Yıldırım, bulut ile toprak arasında oluşan, tehlikeli bir şimşek türüdür. Kısacası yıldırım; gökyüzü ile yeryüzü arasındaki elektrik boşalmasıdır.
Yıldırım, 10 ila 100 milyon volt civarında bir elektrik gerilimine sahiptir ve 30 bin amperlik akım üretir. Ve yine ilginç olarak 30.000 dereceye kadar ısıya ulaşabilirler ve bu ısı güneş yüzeyi sıcaklığının 5 katından fazladır.
ABD’de her sene ortalama 62 kişi yıldırım çarpması nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu rakam dünya genelinde yılda ortalama 24.000 kişiye ulaşmaktadır.
Yıldırım Nasıl Düşer?
Doğa, gökyüzünde biriken elektriği en kısa yoldan yeryüzüne boşaltmak ister. Bu yüzden yıldırım, kendine iletken bir yol bulur ve akımı yeryüzüne doğru boşaltır.
Hava, içinde bulunan çeşitli gazlar ile iletken bir yapıya sahiptir. Yıldırım hiçbir şey bulamazsa direkt hava yoluyla toprağa ulaşır. Fakat daha iletken bir yapı bulursa, onun üzerinden yeryüzüne iner.
Mesela yıldırım, düz bir alanda içinde bolca miktarda su bulunan ve havadan daha iletken bir yapısı olan ağacın üzerine düşer.
Aynı şekilde çölde düz bir zeminde gezen insan yıldırım anında büyük tehlikededir. Çünkü insan vücudunun yüzde 70’i sudur. Ve su, havadan daha iletkendir. Yeryüzüne en kısa yoldan inmek isteyen yıldırımın, daha iletken bir yapısı olan insan üzerine düşme olasılığı fazladır.
Paratoner mantığıda budur. Paratonerler fazlasıyla iletken bir yapıya sahiptir. Yıldırımın gelişigüzel düşmesini engellemek amacıyla elektrik yükünü kendine çeker ve yükü direkt toprağa iletir. Böylece yıldırımdan doğacak tehlikeler önlenmiş olur.
Yıldırım çarpması için riskli durumlar:
- Açık arazide oyun oynarken
- Açık arazide çalışırken
- Kayık veya botla denizde gezerken veya balık tutarken
- Tarladayken ve ağır iş makinaları kullanıyorken
- Telefonda konuşuyorken
- Elektrikli aletler kullanıyorken veya tamir ediyorken
Yıldırım çarpmasını önlemek için:
- Binalarınıza Paratoner eklemek,
- Açık alandayken yıldırım tehlikesi ile karşılaşırsanız, etrafınızdaki en yakın binaya sığınmak,
- Eğer etrafınızda sığınacak bir yer yoksa, yere çömelmeli ve olduğunca top gibi küçülmek,
- Üstteki maddeler dışında risk oluşturucu faktörlerden(Yukarıdaki kısımda belirttim) kaçınmak.
Yıldırım nedir, yıldırım nasıl düşer, yıldırımda risk durumları nelerdir ve korunmak için neler yapabiliriz artık biliyoruz.
Yıldırım aslında doğa harikası bir olaydır, ancak bizden uzak olduğu müddetçe!