Manisa’nın Salihli ilçesinin Sart beldesinde bulunan Sardes Antik Kenti (Sardis), antik çağlarda Lidya Devleti’ne başkentlik yapmış. Tarihte devlet güvencesinde paranın ilk basıldığı yer olarak biliniyor. Burası ünlü Kral Yolu’nun başlangıç noktası, adı zenginlikle özdeşleşmiş olan Karun’un vatanı. Marmara Gölü’nün güney kenarında yer alan ve Lidya tümülüs mezarlık alanı olan Bin Tepeler, dünyanın en büyük tümülüs alanı sayılıyor. Sardes Antik Kenti ve Bin Tepeler Lidya Tümülüsleri, UNESCO Dünya Mirası Geçici listesinde bulunuyor.
M.Ö 7. yüzyıldan M.S 7. yüzyıla kadar ulaşım, idari ve ticari bakımdan Anadolu’nun en önemli şehirlerinden biri olan Sardes, verimli Gediz Ovası (antik çağlardaki ismiyle Hermus), dağlardaki yüksek yaylaları ve ormanları, etrafındaki çaylardan gelen içme suları, ele geçirilemez kalesi (Akropol) ile ayrıcalıklı bir şehirmiş. Sart Çayı’ndan (antik çağlardaki ismiyle Paktolos) elde ettikleri doğal altın alüvyonu sayesinde Lidyalılar büyük bir servete kavuşup Anadolu’nun en zengin ve güçlü halkı hâline gelmişler. Bu nedenle kent yüzyıllar boyunca Altın Sardes olarak anılmış. Sart’ın 7 km kuzeyinde bulunan kraliyet tümülüsleri (Bin Tepeler), bugün bizlere Lidyalılar’ın sahip olduğu serveti ve gücü gösteriyor.
Antik çağlarda ticaret yolları çok önemliymiş. Kral Yolu da tıpkı ünlü İpek Yolu ve Baharat Yolu gibi antik dönemlerde ticaretin gelişmesinde önemli yer tutan ticaret yollarından birisi olmuş. Kral Yolu batıda Sardes Antik Kenti ve Efes Antik Kenti‘nden başlayarak Persler’in başkenti Persepolis’e kadar uzanıyor.
Kral Yolu ilk olarak Lidya Kralı Giges tarafından inşa edilmiş. M.Ö 5. yüzyılda Pers İmparatoru I. Darius zamanında onarılmış ve yeniden düzenlenmiş. Günümüzde daha çok Pers Kral Yolu olarak tarihe mâl olmuş olsa da aslında Lidya ve Pers uygarlıklarının ortak eseri sayılabilir.
Lydia Devleti M.Ö 546 yılında yıkıldıktan sonra Sardes kenti Persler’in egemenliği altına girmiş. Daha sonra Makedonya Kralı Büyük İskender’in, Roma İmparatorluğu’nun, Bizans İmparatorluğu’nun hâkimiyetine giren şehir önemli bir piskoposluk merkezi olmuş.
Sardes Antik Kenti’ndeki kazılardan çıkan eserlerin çoğunluğu günümüzde New York Metropolitan Müzesi’nde sergileniyor.
Sardes Antik Kenti nerede? Sardes Antik Kenti’ne nasıl gidilir?
Sardes Antik Kenti’nin kalıntıları Manisa’nın Salihli ilçesinin Sart beldesinde, Bozdağ (antik çağlardaki ismiyle Thomos) eteklerinde bulunuyor. Antik kent İzmir-Ankara karayolunun iki yanına dağılmış durumda.
Sardes Antik Kenti gezilecek yerler
Antik kentte Hristiyanlığın batıya yayılmasında önemli bir rol oynayan Anadolu’daki 7 kiliseden birisi, anıtsal bir Hamam-Gymnasion (Hamam ve Spor Merkezi) Kompleksi, Artemis Tapınağı, Sinagog, Altın Arıtma Atölyeleri, Agora (Çarşı) ve Akropol (Üst Yerleşke) görülüyor.