Türkiye’nin 2023 yılı hedeflerinde savunma sanayinin ayrı bir yeri ve önemi var. 500 milyar dolarlık ihracattan sektörün payına düşen, 25 dolarlık ihracat oldu. Peki, sektör buna hazırlıklı mı? Sektörü Sanayi Gazetesi için değerlendiren Savunma ve Havacılık Sanayi İmalatçılar Derneği – SASAD Genel Sekreteri Hüseyin Baysak bu konuda olumlu bir tablo çizerken alışageldik üretim konularının yanı sıra sivil havacılığın da önemine dikkat çekti ve savunma sanayi içinde en fazla odaklanılması gereken sektör olduğunu söyledi:
Türk Savunma Sanayi yeterli destek görmekte midir?
- Ülkemiz 2012 verilerine göre 18 Milyar doları aşan savunma harcamaları ile dünya savunma harcamaları listesinde 15. sırada yer almaktadır. Bu harcama tutarının personel giderleri alt yapı harcamaları ve silah ve mühimmat araç, gereç, bakım onarım giderlerinin tamamının oluşturduğu bir tutar olduğunu vurgulamalıyız. Bu harcamaların içerisinde silah, mühimmat, platform harcamaları tutarının 6 Milyar Doların altında olduğunu ve bu harcamanın yüzde 55’lik kısmının yurt içi savunma ve havacılık sanayii tarafından karşılandığını belirtmek isterim. Sektörümüz özgün ürün geliştirme konusunda 2000’li yılların başından itibaren bir taraftan M.S. Bakanlığı’nın projeleri ile diğer taraftan TUBİTAK tarafından 1007 kapsamında getirilen kaynaklar ile önemli bir teknoloji ve ürün geliştirme desteğini almıştır ve almaya devam etmektedir.
Türkiye’nin 2023 yılı hedefleri baz alındığında sektörün konumu, durumu, hazırlığı nedir?
Ülkemizin savunma için harcadığı giderde yurt içi ve dış piyasa oranı, rakam ve miktar olarak nedir?
- Savunma Sanayii İhracatçılar Birliği’nin 2012 yılı sonlarında Düzce’de düzenlediği arama konferansında sektörün 2023 hedefleri ve bu hedeflere ulaşmak için takip edilecek yol haritası zorluklarımız v.b hususlar tartışmaya açılmıştır. Bu tartışma sonunda savunma ürünlerimizin ihracatı için hedeflenen değer 25 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Bu hedefler havacılık sektörü için 10 milyar dolar, hafif silah sektörü için (Tabanca, av tüfeği ve aksamı) 5 milyar dolar ve servis sektörü için 5 milyar dolar olarak tespit edilmiştir. 2012 yılında savunma ve havacılık sektöründe toplam ihracatımızın 1.3 milyar dolar olduğu, SSM’nin 2012-2016 stratejik planında bu hedefin 2 milyar dolar olarak tanımlandığı göz önüne alındığında zorlayıcı bir hedef tanımlandığı görülecektir. Diğer taraftan sektörün özgün ürünlerini TSK envanterine almaya başlaması ile pazarlanabilir ürün gamının genişlemesi, TSK’nin kullandığı ürünlerin özel ilgi görmesi hedefe giden yolu kolaylaştıran unsurlar olarak değerlendirilmektedir. Sektörün yurt dışı pazarlamada deneyim kazandığı ve cazip ürünleri olduğu göz önüne alınırsa hazırlıklarının oldukça iyi düzeyde olduğunu söyleyebiliriz. Sivil havacılıkta da önemli bir potansiyelimizin olduğu bu alanın önümüzdeki on yıl için en fazla odaklanmamız gereken konu olduğunu düşünüyorum.
27 Mayıs 2013 tarihinde gerçekleşen ” Bursa Sanayicileri ile İşbirliği” toplantısının ardından , o günden bu yana toplantıda alınan kararlar , konuşulan konular ölçeğinde gelişme yaşandı mı ? Nedir ?
- Toplantı sonrası öncelikle bu bölgeden derneğimize üye olma arzusu ve başvurusunda bir artış gözlemledik. Toplantının esas amaçlarından biri üyelerimiz ile Bursa bölgesinde yerleşik sanayicileri yüz yüze getirip görüştürmek ve aralarında bir köprü oluşturmak idi. Bu faaliyet çok başarılı bir şekilde yürütüldü ve çok sayıda üyemiz çok sayıda Bursa sanayicisi ile görüşüp tanıma olanağı buldu. Bu aşamayı takiben somut iş bağlantıları beklenmektedir ve bu yönde olumlu gelişmeler olduğu bilgileri bize ulaşmaktadır. Bir başka konu Bursa sanayicilerinin bir küme altında bir araya gelmelerinin sağlanması idi. Sanayici ve İş Adamları Derneği ile varılan ortak görüş sonucu kümelenme çalışmasının Sanayi Odası tarafından yürütüldüğü duyumunu aldık, ancak somut bir gelişmeden henüz bir bilgi bize ulaşmadı.
Yerli otomotiv sanayisinin Ülkemizin savunma sanayisine ne gibi avantajlar sunabilir?
- Otomotiv endüstrisinin savunma ve havacılık endüstrisi ile ortak pek çok karakteri olduğu gibi farkları da bulunmaktadır.Her iki sektör ciddi bir kalite disiplinine sahiptir. Yetkin yetenekli insan kaynağına ihtiyacı vardır ve kullanır. Yüksek hassasiyette ve teknolojinin uç noktalarında faaliyet gösterirler. Teknoloji değişimi hızlıdır ve teknoloji ürünlerinin kısa sürede demode olma riski ile karşı karşıyadırlar. Bu nedenle teknolojik güncelleme yönetimini oluşturmak zorundadırlar. Uluslararası platformlarda sıkı müşteri isteklerini, istenilen nitelikte karşılamak ve tedarik güvenliğini oluşturmak zorunludur. Otomotiv; savunma ve havacılık sektörüne göre yüksek tempoda ve kitlesel üretim yapma alışkanlığındadır. Otomasyona dayalı yüksek kapasiteli üretim alt yapılarına sahiptirler. Ülkemizde otomotiv daha ziyade yan sanayii olarak geliştiğinden pek çok oyuncusunun sistem mühendisliği formasyonu, savunma ve havacılık sanayicisine göre eksiktir. Bu tespitin yanında bazı büyük otomotiv firmalarımızda oluşan özgün araç tasarım ve üretim yeteneğinin; savunma sektörümüzün kara araçları ihtiyaçları konusunda çok önemli katkılar sağladığı da yadsınamaz. Bu alanda dünya markası olmanın arkasında bu yetkinliğin getirilerinin olduğu herkes tarafından bilinmektedir. İki sektördeki benzerlikler ve farklar ile otomotiv sektörü; oluşan güçlü üretim alt yapısı, yetenekli insan kaynağı ile savunma ve havacılık sektöründe önce yan sanayici ve alt yüklenici olarak takiben sistemci olarak önemli katkılar sağlayacaktır.
Savunma sanayimize genel bir bakış
SASAD Genel Sekreteri Hüseyin Baysak sektör üzerine genel bir değerlendirmeyi Sanayi Gazetesi için yaptı:
1.1- Kara platformları alanında TSK’nin her türlü ihtiyacını özgün ürün tasarımı, geliştirilmesi ve milli olarak üretilmesi ile karşılayacak duruma gelmiştir. Bu alanda dünya pazarlarında etkin rekabete girebilen ve pek çok ülke envanterine özgün ürünlerini teslim etmiş olan bir sanayi konumundadır.
1.2- Deniz platformları alanında benzer bir statüye su üstü platformlar için sektörümüz sahip bulunmaktadır.
1.3- Hava platformlarında ise İHA (MALE ve Taktik ) özgün ürün geliştirme aşamasını tamamlamış olup taktik İHA’ lar TSK envanterine girmiş ve dost ülkelere pazarlanmaya başlamıştır MALE sınıfı İHA’ larda kalifikasyon aşaması tamamlanmış üretim sözleşme görüşmelerine devam edilmektedir. Özgün eğitim uçağının tasarımı ve prototip üretimi tamamlanmış tasarım doğrulama testleri sürmektedir. Savaş uçağının ise kavramsal tasarımı tamamlanmıştır. IHA’lar konusunda özgün ürüne sahip sayılı ülkelerden biri durumuna gelmiş olan ülkemiz bu ürünlerini dünya pazarlarına sunmuştur.
1.4- Silah ve mühimmat konusunda TSK’nin konvansiyonel sınıftaki ihtiyaçları tamamen yerel sanayicilerimiz tarafından karşılanmakta olup bu alanda önemli bir ihraç potansiyeli kazanılmıştır. Roket ve füzeler konusunda ise kısa menzilli karadan karaya çok namlulu roket atar ve füze sistemleri ile tanksavar füzeleri, kısa menzil havadan yere füzeler özgün olarak geliştirilip TSK’nin envanterine alınmış ve dost ülke silahlı kuvvetlerine de satılmış ve satılmaktadır. Silah, mühimmat, roket-füze sınıfında sektörümüz önemli teknolojik, üretim ve ürün alt yapısına sahip bulunmaktadır.