Sinema tarihinden 10 kısa film seçkimizde uzun metrajdan sıyrılarak zihnimizin derinlerine yolculuk yapan özel kısa filmlere göz attık.
Kısa filmler, anlatmak ya da tasvir etmek istediğimiz duygu ve düşünceleri, olayları ve evreni aktarmada her zaman önemli bir araç oldu. Kısıtlı süreler içerisinde kişisel deneylere, anlık dokunuşlara ve farklı deneyimlere kapı araladı. Sinemanın farklı dönemlerinde büyük etki yaratmış eserlere ve bir araç olarak kısa filmin doğasına bakıyoruz.
Sinema Tarihinden 10 Kısa Film
1-) Wind (1996)
Fotoğrafın göstermediğini görmek. Macar yönetmen Marcell Iványi tarafından yönetilen bu kısa film; üç yaşlı kadının baktığı yön üzerinden merak uyandıran, oldukça ilgi çekici bir yapı kuruyor. Gizemle takip ettiğimiz kamerayla birlikte, yaklaşık 7 dakika boyunca rüzgarda savrulan sigara dumanı gibi dönmeye başlıyoruz.
2- Atman (1975)
Gerçek anlamda dönmek söz konusuysa Atman hakkında konuşmasak olmaz. Toshio Matsumoto, 1975 yılından günümüze enteresan bir deneyim ve görsel güç gösterisi sunuyor. 480 farklı açıdan bakarak; korku, endişe, huzursuzluk ve fazlasını içeren 12 dakikalık bir epilepsi-vertigo serüvenine katılmak ister misiniz?
3- La jetée (1962)
Chris Marker bizleri her karede farklı bir kapana kıstırıp, saplantılı anılarla dolu bir zaman yolcuğuna çıkarıyor. Filmde zaman yolculuğu üzerinde çalışma yapan bir grup bilim insanı yaşanılan felaketleri ve hataları düzeltmeyi amaçlıyor. Eşsiz bir bilim kurgu deneyimi sunan, sinema tarihine ve sanatına özgünlük katan bu yapıt, anılar denizinde kare kare bizleri içine hapsediyor.
4- L’échappée (2009)
Bazı anlar gelir saniyeler içerisinde olaylar ve insanlar üzerinden birçok senaryoyu, duyguyu aynı anda yaşarız. Bu filmde de aşkla ilgili dinamikler üzerinden genç kız Mona ve piyano öğretmeni arasındaki alternatif senaryoları deneyimliyoruz. Hepimiz Mona gibi çok şey istiyoruz bu hayattan ama ne kadarı gerçekleşiyor?
5- Strasbourg 1518 (2020)
Dans, karantina ve resim. Koreomanyak (Dans çılgınlığı) zihinlerin resimle buluştuğu bu film oldukça çizgi dışı bir deneyim sunuyor. 1518 yılında, Kutsal Roma İmparatorluğu içerisinde yer alan Strasbourg şehrinde insanların bayılana ya da ölene kadar gerçekleştirdiği, haftalarca süren bir dans çılgınlığından (1) esinlenen Jonathan Glazer, dans ve resimde aşırılığın sınırlarında 500 yıl sonra tekrardan bir yolculuğa çıkıyor.
6- The Cave (2009)
Bir avcı olduğunuzu düşünün ve öylece dolaşırken yanlışlıkla farklı bir evrene açılan bir portal buluyorsunuz. Helen Haig-Brown bizleri bu portaldan içeri sokarak mistitizm-fantastik esintilerle karışık kısa bir maceraya çıkarıyor.
7- Four Roads (2021)
Alice Rohrwacher, pandemi ve karantina günlerinde sıkışmışlıktan sıyrılıp 16mm kamera ile komşularını ziyarete çıkıyor. Çeşitli kısıtlamalar karşısında insan ilişkilerinde alternatif bir temas oluşturmaya çalışarak; sade ve gösterişten uzak bir anlatım ile komşuluk ilişkilerimize de dönüp bakmamıza olanak sağlıyor.
8- The Factory (2011)
Kahve içmek, telefonla görüşmek ya da sevdiğin bir bisküviyi yemek. Hepsi günlük hayatımızdaki sıradan eylemlerden birkaçı. Aly Muritiba sivil bir insan için basit gibi gelen aktivitelerin cezaevi ortamında ne kadar değerli olduğunu ve ne zor şartlarda ulaşılabildiğini aktarıyor. Yönetmen, puslu ve gergin bir ortamda geçen hikayede ebeveyn-çocuk arasındaki ilişkiye de ustalıkla değiniyor.
9- Outer Space (1999)
Sinematografik bozukluğun insanda uyandırdığı cehennemi ve huzursuz ediciliği barındıran bir film. Yönetmen, Sidney J.Furie’nin Karabasan (The Entity) (1982) filmden aldığı görüntüleri adeta 10 dakikalık bir huzursuzluk kasırgasına dönüştürüyor. Biz de bu kasırga ile uzay boşluğundaki yolculuğumuza başlıyoruz. Avusturya avangart sinemasının önemli eserlerinden Outer Space (1999) dönemin çarpıcı kısa filmlerinden birisi.
10- Hey, You! (1976)
Tek bir oda, paranoya ve terk edilmişlik. Peter Szoboszlai 7 dakika boyunca Mona Lisa tablosu, nükleer felaket ve dört duvar arasında sıkışmışlıkla birlikte otoriter rejim altında yaşamanın psikolojik sonuçlarına yönelik bir eleştiri sunuyor. Paranoyak bir serüven olan yapıt, güçlü metaforları ve animasyonun birleşimiyle seyirciyi de karakterleriyle birlikte dört duvarına hapsediyor.
MUBI’nin geniş kataloğundan kısa filmlerle uzun yolculuklara çıkabilirsiniz.
[1] Miller, L. J. (2017). Divine Punishment or Disease? Medieval and Early Modern Approaches to the 1518 Strasbourg Dancing Plague. Dance Research, 35(2), 149-164.