Klinik Psikolog Zeynep Yetkin
Sessiz sakin bir ev her çocuklu ailenin hayalidir. Ebeveynler kendi ilgili alanlarına göre işlere bakarken, çocukların onları hiç rahatsız etmeden köşelerinde oyun oynadıkları, kimsenin tartışmadığı o “muhteşem” ev… Bu hayalin en büyük düşmanı çatışmalar, tartışmalar, kavgalar sanılır. Hiç olmasın istenir. Çoğu zaman destek arayışı yükselen seslerin sıklığı artınca gelir.
“Hayır” demeleri tehlikeli değildir.
Çocuklar bireyselleşmeye başladıktan, kendilerini ifade etme becerileri geliştikten kısaca anne babalarına “hayır”, “ben onu değil bunu yapmak istiyorum”, “ama neden yapamıyorum?” demeye başladıkları zaman çatışmalar başlar. Ebeveynler karşılaştıkları bu itirazlarla çoğu zaman baş etmekte zorlanıyorlar ve konu “dediğimi yapman gerekiyor çünkü ben senin annenim/babanım” noktasında çıkmaza giriyor.
Birçok önemli sorunun cevabı: aile.
Başka bir hayale götürmek istiyorum şimdi sizi. Kendini samimi ve akıcı şekilde ifade eden bir yetişkin olmuş çocuğunuz. Hakkını savunuyor, fikirlerinin arkasında duruyor ve gerekli yerlerde çatışmaya girmekten korkmuyor. Peki, bu yetişkinler böyle olmayı nereden, kimden öğreniyorlar dersiniz? Söz konusu öğrenme olunca birçok sorunun cevabı aynı noktaya ulaşıyor; aile. Çocuklar her şeyi ebeveynlerinden, ebeveynlerinin onlarla ve birbirleriyle kurdukları ilişkiden öğreniyorlar.
Aile içindeki ilk deneyimler önemlidir.
Sözü edilen büyük kavgalar, hakarete varan sözler ya da bağrış çağırışlar değil elbette. Fikir ayrılığı olduğunda herkesin kendini özgürce ifade ettiği, bütün düşüncelerin sabırla dinlendiği bir alan yaratmak sağlıklı çatışma ortamını sağlıyor. Bu ortamın hedefi haklıyı bulmak değil, yeni fikirlerin keşfi olduğunda herkes birbirini gerçekten duyabiliyor. Ebeveynleri tarafından gerçekten dinlenen çocuklar fikirlerinin önemli olduğunu, kendilerine değer verildiğini hissediyor. Böylece yenilerini üretmekten ya da ifade etmekten çekinmiyor ve kendilerine olan güvenleri de artıyor. Ayrıca dinlemeyi de dinlendikçe öğreniyor çocuklar. Çocuklarının kurallara uymamasından, söz dinlememesinden şikâyetçi ebeveynler ilk adımda kendilerine bu soruyu da sormalı: Ben çocuğumun isteklerini ne kadar anlayabiliyorum? Ben onu ne kadar dinliyorum?