Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 5846 sayılı kanunda yapılması planlanan değişikliğin telifle ilgili bölümü tartışma yarattı.
Aralarında oyuncu, yapımcı, senarist, yönetmen, animatör, müzisyen ve diyalog yazarı bulunan meslek sahipleri, değiştirilmesi planlanan yasanın telif haklarıyla ilgili kısmının, eser sahiplerinin haklarını korumaya yönelik yeniden ele alınması için imza kampanyası başlattı.
SenaristBir’den yapılan açıklamada; Bakanlık tarafından 5846 sayılı yasada yapılacak düzenlemede, telifin 1 veya 3 yıl devre dışı bırakılmaya çalışılmasının eser sahibine karşı haksızlık olduğuna dikkat çekiyor.
Eser ve bağlantılı hak sahipleri aleyhine yapılması düşünülen değişikliğe karşı çıkan imza sahipleri, telif anlayışında Avrupa Birliği standartlarının uygulanması gerektiğini belirtiyor.
Öte yandan eser sahiplerinin telif hakları için sosyal medyadan başlattığı kampanya #TelifErtelenemez etiketiyle devam ediyor.
‘İLK SATIŞ SÖZLEŞMESİNİ KAPSAMALI’
Senaryo ve Diyalog Yazarı Sinema Eseri Sahipleri Meslek Birliği’nin sosyal medyadan yürüttüğü kampanyada, Kültür Bakanlığı tarafından çalışmaları yürütülen yasanın, eser ve bağlantılı hak sahiplerinin imzaladığı ilk satış sözleşmelerinin telif haklarını kapsamadığına dikkat çekiliyor.
Telif hakkının; yayın (tekrar gösterim), erişime sunma (internet, vs), yeniden iletim (uydu, kablo, vs. şirketleri) ve açık mahallerdeki (otel, uçak, otobüs, kafe, sinema, vs.) gösterilen eserlerin ticari ilk gösteriminden sonra başladığına dikkat çeken Birlik, bu hakların meslek birlikleri tarafından takip ve tahsil edilerek hak sahiplerine ödenmesinin yasayla tescil edilmesini talep ediyor.
Yeşilçam döneminde üretilmiş ve birçok mecrada yoğun gösterimlerine rağmen bugüne kadar tek bir lira telif almamış 1995 yılı öncesi eser sahipleri ve oyuncuların da yeni yasada kapsam içine alınması talepler arasında…
Ayrıca yasada yapılacak düzenlemede, telifin 1 veya 3 yıl devre dışı bırakılmaya çalışılmasının eser sahibine karşı haksızlık olduğuna dikkat çekiliyor.
5846 SAYILI FİKİR VE SANAT ESERLERİ
KANUNU NEDİR?
5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Tarif: Madde 1: Bu kanuna göre eser;sahibinin hususiyetini taşıyan ve aşağıdaki hükümler uyarınca ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulüdür.
SEFA ÖNAL: “VERMEMEK İÇİN ELLERİNDEN GELENİ YAPTILAR!”
Senarist Safa Önal, 395 senaryosunun film yapıldığını, bu rakamın daha sonra 420’ye çıktığını ve bu başarı ile Guinness Rekorlar Kitabı’na girdiğini ancak bu filmlerden hiçbir şey kazanamadığını belirtti. “Günde 7-8 filmimin oynadığı aylar olmuştur” diyen Önal, “Üç kuşak reklam alıyor, para kazanıyor. Yahu onun içinden bana vereceğin bir damladır, bir yudumdur. Hiç almadım, hiç vermediler. Vermemek için ellerinden geleni yaptılar. Bana yapılanları, benden esirgenenleri, benden kazanıp bana hiçbir şey vermeyenleri affedecek değilim. Bizim namusumuzu onurumuzu kurtaracak olan hak ettiğimizi almaktır” ifadesini kullandı.
“YILMAZ ATADENİZ: “İNŞALLAH ÖLMEDEN EVVEL
TELİF HAKKIMA KAVUŞABİLİRİM!”
Yönetmen Yılmaz Atadeniz ise yaptığı açıklamada, 100’ün üzerinde film çektiğini ancak bir kuruş telif ücreti bile alamadığını söyledi. “İnşallah ben ölmeden evvel telif hakkına kavuşabilirim” diyen Atadeniz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Şu an Kemal Sunal filmleri hala revaçta. Kemal Sunal’ın karısı ve oğlu bunlardan istifade edemiyor. Ayıptır, bunları ödemeleri lazım. Kanun çıkmasa da firmalar ‘biz bu paraları ödüyoruz’ demeliler. Yürümemiz lazım geliyorsa, Ankara’ya da yürüyelim kardeşim. Meclisin önünde de oturalım! Artık yaşımız doldu, önümüzdeki günler bitiyor.”
“İNŞALLA ÖLMEDEN EVVEL TELİF HAKKIMA KAVUŞABİLİRİM!”
Münir Özkul’un ölümünün ikinci yıl dönümünde kızı Güner Özkul babasının telifsiz geçen hayatını anlattı.
“Filmlerin gösterilmesi karşılığında hiç telif alınmadı. Önümüze muhafakatname koyuyorlar, ve evrendeki bütün haklarınızdan vazgeçiyorsunuz. Bizden bu istenmesin istiyoruz. Ama istenmemesinin yolunu bulamıyoruz. Bu insan haklarına aykırıdır diyemiyoruz. Avrupa’nın birçok ülkesinde işler böyle yürümüyor. Avrupa bizden daha medeni bu konularda.” diyerek Münir Özkul’un yaşadığı telif sıkıntılarına değindi. “Babamda bu kadarını öngörememiştir. Kendinin bu kadar önemli bir figür haline geleceğini. Ve bu figürün sağılıp sağılıp bu kadar bereketli olacağını ya da televizyon kanallarında defalarca kez döneceğini tahmin edememiştir.”
Kaynaklar: Sözcü, Gazete Duvar, Telif Dosyası