Ohal nedir?
Malumunuz gündemimiz yoğun. Herkesin aklından da Ohal nedir sorusu geçiyor. Olağanüstü hal veya kısaca ohal; afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım, ülkede artan şiddet olayları gibi olağan üstü olaylar nedeni ile temel hak ve hürriyetlerin sınırlarının çizilmesi ile gerekli tedbirlerin alınması anlamına gelmektedir.
Hangi hallerde ohal ilan edilir?
Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu
a) Tabii afet, tehlikeli salgın hastalıklar veya ağır ekonomik bunalım hallerinden birinin veya birden fazlasının görülmesi durumunda,
b) Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde, Milli Güvenlik Kurulunun görüşünü de aldıktan sonra;
Yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde 6 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.
Ohal nasıl ilan edilir?
Olağanüstü hal kararı Resmi Gazete’de yayımlanır ve hemen Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağrılır. Meclis, olağanüstü hal süresini değiştirebilir. Bakanlar Kurulunun istemi üzerine, her defasında 4 ayı geçmemek üzere, süreyi uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir.
Ohal kararının işçiye etkileri nelerdir?
Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebepleriyle olağanüstü hal ilan edilmesi durumunda; felakete uğrayanların kurtarılması, meydana gelen hasar ve zararın telafisi için ihtiyaç duyulan ve hemen sağlanamayan para ve her türlü taşınır ve taşınmaz mallar ve yapılması gereken işler; para, mal ve çalışma yükümlülüğü yoluyla sağlanır.
Ohal’de işçinin çalışma yükümlülüğü nedir?
Tabii afet ve tehlikeli salgın hastalıklar sebepleriyle olağanüstü hal ilan edilen bölgelerde bulunan 18 – 60 yaşları arasındaki bütün vatandaşlar, olağanüstü hal sebebiyle kendilerine verilecek işleri yapmakla yükümlüdürler.
Görevlendirmelerde; iş mevzuatının çalıştırma yasağı ile ilgili hükümleri çalıştırılacak kişilerin yaş, cinsiyet, sağlık, meslekleri, meşguliyetleri ve sosyal durumları ile aile ve bakıma muhtaç yakınları göz önünde bulundurulur. İşçi ihtiyaçlarının karşılanmasında ve kuruluşlar arasındaki işçi naklinde, İş ve İşçi Bulma Kurumu teşkilatından yararlanılır.
Gerekli görülen hallerde çalışılan iş yerlerinde gündüz ve gece çalışmalarında günlük iş saatleri, işlerin niteliğine ve ihtiyaç derecesine göre artırılabilir.
Hafta Tatili Kanunu, Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, Öğle Dinlenmesi Kanunu, hükümleri kısmen veya tamamen uygulanmayabilir. Çalışma yükümlülüğünün uygulanmasında kuruluşların görev ve hizmetlerinin aksatılmaması ve yükümlülerin mesleki faaliyetleri göz önünde bulundurulur.
Ohal’de işçiler bakımından alınabilecek tebdirler nelerdir?
Ohal ilan edilmesi halinde bölgede olağanüstü hal hizmetlerinin yürütülmesi ile görevli personelin yıllık izinlerini sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir.
Ohal’de işveren işçi çıkartabilir mi?
Şiddet olayları sebebi ile ohal ilan edilmesi halinde işverene işçi çıkartma hususunda getirilebileceği Ohal Kanununda düzenlenmektedir.
Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde ohal ilan edilirse; genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak, şiddet olaylarının yaygınlaşmasını önlemek amacıyla işçi çıkartılması 3 ay süre ile izne bağlanabilir veya ertelenebilir.
Buna göre;
- işçinin isteği,
- ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller (İş Kanunu 25. Madde)
- sağlık sebepleri,
- normal emeklilik
- belirli süreli iş sözleşmesinin süre bitimi sebebi ile sona ermesi veya feshi
sebepleri ile, ohal ilan edilmiş olsa da, işçi çıkartılabilir. Bu haller dışındaki sebeplerle işverenin işçi çıkartılması 3 aylık bir süreyi aşmamak kaydıyla izne bağlanabilir veya ertelenebilir. Genel itibari ile bu sınırlamanın İş Kanunnun 18. maddesinde düzenlenen geçerli nedenle fesih halleri için getirilebileceğini söylemek mümkündür.
Ancak Ohal Kanununda açıkça belirtildiği üzere bu durum bir tedbir olup ohal ilanı ile birlikte kendiliğinden uygulama alanı bulmaz. Yani işveren tarafından işçi çıkartılmasının, iş sözleşmesinin feshedilmesinin izne bağlanması veya ertelenmesi için karar alınmış olmalıdır.
Yani ohal ilan edilmesi halinde özel bir karar alınmış değil ise İş Kanunu ve sair mevzuatlar uygulanmaya devam edecek, işveren yine bu kanunlardan kaynaklanan fesih nedenlerini kullanabilecektir.