Bir dahaki sefere kötü bir gece uykusundan sonra biraz daha kestirmek yerine kısa bir egzersiz yapmayı düşünebilirsiniz. Zira yeni araştırmalar, bunun huzursuz bir gecenin neden olduğu bilişsel işlevlerdeki düşüşü etkili bir şekilde dengeleyebileceğini öne sürüyor.
Portsmouth Üniversitesi'ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen bir çalışma uykumuzu alamadığımızda yaptığımız egzersizin vücudumuza nasıl fayda sağladığına dair bazı yeni ve ilginç bilgiler ortaya koyuyor.
Araştırmada sürecinde her birinde 12 sağlıklı yetişkin katılımcının yer aldığı iki farklı grup mercek altına alındı.
- İlk grubun üç gece kısmi uyku yoksunluğu (PSD) sonrasında,
- İkinci grubun ise düşük vücut oksijeni (hipoksi) ve bir gece tam uyku yoksunluğu (TSD) sonrasında bilişsel performansı test edildi.
Birkaç ilginç bulgu ortaya çıktı; bunların başında egzersiz bisikletinde 20 dakikalık çalışmanın (PSD, TSD ve hipoksi olmak üzere) tüm koşullarda beyin fonksiyonlarını iyileştirmesi geliyor. Bu, çiçeği burnunda anne ve babalardan dağcılık yapanlara kadar geniş yelpazede insan için faydalı bir bilgi.
Yine Portsmouth Üniversitesi'nden egzersiz fizyoloğu Joe Costello, “Mevcut araştırmalardan, oksijen seviyeleri düştüğünde egzersizin bilişsel performansı iyileştirdiğini veya koruduğunu biliyoruz. Ancak bu çalışma, aynı zamanda egzersizin tam ve kısmi uyku yoksunluğundan sonra bilişsel performansı iyileştirdiğini gösteren ilk çalışma” diyor.
Evet, egzersiz ve zihni güçlendirme arasındaki bağlantı zaten malum fakat bu çalışma araştırmacılara bazı ekstra kanıtlar sunuyor. Egzersiz ve beyin gücünün bağlantılı olmasının nedenlerinden birinin beyne ekstra oksijen sağlaması olduğu düşünülüyor. Yeni araştırmada ise düşük oksijenli ortamlarda bile bilişsel açıdan gelişim kaydedildi. Bu da hormonlar gibi başka faktörlerin veya belki de artan uyarılma ve motivasyonun da işin içinde olabileceğini düşündürüyor.
Konuyla ilgili daha fazla çalışmaya ihtiyaç var, fakat şimdi uyku, egzersiz ve düşünme yeteneği hakkında bazı yararlı yeni bilgilere sahibiz. Çünkü aynı anda birkaç stres faktörü birden test edildi.
Fizyolog Thomas Williams, “Uyku yoksunluğu genellikle diğer stres faktörleriyle birlikte yaşanıyor. Örneğin, yüksek irtifada seyahat eden kişilerin uyku düzeninde bir bozulma olması muhtemel” diyor.
Araştırmalar, yaklaşık yüzde 43'ümüzün önerilen 7-9 saatlik uykuyu almadığımızı gösteriyor. Bu da depresyondan kalp hastalıklarına kadar her türlü riski beraberinde getiriyor; hem fiziksel hem de ruhsal sağlığımızı etkiliyor. Yakın zamanda yapılan bir U.S. News & World Report anketine göre katılımcıların yaklaşık yüzde 20'si uyandığında nadiren kendini iyice dinlenmiş hissettiğini söylüyor.
Uzmanlar her gece düzenli ve yeterli uyku tavsiye ediyor fakat bu her zaman mümkün olmuyor. Araştırma gece uykusunu alamayan ve gün içerisinde kestirmek için vakit bulamayanlar için umut verici. Sadece 20 dakikalık bir egzersizle kendimizi hızlı bir şekilde ‘sıfırlayabilir’ ve bu olumsuz etkileri tersine çevirebiliriz.
Costello, “Bulgular, egzersiz ve bu stres faktörleri arasındaki ilişki hakkında bildiklerimize önemli ölçüde katkıda bulunuyor. Ayrıca hareketin vücut ve beyin için ilaç olduğu mesajını güçlendirmeye yardımcı oluyor” diyor.
Science Alert makalesinden Türkçeleştirildi.