Koronavirüs (COVID-19),dünya genelinde 79 binden fazla kişiye bulaştı. Küresel salgının büyümeye devam ettiğini söyleyen Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) Mattel Çocuk Hastanesi’nde Pediatrik KBB bölümü direktörü ve UCLA David Geffen Tıp Okulu Baş ve Boyun Cerrahisi profesörü Nina Shapiro, koronavirüsü Forbes dergisine değerlendirdi.
Prof. Shapiro, koronavirüste semptomların derecesinin ve ölüm riskinin çeşitli demografik faktörlere bağlı olarak büyük ölçüde değiştiğini söyleyerek, şunları söyledi:
1- Yaşlı bireylerde risk daha yüksek: Koronavirüs vakalarının 1.408'i 80 yaşın üzerindeki hastalardı. Bu kişilerin yaklaşık 208'i hayatını kaybetti. Buna karşılık, 0-9 yaş arası 416 çocukta ölüm meydana gelmedi. Yine 10-19 yaş arası 549 çocuk ve gençte de ölüm görülmedi.
2- Kronik hastalıklar riski artırıyor: Bireylerin yüksek tansiyon, diyabet, kalp hastalığı, kronik akciğer hastalığı veya kanser gibi tıbbi durumunun bildirildiği yaklaşık 5.000 vaka oldu. Bu gruplardaki ortalama ölüm oranı yüzde 5-10 arasında değişirken, başka bir tıbbi durum bildirmeyen 15.000 kişiden bugüne kadar ölüm oranı yüzde 1'den az oldu.
3- Bu ay geçtiğimiz aydan daha az tehlikeli: 10 Ocak 2020'den önce hastalananlarda ölüm oranı yüzde 15'e kadar çıkarken, 1 Şubat 2020'den sonra hastalananlarda ölüm oranı yüzde 1'den daha az. Bu, enfeksiyon konusunda son derece yüksek farkındalık, erken tanı ve erken müdahalelerin sonucu.
4- Erkeklerde koronavirüs görülme oranı daha yüksek: Kadınlar erkek cinsiyetine göre daha şanslı. Bu hafta New York Times gazetesine göre, erkek ve kadınların kabaca eşit olarak enfekte olmasına (enfekte olanların yüzde 51,4'ü erkek) rağmen, ölüm oranları önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Erkeklerde ölüm oranı yüzde 2.8 iken kadınlarda yüzde 1.7.
DÜNYADA SİGARA İÇENLERİN ÜÇTE BİRİ ÇİN'DE YAŞIYOR
Prof. Nina Shapiro, "Çevresel açıdan bakıldığında, sigara içmeye bağlı kronik akciğer hastalığı, özellikle SARS, MERS ve COVID-19 gibi enfeksiyonlar söz konusu olduğunda, hastalıkla ilişkili artış ve ölümde büyük rol oynuyor. Dünyada sigara içenlerin üçte biri Çin'de yaşıyor. Çinli erkeklerin yarısından fazlası sigara içerken, Çinli kadınların sadece yüzde 2'si sigara içiyor. Toplumsal bir sağlık açısından bakıldığında, kadınlar sağlık hizmetlerini erkeklerden daha kolay arama eğiliminde, bu da belirli bir hastalık sürecinde erken değerlendirilmeleri ve tedavi edilmeleri olasılığını artırıyor.
Ayrıca el yıkama herhangi bir hastalığın yayılmasını tamamen engellemese de, yaygın bulaşma riskini kesinlikle azaltabilir. Bazı veriler erkeklerin ellerini sabunla yıkama olasılığının kadınlardan daha az olduğunu gösteriyor.
VAKA GÖRÜLEN ÜLKELERE GİDECEK KİŞİLERE UYARILAR
Çin Halk Cumhuriyeti başta olmak üzere yüksek vaka sayısı veya hızlı vaka artışının görüldüğü ülkelere seyahatler mümkünse ertelenmeli, zorunluluk durumlarında seyahat planlayanlar için aşağıda yer alan uygulamalar öneriliyor;
▪ Hasta insanlarla temastan kaçınılmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).
▪ Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkün ise sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla temas en aza indirilmelidir.
▪ Gıda güvenliği önerilerine dikkat edilmelidir (çiğ süt ve hayvansal ürünler tüketmemek, çiğ tüketilecek sebze ve meyveleri iyice yıkayarak tüketmek gibi).
▪ Yabani ve evcil hayvanlar (canlı veya ölü) ile temastan kaçınılmalıdır.
▪ El hijyenine dikkat edilmelidir, sık aralıklar ile temizlenmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
• Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kâğıt mendil ile kapatılması, kâğıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içinin kullanılmasına dikkat edilmesi çevreye hastalık etkenin bulaşmasını azaltmada etkilidir.
• Özellikle solunum enfeksiyon bulguları (ateş, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırma, öksürme, boğaz ağrısı gibi) varlığında, öksürük ve hapşırma sırasında yukarıda belirtilen uygulamalara dikkat edilmesi, ellerin sık olarak yıkanması, hasta kişilerin mümkünse kalabalık yerlere girmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burnun kapatılması, mümkünse tıbbi maske kullanılması önerilmektedir. Hasta olmayan kişilerin maske takmasına gerek yoktur.
* Yolculuk dönüşü 14 gün içinde ateş, öksürük, solunum sıkıntısı gelişirse sağlık kuruluşuna başvurmaları ve seyahat öyküsünü bildirmeleri gerekmektedir.
KORONAVİRÜSÜN BELİRTİLERİ
Sağlık Bakanlığı'na göre; enfeksiyonun yaygın belirtileri solunum semptomları, ateş, öksürük ve nefes darlığı. Daha ciddi vakalarda, pnömoni, ağır akut solunum yolu enfeksiyonu, böbrek yetmezliği ve hatta ölüm gelişebilir. Ancak eldeki veriler doğrultusunda hastalığın şiddeti konusunda yorum yapılamamaktadır. Eldeki verilere göre ağır seyreden olguların oranının ve fatalite hızının çok yüksek olmadığı (yaklaşık %2) şeklinde bir izlenim elde edilmiştir. Ancak, bu durum ilerleyen dönemde virüsün genetik yapısında ortaya çıkabilecek değişikliklere bağlı olarak farklılaşabilir.
İŞTE KORONAVİRÜSTEN KORUNMANIN YOLLARI