Kimdir bu _TasmalıKuş_? Böyle önemli ve hassas bir konuda neden onu ciddiye alıp söylediklerini dikkate alalım diyenler olacaktır, haklı olarak. O yüzden konuya ne kadar hakimim, ne derece bilgi sahibiyim, biraz bundan bahsetmek istiyorum. Eğer sizi tatmin etmezse okumamak da kendi tercihinizdir, en azından içinizin biraz rahat olması adına bu bilgileri nereden elde ettiğimi anlatayım. Bu kısımla ilgilenmeyenler dilerse bu paragrafı atlayıp ilk maddeden okumaya başlayabilirler, sevgiler :)
Öncelikle, konunun uzmanı olmadığımı belirtmemde fayda var. Gündemden asla düşmeyen istismar haberleriyle birlikte "Gelecekte kendi çocuğumu nasıl koruyabilirim?" soruları aklımda yerini aldı. Bu düşüncelere çözüm bulmak adına geniş çaplı bir bilgi arayışına girdim.
Youtube üzerinden yerli ve Türkçe çevirisi olan yabancı kaynaklardan eğitim videoları izledim. Uzmanların yapmış olduğu seminerlerden faydalanmaya ve notlarımı almaya özen gösterdim. Konu hakkında bir kaç kitap, makale okudum. Rayka KUMRU gibi seksologların bu konu üzerindeki bilgilerinden yararlandım. Bundan yaklaşık 3 sene kadar önce de çocuk gelişimi üzerine 4 buçuk aylık sertifikalı bir eğitim programına katıldım. Orada yer alan 16 eğitim modülünden biri de "çocuklarda cinsel gelişim" modülüydü. İşte bu kaynaklardan edindiğim bilgileri sizlere faydalı olur umuduyla burada derlemeye karar verdim. Umarım yazacaklarım hepimizin işine yarar.
Öncelikle şunu bilmeliyiz ki; hiçbir anne baba çocuğuna "bak oğlum, bak kızım; bu böyle, şu şöyle" diyerek istismarları bitiremez. Sadece eğitim yeterli değil, sistemin de desteklemesi gerek. Mevcut sistem değişmedikçe ve eğitim sistemine destek sağlayan başka çözümler üretilmedikçe bu konu tam anlamıyla çözülmüş olmayacak. Ama en azından, bilinçli ebeveynler olabilirsek çocuklarımızı bir nebze de olsa koruma altına almış oluruz.
Eğitim şu işe yarar; çocuk rahatsız olacağı bir durum olduğunda bunu ailesine söylemeyi öğrenir ya da karşısındakini gücü yettiğince durdurma imkanı bulabilir. Kastettiğim şey -Allahım düşüncesi bile içimi acıtıyor dile getirmek çok zor- tecavüz edilecekken vurup öldürmek değil. Bir çocuk buna elbette güç yetiremez.. "Benim evde kedilerim var görmek ister misin?" diyerek kandırılmaya müsait çocuklar olmamasını kastediyorum. Bir şekerle kandırılarak kendini öptürmemesi gerektiğini bilmesini ifade etmeye çalışıyorum. Umarım bütün sorunlar bu kadar basit boyutlarda kalır ve daha da ilerlemeden çözülür.
Siz kızara kızara, gerilerek anlatırsanız bunları, çocuk da gerilerek dinleyecek ve anlatmanız bir fayda sağlamayacaktır. Öncelikle çocuğun cinselliği bir ayıp, bir yasak olarak görmemesi gerektiğini unutmayın. Toplumumuzda var olan tabuları unutun. Yasaklar her çocuğa ilgi çekici gelir. Eğer siz ona tatmin edici bir cevap vermezseniz, o bu bilgiyi çok yanlış yerlerden ve çok yanlış şekilde, zihnine zarar verecek kaynaklardan öğrenebilir. Cinsellik çocuğa bir yetişkin etkinliği olarak gösterilmeli ve kurulan cümlelere çok fazla dikkat edilmelidir. Anlatacağınız her şeyi kendinizden emin, gereksiz detay ve kafasında yer etmemesi gereken unsurlar bulunmadan anlatmalı ve anlayabileceği şekilde kendi bedeninde var olan ögeleri tanıtmalısınız. Bunu yaparken "kızım, oğlum seninle bir konu hakkında konuşmak istiyorum" şeklinde değil, bir oyun sırasında veya günlük olarak çok olağan bir zamanda, tabiri caizse laf arasındaymış gibi anlatmalısınız. Şu yaşta bile, biri bize "seninle konuşmam gereken bir şey var" dese geriliriz, ne var acaba diye. Çocukları germeden, basit ve akılda kalıcı bir şekilde kendimizi ifade etmeliyiz.
2 yaşındaki bir çocuğun evinde çıplak gezmek istemesi kadar doğal bir durum yoktur. Tam bezini değiştirecekken önünüzden fırlayıp evin içinde sonsuz bir sırıtış ve özgürlük hissiyle koşabilir. Bunlar karşılaşabileceğiniz çok doğal davranışlardır. Ya da ufak çocuklar doktorculuk oynayarak birbirlerinin bedenlerini tanımaya çalışabilirler. Bende olan onda da var mı? Ya da farklılıklarımız neler? Tarzı sorularına cevap ararken görebilirsiniz onları. Bunlar da çok normal. "Bu yaptığın çok ayıp derhal üstünü giyin" demeniz, yapacağınız en yanlış yaklaşım tarzı olacaktır. Bunun yerine hadi bu oyunu bitiriyoruz deyip ona neden giyinik durması gerektiğini anlatabilirsiniz. Ayıp kelimesini kullanmayın. Çocuk ayıptan anlamaz. Her şeye ayıp diyen bir toplumda yaşıyoruz. Çıplak gezmek ayıp, büyüklere küfür etmek ayıp, yolda geçen bir kadına ıslık çalmak ayıp, hatta sapıklık yapmak da ayıp.. İster basit görgü kurallarından biri olsun, isterse ciddi bir mesele, bir insanlık suçu olsun. Ayıp çok geniş bir kategori. Çocuğunuz bunu ayırt edemez. Ona "sadece banyoda ve üstünü değiştireceğin zaman çıplak durabilirsin. İnsanlar hayatlarını giyinik olarak yaşarlar ve senin vücudunu yetişkin biri olup izin verme hakkın olana kadar senden başka kimse göremez. Sen de başkalarının bedenlerini çocukken görmemelisin. Bütün insanlar bu şekilde yaşarlar. " şeklinde açıklayıp onu tatmin edin. Zaten çocuklar çocuk ve yetişkin yaşantısı arasındaki farkları ayırt edebiliyorlar, bundan şüpheniz olmasın. Dediklerinizi yadırgamaz ya da yanlış bir şey söylediğinizi düşünmezler.
Pipi, kuku gibi komik ve anlamı olmayan tabirlerle çocuğunuzun zihnini kirletmeyin. Çocukken pipi diye bilinen şey büyüyünce bir anda penise dönüşmez, kuku denilen şey bir anda vajina olmaz. Cinsel bölgelerini erkek çocuğuna penis, kız çocuğuna vulva olarak öğretmelisiniz. Vajina da doğru bir isim değildir. O daha cinsel bir anlam ifade eden ve daha içte yer alan bir bölgedir. Kız çocuğunun özel olarak bilmesi ve kimseye dokundurtmaması gereken yer vajinanın dış kısmı yani vulva denilen bölgedir. Kız çocuğuna üst özel bölgeyi ifade ederken göğüs demeyin, meme deyin. Doğru ismini bilsin. Göğüs demek boyundan karna kadar olan ve göğüs kafesinin kapladığı tüm alandır. İsimlerin ne önemi var da demeyin, bedenini gerçek ismiyle tanıyan çocuk kendine ve diğer çocuklara saygılı olur, kendini daha doğru ifade eder.
Bunu söyleyince anne babalar şey sanıyor, çocuğum bunun ismini öğrendi ya, etrafta penis, vulva diye gezip bizi rezil edecek.. Yapmayın Allah aşkına. :D Çocukların hayal gücü zaten çok geniş, emin olun bunu söylemek aklına bile gelmeyecektir. Zaten bunları öğretirken, "bunlar senin özel bölgen ve diğer insanların bunu görmemesi ve onlara bahsetmemen gerekir" şeklinde anlatmalısınız. Emin olun, şimdiki çocukların hepsi çok zeki, ne demek istediğinizi anlayacaklardır.
Bu bölgeleri öğretirken kendi üzerinizden değil çocuğunuzun üzerinden gösterin. Ve asla ama asla bu bölgeleri öğretirken onlara dokunmayın. Elini tutup kendi eliyle o bölgeleri işaret edin veya dokundurun. Böylelikle o bölgelere sadece kendisinin dokunabileceğini bilir. Bu tür ince detaylar onun aklında çok fazla yer edecektir.
Bu çok yanlış bir ifade. Çocuğunuzu bu şekilde büyütmeniz, ileride cinsel yaşamında sorunlar yaşamasına, cinsel korkuları, tabuları olmasına sebebiyet verir. Cinselliği sadece erkeğin kızı kullanması, erkeğin kızı hamile bırakması, ona zarar vermesi olarak algılamasına neden olur. Oysa bu böyle bir şey değildir. 2 yetişkinin beraber yaptığı bir aktivite olarak bilmesi onun için yeterlidir. Çocuğunuza "kendine dokundurtma" talimatını başlıkta olduğu gibi değil, " çocukken özel bölgelerine kimse dokunamaz, ancak ileride bir yetişkin olduğunda sadece izin verdiğin kimseler dokunabilir. Aynı şekilde bu diğer çocuklar için de geçerli. Yani sen de, şu anda ve ileride yani büyüdüğün zaman, bir çocuğun bedenine bakmamalı ve dokunmamalısın." şeklinde vermelisiniz. Yabancı birine ne olursa olsun kendisini öptürmemesi gerektiğini, ailesinden biri olursa da, kendi istemediği müddetçe öptürmemeye hakkı olduğunu ve böyle bir durum olduğunda size bunu bildirmesi gerektiğini, ayrıca; kendisinin de bir yetişkin olduğunda bir çocuğa nasıl davranması gerektiğini şimdiden öğretmelisiniz.
Yukarıda bahsettiğimiz şeyleri çocuğunuza tembihlediniz, çok güzel. Peki sonra ne yaptınız? Çocuğunuzu mıncıra mıncıra sevdiniz, hem de çocuk çığlık çığlığa ağlarken. "Ben senin annenim, ben senin babanım, biz seni istediğimiz gibi sevebiliriz!" dememelisiniz. Çocuğun özel alanı olan bedenine saygı duymalı, ona belirttiğiniz gibi, o istemedikçe öpmemeli ve yanaklarını sıkmamalısınız. İşten geldiniz, canınız kaynıyor, karnına yüzünüzü koyup gulugulu yapmak istiyor olabilirsiniz. O istemiyorsa yapmayın, tutacaksınız kendinizi. Yukarıda öneminden bahsettiğiniz şeyleri bu şekilde davranarak basitleştirmeyin. Çocuğunuza yanlış sinyaller vermeyin. Zaten kendisi de böyle bir sevgi, ilgi istediğinde size sokulacak, kendini salıp gülmeye başlayacaktır. Çocuğunuzun dilinden en iyi siz anlayabilirsiniz. O istemedikçe bu sevgi gösterisi iki tarafa da keyif vermeyecektir.
Çocuğun anneannesi geliyor, "oğlum o anneannen öpsün", komşudan bir amca geliyor "aman şu minik kızı bir sevemedik" dedi diye "hadi kızım git sevdir kendini" dememelisiniz. Böyle yaparak çocuğun kafasını karıştırırsınız, "annem hem kimse sen istemedikçe seni öpemez diyor, hem de zorla anneanneme ve o amcaya beni öptürüyor" diye düşünür ve nerede kendisini koruması gerektiğini bilemez. Zaten bahsettiğiniz kadar yakınınızsa bu insanlar, onlara ayıp falan olmaz, dert etmeyin. Çocuğunuza kendisini koruması gerektiğini öğretmeye çalıştığınızdan bahsederseniz anlayışla karşılayacaklardır. Herkes çocuk yetiştiriyor, yanlış anlamazlar. Anlıyorlarsa da boşverin, kimse çocuğunuzdan daha değerli, kimsenin hatrı da evladınızın güvenliğinden daha gerekli değil.
Alıp karşınıza, "bak yavrum, kimse bedenine dokunamaz, şuralar ayıp yerler, şöyle yapma, böyle etme.." şeklinde konuşmanız çocuğu afallatacak ve ne yapması gerektiğini aklında tutamamasına neden olacaktır. Bugün çıplak dolaşmaması gerektiğini kısa ve öz olarak öğrettiyseniz 2 gün sonra yine oyun esnasında o konuyu tekrar hatırlatın. 1 hafta sonra kendine dokundurtmaması gerektiğini söyleyin ve o akşam kardeşinizi misafir olarak çağırın evinize, çocuğunuza dokunmasını isteyin. Tepki vermediğinde " teyzesi, halası, dayısı, amcası (her kimse) bugün biz (atıyorum ismi Merve olsun) Merveyle onun kimseye dokundurtmaması gereken yerlerini öğrendik, sen bunu bilmiyor musun neden dokundun? Ama biz biliyoruz değil mi kızım? O yüzden bir daha böyle bir şey yaparsa onu uyarmalıyız." ya da sarıldı diyelim ki "hmm, bak dayısı Merve sana sarılmak istemiş, yoksa ona sarılmana izin vermezdi." şeklinde çocuğu tetikleyici, bildiklerini kullanması gerektiğini ifade eden, unuttuysa hatırlatıcı, hatırlıyorsa da pekiştirici davranışlarla öğrettiklerinizi aklında tutmasına yardımcı olmalısınız. Eğer öğrettiklerinizi uyguladıysa da ona bir aferin demeyi ihmal etmemelisiniz.
En can alıcı soruya geldik. Çok küçük yaşta olmasa da 3-4 yaştan itibaren, eğer hamilelik yani kardeş gelme gibi bir durum da varsa daha erkenden bu soruyu duyabilirsiniz. Her anne baba bu soruyu duyduğunda ufak bir kal gelme durumu yaşıyor. Çocuğunuzu leyleklerin getirmediğini hepimiz biliyoruz. "ıı şey, çocuğum ee, kem küm" diye lafı gevelemek bir işe yaramayacak. Siz işin cinsel ve "eyvah seviştiğimizi nasıl söyleyeceğiz" kısmını düşünüyor olsanız da çocuğun merak ettiği kısım sadece varoluştur. Bu kendi varlığını sorgulamaktan ibarettir. Altında gereksiz manalar aramaya lüzum var mı sizce? Ona basit bir şekilde, kendi aile yaşantınıza uygun olarak bunu ifade edin. Nasıl mesela? Şöyle;
"Anne baba olmak isteyen erkek ve kadında minicik, bizim gözümüzle göremeyeceğimiz yumurtacıklar, hücreler oluyor. Birbirini seven, saygı duyan ve birbirlerine çok güvenen (ailevi değerlerinize göre "evli olan" veya atıyorum yaş sınırı koymayı doğru buluyorsanız "şu yaşlardaki insanların" gibi ek bilgiler ekleyebilirsiniz) 2 yetişkin senin gibi tatlı (bu kısım dikkatini biraz dağıtır) bir çocukları olmasını istedikleri zaman o hücreler annenin karnında birleşiyor ve zamanla büyüyerek bebek oluyor. Sonra o bebekler doğuyor, büyüyor ve önce senin gibi bir çocuk oluyor, sonra zaman geçiyor ve bizim gibi bir yetişkin oluyor."
Ufak bir çocuğu bu bilgi tatmin eder. Tamam eyvallah ben cevabımı aldım deyip oyununa devam eder. Ama baktınız hala tatmin olmadı, yaş biraz daha büyük ve daha detaylı cevap istiyor, bu hücrelerin nasıl bir araya geldiklerini merak ediyorsa çocuk, yine geçiştirmeden cevabını üstü kapalı bir şekilde verin. Bu nasıl olacak peki? Şöyle;
"Sadece yetişkin olanların yaptığı özel bir davranışla, özel bir aktiviteyle bu hücreler birleşiyor." denilebilir.
Hala yeterli gelmiyor ve o davranış ne tarzı sorulara maruz kalıyorsanız "sana daha önce anlattığımız özel bölgelerin birleşmesiyle o hücreler birleşiyor" cevabını verin. Zaten vereceğiniz son cevap da bu olur. Ona yeterli gelecektir. Sokma, girme gibi çocuğun kafasında soru işaretleri ya da kaba, yanlış bir izlenim bırakacak kelimeler kullanmayın. Birliktelik zaten bu durumu ifade eden en güzel kelimedir. Hem çocuğun kafası karışmaz, hem de çocuk oluşumunu can yakıcı ya da yanlış bir şey olarak algılamaz. Merak etmeyin, çocuk zaten aklınıza gelen olayla ilgilenmiyor. O mevzuya tamamen felsefik olarak yaklaşıyor.
Umarım çocuklarımızı başına gelebilecek her sıkıntıdan koruyabilen ebeveynler olabiliriz. Hatta umarım çocuklarımızı korumak zorunda olmadığımız bir gelecek hazırlayabiliriz onlar için. Eğitim başta da söylediğim gibi, sadece bir önlemdir. Çocuğunun başına gelenler için ah vah eden çok anne baba var. Şunu unutmamalıyız, istismarda suçlu olan tek kişi faildir. Kimse çocuğumu iyi yetiştiremedim, yapması gerekenleri öğretemedim diye kendini suçlu hissetmemeli. Çünkü biliyoruz ki ne kadar eğitirsek eğitelim müdahale edemeyeceğimiz durumlar olabiliyor. Bizler sadece elimizden geleni yapmakla mükellefiz, bu yüzden içimizi ferah tutup çocuklarımızın arkasında korkulu değil, güçlü ve bilinçli ebeveynler olarak dimdik durmalıyız..
Okuduğunuz için teşekkürler. Sevgi ve güvenle kalın.. <3 :)