Ücret işçinin en temel geçim kaynağıdır ve nasıl ödenmesi gerektiği mevzuat ile belirlenmiştir. Normal şartlar altında işçinin ücretinin banka aracılığıyla ödenmesi gerekir. Buna rağmen işçinin ücreti elden ödenir mi?
Ücret nedir?
İş Kanununun 32inci maddesine göre ücret, bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.
Ücret denince akla ilk olarak işçinin maaşı gelse de İş Kanununundaki ücret kavramı bundan çok daha geniştir. Bu ücret kavramı hem işçinin maaşını hem de fazla mesai, gene tatil ve hafta tatili ücreti gibi ödemelerini kapsar. İşçiye yapılan birçok kalem ödeme ücret olarak kabul edilir.
Ücreti elden ödemek
İşçinin ücretinin elden ödenmesinin işverene getireceği yükümlülükleri ve riskleri ilgili yazımızda genişçe ele almıştık: iscidunyasi.com/kirk-katir-mi-kirk-satir-mi
Bahse konu o yazının sonunda da; ne adı altında olursa olsun işçilere yapılacak ödemelerin bordrolaştırılması ve SGK primleri ile vergilerinin tahakkuk ettirilmesinin şart olduğunu belirtmiştik.
İşçinin ücreti nasıl ödenir?
İş Kanununun 32inci maddesinde; ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödeneceği belirtilmiş ve hemen ardından işçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esasların bir yönetmelikle belirleneceğini ifade etmiştir.
Ücretlerin bankadan ödenmesine dair Yönetmelik
Böylece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından “Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik” çıkarılmıştır.
Yönetmeliğin 5’nci maddesine göre; işyerinin ülke (Türkiye) genelinde çalıştırdığı işçi sayısı toplamı 5 ve üzerindeyse, o işyerinde işçilere yapılacak her türlü ve bütün ödemelerin banka kanalıyla yapılması yasal zorunluluktur.
Banka yoksa ücret nasıl ödenir?
İşyerinin bulunduğu muhitte her hangi bir banka şubesi yoksa ya da işçilere banka kanalıyla ödeme yapılmasına imkan yoksa ödemeler PTT kanalıyla yapılmak zorundadır.
PTT de yoksa işçi ücreti nasıl ödenir?
İşyerinin bulunduğu yerde hem banka yok hem de PTT yoksa ne olacaktır? Bu durumda kanunen bir istisna ya da kolaylık sağlanmamıştır. Bu da demektir ki, sebebi ne olursa olsun, ücretlerin elden ödenmesi hiçbir şekilde mümkün değildir.
Ücreti elden ödenen işçinin fesih hakkı
Bütün bunlara rağmen ücretinin tamamı ya da bir kısmı elden ödenen işçi ne yapabilir? İş Kanununun 24 üncü maddesi, belirli hallerin mevcut olması halinde, işçiye sözleşmesini tek taraflı olarak feshetme hakkı vermiştir.
Bu nedenlerden birisi de, kanunun 24/b maddesinin (e) bendinde yer alan “İşveren tarafından işçinin hak ettiği ücretinin kanun hükümlerine ya da sözleşme koşullarına uygun olarak hesaplanmaması veya ödenmemesi” halidir.
O halde, yasal olarak ücretini banka aracılığıyla almak durumunda olan bir işçiye maaşı elden ödeniyorsa, bu işçinin haklı nedenle fesih yaparak işten ayrılma hakkının olduğunu kabul etmek gerekir.
SONUÇ
İşçi maaşı elden ödenir mi? Bu sorunun cevabı, işyerinde çalışan işçi sayısına göre değişecektir. İşyerinde çalışan işçi sayısı 4 ve daha az ise, bu işçilere elden ücret ödenmesi mümkündür.
Ancak işverenin (Türkiye genelinde) çalıştırdığı işçi sayısı 5 ve üstü olduğu anda, artık maaşlar elden ödenemez ve mutlaka bankadan ödenmek zorundadır.
Bulunulan muhitte banka yoksa ya da banka kanalıyla ödeme yapmak mümkün değilse, bu defa PTT aracılığıyla maaşlar ödenmelidir.
PTT kanalıyla da ödemek mümkün olmasa bile, yine de işçinin ücretini elden ödemek caiz değildir. Ne yapıp edip bu işçinin maaşının en kötü ihtimalle PTT aracılığıyla ödenmesi gerekir.
O halde, aylık ücretinin ya da fazla çalışma, genel tatil-bayram çalışması gibi diğer ücretlerinin tamamı ya da bir kısmı, Türkiye genelinde en az 5 işçi çalıştıran işveren tarafından elden ödenen işçi; haklı nedenle iş sözleşmesini derhal feshedebilir.
Banka hesabına haciz gelen işçinin maaşının elden ödenip ödenemeyeceğini şu yazımızda anlatmıştık: iscidunyasi.com/banka-hesabina-haciz-gelen-iscinin-maasi-elden-odenebilir-mi
Elden maaş alan işçinin bunu nasıl ispat edebileceğini ise şurada açıklamıştık: iscidunyasi.com/elden-maas-odenen-isci-bunu-nasil-ispat-edebilir