Patronların Futbolu
Futbol, spor dalları içinde her zaman en popüleri olmuş ve buna paralel olarak da son yıllarda büyüyen bir ekonomik sektör haline gelmiştir. Dünyanın giderek küresel bir hale gelmesiyle futbolun endüstriyel kimliğe bürünme süreci de hızlanmıştır. Futbol, özellikle 1950’li yılların başı ile 1990’lı yılların sonu arasında hislerle oynanan duygunun, mücadelenin ve kazanma hırsının ön planda olduğu bir spor etkinliğiydi. Bu süreçte futbol gelişimini tamamlamış, yerel ve kıtasal organizasyonlar sayesinde dünyanın en büyük spor etkinliği olarak anılmaya başlamıştır.
2000’li yılların başından itibaren futbol, endüstriyelleşmeye başlamış ve insan hislerinin ticari kaygılar ile pazarlandığı para karşılığında yapılan ve izlenen bir spor organizasyonu haline gelmiştir. Bu durum neticesinde futbol ekonomisi dediğimiz kavram oluşmaya başlamış ve devasa bütçeli dev kulüpler oluşmaya başlamıştır. Bu devasa bütçeli kulüplerle mücadele etmeye çalışan nispeten daha düşük bütçeli kulüpler, varlığını devam ettirmek için borçlanma yoluna gittiler. Oluşan yüksek borçlanma oranı kulüplerin mali bağımlılığını arttırmış ve transfer dahi yapamamasına neden olmuştur. Futbol takımları arasındaki ekonomik uçurum öylesi boyutlara gelmiştir ki borçlanma yeni bir borçlanmayı peşinden getirmiş ve bu sorun kronikleşmeye başlamıştır.
Aşağıda vereceğim rakamlarda dünyada en fazla borca sahip takımların bilgileri yer alıyor. 2017 yılına ait olan bu rakamların günümüzde azalmadığı aksine arttığı da bilinen bir gerçektir;
1. Manchester United FC- 459 milyon avro
2. FC Internazionale Milano- 438 milyon avro
3. Club Atletico de Madrid- 391 milyon avro
4. Juventus- 289 milyon avro
5. AC Milan- 272 milyon avro
6. SL Benfica- 269 milyon avro
7. Galatasaray SK- 229 milyon avro
8. CSKA Moskva- 229 milyon avro
9. Liverpool FC- 225 milyon avro
10. AS Roma- 219 milyon avro
Görüldüğü gibi rakamlar devasa boyutlardadır ve kulüplerin bu yüksek borçlanma oranıyla hayatlarını devam ettirmesi imkansız görünmektedir. Peki bu durumun önüne geçmek için ne yapmak gerekir nasıl bir yol izlenirse bu durumu tersine çeviririz? Cevap basit aslında, kulüplerin tek başına bu yükün altından kalkamayacağı malumun ilanı olduğuna göre, UEFA ve FİFA’nın olaya el atıp yüksek transfer maliyetinin önüne geçmesi gerekir. Çünkü futbol takımlarının ana giderini transfer maliyetleri oluşturmakta. Futbolun tekrar romantik hislerle oynanan bir oyun olduğu kulüplere hatırlatılmalı ve futbolu patronların oyunu olmaktan çıkarmak gerekir. Futbolun endüstriyel bir kimliğe bürünmesi nasıl birden gerçekleşmediyse bu süreçte elbette birden gerçekleşmeyecektir. Bunun için ciddi bir zaman, sabır ve planlama faaliyetine ihtiyaç vardır.
Endüstriyelleşen futbol öylesine çirkin ve insani hislerden uzak bir argüman haline gelmiştir ki, futbol takımlarının göğüslerindeki armanın değerinin, formalarına aldıkları reklamın ticari değerinden daha önemsiz olmasına sebep olmuştur. Futbol takımlarının, mutlaka kazandıkları kadar harcama yapan bir sistemin içinde olması sağlanmalı ve kesinlikle yüksek borçlanmaya gitmemeleri sağlanmalıdır. En basit çözüm olarak takımların altyapıya önem veren bir sistem içinde olmaları teşvik edilmelidir, böylece kulübe aidiyet duygusuyla bağlı sporcular yetiştirilecek ve futbolun insanı duygularla oynanan bir oyun olduğu tekrar insanlara hatırlatılacaktır.
Ülkemiz futbolu bu süreçten belki de en çok etkilenen camia olmuştur. Sürekli olarak borçlanan ve bu borcu kapatmak içinde tekrar borçlanmaya gidip bir kısır döngü içerisine girmesi, futbola sıkı sıkıya bağlı milyonlarca insanımızın içini kanatmaktadır. Dört büyük spor kulübümüzün(Beşiktaş, Fenerbahçe, Galatasaray ve Trabzonspor) toplam borçları 10 milyar tl yi aşmış ve neredeyse bir devlet bütçesi kadar astronomik rakamlara ulaşmıştır. Kıt kanaat geçinen insanımız, sırf sahada mücadele eden takımını desteklemek içinmilyonlarda dolar kazanan futbolcuların mücadelesini izliyor. Bu durum neticesinde milyonlarca insan yüksek fiyatlı bilet, yayın ve forma giderlerine katlanmak zorunda kalıyor. Artan maliyetler neticesinde futbola olan ilgi azalıyor ve buna bağlı olarak futbol kulüplerinin de geliri ciddi oranda azalıyor.
Futbol günümüzde heyecan olarak yapılan ve keyif veren bir organizasyon olmaktan öte oluk oluk para akan, insanı duyguların sömürüldüğü kirli bir organizasyon haline gelmiştir.
Futbol; bundan 30 yıl önce fakirlerin oynadığı zenginlerin izlediği bir organizasyonken, günümüzde zenginlerin oynadığı fakirlerin izlediği bir organizasyon haine gelmiştir.
Barış YÜKSEL
Mayıs 2020-ANKARA