"Demek, Kur’ân’dan gelen o Sözler ve o nurlar, yalnız aklî mesâil-i ilmiye değil, belki kalbî, ruhî, hâlî mesâil-i imaniyedir. Ve pek yüksek ve kıymettar maarif-i İlâhiye hükmündedirler." Burayı, hassaten "hâlî" kısmı ile izah eder misiniz?
Değerli Kardeşimiz;
İnsanın anlama ve kavrama özellikleri, sahip olduğu ilmin farklı alanlara girmesi sonucu farklı boyutlar kazanmasına vesile olmaktadır. Üstadımız Lemeat eserinde " Dimağda meratib-i ilim muhtelifedir, mültebise"(1) bahsinde bunu güzelce açmaktadır.
Bir insanın bir şeyi tahayyül etmesi bir ilimdir. Ama bu makamda bir faydası yoktur. Bundan sonra tasavvur gelir ki, burda da kalsa yine bir menfaat hasıl olmaz. Sonra akıl ile tartmak mertebesi dediğimiz taakkul mertebesi gelir ki, burada da kalsa, yine insana yapacağı iş hususunda fayda sağlamaz. Bundan sonra akıl ile tarttığı konunun doğruluğunu tasdik etme mertebesi gelir. Yine de bu ilim amele dönüşmez. Mesela, namaz kılınmasının gerekliliğini aklen tartan ve bunu tasdik eden herkes namaz kılmaz. Bundan sonra iz'an dediğimiz akıl ve kalp ittifakıyla bir konuyu kavrama mertebesi gelir. İşte insanın bildiğini uygulaması, yani imtisal burda başlar. Bundan sonra iltizam dediğimiz bu bildiğini uygulamayı kendine lazım ve vacib görmesi mertebesi gelir ki, dünya toplansa bu adamı bilip kabul ettiği bu şeyden uzaklaştıramaz. En sonda da itikat dediğimiz bu bilginin tüm hissiyat, letaif ve ruhun her şubesine nüfuz etme mertebesine ulaşır ki, bu ilim artık ona hâl olur.
"Hâlî" ifadesi, işte bu ilim ve imanın bütün hissiyatıyla sahiplenilmesi, kavranması, amele ve aksiyona dönüşmesidir. Mesela, Dördüncü Söz'ü anlayarak mütalaa eden bir Nur talebesinin namaza başlaması ve namazını hiç geçirmemesi hâlî bir durumdur.
Risale-i Nur'da namaza dair bahisleri okuduğu halde namaza başlamayan birisinde de "hâlî" durumlar yok demektir.
Risale-i Nur'un imana dair dersleri insanı amele ve aksiyona iter, yani hâlî bir durum oluşturur, demektir.
Hâlî durumu sadece ibadet olarak algılamamak gerekir; hâlî durum aynı zamanda güzel ahlakı da içinde barındırır. Yani Risale-i Nur'un imana dair dersleri insana güzel ahlakı da kazandırır.
İlave bilgi için tıklayınız:
(1) bk. Sözler, Lemeât.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editörü