Özünde Ne var ?
Bundan yedi yıl önce yazdığım “Mutluluk mu Tatmin mi“ isimli yazımda da https://ishegul.wordpress.com/2012/08/25/mutluluk-mu-tatmin-mi/)belirttiğim gibi genellikle mutluluk ve tatmin birbirine karıştırılan iki kavram. Örnek vermek gerekirse almayı planladığımız arabayı aldığınızda hissettiğiniz tatmin iken hayatınızda ne olursa olsun mutlu olmayı seçtiğiniz durum ise mutluluktur.
Yani kendinize koyduğunuz maddi ya da manevi hedeflere ulaştığınızda hissettiğiniz anlık duygu yükselişleri sizin tatmin olduğunuzun göstergesi. Bu tatminleri hayatımızın içersinde evet ihtiyacımız var fakat şöyle bir tuzağı da içinde barındırıyor ne yazık ki. Elde etmeyi hayal ettiğiniz şeyi aldıktan sonra tatmin duygusu en üst noktaya erişiyor ve zaman içinde tekrar sıfırlanıyor. Yani yıllardır almayı beklediğiniz arabayı aldığınızda çok mutlu oluyorsunuz ama belki bir ay sonra belki de bir yıl, orada hissettiğiniz tatmin duygusu yok olup gidiyor.
Bu sefer yeni bir hedefe doğru yönelip yeniden tatmin olma yoluna gidiyoruz. Buradaki en büyük sıkıntı mutluluğu bu tarz tatmin duygularıyla birbirine karıştırmak. Yani şu gibi söylemler “şu okula girersem mutlu olacağım”, “şu arabayı alırsam harika olacağım”, “böyle bir evim olursa benden mutlusu olmayacak” gibi düşünceler bizi yanlış yollara saptırabiliyor çünkü mutluluk bundan çok daha geniş çok daha farklı bir kavram. Bunu çeşitli seferler çeşitli yazılarımda söylemişimdir yinelemekte de bir sıkıntı görmüyorum; mutluluk bir tercihtir.
Mutlu olmaya karar verirsiniz ya da vermezsiniz. Bu kadar basittir aslında. Eğer mutlu olmaya karar verdiyseniz hayatınızda sizi mutlu edecek ufak ufak sayısız şey bulmakta hiç sıkıntı çekmezsiniz. Tabi bu demek değildir ki hayatımızda hiç olumsuz şeyler olmayacak her şey süt liman devam edecek. Böyle bir hayat yok ne yazık ki. Dolayısıyla ne olursa olsun mutlu olmaktır esas mutluluk. Şöyle olursa, bunu alırsam, bunu giyersem, buraya gidersem gibi ön şartlar içermeyen, daha büyük daha hayata dair, saf bir helikopter bakışıyla karar almaktır mutluluk.
Felaefede de bir çok filozofu düşünsel anlamda meşgul eden mutluluk kavramından bahsederken Epikürcülük’ten bahsetmeden olmaz. Helenistik dönemin ilk büyük felsefe okulu, Epikürosçu Okul’dur ve okul Yunanlı bir filozof olan Epiküros tarafından kurulmuştur. Mutluluğun hazla ilişkili olduğunu söylerler. Hedonist’lerden farkları ise hazzın yanında ihtiyatın da bulunmasıdır.
“Her bireyin mutluluğu nasıl sağlanır ve korunur?” sorusuna şöyle yanıt veriyor Epikürcüler: “Yaşamdan zevk almalı, fakat düşünüp tartarak. “
Çok derine girmeden hemen şu iki madde ile özetlenebileceğini söyleyebiliriz Epikürcü yaklaşımın:
1- Var olan tek “iyi”, hazdır.
2- En fazla hazzı elde edebilmek için, yalnızca kontrol edebildiğimiz hazların tadını çıkarmalıyız.
Epikürcüler için bu girizgahı yaptıktan sonra, tatmin olmak amaçlı istediğimiz/hayalini kurduğumuz konuları bir süzgeçten geçirip hem daha gerçekçi hem de daha geniş kapsamlı hale getirecek (tatminden çıkıp mutluluğa hizmet edecek hale getiren) bir düşünce yöntemi paylaşacağım şimdi.
Felsefenin Tesellisi (A.de Botton) kitabından, özü Epikürosçu düşünceye dayanan bu beş basamaklı sistem şöyle ilerliyor:
1- Sizi mutlu edeceğini düşündüğünüz bir şey bulun.
Tatilimi mutlu geçirmek için Hawaii’ye gitmeliyim.
2- Şimdi bu düşüncenizin yanlış olduğunu farzedin. Arzu ettiğiniz nesne ile mutluluk arasında varsaymış olduğunuz ilişkiyi değiştirebilecek bir istisna arayın. Acaba arzu ettiğiniz nesneye kavuştuğunuz halde mutlu olamayabilir misiniz?
Tatilde Hawaii’ye gittiğim halde mutlu olmama ihtimalim var mı?
3– Bir istisna bulduysanız, arzu ettiğiniz nesne gerekli ya da yeterli değil demektir.
Eğer arkadaşlarımla birlikte değilsem, tatilde Hawaii’ye gitmeme rağmen çok da iyi vakit geçiremeyebilirim.
Eğer sevdiklerimle birlikteysem, tatilde nereye gittiğim çok da önemli değildir.
4- Mutlu olmak istiyorsanız, bulduğunuz istisnayı da ilk düşüncenize dahil ederek onu yeniden biçimlendirmelisiniz.
Tatil için Hawaii’ye gidip mutlu olmam, sevdiğim insanlarla birlikte olmama bağlıdır.
5- Artık gerçek gereksinimleriniz ile başlangıçta gereksinim duyduğunuza inandığınız şey arasındaki farkı açıkça görebilirsiniz.
Mutluluk tatil için Hawaii’ye gitmekten çok, sevdiğim dost ve arkadaşlarla çevrili olmama bağlıdır.
İlk okuduğum andan itibaren çok hoşuma giden bu beş basamaklı Epikürosçu düşünme yöntemi ile, kendi mutluluğunuz için koyduğunuz belli şeyleri test etme fırsatı bulabilirsiniz.
Gerçekten gerekliler mi?
Onlar olmadan da mutlu olunabilir mi?
Bu sayede hem beklentilerinize bir fine-tuning yapar hem de öz’de sizin için gerçekten önemli olanın ne olduğuna ulaşabilirsiniz.
En başta bahsettiğim tatmin ve mutluluğu da yine bu yöntemle birbirinden ayrıştırabilir ya da bütünleyebilirsiniz.
Hayattan almak istediklerinizi özünüzle harmanlamanız dileğiyle..
- Posted in: Mutluluk