Sağlık Bakanlığı’nın geçtiğimiz yıl açıkladığı, “Alzheimer ve Diğer Demans Hastalıkları Klinik Protokolü”ne göre Alzheimer, yakın gelecekte Türkiye’nin en büyük sağlık sorununa dönüşebilir. Bilim dünyasında, Alzheimer’ı herkese unutturacak yeni tedavilere dair pek çok çalışmanın olduğunu hatırlatan Anadolu Sağlık Merkezi Nöroloji Uzmanı ve Nöroloji Bölümü Direktörü Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, “Alzheimer hastalığı hakkında yapılan kapsamlı araştırmalara rağmen henüz hastalığın iyileştirilmesine yönelik bir tedavi yöntemi mevcut değil. Ancak hastalığın ilerleyişinin yavaşlatılmasına ve var olan şikayetlerin azaltılmasına yönelik farklı tedavi yaklaşımları kullanılıyor. Alzheimer olmamak için zihinsel faaliyetler sürekli yenilenmeli. Farklı bir deyişle yeni şeyler okumak, izlemek, araştırma yapmak, yeni bir dil öğrenmek, kişinin Alzheimer olma olasılığını düşüren etkenlerdir. Tüm bunların yanı sıra sağlıklı ve dengeli beslenilmeli, düzenli egzersiz yapılmalı ve düzenli uykudan ödün verilmemeli” açıklamasında bulundu. Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, Dünya Alzheimer Günü vesilesiyle Alzheimer tanı ve tedavisindeki son gelişmelerden söz etti…
Halk arasında “bunama” olarak tanımlanan demans türlerinden biri olan Alzheimer, zaman içinde beyin hücrelerinin ölümüne bağlı olarak gelişen ve beyinde protein birikimine bağlı olarak oluşan bir hastalık. Kişinin bilişsel fonksiyonlarının azalmasına neden olan bu önemli sorun, günümüzde demansa en sık neden olan hastalıktır. Çünkü hastalıkla ilgili en önemli risk faktörü ileri yaştır ve görülme sıklığı yaşla birlikte belirgin artış gösteriyor.
Sıklıkla 60 yaşından sonra görülüyor
Alzheimer’da beyindeki hücre kayıplarına bağlı olarak beyin büzüşüp küçülüyor. Alzheimer başlangıç döneminde basit unutkanlıklara yol açarken, ilerlediğinde ise yavaş yavaş yakın geçmişe ait yaşananları da siliyor. Sıklıkla 60 yaşından sonra görülen Alzheimer hastalığına ait şikayetlerin yavaş yavaş ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla hastalığın başlangıç evresi kişinin kendisi ya da yakın çevresi tarafından fark edilemeyebiliyor.
Alzheimer hastalığının neden kaynaklandığı ise henüz tam olarak anlaşılamasa da, yaşanan beyin hücre kaybının beklenenden çok daha önce gerçekleşmesiyle oluştuğu tahmin ediliyor. Farklı bir deyişle, yaşın ilerlemesiyle birlikte beyin hücrelerinde yaşanan kayıp normal kabul edilse de Alzheimer’da oluşan hücre kaybı, olması beklenenden çok daha hızlı ve fazla gerçekleşiyor. Başlangıç dönemi Alzheimer belirtileri arasında bulunan hafif şiddetli unutkanlık, zaman içinde ilerleyerek bilinç bozukluğuna yol açıyor. Alzheimer hastalığının belirtileri arasında bulunan unutkanlık, hastalığın başlangıç evresinde hafif düzeyde olsa da zaman içinde kişiyi sohbet etmek gibi basit eylemleri dahi gerçekleştiremez bir noktaya getiriyor.
Nasıl tanı konuyor?
Alzheimer hastalığının tanısında öncelikle hasta yakınlarından kişi hakkında anamnez yani hastanın hikayesi alınarak kişinin nörolojik muayenesi yapılıyor. Nörolojik testlerin ardından hekim gerekli gördüğünde nörokognitif testler, MR, BT, PET gibi radyolojik görüntüleme ve bazı hormon, vitamin ve diğer gerekli değerlerin incelemeleri için laboratuvar tetkikleri yapılabilir. Elde edilen bulgular ışığında kişi tekrar değerlendirilir ve bazı vakalarda tanının netleştirilmesi için genetik testler de yapılabilir. Tüm veriler ışığında ve özellikle de hastalığın seyrine göre Alzheimer tanısı konur. Alzheimer hakkında yapılan kapsamlı araştırmalara rağmen henüz hastalığın iyileştirilmesine yönelik bir tedavi yöntemi mevcut değil. Ancak hastalığın ilerleyişinin yavaşlatılmasına ve var olan şikayetlerin azaltılmasına yönelik farklı tedavi yaklaşımları var.