KIDEM TAZMİNATI
Tartışmalı gündem içinde kaybolan bir konu da kıdem tazminatı konusu… Dört sene önce gündeme gelen, tepkiler üzerine sadece ötelenen bir konu.
Gündeme geldiğinde çıkan haberlere göre Güney Kore sigorta sistemi bize uygunmuş. Kore’nin ala ala sadece sigorta sistemini mi uygun gördünüz? Ondan önce sanayisi, teknolojisi, ekonomisi hatta sanatsal çalışmaları örnek alınsa daha uygun olmaz mı?
Durmadan bir şeyleri bu daha uygun diye değiştiriyoruz. Fakat ne altyapı çalışması var ne araştırma ne bilimsellik. Ben istedim oldu sistemi mi desem yoksa bizim çarkın dönmesi için kaynak lazım kitabına uydurdum yaptım mı ya da malum ihale grupları için bu daha uygun mu desem hatta daha ötesi ülkede eskiye ait hiçbir iz kalmasın her kurum ve sistem çökerken bunu da es geçmeyelim mi?
Oysa önce her işyeri sigorta yaptırıyor mu, doğru rakamdan mı yaptırıyor, o iş yerinde çalışanlar için gereken önlemler alınıyor mu? Yetmez, madem sigortalıyım ve peşin peşin sağlık hizmet param yatıyor, hastanelerde adam gibi hizmet alıyor muyum, emekli olunca yaşam kalitem nasıl? Bunları soran var mı?
Örnek alınması düşünülen sisteme göre kıdem tazminatının sağlıklı alınması için fon kurulması güzel. Çünkü çoğu işyeri bu paranın üstüne yatma veya gücüm yok diyerek ödememeye çalışır. Fon çalışan iş yeri kapanırsa veya işten çıkarılırsa o parayı garanti altına almış olur. Hatta çalışan istifa ederse fondan işyerine o çalışan için yatan tutar o günkü ederi ile geri ödensin. Bu durumda herkes kazanlı olacaktır. Ama sen fona topladığın parayı çalışan ömrünün sonuna geldiğinde değil işten çıkınca vereceksin ki bir işe yarasın. Çünkü işten çıkınca çalışanın aldığı işsizlik sigortası kirasını dahi ödemez. Ancak yeni iş bulacak kadar şanslı birinin geçimimi, o güne kadar ancak kıdem tazminatı karşılar. İşten çıkarılana şu seçenek sunulabilir, paranı ister misin yoksa bu parayı emekli oluncaya kadar senin adına değerlendirip büyütelim mi?
Ayrıca ideal bir sistem için herhangi bir yerden örnek almaya ihtiyaç yok. Mevcut eksikleri de olsa işleyen bir sistemimiz var. Konunun uzmanlarının katılacağı bir çalıştay yapılır. Devamında tespit edilen eksiklikler ve öneriler dikkate alınarak gerekiyorsa yasal değişiklikler yapılır, fon veya fonlar kurulur, kişi veya kurumlara ne şekilde ve hangi şartlarda ödeme yapılacağı tespit edilir. En sonunda ise uygulamaya geçilir. Lakin bizde konuşan çok, ardından doğru düzgün uyarlama olmadan kopyalama ve nihayetinde sakat ve azınlığı memnun edecek bir sonuç.
Nihayetinde düzgün olmayan bir sigorta sistemimiz olduğu muhakkak. Ama bunun tek sıkıntılı kısmı çalışanın kıdem tazminatı değil. Sigortasız çalıştırmak, geç sigorta yaptırmak, düşük ücretten sigortalı yaptırmak, kıdem ve ihbar tazminatlarını vermekten kaçınmak, düşük emekli maaşı bağlamak, düzgün sağlık hizmeti vermemek, vermiş olmak için işsizlik ödeneği vermek…
Gençler siz siz olun hakkınızı yedirmeyin. Teknolojiden faydalanın çalışma iş gününüzü takip edin. Haklarınızı sendika, dernek, sosyal medya, siyasal partiler vb aklınıza gelecek her yöntem ile koruyun.
Eğer sesinizi çıkartmazsanız kimse sizin için uğraşmaz aynı bu yazıda olduğu gibi konu yazılır, çizilir ama mühim olan eylem ve icraattır. Susarsanız kimse derdinizi bilmez ama bağırınca kimse size duyarsız kalamaz.
GÖKHAN URAS
19 Ocak 2023