51 ülke tarafından imzalanan Nükleer Silahların Yasaklanması Anlaşması (TPNW), bugün (22 Ocak) yürürlüğe girdi. Anlaşmayı imzalayanlar arasında Afrika’nın en kalabalık ülkesi ve Avrupa’nın en az nüfuslu ülkesi var ancak dünyanın en büyük nükleer güçleri Rusya ve NATO anlaşmaya taraf değil.
TPNW, imzacı devletlerin nükleer silah üretmesini, sahiplenmesini ve konuşlandırmasını yasaklıyor ve bu devletlere, nükleer silah mağduru devletlere yardım etme yükümlülükleri getiriyor.
Nükleer silahlanmada en büyük kapasiteye sahip kutuplar anlaşmaya taraf olmadığı için atılan bu adım büyük ölçüde sembolik olsa da anlaşma, onu onaylayan daha küçük ülkeler için yasal olarak bağlayıcı olacak ve Birleşmiş Milletler (BM) yönetimi tarafından desteklenecek.
Öte yandan, İngiltere’nin Nükleer Silahsızlanma Kampanyası, İngiltere’de hazırladığı bir anketin sonuçlarını açıkladı. Sonuçlara göre İngiltere halkının yüzde 59’u ülkenin bu nükleer silahsızlanma anlaşmasına taraf olmasına destek verirken fikrini belirtenlerin yüzde 77’si “küresel olarak tüm nükleer silahların tamamen yasaklanmasını” istedi.
İngiltere’nin Nükleer Silahsızlanma Kampanyası Genel Sekreteri Kate Hudson, anket sonuçlarını hatırlatarak İngiltere hükümetine anlaşmaya katılma çağrısı yaptı.
Ancak dünyanın önde gelen nükleer güçlerinin bu anlaşmayı imzalama ihtimali yok gibi gözüküyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, kasım ayında anlaşmanın küresel güvenliğin gerçeklerini göz ardı ettiğini belirterek, “Başkalarının da aynısını yapacağına dair herhangi bir garanti almadan caydırıcı gücümüzden vazgeçmek tehlikeli bir seçenektir. Rusya, Çin, Kuzey Kore ve diğer ülkelerin nükleer silahlara sahip olduğu, ancak NATO’nun olmadığı bir dünya daha güvenli bir dünya değildir” demişti.
Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya arasındaki nükleer silahların sınırlandırılması anlaşması da 5 Şubat’ta sona eriyor. NATO tarafları anlaşmayı yenilemeye davet etti.
TPNW, 2016 yılında BM çalışma grubunun kurulmasının ardından ortaya çıktı. Anlaşma, 123 ülke tarafından desteklenirken aralarında ABD, Fransa, Rusya ve İngiltere, İsrail gibi ülkelerin bulunduğu 33 ülke tarafından veto edildi. Çin, Hindistan ve Pakistan ise anlaşma için çekimser oy kullandı.
Anlaşmayı onaylayan ülkeler arasında Nijerya, Malezya, İrlanda, Malta, Tayland, Meksika, Güney Afrika, Bangladeş, Yeni Zelanda, Vietnam ve Vatikan yer alıyor. Geçen sonbaharda ABD, ülkelerin imzalarını iptal etmesi için son bir lobi girişiminde bulunmuş ancak bu girişim başarılı olmamıştı.
Derleyen: Hande Sena Kandemir