RÖLE a ve sıf. (fr. relais; relayer, yerine geçmek, değiştirmekten). 1. Temel olarak, bir bobin ve kontaklardan oluşan ve küçük bir uyarma akımıyla bir devreyi açmaya ya da kapamaya yarayan komütasyon öğesi; telekomünikasyon tekniğinde, telefon sant- rallannda ve genel olarak tüm otomatik kontrol sistemlerinde yaygın olarak kullanılır —2. Telekomünikasyon tekniğinde, iki ya da birçok iletim arasında aracılık yapan bir sistem ya da düzenek için kullanılır: röle istasyon, röle uydu.
—Ask. Röle istasyonu, telsiz işaretlerini, başka bir röle istasyonuna ya da gideceği son istasyona herhangi bir zayıflatma ya da yükseltme yapmadan, ilk merkezden çıktığı gibi gönderen ara istasyon.
—Elektron. Gecikmeli zaman rölesi, bir kontağı, bir gecikme zamanından sonra açmaya ya da kapamaya yarayan aygıt. —Elektrotekn. Artı-sıfır ya da eksi-sıfır rölesi, değeri, ya bir devreyi kapamak için gereken değerden büyük ya da bu devreyi açması için gerekli değerden küçük bir büyüklükle beslenen elektrik rölesi. || Belirti zaman rölesi, kendini niteleyen zamanların hiçbiri, duyarlığa ilişkin belirlemelere konu oluşturmayan elektrik rölesi. || Belirsiz zaman rölesi, kendini niteleyen zamanların biri ya da birçoğu, özellikle duyarlığa ilişkin belirlemelere konu oluşturan elektrik rölesi. || Çiftkarariı röle, bir giriş büyüklüğü etkisiyle durum değiştirdiğinde, bu etki ortadan kalksa da aynı durumda kalan elektrik rölesi. (Bu röleyi ilk durumuna getirmek için, uygun bir başka büyüklük uygulamak gerekir) || Elektrik rölesi, üzerine etkiyen giriş devrelerinde belli koşullar sağlandığında, bir ya da birçok elektriksel çıkış devresinde ani ve önceden belirlenmiş değişimler oluşturmaya yarayan aygıt. || Elektrome- kanik röle, lojik işlemin, giriş devresinden yada devrelerinden geçen elektrik akımının etkisiyle göreli olarak yer değiştiren mekanik öğelerle sağlandığı elektrik rölesi. (Bk. ansikl. böl.) || Ölçme rölesi, ayırtedici nitelikteki büyüklüğü, belirli koşullarda ve belirli bir duyarlıkla, çalışma değerine ulaştığında çalışacak biçimde tasarlanmış elektrik rölesi. || Statik röle, lojik işlemin, hareketli her tür iğnenin dışında, elektronik, manyetik, optik ya da başka öğelerle sağlandığı elektrik rölesi. (Statik bir rölenin, çıkış devrelerinden en az birinde ve kontak bulunup bulunmamasına bağlı olarak, çıkış kontaktı ya da çıkış kontaksız olduğundan söz edilir) || Tekkararlı röle bir giriş büyüklüğü etkisiyle durum değiştirdiğinde, bu etki ortadan kalkınca ilk durumuna geri dönen elektrik rölesi.
—Siber. Bir kaynağın enerjisini, kaynak enerjisinden çok daha küçük bir enerji kullanan bir kumanda işaretinin etkisiyle tıkayan ya da açığa çıkaran organ. (Elektro- mekanik rölelerden başka,manyetik röleler, devingen parçası olan ya da olmayan pnö- matik röleler [-» FLÜİDİK] ve tranzistorlu ya da tiristorlu, elektronik röleler vardır) || Bir kumanda işareti ile, kumanda edilen bir işaret arasına yerleştirilen güç yükseltici düzenek. (Kimi teknolojilerde, YÜKSELTEÇ de denir.)
—Telekom. Edilgin radyoelektrik rölesi, aldığı dalgaların yayılma doğrultusunu değiştiren büyük boyutlu yansıtıcı. (Örneğin bir vadiye hizmet vermek için, bir tepeye yerleştirilebilir) || Radyoelektrik ya da Hertz rölesi, bir Hertz demetinin ara istasyonu; bir alıcıyı besleyen bir anten ve bir anteni besleyen bir vericiden oluşur; anten, aldığı işaretleri, bunlara istenen güç ve doğrultuyu vererek yeniden yayımlar || Telefon rölesi, bir santraida ya da örneğin yarı-elektronik bir otomatik telefon santralında, belli işlevleri sağlayan elektromekanik röle. || Telgraf rölesi, telgraf işaretlerinin ötelenmesini sağlamaya yarayan çalışması çok hızlı, elektromekanik ya da elektronik röle.
—ANSİKL. Elektrotekn. Elektromekanik röle. Temel olarak, bir ya da birçok yalıtılmış lam taşıyan bir paleti çeken bir elektromık-
natıstan oluşur. Elektromıknatıs bobinine hiçbir akım gönderilmediğinde, bu lamlar, bir yay ya da kalıcı mıknatıs etkisiyle “dinginlik” kontaklarına dayanır; bobine gönderilen uygun bir akım ise (uyarılmış röle), lamların “çalışma” kontaklarına dayanmasına neden olarak, röleyi kapatır Dinginlik ve çalışma kontakları, çoğu kez evirticiler biçiminde gruplanmıştır. Aynı rölede çok sayıda evirtici bulunabilir ve bu, elektromekanik röleleri, öbür röle türlerinden üstün kılan temel özelliktir. Elektromekanik rölelerin yanıt zamanı, hareketli öğelerin eylemsizliği ve kursu azaltılarak, küçültülebilir (örneğin, çubuklu röleler). Kullanım süreleri, eylemsiz atmosfer ya da cıva içinde yüzen kontaklar gibi çeşitli düzenlemelerle artırılabilir
Elektronikteki gelişmelere rağmen, elektromekanik rölelerin, ardışıl otomatik sistemlerde güç öğesi ve özellikle de takım tezgâhlan alanında, hâlâ çok sayıda uygulaması vardır Otomatik telefon sistemlerinde, uzun süre anahtariama öğesi olarak kullanılan elektromekanik röleler, günümüzde, bu alanda yerini, elektronik komütatör- lere bırakmıştır