GIRIŞ
Cumhuriyetimizin en güzel ve en başaralı eserlerinden biri olan Türk Tarih Kurumu'nun kuruluşu bilim ve kültürümüzün bir dönüm noktasıdır. Gerçekten Türk Tarih Kurumu'nun kuruluşundan önce Türkiye'de düzenli tarih ve arkeoloji araştırması yapan bir kuruluş yoktu.
Geniş anlamda tarih ve arkeoloji araştırmaları Türk Tarih Kurumu'nun kuruluşu ile başlar. Türk Tarih Kurumu'nun kuruluşundan önce arkeoloji öğrenimi yapmış bir tek elemanımız yokken, bugün Istanbul ve Ankara Üniversiteleri'nin yetiştirdiği yüzlerce arkeologlarımızla üniversitelerimizin kürsülerinde ve çeşitli kuruluşlarda görev başındadır.
2. KURULUŞ VE ILK YAPIT
Türk Tarih Kurumu Atatürk'ün eseridir. Türk ulusuna yalnız savaş alanında değil, uygarlık alanında da büyük ulus olduğunu anlatarak onu ve uygar milletlerin düzeyine çıkarma için kendisinin araştırarak kendisini öğrenmesine inanıyordu.
Atatürk, gençliğinden beri tarih okumaya meraklı idi. Son zamanlarda elimize geçen ve 7 kasım 1916 ile 25 kasım 1916 tarihleri arasında 48 günlük bir devreyi içine alan “Günce†sinde, savaş alanlarında okuduğu çeşitli kitaplar arasında tarihsel eserler yer almaktadır.
3. TÜRK TARIHI TETKIK CEMIYETINI KURULUŞU VE LISE TARIH KITALARI
1931 nisanın başlarında Türk Ocaklarının kapanması üzerine “Türk Ocağı Tarihi Tetkik Heyetiâ€nin türesel niteliği kalmamış olduğundan,aynı Kurul, o zamanki Dernekler Kanununa göre iç işleri bakanlığına baş vurarak, 15 nisan
1931'de “Türk Tarihi Tetkik Cemiyetiâ€ni kurdular. Dil devrimden sonra cemiyetin Atatürk tarafından 1935 yılında “Türk Tarih Kurumuâ€na
çevrildi. Bakanlar Kurulu'nun 21.X.1940 tarih ve 2-14556 sayılı karar namesiyle kamu yararına çalışan dernekler arasına alınan Türk Tarih Kurumu için bu kararnamede şöyle denmektedir.
“Türk tarihine tetkik ve elde ettiği neticeleri neşretmek gayesiyle kurulmuş olup ilmi çalışmaları dünya ilim alemince taktir edilmekte bulunmak Türk Tarih Kurumu'nun cemiyetler kanunun 37 inci maddesine tevfikan menafi umumiye ye hadim cemiyetler mey anına ithali hakkında devlet şurası 2. Dairesiyle umumi Heyeti'nden yazılan 25.VII.1940 tarih ve 2471- 2522, 300-303 sayılı mazbatalar icra vekilleri Heyeti'nce 21.X.1940 tarihinde tetkik ve mütalaa olunarak adı geçen cemiyetin ümmiye ye hadim cemiyetler ithali kabul olunmuştur.
4.BIRINCI TÜRK TARIH KONGRESI
Atatürk, yeni tarih görüşünün ve tarih öğretiminde tutulacak yolun öğretmenlere anlatılması için temmuz ayında tarih öğretmenleri için bir kurs düzenlenmesini 14 şubat 1932'de Kurum'a bildirdi. Böylece okutulmaya başlanan tarih kitapları hakkında öğretmenlerin ve profersörlerin düşünceleri de öğrenilmiş olacaktı. Bu kursun adı “ Tarih Öğretmenleri Kursu†olacaktı. Bu toplantıya sonradan “Birinci Türk Tarih Kongresi†adı verildi ve toplantının tutanakları bu adla yayılmanda.
Kongre,Maarif Vekaleti (Milli Eğitim Bakanlığı) ile birlikte düzenlenmiş ve buraya Istanbul Darülfünunu Üniversite Tarih müderrisleri (profesörler) ile lise, ortaokul ve öğretmen okulları tarih öğretmenleri çağrılmış. Kongrelerin bütün giderleri milli eğitim bakanlığınca karşılanmıştır.
Kongre 25'i Türk Tarih Kurumu üyesi, onu üniversite öğretim üyesi biri güzel sanatlar akademisi öğretmeni, yüz doksan altısı lise ortaokul ve öğretmen okulu öğretmen olmak üzere 232 kişi katılmıştır. Bildiri sunanlarda konuşmalarla katılanların sayısı 33'tür.
V.TÜRK TARIHININ ANAHATLARI KITABININ YENIDEN YAZILMASI
Atatürk'ün 14 şubat 1932 tarihli emirlerinde 1. Türk tarih kongresinden başka 3 konu yer alıyordu.
1.TÜRK TARIHININ ANAHATLERI adlı büyük kitabın san incelemeler ve belgeler nazara alınarak yeniden yazılması,
2. Liseler için hazırlanan 4 ciltlik tarih kitapları yazdırılması düzeltmeler yapılarak yeni bastıklarının 1932-33 öğretim yılına yetiştirilmesi,
3.Ilk okullar için yeni tarih kitaplarının yazdırılması.
Bu konular, kongre konusu ile birlikte 25 şubat 1932 tarihinde başlayarak 10 mart 1932 tarihine kadar 5 toplantıda görüşülmüş sonrada lise tarih kitaplarının programı sahtanmış,bundan sonrada lise tarih kitaplarının yeni baskıları hazırlanmış, orta okullara ilkokullar için tarih kitapları yazılması karar bağlanmıştır.
Atatürk, program ve müsveddeleri daha önce okumuş üyelere bunlar hakkında genel düşünceleri olup olmadığını sordu. Üyelerden Halil ETEM Elden Eser geniş bir Türk tarihi olduğundan adının mufassal Türk tarihi olmasını önerdi.
Bu müsveddeler 17-20 nisan 1933 tarihlerinde dört gün Çankaya'da Atatürk başkanlığındaki toplantılarda okunduktan sonra, toplantılar Kurum'un Halkevindeki merkezinde yapılmaya başlanmış ve 22 nisandan 13 mayıs 1933 tarihini kadar, 21 toplantıda, müsveddelerin okunması tamamlanmıştır.
VI. 1935'TE ATATÜRK'ÜN BUYRUÄžUYLE TÜRK TARIH KURUMU IÇINE HAZIRLANAN YENI ÇALIŞMA PROGRAMI
Atatürk, büyük işleri milletçe yapmayı severdi. Sivas kongresi ve millet meclisinin Ankara'da toplanması onun bu değişmez ilkesinin birer örneğidir.
O, en karışık en zor durumda olduğu günlerde bile büyük millet meclisinin incelemelerinden kaçınmamış yanlış yorumları herkesinde doğru yolu bulan zekasıyla düzetilmiş arkadaşlarını büyük ülküsü çevresinde toplamayı başarmıştır. Kültür bakanlığının bir programı halinde Türk Tarih Kurumuna gönderilmesi ve bu konuda kurum'un görevlendirilmesi istenmiştir.
Kültür Bakanlığının 8 ağustos 1935 tarihinde Türk Tarih Kurumu başkanlığına yazdığı yazıda ise tasarının bütün bakanlıklarla genel kurmay başkanlığına, diyanet işleri başkanlığı ile Istatistik ve Vakıflar genel müdürlüklerine gönderildiği ve bu tasarıda, kendi dairesi ile ilgili işler hakkında düşüncelerini bildirilmesinin istendiği yazılmaktadır.
VII. TÜRK TARIH KURUMU'NUN AMACI VE BU AMACA GÖRE YAPILAN ÇALIŞMALAR
Tüzüğümüzün dördüncü amaç maddesinin “ a†bölümü Türk tarih kaynaklarının araştırılması, incelenmesini ön görmektedir. Bu bölüm Türk Tarih Kurumu çalışmalarının en önemli bölümlerinden biridir.
I. Tıpkıbasımlar
II.Türk tarih kaynakları
III.Türk tarihi kaynaklarının tenkitli baskıları
XIV. arşiv vesikaları
XV.Farabi'nin eserleri
XVIII.Osmanlı kronikleri
XIX. Malazgirt savaşının 900'üncü yıldönümü ve Selçuklu tarihi kaynakları
adlı 7 dizi içinde yer almakta ve bugüne kadar 50 yapıt yayımlanmış kurumlanmaktadır.
B ] TÜRKIYE TARIHININ ARAŞTIRILMASI :
Atatürk Türkler Anadolunun en eski yerli halkıdır derdi. Atatürkün bu haklı sezgisi yapılan kazılar ve araştırmalarla doğrulanmıştır. Türkiye, dünyanın en büyük uygarlıklarını kucağında barındıran eşsiz bir ülkedir. Topraklarımızın altında onbin yıl önceye dayanan çeşitli uygarlıkların kalıntıları yatmaktadır. Bu uygar ulusların arasında dil yapısı bakımından Türkçe ile akraba sayılan prototiler. Hururililer, Urartular olduğu gibi, Türk olmayan , fakat Anadoluya özgü karakter taşıyan başka uygarlıklarda vardır.
Türk Tarih Kurumu bu görüşü benimsediği için, bugünkü Türk topraklarının üstündeki ve altındaki kalıntıları incelemeyi görev saymış ve amaç maddesindeki Türkiye Tarihi Kaynaklarını Araştırır buyruğuna uyarak bu alanda da çalışmalarını sürdürmüştür. Bu araştırmalar yayınlarımızın :
V. Kazı raporları ve bunlarla ilgili araştırmalar.
VIII . Türk tarihinin ana hatları için hazırlanan monografiler adlı dizilerinde yar almakta ve say ıları 37 yi bulmaktadır.
C ) ÇEŞITLI MONOGRAFILER
Türk Tarih Kurumu gerek üyelerinin, gerekse Türk ve Türkiye tarihi üzerinde çalışan bilim adamlarının hazırlayacakları monografileri yayımlamayı amaçları arasına almıştır. Bu çalışmalar :
VI. Sanat tarihi ve arkeolojık monografiler
VII. Monografiler
VIII. Türk tarihinin ana hatları için hazırlanan monografiler.
XI. Istanbulun fetih yılına hazırlık yayınları.
XII. Bibliyografyalar, kataolglar.
XIII. Dünya tarihi
Adlı dizilerimizin içindedir ve sayıları 142 ye ulaşmış bulunmaktadır.
Ç ) DERGILER
Kurumumuzun 1937 yılından beri üç ayda bir belleten adlı bir dergiyi sürekli ve düzenli olarak yayımlamaktadır. Belletenin 1971 yılı sonuna kadar 140 sayısının dizinini hazırlamış olan Sayın Prof.Dr. Adnan Erzi, bu dizinlerin 1. Cildindeki önsözünde belletenin niteliğini şu cümlelerle belirtmektedir. Türk ve Türkiye tarihi ve arkeolojısı ile ilgili çalışlmaları ilim alemine duyurmak, ilmi araştırmaları, çeşitli belgeleri, ilmi haberleri, bibliyografya yazılarını ihtiva etmek üzere yayımına başlanan belleten, şu satırların yazıldığı sırada 141. Sayısına ulaşmış bulunmaktadır. Adıda Atatürk tarafından konulan belleten, şimdi yalnız Türkiyenin değil, ilim aleminin her büyük kütüphanesinde, araştırma kurumunda, arkeolojık seminerlerde uzun rafları doldurmakta ve tarihimizle ilgili araştırmalarda her an başvurulması gereken bir kaynak niteliğini kazanmış bulunmaktadır.
Tarihi Osmani ve Türk Tarih Encümeni taafından yayınlanan kıymetli dergilerin yerini alan belleten, Atatürkün en eski çağlardan son devirlere gelinceye kadar Türk ve Türkiye tarihinin araştırılmasında yeni ufuklar açmıştır.
Yine işaret edelimki, belleten, 36 yıl boyunca ikinci dünya savaşının skıntılı günleri de dahil, yılda dört sayı olmak üzere hiç aksamadan düzenle yayımlanmıştır.Bütün bu hususiyetleriyle Türk basın ve yayın tarihinde de müstesna bir yer almaya hak kazanmıştır. Türk Tarih Kurumu bundan başka Atatürkün 1935 yılında kuruma verdiği program gereğince Türk arşivlerindeki belgelerden bir tek konuyu aydınlatan Belgeler adlı yeni bir dergiyi yayımlamaya başlamaıştır. Son sayısı 1971 de çıkan bu dergimizin düzenli olarak yayımlanması, çeşitli nedenlerle, bugüne kadar mümkün olmamıştır.1973 sayısı basılmakta olan belgeler bilim alanında ilgiyle karşılanmıştır.
D ) TÜRK VE TÜRKIYE TARIHINE DAIR KAYNAK VE INCELEMELERIN TÜRKÇEYE ÇEVRILMESI
Türk ve Türkiye tarihinin kaynakları çeşitli dillerde yazılmıştır.Bunların bir bölümü ölü dillerde, bir bölümüde yaşayan dillerde yazılmıştır. Bunun için kuruma dünyanın en tanınmış dil uzmanlarını getirtmiş, Sümerce, etice, Çince, yunanca, Latince, Rusça, Arapça, farsça kurularak burada gelecekte Türk tarihinin ana kaynaklarını dilimize çevirtmeyi amaç edinmiştir.
E ) KONGRELER :
Tüzüğümüzün 4. Maddesinin c bölümü,Kurumun yeni buluşları bilim dünyasına sunmak amacıyla kongreler düzenlenmesini emreder. Kurum 2 temmuzda topladığı 1. Türk Tarihi Kongresinden sonra 20-25 eylül 1937 tarihleri arasında Istanbulda Dolmabahçe Sarayında II. Türk Tarih Kongresini düzenledi. Bu kongreye ilk defa yabancı bilim adamlarıda katılarak uluslar arası bir nitelik verildi. Türk Tarih Kurmum bundan sonra
15-20 Kasım 1943 te III.
10-14 Kasım 1948 de IV.
12-17 Nisan 1956 da V.
20-26 Ekim 1961 de VI.
25-29 Eylül 1970 de VII.
Türk Tarih Kongrelerini düzenledi. Kurum, kongreler dışında kurulduğu günden beri gerek üyeleriyle, gerekse üyeleri dışındaki bilim adamlarıyla çeşitli bilimsel toplantılar yapmış ve Türk tarihinin konularını, sorunlarını tartışmıştır. Ayrıca yerli ve yabancı bilim adamlarına konferanslar verdirmiştir. Bu konferansların birçoğu Kurumun Belleten dergisinde yayımlanmıştır.Kurum,
1963 yılından beri konferansları her yıl Atatürk Yıllık Konferansları adı altında yeniden düzenlenmiştir.
F ) KAZILAR :
Türk ve Türkiye tarihini aydınlatmaya yarayaca belge ve malzemeyi elde etmek için gereken yerlere inceleme, kazı ve bunlarla ilgili araştırma yapmak üzere gereken yerlere gereken kişileri tek olarak veya heyet halinde gönderir.
Türk Tarih Kurumu, Tüzüğünün bu hükmüne uyarak ilk yıllardan beri arkeolojık kazılara ilgi göstermiştir.Kurumun ilk kazısı Alacahöyük kazısıdır.ikinci önemli kazı ise Kayseri yakınlarındaki Kültepe kazısıdır. Kurumun Antalya, Izmir, Trakya , Erzincan ve Van bölgelerinde sürüdrdüğü kazılarda, yurdumuzun eski uygarlıklarını meydana çıkarması bakımından önemlidir.
Türk Tarih Kurumu, kurulduğu günden buyana 53 yerde kazı ve araştırma yapmış, bu kazı ve araştırmaların bilimsel sonuçlarını Kazı raporları ve bunlarla ilgili araştırmalar adını taşıyan V. Dizi içinde yaymlamıştır.Bu raporlar büyük boyda ve büyük ciltler halindedir. Sayıları da 33 ü bulmuştur. Şu andada 9 yerde kazılarımız devam etmektedir.
G ) ARŞIV ARAŞTIRMALARI :
Kurum, kurulduğu günden beri arşivlerimizle yakından ilgilenmiştir. Halil Edhm Eldem başkanlıda 1935 yılında bir binada toplanmak üzere arşiv çalışmalarına başlanmıştır. Atatürkün Türk Tarih Kurumuna verdiği 1935 programında arşiv çalışmaları önemli br yer tutar.
H ) TÜRK-ISLAM DEVRI YAZITLARININ DERLENMESI :
Türk Tarih Kurumunun 1940 yılı Genel Kurulunda tarihimizin en önemli kaynaklarından biri olan Türk-Islam devri yazıtlarının derlenmesi işinin örgüte bağlanmasına karar verilmiştir.Osman Ferit Sağlam ve Yusuf Akyurtun Anadoludaki çalışmalarının sonuçları şöyledir.
Tarihi anıtlarımızın yoğun olduğu illerimizde 1065 anıt incelenmiş, bunlara ait 235 vakfiye, 1217 yazıt, 602 mezar yazıtı kopya edilmiş, 1474 fotoğraf çekilmiş, 63 plan yapılmıştır. Bunların dışında Halil Edhem Eldemin bağışladığı 417 parça yazıt estampajı ile Zeki Oraldan satın alınan 704 parça estampaj bu koleksiyona katılmış bulunmaktadır.
I ] ETNOÄžRAFYA VE FOLKLOR ARAŞTIRMALARI :
Kurum tarihsel araştırmaların yanında etnoğrafya ve folklor araştırmalarınada önem vermiştir. Arkeolojının ortaya koyduğu birçok sorunlar bugün ancak etnoğrafyanın ve etnolojının yardımı ile çözülebilmektedir.
I ) KATILDIÄžIMIZ ULUSLAR ARASI KONGRELER :
Türk Tarih Kurumu, 1932 den 1972 sonuna kadar uluslar arası 66 kongre, konferans ve sempozyuma katılmıştır.
J ) ÜYESI BULUNDUÄžUMUZ ULUSLAR ARASI BILIM KURUMLARI :
Türk Tarih Kurumu tüzüğünün 5 nci maddesie uyarak yurt dışındaki Uluslararsı Tarihsel Bilimler Kongresi, merkezi bükreşte bulunan ve amacı balkanların tarih, arkeolojı, etnoğrafya ve kültürlerini araştırmak olan Uluslar arası Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Kurumununda kurulduğu günden beri üyesidir. Merkezi brükselde bulunan Uluslar arası Akademiler Birliği de üyesi olduğu kuruluşlardandır.
K ) YAYIN DEÄžIŞIMI YAPTIÄžIMIZ BILIM KURUMLARI :
Kurumumuzun yayınları ve belletenimiz dünya bilim kurumları tarafından dikkatle izlenmekte olup; 271 yabancı üniversite, akademi, bilim kurumu ve bilim adamı ile kitap değişimi yapmaktadır.
L ) KITAPLIK :
Türk Tarih Kurumunun başardığı büyük işlerden biriside sistemli bir uzmanlık kitaplığı kurmuş olmasıdır. Kitap ve dergi sayısı 100.000 i bulmaktadır. Türk Tarih Kurumu kitaplığı tarih ve arkeolojı alanında Türkiyenin en büyük ve en sistemli kitaplığıdır.
M ) ARŞIVLERIMIZ :
Kurum, gerek satın alma, gerekse bağış yoluyla pek değerli arşivleri kitaplığa mal etmi bulunmaktadır. Satın alınan arşivler Namık Kemal, Ziya Gökalp, Kazım Orbay arşivleridir. Bağışlanan arşivşer ise, Halil Edhem Eldem. Mehmet Emin Yurdakul, Osman Ferit Sağlam ve Enver Paşa arşivleridir.
N ) ATATÜRK VE YENI TÜRKIYE ARAŞTIRMA MERKEZI :
Atatürk ve devrimleri üzerinde yapılacak araştırmaları örgütlemek, çıkacak eserlerin yayımını sağlamak, bibliyografik bilgileri, kitapları, belgeleri toplayarak tasnif etmek amacıyla kurulan ve altı kişilik bır yönetim kurulu ile uzman kişilerce yürütülen merkezimiziz 1972 yılı sonuna kadar yaptığı işler şöylece özetlenebilir.
Atatürk ve devrimleriyle ilgili 2807 eser toplanmış ve fişleri yazılarak katolağa geçirilmiştir.
43.973 makale ve haberin fişleri yazılmıştır.
1972 sonuna kadar işlemi tamamlanarak sınıflandırılan ve dosyalarına giren küpür sayısı 37.463 dür
Atatürk ve devrimleriyle ilgili 395 tefrika derlenmiştir
0 ) BASIMEVI :
Türk Tarih Kurumu 1942 yılına kadar eserlerini istanbulda Milli Eğitim Basımevinde bastırmakta idi. Daha sonra Ankarada 1942 temmuzunda küçük bir basım evi kurmuştur. Her yıl gelişen ve kalıtesini arttıran Türk Tarih Kurumu basımevi ülkemizin en büyük ve en kapsamlı basımevi olmayı başarmıştır.
P ) TÜRK TARIHININ BÜYÜK OLAYLARININ VE TÜRK BÜYÜKLERININ ANILMASI :
Türk Tarih Kurumu tüzüğünün gerektirdiği işlerin dışında tarihimizin başka yönleriylede ilgilenmiştir. Şimdiye kadar yaptığı işlerden bazıları şunlardır:
a ) Ibn-i Sina nın 900. Ncü ölüm yıldönümü dolayısıyla 41 makale ve araştırmayı içine alan 900 sayfalık bir eser yayımlamıştır.
b ) Doğumunun 500. Üncü yıldönümünde şair Ali şir Nevai için 9 şubat 1941 de ankarada bir tören düzenlemiş ve broşür bastırmıştır.
c ) 29 aralık 1950 de büyük Türk bilgini Farabi ölümünün 1000.nci yılında anılmış Belletenin 57. Sayısı farabiye ayrılmıştır.
d ) 20 araşlık 1957 de Katip Çelebinin 300. Ncü ölüm yıldönümü dolayısıyla istanbulda bir anma töreni düzenlemiştir.
E ) Tanzimatın 125.inci yıldönümü dolayısıyla istanbulda 3 gün süren bir
f ) Cumhurieyimizin 50. Inci yıldönümü dolayısıyla Kurumumuz 19 ciltlik bir eserden bugüne kadar 10 cildini çıkarmıştır. 23-26 ekim 1973 tarihleri Arassında birde seminer düzenlemiştir.
R ) SERGILER :
Türk Tarih Kurumu, kongreleri sırasında ve belirli günlerde öğretici nitelikte sergiler düzenlemeyi de çalışmaları arasına almıştır.Bunlardan ilki Dolmabahçe Sarayında açılan sergidir.
15-20 kasım 1943 tarihleri arasında Ankara'da düzenlenen III. Tarih Kongresinde de Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin alt katında Kurumun özellikle 13 yıllık arkeolojik araştırmalarını yansıtan sergi son derece başarılı olmuştur.
10-14 kasım 1948'de yine Ankara'da toplanan IV. Türk Tarih Kongresinde yalnız 1948'de Kültepe kazısında ele geçen zengin eşya ile tabletleri kapsayan bir sergi düzenlenmiştir. 1972 kitap yılı dolayısıyla nisan 1972 içinde Kurum girişinde Kurum yayınları sergilenmiştir ve % 50 indirimle kitap satılmıştır.
S ) KURUM BINASI :
Türk Tarih Kurumu, kuruluşundan 1940 yılına kadar Ankara Halkevinde kendisi için ayrılan üç oda bir salon bir köşede çalışmış, 1940 yılı sonunda Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinin yeni binasına taşınmıştır.12 kasım 1967 de açılış töreni yapılan Kurum binası 150 ciltlik çelik kitap deposu, okuma, konferans ve toplantı salonları ile tam bir bilim evi haline gelmiştir.
Ş ) TÜRK TARIH KURUMUNUN 40. KURULUŞ YILDÖNÜMÜ :
Türk Tarih Kurumunun 40. Kuruluş yıldönümü 15 nisan 1971 Perşembe günü kurum merkezinde kutlanmıştır. Kurumun konferans salonunda başlayan kutlama töreninde Kurumun o zamanki dönem başkanı Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz Kansu anlamlı bir konuşma yapmıştır. Saat 18'de düzenlenen kokteyle yerli ve yabancı büyük bir aydın topluluğu katılmıştır.
TÜRK TARIHI HAKKINDA MÜTALAALAR
AFET HANIMIN KONUŞMASI :
Muhterem Arkadaşlar,
Yüksek kurultayda söylenen kıymetli sözlerden aldığım cesaretle müsaade buyurursanız bende birkaç söz söylemek istiyorum. Bu sözlerim bilhassa dünkü toplanmada Profesör Sadri Maksudi beyefendinin mütalaalarından mülhem olarak tespit ettiğimiz bazı noktalardır.Temas edeceğim nokta Türk Ocakları yasasının ikinci ve üçüncü maddeleridir.
Muhterem Kurultay Heyeti; ben en büyük cesaretimle, Türk hassaslığı ve ilim mantığımıza, ilimce reddi kabil olmayan yüksek hakikati arz edeceğim. Bu hakikat üzerine bütün dünya alimlerinin dahi dikkatini celp etmeye cesaret ediyorum. Muhterem arkadaşlar; o yüksek hakikat şudur ki, Türk, medeniyettir, Türk Tarihtir.
Beşeriyetin en yüksek ve medeni kavmi, vatanı Altaylar ve Orta Asya olan Türklerdir. Çin medeniyetinin esasını kuran Türklerdir. Mezopotamya'da, Iran'da milattan en aşağı 7.000 sene evvel beşeriyetin ilk medeniyetini kuran ve beşeriyete ilk tarih devrini açan; Sümer, Akat, Alam isimleri verilmekte olan Türklerdir. Kanaatim şudur ki, Girit'te meydana gelen ilk Minos medeniyetinin, Yunanistan denilen Aka ellerinde, merkezleri Misen şehrine nispetle Misen medeniyeti diye tanınan medeniyetin ilk kurucuları, Türk Akalar, Ekelerdir.
Muhterem Kurultay Azası,
Bu dünyanın bütün sakinlerine ilk sanat, marifet ve en nihayet medeniyeti ve tarihi yapan, insanlığın tekemmülüne ilk büyük kılavuz olan Türklerdir.
PROFÖSÖR SADRI MAKSUDI BEYIN KONUŞMASI
Muhterem Efendiler,
Aksaray Murahhası Afet hanımın ileri sürdükleri fikirlerin ehemmiyeti izahtan müstağnidir. Afet hanım tarafından vecize şeklinde iki mühim fikir ileri sürüldü. Bu fikirlerin birincisi “Türk medeniyettirâ€, ikincisi “ Türk tarihtir “ şeklinde ifade edilmiştir. Ben bu fikirlere iştirak ediyorum.Ben bu fikirlerin hakikat olduğuna aniim.
Bu suretle kadim medeniyetlerden birçoğunun müessisleri, banileri Türkler olmuş olduğu anlaşılıyor.
Ikinci vecizede, “Türk tarihtir “ vecizesidir. Bu fikirde gayet doğru bir fikir kanaatindeyim. Cihan tarihine en çok tesir icra eden Türk ırkıdır.Bu, meçhul kalmış bir hakikattir. Efendiler bunu saymaktaki amacım, Türk ırkının beşeriyet tarihinde oynadığı rolü tebarüz ettirmektir.
Efendiler, Afet hanımın tarih heyeti teşkiline ait teklifine iştirak ediyor ve kendi tarafımdan bu teklife bir fikir ilave ediyorum: Gazi Hazretlerinden Ocakte teşkil edilecek tarih heyetinin reisliğini kabul ederek bu heyete rehberlik etmelerini rica etmeliyiz.
REŞIT GALIP BEYIN KONUŞMASI :
Muhterem Arkadaşlar,
Muallim ve murahhas arkadaşımız Afet hanımefendinin ve Müderris Sadri Maksudi Beyefendinin Türk tarihi etrafındaki çok istifadeli beyanatını mütehassis olarak dinledim.
Muhterem Arkadaşlar, büyük Rehberin Türk Milletine ilhamıyle gösterdiğini, arkadaşların teklifleriyle formül haline koymak ve o esas üzerine çalışmak Türk Ocağının mıkaddes bir vazifesi olacaktır. Bu vazife mukaddes olduğu kadar şereflidirde. Türkün refah ve saadetinden başka hiçbir şey düşünmeyen Büyük Rehber Büyük Gazi yaşasın !
TÜRK TARIH KURUMUNUN 1972 YILI SONUNA KADAR YAPTIĞI KAZILAR
1 ) Alacahöyük kazısı 1935 yılında 2 ) Acem höyük kazısı 1971 yılında 3 ) Alaeddin Tepesi kazısı 1941 yılında 4 ) Altın tepe kazısı 1959 yılında 5 ) Ankara Kalesi kazısı 1937 yılında 6 )Anıtkabir Mahmut Akok 1946
7)Ankara Mabedi Hamid Z.koşay 1938 8) Antalya bölgesi 1943 yılında 9) Bayraklı kazısı 1966 yılında 10) Bitik kazısı 1942 yılında 11) Bizans mezarı restorasyonu 1939 yılında 12) Cacabey Medresesi kazısı 1947 yılında 13) Fikir Tepesi kazısı 1952 yılında 14)Güllüce kazısı 1947 yılında 15) Has höyük kazısı 1943 yılında 16) Horoz tepe kazısı 1943 yılında 17) Kara höyük kazısı 1947 yılında 18)Karaoğlan kazısı 1953 yılında 19) Karatepe kazısı 1947 yılında 20) Karaz kazısı 1942 yılında 21) Kültepe kazısı 1948 yılında 22) Mudanya Kubbeli Mezarı kazısı 1943 yılında 23) Pazarlı kazısı 1937 yılında 24) Sarayburnu kazısı 1937 yılında 25) Samsun bölgesi araştırmaları 1972 yılında 26) Side kazısı 1947 yılında 27) Silifke Mozaikleri kazısı 1940 yılında 28) Sivas Kalesi araştırmaları 1946 yılında 29) Tepe bağlar kazısı 1972 yılında 30) Trakya Tümülüsleri 1936 yılında 31) Van-Toprak kale, Çavuş tepe kazıları 1959 yılında 32) Yesemek-Tilmen-Islahiye kazıları 1958 yılında 33) Zile-Maşat-Höyük kazılarıda 1945 yılında kurum tarafından gerçekleştirilmiştir.
TÜRK TARIH KURUMUNUN KITAP VE DERGI DEĞIŞIMI YAPTIĞI AKADEMI,ÜNIVERSITE,KURUM VE DERGILER
Türk Tarih Kurumu dünya üzerinde ülkeler ve bunların akademi ve üniversiteleriyle doküman alış verişi yapmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir.
Almanya da Deutsche Archaologisches Institut, Amerika Birleşik Devletlerinde Harvard College, Yale university, Avusturya da Institut für Ur-und Frühgeschichite Belçika da Bibliotheque Royale Cezayir de Libyca ve Musee du Bardo Danimarka da The Natıonal Museum Fransa da Universite de Paris Ingiltere de University Library ve The Royal Anthropolgical Ispanya daSeminario de istoria Primitiva Italya da British School Japonya da The Toyo Bunko Mısır da Deutsches Archaologischies Institut Norveç de Universitets Oldsakamling Romanya da nstitutd'Archeologie Yunanistan da Institut for Balkan Studies
TÜRK TARIH KURUMUNUN GELIRLERI
Türk Tarih Kurumu kurulduğu 1931 yılından, ödeneklerin kesildiği, 1965 yılı sonuna kadar 35 yılda devletten 3.841.072 lira yardım görmüştür. Kurum 1940 yılından 1972 yılı sonuna kadar Atatürk vasiyetinden 32.542.935 lira gelir sağlamıştır.
Kurumun üçüncü gelir kaynağı olan Basımevinde de 1954 yılından 1972 yılı sonuna kadar 18 yıl içinde 8.244.253 lira kar elde etmiştir. Kurumun kitaplığı. Binası, basımevi ve demirbaşları bugünkü rayice göre yeniden değerlendirilse Kurumun malvarlığının yüz milyona yaklaştığını görürsünüz.
Bundan da anlaşılıyor ki Türk Tarih Kurumu gelirlerini çok hesaplı kullanmış, hiçbir zaman israfa ve gereksiz harcamalara kaçmamıştır.
Ayrıca Bakınız