“Üniversitelerde Blokzinciri Bölümü Açılmasına Daha Zaman Var”
Blokzinciri alanında farklı alanlarda uzmanlıklar oluşacağını belirten Bora Erdamar, şu anda blokzinciri eğitimlerindeki en büyük engelin eğitmen eksikliği olduğunu vurguluyor.
24 Ekim 2022 16:53
Güncellenme: 31 Ekim 2022 12:56
BlockchainIST Center Kurucusu ve Direktörü, aynı zamanda Bahçeşehir Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Bora Erdamar, gençlerin blokzinciri alanına ilgisinin çok fazla olduğun ancak üniversitelerde blokzinciri bölümlerinin açılması için henüz erken olduğunu belirtiyor. Bunun en büyük nedeni eğitmen eksikliği Erdamar, CoinDesk Türkiye’nin blokzinciri eğitimi üzerine sorularını yaıtladı:
Sizce Türkiye Web3 alanına yönelik eğitim noktasında şu an nerede duruyor?
Türkiye’de gençlerin ilgisi çok fazla. Ancak bilgi seviyesi o ilgiye yetişen bir düzeyde değil. Bunda dünyada ve Türkiye’de blokzinciri, kripto para konusunda henüz üniversitelerde bir bölüm açılmamasının da etkisi var. Ancak, bu konuda son 5-6 yılda çok iyi bir yol kat edildi. Örneğin biz Bahçeşehir Üniversitesi bünyesinde BlockchainIST Center’ı 2018 yılında kurduğumuzda dünyada bu anlamda sadece üç tane araştırma uygulama merkezi vardı. Yani biz Türkiye olarak ilklerden biriydik. Bizimki dâhil tüm topluluklarda ilk faaliyetler hep bilgilendirme ve eğitime yönelik oldu. Zaten biz bu merkezi kurarken sürekli “Blokzinciri nedir?” sorusuyla karşılaşıyorduk. Hâlâ da öyle. Ancak artık önce alım-satım yapıp sonra soruyorlar. Ben ayrıca yine o dönemde Bahçeşehir Üniversitesi’ne kayıtlı öğrencilerin alabileceği lisans dersleri de vermeye başladım. Şimdi de yüksek lisans programına başladık. Bu programa da dünyanın her yerinden ilgi var. Örneğin şu an Nijerya Merkez Bankası’ndan bir öğrencim var. Pek çok öğrenci yüksek lisanstan mezun olup tezler yazdılar. Bu çok önemli çünkü bu tezlerden yeni projeler doğdu. 2019 yılı sonlarına doğru İstanbul Blockchain Okulu’nu kurduk. BlockchainIST Center olarak bizim de yüklenicisi olduğumuz bu okul Türkiye’nin en kapsamlı blokzinciri eğitim projesidir. Çünkü içinde okur-yazarlık eğitimi, uzmanlık eğitimi, hachathonlar vardı. Dört dönem yapıldı. Kapasite 25 öğrenciydi ancak dönem başında 625 başvuru vardı. Yani müthiş bir talep vardı. Burada uzmanlık eğitimini tamamlayanlar daha sonra kendi kurumların blokzinciri araştırma projelerinin başına geçtiler. Yani proje meyvelerini verdi diyebiliriz.
İnsanlar Web3 alanında daha çok kendi kendilerine öğrenme konseptiyle ilerliyorlar. Ancak, tabii blokzinciri geniş bir alan. Felsefesi, hukuk tarafı, teknik kısmı var. Buradaki her alan kendi kendine öğrenilebilir mi?
Evet blokzinciri dağınık bir alan. Örneğin bilgisayar mühendisliğine bakarsak müfredatı var, buna özel kitapları okuyorsunuz, diplomanızı alıyorsunuz. Blokzincirinde ise öncelikle zaten belli projelere dâhil olmanız gerekiyor. Bu dâhiliyet işin white paper’ı, bizzat yazılımı ya da komünite yönetimi üzerinden olabilir. Ama sonuçta bir parçası olabileceğiniz çok alanı var blokzinciri projelerinin. Bu zaten başlı başına bir değer. Çünkü hangi alandan olursanız olun o projeye bir şekilde katkı sunabiliyorsunuz. Bu nedenle kendi alanınızın uzmanı olmak ve bu yeni alanı öğrenerek ona kendinizi adapte etmek blokzinciri projelerine girmenin ve bu alanda bir kariyer yapmanın en kolay yolu. Dolayısıyla, blokzinciri önce internetten videolar izleyip ya da bir eğitmenden yüzme öğrenip denize girdiğiniz bir alan değil. Suya bir an önce girerek öğrenebileceğiniz bir alan. Çünkü henüz çerçevesi çizilmiş ve kapsamı belirlenebilecek bir alan da değil. Her gün güncelleniyor konular. Şu an blokzincirine giriş bakımından Bitcoin’in, Ethereum’un, akıllı kontratların ne olduğunu öğrenebileceğiniz çok fazla kaynak var. Yani insanlar temel bilgileri öğrenebilecekleri daha yapısal kaynakları bulabiliyorlar. Bir noktaya kadar bu kendi kendine öğrenme yeterli. Ancak daha sonra, diyelim komünite yönetimi konusunda uzmanlaşacaksınız, o zaman komünitelerin, kitlelerin üzerinde çalıştıkları projelerden çalışanlarla bir araya gelip deneyim usulünde ve alaylı şekilde yetişmeniz gerekiyor. Bence bu şekilde yavaş yavaş uzmanlıklar oluşacak ve belki beş yıl içinde üniversitelerde de bu alanda müfredatlar oluşturulup bölümler kurulmaya başlanacak.
Blokzinciri üniversitelerde ayrı bir bölüme dönüşebilir mi? Bu olursa eğitimleri kimler vermeli?
Öncelikle zaten şu anda bölüm kurulsa bile ders verebilecek eğitmen sayısı çok az. Sonuçta her eğitmenin her konuyu anlatamayacağı kesin. Bir alanı çok iyi bilmekle çok iyi anlatmak aynı şey değil. Ayrıca eğitim vermenin de bir eğitimi var. Bir konunun farklı kademelere nasıl anlatılacağı da çok mühim. Bu nedenle ben Web3 alanının üniversitelerde bir bölüme dönüşmesinin biraz zaman alacağını düşünüyorum. Çünkü hem bu işleri bilen kişi eksiği hem de bu işleri anlatacak kişi eksiği var. Yani insan kaynağı eksiği var. Bu bence blokzinciri eğitimlerinin yaygınlaşmasındaki en önemli engellerden bir tanesi. Öğrenciler yetişecek, projelere dâhil olacaklar ve bir kısmı akademide yürümeye karar verecek. Ancak bu olursa biz bunun üniversitelerdeki halini göreceğiz. Ayrıca şunun da altını çizmek gerekir ki meslekler için diplomadan çok sertifika daha önemli olmaya başladı. Yazılımda en güncel ihtiyaçları karşılayabildiğini, en yeni nesil programlama dillerini bildiğini gösteren bir sertifika ve buna yönelik bir proje deneyimi işe alınma sebebi olabiliyor. Bu durum yetenek açığı büyüdüğü için oluştu. Bilgisayar mühendislerinin bile yetişmekte zorlandığı blokzinciri alt kültürü ve alt eğitimleri o kadar hızla evriliyor ki bunun bir diploma programına dönüşmesine daha çok var diye düşünüyorum. Hatta belki de hiç dönüşemeyecek. Bunu birlikte göreceğiz.
Sizce ileride Web3 alanında dikey uzmanlıklar oluşabilir mi? Örneğin üniversitelerde kripto hukuku diye ayrı bölüm olabilir mi?
Bence dikeyleşme zorunluluk. Örneğin ben bu kadar işin içinde olmama ve dünyadaki tüm gelişmeleri takip etmeme rağmen bir avukatın sahip olduğu temel hukuk bilgilerine sahip değilim. Dolayısıyla mutlaka blokzincir konusunda uzmanlaşmış avukatlara ihtiyaç var. Yani, blokzinciri üzerine yetişmiş avukatlar olması için alt programlar lazım. Aynı şekilde diyelim ben Python, Java biliyorum ama Solidity bilmiyorum. Dolayısıyla blokzincirinde yazılım alanında da farklı bir dikeyin olması gerekiyor. Tabii, bir blokzinciri yazılımcısının diğer yazılım dillerini de bilmesi gerekiyor ki üstüne inşa edebilsin. Öte yandan sosyal bilimlerde de blokzinciri üzerine uzmanlaşmış kişilere çok ihtiyaç var. Çünkü şu anda bile merkeziyetsizliğin devlet yapısıyla veya merkezi kurumlarla ve onların rolü üzerindeki etkisine ilişkin tartışmalar yapılıyor.
Günün Gelişmeleri İçin E-Bültenimize Abone Olun
E-Bültenimize abone olarak kişisel verileri koruma politikamızı onaylamış ve CoinDesk Türkiye ürün ve hizmetleri için iletişim kurulmasına izin vermiş olursunuz.
YASAL UYARI
Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
Deniz Türsen
Deniz Türsen, CoinDesk Türkiye'de Blockchain, Metaverse ve NFT faaliyetlerine ilişkin haberler ve röportajlar yapan editördür. Daha önce Hürriyet Gazetesi'nin Hürriyet İK ekinde ve Bloomberg Businessweek Türkiye dergisinde yönetim, insan kaynakları, istihdam üzerine röportajlar va haberler yapmıştır.