Tunç Soyer “başka bir tarım mümkün” diyerek tarım konusunda birçok başarılı çalışmalar yaptı Seferihisar Belediye Başkanlığı döneminde. Bu çalışmalar halen İzmir ölçeğinde artarak devam ediyor. İşte bunlardan birisi de yerel tohum çalışmalardır. Yerel tohum yaşam demektir. Tohumsuz bir yaşam mümkün değildir. Stratejik öneme sahiptir yerel tohumlar. Bu yüzden yerel tohum bağımsızlık demektir.
Tüm dünyada çok uluslu şirketler tohumlar üzerine hegemonya kurarak yerel tohumları bitiriyorlar. Birçok yerde artık hiç tohum kalmadı. 2018 yılında Güney Afrika’ya gittim. Cape Town’da yasama başkan yardımcısı Aldersan Lan Neilson’la görüştüm. Hiç yerel tohum kalmamış orada. Bütün yiyecekler endüstriyel tarım yöntemiyle ve hibrit tohumlarla büyük şirketler tarafından üretiliyor. Tamamen şirketlerin hegemonyasında Afrika ülkeleri. Cape Town İngiliz ve Amerikan şirketlerinin hegemonyasındaymış. Yiyecekler çok fazla miktarda kimyasal gübre ve tarım zehri ile üretildiği için lezzetsiz. Yenecek gibi değil. Tüm dünyada yerel tohumlar çok büyük bir hızla tükenirken bir yerel yöneticinin yerel tohumları koruyup gelecek kuşaklara aktarmak için çalışmalar başlatması ve tüm Türkiye’ye bu çalışmaları yayması çok önemlidir ve çok kıymetlidir. Çünkü hala bir avuçta olsa bizim ülkemizde yerel tohum var. İşte bizlerin yapması gereken bu bir avuç tohumu çoğaltıp yaygınlaştırarak gelecek kuşaklara aktarmaktır. Bu bilinçle Tunç başkan tohum konusunda birçok çalışmalar yapmıştır. Can Yücel Tohum Merkezi de bunlardan birisidir.
Türkiye’de ilk olarak Seferihisar’da yerel tohum bankası kuruldu. Can Yücel Tohum Merkezi aynı zamanda Can Yücel’in vasiyetidir.
Bu merkezde tohumların korunup çoğaltılarak gelecek kuşaklara aktarılması sağlanıyor. Burada elde edilen tohumlar ve fidelere küçük üreticilere yerel tohum takas şenliklerinde dağıtılıyor. Ayrıca kargoyla da tohum gönderiliyor.
Can Yücel Tohum Merkezi 2011 yılında kuruldu. Kuruluş çalışmalarında şu an İzmir Büyükşehir Belediyesi Tarımsal Hizmetler Daire Başkanı Şevket Meriç yer almış ve uzun yıllar bu merkezde görev yapmıştır.
Seferihisar Belediyesi Tarımsal Hizmetler Müdürü Serkan Solak’tan aldığım bilgiler şöyledir:
10 dekar alanda tarım yapılıyormuş. 250- 300 çeşit tohum üretiliyormuş. 40 çeşitte standart üretim yapılıyor ve 5 çeşitte de deneme üretimi yapılıyormuş.
Her yıl 20 bin paket tohum dağıtılıyormuş. 50-100 bin arası da fide dağıtılıyormuş. Bu merkezde 4 kişi çalışıyormuş.
Can Yücel Tohum Merkezi’nin sorumlusu da bir kadın çiftçi Aylin Bostan. Aylin Bostan aynı zamanda tarım teknikeri. Çok büyük bir özveriyle çalışıyor. Bu görevi Şevket Meriç’ten devir aldı. Tohum merkezini bir kadına emanet etmek çok önemli. Çünkü kadınlar bin yıllardır yerel tohumları çeyiz sandıklarında saklayarak bu günlere ulaştırmışlar.
1. Urla Yerel Tohum Takas Şenliği için köyleri dolaşırken Kuşçular köyünde tanık olduğum bir şey beni hala çok hüzünlendirir. Kahvede tohum konusunda sohbet ederken bir çiftçi bizi evine götürdü ve küçük bezlere sarılmış ve zor okunan bir yazıyla adları yazılı olan tohumlar verdi. Bunları kanserden altı ay önce ölen karısı ölüm döşeğinde kocasına emanet etmiş. Adam ağlayarak tohumları bize verdi. Bu çok önemli. Kadın ölüyor ama yaşamın devam etmesi içinde hala çaba harcıyor.
İşte bu yüzden yaşamımızı kadınlara borçluyuz. Onlar bir sonraki yıl aileleri aç kalmasın diye o tohumları çok kıymetli gördükleri için özenle saklamışlar. Ama maalesef bin yıllardan beri korunarak bu günlere gelen bu emanet artık yok oluyor.
Umarım bütün yerel yöneticiler yerel tohumlarına sahip çıkarak bu konuda Tunç başkan gibi çalışmalar yaparlar. Sevgiler…