TÜBİTAK Coğrafya Araştırma Projesi 11
“Ağaçların Çığlığı” Bir Dendroloji Çalışması İzmir-Bomova Örneği
İzmir’in doğusunda yer alan Bornova ilçesinde yoğun olarak çimento üretimi yapan çimento fabrikaları bulunmaktadır. Bu fabrikaların arıtmaları olmasına rağmen bacalarından havaya, çok miktarda çimento tozu ve partiküller yayılmaktadır. Bu çimento tozları fabrikaların yakın çevresinde doğal bitki örtüsünün en önemli parçasını oluşturan kızılçam ağaçları ve yaprakları üzerinde yoğun olarak birikmektedir. Çalışmamızda yapraklarda biriken çimento tozlarının ağaçların fotosentez faaliyeti ve gelişimi üzerindeki olumsuz etkileri incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken dendroloji bilimine bağlı olarak ağaçlardan artım burgusu ile alınan artım kalemleri (ağaç yaş halkalarını gösteren kesit) incelenerek ağaçların yaşlan bulunmuştur. Ancak çimento tozundan fazla etkilenen ağaçlardan alınan örnekler ile fazla etkilenmeyen ağaçlardan alınan örnekler karşılaştırıldığında ilginç sonuçlar ortaya çıkmıştır, örnek alınan ağaçların yer aldığı arazideki toprak çeşidi, toprak kalınlığı, bulunduğu yükselti, yağış ve bakı gibi bitki gelişimini etkileyen diğer özelliklerin birbirine benzer olmasına dikkat edilmiştir. Bunun amacı ağaçların boy ve çap ölçümlerinde ortaya çıkacak farkların temel nedeninin çimento tozuna bağlı kirlilikten kaynaklandığını ortaya koyabilmektir.
Kirliliğin yoğun olduğu bölgedeki ağaçların boylarının ve gövde çaplarının, kirlilikten fazla etkilenmeyen ağaçlara göre daha az olduğu anlaşılmıştır. Boy ve gövde çapları benzer olanlarda ise yaş halkaları sayıldığında temiz bölgedeki ağacın 9,2 metre boya 1S yaşında ulaştığı görülürken, çimento tozundan yoğun olarak etkilenen ağacın 9,5 metre boya ancak 34 yaşında ulaşabildiği görülmüştür. Sonuç olarak bu bölgede yaşayan tüm insanların çıplak gözle çok rahatça görebildiği ağaçlar üzerindeki kirliliğin, ağaçların fiziksel gelişimini ne boyutta etkilediği kanıtları ile ortaya konulmuştur. Ayrıca ağaçlarda bahsedilen sorunları ortaya çıkaran kirliliğin, bu bölgede yaşayan insanların (Naldöken Köyü) sağlığı ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerine de dikkat çekilmiştir.
İZMİR ÖZEL ÇAKABEY LİSESİ
Danışman: Okan Yöyen
Proje Öğrencileri
KAAN KARAYALÇİN
OSMAN AKGUN