Gaslighting Nedir?
Gaslighting, taciz içeren ilişkilerde görülen bir duygusal istismar biçimidir.
Bir kişiyi düşüncelerini, hatıralarını ve çevresinde meydana gelen olayları sorgulamaya zorlayarak manipüle etme eylemidir.
Bir gaslighting kurbanı, kendi akıl sağlığını sorgulayacak kadar ileri itilebilir.
“Gaslighting” terimi, bir oyundan ve ardından “Gaslight” adlı filmden gelmektedir. Filmde Charles Boyer’in canlandırdığı sinsi koca, Ingrid Bergman’ın oynadığı karısını delirdiğine ikna etmek için manipüle ediyor ve ona eziyet ediyor.
Gaslighting, kasıtlı olsun veya olmasın, bir manipülasyon şeklidir.
Gaslighting, patronlar, arkadaşlar, eşler ve ebeveynler de dahil olmak üzere birçok türde ilişkide olabilir. Ancak gaslighting’in en yıkıcı biçimlerinden biri, bir çift arasındaki yaşananıdır.
Gaslighting belirtileri
“Gaslighting Etkisi: Başkalarının Hayatınızı Kontrol Etmek İçin Kullandıkları Gizli Manipülasyonu Nasıl Tespit Edersiniz ve Hayatta Kalırsınız” kitabının yazarı Robin Stern’e göre, Gaslighting kurbanı olduğunuza dair işaretler şunları içerir:
Artık eskisi gibi mutlu hissetmemek
Eskisinden daha endişeli ve kendinden daha az emin olmak
Çok hassas olup olmadığından emin olamamak
Yaptığınız her şeyin yanlış olduğunu hissetmek
Her zaman işler ters gittiğinde bunun kendi hatanız olduğunu düşünmek
Sık sık özür dilemek
Bir şeyin yanlış olduğu hissine sahip olmak, ancak ne olduğunu belirleyememek
Sık sık partnerinizin cevabının doğru olup olmadığını sorgulamak (örneğin, sizi mantıksız bulup bulmadığını veya yeterince sevilmediğinizi merak etmek)
Partnerinizin davranışları için bahaneler üretmek
Partnerinizle ilgili olası çatışmaları engellemek için arkadaşlarınıza veya aile üyelerine bilgi vermekten kaçınmak
Kendinizi arkadaşlarınızdan ve ailenizden izole hissetmek
Karar vermeyi giderek daha zor bulmak
Umutsuz hissetmek ve eskiden zevk aldığınız aktivitelerden çok az zevk almak veya hiç zevk almamak
Gaslighting örnekleri
Gaslight kullanan insanlar, düğmelerinize basma konusunda uzmanlaşır, hassasiyetlerinizi, güvenlik açıklarınızı bilirler ve bu bilgiyi size karşı kullanırlar.
Kendinizden, yargınızdan, hafızanızdan ve hatta akıl sağlığınızdan şüphe duymanıza neden olurlar.
Örnekler şunları içerir:
Nasıl hissettiğinizi önemsizleştirmek: “Ah evet, şimdi kendine gerçekten acımalısın.”
İnsanların arkanızdan konuştuğunu söylemek: “Biliyor musun? Bütün aile senden bahsediyor. Kaybettiğini düşünüyorlar.”
Size daha önce söyledikleri şeyleri inkar etmek: “Sana toplantım olduğunu söylemedim. Neden bahsediyorsun?”
Hafızanız konusunda sizi şüpheye düşürmek:
“Cidden güneş gözlüğünü bulamıyor musun? Bu endişe verici.”
Doğru olmasa bile, belli bir yerde olduğunuzda veya olmadığınızda ısrar etmek: “Sen delisin. Benimle o gösteriye hiç gitmedin.”
Gaslighting ve Narsisizm
Hayatlarında diğer insanları manipüle edenler, narsisistik kişilik bozukluğu denen psikolojik bir bozukluğa sahip olabilirler.
Narsistik kişilik bozukluğu olan insanlar son derece önemli olduklarına ve dünyanın onların etrafında döndüğüne inanırlar. Kendilerini mükemmel bulurlar ve onlar için bir amaca hizmet etmedikçe başkalarına zaman ayırmazlar veya ilgi duymazlar. Empati kurmazlar ve başka bir kişinin ne hissettiğini veya deneyimlediğini anlama yeteneğine veya ilgisine sahip değildirler.
Narsistler dikkat ve övgü isterler, ayrıca talepkar olabilirler. Kendileri, yaşamları ve gelecekleri hakkında daima görkemli görüşlere sahipler ve genellikle kişisel hedeflerine ulaşmanın bir yolu olarak manipülasyonu kullanırlar.
Narsistik kişilik bozukluğu olan bir kişi şunları yapabilir:
Şişirilmiş bir kişisel önem duygusu yansıtmak
Başarılarını abartmak
Eleştiriye öfkeyle cevap vermek
Başkalarını kişisel çıkarları için kullanmak
Özel ilgi veya özel muamele beklemek
Başkalarını çokça eleştirmek
Kolayca kıskanmak
Ne Yapmak Gerekir?
İlişkinizde bir mağdur olduğunuzu kabul etmek, yardım alma yolunda atılan ilk önemli adımdır. Bir sonraki adım, bir psikiyatrist, psikolog veya terapiste danışmayı içerir. Şüphelerinizi ve korkularınızı gözden geçirmenize ve yaşadıklarınızın gerçeklerini anlamanıza yardımcı olabilirler.
Profesyonel yardım almak var olan şüphelerinizi ve kaygınızı nasıl yöneteceğinizi, onlarla başa çıkma becerilerini nasıl geliştireceğinizi size öğretir. Böylece kaybolan özgüven ve özdeğer duygularınızı yerine getirebilir, uğradığınız psikolojik şiddeti durdurmak için harekete geçebilirsiniz.
Elbette yapılacak şey, sizi kendine mecbur hissettiren partnerinizden ayrılmak ve kendi hayatınızı inşa etmektir. Kendinizi suçlamak, çaresiz hissetmek, kendinize acımak çözüm değildir. Bir şeylerin üstesinden gelmek için uzman desteği almak çıkış yolu bulmanıza yardımcı olacaktır.
Sevgiyle ve Işıkla,
Ruhsal Bilge