Fehmi Köfteoğlu
Seyahat endüstrisi üç sacayağına oturuyor.
Bunlardan biri havayolu ulaşımıdır.
Havayolu ulaşımı turist alan bütün ülkeler için önemli, ada konumunda olanlar için olmazsa olmazdır.
Turist alan (Incominci) destinasyon (Gidilecek ülke) olan Türkiye’nin turizmde bugün geldiği düzeyde seyahat pazarının ayağı charter havayolu sistemi (Tarifesiz sefer yapan) kurmasının önemli rolü var.
Bugün çoğu piyasadan olmasa da Türkiye’de 30’un üzerinde özel havayolu şirketi kuruldu. Charter sistemini de oluşturan o havayollarından bugün ne yazık ki ancak 5-6’sı kaldı.
Koronavirüs salgınından en ağır darbeyi havayolu şirketleri aldı.
Seyahat analizleri yapan Cirium verilerine göre dünyada sivil havayolu taşımacılığı hizmeti veren 25 bin uçağın yarısından fazlası (12.600) koronavirüs salgını nedeniyle yerde yatıyor.
Türkiye’de 570 uçak var, bunların da 449’u yerde.
Uçak havada olduğunda, uçtuğu sürece iyidir. Yerde, park halinde yatan, uçmayan uçakların maliyetleri yakıcıdır.
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (IATA) sektörün koronavirüsten dolayı kaybını 314 milyar dolar olarak açıkladı.
Bu nedenle yüzbinlerle ifade edilen kişi işsiz kaldı.
Korona ortamında 34 havayolu şirketi iflas etti.
İflas eden havayollarına her gün bir yenisi daha ekleniyor.
Özellikle bayrak taşıyıcı konumunda olan havayollarının iflasını önlemek için Almanya Lufthansa’ya 9 milyar Euro kaynak aktardı.
Almanya’ ile başlayan havayollarına kaynak aktararak kamuyu ortak etme girişimleri İtalya, İspanya, Portekiz, Arjantin ve diğer ülkelere yayıldı.
Kamu yönetimleri; İngiltere’de easyjet ve Virgin, İspanya’da, İberia, İtalya’da Alitalia, Portekiz’de TAP için devreye girdi.
Havayolu sektöründe bir yandan peş peşe iflaslar yaşanır bir yandan bayrak taşıyıcı havayolları kamudan kaynak aktarılarak ayakta tutulmaya çalışılırken bir yandan da az sayıda da oysa İspanya’da İberojet gibi yeni havayolları, kuruluyor. Bu arada mevcutlardan bazıları İngiltere’de easyjet ve British Airways’teki gibi paket tur satışı pazarına girmek için tur operatörlüğü pazarına giriyor.
Havayolu taşımacılığında dünya genelinde yaşanan bu sıkıntılı dönemde Türkiye’de de sektörü ayakta tutulması gerekiyor.
“Türkiye Özel Sektör Havacılık İşletmeleri Derneği (TÖSHİD) sektörün kaybının 120 milyon doları bulduğunu açıkladı.
Bu arada şunu söyleyelim
Koronavirüs salgınına yönelik üçü Rusya’da (Coral/Royal Flight, Anex/ Azur, Pegas/Nordwind) Hollanda’da olan (Corendon) dört tur operatörüne toplam 120 milyon dolar kredi olanağı sağlandı.
Kimileri bunu eleştirse de, yukarıda anlattığımız havayolunun önemi dikkate alındığında bu doğru ve yerinde bir karardı.
Oysa bunu eleştirmek yerine uçağı olmayan ama zor durumda olan küçük ve orta boy şirketlere de destek olunması istenmeli.
Bu korona nedeniyle uluslararası alanda yaşanan kamuculuğun devreye girmesinin de gereğidir.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres diyor ki:
“Havacılık, dünyamızın önemli bir motorudur ve dünyayı COVID-19’dan kurtarmaya yükseltmede kritik bir rol oynayacaktır. Dünya uluslarını birbirine bağlı ve birleşik tutmak için ihtiyaç duyduğu desteği almasını sağlayalım.”