Para Mutluluğu Satın Alabilir mi?
Para ve Mutluluğun Karmaşık İlişkisi
Yıllardır sorulan ‘Parayla saadet olur mu?’ sorusu buna yanıt arayan kişiye göre birden fazla cevaba sahip. Günün şeması bu temel soruya veriye dayalı bir yaklaşım gösteriyor ve bizlere potansiyel tek bir cevap veriyor: Para mutluluğu satın alır, ancak bir noktaya kadar!
Öncelikle, küçük bir düşünce egzersizi yapalım;
Diyelim ki karşınızda iki insan var: Bunlardan biri Beff Jezos(Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’a ithafen) ve bu kişi bir milyarder, diğeri ise Jill Smith ve o daha fazla ortalama net varlığa sahip. Sizce kim serveti birdenbire ikiye katlandığında en mutlu insan olur?
Beff bankada daha fazla parası olduğu için mutlu olabilir, ancak maddi açıdan çok büyük bir değişim geçirmeyecektir – zira, o bir milyarder. Bir diğer taraftan, Jill banka hesabındaki miktar fazlalaşacak ve kendisi, ailesi, borçların kapatılması, iş-özel hayat arasında denge kurması vb.şeyler için kullanabileceği ve muhtemelen kullanacağı daha fazla paraya, dolayısıyla ek kaynaklara sahip olacak
Bu kaynaklar Jill için potansiyel olarak onun hayattan aldığı zevki artırarak gerçek birer değişime dönüşecek
Bu vb. hipoztezlerde olduğu gibi, ülkelere baktığımızda veriler de bize benzer bir durumu ortaya koyar.
Veriye Dayalı Yaklaşım
Bugünün grafiği kişi başına düşen Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYH) ile bireysel olarak rapor edilen mutluluk seviyesinin ülkeler nezdindeki ilişkisini gözler önüne seriyor. Veriler için kullanılan kaynaklar ise Dünya Bankası bilgileri ve Dünya Mutluluk Raporu (2017)
Rakamlara göre para ve mutluluk arasındaki ilişki ilk zamanlarda oldukça güçlü. Ancak sonra, Maslow’un İhtiyaçlar Piramadi’nde belirttiği maddi elementler karşılanınca bu ilişkiyi tahmin etmek oldukça güçleşiyor.
Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
Genel itibariyle; bir ülkenin serveti kişi başı 10.000$’dan 20.000$’a çıktığında bu ülke mutluluk skalasında yukarıya doğru kayar. Bu durum 30.000$-60.000$ bandında da hala geçerli – ancak daha çok varyansla(değişim). Bu ‘varyans’ durumu işlerin ilgi çekici hale geldiği yer.
Aykırı Bölgeler
Bu duruma aykırı bazı belli başlı bölgeler Latin Amerika ve Orta Doğu coğrafyalarında bulunmakta.
Örneğin Latin Amerikada’ki insanların kişisel bildirimlerine göre onlar grafikte de gösterilen para ile mutluluk arasındaki ilişki trend çizgisine göre durumlarından daha memnun.
15.400 $ kişi başı milli geliri ve mutluluk ölçümünde kullanılan ‘Cantril Ladder’ biriminde 7,14’lük derecesiyle Costa Rika diğerleri arasından özellikle sıyrılıyor. Buradaki durum ister ülkenin kayalıklı kıyı şeridi veya yerel kültürü olsun, Costa Rika daha yüksek refah seviyesine sahip Almanya, Amerika, Belçika vb-diğer ülkelerden daha yüksek mutluluk oranına sahip.
Ortadoğuda ise durum tam tersi. Suudi Arabistan, Katar, İran, Irak, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri trend çizgisinin diğer tarafında yer alıyor.
Aykırı Ülkeler
Bölgeler içerisinde varyans sebebiyle oldukça fazla değişiklik mevcut.
Orta Doğu’nun dünyanın diğer bölgelerinde geçerli olan servet-mutluluk sürekliliğini göstermeyen bir yer olduğundan bahsetmiştik.
İlginç bir şekilde kişi başına düşen miktar baz alındığında (127.000$) dünyanın en zengin ülkesi olan Katar’da durum daha bozuk. 6,37 Cantril Ladder endeksiyle bu ülke zaten genel trende aykırı olan Orta Doğu bölgesinde dahi büyük bir istisna olarak bulunmakta.
Civardaki Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman kişi başına düşen miktara göre daha az zengin olmasına rağmen bu yerler Katar’a göre daha mutlu. Yine aynı skalada 6,85’lik oran yakalayan Umman, kişi başına düşen miktar göz önüne alındığında Katar’dan yüzde 33 daha fakir.
Listede başka uyumsuz bölgeler de yer alıyor: Tayland, Özbekistan ve Pakistan ilgili araştırmada belirtilen genel trend çizgisine göre (veya kendi bölgesel konumlarına göre) önemli ölçüde daha mutlu. Aynı zamanda Hong Kong, İrlanda, Singapur ve Lüksemburg servetlerine göre daha mutsuz ülkeler arasında.