Çok uzun zaman önce dinozorlar dünya üzerinde hüküm sürüyorlardı. Yaşıyorlar, avlanıyorlar, öldürüyorlar ve hükmediyorlardı. Daha sonra ise dünyaya devasa bir büyüklükte bir göktaşı çarptı ve hepsi yok oldular. Bu olay memelilerin çoğalmasına ve memelilerle birlikte biz insanların ortaya çıkmasına neden oldu. Peki ama dinozorlardan önce dünya nasıldı? O varlıkların yok olmasına neden olan şey neydi? Tüm bu soruların cevapları için Olasılıksız kanalındasınız. İşte karşınızda dinozorların dünyaya attıkları ilk adımdan önce dünyayı yöneten garip canlılar.
Bugün dev böcekler, dehşet verici eklembacaklılar ve tabii ki de insanlığın en yaşlı akrabalarıyla tanışacağız.
Brontoscorpio :
İlk sırada Brontoscorpio var. Sürüngenlerin çağından önce, dünya eklembacaklıların çağıydı. Bugün ise eklembacaklılardan örümcekler, ıstakozlar, kırkayak, karides, akrep ve böcekler hala hayattalar. Ancak dinozorlardan önce yani tarih öncesi dönemde bu eklembacaklılar bugün bizim bildiğimiz gibi değillerdi. Her biri devasa boyutlardalardı. Mesela dev bir akrep gibi görünen Brontoscorpoio'a bakın. Günümüzde akrepler ortalama 11 cm uzunluğunda olurken Brontoscorpio'nun uzunluğu yaklaşık 10 kat daha büyüktü. Eğer herhangi biriyle karşılaşacak olsaydınız, sizi kalçanızdan veya dinlenirken elinizden sokarken asla sıkıntı çekmezlerdi. Ayrıca o kadar büyüklerdi ki deri değiştirmeleri oldukça zordu. Suda yaptıkları seyahatleri sırasında ise sadece akciğerlerini değil solungaçlarını kullanırlardı. Aynı zamanda suların yırtıcı eklembacaklılarından biri olan Pterygotus'dan kaçmak için karaya da çıkarlardı.
Pterygotus :
Brontoscorpio'nun aksine zehri olmayan Pterygotus adındaki deniz akrebi Brontoscorpio'yu yiyebilecek kadar büyüktü. Yaklaşık 3 metre uzunluğunda deniz akrebi günümüzdeki timsahlara çok benziyordu. Pterygotus aynı zamanda o kadar ağırdı ki avını hareket ederek değil saklanıp pusuya yatarak bekliyordu. Doğru anda pençelerini kullanarak avını ezerek etkisiz hale getiriyordu.
Dev Karıncalar :
Tıpkı günümüzde olduğu gibi o zamanlar da böcekler vardı. Karıncalar süperkıtada dolaşıyorlardı. Ancak bu karıncalar günümüzdekilerden oldukça farklıydı. Bahsettiğimiz karıncalar, dinozorlardan önce yaşamış devasa büyüklükteki karıncalar. Her biri yaklaşık 3 santimetre büyüklüğündelerdi. İlk bakışta gözünüze büyük gelmemiş olabilir. Fakat tarih öncesi dönemde karıncaların büyük sürüler halinde dolaştığını hayal edin. Koloninin kraliçesinin dev kanatları vardı ve bir sinek kuşu ile aynı büyüklükteydi. Konunun uzmanları ise bu dev karıncaların muhtemelen asit tükürdüklerini ve sadece taze yiyeceklerle beslendiklerini düşünüyorlar. Muhtemelen sadece etten oluşan bir diyete sahiplerdi. Eğer durum gerçekten böyleyse, çok daha büyük tarih öncesi hayvanları avlamak için sürüler halinde yaşıyor olabilirler. Eğer bahsettiklerimizden sonra bu dev karıncalardan korkmadıysanız, gözlerinizi kapat ve etrafınızı saran binlerce aç karıncayı hayal edin. Her biri asit püskürtme yeteneğine sahipler. Hoş bir manzara değil, öyle değil mi?
Meganeuropsis :
Dev böcekler sadece yerde dağılım göstermediler elbette. Bazıları göyüzünde de uçabiliyordu. Mesela bugüne kadar yaşamış en büyük böcek olan Meganeuropsis. Bir yusufçuk gibi görünen böceğin kanat açıklığı ondan iki buçuk kat daha fazlaydı. Büyüklüğü tıpkı bir şahinle aynıydı ve bugüne kadar bilinen en etkili uçan avcılardan biriydi. Diğer uçan böceklerle beslenmesine rağmen köpekler kadar büyük avları yakalayıp yiyebilme özelliğine de sahiplerdi.
Labyrinthodontia :
Tarih öncesinde her ne kadar dünyada böcekler ve eklembacaklılar hüküm sürse de o dönemde sürüngenlerin ve amfibilerinde bir önizlemesi bulunuyordu. Mesela bazı kemikli balıkların yüzgeçleri sudan karaya çıkmalarına yarayan bacaklara evrimleşmişti. Bu grupta yer alan ilk canlı Labyrinthodontia'dır. Lob-yüzgeçli balıklardan evrimleşen bu grup mevcut tüm kara omurgalıların atalarıdır. Bu nedenle doğal bir gruptan ziyade evrimsel bir grup oluşturur. Ayrıca bu canlılar hem boyut hem de görüntü açısından timsahlara benziyorlardı. Tıpkı onlar gibi nehir gibi sulak alanların kıyısında pusuya yatar ve avı yaklaşınca güçlü çeneleriyle onları etkisiz hale getirirlerdi.
Arthropleura :
O dönemde yaşayan yaratıklardan bazıları timsah ve yusufçuklardan çok daha tuhaf ve benzersizdi Mesela günümüzde yaşayan kırkayaklar birkaç santim uzunluğunda olmalarına rağmen çok ürkütücüler öyle değil mi? Ancak tarih öncesinde yaşayan kırkayaklar bugünkülerden tam 40 kat daha büyüklerdi. Yani yaklaşık 2.5 metre uzunluğundalardı. Arthropleura olarak adlandırılan bu dehşet verici kırkayakların ağırlıkları ise 500 kg'ı buluyordu. Otobur olan bu dev çıyanlar çok güçlü ısırmalar gerçekleştiriyorlardı.
Eski İnsan Ataları :
Eski insanlar yaşamın kendiliğinden oluştuğuna inanıyorlardı. Fakat modern bilim bu efsaneyi redderek var olan yaşamın bir şeyden geldiğini keşfettiler. Örneğin; köpekler, tilkiler ve kurtlar aynı ortak bir soydan gelmektedirler. Aynı şekilde insanlar ve maymunlar da ortak bir ataya sahiptir. Bu nedenle dinozorlardan önceki dönemde insanların atalarının olması gerekmektedir. Ancak hepinizin de bildiği gibi memeliler sürüngenlerden evrimleşmiştir. İlk sürüngen evrim geçirdikten kısa bir süre sonra iki ayrı gruba ayrılmıştır. Bu iki grup Sauropsida ve Sinapsit'tir. Sauropsida daha sonra dinozorlar, modern sürüngenler ve kuşlar olmuşlardır. Sinapsitler ise primatlar ve insanlar dahil olmak üzere tüm memelilerin dahil olduğu gruptur. Peki ama bizim eski akrabalarımız neye benziyordu? Bu sorudan sonra karşımıza Dimetrodon ve Gorgonopsid çıkıyor.
Dimetrodon :
İlk eski akrabalarımız Dimetrodon , 3 metre büyüklüğündelerdi ve dinozora benziyorlardı. Bir sürüngenin derisine benzer bir derisi vardı. Hatta sırtında dev bir yelesi vardı. Bu da onu bizim çok uzak kuzenlerimizden biri yapıyor. Çünkü Dimetrodon soğukkanlı bir canlıydı ve tüm vücut ısısını ortamdan kazanıyordu. Ek güneş ışığını emmek için büyük yelesini kullanırdı.
Gorgonopsid :
Bir diğer uzak kuzenimizde sıra. Bir sürüngen ve kılıç dişli kaplan arası bir görünüme sahip olan Gorgonopsid modern bir kaplan büyüklüğündeydi. Dünyadaki canlı türünün %95'i ile birlikte yok olmuştur.
Biyo-çeşitlilik :
Dinozorlardan önce dünya, ilginç ve tehlikeli yaratıklarla doluydu. Paleozoik dönem, evrendeki şu ana kadar en yoğun biyo-çeşitlilik patlamasına sahip olan dönemidir. O dönemde yaşayan canlılar atmosferdeki yoğun oksijen oranı ve kendisinin düşmanı olmaması nedeniyle böylesine büyük ebatlara ulaşmıştır. Ayrıca şu ana kadar bahsettiğimiz yaratıklara ek olarak yüzlerce başka yaratık da vardır.
Mesela Dunkleosteus tarih öncesinde yaşamış olan bir köpekbalığıdır. Çoğu kişi bugünkü büyük beyaz köpekbalığının tarih öncesi devasa akrabası olan Megalodonun neslinin tükenmesinin sebebi olarak Dunkleosteus'u göstermektedir. Dunkleosteus'un boyu 10 metreye kadar, ağırlığı ise 4 tona kadar ulaşabilir.
Helicoprion ise diğer köpekbalıklarından farklı olarak alt çenesi spiral şeklinde aşağıya kıvrıktır.
Hyneria, yaklaşık 360 milyon yıl önce devoniyen döneminde yaşayan büyük tarih öncesi yırtıcı lob-kanatlı balık cinsidir.
O dönem muhteşem yaratıklarla dolu olmasına rağmen, artık hiçbiri buralarda değiller. Peki ama tüm bu dev akrabalarımıza ne oldu? Yok olmalarının sebebi neydi? İşte cevabı:
Göktaşı Çarpması :
66 milyon yıl önce dünyaya dev bir göktaşının çarpmasıyla dinozorların soyu tükenmiştir. Günümüzden 252,28 milyon yıl önce ise 20.000 yıl içinde bilinen en büyük kitlesel yok oluş yaşanmıştır. Yeryüzündeki canlılığın neredeyse yüzde 90’ının yok olmasına neden olan Permiyen sonu kitlesel yok oluşunun nedenleri hakkında pek çok farklı fikir öne sürülmüştür. Sibirya teraslarındaki bazaltlar, yoğun volkanik aktiviteler, asteroit çarpması, deniz tabanından metan salınımı ve bu süreçleri takip eden sera gazı etkisi bu yok oluşa neden olabilecek ihtimallerdir. Ancak en büyük canlı kaybının nedeni olan bu yok oluşa ilişkin tartışmalarda yeterli kanıtlar sunulamamıştır.
Son olarak bu büyük kitlesel yok oluşa neden olan felaketler zinciri yaşanmamış olsaydı, bugün hala dünyada dev kırkayaklar, yusufçuklar ve karıncalar dolaşabilirdi. Peki kimler bu dev canlıların günümüzde yaşamalarını isterdi? Bu ve videomuz hakkındaki görüşlerinizi yorumlar kısmından bize yazmayı unutmayın.