Kimler Geldi, Kimler Geçti : Prof. M. Seyfettin Saraçoğlu
(6 Ağustos 1915 - 14 Ocak 2010)
Yunan mitolojisine göre; tanrı Zeus’un hışmını göze alarak ateşi (bilgiyi) çalarak insanlığın hizmetine sunan Prometheus gibi, modern Türkiye’nin inşası için bilgiyi, Batı’dan ülkemize taşımak üzere Avrupa’ya gönderilen Cumhuriyetimizin fidanlarından, Türk Promethe’lerimizden biriydi Seyfettin Hoca…
I. Dünya Savaşı’nın barut ve kanla yoğrulan günlerinden birinde, 6 Ağustos 1915 tarihinde Bandırma’da dünyaya geldi. Saraçoğlu ailesi, İzmir’e göç ettiğinde İzmir, Yunan işgali altındaydı. “Ben Yunanlılara hizmet etmem” diyerek hâkimlik görevinden ayrılan onurlu ve yurtsever bir babanın oğlu olan Seyfettin Saraçoğlu, İzmir’in düşman işgalinden kurtulduğu 9 Eylül tarihinde, büyük bir coşkuyla Mustafa Kemal’in askerlerini karşılayanlar arasındaydı. Atatürk’ün 10. yıl Nutkunu, Atatürk’ün kendi sesinden dinleyenler arasında da yer aldı.
Saraçoğlu’nun lise yılları İstanbul’da geçti. Galatasaray Lisesi’nin Fen kolundan 1936 yılında mezun oldu. Olgunluk Sınavı sonrası girdiği bir başka sınavla İstanbul Mühendis Mektebi’nin yatılı bölümünde okuma hakkını kazandı. Üç ay süre ile dönemin hocalarının; Fizikte Salih Murat, Yüksek Matematik’te Hamit, Hendesede -yani geometride- Emin Bey’lerin derslerine girdi.
Bu sıralar İktisat Bakanlığı, Almanya’ya gönderilmek üzere biri gemi inşa diğeri gemi makinaları olmak üzere iki öğrenci için sınav açtı. Katıldığı bu sınavı kazandı. Böylece Berlin Yüksek Teknik Okulu’nda (BTH) okumaya hak kazandı. Ağabeyi Almanya’da kimya tahsilini sürdürüyordu. Ağabeyinin yanına giden Seyfettin Saraçoğlu, o dönemle ilgili şunları söylüyor: “Ağabeyimin Almanya’da yaşadığı yerde yoğun bir Türk nüfusu vardı. Ağabeyimin Almancası çok iyiydi, ama hayatımız Türk toplumu içinde geçiyor ve benim Almanca öğrenebilmem için bu ortamdan ayrılmam gerekiyordu. Ağabeyim beni Cottus’te bir ailenin yanına gönderdi; 1.Dünya Savaşı’nda Türkiye’de görev yapan bir Alman Generalinin yaveriydi ailenin reisi.”
1938 yılında, bugünkü adıyla Berlin Teknik Üniversitesi’ne kaydını yaptıran Seyfettin Saraçoğlu, Prof. Dr. Fritz HORN, Prof. Dr. Fottinger, Prof. Dr. Schnadel, Prof. Dr. Hamel, Prof. Dr. Rothe, Prof. Ing. Kucharsky gibi dönemin ünlü hocalarından dersler aldı. Diploma projesi Ro-Ro gemileri üzerineydi. Almanya’daki eğitim sisteminde, eğitimi alınan alanda çalışmak zorunlu idi (hâlâ da öyle). Seyfettin Hoca, Hamburg başta olmak üzere pek çok tersanede çalıştı. 21 Eylül 1940'ta mühendis (Vorprüfung), 15 Nisan 1943 tarihinde de yüksek mühendis (Hauptprüfung) unvanlarını aldı.
Yurda dönüşünde mecburi hizmet görevini yapmak üzere önce İstinye Tersanesi’nde sonra Haliç Fabrika ve Havuzlarında, ardından Camialtı Tersanesi’nde, Taşkızak Tersanesi’nde görev üstlendi. Askerlik hizmetini Deniz Sanayi Yedek Teğmeni olarak yaptı, 31 Mart 1947 tarihinde terhis edildi. İstanbul Teknik Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı.
1954; İstanbul Boğazı’nda buzlar…
1954 yılının Şubat ayıydı. İstanbul'un en soğuk kışı… Tuna Nehri’nden gelen buzlar İstanbul Boğazı’nı tıkamış, deniz ulaşımını durdurmuştu. Seyfettin Saraçoğlu Marmara Bölgesi Gemi Survey Kurulu Başkanlığı’nda görevliydi. Ambarlı’ya kömür taşıyan gemiler, Boğaz’a giremeyince, kömür ile çalışan termik santralin elektrik üretmeye devam edebilmesi riske girmişti. Sorunu çözmesi için görevlendirilen Seyfettin Saraçoğlu, denizaltıların girişini engellemek için kullanılan perde yüzünden buzlarla tıkanan Boğaz girişini açmak için perdenin kaldırılmasını söyledi. İtirazlar geldi; “buz kütleleri Marmara’ya ulaşır ve gemileri batırır” diye. Oysa Seyfettin Hoca, sıvıların yoğunluğu, sıcaklığı ile akışkanların karakterlerine dair “sağlam” bilgisinin ışığında, “mühendisçe” bir değerlendirme yapıyordu. Perdeyi kaldırdılar, buzlar İstanbul Boğazı’ndaki pek çok koya doluştu. Marmara’ya ulaşamadan da eriyip gitti. Kömür yüklü gemiler boğaza girdi. İstanbul, soğuğun yanı sıra bir de karanlığa gömülmekten kurtuldu. Buzların üzerinde yürüyerek Boğazı geçmeye çalışan insanların görüntülendiği siyah beyaz fotoğraflara bakarken Seyfettin Hoca’yı anmamak mümkün mü?
14 Ocak 2010 tarihinde aramızdan ayrılan Prof. M. Seyfettin Saraçoğlu’nu saygı ve rahmetle anıyoruz…