Canlılarda santral kontrol sistemlerinin ortaya çıkması ve idamesi zor olduğundan, santral karar verme sistemlerinin yerine santralize olmayan, sofistikasyondan yoksun, basit altbirimlerden oluşan ve kendiliğinden örgütlenen sistemler ortaya çıkmıştır. Biyolojik sistemlerde homeostazı sağlayan ve idame ettiren ve anatomik olarak bir altyapı oluşturan santral bir mekanizma yoktur. Bütün biyolojik sistemler kendiliğinden örgütlenme paradigması üzerine kurulmuşlardır. Biyolojik sistemler hem kendiliklerinden organize olan, hem de bu organizasyonu idame ettiren otokatakinetik sistemler olarak da bilinirler.
Çok sayıda altbirimlerden oluşan biyolojik sistemlerde santral kontrol merkezine gereksinim yoktur. Buna rağmen ortada kriptik bir kontrolun olduğu şüphesizdir. Çünkü canlı maddenin davranışlarının düzenli olması gerekir. Santralize olmayan bu kontrol sisteminde biyolojik sistemi oluşturan altbirimler etkinliklerini sahip oldukları sınırlı yerel bilgiye dayanarak gösterirler. Altbirimlerden kastımız hücrelerdeki organik moleküller, organeller, canlı organizmalardaki hücreler, dokular ve organlardır.
Santral mekanizmadan yoksun sistemler kendilerini oluşturan altbirimlerin birbirlerine karşı olan etkilerine duyarlıdırlar. Çünkü bu sistemlerin paylaştığı ve hesap vereceği santral bir mekanizma yoktur. Sistemin öğeleri ancak kendi yerel ve farklı koşullarına tepki gösterirler. Buna rağmen ortaya düzensizlikten ilginç bir düzen çıkmaktadır.
Bu düzenden enerji ve maddenin karşılıklı etkileşmesi sorumludur. Mevcut yapıların en karmaşığı olan canlılar da enerji ve maddenin karşılıklı tepkileşmeleri sonucu ortaya çıkmışlardır. Ne kadar karmaşık olurlarsa olsunlar biyolojik sistemler cansız maddelerin uyduğu fizik kanunlarına tabidirler. Bilinen doğal kanunların dışında ve onlarla açıklanamayan, yalnız canlılara özgü davranış şekilleri ve kanunlar yoktur. Çünkü yalnız cansız dediğimiz maddeden oluşan canlılar, cansız maddenin uyduğu ve aralarında termodinamik kanunların da olduğu, bütün fizik kanunlarına harfiyen uymak zorundadırlar. Canlılıkla ilgili bütün özellikler bilinen ve kabul edilen olağan fizik ve kimya kanunları ile açıklanabilirler. Bu demektir ki canlı olmayan sistemlerle biyolojik sistemler arasında temelde, bazı önemli ve kaçınılmaz benzerlikler var olmak zorundadır.
Daha önce cansız sistemlerde kendiliğinden örgütlenmeye kasırgaları, hortumları, depremleri, yanardağları ve büyük fırtınaları örnek göstermiştik. Onlarda birbirlerinden bağımsız çeşitli düzensizlikler bir araya gelerek bir düzen oluşturmaktadırlar.
Canlı hücreler de santral bir mekanizmaden yoksun kendiliğinden örgütlenmenin ilginç bir örneğini simgelerler. Hiçbir hücrede canlı diyebileceğimiz, canlılıktan direkt olarak sorumlu tek bir molekül yoktur. Hücreler santral bir mekanizmadan yoksundurlar. Ne DNA canlıdır, ne RNA, proteinler ve enzimler canlıdırlar. Ama onlar ve diğerleri bir araya gelince hücre canlılık kazanmaktadır. Onlar diğer hücresel öğelerle birlikte kendiliğinden örgütlenmenin ilginç bir paradigmasını oluştururlar. Çoğu birbirlerinden bağımsız olarak işlev yapan çok sayıda molekül hücrede bir araya gelmişler ve ona canlılık kazandırmışlardır.