Pasifik Okyanusunda bir şeyler oluyor.
İngiltere~Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya arasında henüz yeni kurulan askerî pakt, AUKUS, dikkatlerin birden Pasifik Okyanusuna çevrilmesine yol açtı.
Dünyanın binbir derdi tasası arasında ihmal edilip unutulacak şey değil elbette, zira Pasifik’teki Çin askerî yayılmacılığına karşı ciddi anlamda bir satranç hamlesidir bu…
Çin Halk Cumhuriyeti satranç tahtasında kendisine çekilmiş Şah’ı hemen gördü. Ancak sadece Dış İşleri Bakanı seviyesinde, o da birkaç cümlelik kısacık bir açıklama yapıldı.
Ne Çin Komünist Partisi, ne Başkan Xi Jinping ne de Çin Halk Ordusu Genelkurmayı’ndan bir ses çıkmadı; belki erkendir, ona da sıra gelebilir.
ABD’nin Afganistan’dan çekilmesine göre zamanlanmış olduğu anlaşılan bu askerî anlaşma ve yeni pakt birliği, AUKUS adıyla bundan böyle anılacak.
Başkan Joe Biden ve muhatapları Başbakan Boris Johnson ile Avustralya Başbakanı Moris Scottson’un ekran üzerinden online gerçekleştirdiği imza ve kuruluş töreniyle insanlığa hayırlı uğurlu olsun denildi.
Hiç kuşkusuz AUKUS’un hamilelik ve doğum sancılarından dünya istihbarat örgütleri haberdardı; fakat derin bir sessizlikle anlaşmanın açıklanmasını beklediler.
Çin’in gerek Güney Asya’da, gerekse Avustralya karasularına kadar uzanan büyük okyanusta, Pasifik’te donanma gücünü artırması, devâsa deniz kuvvetlerine liman görevi üstlenecek biçimde okyanusun sığ atol adacıklarını betonla kapatıp kendisine üs ilan etmesi öteden beri rahatsızlık vermekteydi.
Okyanuslardaki canlılığın bereket kaynağı olan bu atol adacıklarını işgal edip yeni tür bir çevre kirliliği yapması da ayrı mesele…
Pasifik’te, 1941 yılında, Pearl Harbor askerî üssüne saldıran Japonya’yı, uyuyan bir dev iken uykusundan kalkıp hizaya getirmiş olan ABD, bu kez Çin’e bir cevap vermeye hazırlanıyor.
Ortakları, İngiltere ve İngiliz Kraliyetine bağlılığı olan Avustralya’dır.
AUKUS’un NATO ve Avrupa Birliği’ndeki sadık ortakları olarak Batı devletleriyle olan tüm askerî-siyasi ve ekonomik anlaşmalara gönülden bağlı ve bu yönde hizmet etmeye devam edeceği de açıklandı.
Ne var ki, iki Batılı ülke, aslında önceden haberdar oldukları ama sanki saklambaç oyununda Ce-eee yapar gibi ebelenmişcesine yakalanmış havasında kalmayı tercih etti.
Birisi Fransa’dır, Başkan Emmanuel Macron, küstük vallahi, bizi almadınız diye surat astı; zira Fransızi denizaltı ve askerî malzeme imalatından zırnık parça almayacak biçimde AUKUS tamamen Amerikan silah sanayine dayalı olacaktı.
İkinci ülke, ABD’nin kuzeyinde dev toprak hacmi ve kaynaklarıyla Amerika’nın arka bahçesine sahip olan kuzen birader, Kanada’dır.
Kanada, İngilizce konuşan ülkelerin arasındaki bu birliğe çağrılmamış olmasına, hiç şüphesiz ki, ¨kırılmış, gücenmiş, azıcık kendini yalnızlığa itilmiş¨ hissederek cevapsız kalmayı tercih etti.
Zaten şu sıralarda erken seçim telaşesi içindeki Kanada’nın seçmen halkı, bu olup bitmiş şeyden haberdar bile değildi; kulak misafiri olarak televizyonlarda dinlediyse, işte o kadar.
Oysa Çin’le arası epeyidir açık olan Kanada’nın, üstelik Pasifik Okyanusu söz konusuysa eğer, batı sahillerinden dolayı ve bu ¨umman¨da donanması dolaşan bir ülke olarak, pekâla pakta alınması gerekiyordu.
Henüz Kanada’nın federal başkenti Ottowa’dan olumlu~olumsuz bir açıklama duyulmuş değildir. Çin ile diplomatik bağları gergin olan Kanada için AULUS aslında tam anlamıyla bir ¨uzun rok hamlesi¨ olurdu; belki zamanı var, biraz daha Amerika’nın satranç hamlesini bekleyelim, görelim.
Dünya denizlerinde olmazsa olmaz bulunan İngiliz donanması için yeni görev alanları da böylece taksim edilmiş olacak, ¨Aye Aye Captain¨ sedâları duyulacaktır.
Afganistan’dan çekildikten hemen sonra tezgâha konmuş olan AULUS’un bu zamanlaması da manidardır.
ABD Hindikuş Dağlarında yitirdiği askerî alandaki itibarı Pasifik’in hırçın sularında tekrar geri almaya çalışmaktadır.
Şimdi, okyanusa uzanmış Çin Ejderhası~Chinese Dragon~ kuyruğunu kaptıracak mı, kısıp geri mi çekilecek, meraktan öte endişe uyandıran soru budur.
Yakında, Pasifik savaşlarına dair yazılmış yorumlar, haberler, makaleler okumaya hazırlanalım.
Bana öyle geliyor ki, AULUS’a bir süre sonra Kanada, Yeni Zelanda ve hatta Japonya’nın katılması bile söz konusu olacaktır.
Zira Pasifik’te sular ısınınca cadı kazanları kaynamaya başlar ve kazan kulbunu tutan herkesi bir hararet basar. Tutsan bir türlü, tutmasan bin türlü…
Çin Ejderinin ne yapacağını ise bilemiyoruz!