her adımın başladığı paragrafın önüne 1., 2., 3., şeklinde numara konulmuştur. Yani aşağıda koyu karakterlerle gösterilen her numara, davanın seyrindeki bir adımı gösterir. Her adımla ilgili olarak, varsa dilekçe, duruşma tutanağı, ara karar gibi belgelerin tarih ve isimleri EK-XX şeklinde bir numara vererek paragraf sonunda parantez içinde belirtilmiştir. Bu eklere bu kitabın sonunda bulunan EKLER kısmından ulaşılabilir.
Davanın ilk derece mahkemesi önündeki seyri üç kısma ayrılarak incelenebilir: Çünkü Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 21 Mayıs 2014 tarihli duruşmada İstanbul Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazılmasına karar verdi ve dosyayı adı geçen Mahkemeye gönderdi. Dosya bir yıl dokuz ay sonra, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından 8 Şubat 2016 tarihinde Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine bilâ ikmâl, yani gereği yerine getirilemeyerek iade edildi. Daha sonra davanın ilk derece yargılamasına tekrar, asıl mahkeme olan Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi huzurunda devam edildi. Buna göre davanın ilk derece yargılaması üç döneme ayrılarak incelenebilir:
Şimdi bu dönemlere göre davanın seyrini adım adım görelim.
1. Dava, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde vekilim Fahrettin Kayhan aracılığıyla 14 Mart 2012 tarihinde açılmıştır (EK-1: Dava Dilekçesi).
Açıklama.- Bu davayı, FSEK, m.66/son uyarınca kendi ikametgahımın bulunduğu yer mahkemesi olarak Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açabilirdim. Ancak Bursada Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi yoktur. Dava konusu kitabın yayınlandığı yer olan Ankarada ise ihtisas mahkemesi olarak Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi vardır. Uzman ellerde ve daha kısa sürede karara bağlanacağı düşüncesiyle davamı Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde açtım. Daha sonra bu düşüncemin pek de doğru olmadığını görerek gerek Ramazan Çağlayanın diğer bir kitabına, gerekse başka yazarların kitaplarına karşı olan davalarımı Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtım.
2. Dava dilekçesine ek olarak davalı Ramazan Çağlayanın kitabında bulunduğunu iddia ettiğim usûlsüz alıntıları göstermek amacıyla EK-3: Ramazan Çağlayanın Kemal Gözlerden Yaptığı Usûlsüz Alıntılar Listesi başlıklı 251 sayfa uzunluğunda ve 276 adet somut usûlsüz alıntı örneği içeren bir belge hazırladım. Bu belgede, önce Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku (Ankara, Seçkin, 2011) isimli kitabından alınmış paragraflar, sonra bu paragrafların kaynağı olan benim İdare Hukuku (Bursa, Ekin, 2003) isimli kitabımdan alınmış paragraflar kutu içinde verilmiş ve sonra da bu iki kutu arasında karşılaştırma yapılarak Ramazan Çağlayanın paragraflarının benim paragraflarımdan alınma olduğu ispat edilmeye çalışılmıştır.
Bu belge, spiral ciltli olarak dava dilekçesinin eki olarak vekilim tarafından Mahkemeye sunuldu. Bilirkişi incelemeleri hep EK-3 isimli bu belgede benim verdiğim 276 adet usûlsüz alıntı örneği üzerinden yapıldı. Gerek ilk derece, gerek istinaf derecesi safhasında alınan bilirkişi raporlarında, gerekse ilk derece mahkemesinin, gerekse istinaf mahkemesinin gerekçeli kararında ÖRNEK X şeklinde zikredilen örnekler hep bu EK-3 nolu belgede o numarayla isimlendirilen örneklerdir. Dolayısıyla bu EK-3 nolu belge, bu davanın temel belgelerinden biridir. Aşağıdaki bölümlerde ve keza eklerde ÖRNEK X diye bir ibare görürseniz, biliniz ki bu örnek, bu EK-3teki bu numaralı örnektir.
Açıklama.- Dava dilekçemize ekli olan 251 sayfa uzunluğunda EK-3: Ramazan Çağlayanın Kemal Gözlerden Yaptığı Usûlsüz Alıntılar Listesi başlıklı bu belgenin bu kitaba eklenmesi, bu kitapta eleştirilen bilirkişi raporlarını ve mahkeme kararların değerlendirmek açısından yararlı olurdu. Zira gerek bilirkişi raporlarında ve gerekse mahkeme kararlarında hep bu belgedeki örnekler, bu belgeye göndermeyle tartışılmaktadır. Gerek bilirkişi raporlarını, gerek mahkeme kararlarını anlamak için bu EK-3ün bilinmesinde şüphesiz yarar vardır. Ancak buna rağmen EK-3ü bu kitaba eklemedim. Sebebi yukarıda Önsöz başlıklı bölümün IV numaralı başlığı altında açıklanmıştır (bkz. yukarıda s.5-6).
3. Davalı Ramazan Çağlayanın vekili Avukat M. Kaan Koçali, 11 Mayıs 2012 tarihinde, dava dilekçemize karşı 11 sayfa uzunluğunda bir cevap dilekçesi sundu. Davalı Ramazan Çağlayan da, bu dilekçenin ekinde, benim 276 adet usûlsüz alıntı iddiama cevap veren 75 sayfa uzunluğunda bir belge sundu.
Açıklama.- Davalı vekili M. Kaan Koçalinin cevap dilekçesi ile bu dilekçenin ekindeki sayın Ramazan Çağlayan tarafından hazırlanmış 75 sayfa uzunluğundaki belgeyi de, bunların birer fikrî eser olduğu ve bunları yayınlama hakkının sahiplerine ait olduğu düşüncesiyle burada yayınlamıyorum. Bu konuda daha fazla bilgi için yukarıda Ön Sorunlar başlıklı bölümün III. Taraf Dilekçeleri Başkaları Tarafından Yayınlanabilir mi? şeklindeki başlığına bakınız (supra, s.26-27). Haliyle bu dilekçelerin sahibi M. Kaan Koçali ve Ramazan Çağlayan, istedikleri zaman bu davada verdikleri cevap dilekçelerini ve eklerini ve keza diğer dilekçeleri yayınlayabilir.
4. Karşı tarafın 11 Mayıs 2012 tarihli cevap dilekçesine karşı vekilim sayın Fahrettin Kayhan 7 Haziran 2012 tarihli cevaba cevap dilekçesini sundu (EK-2: Vekilimin 7 Haziran 2912 Tarihli Cevaba Cevap Dilekçesi).
5. Vekilimin bu dilekçesine ek olarak davacı asıl sıfatıyla ben de EK-1: Ramazan Çağlayanın Cevaplarına Cevaplar başlıklı 316 sayfa uzunluğunda spiral ciltli bir belge hazırladım. Bu belgeyi vekilimin 7 Mayıs 2012 tarihli cevaba cevap dilekçesinin ekinde sunmayı plânlamıştım. Ancak 316 sayfa uzunluğunda olan belgeyi cevaba cevap süresi içinde yetiştiremedim. Bu belge, vekilim Fahrettin Kayhanın 4 Ekim 2012 tarihli beyan dilekçesinin ekinde mahkemeye sunuldu (EK-3: Vekilimin 4 Ekim 2012 Tarihli Beyan Dilekçesi).
316 sayfa uzunluğunda EK-1: Ramazan Çağlayanın Cevaplarına Cevaplar başlıklı bu belgede 276 adet örneğe ilişkin olarak sayın Ramazan Çağlayanın cevaplarına tek tek cevaplar verdim ve özellikle Ramazan Çağlayanın kitabının 2012de basılan ikinci baskısında benim iddia ettiğim usûlsüz alıntı örneklerinin ne şekle büründüğünü tek tek gösterdim. Bu belgeyi de bu kitapta yayınlamıyorum. Sebebi yukarıda Önsöz başlıklı bölümün IV nolu başlığı altında açıklanmıştır (bkz. yukarıda s.5-6) .
Ramazan Çağlayanın Kitabının İkinci Baskısı Hakkında Bir Not.- Ramazan Çağlayan, dava konusu kitabın ikinci baskısını 2012 yılında yayınladı (Ramazan Çağlayan, İdarî Yargılama Hukuku, Ankara, Seçkin, İkinci Baskı, 2012). Ramazan Çağlayan, kitabının ikinci baskısında pek çok değişiklik yaptı. Şöyle: Bir kere Ramazan Çağlayan, birinci baskıdaki usûlsüz alıntı olduğunu iddia ettiğim bazı alıntı örneklerini ikinci baskıdan çıkardı. İkinci olarak Ramazan Çağlayan, birinci baskıdaki kaynağını göstermediği bazı alıntı örneklerinin kaynağını ikinci baskıda gösterdi. Üçüncü olarak Ramazan Çağlayan, birinci baskıdaki bazı plânlarını ikinci baskıda kısmen değiştirdi. Nihayet Ramazan Çağlayan, kitabının ikinci baskısına, bu dava için tam bir ikrar niteliğinde olan bir Önsöz kaleme aldı [1].
Ramazan Çağlayanın kitabının ikinci baskısında yaptığı bu değişiklikler, benim dava konusu olan birinci baskıya ilişkin iddiamda haklı olduğumu, bu iddiamın Ramazan Çağlayan tarafından da kabul edildiğini göstermektedir. Zira, Ramazan Çağlayan benim söz konusu iddialarımda haklı olduğumu düşünmüyor olsaydı, ikinci baskıda söz konusu değişiklikleri yapmazdı.
4 Ekim 2012 tarihli beyan dilekçemizin ekinde sunduğumuz EK-1: Ramazan Çağlayanın Cevaplarına Cevaplar başlıklı bu belgenin 19 ilâ 30uncu sayfaları arasında Ramazan Çağlayanın kitabının ikinci baskısında yaptığı değişikleri genel olarak açıkladık ve keza izleyen sayfalarda da her bir örneğe ilişkin olarak, o örneğin kitabın ikinci baskısında ne hâle büründüğünü gösterdik. EK-1 nolu belgede Ramazan Çağlayanın kitabının ikinci baskısına ilişkin verdiğimiz bilgiler ve gösterdiğimiz örnekler bu dava için çok güçlü, adeta ikrar niteliğinde kanıtlardı. Ne var ki, kitabın ikinci baskısına ilişkin sunduğumuz bu kanıtlar, bu davada, ilk derece mahkemesi ve istinaf mahkemesi tarafından, keza bu mahkemelerin başvurduğu bilirkişiler tarafından dikkate alınmadı, tartışılmadı. Bu hususu temyiz dilekçemizde temyiz sebebi olarak ileri sürmemize rağmen bu husus, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından da dikkate alınmadı.
6. Davalı vekili, vekilim cevaba cevap dilekçesine karşı 18 Temmuz 2012 tarihinde üç sayfa uzunluğunda İkinci Cevap Dilekçesini sundu. Bu dilekçenin ekinde sayın Ramazan Çağlayan tarafından hazırlanmış 19 sayfa uzunluğunda, cevaba cevap dilekçesine cevap niteliğinde başlıksız bir belge bulunmaktadır.
7. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 18 Temmuz 2012 günü, dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinin sunulduğunu ve dava şartlarının gerçekleşmiş olduğunu tespit edip, ön inceleme duruşmasının 1 Kasım 2012 günü yapılmasına karar verdi (EK-4: 18 Temmuz 2012 tarihli Ön İnceleme ve Ön İnceleme İçin Duruşma Günü Belirleme Tutanağı).
8. Mahkeme, ön inceleme duruşması olarak ilk duruşmasını, 1 Kasım 2012 tarihinde yaptı ve uyuşmazlık konusunun davalı Ramazan Çağlayanın yazarı, davalı şirketin yayıncısı olduğu 2011 tarihli İdarî Yargılama Hukuku isimli eserde davacının 2003 tarihli İdare Hukuku isimli eserinden iddia konusu 276 adet alıntının yanlış, yanıltıcı, eksik kaynak göstermek ve hiç kaynak göstermeksizin alıntı yapılıp yapılmadığı noktasında toplandığı tutanak altına aldı ve izleyen duruşmanın 28 Kasım 2012 günü yapılmasına karar verdi (EK-5: 1 Kasım 2012 Tarihli Duruşma Tutanağı).
9. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 2nci duruşmasını 28 Kasım 2012 tarihinde yaptı. Bu duruşmada,
karar verdi (EK-6: 28 Kasım 2012 Tarihli Duruşma Tutanağı).
Eleştiri 1: Hukuk Fakültesi Öğretim Üyelerinin Bilirkişi Olarak Seçilmesi Hukuka Aykırıdır.- 12 Ocak 2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 266ncı maddesine göre,
Dikkat edileceği gibi Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, davacının ve davalının kitaplarının eser olup olmadığı, 276 adet alıntı örneğinin usulsüz iktibas veya intihal olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, usulsüz iktibas veya intihal var ise davacının hangi mali ve manevi haklarının ihlal edilmiş olabileceği hususlarında mütalaası alınmasına karar vermiştir. Bilirkişi mütalaası istenen konular, HMK, m.266ya göre bilirkişi incelemesi yaptırılamayacak konulardır. Bir kitabın, fikrî eser olup olmadığı, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m.1/Bye göre, alıntı örneklerinin usûlsüz iktibas veya intihal olup olmadığı sorunu alıntının FSEK, m.35teki şartlara uygun olup olmadığının tespitiyle, usûlsüz iktibas veya intihal var ise davacının hangi mali ve manevi haklarının ihlal edilmiş olabileceği sorunu ise FSEK, m.13-25, 66-70teki hükümlere göre tespit edilir. Hâliyle bu tespiti yapacak olan da hâkimin kendisidir. HMK, m.266/1, bu gibi konularda hâkimin bilirkişiye gitmesini açıkça yasaklamaktadır. Bu konular, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren konulardan değildir. Bu konular, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konulardır.
Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi hâkimi, dava konusu kitabın fikrî eser olup olmadığına, alıntı örneklerinin usûlsüz alıntı olup olmadığına, usûlsüz alıntı ise davanın hangi haklarının ihlâl edildiğine kendisinin karar vermesi gerekir. Bu iş saf hukukî bir iştir. Hâkim bu işi bilirkişilere devredemez.
Ayrıca belirteyim ki, benim davamda, bu konularda bilirkişiye başvuran hâkim, bir fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemesi, yani bir ihtisas mahkemesi hâkimidir. Fikrî eser nedir, usûlsüz iktibas nedir, usûlsüz iktibas hâlinde ihlâl edilen haklar nelerdir soruları için Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi bilirkişiden yardım alacak ise, ne diye böyle bir uzmanlık mahkemesi kurulmuştur?
Bu açıdan özellikle belirtmek isterim ki, fikrî ve sınaî haklar hukuk mahkemelerinin fikir ve sanat eserleri hukuku uzmanı öğretim üyelerini hiçbir zaman bilirkişi olarak seçmemesi gerekir. HMK, m.266 buna engeldir.
Benim davamda zannımca sadece şu iki konuda teknik bilgiye ihtiyaç vardı ve sadece şu iki konuda bilirkişi görevlendirilebilirdi: (1) Bazı alıntı örneklerine ilişkin davalı, söz konusu cümleleri benim kitabımdan almadığı ve bunları kendisinin orijinal Fransızca kitaplardan çevirdiği yolunda savunma yaptı. Bu savunmanın doğruluğunu anlamak için Fransızca bilgisi gerekliydi. Bunun için Mahkemenin bu tür örnekleri tek tek belirterek Fransız dili uzmanı bir öğretim üyesini veya doktorasını Fransada yapmış bir idare hukuku öğretim üyesini bilirkişi olarak seçmesi uygun olurdu. (2) Diğer yandan, davalı, bazı alıntı örneklerine ilişkin olarak, bunların idare hukukunda atıf gerektirmeyen umumî bilgi niteliğinde olduğu yolunda savunma yapmıştı. Bunlar için mahkemenin örnekleri tek tek belirterek idare hukuku öğretim üyesi bilirkişi seçmesi ve bu öğretim üyesine söz konusu bilgilerin idare hukukunda genel bilgi olarak görülüp görülemeyeceğini sorması uygun olurdu. Somut olayda mahkeme iki adet idare hukuku öğretim üyesine bu spesifik görevi değil, yukarıda belirttiğimiz genel görevi vermiştir.
Biz, bilirkişi seçimi sürecinde, bu açıdan bilirkişi seçimine itirazda bulunmadık. Böyle bir itirazda bulunmamış olmamız, mahkemeyi bilirkişi seçimi konusunda eleştirme hakkımızı hâliyle ortadan kaldırmaz. HMK, m.266 emredici bir hükümdür ve hâkim tarafından re'sen uygulanmalıdır.
Aynı eleştiriler bu davanın istinaf aşamasında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi tarafından seçilen üç kişilik bilirkişi heyetinin bir üyesinin idare hukuku uzmanı, diğer üyesinin fikir ve sanat eserleri uzmanı olmasına da yöneltilebilir.
Bilirkişi sorununa ilişkin, benim davamdan bağımsız olarak belirtmek isterim ki, Türkiyede bilirkişi uygulamasında, sadece medeni usûl hukuku bakımından değil, anayasa hukuku bakımından da çok ciddi sorunlar vardır. Çözümü için teknik bilgi değil, hukukî bilgi gereken konularda bilirkişiye gidilmesi, yargılama yetkisinin bilirkişilere devredilmesi anlamına gelir. Yargı yetkisi bir egemenlik yetkisidir. Egemenlik yetkisi devredilemez. Anayasamızın 6ncı maddesine göre egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir. Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır. Anayasamızın 9uncu maddesine göre ise yargı yetkisi, bilirkişiler tarafından değil, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Eğer hukukî konularda bilirkişiye görev verilirse, bir egemenlik yetkisi olan yargı yetkisi bilirkişilere devredilmiş olur; bilirkişiler bir nevi alt-hâkimler hâline gelir [3]. Türkiyede maalesef bir egemenlik yetkisi olan yargı yetkisinin uygulamada kullanılmasının büyük ölçüde bilirkişilere devredildiği ve bilirkişilerin imtiyazlı bir korumadan yararlanan bir zümre hâline geldiği yolunda yaygın ve çok ciddi eleştiriler vardır [4]. Bu husus, egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz diyen Anayasamızın 6ncı maddesinin üçüncü fıkrasına açıkça aykırıdır.
İlave edeyim ki, yargı yetkisinin bilirkişiler devri sorunu, kanunlarımızdan değil, uygulamadan, daha açıkçası, bizzat hâkimlerimizin tutumundan kaynaklanmaktadır. Kanun koyucu,
Bilirkişilerin görevine ilişkin kanun koyucu ne derse desin, hâkimler bu konuda kendi bildiklerini okumaktadırlar. Kanun koyucu, HMK, m.266da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz diyerek hukuk bilgisiyle çözümlenmesi gereken konularda bilirkişi başvurulması açıkça yasaklamıştır. Kanun koyucu daha ne yapsın? Bu açıdan Alf Ross, hâkimlerin kanun koyucuya itaatinden bahsetmektedir [5]. Rossa göre hukuk, hâkimlerin kurallar ile bağlı olma duygusuna sahip olduğunu varsayar. Bu böyle olmazsa, kanun koyucu tarafından konulan normlar geçerli olamaz. Bana öyle geliyor ki, Türkiyedeki uygulamada HMK, m.266daki normun geçerliliği açısından ciddi problemler vardır.
10. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 3 Ocak 2013 tarihli ara kararıyla,
karar verdi (EK-7: 3 Ocak 2013 Tarihli Ara Karar).
Benim davamda, gerek Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, gerekse Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, bilirkişi listelerinde, dava konusu kitapta bulunduğu iddia edilen usûlsüz alıntı örnekleri konusunda bilirkişilik yapabilecek kişiler bulamadığı için, üniversite öğretim üyeleri arasından harici bilirkişi seçme yoluna gitmiştir.
Eleştiri 2.- Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin bilirkişi olarak Prof. Dr. Ender Ethem Atay ve Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımı seçmesinin, mahkemenin o an itibarıyla sahip olduğu bilgilere göre hukuka aykırı olduğu söylenemez. Ancak daha sonra, bu iki sayın bilirkişinin bilirkişilik ret sebepleri olan kişiler arasından seçildiği ortaya çıkmıştır (Hâliyle seçim tarihi itibarıyla hakimin bu durumu bilmesi mümkün değildi). Şöyle:
a) Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırım.- Aşağıda ayrıca açıklanacağı gibi Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımın dava konusu aynı kitap hakkında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütülen idarî soruşturmada zaten bilirkişilik yaptığı ve usûlsüz alıntı yoktur raporu verdiği ortaya çıktı. Vekilim Fahrettin Kayhanın 16 Temmuz 2013 günü sunduğu dilekçeyle (EK-15), delillerini de ekleyerek sayın Mustafa Fadıl Yıldırımın bilirkişilik görevinden alınmasını talep ettik. Bu sebeple Mahkeme, 19 Temmuz 2013 tarihli ara kararıyla (EK-16), Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımı bilirkişilik görevinden aldı. Keza daha sonra Ramazan Çağlayan ile Mustafa Fadıl Yıldırımın PlusHukuk isimli hukuk bürosunda danışmanlık yaptıkları ortaya çıktı [6].
b) Prof. Dr. Ender Ethem Atay.- Diğer yandan Prof. Dr. Ramazan Çağlayanın diğer bir kitabına karşı Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığım bir davada (E.2013/305), adı geçen Mahkeme, Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünden Ramazan Çağlayanın yardımcı doçentlik, doçentlik ve profesörlük atamalarında görev alan jüri üyelerinin isimlerini talep etti. Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin yazısına cevaben gönderdiği 22 Kasım 2013 tarih ve 5196 sayılı yazısından Prof. Dr. Ender Ethem Atayın Ramazan Çağlayanın Eylül 2004 tarihinde yardımcı doçentlik atamasında ve 2013 yılının başında profesörlük kadrosuna atanmasında jüri üyesi olarak görev aldığı ortaya çıktı.
Sayın Ramazan Çağlayanın özgeçmişinde ve yayınlarında kullandığı unvanlara bakılırsa 2013 yılının Ocak veya Şubat ayında profesörlük kadrosuna atandığı anlaşılmaktadır. Hâliyle kadro ilânının ve jüri üyelerinin atanmasının da bundan birkaç ay veya en azından birkaç hafta önce yapılmış olması gerekir. Yine Ramazan Çağlayanın yayın sırasına bakılarsa profesörlük başvurusunda İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabını başlıca araştırma eseri olarak göstermiş olması gerekir.
Yukarıda belirtildiği gibi Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi Prof. Dr. Ender Ethem Atayı 3 Ocak 2013 tarihli ara kararıyla bilirkişi olarak atamıştır.
Görüldüğü gibi sayın Ender Ethem Atay, aynı aylarda ve belki aynı haftalarda Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku kitabı hakkında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne jüri raporu, diğer yandan da Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine bilirkişi raporu hazırlamıştır. Profesörlük jürisindeki raporunu 2013 yılının Ocak veya Şubat ayında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne, davadaki bilirkişi raporunu ise 24 Nisan 2013 günü Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine sunmuştur. Her iki rapor da Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabı üzerinedir. Yani Ender Ethem Atay, Ocak veya Şubat ayında Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabının 2547 sayılı Kanunun 26ncı maddesi uyarınca özgün yayın olduğu konusunda Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne rapor düzenlemiş; iki ay kadar sonra da (24 Nisan 2013 tarihinde) Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku kitabında usûlsüz alıntı yoktur diye rapor sunmuştur!
Maalesef ben bu durumu ancak bilirkişi raporu sunulduktan sekiz ay kadar sonra, Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderdiği 22 Kasım 2013 tarihli yazının dosyaya konulmasından sonra öğrenebildim ve durumu geç de olsa vekilimin 7 Ocak 2014 tarihli dilekçesiyle Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine bildirebildim (EK-21: Fahrettin Kayhanın 7 Ocak 2014 Tarihli (12 Ocak 2014 Havale Tarihli) Dilekçesinin 5inci Sayfasında Başlayan III. Bilirkişi İncelemesiyle İlgili Sair Mülahazalar başlığının ilk paragrafına bakınız).
Hâliyle bu durumu, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin hâkiminin Ender Ethem Atayı bilirkişi olarak seçtiği 3 Ocak 2013 tarihinde veya adı geçen bilirkişinin dahil olduğu heyet tarafından hazırlanan bilirkişi raporunun sunulduğu 24 Nisan 2013 tarihinde bilmesi mümkün değildi. Ama bu durumu bilen bir kişi vardı: Bilirkişi Ender Ethem Atay. Bilirkişinin bu durumu (yani davalının profesörlük jürisinde görev yaptığı hususunu) mahkemeye bildirmesi beklenirdi.
Bilindiği gibi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.272/1e göre, hâkimler hakkındaki yasaklılık ve ret sebepleriyle ilgili kurallar, bilirkişiler bakımından da uygulanır. Aynı Kanunun Ret Sebepleri başlıklı 36ncı maddesine göre ise, hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Dolayısıyla Prof. Dr. Ender Ethem Atayın mahkemeye bilirkişi raporu hazırladığı aynı aylarda ve belki aynı haftalarda Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku kitabı hakkında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğüne jüri raporu hazırlaması HMK, m.272/1 delaletiyle HMK, m.36/1 uyarınca tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebeptir.
11. Yukarıda Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 3 Ocak 2013 tarihli ara kararıyla Prof. Dr. Ender Ethem Atay, Prof. Dr. Murat Sezginer ve Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımı bilirkişi olarak seçtiğini söylemiştim. Olayların seyrini açıklamaya devam edeyim. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi aynı gün, yani 3 Ocak 2013 bilirkişilere yemin ettirerek dosyayı onlara teslim etti (EK-8: 3 Ocak 2013 Tarihli Bilirkişi Yemin ve Dosya Tevdi Tutanağı).
Bir Gözlem.- Görüldüğü gibi bilirkişiler seçildikleri aynı gün yemin edip dosyayı teslim almışlardır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.269/1e göre bilirkişilik görevi, mahkemece yapılan davete uyup tayin edilen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmayı, yemin etmeyi kapsar denmektedir. Bu hüküm, bilirkişilere mahkemede yemin etmek için hazır bulunacakları gün ve saatin belirlendiği bir davet yapılmasını öngörmektedir. Kanun davetin şeklini tasrih etmemiştir. Ancak bu davet nasıl olup da, bilirkişi seçiminin yapıldığı aynı gün yapılmış ve sayın bilirkişiler bu davete icabet edip aynı gün gelip yemin etmişlerdir?
12. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 13 Şubat 2013 günü 3üncü duruşmasını yaptı ve bilirkişi raporunun beklenilmesine karar verdi (EK-9: 13 Şubat 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
13. Mahkeme 10 Nisan 2013 günü 4üncü duruşmasını yaptı ve bilirkişi raporunun beklenmesine karar verdi (EK-10: 10 Nisan 2013 Tarihli Duruşma Zaptı).
14. Prof. Dr. Ender Ethem Atay, Prof. Dr. Murat Sezginer ve Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımdan oluşan bilirkişi heyeti, 22 sayfa uzunluğunda raporunu 24 Nisan 2013 günü sundu. Bilirkişi raporunda oy birliğiyle Ramazan Çağlayanın kitabında usûlsüz alıntı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklama: Bilirkişi Raporları Yayınlanabilir mi?- Yukarıda Ön Sorunlar başlıklı bölümün II numaralı başlığı altında sebebi açıklandığı gibi, bu kitapta bilirkişi raporlarını yayınlamıyorum (s.22-26). Ancak bilirkişi raporlarından maksadın haklı göstereceği nispette alıntı yapılabileceğini düşünüyorum. Bununla birlikte belirtmek isterim ki, bu davada sunulmuş bilirkişi raporlarının tam metin olarak yayınlanmasında büyük yarar olduğunu düşünüyorum. Bilirkişiler bana yazılı izin verirlerse, raporlarını yayınlamaktan zevk duyarım.
15. Ender Ethem Atay, Murat Sezginer ve Mustafa Fadıl Yıldırım imzalı bilirkişi raporu, vekilim Fahrettin Kayhana 10 Mayıs 2013 günü tebliğ edildi. Bilirkişi raporuna karşı avukatım Fahrettin Kayhan bir itiraz dilekçesi sundu; ben de davacı asıl sıfatıyla bir itiraz dilekçesi sundum. Vekilim Fahrettin Kayhan da, 16 Mayıs 2013 tarihinde sunduğu itiraz dilekçesinde, bilirkişi raporunun içeriğindeki çelişkileri tespit ettikten sonra şu talepte bulundu:
16. Ender Ethem Atay, Murat Sezginer ve Mustafa Fadıl Yıldırımdan oluşan bilirkişi heyeti tarafından oybirliğiyle sunulan bu bilirkişi raporuna karşı davacı asıl sıfatıyla avukatımın yukarıdaki dilekçesine ek olarak ben de 16 Mayıs 2013 tarihli bir itiraz dilekçesi sundum (EK-12: Kemal Gözlerin 16 Mayıs 2013 Tarihli Bilirkişi Raporu İtiraz Dilekçesi). Bilirkişi raporuna itiraz dilekçemin 34 sayfa uzunluğunda olan tam metnine EK-12den ulaşabilirsiniz. Okuyucularımdan bilirkişi raporuna itiraz dilekçemin dikkatlice okunmasını özellikle rica ediyorum. İtiraz dilekçemde gerek bilirkişi raporunun bütünü, gerekse bilirkişi raporunda zikredilen tek tek örnekler hakkında ayrıntılı bir değerlendirme yapılmıştır.
İtiraz dilekçemde yaptığım değerlendirmelerden bir örnek:
Bu ve bunun gibi değerlendirme ve eleştirilerden sonra bilirkişi raporuna itiraz dilekçemin sonuç kısmında şunları yazdım:
17. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 22 Mayıs 2013 günü 5inci duruşmasını yaptı ve davalı vekiline bilirkişi raporuna karşı beyanlarını sunması için süre verdi (EK-13: 22 Mayıs 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
18. Karşı taraf, bilirkişi raporuna karşı beyanlarını 10 Haziran 2013 tarihli dilekçesiyle sundu.
19. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 19 Haziran 2013 günü 6ncı duruşmasını yaptı ve dosyanın önceki bilirkişi heyetine tevdii ile itirazları karşılayan, ayrıca raporun 13 ve devamı sayfalarındaki tespitlerle sonuç kısmının örtüşmediği de hatırlatılarak ek rapor düzenlenmesine karar verdi (EK-14: 19 Haziran 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
20. 16 Temmuz 2013 günü Bilirkişi Prof. Dr. Fadıl Yıldırımın Ramazan Çağlayanın dava konusu İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabı hakkında şikayetim sonucunda Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından açılan bir idarî soruşturmada bilirkişi raporu düzenlediğini öğrendim. (Ramazan Çağlayan ile ilgili Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün bir işlemine Kırıkkale İdare Mahkemesinde açtığım iptal davasında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün verdiği savunma dilekçesinin kendisinde Mustafa Fadıl Yıldırımın idarî soruşturmasında bilirkişi olarak görevlendirildiği ve raporunu sunduğu yazılıydı).
Yani hukuk davasında bilirkişi olarak görev yapan sayın Mustafa Fadıl Yıldırım, aynı kitap hakkında daha önce Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütülen ceza soruşturmasında da bilirkişilik yapmıştı! Ve bunu Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinden gizlemişti! Bu hususun belgelerini sunarak avukatım aracılığıyla itiraz ettim ve Mustafa Fadıl Yıldırımın bilirkişilik görevinden alınmasını talep ettim (EK-15: 16 Temmuz 2013 Fahrettin Kayhan Tarafından Sunulan Bilirkişi Ret Dilekçesi)
21. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 19 Temmuz 2013 tarihli ara kararıyla Mustafa Fadıl Yıldırım hakkında ret talebimizi kabul ederek Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımı bilirkişilik görevinden aldı ve yerine Prof. Dr. Ahmet Kılıçoğlunu bilirkişi olarak atadı (EK-16: 19 Temmuz 2013 Tarihli Ara Karar). Burada belirteyim ki, mahkeme, bilirkişi Mustafa Fadıl Yıldırımı hâkimin reddini gerektiren sebeplerle görevden almıştır. Mahkemenin ara kararında açıkça şöyle denmektedir: HMKnın 36. maddesi uyarınca bir kişinin davada bilirkişi olarak dinlenmiş olması red sebebi olduğu bu nedenle bilirkişi Mustafa Fadıl Yıldırımın bu dosyada bilirkişilik görevine son verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır (EK-16: 19 Temmuz 2013 Tarihli Ara Karar).
Bir Gözlem.- Bu davanın Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi huzurunda seyir hızı, Mustafa Fadıl Yıldırımın bilirkişilikten azledildiği bu tarihe kadar normaldir. Dava 14 Mart 2012 tarihinde açılmış ve bir yıl dört ayda, davada, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap dilekçeleri verilmiş, bilirkişi raporu alınmış ve altı duruşma yapılmıştır. 19 Temmuz 2013 tarihli ara kararıyla Mustafa Fadıl Yıldırımın bilirkişilik görevinden azlinden sonra bu dava, aşağıda görüleceği gibi oldukça yavaş bir şekilde ilerlemeye ve hatta yerinde saymaya ve asıl mahkeme ve talimat mahkemesi üst üste hatalı kararlar vermeye başlamıştır.
22. 19 Temmuz 2013 tarihli ara kararı gereği, dosya, Mahkeme tarafından 23 Temmuz 2013 günü yeni bilirkişiye tevdi edildi.
23. Prof. Dr. Ahmet Kılıçoğlu, Prof. Dr. Ender Ethem Atay ve Prof. Dr. Murat Sezginerden oluşan bilirkişi heyeti, 20 Ağustos 2013 tarihinde ek raporunu sundu. Ek raporun çoğunluk görüşü (Prof. Dr. Ender Ethem Atay ve Prof. Dr. Murat Sezginer) iki sayfa uzunluğundadır. Çoğunluk görüşünde intihal olmadığı görüşü dile getirilmektedir (Yukarıda Ön Sorunlar başlıklı bölümün II numaralı başlığı altında sebebi açıklandığı gibi, bu kitapta bilirkişi raporlarını yayınlamıyorum. Bkz. supra, s.22-26).
24. Prof. Dr. Ahmet Kılıçoğlunun yazdığı 20 Ağustos 2013 tarihli muhalefet şerhi ise 14 sayfadır. Sayın Ahmet Kılıçoğlu, Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku kitabında usûlsüz alıntılar bulunduğu sonucuna ulaşmıştır. Yukarıda Ön Sorunlar başlıklı bölümün II numaralı başlığı altında sebebi açıklandığı gibi, bu kitapta bilirkişi raporlarını yayınlamıyorum (bkz. supra, s.22-26).
25. Mahkeme, 6 Eylül 2013 tarihli ara kararıyla, 20 Ağustos 2013 günü dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunun heyet olarak düzenlenilmediği tespit etti ve dosyanın Ahmet Kılıçoğlu ile birlikte diğer iki bilirkişi Ethem Atay ve Murat Sezginerden oluşan bilirkişi heyetine verilerek, yeniden 28.11.2012 gün 1 nolu ara kararı doğrultusunda rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verdi (EK-17: 6 Eylül 2013 Tarihli Ara Karar).
26. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 18 Eylül 2013 günü 7nci duruşmasını yaptı ve dosyanın bilirkişiden dönüşünün beklenmesine karar verdi (EK-18: 18 Eylül 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
27. Davalı vekili avukat M. Kaan Koçali 2013 yılının Eylül ayında 20.08.2013 tarihli bilirkişi muhalefet şerhi başlıklı raporuna karşı beyanlarımızın sunulmasından ibarettir konulu tarihsiz bir beyan dilekçesi sunmuştur. Bu dilekçede bilirkişi Prof. Dr. Ahmet Kılıçoğlunun muhalefet şerhine ilişkin beyanlar bulunmaktadır.
Bu dilekçenin ekinde ayrıca davalının İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabı hakkında YÖKün yürüttüğü etik soruşturma nedeniyle Ramazan Çağlayanın YÖKe sunduğu 80 sayfa uzunluğunda tarihsiz savunma dilekçesi ve yine aynı kitap hakkında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğünün yürüttüğü soruşturmada alınmış Prof. Dr. M. Fadıl Yıldırım, Prof. Dr. İlhami Sığırcı ve Doç. Dr. İlhan Üzülmez imzalı 69 sayfa uzunluğunda 8 Ocak 2013 tarihli bilirkişi raporu ve Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Disiplin Kurulunun 23 Ocak 2013 tarih ve 2013/02 sayılı Ramazan Çağlayan hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kararı, Doç. Dr. Mehmet Emin Bilgenin beş sayfa uzunluğunda 18 Ocak 2013 tarihli İnceleme Raporu mahkemeye sunulmuştur.
28. Davalı vekili tarafından sunulan bu beyan dilekçesi ve ekleriyle ilgili olarak ben de 23 Eylül 2013 tarihli bir beyan dilekçesi sundum (EK-19: 23 Eylül 2013 Tarihli Beyan Dilekçem). Bu dilekçede karşı tarafın sunduğu Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Disiplin Kurulunun aldığı soruşturma açılmamasına gerek olmadığı kararının iptali için Kırıkkale İdare Mahkemesinde iptal davası açtığımı ve davamın bu Mahkemede E.2013/319 sayılı dosyada görülmekte olduğunu bildirdim.
Ayrıca davalı vekilinin dilekçesinin ekinde sunulan Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı tarafından yürütülen soruşturmada alınan bilirkişi raporunu hazırlayan heyetten Prof. Dr. M. Fadıl Yıldırımın zaten bilirkişilikten ret sebebi dolayısıyla Mahkeme tarafından görevinden alındığını, Doç. Dr. İlhan Üzülmezin uzmanlık alanının ceza hukuku olduğunu ve Ramazan Çağlayan ile birlikte Başbakanlık Bilgi Edinme ve Değerlendirme Üst Kurulunda üye olarak görev yaptığını [7] ve keza Prof. Dr. M. Fadıl Yıldırım ve Doç. Dr. İlhan Üzülmezin davalı Ramazan Çağlayan ile birlikte aynı hukuk bürosunda danışman olarak çalıştıklarını [8], Prof. Dr. İlhami Sığırcının ise zaten davalıyla aynı üniversitede çalıştığını beyan ettim ve söz konusu dilekçemde bunların delillerini sundum (EK-19: 23 Eylül 2013 Tarihli Beyan Dilekçem).
29. Ancak Ethem Atay, Murat Sezginer ve Ahmet Kılıçoğlundan oluşan bilirkişi heyeti, heyet olarak bir rapor mahkemeye sunamadılar. Dosyada sadece Ahmet M. Kılıçoğlu imzalı 21 Ekim 2013 tarihli bir bilirkişi raporu vardır.
30. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 6 Kasım 2013 günü 8inci duruşmasını yaptı. Mahkeme bu duruşmada
karar verdi (EK-20: 6 Kasım 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
Bir Gözlem.- Mahkemenin, şimdi değil, işin başında, yani bir yıl önceki ön inceleme duruşmasında, bu davada görev yapabilecek muhtemel bilirkişilerin isimlerini tespit etmek amacıyla Ankaradaki bütün hukuk fakültelerine yazı yazması ve taraflara bilirkişiler hakkında beyanda bulunmalarına imkân tanıması uygun olurdu.
31. 6 Kasım 2013 tarihli duruşmada, vekilim Fahrettin Kayhan, bilirkişi raporundaki çelişkilerin ek rapor yoluyla giderilmediğini hatırlattıktan sonra, çelişkinin ek raporla giderilmesi yerine bilirkişilerin duruşmaya davet edilmesini ve HMK, m.152/1 uyarınca duruşmada bilirkişilere soru sorulmasına izin verilmesini talep etmiştir. Ne var ki Mahkeme 6 Kasım 2013 tarihli duruşmada avukatımın talebini, düzenlenen rapor içeriklerinin kapsamına göre var olan görüş farklılıklarının bir ek rapor ile veya sözlü muhakeme ile giderilmesine de olanak olmadığı bu sebeple de yeni bir inceleme yapılmasının zorunlu bulunduğu gerekçesiyle reddine karar vermiştir (EK-20: 6 Kasım 2013 Tarihli Duruşma Tutanağı).
Eleştiri 3.- Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, vekilimin bu talebini kabul etseydi, yani raporlarında çelişki olan bilirkişileri izleyen duruşmaya davet edip, duruşmada bilirkişi raporundaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla sorular sorulmasını kabul etseydi, bu dava, benim lehime veya aleyhime izleyen duruşmada karara bağlanabilirdi.
31. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, Ankaradaki hukuk fakültelerine bilirkişi tespiti amacıyla müzekkereler yazdı. Mahkemenin 6 Aralık 2013 tarihli ara kararından Ankaradaki hukuk fakültelerinin Mahkemenin aradığı şartları yerine getiren (Fransızca diline hâkim idari hukuk konusunda bilirkişilik yapabilecek öğretim üyesi) öğretim üyesi olarak şu öğretim üyelerini bildirdiği anlaşılmaktadır:
Mahkeme, 6 Aralık 2013 tarihli ara kararıyla kararın taraf vekillerine tebliği ile yukarıda isimleri yazılı bilirkişiler hakkında görüşlerini mahkememize bildirmeleri için süre verilmesine karar verdi (EK-21: 6 Aralık 2013 Tarihli Ara Karar).
32. Vekilim Fahrettin Kayhan, 9 Ocak 2014 tarihinde sunduğu Bilirkişi Seçimi Hakkında Beyanlar başlıklı dilekçesiyle üniversiteler tarafından gönderilen bütün öğretim üyelerinin (Turgut Tan, Tekin Akıllıoğlu, Onur Karahanoğulları, Özge Okay Tekinsoy ve Eser Us) gerekli şartları (Fransızca bilme ve idare hukuk öğretim üyesi olma) taşıdığını ve bilirkişi olarak seçilmelerine bir itirazımızın olmadığını beyan etti (EK-22: Fahrettin Kayhanın 7 Ocak 2014 Tarihli Dilekçesi (Havale Tarihi: 12 Ocak 2014tür).
33. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 15 Ocak 2014 tarihinde 9uncu duruşmasını yaptı ve dosyanın safahat itibariyle bilirkişi seçimine hazır hale geldiği anlaşıldığından duruşma arasında bilirkişi seçiminin yapılmasına karar verdi (EK-23: 15 Ocak 2014 Tarihli Duruşma Tutanağı).
34. Ben, üniversitelerden gelen cevaplarda ismi belirtilen beş öğretim üyesi (Turgut Tan, Tekin Akıllıoğlu, Onur Karahanoğulları, Özge Okay Tekinsoy ve Eser Us) arasından seçim yapılmasını beklerken, Mahkeme, beni şaşırtan bir şekilde, 3 Şubat 2014 tarihinde bilirkişi olarak Prof. Dr. Tekin Akıllıoğlu, Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmaz ve Prof. Dr. Mustafa Ateşi bilirkişi olarak seçti (EK-24: 3 Şubat 2014 Tarihli Bilirkişi Seçim Tutanağı).
Eleştiri 4.- Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmazın bilirkişi olarak görevlendirilmesi bizatihi Mahkemenin 6 Kasım 2013 tarihli duruşmada aldığı ara karara aykırıydı. Zira sayın Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmazın yabancı dili Fransızca değildi; dolayısıyla Mahkemenin ara kararındaki Fransızca diline hâkim olma şartını yerine getirmiyordu. Zaten Mahkemenin yazdığı müzekkerelere hukuk fakültelerinden gönderilen cevap yazılarında da Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmazın adı geçmiyordu.
Mahkemenin, kendi kararına aykırı olarak ve fakültelerden gelen yazılarda ismi geçmiyor olmasına rağmen Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmazı bu davada bilirkişi olarak seçmesinin sebebi anlaşılamamıştır. (Ayrıca belirtelim ki, sayın Bahtiyar Akyılmaz, Ramazan Çağlayanın doçentlik jürisinde bulunan öğretim üyelerinden biri idi).
Oysa bu davada Mahkemenin 6 Aralık 2013 tarihli ara kararında isimleri Ankaradaki üniversiteler tarafından bildirildiği anlaşılan Prof. Dr. Turgut Tan, Prof. Dr. Onur Karahanoğulları, Yrd. Doç. Dr. Özge Okay Tekinsoy ve Yrd. Doç. Dr. Eser Us bilirkişi olarak seçilebilirdi. Benim bu isimlerin bilirkişi olarak seçilmesine bir itirazım olmamıştır (Bkz. EK-22: Fahrettin Kayhanın 7 Ocak 2014 Tarihli Beyan Dilekçesi [Havale Tarihi 12 Ocak 2014tür]). Bu isimlerin bilirkişi olarak seçilmesi, bizzat Mahkemenin 6 Kasım 2013 tarihli duruşmada verdiği ara kararda belirttiği ölçütlere (Fransızca bilme ve idare hukuku uzmanı olma) uygun idi.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, bu isimleri neden bilirkişi olarak seçmediğini açıklamamıştır.
35. Sayın Bahtiyar Akyılmazın bilirkişi olarak seçilmesine vekilim Avukat Fahrettin Kayhanın 17 Şubat 2014 tarihli dilekçesiyle şu iki sebeple itiraz ettik: (a) Bahtiyar Akyılmaz, Mahkemenin ara kararında belirtilen Fransızca diline hâkim olma şartını yerine getirmiyordu. (b) Bahtiyar Akyılmaz, geçmişte davalı Ramazan Çağlayanın doçentlik jürisinde görev yapmıştı (EK-25: 17 Şubat 2014 Tarihli Fahrettin Kayhanın Bilirkişi Seçimine İtiraz Dilekçesi).
36. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, vekilimin itirazına hak vererek, 27 Şubat 2014 tarihli ara kararıyla Prof. Dr. Bahtiyar Akyılmazın bilirkişi olarak görevlendirilmesinden vazgeçilmesine karar vermiştir (EK-26: 27 Şubat 2014 Tarihli Ara Kararı).
37. Mahkeme tarafından bilirkişi olarak görevlendirilen Prof. Dr. Tekin Akıllıoğlu ve Prof. Dr. Mustafa Ateşin bizzat kendileri bilirkişilik görevinden aflarını istemiştir. Mahkeme, 27 Şubat 2014 tarihli ara kararıyla Tekin Akıllıoğlu ve Mustafa Ateşin de bilirkişi olarak görevlendirilmesinden vazgeçilmesine karar vermiştir (EK-26: 27 Şubat 2014 Tarihli Ara Kararı).
Mahkeme tarafından bilirkişi olarak görevlendirilen Prof. Dr. Tekin Akıllıoğlu ve Prof. Dr. Mustafa Ateşin bilirkişilikten çekilme dilekçelerini ben UYAPtaki dosyada bulamadım. Mahkemenin 27 Şubat 2014 tarihli ara kararında (EK-26) belirtildiğine göre sayın Tekin Akıllıoğlu, Fikrî ve Sınaî Haklar konusunda en ufak bir çalışması bulunmadığını ve bu nedenle bilirkişilik görevinden affını istemiştir.
Eleştiri 5.- Kanımızca Mahkemenin profesör Tekin Akıllıoğlunun bu talebini reddetmesi gerekirdi. Sayın hocamız Tekin Akıllıoğlunun bilirkişilikten çekilme talebi yerinde değildi; çünkü Mahkeme, Tekin Akıllıoğlunu fikrî ve sınaî haklar uzmanı sıfatıyla değil, Fransızca bilen idare hukuku profesörü sıfatıyla bilirkişi olarak seçmişti. Yapacağı bilirkişilik, zaten FSEKin uygulanmasına ilişkin değil, dava konusu idare hukuku kitaplarındaki davacının ve davalının paragrafları ve keza bunların kaynağı olan Fransızca paragraflar hakkındadır. Bu paragraflar arasında benzerlik bulunup bulunmadığı ise hâliyle Fransızca bilen bir idare hukuku profesörü tarafından tespit edilebilirdi. Fransızca bilen kıdemli bir idare hukuku profesörü olarak sayın Tekin Akıllıoğlu hocamız bu davada mükemmel bir bilirkişi olurdu.
Bu davada bilirkişi görevinden kendi isteğiyle çekilen ilk bilirkişi Prof. Dr. Tekin Akıllıoğludur; ama son çekilen bilirkişi o olmamıştır. Aşağıda görüleceği gibi daha pek çok (özellikle Fransızca bilen) idare hukuku öğretim üyesi asıl mahkeme ve talimat mahkemesi tarafından görevlendirilmelerine rağmen bilirkişilik görevinden, kanımca ikna edici olmayan sebeplerle çekilme talebinde bulunmuşlardır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi (ve keza İstanbuldaki talimat mahkemesi de) bilirkişilikten çekilme taleplerini hep kabul etmiştir. Bu nedenle, sayın Tekin Akıllıoğluna hasretmeksizin, bu davada Mahkeme tarafından görevlendirildiği hâlde çekilen bilirkişilerin hepsine ilişkin aşağıda Kutu 1.2de yer alan hususları genel olarak söylemek isterim:
38. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 27 Şubat 2014 tarihli ara kararıyla bilirkişi bulunması için TOBB Üniversitesi Hukuk Fakültesine ve Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesine müzekkere yazılmasına karar vermiştir (EK-26: 27 Şubat 2014 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 6.- Oysa yukarıda açıklandığı gibi, daha önce, üniversitelerden Prof. Dr. Tekin Akıllıoğlu dışında, Fransızca bilen dört idare hukuku öğretim üyesinin ismi (Prof. Dr. Turgut Tan, Prof. Dr. Onur Karahanoğulları, Yrd. Doç. Dr. Özge Okay Tekinsoy ve Yrd. Doç. Dr. Eser Us) de bildirilmişti. Mahkemenin bu dört öğretim üyesi arasında seçim yapmamasının ve TOBB Üniversitesi Hukuk Fakültesine ve Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesine müzekkere yazmasının sebebi anlaşılamamaktadır. Neden Turgut Tan, Onur Karahano-ğulları, Özge Okay Tekinsoy ve Eser Usun bilirkişi olarak seçilmediğine ilişkin 27 Şubat 2014, 26 Mart 2014 ve 21 Mayıs 2014 tarihli duruşma tutanaklarında yapılan bir açıklama yoktur.
39. Mahkeme, 26 Mart 2014 tarihinde 10uncu duruşmasını yapmış ve duruşmanın 21 Mayıs 2014 tarihine bırakılmasına karar vermiştir (EK-27: 26 Mart 2014 Tarihli Duruşma Tutanağı).
40. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 21 Mayıs 2014 tarihinde 11inci duruşmasını yaptı. Ankarada hukuk fakültelerinden (TOBB Üniversitesi ve Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültelerinden) bilirkişi ismi bildirilmediğini tespit etti ve
karar verdi (EK-28: 21 Mayıs 2014 tarihli Duruşma Tutanağı).
Mahkeme, 21 Mayıs 2014 tarihli duruşmasında Ankarada yargılama konusu uyuşmazlıkla ilgili bilirkişilik yapabilecek kişilerin tespit edilememesi sebebiyle, yani bu davada bilirkişilik yapacak öğretim üyelerinin (yani Fransızca bilen idare hukuku öğretim üyelerinin) tespit edilememesi gerekçesiyle İstanbuldan bilirkişi seçimi için İstanbul Nöbetçi Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazılmasına karar verdi.
Eleştiri 7.- Burada altını çizerek belirtmek isterim ki, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Ankarada yargılama konusu uyuşmazlıkla ilgili bilirkişilik yapabilecek kişilerin tespit edilememesi sebebi maddî vakıa olarak doğru değildir. Çünkü, bizzat Mahkemenin 6 Aralık 2013 tarihli ara kararında (EK-21) belirtildiği gibi Ankaradaki üniversitelerden Mahkemeye bu davada bilirkişilik yapabilecek (yani Fransızca bilen idare hukuku öğretim üyesi) öğretim üyeleri olarak Prof. Dr. Turgut Tan, Prof. Dr. Onur Karahanoğulları, Yrd. Doç. Dr. Özge Okay Tekinsoy ve Yrd. Doç. Dr. Eser Usun isimleri bildirilmiştir. Bu öğretim üyeleri Ankarada görev yapmaktadır, Fransızca bilmektedirler ve idare hukuku uzmanıdırlar. Dolayısıyla Mahkemenin Ankarada bilirkişi bulunamadığı için İstanbula yazıldığı gerekçesi maddî vakıa olarak doğru değildir.
Mahkemenin bu isimleri neden bilirkişi olarak görevlendirmediği hususu, Mahkemenin 6 Aralık 2013 tarihli ara kararında (EK-21), 15 Ocak 2014 tarihli duruşma tutanağında [EK-23], 26 Mart 2014 tarihli duruşma tutanağında [EK-27] ve İstanbula talimat yazılması kararının verildiği 21 Mayıs 2014 tarihli Duruşma Tutanağında [EK-28]) açıklanmamıştır.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Ankarada bilirkişilik yapabilecek Fransızca bilen idare hukuku öğretim üyeleri olmasına rağmen, bu öğretim üyeleri arasından bilirkişi seçmeyip, İstanbuldan bilirkişi seçilmesi için İstanbul Nöbetçi Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazması bir hataydı. Hataydı çünkü, aşağıda ayrıntılarıyla gösterileceği gibi İstanbulda da bu dava için bilirkişi seçilememiştir.
Neticede İstanbuldan bilirkişi bulunması teşebbüsü nedeniyle bu dava, aşağıda ayrıntılarıyla gösterileceği üzere, yok yere tam bir yıl dokuz ay gecikmiştir. Dosya İstanbulda bu süre boyunca kalmış ve bir ilerleme sağlanamadıktan sonra, Ankara Mahkemesi dosyayı geri istemiş ve Ankarada bilirkişi seçme teşebbüsüne tekrar başlamıştır. Dava böylece 2015 yılının Mayıs ayında kaldığı yere dönmüştür.
41. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 27 Mayıs 2014 tarihinde İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazısı yazdı ve dosyayı İstanbula gönderdi (EK-29: 27 Mayıs 2014 Tarihli Talimat Yazısı).
42. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 16 Temmuz 2014 tarihinde 12nci duruşmasını yaptı. İstanbula yazılan talimata cevabın gelmediğini tespit edip, talimata cevabın beklenilmesine ve bu nedenle duruşmanın ertelenmesine karar verdi (EK-30: 16 Temmuz 2014 Tarihli Duruşma Tutanağı).
43. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 5 Kasım 2014 tarihinde 13üncü duruşmasını yaptı. İstanbula yazılan talimata cevabın gelmediğini tespit edip, talimata cevabın beklenilmesine ve bu nedenle duruşmanın ertelenmesine karar verdi (EK-31: 5 Kasım 2014 Tarihli Duruşma Tutanağı).
44. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 21 Ocak 2015 tarihinde 14üncü duruşmasını yaptı. İstanbula yazılan talimata cevabın gelmediğini tespit edip, talimat akıbetinin sorulmasına ve bu nedenle duruşmanın ertelenmesine karar verdi (EK-32: 21 Ocak 2015 Tarihli Duruşma Tutanağı).
45. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 4 Mart 2015 tarihinde 15inci duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı, diğer duruşma tutanakları gibi şöyle:
46. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 14 Mayıs 2015 tarihinde 16ncı duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı yine aynı: Yazılan talimata cevap yok. Yazılan talimatın akıbetinin sorulmasına, bu nedenle duruşmanın 01.07.2015 günü saat 09.50ye bırakılmasına karar verildi (EK-34: 14 Mayıs 2015 Tarihli Duruşma Tutanağı).
47. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 1 Temmuz 2015 tarihinde 17nci duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı yine aynı:
48. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 21 Ekim 2015 tarihinde 18inci duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı yine aynı:
49. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 9 Aralık 2015 tarihinde 19uncu duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı yine aynı:
50. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 3 Şubat 2016 tarihinde 20nci duruşmasını yaptı. Duruşma tutanağı yine aynı:
51. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 26 Ocak 2016 tarihli kararı ile talimatın bila ikmal iadesine kara vermiş ve bu karar uyarınca dosya 8 Şubat 2016 tarihinde Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine bilâ ikmâl iade edilmiştir (EK-39: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 26 Ocak 2016 Tarihli Talimat İade Kararı).
Eleştiri 8.- Talimat evrakı, İstanbul Mahkemesi tarafından Ankara Mahkemesi 8 Şubat 2016 tarihinde bilâ ikmâl iade edilince, dava, İstanbula talimat yazılmasına karar verdiği 21 Mayıs 2014 tarihli duruşmasındaki hâline geri dönmüştür. Dosyada hiçbir ilerleme olmaksızın tam bir yıl dokuz geçmiştir. Bu süre içinde Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi toplam 11 duruşma yapmıştır. Bu duruşmalar boşu boşuna yapılmıştır. Bütün duruşma tutanakları, yukarıda örnekleri görüldüğü gibi, standart şu cümleden ibaret:
Benim hak arama hürriyetim bu süre içinde geciktirildi. Sadece benim hakkım zarara uğramadı, ülkenin emeği israf edildi. Bu 11 duruşmaya bir hâkim, iki avukat, bir zabıt katibi ve bir mübaşir katıldı. Bir hiç uğruna beş kişi bir yıl dokuz ay boyunca bir araya gelerek duruşma yaptılar!
Yukarıda açıklamıştım. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin bilirkişi seçimi için İstanbul Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazması hataydı. Bu hata nedeniyle bir yıl dokuz ay heba olmuş ve dosya talimat yazılmasına karar verildiği duruşmadaki hâline geri dönmüştür.
Şüphesiz Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin İstanbul Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazması hukuka aykırı değildir. Keza davanın bir yıl dokuz ay gecikmesinin tek sorumlusunun Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi olduğu da iddia edilemez. Çünkü talimattan sonra, talimatı alan İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, üzerine düşen işleri zamanında ve hakkıyla yapıp, bilirkişi raporu temin edip, dosyayı zamanında Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine gönderebilirdi.
Ama aşağıda görüldüğü gibi gönderememiştir. Keza Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin talimat yazısından sonra dosyayı takip etmediği, sürüncemede bıraktığı da söylenemez. Mahkeme bu sürede (21 Mayıs 2014 ile 24 Şubat 2016 tarihleri arasında) boşu boşuna da olsa tam 11 adet duruşma yapmıştır. Keza bu süre içinde Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine tam beş adet müzekkere (23 Ocak 2015, 5 Mart 2015, 14 Mayıs 2015, 1 Temmuz 2015 ve 15 Eylül 2015 tarihli müzekkereler) yazıp talimatın akıbetinin bildirilmesini istemiştir.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin dosyayı İstanbul göndererek hukuken bir kusur işlediği belki söylenemez; ama Mahkemenin bu gönderme işlemi yerindelik açısından eleştirilebilir. Bu gönderme yüzünden dava bir yıl dokuz ay süreyle yerinde saymıştır ve bir sürü emek ve zaman heba olmuştur. Hâkimler, sadece yargılamanın hukuka uygunluğundan değil, aynı zamanda yargılamanın performansından da sorumludurlar.
52. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 21 Mayıs 2014 tarihli duruşmada, bilirkişi seçimi için dosyanın İstanbula gönderilmesine karar verdi (EK-28: 21 Mayıs 2014 tarihli Duruşma Tutanağı). 27 Mayıs 2014 tarihinde dosya talimat yazısıyla (EK-29) (bu yazıya 21 Mayıs 2014 tarihli duruşma tutanağı da eklenerek) İstanbul Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine gönderdi. Ankara Mahkemesinin talimat yazısına göre İstanbul Mahkemesine verilen görev şudur:
53. Talimat, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine tevzi edildi ve dosya bu Mahkemede 2014/18 Talimat Dosyası olarak kaydedildi. Açıklamalarımıza geçmeden önce belirtelim ki bu mahkemenin o zamanki hâkimi sayın Hazal Zengingüldür. Talimat sürecinin sonuna kadar da dosyadaki bütün ara kararlar hâkim Hazal Zengingül tarafından alınmıştır.
54. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, talimatı aldıktan sonra, 21 Temmuz 2014 tarihli tensip kararıyla Galatasaray Üniversitesi İdare Hukuku Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Özge Aksoylu, Yrd. Doç. Dr. Çağla Tansuğ ile Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Bozbelin seçilmesine karar verdi (EK-40: 21 Temmuz 2014 tarihli Talimat Tensip Zaptı). Özge Aksoylu ve Çağla Tansuğun Fransızca bilen idarî hukuk öğretim üyesi sıfatıyla, Savaş Bozbelin ise fikri haklar konusunda uzman bilirkişi sıfatıyla seçildiği anlaşılmaktadır.
Eleştiri 9.- Bu davada Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Savaş Bozbelin bilirkişi olarak seçilmesi şu iki nedenden dolayı hukuka aykırıdır:
a) Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi İstanbuldan bilirkişi bulunması için İstanbul Mahkemesine talimat yazmıştır. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin seçtiği üç bilirkişiden biri (Doç. Dr. Savaş Bozbel) İstanbulda bir üniversitenin öğretim üyesi değil, Antalyada bulunan Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesinin bir öğretim üyesidir (Mahkemenin bilirkişi seçme yazısında Savaş Bozbelin Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi olduğu yazılıdır. Benim internetten yaptığım araştırmada o yıl itibarıyla Savaş Bozbelin Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesinde görevli olduğu anlaşılıyor). Ankaradaki asıl Mahkeme İstanbul dışından bir bilirkişinin görevlendirilmesini isteseydi hâliyle bu görevlendirmeyi kendi yapabilir veya Antalya mahkemesine talimat yazabilirdi. Haliyle İstanbulda bulunan pek çok hukuk fakültesi vardır ve bunlarda görev yapan pek çok fikrî haklar uzmanı öğretim üyesi vardır. Neden bunlardan biri değil de, Antalyada bulunan Akdeniz Üniversitesi (veya Uluslararası Antalya Üniversitesi) Hukuk Fakültesinden bir öğretim üyesi bilirkişi olarak seçilmiştir? Bu sorunun cevabı talimat dosyasında yoktur.
b) Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, davanın en başında, 28 Kasım 2012 tarihli ara kararıyla üç kişilik bilirkişi heyeti seçilmesine karar vermişti. Üyelerden ikisi İstanbulda biri Antalyada olan bu üç bilirkişi nasıl olacak da heyet olarak rapor sunacaklardır?
Bilirkişi Savaş Bozbele ilişkin olarak İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi daha başka isabetsiz işlemler de yapmıştır. Burada açıklamalarımı kronolojik sırayla yapıyorum. Şavaş Bozbel ile ilgili eleştirilecek diğer hususları burada değil, biraz aşağıda zaman bakımından sırası geldiğinde vereceğim.
55. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından bilirkişi olarak seçilen Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Yard. Doç. Dr. Çağla Tansuğ, 15 Ağustos 2014 tarihli dilekçesiyle bilirkişilik görevinden çekilme talebinde bulunmuştur.
56. Yine aynı Mahkeme tarafından seçilen Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Yard. Doç. Dr. Özge Aksoylu da, 15 Eylül 2014 tarihinde kayda geçen 19 Ağustos 2014 tarihli dilekçesiyle bilirkişilik görevinden çekilme talebinde bulunmuştur.
Eleştiri 10.- Bilirkişilerin çekilme taleplerinde ileri sürdükleri sebepleri kişisel veri olarak görülebileceğinden endişe ederek buraya yazmıyorum. Ancak gerek adı geçen bilirkişilerin, gerekse diğer bilirkişilerin çekilme taleplerinde ileri sürdükleri sebeplerin inandırıcılıktan uzak olduğunu düşünüyorum. Burada not etmek isterim ki, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalının bu iki öğretim üyesi, bir rastlantı sonucu, sundukları dilekçelerinde, çekilme sebeplerini noktası virgülüne aynı cümleyle ifade etmişlerdir!
57. Mahkeme, 29 Ağustos 2014 tarihli ara kararıyla Yrd. Doç. Dr. Çağla Tansuğ ve Yrd. Doç. Dr. Özge Aksoylunun bilirkişilik görevlerinden affına ve İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi ve Galatasaray Üniversitesine müzekkere yazılarak İdare Hukukunda Fransızca Bilen Öğretim Üyelerinin isim, adres ve telefon bilgilerinin istenmesine karar vermiştir (EK-41: 29 Ağustos 2014 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 11.- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Çağla Tansuğ ve Özge Aksoylunun bilirkişilik görevinden çekilme taleplerini, çekilme gerekçeleri belgelendirilmesini istemeden kabul etmiştir. Bilirkişiler ancak, hâkimlikten ret sebepleriyle kendilerini reddedebilirler veya tanıklıktan çekinme sebeplerine veya mahkemece kabul edilebilir diğer bir sebebe dayanarak, bilirkişilikten çekinebilirler. Çağla Tansuğ ve Özge Aksoylunun bu davada tanıklıktan çekilme sebepleri yoktur. HMKnın 270inci maddesine göre a) bilgisine başvurulacak konuyu bilmeksizin, meslek veya zanaatlarını icra etmesine olanak bulunmayanlar. c) Bilgisine başvurulacak konu hakkında, meslek veya sanat icrasına resmen yetkili kılınmış olanlar bilirkişilikten çekilemezler.
Gerek Çağla Tansuğ, gerekse Özge Aksoylu, her ikisi de, hem yüksek lisanslarını ve hem de doktoralarını Fransada Panthéon-Sorbonne (Paris 1) Üniversitesi Hukuk Fakültesinde yapmıştır [9]. Malum benim Ramazan Çağlayanın kitabına ilişkin 276 adet iddiamın en az yarısı Ramazan Çağlayanın Fransızca metinleri kendisinin çevirmediği, benim kitabımdan aldığına ilişkindir. Bu iddiaların doğru olup olmadığına ancak Fransızcayı çok iyi bilen idare hukukçuları karar verebilirdi. Zaten asıl Mahkeme de talimat yazısında bu sebeple seçilecek iki bilirkişinin Fransızca diline hâkim olmaları şartını koymuştu. Bu açıdan Çağla Tansuğ ve Özge Aksoylu, belki Türkiyede bu davada bilirkişilik yapabilecek en ehliyetli iki kişiydi. Bilirkişilik görevinden çekilme dilekçelerinin mahkeme tarafından kabul edilmesiyle, bu dava, iki değerli bilirkişiden mahrum kalmıştır. Bu dava, aşağıda açıklanacağı üzere, Fransızca bilmeyen bilirkişiler Hayri Bozgeyik ve Celal Işıkların düzenledikleri rapor esas alınarak karara bağlanmıştır.
58. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 16 Aralık 2014 tarihli ara kararıyla İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalından Prof. Dr. İlhan Helvacı ile Doç. Dr. Başak Zeynep Baysalı bilirkişi olarak seçmiştir (EK-42: 16 Aralık 2014 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 12.- Mahkemenin İlhan Helvacı ve Zeynep Baysalı bilirkişi seçim işlemi hatalıdır, çünkü Ankara Mahkemesinin talimatında seçilecek bilirkişinin ikisinin idare hukuku öğretim üyesi, birinin de fikrî haklar hukuku uzmanı olması şartı vardır. Zaten İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi de 21 Temmuz 2014 tarihli tensip kararıyla fikrî haklar uzmanı olarak Doç. Dr. Savaş Bozbeli seçmişti. Şimdi de iki medenî hukukçuyu (herhalde fikrî haklar uzmanı sıfatıyla) seçmesi bizzat Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 9 Haziran 2014 tarihli talimat yazısına aykırıdır. Talimat yazısında açıkça iki idare hukuku öğretim üyesi ve bir fikri haklar uzmanının bilirkişi olarak seçilmesi istenmektedir.
İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi sayın hâkimi, ya talimat yazısını okumadan; ya da uzmanlık alanlarına bakmadan bilirkişileri seçmiştir. Bu iki seçenek arasında ortalama bir yol yoktur. Her iki seçenekte de sayın hâkim hatalıdır.
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığının İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine yazdığı 27 Ekim 2014 tarih ve 54209 sayılı yazısında Prof. Dr. İlhan Helvacı ve Doç. Dr. Zeynep Baysalın idare hukuku değil, Medeni Hukuk Anabilim Dalı öğretim üyesi oldukları açıkça belirtilmiştir (Bkz. EK-43: 04.11.2015. Hâkim 23142 Notuyla Kaleme Havale Edilmiş, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığının 27 Ekim 2014 Tarih ve 54209 Sayılı Yazısı).
Bu arada belirtelim ki, bizim talimat mahkemesinin yanlış bilirkişileri seçtiğinden zamanında haberimiz olmadı. Çünkü İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin ara kararları vekilime tebliğ edilmedi.
Bu noktadan sonra talimat mahkemesi olan İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin yaptığı hatalar, aşağıda görüleceği gibi, üst üste binmekte ve içinden çıkılmaz bir hâl almaktadır. Aşağıda örneklerde görüleceği gibi aynı hata (idare hukuku öğretim üyesi yerine medenî hukuk veya ticaret hukuku öğretim üyesi seçilmesi hatası) arka arkaya dört ayrı defa daha tekrarlanmıştır.
Üzülerek belirtmek isterim ki, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin davada bilirkişi seçiminde kendisinden beklenen özeni ve dikkati gösterdiğini söylemek zordur. Bu davanın 1 yıldan fazla süreyle gecikmesinde İstanbul Mahkemesinin sorumluluğu büyüktür.
59. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Anabilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr. Başak Zeynep Baysal, 22 Aralık 2014 tarihli dilekçesiyle konunun uzmanı olmadığı gerekçesiyle bilirkişilik görevinden çekilme talebinde bulunmuştur.
60. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 13 Ocak 2015 tarihli ara kararıyla Doç. Dr. Başak Zeynep Baysalın bilirkişilikten affı ile yerine Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yalçın Tosunun atanmasına karar vermiştir (EK-44: 13 Ocak 2015 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 13.- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Doç. Dr. Başak Zeynep Baysalı görevden alıp yerine Doç. Dr. Yalçın Tosunu ataması da hatalıydı; çünkü Yalçın Tosun, idare hukuku öğretim üyesi değil, fikrî haklar uzmanıydı ve dosyada talimata göre olması gereken sayıda zaten fikrî haklar uzmanı bilirkişi vardı.
61. 6 Şubat 2015 tarihli ara kararından Yalçın Tosunun üzerindeki iş yükü ve akademik çalışmaları nedeni ile bilirkişilikten affını istediği anlaşılmaktadır.
62. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 6 Şubat 2015 tarihli ara kararıyla Yalçın Tosunun bilirkişilikten affı ile, yerine İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Aydın Gülanın atanmasına karar vermiştir (EK-45: 6 Şubat 2015 Tarihli Ara Karar).
Böylece nihayet İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi doğru bir karar vermiştir. Mahkemenin bu kararı isabetlidir. Çünkü Yalçın Tosun fikrî haklar uzmanıdır ve zaten dosyada bir fikri haklar uzmanı bilirkişi vardır. Yerine Ankara Mahkemesinin talimat yazısına uygun olarak Fransızca bilen idare hukuku öğretim üyesi olarak Prof. Dr. Aydın Gülanın bilirkişi olarak atanması doğrudur.
63. Ne var ki, Prof. Dr. Aydın Gülan, 24 Nisan 2015 tarihli dilekçesiyle bilirkişilik görevinden çekilme talebinde bulunmuştur. Aydın Gülanın çekilme talebi, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 1 Temmuz 2015 tarihli ara kararıyla kabul edilmiş, kendisi bilirkişilik görevinden alınmıştır (EK-46: 1 Temmuz 2015 Tarihli Ara Karar).
Eleştiri 14.- Sayın Aydın Gülan, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı Başkanı olan kıdemli idare hukuku profesörüdür. Ayrıca talimatta aranan Fransızca diline hâkim olma şartını da yerine getirmektedir. Dolayısıyla bu dava için iyi bir bilirkişi olabilirdi. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Aydın Gülanın görevden çekilme talebini reddetmesi veya en azından sayın Gülanın ileri sürdüğü sebepleri belgelemesini istemesi uygun olurdu.
64. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 1 Temmuz 2015 tarihli ara kararıyla Prof. Dr. Aydın Gülanın yerine Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Fülürya Yusufoğlu'nun resen seçilmesine karar vermiştir (EK-46: 1 Temmuz 2015 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 15.- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin bu kararı da, üst üste verdiği yanlış kararlardan biridir. Fülürya Yusufoğlu, idare hukuku öğretim üyesi değil, fikrî haklar öğretim üyesidir. Sayın hâkim, ya kendisine gelen talimat yazısını okumadan, ya da uzmanlık alanına bakmadan Fülürya Yusufoğlunu bilirkişi olarak seçmiştir. Oysa talimat yazısında iki idare hukuku ve bir fikri haklar öğretim üyesinin bilirkişi olarak seçilmesi istenmektedir. Yeni seçilen bilirkişi Fülürya Yusufoğlu fikrî haklar uzmanıdır ve dosyada o tarih itibarıyla zaten iki tane (Savaş Bozbel ve İlhan Helvacı) fikrî haklar uzmanı bilirkişi vardır.
65. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medenî Hukuk Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. İlhan Helvacı, 9 Temmuz 2015 tarihli dilekçesiyle yürüttüğü akademik çalışmaların yoğunluğu, yaptığım bilimsel çalışmaların ağırlığı nedeniyle bilirkişilik görevinden affedilmesini arz ve istirham etmiştir.
66. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 12 Temmuz 2015 tarihli ara kararıyla Bilirkişi Prof. Dr. İlhan Helvacının bilirkişilikten affına ve yerine Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Cüneyt Bellicanın seçilmesine karar vermiştir (EK-47: 14 Temmuz 2015 Tarihli Ara Kararı).
Eleştiri 16.- İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin bu kararı da yanlıştır. Çünkü sayın Cüneyt Bellican fikri haklar uzmanıdır; dosyada o an itibarıyla zaten fikrî haklar uzmanı iki bilirkişi (Savaş Bozbel, Fülürya Yusufoğlu) vardır. Oysa Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin talimatında bilirkişilerden ikisinin idare hukuku uzmanı ve birinin fikrî haklar uzmanı olması istenmektedir. Maalesef İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin sayın hakiminin son dört ara kararında bilirkişi seçerken, kendisinden beklenilen özeni gösterdiğini söylemek çok zordur. Sayın hâkim, ya talimatı okumadan, ya da seçtiği bilirkişilerin uzmanlık alanlarına bakmadan üst üste dört defa yanlış bilirkişiler seçmiştir!
Eleştiri 17.- Muhtemelen dikkatli okuyucular, iyi güzel de, siz niye, Mahkemenin bu yanlış bilirkişi seçimlerine zamanında itirazda bulunmadınız diyeceklerdir. İtirazda bulunamadık, çünkü bu yanlış bilirkişi seçimlerinden benim veya vekilimin haberi olmadı. Mahkemenin aldığı bilirkişi seçimine ilişkin ara kararları vekilim Fahrettin Kayhana tebliğ edilmedi. (Zaten İstanbul Mahkemesinin söz konusu ara kararlarında da ara kararların davanın taraflarına tebliğ edilmesine ilişkin bir hüküm yoktur). Dosya İstanbulda iken, bir yıl dokuz ay boyunca, yukarıda açıklandığı gibi, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi huzurunda boş yere tam 11 duruşma yapılmıştır. Bu duruşmaların hepsine vekilim Fahrettin Kayhan katılmıştır. Bu duruşmalara İstanbulda seçilen bilirkişilerin ismi yansımamıştır. Duruşma tutanakları yukarıda açıklandığı gibi İstanbula yazılan talimata cevap yok; cevabın beklenilmesine tarzında cümlelerden ibarettir (Yukarıda 38 ilâ 49 numaralı paragraflara ve o paragraflara ek olarak zikredilen EK-30 ile EK-38 arasında yer alan duruşma tutanaklarına bakılabilir). Dosya kendisine dönünceye kadar bu durumdan Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin de bilgisi yoktu.
İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin bilirkişi seçimine ilişkin ara kararlarını bize tebliğ etmemesi, bizzat Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine gönderdiği 27 Mayıs 2014 tarihli talimat yazısına da aykırıydı. Zira bu yazıda bilirkişilerin seçiminden sonra taraf vekillerine tebliğ edilmesi hususu açıkça belirtilmiştir (EK-29: 27 Mayıs 2014 Tarihli Talimat Gönderme Yazısı).
Bir Genel Gözlem.- Talimat mahkemesinin üst üste yaptığı bu hatalar, bize yargılamada çelişme ilkesinin, yargılamaya tarafların katılması ve yüz yüze yargılama ilkelerinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Bu ilkelere uyulsaydı, mahkeme, üstü üste yanlış bilirkişiler seçmeyecek ve bu dava boş yere bir buçuk yıl uzamayacaktı. Davayı tarafların uzağına göndermemek gerekir. Keza talimat mahkemesindeki yargılama kalitesinin asıl mahkemedeki yargılama kalitesinden düşük olma ihtimali yüksektir.
67. Bilirkişi olarak görevlendirilen sayın Cüneyt Bellican ve sayın Fülürya Yusufoğlu dava konusu uyuşmazlığın çözümünde gerekli olan idare hukuku konusunda bilgi sahibi olmadıklarından bilirkişilikten affını talep etmişlerdir. Haklılar. (Dosyada görevden çekilme dilekçelerini bulamadım; ama 11 Aralık 2015 tarihli ara kararından bu anlaşılıyor).
68. Önceki kararından 6 ay geçtikten sonra, İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 11 Aralık 2015 tarihli ara kararıyla, Cüneyt Bellican ve Fülürya Yusufoğlunun bilirkişilik görevinden affına ve yerlerine Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hasan Nuri Yaşar ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Saibe Oktay Özdemirin seçilmesine karar vermiştir (EK-48: 11 Aralık 2015 Tarihli Ara Karar).
Eleştiri 18.- Prof. Dr. Hasan Nuri Yaşarın bilirkişi olarak seçilmesi talimata uygundur; çünkü Fransızca bilen idare hukuku öğretim üyesidir. Ama Prof. Dr. Saibe Oktay Özdemirin bilirkişi olarak seçilmesi talimata aykırıdır. Çünkü idare hukuku değil; medenî hukuk öğretim üyesidir.
69. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi idare hukuku öğretim üyesi Prof. Dr. Hasan Nuri Yaşar, 7 Ocak 2016 tarihli dilekçesiyle iş yoğunluğu nedeniyle bilirkişilik görevinden çekilme başvurusunda bulunmuştur.
Eleştiri 19.- Prof. Dr. Hasan Nuri Yaşar, Fransızca bilen bir idare hukuku öğretim üyesidir. Dolayısıyla bilirkişi olarak seçilmesi talimata uygundu. Bilebildiğim kadarıyla sayın Hasan Nuri Yaşarın tanıklıktan çekinme sebepleri yoktu. Dolayısıyla Mahkeme, Hasan Nuri Yaşarın iş yoğunluğu nedeniyle bilirkişilik görevinden çekilme talebini, rapor düzenlenmesi için kendisine uygun süre vererek, reddedebilirdi. Prof. Dr. Hasan Nuri Yaşarın 7 Ocak 2016 tarihli bilirkişilikten çekilme dilekçesi hakkında İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin ne karar verdiğini ben dosyada bulamadım. Ama her hâlükârda sayın Yaşarın iş yoğunluğu nedeniyle bilirkişilik görevinden çekilme talebini ben yanlış buluyorum. Kendisi bu davada bilirkişilik yapabilecek kişilerden biriydi.
70. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi ticaret hukuku öğretim üyesi Prof. Dr. Savaş Bozbel, UYAPta 16 Ocak 2016 tarihi ile kayıtlı olan dilekçesiyle dosyayı alıp ilk incelemeden sonra, dosyanın taraflarını öğrendiğimde, bu dosyada tarafsız kalamayacağı, bu nedenle, bu dosyadan affını talep etmiştir. Prof. Dr. Savaş Bozbelin dilekçesinin kendisinde tarih ve keza hâkimin havale tarihi yoktur. Dilekçe UYAPta 16 Ocak 2016 tarihi ile kayıtlıdır.
Eleştiri 20.- Yukarıda da belirtildiği gibi İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından Savaş Bozbelin bilirkişi olarak seçilmesi tarihi 21 Temmuz 2014tür (Bkz. EK-40: 21 Temmuz 2014 tarihli Talimat Tensip Zaptı). Bilirkişinin yemin ve dosyayı teslim tarihi ise 31 Aralık 2015tir (Bkz. EK-49: 21 Aralık 2015 tarihli Bilirkişi Dosya Teslim Tutanağı). Arada tam 1 yıl 5 ay 10 günlük bir fark vardır.
UYAPtaki dosyada bilirkişi Savaş Bozbele ne zaman ilk defa davetiye çıkarıldığına ilişkin bir belge yoktur. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, bilirkişi olarak seçtiği sayın Savaş Bozbele ne zaman tebligatta bulunmuştur?
İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin müzekkeresine yazdığı 15 Eylül 2015 tarihli cevap yazısında şöyle bir ibare vardır: Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Cüneyt Bellican, Galatasaray Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Fülürya Yusufoğlu ile Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Savaş Bozbel atanmış olup, kendilerine dosyayı teslim almaları için davetiye çıkartıldığı ancak henüz dosyayı teslim almadıkları dosya tetkikinden anlaşılmıştır (EK-50: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 15 Eylül 2015 tarihli Cevap Yazısı). Savaş Bozbele dosya teslim tarihi 31 Aralık 2015tir. İstanbul Mahkemesinin Ankara Mahkemesine yazdığı 15 Eylül 2015 tarihli yazısında, Savaş Bozbele davetiye çıkartıldığı, ama dosyayı gelip almadığı yazılıdır. Mahkemenin Savaş Bozbele ne zaman davetiye çıkardığı belli değildir.
71. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 26 Ocak 2016 tarihli kararıyla talimatın Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine bilâ ikmâl, yani gereğini yerine getiremeden iade edilmesine karar vermiştir (EK-39: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 26 Ocak 2016 Tarihli Talimat İade Kararı). Dosya bu karar uyarınca İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi tarafından Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine 8 Şubat 2016 tarihinde iade edilmiştir. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi İstanbula talimat yazılmasına 21 Mayıs 2014 tarihli duruşmada karar vermiştir. Talimat bir yıl dokuz ay sonra yerine getirilemeyerek iade edildiğine göre, dava yok yere bir yıl dokuz ay uzamıştır.
72. İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, talimatı, bilâ ikmâl, 8 Şubat 2016 tarihli kararıyla Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine iade edince, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 16 Şubat 2016 tarihli ara kararıyla, bilirkişi incelemesi hususunda yeniden değerlendirme yapmak üzere yeni duruşma günü belirlenmesine karar vermiştir (EK-51: 16 Şubat 2016 Tarihli Ara Karar).
73. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 24 Şubat 2016 tarihinde 21inci duruşmasını yaptı ve dosyanın ara kararı doğrultusunda resen seçilecek üç kişilik bilirkişi heyetine tevdiine karar verdi (EK-52: 24 Şubat 2016 tarihli Duruşma Tutanağı).
Eleştiri 21.- Bu davanın 14 Mart 2012 tarihinde açıldığını hatırlatalım. Yani davanın açılmasından dört yıl geçtikten sonra dava başa dönmüştür. Ankarada yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulması işine tekrar başlanmıştır. Dört yıl boş yere geçmiştir.
74. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 24 Şubat 2016 tarihli 21inci duruşmasından sonra, tarihli 1 Mart 2016 tarihli bilirkişi seçim kararıyla Prof. Dr. Ali Dursun Ulusoy, Doç. Dr. Cüneyt Ozansoy ve Doç. Dr. Hamdi Pınarı bilirkişi olarak seçmiştir (EK-53: 1 Mart 2016 Tarihli Ara Kararı).
75. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 4 Mayıs 2016 tarihinde 22nci duruşmasını yaptı ve bilirkişi raporunun beklenilmesine karar verdi (EK-54: 4 Mayıs 2016 Tarihli Duruşma Tutanağı).
76. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 23üncü duruşmasını 22 Haziran 2016 tarihinde yaptı ve bilirkişi raporunun beklenilmesine karar verdi (EK-55: 22 Haziran 2016 Tarihli Duruşma Tutanağı).
77. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 24üncü duruşmasını 26 Ekim 2016 tarihinde yaptı ve bilirkişi raporunun beklenilmesine ve bilirkişilere ihtar çekilmesine karar verdi (EK-56: 26 Ekim 2016 Tarihli Duruşma Tutanağı).
78. Nihayet Prof. Dr. Ali Dursun Ulusoy, Doç. Dr. Cüneyt Ozansoy ve Doç. Dr. Hamdi Pınardan oluşan Bilirkişi Heyeti raporunu UYAPtaki kayda göre 2 Kasım 2016 tarihinde Mahkemeye sundu. Bilirkişi raporunun ilk sayfasının sağ üst köşesinde 10 Ekim 2016 tarihi vardır. Yard. Doç. Dr. Hamdi Pınar imzalı muhalefet şerhinin ise sonunda 2.11.2016 tarihi bulunmaktadır. Çoğunluk görüşü 19, muhalefet şerhi ise 15 sayfa uzunluğundadır. Bilirkişi raporu yukarıda s.22-27de açıkladığımız gerekçeyle buraya konulmamıştır.
Bilirkişi raporunun Prof. Dr. Ali Dursun Ulusoy ve Doç. Dr. Cüneyt Ozansoy imzalı çoğunluk görüşünde Ramazan Çağlayanın kitabında benim kitabımdan yapılmış usûlsüz alıntıların bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yard. Doç. Dr. Hamdi Pınar imzalı muhalefet şerhinin ise Sonuç kısmında şöyle denmiştir: Bu açıklamalar çerçevesinde dava konusu uyuşmazlıkta intihal iddialarının tek ve farklı eserlerde geçen ifadelerle birlikte karşılaştırılması gerektiği hâlde ve yukarıdaki soruların tamamın cevaplandırılmadığı bir raporun telif hukuk açısından eksiklik taşıyacağından, heyetin çoğunluk görüşüne katılmadığımı saygılarımla sunarım.
79. Mahkeme bilirkişi raporunu taraflara tebliğ etti.
80. Karşı taraf bilirkişi ek raporuna karşı beyan dilekçesini 22 Kasım 2016 tarihinde sundu. Davalı vekili Avukat M. Kaan Koçali beş sayfa uzunluğunda bir beyan dilekçesi sundu. Bu beyan dilekçesinin ekinde Ramazan Çağlayan da davalı asıl sıfatıyla 74 sayfa uzunluğunda Davalı asil Prof. Dr. Ramazan Çağlayanın 10 Ekim 2016 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarının sunulmasından ibarettir konulu bir dilekçe sundu. (Beyan dilekçesi ve eki üzerinde sahibinin fikri hakları olduğu düşüncesiyle burada yayınlanmamaktadır. Bu konuda yukarıda s.26-28e bakılabilir. Bunu arzu ediyorsa sahibi yayınlayabilir).
81. Vekilim Fahrettin Kayhan bilirkişi raporuna karşı beyanlarımızı 24 Kasım 2016 tarihli dilekçesiyle mahkemeye sundu (EK-57: Bilirkişi Raporuna Karşı Fahrettin Kayhanın 24 Kasım 2016 Tarihli Beyan Dilekçesi).
82. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 25inci duruşmasını 25 Ocak 2017 tarihinde yaptı ve dosyanın son raporu düzenleyen bilirkişi heyetine tevdi ile iddiaları ayrı ayrı değerlendirilen başka bir ifade ile ... Örneklerde de aynı durum vardır şeklinde açıklama ile yetinilmemesi nedeni ile ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verdi (EK-58: 25 Ocak 2017 Tarihli Duruşma Tutanağı).
83. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 26ncı duruşmasını 2 Mart 2017 tarihinde yaptı ve bilirkişiden ek raporun beklenilmesine karar verdi (EK-59: 2 Mart 2017 Tarihli Duruşma Tutanağı).
84. Bilirkişi heyetinin çoğunluk üyeleri Ali Dursun Ulusoy ve Cüneyt Ozansoy ek raporlarını 2 Mart 2017 tarihinde sundular. Muhalefet şerhi yazan Hamdi Pınar ise ek raporunu bu tarihte sunmadı.
85. Karşı taraf, Ali Dursun Ulusoy ve Cüneyt Ozansoy imzalı ek bilirkişi raporuyla ilgili beyan dilekçesini 23 Mart 2017 tarihinde sundu.
86. Mahkeme 27nci duruşmasını 3 Mayıs 2017 günü yaptı ve muhalif bilirkişi üyesi Hamdi Pınarın ek raporunun beklenilmesine karar verdi (EK-60: 3 Mayıs 2017 Tarihli Duruşma Tutanağı).
87. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 28inci duruşmasını 31 Mayıs 2015 günü yaptı ve muhalif bilirkişi üyesi Hamdi Pınarın ek raporunun döndüğünü tespit etti ve tahkikatın bittiği taraflara tefhim etti ve gelecek celsenin sözlü duruşma olarak belirlenmesine karar verdi (EK-61: 31 Mayıs 2017 Tarihli Duruşma Tutanağı).
88. Mahkeme, 12 Haziran 2017 tarihli ara kararıyla sözlü duruşma gününün 12 Temmuz 2017 günü, saat 10.40 olarak belirlenmesine karar verdi (EK-62: 12 Haziran 2017 Tarihli Ara Kararı). Böylece dosya karar aşamasına gelmiş oldu.
89. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, 12 Temmuz 2017 tarihli 29uncu duruşmada davamın kısmen kabulüne karar verdi (EK-63: 12 Temmuz 2017 Tarihli Duruşma Tutanağı).
90. İzleyen günlerde Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi gerekçeli kararını yazdı ve taraflara tebliğ etti (EK-64: 12 Temmuz 2017 Tarih ve E.2012/49, K.2017/292 Sayılı Gerekçeli Karar) (Gerekçeli kararın tebliğe çıkarılma tarihi 1 Ağustos 2017dir).
Burada önce gerekçeli kararın kendisi, sonra da ilk derece yargılaması süreci değerlendirilecektir.
Önce gerekçeli kararın kendisi hakkında bilgi verelim.
Gerekçeli karar 292 sayfa uzunluğundadır. Gerekçeli kararda 104 adet örnek üzerinden davalı Ramazan Çağlayanın yaptığı usûlsüz alıntılar tek tek tespit edilmektedir. Bu amaçla gerekçeli kararda karşılaştırma tabloları yapılmıştır. Tablonun sol sütununda benim kitabımdaki asıl paragraf veya paragraflar, sağ sütununda ise sayın Ramazan Çağlayanın dava konusu kitabında bulunan benim kitabımdan usûlsüz bir şekilde alıntılanmış olduğunu iddia ettiğim paragraf veya paragraflar verilmiştir. Bu iki sütunun altına yer alan birinci satırda benim söz konusu paragraf veya paragraflara ilişkin iddiam, izleyen satırda Ramazan Çağlayanın söz konusu paragraf veya paragraflar ilişkin savunması, üçüncü satırında ise söz konusu paragraf veya paragraflara ilişkin bilirkişi raporunda yapılan değerlendirme ve mahkemenin kanaati verilmiştir.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi bu şekilde, 104 tabloyla karşılaştırmalı bir inceleme yaptıktan sonra, gerekçeli kararında şöyle denmektedir:
Kararın hüküm kısmı ise şöyledir:
Şimdi kararın metnine ve şekline ilişkin birtakım gözlemlerde bulunmak isterim. Gerekçeli karar toplam 292 sayfadır [10]. Karar uzundur; ama kararın benim iddialarımı ayrıntılarıyla tartışan bir karar olduğu sanılmamalıdır. Kararın 10 ile 254üncü sayfalarında 104 adet tablo vardır. Bu tabloların sol sütununda benim kitabımdan alınmış asıl paragraf veya paragraflar, sağ sütununda ise Ramazan Çağlayanın kitabından alınmış paragraf veya paragraflar verilmiştir.
Bu iki sütunun altına yer alan Davacı İddiası başlıklı birinci satırda benim söz konusu paragraf veya paragraflara ilişkin iddialarım, Davalı Savunması başlıklı ikinci satırda Ramazan Çağlayanın söz konusu paragraf veya paragraflara ilişkin savunması onun, Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlıklı üçüncü satırda ise söz konusu paragraf veya paragraflara ilişkin bilirkişi raporunda yapılan değerlendirme ve mahkemenin kanaati verilmiştir.
Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlıklı üçüncü satırda çoğunlukla bilirkişi raporundan kes-kopyala-yapıştır yoluyla alınmış paragraflar vardır. Tablonun bu satırında nerede bilirkişi görüşünün bittiği ve nerede mahkemenin kanaatinin başladığı kolayca anlaşılamamaktadır. Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlıklı satırda mahkemenin yaptığı şey, çoğunlukla bilirkişi raporundan ilgili örneğe ilişkin değerlendirmeyi almaktan ibarettir. Mahkemenin Bilirkişi Görüşü başlıklı satırın altına Mahkemenin Tespiti ve Kanaati başlıklı bir dördüncü satır açması ve burada örneğe ilişkin kendi değerlendirmesini açıkça yapması çok daha isabetli olurdu.
Mahkemenin gerekçeli kararının içeriğine geçmeden, şekle ilişkin bir hususu da daha belirtmek isterim: Gerekçeli kararda bilirkişi isimleri baş harfleriyle kısaltılmıştır. Ön Sorunlar başlıklı bölümde açıkladığım gibi bu yanlıştır (s.19). Bir mahkeme kararında bilirkişi isimlerinin gizlenmesinin meşru gösterecek bir neden yoktur. Bilirkişi raporu, raporu hazırlayan kişilerin fikri eseridir; bilirkişi raporundan alıntı yapılırken rapor sahibinin isminin zikredilmesi gerekir. Ayrıca bilirkişilerin isimlerini gizlenmesinin yargılama açısından bir anlamı ve gereği yoktur. Bilirkişi raporu bir delildir. Tanık ismi nasıl gizlenemez ise bilirkişi ismi de gizlenemez. Bilirkişi isimleri gizlendikten sonra karar üzerinde kamunun bilgi edinme hakkı nasıl gerçekleşecektir? İsmi gizlenmiş bilirkişi üzerinde kamuoyu nasıl olup da denetim yapacaktır?
Şimdi gerekçeli kararı içerik açısından inceleyelim.
Dava dilekçesinin ekinde sunduğum EK-3: Ramazan Çağlayanın Kemal Gözlerden Yaptığı Usûlsüz Alıntılar Listesi başlıklı 251 sayfa uzunluğundaki belgede Ramazan Çağlayanın İdarî Yargılama Hukuku isimli kitabında benim İdare Hukuku isimli kitabımdan yaptığı usûlsüz alıntılara 276 adet örnek verdim. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, bu 276 adet örneğin sadece 104ünde bana hak vermiş, bunlarda usûlsüz alıntı olduğuna karar vermiştir.
Burada altını çizerek belirtmek isterim ki, Mahkemenin usûlsüz alıntı olarak kabul etmediği 172 adet örnekte de usûlsüz alıntı bulunduğunu düşünüyorum. Bir örnek:
Görüldüğü gibi Ramazan Çağlayanın yukarıdaki iki cümlesi ile benim iki cümlem arasında çok büyük bir benzerlik vardır. Ramazan Çağlayanın iki cümlesinde toplam 28 kelime vardır ve bu 28 kelimenin 26sı benim iki cümlemdeki kelimelerdir ve benim cümlelerimdeki aynı sırayla geçmektedir. İki yazarın bir rastlantı sonucu aynı 26 kelimeyi aynı sırayla kullanmaları mümkün müdür? Yukarıdaki iki cümlenin benim kitabımdan alınmış olduğunun bir kanıtı daha vardır: Bu cümleler için Ramazan Çağlayanın dipnotlarda atıf yaptığı kaynaklar, benim kitabımda aynı cümleler için benim atıf yaptığım kaynaklardır. Üstelik söz konusu kitapların aynı baskılarına atıf yapıyoruz. Bu bir rastlantı olabilir mi? Sadece ana metinde değil, ana metinle birlikte dipnotlarında benzerliğin sürmesi usûlsüz alıntının tipik bir delilidir. Ramazan Çağlayanın söz konusu iki cümleyi, tırnak içinde vermesi ve dipnotlarda da bana atıf yapması gerekirdi.
Dava dilekçemize ekli EK-3 isimli belgede Örnek 47ye ilişkin Ramazan Çağlayanın cümlelerinin kaynaksız alıntı ve dipnotlarının da aldatıcı mahiyette kaynak gösterme oluşturduğunu iddia etmiştim. Maalesef Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, bu örneğe ilişkin bana hak vermedi. Gerekçeli kararda da bu örneğe ilişkin neden bana hak vermediği, yani bu örneğin neden usûlsüz alıntı oluşturmadığı hususu açıklanmamıştır. Keza benim usûlsüz alıntı örneği olarak iddia ettiğim bunun gibi 172 adet örnekte de bunların neden usûlsüz alıntı olmadığı hususu açıklanmamıştır.* * *
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, miktar olarak benim iddia ettiğim toplam usûlsüz alıntı sayısının yarısından azında usûlsüz alıntı olduğunu kabul etmiş olsa da, bu karar içerik olarak, esasen beni büyük ölçüde tatmin etmiştir. Bu kararın hakkını teslim etmek gerekir.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 12 Temmuz 2017 tarih ve E. 2012/49, K.2017/292 sayılı gerekçeli kararı, usûlsüz alıntının bütün biçimlerine örnek sunan ve bunları değerlendiren Türk fikrî haklar hukukunda içtihat teşkil etmesi gereken önemli bir karardır.
Bu kararda sadece kaynaksız alıntılar değil, aldatıcı atıfla yapılan alıntılar, da usûlsüz alıntı olarak kabul edilmiştir. Keza bu kararda, çevirinin de bir fikrî eser olduğu, çevrilen metin orijinal Fransızca metinde bulunsa ve bu metne atıf yapılmış olsa bile, çevirinin alındığı yazara atıf yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Yine bu kararda, alıntının kaynağı gösterilmiş olsa bile tırnak içinde verilmemiş aynen alıntıların usûlsüz alıntı oluşturduğu kabul edilmiştir. Yine kararda maksadın haklı göstereceği nispeti aşan alıntıların kaynağı gösterilmiş olsa bile birer usûlsüz alıntı olduğu sonucuna varılmıştır [11]. Yine karada, alıntılanan bilgi içerik olarak genel bilgi olsa bile, bu bilgi alıntılanan yazarın cümleleriyle aktarılmış ise, bunun da usûlsüz alıntı oluşturduğu hüküm altına almıştır.
Şimdi bunları kısaca örnekleriyle açıklayalım:
Haliyle usûlsüz alıntının en bilinen şekli kaynaksız alıntıdır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 12 Temmuz 2017 tarih ve E.2012/49, K.2017/292 sayılı gerekçeli kararında, dava konusu pek çok usûlsüz alıntı örneğinde, Ramazan Çağlayanın paragrafların benim kitabımdan alınmış olduğu, ama bana atıf yapılmamış olduğu tespit edilmiştir. Sadece bir örnek:
Görüldüğü gibi Ramazan Çağlayanın yukarıdaki kutudaki cümleleri benim cümlelerimden alınmıştır. Ama alıntının kaynağı gösterilmemiştir. Mahkeme de bizim iddiamıza hak vermiş ve Ramazan Çağlayanın bu paragrafın usûlsüz alıntı teşkil ettiğine karar vermiş ve Gerekçeli Kararın 23üncü sayfasında [12] bu örneğe ilişkin şu tespitte bulunmuştur: Hazırlık işleminin tanımlandığı bu örnekte davalı konuyu davacı ile çok benzer ve hatta yer yer aynı kelimelerle açıklamış, ancak davacının eserine atıf yapmamıştır (Gerekçeli Karar, Örnek 39, s.23).
Alıntıyı bir yazardan yapıp, atıfı o yazara değil;başka bir yazara veya yazarlara yapmak da atıf yapılmayan yazar bakımından kaynaksız alıntı durumu oluşturur. Bir örnek:
Görüldüğü gibi sayın Ramazan Çağlayan, yukarıdaki paragrafı bütünüyle benden almakta ve hatta benim atıf yaptığım yazarlara dahi dipnotta atıf yapmaktadır. Ramazan Çağlayanın bu paragrafla ilgili hem ana metni, hem dipnotları benden alınmıştır. Ancak Ramazan Çağlayan, bana değil, başka yazarlara (benim kendilerine atıf yaptığım yazarlara atıf yapmaktadır). Ramazan Çağlayan bu alıntısı benim açımdan kaynaksız alıntı oluşturur.
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi de gerekçeli kararının 34üncü sayfasında (Örnek 104) başlığı altında şu değerlendirmeyi yapmıştır:
Belirli bir alıntı belirli bir yazardan alınıyorsa, sadece o yazara atıf yapmak gerekir. Alıntıyı bir yazardan yapıp, dipnotta sadece o yazara değil, onun yanında başka yazarlara da atıf yapmak aldatıcı atıftır. Sayın Ramazan Çağlayanın kitabında pek çok aldatıcı atıf bulunmaktadır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi kararıyla tespit edilmiş aldatıcı atıflardan bir örnek:
Görüldüğü gibi Ramazan Çağlayannın cümleleri, kelimesi kelimesine benim cümlelerimden alınmadır. Ama Ramazan Çağlayan sadece bana atıf yapmamakta, benim yanımda sekiz Fransız yazara daha atıf yapmaktadır. Benim adım bu yazarların isimlerinin içine gömülmüştür; fark edilmemektedir. Bu cümleler sadece benim kitabımdan alınmış olduğuna göre, sadece bana atıf yapılmalıydı. İlave edelim ki, Ramazan Çağlayanın 746-748 numaralı dipnotlarında atıf yaptığı yazarlar, benim 1122-1125 numaralı dipnotlarımda atıf yaptığım yazarlardır. Kelimesi kelimesine benden yapılmış bir alıntı için bana atıf yapılırken başkasına da atıf yapılması bir aldatıcı atıf örneğidir. Ortada FSEK, m.71/1, b.5te hükme bağlanan aldatıcı mahiyette kaynak gösterme durumu vardır. Bir örnek daha verelim:
Gerekçeli kararın 249uncu sayfasında da bu örneğe ilişkin tablonun en alt satırında bulunan Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlığı altında şu değerlendirme yapılmıştır:
Görüldüğü gibi bu örneğe ilişkin Mahkeme, Ramazan Çağlayanın diğer yazarların yanında bana da atıf yapmış olmasını yeterli saymamıştır. Alıntının benden yapılmış olduğunun ayrıca belirtilmiş olması şartını aramıştır.
Ramazan Çağlayan, benim iddia ettiğim pek çok örnekte, orijinal Fransızca kaynaklarda bulunan cümleleri kendisi Türkçeye çevirmemiş, bu cümleleri benim kitabımdan almış, ama bana değil, doğrudan doğruya benim dipnotumda atıf yaptığın orijinal Fransızca eserlere atıf yapmıştır. Prof. Dr. Ramazan Çağlayanın kitabına bakan okuyucu, bu cümlelerin doğrudan doğruya sayın Çağlayan tarafından Türkçeye çevrilmiş olduğunu sanmaktadır. Bu durumu ifade etmek için vekilim avukat Fahrettin Kayhan transit atıf kavramını kullanmıştır. Ben de bu kavramı kullanarak söyleyebilirim ki, bu gibi örneklerde, Ramazan Çağlayanın dipnotta yaptığı atıflar, benim kitabım üzerinden yapılmış transit atıflardır. Şüphesiz bu gibi örneklerde, Ramazan Çağlayan, bana atıf yapmadan orijinal Fransızca kaynağa atıf yapabilirdi; ama bunun için Fransızca cümleleri kendisinin Türkçeye çevirmesi gerekirdi. Ramazan Çağlayan bunu yapmamış, benim cümlelerimi almış, ama atfı bana yapacağına benim atıf yaptığım Fransız yazarlara yapmıştır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi gerekçeli kararından bir örnek:
Gerekçeli kararda bu örneğe ilişkin tablonun en alt satırında bulunan Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlığı altında şu değerlendirme yapılmıştır:
FSEK, m.35/sona göre iktibasın belli olacak şekilde yapılması gerekir. Bu nedenle aynen alıntılarda alıntının tırnak içinde verilmesi gerekir. Ortada aynen alıntı var ise, kaynağı gösterilmiş olsa bile, alıntı tırnak içine alınmamış ise bu alıntı, FSEK, m.35/sona aykırı bir usûlsüz alıntıdır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin gerekçeli kararına yansımış bir örnek:
Gerekçeli kararda (s.12) bu örneğe ilişkin Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlığı altında şu değerlendirme yapılmıştır:
Genel bilgiler için hâliyle kaynak gösterilmesine gerek yoktur. Ancak genel bilgileri her yazar kendi cümleleriyle ifade etmelidir. Bir yazar, genel bilgileri, kendi cümleleriyle değil; bir başka yazarın cümleleriyle aktarıyorsa ortada yine bir usûlsüz alıntı vardır. Çünkü, FSEK, sadece bilginin içeriğini değil, üslubu da korur. Üslûp da eser sahibinin hususiyetinin bir parçasıdır. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin gerekçeli kararından bir örnek:
Gerekçeli kararda bu örneğe ilişkin Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlığı altında şu değerlendirme yapılmıştır:
Çeviri de bir fikrî eserdir. Bir yazar diğer bir yazarın çevirisini alıyorsa atıf yaparak bunun kaynağını göstermelidir. Çevirene değil, çevirinin yapıldığı orijinal yabancı kaynağa atıf yapılması, usûlsüz alıntı vakıasını ortadan kaldırmaz. Çünkü, sadece çevrilen malzeme değil, çevirinin kendisi de bir fikrî eserdir. Şüphesiz yabancı bir metinden her yazar alıntı yapabilir. Ama bunun için alıntı yapacağı cümleleri kendisinin Türkçeye çevirmesi gerekir. Maalesef Ramazan Çağlayanın kitabında benim tarafından yapılmış çeviriler, bana atıf yapılmaksızın alınmış ve bana değil, sanki bunları sayın Çağlayanın kendisi çevirmiş gibi orijinal Fransızca kaynaklara atıf yapılmıştır.
Ramazan Çağlayan bu durumu, ben de Fransızca biliyorum, bunları ben de Türkçeye çevirebilirim diye açıklamaya çalışmıştır. Ancak benim iddia ettiğim şey bu değildir. Somut örneklerde ben söz konusu çevirilerin Ramazan Çağlayan tarafından yapılmadığını, sayın Çağlayanın bu çevirileri kelime kelime benim kitabımdan aldığını iddia ediyorum. Çünkü bu örneklerde 20-30 kelimelik cümleler, benim tarafımdan ve Ramazan Çağlayan tarafından kelimesi kelimesine aynı şekilde çevrilmiştir. İki yazarın birbirinden habersiz olarak 30 kelimelik bir Fransızca cümleyi, kelimesi kelimesine aynı şekilde Türkçeye çevirmesi mümkün değildir. Bu durum bu cümleleri Ramazan Çağlayanın kendisinin çevirmediğini, bunları benim kitabımdan aldığını gösterir. Şüphesiz Ramazan Çağlayan bunu da yapabilirdi. Ama bunu yaparken bana atıf yapması gerekirdi; işte sayın Ramazan Çağlayanın yapmadığı şey budur. Mahkeme bu gibi durumlarda benim bu iddiama hak vermiştir. Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi kararında bu duruma verilmiş onlarca örnek vardır. Sadece bir örnek:
Görüldüğü gibi Ramazan Çağlayanın söz konusu cümleleri ile benim cümlelerim aynıdır. Ramazan Çağlayanın bu cümleleri benim kitabımdan görmeden kendisi Fransızcadan Türkçeye çevirmiş olamaz. Bu alıntı konusunda (Örnek 180) Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, gerekçeli kararının 152nci sayfasında karşılaştırma tablosunda Bilirkişi Görüşü ve Kanaat başlığı altında şöyle denmiştir:
Benzer pek çok örnekte (mesela Örnek 121, 151, 156, 172, 182, 183, 264, 171, 229, 259) Mahkeme gerekçeli kararda hep aynı değerlendirmeyi yapmıştır:
Gerekçeli kararın içerik olarak, beni kısmen de olsa tatmin ettiğini söyleyebilirim. Ancak bu davanın ilk derece safhasında, yukarıda yeri geldikçe gösterdiğim gibi yargılamanın etkililiği ve kalitesi bakımından eleştiriye açık pek çok husus olmuştur. Davanın bu safhasında kanımızca pek çok hata yapılmıştır.
Yukarıda davanın seyrini açıkladığım her bir adımdan sonra Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin ve talimat mahkemesi olan İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin yaptığı hataları Eleştiri başlıklı paragraflarda tek tek açıkladım. Toplam 21 adet Eleştiri başlıklı paragraf vardır. Yani toplam 21 hata vardır. Bunları yukarıda açıkladığım için bunlara burada tekrar değinmeyeceğim.
Ancak şu hususu belirtmek isterim: Bu hatalar, nedeniyle davam üç yıldan uzun bir süre yerinde saymıştır. Dava 14 Mart 2012 tarihinde açılmıştır. 8 Şubat 2016 tarihinde İstanbuldaki talimat Mahkemesinden Ankaradaki asıl Mahkemeye dönmüştür. Döndüğü tarih itibarıyla dosya, dilekçe teati safhası henüz tamamlanmış bir dosya gibidir. Nitekim dosyanın karara bağlanması için bu tarihten sonra daha bir buçuk yıl daha gerekmiştir.
14 Mart 2012 tarihinde açılmış olan bu davanın ilk derece aşaması, gerekçeli kararın tebliğe çıkarıldığı 1 Ağustos 2017 tarihi esas alırsak, tam 5 yıl 4 ay ve 20 günde bitirilebilmiştir. Bu süre toplam 1965 gün tutmaktadır. İlk derece yargılaması için bu süre uzun bir süredir.
Malum Türkiyede davalar uzun sürüyor. Ancak Gözler v. Çağlayan davasının ilk derece yargılaması Türkiyedeki davaların ilk derecede ortalama görülme süresinden de katbekat uzun olmuştur.
Adalet Bakanlığının yayınladığı Adli İstatistikler 2018 başlıklı kitaba göre Türkiyede Fikri ve Sinaî Haklar Hukuk Mahkemelerinde davaların ortalama görülme süreleri, 2012de 521 gün, 2013te 425 gün, 2014te 377 gün, 2015te 453 gün, 2016da 499 gün, 2017de 336 gündür. Bunun altı yıllık ortalaması 435 gündür [13]. Benim davamın görülme süresi ise 1965 gündür. Yani ortalamadan tam 930 gün daha fazladır. Benim davamın süresi, ortalama sürenin tam dört buçuk katıdır.
Yargılama hızıyla ilgili olarak burada şunu gözlemlemek gerekir ki, ilk derece safhasında böylesine ağır işleyen dava, ayrıntılarını aşağıda göreceğiniz gibi, istinaf ve temyiz safhasında hızlanmıştır. İlk derece safhasında beş buçuk yılda karara bağlanan bu dava istinaf aşamasında (Dosya Geliş: 6 Ekim 2017, Karar Tarihi: 29 Mayıs 2019) 1 yıl 7 ay 23 günde, temyiz safhasında ise 5 ay 4 günde karara bağlanmıştır (Dosya Geliş: 26 Eylül 2019, Karar Tarihi: 2 Mart 2020). Oysa Yargıtay hukuk dairelerinde ortalama karar süresi 2018 yılında 448 gündür [14]. Bu husus aşağıda üçüncü bölümde ayrıca açıklanacaktır.
Şüphesiz davanın hızlı görülmesi güzel bir şeydir. Ama sadece davanın benim aleyhime seyrettiği dönemde değil, lehime seyrettiği dönemde de hızlı görülmesini istemek herhalde benim en doğal hakkımdır.* * *
Davamın ilk derece aşamasında adaletin yerine gelmesi gecikmiştir. Üstelik bu gecikme, Türkiye ortalamasından tam dört buçuk kat fazladır. Bu gecikmenin sebebini sorgulamak sanıyorum hak arayan bir davacı olarak benim hakkımdır [15].* * *
Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi önünde görülen Gözler v. Çağlayan davasındaki gecikme sebeplerini açıklamak isterim.
Öncelikle belirteyim ki, bu davanın başından sonuna kadar dosyaya tek bir hâkim bakmıştır. Dosyada hâkim değişikliği olmamıştır. Bu açıdan dosya şanslı bir dosyadır. Bu davanın talimat kısmında de tek bir hâkim görev almıştır. Dolayısıyla benim davamda hâkim değişmesi nedeniyle gecikme sebebi yaşanmamıştır.
Benim davamın gecikmesinin nedenleri şunlardır:
1. Ayrıntılarını yukarıda tek tek gösterdim. Bu davada, gerek asıl mahkeme olan Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, gerekse talimat mahkemesi olan İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi huzurunda davanın gecikmesinin birinci nedeni, adı geçen mahkemelerin yanlış bilirkişiler seçmesidir [16].
2. Gecikmenin ikinci nedeni, Mahkemenin seçtiği bilirkişilerin kanımca ikna edici olmayan sebeplerle bilirkişilik görevinden çekilme dilekçeleri vermeleridir (Bu davanın ilk derece aşamasında 12 bilirkişi görevden çekilmiştir). Burada eleştirilecek iki husus vardır:
a) Bilirkişilik görevine atanan öğretim üyelerinin büyük bir kısmının, bir öğretim üyesinin diğer bir öğretim üyesinin kitabı hakkında ileri sürdüğü usûlsüz alıntı iddiaları konusuna dahil olmak istememişlerdir. Öğretim üyelerinin bu soruna dahil olmak istemedikleri bir yerde, bu sorun nasıl çözümlenebilir? Doğrusu, hâkimleri eleştirmeden önce, öğretim üyeleri olarak önce bizim kendimizi eleştirmemiz lazımdır. Türkiyede usûlsüz alıntı sorunun çözülememesinin sorumlusu, sadece hâkimler değil, aynı zamanda hâkimler tarafından bilirkişi olarak görevlendirilen öğretim üyeleridir (Bu konuda yukarıda s.57de yer alan Kutu 1.2ye bakılabilir).
b) Bununla birlikte bilirkişilerden rapor alınamaması konusunda hâkimlerin de eleştirilmesi gerekmektedir. Koşulları taşıyan kişilerin mahkemece görevlendirilmeleri halinde bilirkişilik yapması hukukumuzda zorunludur. Mahkemece görevlendirilmiş bilirkişi, tanıklıktan çekilme sebebi veya bilirkişiyi ret sebebi olmadıkça ve ret veya çekilme talebini hâkim kabul etmedikçe, bilirkişilik görevinden çekilemez. Ne var ki, benim davamda, çekilme veya ret sebebi bulunmayan 12 bilirkişi, işlerinin yoğunluğu gibi sebeplerle çekilme talebinde bulundular ve Ankaradaki asıl Mahkeme ve İstanbuldaki talimat Mahkemesi de bu talepleri, ileri sürülen sebeplerin belgelendirilmesini dahi istemeden kabul ettiler. Oysa bu talepleri adı geçen mahkemeler reddedebilir ve bilirkişiler rapor hazırlamak zorunda kalabilirlerdi.
3. Bu davada gecikmenin üçüncü sebebi şudur: İlk bilirkişi raporunu hazırlayan heyetin bir üyesi olan Prof. Dr. Mustafa Fadıl Yıldırımın dava konusu aynı kitap hakkında Kırıkkale Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütülen idarî soruşturmada bilirkişi olarak rapor sunduğu daha sonra ortaya çıkmıştır. Mahkeme, 19 Temmuz 2013 tarihli kararıyla, bu sebeple, HMK, m.36 uyarınca bilirkişi Mustafa Fadıl Yıldırımı görevden almıştır [17]. Bundan sonra da dava, yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı gibi, bilirkişi seçimi bakımından içinden çıkılmaz bir hâl almıştır.
4. Gecikmenin dördüncü sebebi şudur: Aleyhime gelen ilk bilirkişi raporundan sonra, vekilim, bilirkişi heyetini duruşmaya davet edip, bilirkişiye soru sorulmasına izin verilmesi şartıyla, benim aleyhime olan bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesini talep etti. Mahkeme vekilimin bu talebini kabul etmedi ve bizim talep etmemize rağmen yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmasına karar verdi. Eğer Mahkeme, bilirkişileri duruşmaya davet etse ve vekilimin soru sormasına izin verseydi, bu dava 2013 yılının son aylarında karara bağlanabilirdi [18].
5. Gecikmenin beşinci sebebi, Ankara 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin, 21 Mayıs 2014 tarihli ara kararıyla, Ankarada davada bilirkişilik yapabilecek dört öğretim üyesi bulunmasına rağmen bunların arasından bilirkişi seçmek yerine, Ankarada bilirkişi bulunamadığı gerekçesiyle İstanbul Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesine talimat yazmasıdır. Yukarıda gösterildiği gibi mahkemenin Ankarada bilirkişi bulunamadığı gerekçesi doğru değildi [19]. Yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı gibi, dosyanın İstanbula gönderilmesi, bu davanın bir yıl dokuz ay gecikmesine yol açmıştır [20].
6. Gecikmenin altıncı sebebi, talimat mahkemesi olan İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin arka arkaya beş ayrı defa idare hukuku öğretim üyeleri arasından bilirkişi seçmesi gerekirken, talimata aykırı bir şekilde, medenî hukuk veya ticaret hukuku öğretim üyeleri arasından bilirkişi seçmesidir [21].
Bu şekilde ben davamda ilk derece safhasında gördüğüm hataları ve gecikme sebeplerini sıralamaya ve bunları eleştirmeye çalıştım. Benim davam ilk derece safhasında Türkiye ortalamasından dört buçuk kat daha uzun sürmüş olsa da bu davada eleştirdiğim pek çok hususun, benim davama özgü olmadığı, benzer eleştirilerin Türkiyede çok yaygı olduğunu söylemem gerekir. Benim buradaki eleştirilerim, Türkiyede yargılamada kalite sorunun tartışılmasına bir vesile olursa kendimi mutlu hissederim. Bu düşünceyle, bu davada muhakeme hukukuna ilişkin gözlemlediğim bir sorunu dile getirmek isterim:
Türkiyede galiba pek çok hukuk davasında boşu boşuna duruşma yapılıyor. Çünkü bu duruşmalarda gerçekte yapılan bir yargılama yok. Tahkikat duruşmalarında hâkimler, çoğunlukla, taraf vekillerinin delilleri sözlü olarak tartışmalarına izin vermiyorlar. Örneğin benim davamda, vekilim avukat Fahrettin Kayhan, hem ilk derece mahkemesi önünde, hem de aşağıda ikinci bölümde göreceğimiz gibi istinaf mahkemesi önünde, HMK, m.152/1 uyarınca bilirkişilerin duruşmaya davet edilerek kendilerine soru sorulmasına izin verilmesini talep etti. İlk derece mahkemesi de, istinaf mahkemesi de vekilimin bu talebini reddetti. Böylece davadaki tek delil olan bilirkişi raporlarının değeri duruşmalardatartışılamadı ve bilirkişi raporlarındaki çelişki de giderilemedi.
Tarafların iddia ve savunmalarını sözlü olarak ileri süremediği, ileri sürülen delillerin sözlü olarak tartışılmadığı duruşmaların yargılamaya yapacağı bir katkısı yoktur. Benim davamda ilk derece safhasında 29 adet, istinaf safhasında ise 9 adet duruşma yapılmıştır. Bunların birinde dahi yapılan bir tartışma yoktur. Bunların birinde dahi tek delil olan bilirkişi raporunda madde madde yapılan değerlendirmelere ilişkin yapılan bir tartışma yoktur. Davacı veya davalı bilirkişi raporuna, somut argümanlar ileri sürüp madde madde itiraz ediyor; mahkeme, bu itirazlara cevap vermiyor, ileri sürülen argümanların doğruluğunu tartışmıyor ve sadece bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar veriyor. Bilirkişi heyetinden ilkinin tekrarı olan ek rapor geliyor; buna da davacı veya davalı itiraz ediyor, bu sefer mahkeme bu itiraz hakkında karar vermeksizin tahkikatın bittiğini, gelecek duruşmada esas hakkında karar vereceğini açıklıyor.
Gözler v. Çağlayan davasında bidayet ve istinaf safhasında yapılan toplam 38 duruşmanın hepsinin tutanakları bu kitabın eklerinde mevcuttur. Arzu edenler duruşma tutanaklarını tek tek okuyabilirler. Bu duruşmalarda bir yargılama yoktur. Bu duruşmalarda yapılan işlemler, -ki bazılarında yapılan bir işlem de yoktur-, mükemmel olarak dosya üzerinden de yapılabilirlerdi. Bu davadaki duruşmalarda örneğin bilirkişi tespiti için üniversitelere yazı yazılmasına, bilirkişi seçilmesine, bilirkişi çekilme talebinin kabulüne, bilirkişi raporunun beklenilmesine, bilirkişiye raporunu teslim etmesi için ihtar çekilmesine, bilirkişi raporunun taraflara tebliğe çıkarılmasına, bilirkişi raporuna karşı tarafların beyanlarını sunmaları için süre verilmesine, falan yere yazılan müzekkerenin cevabının beklenilmesine, duruşmanın falanca tarihe bırakılmasına karar verilmiştir. Bunlar için duruşma yapmaya gerek yoktur. Bunlar dosya üzerinden de mükemmel olarak, üstelik çok daha az maliyetle ve daha hızlı bir şekilde yapılabilen iş ve işlemlerdir. Bilindiği gibi yazılı yargılama usûlünün geçerli olduğu idarî yargılama usûlünde, bu gibi işlemler duruşmasız olarak dosya üzerinden yürütülür. Aynı şey, hukuk usûlünde de yapılabilir. Benim davamda boş yere 38 adet duruşma yapılmıştır. Boş yere zaman ve emek israf edilmiştir [22].
Bu eleştiriyi dile getirirken benim amacım yanlışı yasalaştırmak değil, bu yanlışı gözler önüne sermektir. Hâliyle hukuk usûlünde işin doğrusu tahkikatın duruşmalı yapılması ve duruşmalarda da çelişme ilkesine uyulmasıdır.
Vakıa Türkiyede yargılama kalitesine ilişkin pek çok sorun var. Bunlar aslında gizli saklı sorunlar değil, aşikâr sorunlardır. Bu sorunları en iyi bilenler de bunlarla her gün boğuşan avukatlardır. Ama onlar da bu sorunları, mahkeme ve hâkim ismi belirterek kamuoyunda dile getirmekten ve özellikle de bu konuda yazmaktan çekiniyorlar. Zira her gün o mahkemeye ve o hâkime işleri düşüyor [23]. Türkiyede yargılama kalitesinin düzeltilmesi için yargılama sürecinde yapılan hataların kamuoyunda mahkeme ve hâkim ismi zikredilerek tartışılmasında büyük yarar vardır. Bu yapılmadan, hiçbir mahkeme, hiçbir hâkim kendine çeki düzen vermez. Bu tartışmadan korkmamak gerekir. Ben Gözler v. Çağlayan davasına ilişkin olarak böyle bir küçük tartışma başlatabilirsem ve bunu kamuya mal edebilirsem ne mutlu bana!* * *
Böylece davanın ilk derece safhasını incelemiş oluyoruz. Şimdi izleyen bölümde istinaf safhasını inceleyelim.