İnfertilite diğer bir deyişle kısırlık en az bir yıl süreyle düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebe kalamama durumudur.Nedenini 1/3ü kadın kaynaklı olabilirken 1/3'ü erkek kaynaklı, kalan 1/3 ise her iki taraftan kaynaklanabileceği gibi hiçbir nedeni olmayan çiftleri içermektedir.Milyonlarca çifti ilgilendiren kısırlık sorununun çözümü temelde nedene yönelik olmakta ve bu nedenin detaylı bir araştırma ile açığa çıkarılması gerekmektedir.
Gebelik oluşumunda şu dört faktörün hepsi çok iyi işlev göstermeldir;
1)Yumurtlama;Gebelik için yumurtalıktan o adet döngüsünde mutlaka yumurta gelişmeli ve o yumurta salınmalıdır.Doktorunuz adet döngüsnüze göre ne zaman yurmurtladığınızı öngörebilir.
2)Sperm hücrelerinin varlığı; erkekde sperm hücrelerinin varlığı kadar sayısı,hareketliliği ve normal hücre yapısı da önemli faktördür.
3)Tüplerin açık olması ve normal rahim yapısı gerekir; tüpler yumurta ile spermin buluştuğu ve döllenmenin gerçekleştiği yerdir ve burada ki kazanılmış ya da doğumsal problemler bu buluşmayı dolayısıyla gebeliği önleyecektir
4)Düzenli cinsel hayat; yumurtlama dönemine denk getirilemeyen cinsel birleşemden gebelik beklememek lazım.Her adet döneminde yumurtlama döneminin ön görülemeyeceği düşünülürse düzenli cinsel hayatın gebelik şansını artıracağı tahmin edilecektir. Çiftlerin çeşitli nedenlerle birbirinden uzak kaldığı durumlarda başvuran çiftlere öncelikle düzenli cinsel hayatı temni etmelerini önermek bile başarı şansını artıracaktır.
GEBELİĞİN OLUŞUM AŞAMALARI
1) Yumurtaların birinden olgun yumurta salınır
2)Fallop tüpleri bu yumurtayı süpürme işlevi ile içine alır
3)Spermler cerviksden rahime ve oradan tüplere yüzerek çıkar ve tüpte ki yumurta ile burada karşılaşıp döllenmeyi gerçekleştirir.
4)Döllenen yumurta artık embryo aşamasına geçip tekrar rahim içine doğru yol alır
5)Rahim içine gelen embryo burada endometrium tabakasına tutunup büyümeye başlar.
tüm bu aşamaların herhangi birinde oluşan sorun gebeliğin oluşumuna engel olacaktır.
KADIN KISRILIĞININ NEDENLERİ NELERDİR?
1)Yumurtlama Bozuklukları: Yumurtlama foknsiyonu sadece yumurtalığı ilgilendiren bir olay deği beyinde ki merkezden de yönetilen bir olaydır.Dolayısıyla gerek yumurtalık gerekse beyinde ki kontrol merkesi dediğimiz hipofiz- hipotalamus sorunları yumurtlamayı düzenszleştirir ya da önler
Ymurtlama bozukluğu olan durumlar, polikistik over sendromu,hipofiz adenomu ve buna bağlı prolaktin yüksekliği,hipotalamik disfonksiyon ya da primer overyan yetmezliktir.
2)Tüplerde Tıkanıklık: Geçirilmiş enfeksiyonlar,operasyonlar, dış gebelikler ve tüberküloz tüplerde tıkanmaya yol açabilir.
3)Endometriozis: Rahim içine ait hücrelerin rahim dışında da görülmesi durumu olup rahim duvaruna zarar vererek, tüplerin tıkanmasına yol açarak ya da yumurtalıkta çilolata ksitine neden olarak ksırlığa yol açar
4)Rahim ve rahim ağzına bağlı sorunlar: Gerek rahşm ve rahmi ağzının doğumsal anatomik bozuklukları, geek myom ve polip gibi uterusa zarar veren sonra da gelişen problemler gerekse geçirilen operasyon ve enfeksiyona bağlı yapışıklıklar gebeliğin oluşumunu ve rahime tuutnmasını önler.
5)Açıklanamayan kısırlık: Bazen de çok da nadir olamamkla birlikte hiçbir neden bulunamaz ya da çok küçük nedenler bir araya gelerek kısırlığa nedne olabilir.
KISIRLIĞA NEDEN OLAN RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
En önemli risk faktörü yaşdır. Kadıın yaşı 30'ları geçmeye başlayıda yumurtalıkta ki yumurta sayısı ve kalitesi azalmakta 35 yaşdan sonra bu azalma hızlanmakta ve buna paralele olarakta gebe kalabilrilik düşmektedir.
Sigara içmel hem tüplere ve rahime zarar verir hem de yumurtlık kalitesini bozabilir. Çok sigara içilmesi erken menopozu tetikleyebilir ve varolağan gebeliğin düşükle sonuçlanmasına yol açabilir.
Aşırı kilo, yüksek vücut kitle indeksi yumurtlamayı önleyerek kısırlık nednei olabilir. Obez hastalarda düşük de daha çok görülür
Cinsel yolla bulaşan gonore klamidya gibi enfeksiyonlar ve geçirilmiş PID (pelvik inflamatuar hastalık) hastalıkları kısırlık riskin artırılar
Alkol tüketimini günlük miktarında ki artış kısırlığa yol açabilir.
KISIRLIK ÖNLEMEK İÇİN NE YAPILABİLİR?
Özellikle doğumsal olmayan kazanılmış kısırlık nedenleri ve risk faktörleri ortadan kaldırılarak kısırlık önlenebilir. Bunun için hastalara şu önerilerde bulunabiliriz;
◊Kilonuz fazla ise veya zayıfsanız normal kilonuza ulaşmaya çalışın. Normal kilodan kastımız vücut kitle endkesinin (BMI) 18.5 -24.9n arasında olduğu durumlardır.Vücut kitle endeksinizi aşağıda ki linkden hesaplayabilirsiniz.
◊Sigara kullanımını bırakın
◊Alkol kullanımını bırakın
◊Stresinizi olabildiğince azaltın
◊Kafein tüketiminiz azaltın
NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURULMALI ?
Bu sorunun cevabı kadının yaşı kadar mevcut bilinene kısırlık nedenlerine bağlı olarak da değişebilir.
Eğer yaş 35'in altındaysa en az 1 yıl korunmasız dönemi geçirmeden tetkik ve tadaviye yönelinmeyebilir.
Eğer yaş 35-40 arasında ise 6 aylık deneme sonras ileri tetkki ve tedaviye geçme konusunu doktor ile tartışılabilir.
Eğer 40 yaş üzerinde ise tetkik ve tadaviye hemen başlanılabilir.
Yaşdan bağımsız olarak bilinen endoemtirozis, adet düzensizliği, uterin veya overyan kitle , ağrılı ilşik veya adet kanamsı sorunu varsa, tekrarlayan düşük öyküsü mevcutsa,erkek faktörü varsa vakit kaybetmeden hızlıca tedaviye geçilebilir.