Yeme bozukluğunun en bilinenleri anoreksiya nervoza ile bulimia nervozadır. Kişinin mental veya emosyonel durumundan kaynaklanan bir bozukluk nedeniyle yetersiz veya aşırı besin tüketimine sebep olan durumların tümü yeme bozukluğu olarak tanımlanır. Yeme bozuklukları, özellikle genç ve orta yaşlı kadınlarda görülmekle birlikte genç ve orta yaşlı erkeklerde hatta çocuklarda da görülmektedir. Bozulmuş sağlık durumu, medikal komplikasyonlar ve kognitif bozukluklar ile ayırt edilir.
Yeme Bozukluklarının Sınıflandırılması
- Anoreksiya Nervoza
- Bulimia Nervoza
- Gece Yeme Sendromu
- Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu
- Başka Türlü Adlandırılamayan Yeme Bozukluğu
Yaygın olarak adölesan çağda görülen yeme bozuklukları, kişinin sosyal ve aynı zamanda fiziksel gelişimini olumsuz etkiler. Bu tür kişilerin çoğu akademik başarıya ulaşmakta zorlanırlar. Ayrıca bu kişilerde depresyon, en sık görülen klinik tablodur.
Anoreksiya Nervoza
Yaşa ve boya göre normal vücut ağırlığını korumayı reddetme (olması gerekenden %85 daha az vücut ağırlığı), zayıf olmasına rağmen kilo almaktan aşırı korku gibi durumlar anoreksiya nervozanın tanı kriterlerindendir. Hatta bu tür kişilerde düzenli olarak tıkınma veya çıkarma (zorlayarak çıkarma) davranışları vardır.
Hastalar, özellikle yağ ve karbonhidratlar başta olmak üzere besin alımını azaltırlar. Hatta aşırı hareket ya da egzersiz yaparlar. Ayrıca akıllarında sürekli besinler olur, yemek tarifleri toplarlar, aileleri için özel yemek yaparlar. Hatta karbonhidratlı besinleri saklar, çantalarında ya da ceplerinde taşırlar. Bu kişiler kilo almadığına inanmak için uzun süre aynanın karşısında dururlar. Dolayısıyla kendilerini ya tamamen şişman ya da karın, kalça gibi bazı bölgelerinin şişman olduğunu düşünürler. Kendilerinin etkisiz olduğunu, ağırlık kaybının onlar için büyük başarı olduğunu düşünürler. Böylece öz saygı ve kontrol duygularını güçlendirmiş olurlar.
Anoreksiya Nervoza başlangıcından sonra sıklıkla obsesif kompulsif davranışlar gelişir. Maalesef hastaların tedavi motivasyonları da düşüktür. Hastalarda hipokalsemi, güçsüzlük, kardiyak aritmi, diş çürümeleri, kuru cilt, kabızlık, düşük vücut sıcaklığının yanında birçok komplikasyon görülmektedir. Hatta ani ölümler bile görülür.
Bulimia Nervoza
Yineleyici tıkınma atakları, ağırlık kazanımını engellemek için uygunsuz telafi davranışları (kendini zorlayarak kusma, laksatif, diüretik gibi ilaçlar kullanma, oruç tutma, aşırı egzersiz yapma),kendine verilen değerin vücut ağırlığından etkilenmesi gibi tutumlar söz konusudur. Ayrıca yineleyici tıkınma ataklarının iki özelliği vardır. Bunlardan biri; belirli bir zaman diliminde, aynı zaman ve koşullarda çoğu kişinin yiyebileceğinden belirgin olarak daha çok yemedir. Diğer özelliği ise atak sırasında yemeyi kontrol edememe duygusudur yani neyi, ne kadar yediğini kontrol edememe duygusudur.
Bulimia Nervoza hastaları çoğunlukla evde, tek başına yemeği tercih ederler. Hatta hastalar, düzensiz yemek yeme davranışı sergilerler. Ve normal bir yemek sonunda doygunluk hissetmekte zorluk çekerler. Ayrıca çoğu hasta; tıkınma ataklarını, gerilim ve sıkıntıyı azalttığı için ödül gibi görürler.
Bulimia Nervoza hastalarında kendilik kavramları pek gelişmemiştir, mizaç bozuklukları sık görülmektedir. Ayrıca madde ve alkol bağımlılığı yüksektir. Hatta hastaların %25’inde gıda, giysi ve mücevher sık olmak üzere impulsif çalma sorunu görümektedir.