ABC Kitap'a ulaşmak için iletişim: [email protected]
-------------------------------------------
ABC Kitap editörleri, bu hafta da sizler için "Yeni Çıkanlar / Editörün Seçtikleri / Haftanın Kitabı / ABC En Çok Satanlar Listesi" kategorilerini oluşturdular.
Haftanın kitabı olarak seçtiğimiz bu yapıtın ilk kısımı, çağımızın başlıca özgürlükçü-eşitlikçi öğretilerini tanıtıyor. Marks’ta ve daha sonra öğrencileri ve izleyicileri tarafından geliştirilen sosyalist fikirlerin, Bakunin ve Kropotkin’e göre anarşizmin ve Sorel’e göre sendikalizm’in çıkış noktaları ve tarihsel gelişimini açıklıyor. Lonca sosyalizminin özgürlükçü doğasını vurgulayıp devletçi sosyalizmin tehlikelrine işaret etmeye çalışıyor.
Editörlerimizin bu hafta seçtiği 'Haftanın Kitabı' ise Bertrand Russell'in 'Özgürlük Yolu' kitabı oldu.
HAFTANIN KİTABI
"Özgürlük Yolu", Russell'ın siyaset alanındaki en önemli eserlerindendir. Öğretici bir içeriğe ve geleceğe dönük öngörüleriyle yol gösterici bir niteliğe sahiptir.
Russell, öncelikle o bir filozof ve bilim insanıdır. 18 Mayıs 1872'de Trelleck'de, İngiltere'nin birçok devlet adamı yetiştirmiş olan köklü bir ailesinde doğan Russell, G. E. Moore ile birlikte analitik felsefenin İngiliz kurucularındandır. 1970'deki ölümüne dek akademisyen, politik eylemci, eğitimci, sosyal reformcu, özgür düşünür pasifist ve barışçı olarak yirminci yüzyıla damgasını vuran kişiliklerden biri oldu. Meclis'te yer aldı, evlilik ve ahlak karşıtı fikirleri, Birinci Dünya Savaşı karşıtlığı nedeniyle Cambridge, Trinity Koleji'ndeki derslerine son verildi, Amerikan üniversitelerinden atıldı ve hapsedildi; nükleer silahsızlanma için çağrılarda bulundu. İlerici bir okul kurdu, hakkında birçok dava açıldı. Sonuncusu sekseniki yaşında olmak üzere dört kez evlendi. Yıkıcı yaramaz genç adam nitelemesinden zamanla çıkmaya ve büyük bir felsefe ve edebiyat adamı olarak görülmeye başlandı 1959’da Nobel Ödülü aldı.
Bu arada durmaksızın yazarak, hepsi de etkileyici ve çekici biçimde yazılmış, ciddi felsefi çalışmalar ve günlük gazete yazıları seli yarattı.
En önemli çalışmalarından biri ve felsefeye yaptığı en kalıcı katkı, matematiksel mantık alanında, A. N. Whitehead'le birlikte ortaya koyduğu, matematiği mantığa indirgemeye yönelik eseri oldu. Anıtsal bir çalışma ‘Principia Mathematica’ 1913 yayınlandı. Bir deneyci olduğundan, Russell bu mantıksal dilin değişkenlerinin deneyimlerimizle doldurulacağını öne sürdü. Matematikte bu değerler, sözgelimi 'bir', 'iki', 'üç' gibi sayıların ne anlama geldiğini biliyorsak onunla sağlanacaktı.
Russell, “Sosyalizm mi, Anarşizm mi, Sendikalizm mi?” sorularına yanıt verdiği eseri Özgürlük Yolu’nu 1918’te hapse girmesinden kısa süre önce tamamladı. Yazarın bu yapıtı, siyasi tavrı ve ideolojisini en açık şekliyle ortaya koyan bir çalışmaydı.
Haftanın kitabı olarak seçtiğimiz bu yapıtın ilk kısımı, çağımızın başlıca özgürlükçü-eşitlikçi öğretilerini tanıtıyor. Marks’ta ve daha sonra öğrencileri ve izleyicileri tarafından geliştirilen sosyalist fikirlerin, Bakunin ve Kropotkin’e göre anarşizmin ve Sorel’e göre sendikalizm’in çıkış noktaları ve tarihsel gelişimini açıklıyor. Lonca sosyalizminin özgürlükçü doğasını vurgulayıp devletçi sosyalizmin tehlikelrine işaret etmeye çalışıyor.
İkinci kısımda ise Russel bu üç öğretiyi, özgürlük, paylaşım, özyönetim ve yaratıcılık gibi kavramların süzgecinden geçirerek kendi sosyalizm anlayışını ortaya koyuyor.
Russell’in özgürlükçü özyönetim anlayoışına göre yerel, dinsel ya da etnik konuları ya da belirli iş kollarını ilgilendiren kararlar, konuyla ilgisi olmayan “çoğunluk” tarafından değil, tam tersine bu konuların ilgili olduğu toplumsal kesimler tarafından alınmalıydı.
Radikal Kitap’ta Nuri Ersoy bu yaptın değerlendirmesini şöyle sonlandırıyor;
“Russell her iki kitabı da I. Dünya Savaşı sırasında yazar ve savaştan sonra insanlık için daha olumlu gelişmeler yaşanacağı ümidini taşır. Ne yazık ki gelişmeler tam tersi yönde olur: Faşizmin yükselişi, ilkine göre çok daha fazla insanın öldüğü II. Dünya Savaşı, atom bombasının dehşeti, dünyanın büyük bölümünü saran yoksulluk, Soğuk Savaş, bölgesel savaşlar ve gezegendeki canlı yaşamını tehdit eden iklim krizi. İnsanlığın ve insanlık değerlerinin ayakta kalma mücadelesi verdiği bu uzun dönemde özgürlükçü bir toplum kurma yolundaki düşünsel çabalar belki de zorunlu olarak geri plana düşer. Hiç kuşkusuz sosyalizmin Sovyetler Birliği’nin resmi ideolojisine dönüşmesi ve dogmatikleşmesinin de bunda önemli bir payı vardır.
‘En yüce değer’ addedilen maddi tüketimin yaratıcı potansiyelimizi baskı altına aldığı ve tam bir yabancılaşmanın yaşandığı günümüzde bu girdaptan nasıl çıkılacağı üzerine kafa yoranların sayısı giderek artıyor. İnsanlığın özlemini çektiği yaşamın bu olmadığı açık.”
205 s.
İstanbul, 2015