Popüler bilgelik bize onlarca yıldır söylüyor: bir yalan diğerine yol açar. Sanki bir kartopu gibi, bir kişi yalan söylediğinde, konuşmalarını daha inandırıcı bir hikaye haline getirmek için neredeyse kaçınılmaz olarak yalan söylemeye devam ederler.
Bu değerli ortak fikirler, çevremiz hakkında yaptığımız ve birbirimize aktardığımız gözlemlere dayanmaktadır. Ama aynı zamanda, uzmanlar için bir ilham kaynağıdır insan psikolojisine dalmak isteyenler. Bu durumda bilimin bize yalan söyleme konusunda verdiği bilgilerden ve bunun nasıl sonsuz bir döngü haline geldiğinden bahsedeceğiz.
Yalan, başka bir beceri
Sevsek de sevmesek de yalan söylemek ya da hile yapmak doğamızın bir parçasıdır. Aslında, şempanzeler veya kirpi balığı gibi diğer hayvanlar, hatta bazı bitkiler bile, başkalarının algıladığı şeyleri, istedikleri bir şeye inandırmak için manipüle etme yeteneğine sahiptir. Ve canlılar hayatta kalabilmek için bu yeteneği geliştirmek zorunda kalmışlardır.
Bizim durumumuzda, insanların durumunda, yalanın yalan olduğunu biliyoruz. Gelişim boyunca gelişen bir beceridir. yürüyüş veya konuşma gibi bir kişinin. Böylece 2-3 yaş arası çocukların %30-50’si ebeveynlerine yalan söylemeye çalışır ancak bu yalanların içeriği inanılması güçtür. Örneğin, “bir komşusunun küçük parmağıyla arabayı nasıl kaldırdığını gördüğünü” bildirmek.
4 yaş civarında ve zihin teorisinin gelişimi sayesinde, Bebeklerin %80’i yalan söyleyebilir (ve bunu düzenli olarak yaparlar), çünkü diğer insanların kendi düşüncelerine sahip olabileceğini ve kendi düşünceleriyle örtüşmek zorunda olmadıklarını bilirler. Bununla birlikte, birçok durumda, bu yalanlar aslında hayal ile gerçeği karıştırır.
5 ile 10 yaşları arasında bazı beyin bölgelerinin ve yürütücü işlevlerin gelişmeye başlamasıyla birlikte anlamaya başlarlar. ne anlama gelir ve yalan söylemenin sonuçları nelerdir. Bu nedenle, yalan söyleme ve doğruyu söyleme dürtüsünü daha iyi engelleyebilirler. Son olarak, 11 yaşında çocuklar zaten gerçekleri ve yalanları nasıl ayırt edeceklerini bilirler.
Ve neden yalan söylüyoruz?
Anlattığımız gibi, yalan söylemek biyolojik bir bileşene sahiptir sosyal bir bağlamda “hayatta kalmamıza” yardımcı olur. Yani, kendimizi belirli tehditlerden korumamıza veya bir fayda elde etmemize izin verir. Örneğin, hayal kırıklığına uğrama korkusu, bir kınamadan kaçınmak, yoldan çekilmek veya bütünleşmiş hissetmek.
Bu nedenle yalan, özellikle küçükler için, başkalarının davranışlarını, tutumlarını, sınırlarını ve inançlarını tahmin etmeyi öğrenme fırsatıdır. Bu manada, yalan söylemenin de bir eğitim bileşeni vardır.
Kişi yalan söylediğinde frontal ve temporal korteks ile limbik sistemde -özellikle amigdalada- aktivitesinde bir artış olur. Bu artış, nöral bağlantıları teşvik eden, her seferinde daha kolay ve hızlı bir şekilde anılar ve fikirler arasında ilişkilendirmeler yapan büyük bir beyin uyarısı sağlar.
Yani ne kadar çok yalan söylersen o kadar kolay olur mu?
Bir Yalan Başka Bir Yalana Yol Açar: Kesin Çalışma
Bugün bu soruyu University College London’dan bir grup araştırmacının da bu soruyu gündeme getirmesi sayesinde cevaplayabiliriz. Daha spesifik olarak, bir yalanın diğerine yol açıp açmadığını keşfetmek istediler. Peki bu durumda peş peşe hile yapanların beyinlerinde neler oluyordu?
Bunu yapmak için, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme kullanılarak beyin fonksiyonları gözlemlenirken davranışsal ekonomi görevleri yapmak üzere 80 gönüllü topladılar.
Görev şunlardan oluşuyordu: kavanozdaki madeni para sayısını hesapla. Hesaplandıktan sonra sonucu elektronik olarak deney partnerlerine göndermeleri gerekiyordu. Sonuç gerçek miktara yakın olsaydı, her ikisinin de faydaları olurdu. Fark büyük olsaydı, gönüllülere fayda sağlardı, akranlarına değil.
Çalışmanın sonuçları, katılımcıların yalan söylemenin kendi çıkarlarına olduğunu gördüklerinde, katılımcıların hesaplarını yavaş yavaş abartmaya başladı, ve yeniden. Yani, kendi çıkarları için bir yalan diğerine yol açtı.
Beyin düzeyinde, amigdalada normal bir reaksiyon buldu, ilk birkaç kez yalan söyledikten sonra güçlü bir şekilde aktive oldu. Ancak, görev boyunca ve yalanların büyüklüğü ve sıklığı arttıkça, bu duygusal bölgenin aktivasyonu daha az yoğun hale geldi.
Ne anlama geliyor?
Uzmanlar bu bulguları yalan söylemeye karşı duyarsızlaşma olarak yorumladılar.. Amigdalada gerçekleşen bu daha yoğun aktivasyon, yalan söylemenin bize neden olduğu olumsuz duyguları ortaya çıkardı. Ve önceki araştırmalar, amigdalanın yalan söylemeye hazır olduğumuz boyutu sınırlamaktan sorumlu yapı olacağı sonucuna vardı. Sanki içimizdeki Jiminy Cricket’imizmiş gibi.
Öte yandan, görev boyunca aktivasyonun azalması, onlara bir kişi olarak yalan söylediğini söyledi. suçluluk, pişmanlık veya utancınızı azaltır. Yani, her yalan söylediğimizde, yalan söylemeyle ilgili olumsuz duygulara karşı daha az duyarlı hale geliriz. Bununla, tekrar yapmamız daha olasıdır.
Kısacası, bilim bir kez daha insan davranışını daha iyi anlamamıza yardımcı oldu ve çok değerli popüler bilgeliği destekledi. Yani bundan böyle, yalan söylemeden önce, Buna değer mi ve takip etmek istediğimiz yol bu mu diye kendimize soralım.. Belki de beyaz bir yalan, içinden güçlükle çıkabileceğimiz bir dizi aldatmacayı serbest bırakabilir.
yalanların bahaneleri
Bazen yalan söylemenin birçok acıyı önleyebileceğine inanırız ama bu doğru mu? Bugün her yalanın arkasına saklanan bahaneleri keşfedeceksiniz. Devamını oku “
Kanıtlanmış Bilim: Bir Yalan Bir Başkasına Yol Açar girdisi ilk olarak Harika Akıl’da yayınlandı.