Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre Türkiye’de 89 bin 43 sağır ve 55 bin 480 ise konuşamayan birey yaşıyor. Bu topluluğun ana dili Türk İşaret Dili. Kendilerini sağır kültüründe yaşayan bireyler olarak konumlandırıyorlar. Kendi içinde ayrı bir kültürel yapı oluşturan bu dilin kökleri ise çok eskilere dayanıyor.
16. ve 17. yüzyıllardan itibaren Osmanlı Devleti’nde sarayda, hamamlarda ve hatta mahkemelerde işaret dilinin kullanıldığına dair kayıtlar mevcuttur. Günümüzde kullanılan Türk İşaret Dilinin Osmanlıdaki işaret dilinin devamı olup olmadığı henüz kanıtlanmış değildir. Ancak II. Abdülhamit zamanında İstanbul’da açılan sağırlar okulu göz önüne alınırsa TİD’in en az 120 yıllık bir tarihi var.
Diğer işaret dillerinde olduğu gibi, Türk İşaret Dili de Türkçenin dil bilgisinden farklı olarak kendine özgü bir yapıya sahip. Bununla birlikte Türk İşaret Dilinde kullanılan işaretlerin çok farklı oluşma hikayeleri var.
Örneğin parmağınızla ön dişlerinizden birine vurduğunuzda bu “yaş” kelimesine karşılık gelir. Yaşın diş ile gösterilmesinin nedeni Arkeoloji ve Kriminolojide fosillerin ve maktüllerin yaşını öğrenmek için diş üzerinden test yapılmasıdır. Ya da elinizi dört parmağınız kapalı olarak yukarıyı gösterecek bir şekilde baş parmağınızı alnınızın ortasına koyduğunuzda işaret dilinde “İstanbul” anlamına gelir. Bu hareket padişah kavuğunu, yani payitahtı simgeler ve İstanbul’u temsil eder.
İşaret dili öğrenmek, başka bir kültürle tanışmak için değerli bir fırsat. Hem bir dil öğrenirken hem de sağır kültürünün dünyaya nasıl baktığını keşfedebilirsiniz.