ARA GÜLER ÖRNEĞİNDEN YOLA ÇIKARAK FOTOĞRAFÇI
Transkript
ARA GÜLER ÖRNEĞİNDEN YOLA ÇIKARAK FOTOĞRAFÇI
[IstanbulArtNews, Ocak 2016, Sayı 27 için kaleme alınmıştır] ARA GÜLER ÖRNEĞİNDEN YOLA ÇIKARAK FOTOĞRAFÇI ARŞİVLERİNE DAİR BİR BİLGİ TAZELEMESİ Refik Akyüz-Serdar Darendeliler Ara Güler ismi fotoğrafla daha genel anlamıyla da sanatla ilgilenenler arasında başta olmak üzere ülkemizde -ve de kısmen yurtdışındaki fotoğraf çevrelerinde- öncelikle geçtiğimiz yüzyılın ortalarına tarihlenen siyah beyaz İstanbul fotoğraflarıyla hatırlanır. Ama sadece bu fotoğraflar değil Picasso, Salvador Dali, Alfred Hitchcock gibi dönemin ünlü isimlerinin portreleri, Afrodisyas ve Nuh’un Gemisi fotoröportajları ve 6-7 Eylül olayları gibi kimi toplumsal olaylarda çektiği fotoğraflarla bir dönemin görsel tarihini tutan Güler’in ismi, son zamanlarda gündeme farklı nedenlerle daha sık gelir oldu. Önceki yıllarda basında yer alan kendine ait bir müzenin kurulmasını istediği haberlerini, geçtiğimiz günlerde çıkan Galatasaray’daki ailesinden kalma Güler Apartmanı’nın ve bu binada korunan arşivinin Doğuş Grubu’na satıldığına yönelik haberler takip etti. Bu satış haberleri, tam da fotoğraf dünyasının gündemine oturmuşken bu kez de kısa bir süre sonra bu anlaşmanın bozulduğuna dair yeni haberler gazetelerde yer buldu. Son olarak da Aralık ayının başında, Beyoğlu Belediyesi’nin restore edilen binasının açılışında fotoğraflarının sergilenmesi nedeniyle verdiği bir söyleşide Güler, anlaşmanın bozulmadığını, sürecin devam ettiğini söyledi. Bu satış süreciyle ilgili oluşan kafa karışıklığının aslında eksik bilgilere dayanılarak yapılan haberlerden kaynaklandığını da söylemek mümkün çünkü satış anlaşmasının duyurulduğu haberlerde Doğuş Grubu’nun avukatı olarak adı geçen ve bu anlaşmanın yapılmasında önemli bir rol oynadığının altı çizilen Avukat Fikret İlkiz, kendisiyle yaptığımız telefon görüşmesinde ne Doğuş Yayın Grubu’nun ne de Ara Güler’in avukatı olduğunu ve bu satış anlaşmasıyla herhangi bir ilişkisinin bulunmadığını söylerken, bu konuyla ilgili olarak bilgi almak üzere kendisiyle ilk kez bizim temasa geçtiğimizi de eklemeyi ihmal etmedi. Tüm bu satış hadisesinde esas dikkat çekici olan noktalardan biri, normalde ülkemizde herhangi bir sanatçı bu kadar gündeme gelmezken, kendisine sanatçı dedirtmemekte ısrar eden ‘fotomuhabiri’ Ara Güler’in bir anlamda ortak hafızamızın kaydını tuttuğu arşivinin akıbetine yönelik gelişmelerin gazetelerde doğru-yanlış sürekli yer bulması. Elbette Güler, sadece bu arşiv meselesiyle ilgili olarak değil, başta da söylediğimiz gibi son yıllarda -sanatının yanı sıra- pek çok başka nedenle de haberlere konu olan ve tartışılan bir isim. Hatta bu yazı yazılırken, Güler’in -kendi isteğiyle- Cumhurbaşkanı’nın fotoğraflarını çekmesi, hem haber olarak gazetelerde geniş bir şekilde yer buluyor hem de köşeyazarlarının ve fotoğraf dünyasının gündemini meşgul etmeye devam ediyordu. Ara Güler arşivinde bugünden önce yaşananlar Ara Güler’in arşivinin ne olacağı konusu, ilk kez yaşının ilerlemeye başladığı dönemlerde gündeme geldi. Kendisinin bu konuda bir adım atılmasına ikna olması ise 2009-2010 yıllarına denk geliyor. Bu yıllarda hem ‘Fransa’da Türkiye Mevsimi’ etkinlikleri kapsamında Paris’teki Maison Européenne de la Photographie’de açılan ‘Ara Güler - Lost Istanbul, années 50-60’ isimli kişisel sergisi hem de o sıralar Thames&Hudson ve Editions Didier Millet tarafından yayımlanan sırasıyla ‘Ara Guler's Istanbul: 40 Years of Photographs’ (2009) ve ‘Creating the 20th Century: 100 Artists, Writers and Thinkers’ (2011) kitapları nedeniyle arşivinin elden geçirilmesi gerektiğinden, fotoğraflarının dijitalleştirmesi için Güler’in ofisinin de bulunduğu Galatasaray’daki binada fotoğraflarını taramaya yönelik bir ünite kurulmuştu. (Yine aynı dönemde, çok sevdiği hayat arkadaşı Suna Güler’i kaybetmesi, Ara Güler’de arşivinin kendisinden sonra ne olacağına dair soru işaretleri uyandırmış da olabilir.) Bunları takiben, 2012 yılında, arşivini düzenlemek ve daha verimli bir şekilde değerlendirmek amacıyla Ara Güler’in başkanlığında bir vakıf kurulduysa da, bu vakıf çeşitli nedenlerle çok aktif çalışamadı ve atıl durumda kaldı. Muhtemelen Doğuş Grubu süreci de bunun arkasından geldi. Bu yazının çıkış noktası, Ara Güler’in arşivinin satışıyla ilgili çelişkili haberler ve arşivin akıbetinin ne olacağıyla ilgili tartışmalar olmakla beraber, üzerinde asıl durmak isteğimiz nokta Türkiye’de ve dünyadaki farklı örnekleri ele alarak fotoğrafçı arşivlerinin nasıl yönetildiği, korunduğu ve yaşatıldığına dair bir bilgi tazelemesi yapmak. Türkiye’de fotoğrafçı arşivleri Aslında geçtiğimiz Şubat ayında yayımlanan, Türkiye’de neden hâlâ fotoğraf sanatına dair gerçek bir piyasa oluşamadığının, bu mecraya neden mesafeli bakıldığının ve niçin köklü bir fotoğraf koleksiyonumuzun bulunmadığının izini süren ‘Fotoğrafın Türkiye’deki sancılı yolculuğu’ başlıklı yazımızda kurumsal koleksiyonların eksikliğinden ve şeffaf olmamasından detaylıca bahsetmiş ve bu konuda henüz emekle aşamasında olduğumuzu söylemiştik. Burada bir parantez açıp arşiv ve koleksiyon arasındaki farka da dikkat çekmek gerek. Koleksiyon tekil eserlerden oluşabileceği gibi bir sanatçının bütün eserlerini de barındırabilir. Ancak bir koleksiyon, arşiv olmayabilir. Fotoğraf özelinde bir arşiv, bir fotoğrafçının bütün negatiflerini, baskılarının bir bölümünü, diğer yazılı ve görsel malzemelerini içerir. O yazıda da belirttiğimiz gibi koleksiyonlar daha çok müzelerde ya da diğer sanat kurumlarında gün yüzüne çıktığından, fotoğrafçı arşivleri konusunda Türkiye’den birkaç örneğe göz atalım. Selahattin Giz - Yapı Kredi Tarihi Arşivi Yapı Kredi Bankası, kültür sektörüne ilgisini artırdığı 1990’lı yılların ortalarında, 1930’lu yıllardan itibaren çektiği İstanbul fotoğraflarıyla bilinen ama bununla kalmayıp basın fotoğrafçısı olarak da 1970’lere kadar çalışan Selahattin Giz’in arşivini, koleksiyoncu ve Atatürk tarihçisi Eriş Ülgen’den satın aldı. Ülgen, 1997 yılında kendisiyle yapılan ve Milliyet Gazetesi’nde yayımlanan bir söyleşide Giz’in arşivini bizzat kendisinden aldığını söylüyor. 1920’li ve 1950’li yıllar arasını kapsayan ve 35 bin adetten fazla kart baskı, negatif, cam negatiften oluşan bu arşiv, 1996 yılında banka bünyesindeki Yapı Kredi Tarihi Arşivi’ne geçtikten sonra restorasyon işlemleri yapılıp taranarak dijital ortama aktarıldı. Bu arşivden yapılan bir seçki, ‘Sefirden Sefile - Yapı Kredi Selahattin Giz Koleksiyonu’ adıyla 15 Ekim-21 Kasım 2004 tarihleri arasında Yapı Kredi Sermet Çifter Salonu’nda sergilendi. Halen Yapı Kredi Tarihi Arşivi’nde muhafaza edilen bu koleksiyondaki fotoğraflar, ajanslara, üniversitelere, araştırmacılara, yazarlara belli bir ücret karşılığı ‘kullanım hakkı’ olarak satılıyor. Othmar Pferschy - İstanbul Modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında, fotoğraflarıyla genç cumhuriyetin dünyaya tanıtılmasında büyük bir rol üstlenen Othmar Pferschy’nin cam negatiflerinden ve bir kısım baskısından oluşan arşivi, kızı Astrid von Schell tarafından 2005 yılında müzeye bağışlandı. Bu koleksiyondaki cam negatifler restore edildi, dijital ortama aktarıldı ve envanterleri çıkarıldı. Bu arşivden bir seçki 2006 yılında İstanbul Modern’de ‘Cumhuriyet'in Işığında Othmar Pferschy Fotoğrafları’ başlığıyla sergilendikten sonra hem Türkiye’de başka yerlerde hem de Pferschy’nin doğduğu Avusturya’nın başkent Viyana’da sergilendi. Arşivin içeriği şu anda yeni bir arşiv sistemine aktarılmakta ve başvuran araştırmacıların hizmetine sunulmakta. İstanbul Modern, hocaların hocası olarak da adlandırılan fotoğrafçı Yılmaz Kaini’nin arşivini, uzun yıllar asistanlığını yapmış olan Sinan Koçaslan’ın bağışıyla yakın zamanda koleksiyonuna kattı. Bu arşivin de yakın zamanda dijitalleştirilmesi ve envanterinin çıkarılması planlanıyor. SALT Araştırma Türkiye’nin ilk restoratörlerinden Ali Saim Ülgen’in arşivi ile 1980’li-90’lı yılların tanıtım fotoğrafçısı Erem Çalıkoğlu’nun arşivleri, SALT’ın bünyesindeki arşivlerden fotoğraf ağırlıklı olan iki tanesi. SALT, kendisinden önce var olan üç kurumun -Platform, Garanti Galeri ve Osmanlı Bankası Müzesi- bir araya getirilmesiyle 2011 yılında kuruldu. Kurulma aşamasında bu üç kurumun arşivleri tek bir büyük arşiv haline getirildi ve sonrasında buna eklemeler yapıldı. Burada hem fiziksel olarak SALT çatısı altında tutulan arşivlerden hem de fiziksel olarak yasal sahiplerinde bulunsa da dijitalleştirilerek ve kataloglanarak araştırmacıların hizmetine açılan sanal arşivlerden söz edebiliriz. Her iki durumda da ana amaç dünyanın her yerinden erişilebilecek dijital bir arşiv yaratmak. SALT’ın sadece fotoğraf değil ama mimarlık tarihi açısından da çok önemli bir projesi olan, Türkiye’nin ilk restoratörlerinden Ali Saim Ülgen’in arşivinin değerlendirilmesi sonucu açılan sergiyle eş zamanlı olarak düzenlenen konferanstaki konuşmasında Vasıf Kortun, kurumun bir kasa olmadığını, arşivin günümüz gereklerince ve arşiv tekniğinde dijitalleştirilerek internet üzerinden araştırmacıların erişimine açılmasının temel amaç olduğunu söylüyordu. En başından beri bir müze olmadığını belirten SALT’ın arşivleri araştırmacılara açık hale getirme yönündeki tutumu SALT’ın temel yapı taşlarından birini oluşturuyor ve arşiv aynı zamanda programlarda yer alan sergilerin de kaynağını oluşturabiliyor veya kısmen içeriğinde kullanılıyor. Dünyadan örnekler - Aileler tarafından kurulan yapılar Fotoğrafçı arşivleri konusunda dünyada pek çok farklı model söz konusu ama ağırlıklı olarak Lee Miller Archives, Bill Brandt Archive, Atelier Robert Doisneau, Estate of Yousuf Karsh, Esther Bubley Archive örneklerinde olduğu gibi çoğunlukla arşivin sahibi olarak fotoğrafçıların aileleri tarafından kurulan kurumsal yapılardan söz edebiliriz. Kâr amacı gütmeyen bir yapıya sahip bu kurumlar, vakıf veya şirket özelliğine sahip olabiliyor ki bu da doğal olarak kuruldukları ülkelerdeki yasal düzenlemelere bağlı olarak belirleniyor. Ancak ister vakıf olsunlar ister şirket, ortaklaşılan amaç ve eylemler olarak arşivin fiziksel olarak zarar görmeyecek şekilde saklanması ve korunması, arşivin tasnifinin yapılarak içeriğinin ortaya çıkarılması, arşivden yola çıkılarak yayınlar yapılması ve sergiler açılması, fotoğrafçının adını yaşatacak ödül/burs gibi düzenli etkinliklerle günümüz fotoğrafçılarının üretimine destek olunmasından söz edebiliriz. Müzelere ya da diğer kurumlara devredilen arşivler Fotoğrafçı arşivlerinin ilk önce aileler tarafından kurulan yapılarda korunup daha sonra bu yapı ve arşivin başka bir müze ya da kuruma bağışlandığı/aktarıldığı durumlar da mevcut. Örneğin 1971’deki intiharının ardından efsanesi katlanarak artan Amerikalı fotoğrafçı Diane Arbus’un varislerinin kurduğu The Estate of Diane Arbus, 2007 yılında, Arbus’un negatifleri, kontak baskıları, yazışmaları, şahsi notları ve kütüphanesinden oluşan tüm arşivini Metropolitan Museum of Art’a bağışlamış ve bu arşiv envanteri çıkarıldıktan sonra akademisyenler, sanatçılar ve genel halkın araştırmalarına açık olarak Diane Arbus Archive adıyla müzenin bünyesinde korumaya alınmıştı. Benzer bir durum, modern fotoğrafın öncülerinden Paul Strand’ın arşivi için de geçerli. 1976’daki ölümünün hemen ardından eşi Hazel Strand ve yayıncı, küratör ve Aperture Foundation’ın kurucusu Michael Hoffman tarafından kurulan Paul Strand Foundation daha sonra Aperture Foundation’ın bünyesine dahil edilmiş ve Paul Strand Archive adını almıştı. Bu kurum 1982 yılında, Strand’in tüm negatiflerini hali hazırda onları bünyesinde barındıran Library of Congress’e yasal olarak bağışlamış ama Library of Congress 1986 yılında bunları Paul Strand Archive’a iade etmişti. Sonraki yıllarda Philadelphia Museum of Art, Aperture Foundation ile yaptığı özel satın alma anlaşması ve diğer bağışlarla, Paul Strand’ın ana baskı koleksiyonunu 2014 yılında bünyesine dahil etmişti. Paul Strand örneğinde olduğu gibi bir fotoğrafçının tüm orijinal negatifleri bir kurumun arşivindeyken, baskılarının başka bir kurumun koleksiyonunda bulunması da sık rastlanılan bir durum. Ajans üyesi fotoğrafçıların arşivleri Tabii bir de ara durum olarak ajans/kolektif üyesi fotoğrafçıların durumu var. Bu duruma en iyi örnekler elbette fotoğraf ajansı deyince akla gelen ilk isim olan Magnum Photos üyelerine dair. Bilindiği üzere Magnum Photos, fotoğrafçıların ajansın ortağı olduğu bir yapı ve üyeler öldükten sonra fotoğrafların 'manevi' hakları varislerine geçse de ajans fotoğrafların 'telif haklarını' tutmaya devam ediyor. Örneğin ajansın kurucularından da olan Henri Cartier-Bresson'un -kendisi de Magnum Photos üyesi olanMartine Franck ve kızı Mélanie ile 2003 yılında kurdukları Fondation Henri Cartier-Bresson, hem Cartier-Bresson hem de Franck'in 'vintage' baskılar, kontak baskılar, çizimler, yayınlar, yazışmalar, nadide kitaplar, filmler, videolar, posterler, vb.'den oluşan arşivini fiziksel olarak koleksiyonunda barındırıyor. Envanter çalışmalarının yoğun bir şekilde devam ettiği arşivdeki işlerin telif hakkı halen Magnum Photos'a aitken, 'manevi' hakları vakfa ait ve Magnum Photos bu koleksiyondaki fotoğrafların ve sergilerin dağıtımını -vakıfla işbirliği içerisinde- yönetmeye devam ediyor. Vakıf, Paris'teki binasında düzenli olarak başka fotoğrafçıların da işlerini sergilemenin ve kütüphanesini araştırmacıların kullanımına açmanın yanı sıra iki yılda bir, yeni fotografik projelere destek vermeye yönelik HCB Award'u da düzenliyor. Benzer bir durum, kapsamlı retrospektif sergisi 'Astonish Me!' 24 Ocak'a kadar Paris'teki Jeu de Paume'da devam eden Magnum Photos üyesi Philippe Halsman için de geçerli. 101 kapakla Life dergisine en fazla kapak fotoğrafı çeken isim olan Halsman'ın ölümünden sonra ailesi tarafından kurulan Philippe Halsman Archive, fotoğrafçının 'vintage' baskılarının satışının takibini bu iş için atadığı Clair Gallery ile ortak bir şekilde yürütürken, Halsman'ın ölümünden sonra sınırlı sayıda baskısı yapılan bazı fotoğraflarının satışını ve dergiler, kitaplar, vb. mecralar için satışları Magnum Photos üstleniyor. Halsman'ın arşivinden derlenen ve üç yüzü aşkın fotoğraf ve (kontakt baskılar, orijinal fotomontajlar, prova baskılar gibi) belgeden oluşan ve Paris'ten sonra turuna farklı şehirlerde devam edecek olan 'Astonish Me!' de olduğu gibi iki kurum, Halsman'ın adını devam ettirecek çalışmaları birlikte yürütüyor. Devlete yapılan bağışlar Fransa gibi bazı ülkelerde fotoğrafçılar hayattayken arşivlerini devlete bağışlayabiliyor ya da devlet arşivleri satın alabiliyor. Tıpkı hümanist fotoğrafın en önemli isimlerinden Willy Ronis örneğinde olduğu gibi. 1980 yılında, Fransız Devleti tarafından arşivinin bağışlanması yönünde bir davet alan Ronis, ölümünden sonra eserlerinin korunup gelecek nesillere aktarılacağından duyduğu memnuniyetle yüz binin üzerindeki negatifini 1983 yılında bir anlaşmayla devlete bağışlamış ve arşivini bu amaçla gözden geçirip düzenlemeye başlamıştı. 2009 yılındaki ölümünün ardından tüm arşivi Fransız Devleti’ne geçen Ronis’nin arşivi, tıpkı 1984 yılında imzaladığı anlaşmaya istinaden hemen bir yıl sonraki ölümünü takiben tüm arşivi Fransız Devleti’ne geçen Andre Kértesz’inki gibi Paris’teki Médiathèque de l’Architecture et du Patrimoine’de saklanıyor. Bu noktada, Fransa’nın devlet politikası olarak sanat/fotoğraf alanında etkin bir aktör olarak yer aldığının ve sanatçılarının eserlerini muhafaza edip değerlendirme yönünde önemli maddi kaynaklar ayırıp teknik altyapıları hazırlamasının kurumsallaşmış olduğunun altını çizmek gerekir. Ajanslar tarafından satın alınan arşivler Arşivin kâr amacı gütmeyen yapılara bağışlanmadığı veya bu tip kurumlar tarafından satın alınamadığı kimi durumlarda fotoğraf ajansları da devreye girerek fotoğrafçı arşivlerini devralabiliyorlar. Sipa’nın satın aldığı, yirminci yüzyılın önemli dans fotoğrafçılarından Serge Lido arşivi ya da Getty Images’ın özellikle 2000’lerin başında biraz da agresif bir şekilde satın aldığı çeşitli fotoğrafçı arşivlerini bu bağlamda örnek olarak vermek mümkün. Arşivlerin ajanslar tarafından satın alınıyor olması onların saklanması ve geleceğe aktarılması açısından bir sakınca oluşturmuyorsa da arşivlerin tam olarak araştırmacıların kullanımına açık olmadığı bir durum söz konusuysa en ideal çözüm bu olmayabilir. Batı dışından bir örnek: MEPPI Burada çoğunlukla Batı dünyasından örnekler vermişken yakın coğrafyamızdaki çarpıcı ve başarılı bir ağ kuruluşunun da adını geçirmek gerekiyor. Daha çok güncel olmayan arşivlerin sahibi kurumları bir araya getirse de kısa adı MEPPI olan Middle East Photograph Preservatiton Initiative (Ortadoğu Fotoğraf Koruma İnisiyatifi), Arap ülkeleri, Türkiye ve İran’ı odağına alan ve kapsadığı coğrafyadaki ülkelerde bulunan arşivlerin veritabanını oluşturan bir kuruluş. MEPPI, düzenlediği eğitim odaklı toplantılar ve sempozyumlarla da bu arşivlerin korunması için bilgi paylaşımını sağlamayı amaçlıyor. Beyrut’taki saygın fotoğraf kurumu Arab Image Foundation ve Amerika’dan Delaware Ünivesitesi, Metropolitan Müzesi ve Getty Conservation Institute’ün girişimleriyle 2009 yılından beri aktif olan MEPPI’ye Türkiye’den de SALT ve Koç Üniversitesi üye. (Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için meppi.me web sitesi ziyaret edilebilir.) Kurumsal yapıların gerekliliği Bu yazıda daha çok, şu anki fotoğrafçı arşivlerinin büyük bir bölümünü temsil ettiklerinden, artık klasik dönem olarak nitelendirebileceğimiz 'negatif' kullanarak fotoğraf çeken fotoğrafçıların arşivlerinden söz ettik. Bu arşivlerde fotoğrafçıların negatifleri ve/veya diapozitifleri, kontakt baskıları, çalışma baskıları, sergileme/satış amacıyla yapılmış baskılarının yanı sıra yazışmaları, yayımlanmış kitapları gibi diğer basılı malzemeler ve filmler, röportajlar gibi diğer görsel/işitsel malzemeler yer alıyor. Yukarıda da verdiğimiz örneklerden görüleceği üzere kimi zaman bu materyaller bir arada tutuluyorken kimi zaman da belli kısımları belli kurumlar arasında paylaştırılabiliyor. Tabii ki dijital fotoğrafla beraber fotoğrafçı arşivlerine yeni bir boyut daha ekleniyor. Orijinal dijital dosyaların saklanması ve kopyalarının yapılması amacıyla aktarılması sırasında meydana gelebilecek hasarlar ve teknolojideki değişime uygun bir şekilde güncel yöntemlerle saklanmaları gerektiği gibi konular da yavaş yavaş gündeme geliyor. Bu arada yeni nesil dijital baskıların saklanması da kimyasal işlemler sonucu oluşmayan bu baskıların daha itinalı koşullarda saklanmalarını gerektiriyor ki bu da dikkate alınması gereken bir konu. Nem, ısı, ışık gibi pek çok faktörden etkilenen negatifler, baskılar, vb. arşiv malzemelerinin en iyi hangi koşullarda saklanması gerektiği uzmanlık isteyen bir konu ve müze standartlarındaki böyle bir altyapıya kişisel olarak sahip olmak çoğu zaman mümkün olmayabilir. Bütün bunlar fotoğrafçı arşivleri konusunda kurumsal yapıların varlığının gelecekte daha da önem kazanacağını düşündürtüyor. Söz dönüp dolaşıp tekrar kurumsal yapılara gelmişken, üretimlerini bildiğimiz ama işlerinin çok azı bugüne taşınmış fotoğrafçıların arşivlerinin makus talihinin en önemli sebeplerinden birinin yakın zamana kadar bu alandaki güvenilir yapıların eksikliği olduğunu tekrar söylemeliyiz. Yazının başlarında da değindimiz üzere Türkiye'de fotoğraf alanında kurumsal koleksiyonlar halen emekleme aşamasında. Bir fotoğrafçının tüm arşivinin koruma altına alındığı örnekler yukarıda da saydıklarımız dışında bir elin parmaklarını geçmiyor. Devletinse bu konuda özel bir çabası ve altyapı hazırlığı bulunmamakta. Böyle arşivler mevcutsa da bunlara nasıl ulaşılacağı, hangi şartlarda muhafaza edildikleri, bu arşivlerle ne tür işler üretildiğine dair bilgiler maalesef açık değil. Bir arşivin en önemli ve ilk işlevi var olanın fiziksel olarak korunması ve geleceğe aktarılmasıysa da -ki bu ancak hayatta kalma işlevidir- orta ve uzun vadede araştırmacıların çalışabileceği şekilde sınıflandırılmasının yapılması da oldukça önemli. Bir arşivin erişilebilir olması ve araştırmacıların kullanımına açık hale gelmesi, ancak uluslararası standartlarda yapılacak bir sınıflandırmayla mümkün. Barındırdığı fotoğrafların içerikleri yönünden bir envanterinin çıkarılmadığı bir arşiv, bir süre sonra unutulmaya ve klişe tabiriyle tarihin tozlu yaprakları arasında kaybolmaya mahkûm. Bir arşivin ayrıntılı bir envanterinin çıkarılması, araştırmacılar tarafından kullanıma açılmasını ve farklı kitap ve sergi projeleri için değerlendirilmesini, böylelikle gün ışığına çıkıp daha yaygın bir dolaşıma girmesini sağlar. Burada görev hem müzeler gibi sanat kurumlarına hem de Kültür ve Turizm Bakanlığı özelinde devlete düşmekte. Ara Güler örneğinin düşündürttükleri Bu yazının çıkış noktası olan Ara Güler örneğine dönersek... Öncelikle buraya kadar saydığımız bütün örneklerde fotoğrafçı arşivlerine dair anlaşmaların bir şirketle değil -özel ya da kamuya ait- bu konuda uzmanlaşmış bir sanat kurumuyla yapıldığını, şirketlerin esas olarak muhtemelen ailelerin kurdukları yapılara ya da kurumların ilgili bölümlerine fonlama yöntemiyle maddi destek veya bina ve altyapı gibi konularda destek verdiğini söylemek yanlış olmaz. Güler'in Doğuş Grubu'yla yaptığı anlaşmanın şartlarını tam olarak bilmemekle beraber -ki bu noktada bu konuyla ilgili çıkan haberlerdeki bilgi eksikliğinin ve tarafların henüz düzgün bir açıklama yapmamış olmasının vehametini de atlamamak gerekir-, Doğuş Grubu'nun hali hazırda yukarıda saydığımız örneklere benzer fotoğraf veya sanatla ilgili bir kurumunun bulunmaması, ailenin rolünün ne olacağı, arşivin ne şartlarda nerede hangi amaçlarla değerlendirileceği, bir müze kurulacaksa bunun altyapısının nasıl olacağı, arşivin ne kadar şeffaf olacağı, Ara Güler Vakfı'nın rolünün ne olacağı gibi birçok soru işaretini de beraberinde getiriyor. Umarız ki taraflar yakın zamanda bu satış anlaşmasıyla ilgili -Ara Güler'in enteresan çıkışlarından ibaret söyleşilerinden öte- tatmin edici bir açıklama yaparlar da neyi tartışacağımızı veya neye umutlanacağımızı/hayıflanacağımızı daha iyi anlayabiliriz...