05 Nisan 2021
Uğraş Kaynarca – Veteriner Hekim
Süt işletmelerinde düveler, süt işletmesinin gelecekteki genetiğine, üretimine ve mali refahına büyük bir yatırımdır. Her yaştaki düvede mastitisin önlenmesi ve tedavisi, çiftliğin gelecekteki kârlılığı için çok önemlidir. Çoğu zaman düveler ana çiftlikten uzakta barındırıldıkları için unutulurlar.
Düveler, sağımdaki sürüler kadar sık temizlenip bakılmazlar. Bu durum, sağım hattının üretken bir üyesi olduklarında büyük mastitis sorunlarına neden olabilir. Düvelerde nadiren ilk doğumdan önce klinik mastitis belirtileri görülür. S. aureus enfeksiyonu memede yara dokusu oluşmasına neden olabilir. S. aureus süt üreten süt salgı dokusu miktarını azaltır, ilk laktasyonda %10 süt kaybına neden olur. Süt üretimi yıllık 900 Litre kadar azalabilir. S. aureus mastitisi düvelerde ilk laktasyonda büyük ekonomik kayba yol açmaktadır ¹. Düvelerde mastitis çalışmalarında, ilk buzağılamadan önce elde edilen meme sekresyonlarında mastitis patojenlerinin prevalansı % 29 ila % 74 arasında değişirken, ilk buzağılamada enfeksiyon prevalansı %12 ila %57 arasında değişmektedir ².
Koagülaz Negatif Staph (CNS), yeni doğum yapan düvelerde en yaygın görülen patojendir ³. Koagülaz Negatif Staph (CNS) enfeksiyonları çoğunlukla kendiliğinden iyileşir. Bu enfeksiyonların çoğu buzağılamadan sonraki ilk hafta içinde kaybolur. Bir çalışmada, doğumdan sonraki 1. ve 4. Günlerde meme loblarında % 41oranında CNS enfeksiyonu bulunduğunu ancak bu enfeksiyonların % 46’sının doğumdan sonraki 5. ve 8. günler arasında kendiliğinden kaybolduğu görüldü ⁴.
Düve mastitinin hayvan üzerindeki etkisi, mastitin şekli, iltihabın şiddeti, doğuma göre enfeksiyonun başlama zamanı, süt üretimi başladığında enfeksiyonun tedavisi veya kalıcılığı ve konağın bağışıklığı ile belirlenir ³. Sürünüz düvelerde kalıcı enfeksiyonlar yaşıyorsa, süt kalitesi ve üretimi üzerindeki uzun vadeli etkileri sınırlandırmak için iyi sürü yönetimi uygulamaları geliştirmek çok önemlidir.
Emzirmeyen bir düve, bakterileriyel bulaşıcı bir mastite nasıl yakalanır?
S. aureus, meme dokusunun derinliklerine yayılması ve kronik enfeksiyonlara neden olması nedeniyle en önemli ve maliyetli mastitis patojenlerinden biridir. Bu kronik enfeksiyonlar, sütün kalitesini ve miktarını büyük ölçüde azaltacaktır. S. aureus’u emziren sürülerde kontrol etmek zor olabilir ve süt düvelerinde enfeksiyon varlığı genellikle birçok emziren ineğin de enfekte olduğunu gösterir.
Emzirmeyen düvelerde S. aureus enfeksiyonlarının nasıl geliştiği tam olarak bilinmemektedir. Çalışmalar, S. aureus’un düvelerin meme başı kanallarında çok genç yaşlarda koloni oluşturabileceğini göstermiştir ⁵. Bulaşıcı mastitise neden olan bakteriler, enfekte ineklerin memelerinde yaşarlar. Düveler, pastörize edilmemiş süt veya kolostrum ile beslendiklerinde enfekte olurlar ⁶. Mastitis patojenleri ile enfekte süt ağızdan alındığında, patojenler doğrudan sindirim sisteminden memeye geçmezler. Buzağıların çiğ sütü tükettikten sonra meme veya bacaklarını yalamaları ile patojenlerin yayıldığı bulunmuştur. Buradan mastitis oluşturan bakteriler meme derisinde koloni oluşturur ve enfeksiyonlara yol açar. S. aureus’un neden olduğu bulaşıcı mastitis, doğum öncesi veya doğum sonrası dönemde düvelere de yayılabilir. Doğum bölmeleri genellikle hasta inekleri barındırmak için de kullanılır. Yatak örtüsü hasta hayvanlardan enfekte olabilir.
Bulaşıcı mastitis bakterilerinin buzağılara ve düvelere yayılmasını kontrol etmenin en kolay yolu nedir?
- Buzağılara besleme için verilen çiğ süt pastörize edilmelidir.
– Mastitis ile enfekte olan ineklerin sütü ile beslemekten kaçınılmalıdır.
- Sütten kesilmiş buzağılar için ayrı bölmeler kullanılmalıdır.
- Hasta buzağıların sağlıklı buzağılarla salya ve salgı temasları engellenmelidir.
- Hasta inekler için doğum bölmeleri kullanılmamalıdır.
- Kronik olarak tekrarlayan mastitis yaşayan ineklerden rutin olarak süt örneği alınmalıdır.
– Bu yöntemle, sağım sürüsünde bulaşıcı mastitisle enfekte olanların belirlenmesine yardımcı olacaktır.
- Sağım sürüsü içinde bakterilerin yayılmasını sınırlamak için kronik olarak enfekte ineklerin sağım yönetimi yapılmalıdır.
Çevresel mastitis ile enfekte olan düvelerin sayısını nasıl azaltabilirsiniz?
Sorunun cevabı tek kelimeyle temizliktir. Düvelerde mastitis gelişimine katkıda bulunan risk faktörlerinin çoğu, düvelerin mastite neden olan organizmalara maruz kalmasıyla ilgilidir. Düvelerde mastitis gelişme riskini azaltmak için çevre hijyeni önemlidir. Bu, merada olduğu kadar kapalı tutulan düveler için de geçerlidir ⁷. Düveler, erken yaşlardan itibaren meme dokusunda mastitise neden olan bakterileri barındırabilir. Yaşamın ilk gününden itibaren meme sağlığı için temizlik önemlidir. Memeleri kirli olan ve meme başı yere daha yakın olan düvelerin mastitis riski daha fazladır ¹. Bu risk özellikle Streptococcus spp ve Klebsiella spp. Gibi çevresel patojenler için de geçerlidir.
Çevresel mastiti kontrol etmek için ipuçları:
- Emzirmeyen tüm düveler, iyi hazırlanmış bir alanda barındırılmalıdır; Temiz ve Kuru !
- Süt vermeyen düveler, kendilerine ayrılmış kalabalık olmayan alanda barındırılmalıdır.
- Çiftlikteki tüm hayvan gruplarında sinekler kontrol altına alınmalıdır.
- Dengeli bir rasyonla beslemek bağışıklık sistemini güçlendirir.
- Rutin aşılama protokollerinin geliştirilmesi, bağışıklığı artıracaktır.
Düve mastitiyle mücadele zaman ve dikkat gerektirir. Düvelerin çiftliğinizde unutulmuş olmasına izin vermeyin. Düvler, süt veren sağımdaki hayvanların gördüğü ilgiyi hak etmektedir.
Kaynaklar:
- Ruegg, 2011
- Fox, 2009
- S. De Vliegher, LK Fox, S. Piepers, S. McDougall ve HW Barkema, 2012
- Piepers, S., S. De Vliegher, A. de Kruif, C. Opsomer, 2007
- Nickerson, SC, WE Owens ve RL Boddie, 1995
- Roberson, JR, LK Fox, D. d. Hancock, JM Gay ve TE Besser, 1998
- Compton, CWR, C. Heurer, K. Parker ve S. McDougall, 2007
Keyifli okumalar dileriz
Mastitis ve enfeksiyonların teşhisinde PcR kullanımı ve avantajları ile ilgili yazıyı gözden geçirmek isterseniz,
Süt buzağılarının Kış Beslemesi ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,
Antioksidanların Düve ve İneklerin doğurganlığı üzerine etkileri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,
Süt İşletmelerinde Biyogüvenlik önlemleri ile ilgili güncel değerlendirmeleri gözden geçirmek isterseniz,