Bilim insanları Katherine Laliotis ve Jennifer Burt diğer güneş sistemlerindeki yeni ötegezegen (exoplanet) araştırmalarıyla Star Trek hayranlarının tadını kaçırdı. Laliotis ve Burt elde ettikleri verilerin kendilerini en mantıklı sonuca yönlendirdiğini söylüyor.
Beş yıl önce Royal Astronomical Society’nin aylık bültenlerinden birinde yaklaşık 16 ışıkyılı uzaklıkta bir yıldızın yörüngesinde dönen bir gezegenin varlığı bildirildi. Yıldızın ismi 40 Eridani idi. Bu isim pek tanıdık gelmeyebilir ancak orijinal Star Trek serisinin hayranları söz konusu ötegezegeni Spock’ın memleketi olan kurgusal gezegen Vulcan’ın 40 Eridani etrafında döndüğü benimsemişti.
Ancak bir sorun olduğu ortaya çıktı… Araştırmacılar verileri yeniden analiz ettikten sonra söz konusu keşfin muhtemelen hatalı olduğunu anlıyordu. Ne olurdu yani Spock’ın gerçek bir gezegeni olsaydı?.. Bilim insanları bu gezegenin varlığını kayıtlardan silmek zorunda kaldı.
‘Özür diliyoruz…’
Dr. Jennifer Burt, Mashable’a konuşurken “Bunun için özür diliyoruz. Başka ‘cool’ gezegenler bulacağız” ifadelerini kullandı.
İkilinin yayınlanmak üzere kabul edilen araştırmalarının, NASA’nın hayata geçirmeyi planladığı ve The Astronomical Journal’da yayınlanan Yaşanabilir Dünyalar Gözlemevi projesine katkıda bulunması öngörülüyor. NASA, nispeten yakın yıldızların etrafındaki Dünya benzeri gezegenleri görüntülemek için bir uzay teleskopu kullanacak. On yıllardır yapım aşamasında olan proje, bulunacak gezegenleri yaşam belirtileri açısından incelemeyi amaçlıyor. Söz konusu projenin 2040’larda hayata geçirilebileceği ifade edilmekte.
Laliotis ve Burt, gelecekte incelemelere başlayacak olan teleskopun bakması planlanan en kuvvetli seçenekleri yeniden ele almaya başladılar. Kamuya açık verileri incelediler ve bu süreçte daha önce belgelere girmiş ötegezegenlerden birkaçının hatalı olduğunu keşfettiler.
Bunlardan biri de 40 Eridani’nin yörüngesinde dönen ve Vulcan gezegeni olarak kabul edilen 40 Erib idi. Ortaya çıkan yeni makale bu gezegenin varlığını resmen yalanlıyor.
Vulcan, 2018’de keşfedildi!
Vulcan, başka bir güneş benzeri yıldızın yörüngesinde dönen Dünya’ya en yakın süper-Dünya olarak 2018’de keşfedildi. Gezegenin Dünya’nın iki katı büyüklüğünde olduğu ve yaşanabilir bölgesinde bir yılın 42 gün sürdüğü aktarılıyordu. NASA, süper-Dünya tanımını mavi gezegenimizden 10 kata kadar büyük ancak buz devleri Neptün ve Uranüs’ten de daha hafif gezegenler için kullanıyor.
Vulcan, daha doğrusu 40 Erib, üçlü bir gündoğumuna sahipti zira 40 Eridani aslında birbirleri etrafında dönen üç yıldızdan oluşmakta.
We’ll find other cool planets. -Dr. Jennifer Burt
Laliotis ve Burt de dahil olmak üzere ekipteki bilim insanları radyal hız kullanarak uygun güneş sistemlerini kontrol etmekteydi. Bu ötegezegen arama yöntemi sayesinde Dünya’dan görülen yıldız ışığının frekansındaki ince değişiklikler tespit ediliyor. Zira yörüngedeki bir gezegenin çekim kuvveti ışık ölçümlerinde küçük dalgalanmalara neden olduğu düşünülüyor. Analizler yıldız aktivitesi göstergesi olan özellikler buldu ancak bu, bir ötegezegene kanıt değil.
‘Vulcan’ın bulunduğu ilk araştırmada NASA’da stajyer olan ve şimdilerde Ohio State University’de doktorası üzerinde çalışan Laliotis, “Sinyaller gezegen sinyalleri gibi görünüyorlar ancak aslında öyle değiller. Yıldız yüzeyindeki küçük noktalar gibi bir şeyler” diye konuşuyor. Öte yandan orijinal araştırmacıların yeni analizle aynı fikirde olup olmadığı bilinmiyor. Mashable, Florida University’de görev yapan iki yazara ulaşma girişimlerinde bulundu ancak girişimler sonuçsuz kaldı.
Dünya benzeri ötegezegen arayışı devam ediyor
Yeni sonuçlar hakkında söylentiler yayıldığından beri, dahil olan bilim insanları, aile üyeleri de dahil olmak üzere Star Trek hayranları tarafından adeta ablukaya alınmış. Laliotis, babasının ona “Vulcan tarihi” hakkında dersler vermeye devam ettiğini ve gezegenin yok olmaya doğru gittiğini, ancak bunun birkaç yüzyıl daha olmaması gerektiğini izah ettiğini söylüyor.
NASA’nın Jet Tahrik Laboratuvarı’nda astrofizikçi olan Burt ise annesinin makaleyi okumayı reddettiğini dile getiriyor:
“Annem tam bir Trekkie’ydi. Bu yüzden benim de bir astronom olduğumu öne sürüyor. ‘Sana hamileyken çok fazla Star Trek izlerdim ve bunun sonucu açıkça görülüyor’ der.”
Laliotis, bulgulara rağmen Spock’ın yuvasını aramaya devam edeceklerini söyledi. Altlarında bir Enterprise yok ama yakın gelecekte daha hassas aletler ve algılama yöntemleri, Vulcan’ı yeniden adlandırmak için o yıldız sisteminde -belki de Dünya’ya daha çok benzeyen- başka bir küçük ötegezegen bulmayı mümkün kılabilir.
Bir de aslında 40 Erib tespiti doğru olsaydı bildiğimiz yaşam için çok sıcak bir gezegen olacaktı. Laliotis de “Orada bir Vulcan olabileceğine dair hala umut var. Bu belki de orada bir yerde daha iyi bir Vulcan bulabileceğime dair umut veriyor” diye konuşmakta.
Elisha Sauers’in makalesini Metin Aktaşoğlu Türkçeleştirdi