En Hızlı Yörüngeli Asteroit Keşfedildi
Asteroit 2021PH27 (DECAM) üzerine monte edilen Karanlık Enerji Kamerası tarafından toplanan verilerin Bilim Carnegie Enstitüsünden Scott S. Sheppard tarafından keşfedildi. 4 metrelik Teleskop (Cerro Tololo Amerikan Gözlemevindeki CTIO ) Şili’de bulunmaktadır. Asteroidin keşif görüntüleri, 13 Ağustos 2021 akşamı alacakaranlık gökyüzünde Brown Üniversitesi’nden Ian Dell’antonio ve Shenming Fu tarafından çekildi. Sheppard, Yerel Hacim için DECam ile gözlemler yaparken Dell’antonio ve Fu ile birlikte çalışmıştı. Yerel Evrendeki büyük kütleli gökada kümelerinin çoğunu inceleyen Küme Araştırmasını tamamlıyorlardı. [1]. Milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki en büyük nesnelerden bazılarını gözlemlemekten, evlerine daha yakın çok daha küçük nesneler (asteroitler) aramak için zaman ayırdılar.
Dünyanın en yüksek performanslı, geniş alan CCD kamera görüntüleyicilerinden biri olan DECam, DOE tarafından finanse edilen Karanlık Enerji Araştırması ( DES ) için tasarlandı ,
Alacakaranlık, gün batımından hemen sonra veya gün doğumundan önce, en içteki iki gezegen olan Merkür ve Venüs yönünde, Dünya’nın yörüngesinin içinde bulunan asteroitleri avlamak için en iyi zamandır. Herhangi bir yıldız gözlemcisinin size söyleyeceği gibi, Merkür ve Venüs gökyüzünde asla Güneş’ten çok uzaklaşmıyormuş gibi görünürler ve her zaman en iyi gün doğumu veya gün batımına yakın görünürler. Aynı şey, Güneş’e yakın yörüngede dönen asteroitler için de geçerlidir.
2021 PH 27’nin keşfinin ardından Hawaii Üniversitesi’nden David Tholen , asteroidin konumunu ölçtü ve ertesi akşam nerede gözlemlenebileceğini tahmin etti. Ardından 14 Ağustos 2021’de DECam ve Şili’deki Las Campanas Gözlemevi’ndeki Magellan Teleskopları tarafından bir kez daha gözlemlendi . Daha sonra, 15 Ağustos akşamı, çeşitli gözlemevlerindeki, gökbilimciler yeni bulunan asteroidi görebilmek için başlangıçta planlanmış gözlemlerini ertelediler.
“ Gökbilimciler için teleskop ve zaman çok kıymetli olmasına rağmen, bu gibi yeni, ilginç keşifleri takip etmek için çok istekli uzay aşığı uluslararası gökbilimciler kendi bilim ve gözlemlerini geçersiz kıldılar.” diyor Sheppard.
Gezegenler ve asteroitler, elipsin en geniş ekseninin yarı ana eksen olarak tanımlanan bir yarıçapa sahip olduğu, Güneş’in etrafında eliptik (veya oval şekilli) yörüngelerde dönerler. 2021 PH 27 , hem Merkür hem de Venüs’ün yörüngelerini geçen uzun bir yörüngede 113 günlük bir yörünge periyodu veren 70 milyon kilometrelik (43 milyon mil veya 0.46 au) bir yarı ana eksene sahiptir [2] .
Mars ve Jüpiter arasındaki ana Asteroit Kuşağı’nda hayata başlamış ve onu Güneş’e yaklaştıran iç gezegenlerden gelen yerçekimi rahatsızlıkları nedeniyle yerinden oynamış olabilir. Bununla birlikte, 32 derecelik yüksek yörünge eğimi, bunun yerine, karasal gezegenlerden birinin yakınından geçerken daha yakın bir kısa dönem yörüngesine yakalanan dış Güneş Sisteminden soyu tükenmiş bir kuyruklu yıldız olabileceğini düşündürmektedir. Asteroitin gelecekteki gözlemleri, kökenlerine daha fazla ışık tutacaktır.
Yörüngesi de muhtemelen uzun süreler boyunca kararsızdır ve eninde sonunda ya birkaç milyon yıl içinde Merkür, Venüs ya da Güneş ile çarpışacak ya da iç gezegenlerin yerçekimi etkisiyle iç Güneş Sisteminden fırlatılacaktır.
Gökbilimciler bu iç asteroitleri bulmakta zorlanıyorlar çünkü genellikle Güneş’in parıltısı tarafından gizleniyorlar. Asteroitler en yakın yıldızımıza bu kadar yaklaştığında, Güneş’in sıcaklığından kaynaklanan termal stresler ve yerçekimi gelgit kuvvetlerinden kaynaklanan fiziksel stresler gibi çeşitli stresler yaşarlar. Bu stresler, daha kırılgan olan bazı asteroitlerin parçalanmasına neden olabilir.
2021 PH 27’ye benzer yörüngelerdeki asteroit popülasyonu tükenmiş görünüyorsa da, gökbilimcilere, Dünya’ya yakın asteroitlerin ne kadarının, asteroitler için sonuçları olabilecek katı kaya parçalarının aksine, gevşek bir şekilde bir arada tutulan moloz yığınları olduğunu söyleyebilir. Dünya ile bir çarpışma rotasında olabilir ve onları nasıl saptırabiliriz konusunda fikir verebilir.
“ Dünya’nın yörüngesinin içindeki asteroit popülasyonunu anlamak, gün ışığında Dünya’ya yaklaşabilecek ve geceleri gözlemlenen çoğu ankette kolayca keşfedilemeyen en olası Dünya çarpma çarpanlarından bazıları da dahil olmak üzere, Dünya yakınındaki asteroitlerin sayımını tamamlamak için önemlidir,”diyor Sheppard.
2021 PH 27’nin Güneş’e bu kadar yaklaşmasından bu yana , ” …yüzey sıcaklığı en yakın yaklaşımda neredeyse 500 santigrata ulaşıyor, bu da kurşunu eritecek kadar sıcak ” diye ekliyor.
2021 PH 27 , Güneş’in devasa yerçekimi alanına çok yakın olduğundan, bilinen herhangi bir Güneş Sistemi nesnesinin en büyük genel göreli etkilerini yaşar . Bu, asteroitin eliptik yörüngesinde zaman içinde hafif bir açısal sapma olarak kendini gösterir, presesyon adı verilen ve yüzyılda yaklaşık bir ark dakikası olan bir hareket [3] .
Asteroit, bizim bakış açımızdan Güneş’in arkasında hareket ettiği görüldüğünde güneş kavuşumuna giriyor . Yeni gözlemlerin yörüngesini daha ayrıntılı olarak belirleyebileceği ve asteroitin resmi bir isim almasına izin vereceği 2022’nin başlarında Dünya’dan görünürlüğe dönmesi bekleniyor.
İlhan Vardar
Kaynak : noirlab2123 — Bilim Yayını
Notlar
[1] Yerel Hacim Tam Küme Araştırması (LoVoCCS), NSF’nin, yakındaki 107 gökada kümesindeki karanlık madde dağılımını ve gökada popülasyonunu ölçmek için DECam kullanan NOIRLab araştırma programıdır. Bu derin pozlamalar, Vera C. Rubin Gözlemevi’nden alınan verilerle birleştirildiğinde, soluk değişken nesnelerin temiz bir karşılaştırmasını sağlayacaktır .
[2] 2021 PH 27 , yörüngeleri tamamen Dünya’nın yörüngesinin içinde olan, bilinen yaklaşık 20 Atira asteroitinden yalnızca biridir .
[3] Einstein’ın genel görelilik teorisi zamanla yörünge ayarlamalarını açıklayana kadar Merkür’ün hareketinin gözlemlenmesi bilim adamlarını şaşırttı. 2021 PH 27’nin presesyonu (devinme, yalpalama) Merkür’ünkinden bile daha hızlı.