Eski ABD Başkanı Donald Trump ve ailesinin mali işleriyle ilgili ceza soruşturması bu hafta Yüksek Mahkeme‘nin aldığı kritik bir kararla sürat kazandı.
Yüksek Mahkeme Pazartesi günü Trump’ın, vergi beyannameleri ve öteki muhasebe kayıtlarını New York’taki savcılara teslim etmesini emretti.
Karar, aylardır muhasebe kayıtlarını vermemek için direnen Trump için kıymetli bir mağlubiyet manasına geliyor.
Yürütülen ceza soruşturması açısından bu kayıtların temel değer taşıdığı düşünülüyor.
BBC’ye konuşan eski ABD federal ve New York eyalet savcılarından Daniel R Alonso, “Bunlar bulmacanın bayağı kıymetli modülleri olabilir” dedi.
Trump’ın muhasebe kayıtları neden kıymetli?
Ceza soruşturması New York eyaleti savcıları tarafından yürütülüyor.
Soruşturmanın başında Manhattan bölgesinin savcısı Cyrus Vance var.
Vance ve çalışma arkadaşları Trump’ın mali kabahatler işleyip işlemediğini araştırıyorlar.
Trump ise başından beri hiçbir mali hata işlemediğini ve soruşturmanın büsbütün siyasi amaçla açıldığını söylüyor.
Savcı Vance, soruşturma kapsamında Trump ve ailesine ilişkin şirketlerden oluşan Trump Organization’un vergi beyannameleri ve muhasebe kayıtlarını inceliyor.
Bu, Trump hakkındaki, bilinen iki ceza soruşturmasından biri.
Öbür ceza soruşturması ise Trump’ın geçen Kasım ayında yapılan başkanlık seçimlerinde Georgia eyaletinde alınan sonuçları değiştirmeye çalıştığı argümanlarıyla ilgili.
Bu noktaya nasıl gelindi?
Soruşturma Trump şimdi lider iken, 2018’de başlatılmıştı.
Birinci adım olarak Trump kampanyasının 2016’daki başkanlık seçimleri öncesi Trump ile bağlantıları olduğunu söyleyen iki bayana, susmaları için yapılan ödemelerdeki rolü incelendi.
2018 yılında bu olayda oynadığı rol nedeniyle Donald Trump”ın ferdî avukatı Michael Cohen, federal maddelere dayanılarak karar giydi ve cezaevine girdi.
Bunlar olurken, savcı Vance Trump kampanyasının bu ödemelerle ilgili olarak New York eyalet maddelerini ihlal edip etmediğini inceliyordu.
Lakin soruşturma bununla bitmedi. Savcı Vance, soruşturmayı öbür beklenen kabahatleri da kapsayacak halde genişletti.
New York Times gazetesi, ismini bilinmeyen tuttuğu kaynaklara atıfla, savcı Vance’ın “Trump, şirketleri ve çalışanlarının, ortalarında sigorta, vergi, bankacılık maddelerini ihlalin de bulunduğu hatalar işleyip işlemediğini araştırdığını” yazdı.
İşte vergi ve muhasebe kayıtlarının değeri burada.
Rastgele bir cürüm işlendiğini kanıtlayabilmek için savcının bu dokümanlara gereksinimi var.
Aylardır savcılık Trump’ın 8 yıllık ferdî ve kurumsal vergi beyannamelerini almaya çalışıyordu.
Geçen yıl Temmuz ayında Yüksek Mahkeme, Trump’ın kayıtlarının savcılık tarafından incelenebileceğine karar vermiş lakin Trump’ın avukatları bu karara “amacını aşan” makûs niyetli bir karar olduğunu söyleyerek itiraz etmişlerdi.
İşte Yüksek Mahkeme Pazartesi günü verdiği kararla bu itirazı reddetti.
Artık savcılık bütün bu dokümanları alıp incelemeye başlayabilecek.
Eski savcı Daniel R Alonso BBC’ye kararın çok değerli olduğunu lakin birebir vakitte bunun milyonlarca dokümanın incelenmesi manasına geleceğini söyledi.
Manhattan Savcısı Cyrus Vance, Yüksek Mahkeme’nin son kararından sonra yaptığı çok kısa açıklamada “Çalışmalar devam ediyor” demekle yetindi.
Trump ise soruşturmayı “siyasi bir cadı avı” diye niteliyor.
Evraklarda neler olabilir?
Kayıtlar savcılara Trump’ın mali faaliyetlerinin daha kapsamlı bir fotoğrafını verecek.
Savcılar, soruşturmaya ait belirli varsayımlarını çek etme imkanı bulacak, şahitlerle mülakatlar yapabilecek ve rastgele bir eyalet yasasının ihlal edilip edilmediğini ortaya çıkaracaklar.
Mahkeme kayıtlarından Savcı Vance’ın beklenen kabahatler ortasında vergi yolsuzluğunu da saydığı biliniyor.
Birçok Amerikalı güçlü yasal olarak ödemeleri gereken vergiyi en aza indirebilmek için yasal boşluklardan yararlanıyor.
Fakat muhasebe kayıtları vergi beyanında kullanılan metotların ne ölçüde yasal olduğunu belirlemekte hayati kıymet taşıyor.
Soruşturma kapsamında bu evrakların incelenmesi vakit alacak. Hasebiyle soruşturmanın bu yılın sonunda misyon mühleti bitecek olan Savcı Cyrus Vance’in vazife müddeti içerisinde sonuçlanmaması ihtimali de yüksek.
Trump için ne kadar önemli bir tehdit?
Şu anda savcıların Trump, şirketi ya da iş ortaklarına karşı bir ceza davası açıp açmayacağı muhakkak değil.
Soruşturmadan hiçbir şey çıkmaması ihtimali de var.
Ama şayet savcılar bir yolsuzluk yapıldığını kanıtlayabilirse ceza davası açılabilir.
New York eyalet yasalarında birtakım vergi yolsuzlukları “ağır suç” olarak bedellendiriliyor ve bunlara daha ağır cezalar öngörülüyor.
Dava açılması halinde, teorik olarak Trump’ın New York’daki mahkemeye çağırılması mümkün.
Şu anda büsbütün teorik olan bu ihtimal gerçekleşirse Trump’ın siyasete geri dönme talihini önemli biçimde etkileyebilir.
Lakin bugün için olayın yalnızca, cürüm işlenmiş olması ihtimali hakkında bir soruşturma olduğunu söyleyebiliriz.