Günlük yaşantımızı değiştiren COVID-19 salgını, ağız ve diş sağlığı kontrollerinin de geçici olarak ertelenmesine yol açtı. Zorunlu ve acil olmayan tedavilerin ertelendiği bu dönemde pek çok ağız ve diş sağlığı problemleri de hastalar tarafından mecburen beklemeye alındı. Normalleşme sürecinin başlaması ile birlikte rutin kontrollerini ihmal edilmemesi gerekiyor.
Tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 hastalığı nedeniyle acil müdahaleler dışında ağız ve diş sağlığı tedavi işlemlerinin büyük bir kısmı geçici olarak askıya alındı. Normalleşme sürecinin yavaş yavaş başlaması ile birlikte gerekli önlemlerin alınarak daha kapsamlı tedavi uygulamalarına başlanması ağız ve diş sağlığının idame ve korunmasında çok büyük önem taşıyor.
Üç ay evde kalan çocuklar ve 65 yaş üzeri hastalar ilk iş doktora gitmeli
Gerekli önlemlerin alınarak, ağız ve diş sağlığı tedavi uygulamalarına vakit kaybetmeden başlanması gerekiyor. Ağız ve diş sağlığı, genel sağlığı da etkilediğinden, özellikle 65 yaş üzeri bireylerin ve çocukların bekleyen tedavilerin yapılması, sağlıksız dişlerin cerrahi ve koruyucu tedavilerinin gerçekleştirilmesi, protez ve implant gibi müdahalelerin yapılması sağlık için önem taşıyor. Unutulmamalıdır ki güzel ve sağlıklı bir gülüş, özgüven ve motivasyonun yanı sıra mutluluğun da anahtarıdır.
Ertelenen tedaviler daha büyük sorunlara yol açıyor
Salgın öncesinde planlanan ancak duraksatılan tedavilerin, bu dönemde ihmal edilmeden hızlıca tamamlanması gerekiyor. Normal şartlar altında hiçbir sağlık sorunu için ‘tedaviye gerek yoktur’ ya da ‘sonra düzeltilir’ gibi bir bakış açısı benimsemek kesinlikle doğru değil. Çünkü hastalar açısından önemsiz gibi görünen sorunlar ileride tedavisi daha güç bir hal alabilir. Bu yüzden en doğru yöntem bir sağlık profesyonelinden görüş almak ve tedavi planlamalarını buna göre şekillendirmektir. Normal şartlar altında ortodontik tedavi acil tedavi gerektiren bir durum değilse de ‘çene problemleri’ gibi durumları ya da büyüme dönemi içerisinde uygulanması gereken tedavileri de kapsadığından zamanında uygulanmayan tedaviler 3-6 ay sonra başlansa bile başarısız sonuçlar vermektedir.
Sindirim sorunlarının arkasındaki neden: Sağlıksız protezler
Üç aylık pandemi döneminde özellikle protez hastaları ile ilgili en sık karşılaşılan problemler arasında sabit protezlerin desimantasyonu (yerinden çıkması), hareketli bölümlü protezlerdeki kırıklar ve sabit protez altındaki destek dişlerde meydana gelen enfeksiyonlar yer alıyor. Protetik tedavilerin uzun süre ertelenmesi mevcut durumun daha kötüye gidebilmesine ve daha komplike tedavi ihtiyaçlarının doğmasına da neden olabiliyor. Özellikle implant tedavisi görmüş hastaların kontrollerini aksatmaları, implantarındaki olası problemlerin erken dönemde teşhis edilememesi nedeniyle kayıplara ve dolayısıyla protezlerinin yenilenmesine yol açmaktadır. Genel anlamda protezlerde meydana gelen sorunların giderilmemesi hastalarda çiğneme, sindirim sorunları ve özellikle ön bölgede ise estetik sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Diş taşı temizliğini ihmal etmeyin
Zamanında ve doğru şekilde tedavi edildiğinde iyi sonuç veren periodontal hastalıklar, mekanik müdahaleye bağlı olan ve ilaç ile çözülemeyen sorunlardır. Rutin kontrollerin ve tedavilerin aksatılması, geri dönüşümü olmayan kemik yıkımlarına ve diş kayıplarına neden olabilir. Ertelenen diş taşı temizliği, diş taşı oluşumunu artırarak ağız kokusu, diş etlerinde kanama ve estetik sorunları beraberinde getirecektir. İleri periodontal tedaviler gereken hastalarımızın tedavilerini ertelenmesi durumunda oluşabilecek diş kayıplarının da yerine konulması çok daha zor ve bir o kadar da yıpratıcı bir sürece neden olacaktır.
Düzenli kontrollere yeniden başlanmalı
Pandemi döneminde ağız ve diş sağlığı kliniklerinde yapılan düzenlemeler, alınan ilave dezenfeksiyon ve sterilizasyon önlemleri, aerosol yayılımını en aza indirmek için kullanılan yeni cihazlarla acil ve ağrılı hastalara hizmet veriyoruz. Pandemi sürecinde olduğu gibi şimdi de önlemlerimizi artırarak tedavilerimize devam ediyoruz. Ağız ve diş sağlığı tedavilerini ertelemek sorunların çok daha büyümesine neden olur, bu nedenle düzenli kontroller büyük önem taşır. Kırık ya da düşmüş dolgular , derin çürükler, soğuk-sıcak-tatlı hassasiyeti ve gece ağrısı olan dişler, dolgu ve kanal tedavisi tekrarı gibi ertelenen tüm tedaviler ileride çok daha büyük sorunlara neden olabilir. Tüm bu şikayet ve sorunların en kısa sürede, ihmal edilmeden bir diş hekimi tarafından tedavi edilmesi gerekir.
İş hayatına sağlıklı dişler ile dönün
Çalışanlar açısından hızlı bir adaptasyon süreci ile iş hayatının yoğunluğuna dönmeleri, uzun süredir aksayan işlemlerinin daha da uzayan süreçlere dönüşmesine neden olur. Bu nedenle bekleyen tedavilerin bir an önce yapılması, sağlıksız dişlerin cerrahi ve koruyucu tedavilerinin gerçekleştirilmesi, protez ve implant gibi müdahalelerin yapılması hem sağlık ve hem de iş performansı açısından önem taşır.
Hastalar da hijyene dikkat etmeli
İster tedavisi devam etsin isterse henüz tedaviye başlamasın ya da tedavi sürecini ertelemiş olsun mutlaka ‘sağlık’ önceliğinden yola çıkarak kişisel olarak hijyen unsurlarına dikkat edilmesi gerekir. Bazı ortodontik tedavilerde hastaların kendilerinin takıp çıkarması gereken şeyler olduğundan el hijyeni ve kişisel temizlik hususlarına azami dikkat etmek şarttır.
Dt. Tankut Tuncer
Bayındır Alsancak Diş Kliniği Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı
Dr. Dt. Çağrı Şibal
Bayındır Alsancak Diş Kliniği Ortodonti Uzmanı
Dr. Dt. Uğur Erdem Nevzatoğlu
Bayındır Şirinevler Diş Kliniği Protetik Uzmanı