FİNANSAL KALDIRAÇ İLE BİRLİKTE ŞİRKET VE MÜTEAHHİT DURUMU NASIL BELİRLENİR?
Çok az parayla inşaat işine girecek bir müteahhitin durumunu finansal kaldıraçla inceleyeceğiz. İlk olarak finansal kaldıracın ne olduğunu kısaca hatırlayalım. Bu konu hakkında bilgisi olmayanlar içinde açıklamaya çalışalım.
Şirketin toplam borcunun, toplam varlığına oranı o şirketin finansal kaldıracıdır. Yani şirketteki varlıkların ne kadarının borçlarla karşılandığını belirlemek için kullanılır. Basit bir örnek ile açıklayacak olursak; bir firma 100.000TL parayla, 2.000.000TL’lik iş yapıyorsa kaldıraç oranı 20’dir. Kaldıraç oranının artması, şirketin borçlarının varlıklarına oranla daha hızlı arttığını, şirketin ödeme riskinin arttığını, şirketin borçlarını ödemekte zorlanabileceği anlamına gelir. Kaldıraç oranının yüksek olması riskleri arttırdığı gibi çok düşük teminatlarla çok yüksek miktar kâr elde edebilme imkânı da sağlar. Bizim örneğimizdeki müteahhit de düşük sermaye ile yüksek risk alarak fazla miktarda getiri elde etmeye çalışıyor.
Müteahhitlikte çok büyük para olduğunu düşünen; müteahhitlikten anlasın veya anlamasın, cebinde inşaat yapmaya yetecek parası olsun veya olmasın, bu işe ısrarla girmeye çalışan bir takım girişimci bulunuyor. Bizim konumuzdaki müteahhitlerin ortak noktası inşaat yapmaya yetecek paralarının olmaması. Örneğin; 100.000TL parası var ve 1.500.000TL’lik inşaat yapmaya kalkışıyor.
Bu kısımdan sonrasını inşaatı yapan Veli amcanın diliyle anlatalım.
Arsa sahipleriyle kat karşılığı sözleşme yaptık. İnşaat bittiğinde toplam 12 daireli bina olacak ve 5 tanesi bana kalacaktı. Bu inşaatı 1.500.000TL’ye bitiririm, bana kalan daireleri de 400.000TL’den satarım, 500.000TL kârım olur, Allah bereket versin. Ama cepteki para ancak ruhsat harcına, mimari projeye yeter. Ben en iyisi kahvedeki/komşu/kayınço/tanıdığın tanıdığı hepsine haber salim diye düşündüm. Hasan’la görüşeyim, 2 yıldır ev arıyor. Ona 350.000TL’den vereyim, bu fiyata daireyi zaten nerede bulacak. Hem onun işi görülür, hem de ben binanın betonarmesiyle duvarını bitiririm. Bunları yapmamız 2 ay sürer zaten, o arada 1 tane daha satarsam bayağı rahatlarım.
Veli amca bu şekilde inşaatı yaparken 2-3 tane daha bu şekilde daire satarım, biraz kârımdan taviz veririm ama ne yapayım, başka çarem yok diye düşünürken diyelim ki satamadı. İş yaptırmaya devam etti, çek verdi, senet verdi, borçlandı. Artık koz kendinden çıktı ve müşteriye geçti. Müşteri 300.000TL’ye veriyorsan alayım dedi ve Veli amca başka çaresi olmadığı için, çeki yazılmasın diye mecburen sattı. Hikaye böyle devam ederken Veli amcanın şansı yaver giderse binayı bir şekilde bitirdi. Nihayetinde Veli amca 100.000TL para ile 1.500.000TL’lik inşaatı bitirdi ve 100.000TL de kendisi kazandı. Bu kar sektör için hiç makul olmasa da Veli amca olaya %100 kar olarak bakıyor ve tüm bu çektiği sıkıntıları bir kenara bırakıp hiçbir şey olmamış gibi ikinci-üçüncü inşaatına başlıyor. Bazen 2-3 inşaatı aynı anda yürütüyor.
Veli amcanın aldığı risk ise sadece 100.000TL, yani tüm planları kötü gitse de tek kaybı 100.000TL olacak ama öteki tarafta mağdur edeceği 12 arsa sahibi, onlarca taşeron, usta, personel ve birçok kişi bulunuyor.
Özetle Veli amca kaldıraç oranı 15 olan bir iş yapmış oldu. Bu yazımızda finansal kaldıraç oranı hakkında bilgi vermeye çalıştık. Umarım işinize yarar bilgiler edinmişsinizdir.