1- Kramplarla nasıl mücadele edilmeli?
Gebeliğin özellikle 24-28 haftalarında, bebeğin kemiklerinin için ciddi oranda kalsiyum geçişi olduğu için bu dönemde bacaklar ve ellerde ağrılı kramplar olabilir. Kramplar sırasında masaj yapılması faydalı olacaktır. Gebeliğin başından itibaren kalsiyumdan zengin olan süt ve süt ürünlerinin (özellikle yoğurt, peynir, ayran, kefir gibi) bol miktarda tüketilmesi önemlidir. Gebeliğin 20. haftasından sonra yoğurt tüketiminin arttırılması krampların oluşmasını engeller. Süt ve süt ürünleri tüketimine rağmen kramplar varsa, kalsiyum veya magnezyum kullanılması krampları önlemede etkili olabilir. Gebelikte orta parmaklarda hissizlik, ağrı olabilir. Genellikle ele masaj yapılması ve el bileğinin dinlendirilmesi faydalı olsa da gebelik sonrasında genelde tedavi gerekmeksizin düzelecektir.
2- Mide bulantılarına karşı ne yapılmalı?
Gebeliğin ilk üç ayında artan hormonların etkisi ile özellikle sabah olmak üzere mide bulantısı ve kusmalar olabilir. Genellikle 12. gebelik haftasından itibaren bulantı ve kusma hızla azalır ve 16. haftada bulantı sorunu kalmaz. Özellikle ilk üç ayda, yağsız, kokusuz, baharatsız, katı gıdaların tüketilmesi bulantıyı azaltmakta etkili olacaktır. Sık aralıkla ve az miktarlarda beslenilmeli Kusmak rahatlatma yaşatmayacağı için bulantı sırasında, kusmak için kendinizi zorlamayın. Bulantı sırasında tuzlu katı gıdalar açık alanda derin nefes almak rahatlatıcı olabilir. Tüm önlemlere rağmen bulantı-kusma devam ediyorsa doktor kontrolünde bazı ilaçlar kullanılması, bu süreci atlatmaya yardımcı olacaktır.
3- Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) için ne yapılmalı?
20. haftadan sonra artan hormonlar etkisiyle gebelikte kan şekeri sorunları olabilir. Gebeliğe yüksek kiloyla başlamak ve gebelik sürecinde de aşırı kilo almak riski arttırır. Tarama amacıyla tüm gebelere 24 ile 28. gebelik haftaları arasında şeker yükleme testi yapılmalıdır. Gestasyonel diyabet tanısı alınırsa da öncelikle uygun diyet programı ile kan şekeri düzenlenir, eğer diyet ile yeterli kan şekeri düzenlenmesi sağlanamaz ise insülin başlanması gerekebilir. Gebelik sonrası genellikle kan şekeri normal seviyelere döner.
4- Gebelikteki tansiyon yüksekliğinin önemi nedir?
Gebeliğin ilk üç ayında, hormonların etkisi ile kan damarları genişlediğinden dolayı, kan basıncı yani tansiyon daha düşük seviyelerdedir. Ancak 24-28. haftalardan itibaren kan basıncı yükselir. Kan basıncı yüksekliği ve idrarda protein atılımın artması ile gebelik toksemisi gelişebilir. Bu durum anne ve bebeği tehdit eden önemli bir sorundun ve yakın takibi gerekir.
5- Reflü-gastrit-kabızlık gibi sindirim problemlerine karşı ne yapılmalı?
Gebelikte mide ve barsak hareketleri yavaşlar ve mide ile yemek borusu arasındaki kapakçığın gevşemesi nedeniyle reflüye eğilim artar. Reflüyü önlemek için, yemekten hemen sonra yatar pozisyona geçilmemeli, yatarken yüksek yastık kullanılmalı. Gebelikte mide asidinde azalma nedeniyle gastrit şikayetleri azalır. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması nedeniyle tüm gebelik boyunca kabızlık sorunu artabilir. Gebelikte kullanılan demir ve vitamin ilaçları kabızlık sorununu arttırabilir. Kabızlığı önlemek için, bol sıvı alınmalı, posalı ve lifli gıda tüketilmeli, meyve tüketilmeli, günde birkaç adet kuru kayısı bu sorunun önlenmesine yardımcı olabilir.
6- Tarama testleri yaptırılmalı mı?
Gebelik tanısıyla birlikte, anne ve bebek için riskleri ortaya koymak için; tiroid fonksiyon testleri, kan sayımı, idrar analizi, hepatit, demir- B12 vitamini seviyeleri ve bebekte anomalilere yol açabilecek enfeksiyonlar için tarama yapılmalıdır. Gebeliğin 11-14 haftaları arasında Down Sendromu tarama testi olan ‘İkili test’, bebeğin ense kalınlığı ve burun kemiği incelemeleri yapılmalıdır. 16-18. haftalarda yine Down Sendromu tarama testi olan ‘dörtlü test’, 18-22. haftalar arasında ‘ikinci düzey detaylı ultrasonografik tarama’ yapılmalıdır. 24-28. gebelik haftaları arasında ise, şeker yükleme testi tüm gebelere uygulanmalıdır.
7- Gebelik sürecinde egzersiz yapılabilir mi?
Gebeliğin ilk üç ayından sonra, tıbbi açıdan bir sakınca yoksa gebelerin egzersiz yapmaları ve bu konuda cesaretlendirilmeleri gerekir. Aerobik egzersizler ve kardio egzersizleri yapılabilir. Haftada 2-3 gün, 45-60 dakika yürüme, yüzme, gebeliğe özel yoga veya pilates tercih edilebilecek yöntemlerdir. Kilo kontrolü ve rahat bir gebelik açısından doğuma birkaç hafta kalana dek egzersizler sürdürülmelidir.
8- Kanama durumunda ne yapılmalı?
Gebelik süresince, vajinal kanama hiçbir zaman normal olarak değerlendirilmemelidir. Özellikle gebeliğin ilk günlerinde, embriyonun yerleşmesi esnasında lekelenme tarzı kanamalar soruna neden olmaz ancak kanama durumunda mutlaka ultrasonografi ile kontrol edilmelidir. Gebeliğin son 3 aylık dönemindeki plasenta kaynaklı kanamalar son derece önemlidir ve anne ile bebeğin hayatını riske atmamak için mutlaka doktorunuza bilgi vermek gerekir.
9- Gebelikte cinsel ilişki doğru mudur?
Tıbbi olarak yasaklanmadığı sürece gebeliğin her döneminde ağrısızken, seyrek ve yavaş cinsel ilişkiye girmekte sakınca yoktur.
10- Karın çatlaklarından kurtulmak mümkün mü?
Gebelik ilerledikçe ciltte artan gerilim sonucunda karın, bacaklar ve göğüslerde çatlaklar oluşabilir. Çatlak oluşumunu önlemek için, gebelikte kilo alımına dikkat edilmeli, dengeli ve özellikle C vitamininden zengin diyet ile beslenilmeli ve 20. gebelik haftasından sonra cildi nemlendirmek için gebeliğe özel kremler, zeytinyağı, badem yağı, kakao yağı yada susam yağı her gün cilt üzerine uygulanmalı.
11- Ultrason bebeğe zarar verir mi?
Gebelikte 2 boyutlu (siyah beyaz) ultrasonografi, 3 ve 4 boyutlu ultrasonografi uygulanmasının bebek ve anne açısından herhangi bir sakınca yoktur, güvenle yapılabilir.
12- Hangi sıklıkta muayene olunmalı?
Gebelikte 36. haftaya kadar dört haftada bir, 36. haftadan doğuma kadar haftada bir muayene olunmalı.
13- Bebeğin hareketleri nasıl takip edilmeli?
Bebek hareketleri ilk olarak 18-20 haftada hissedilmeye başlanır. Daha önce doğum yapmış olan kadınlar 16. haftadan itibaren hareketleri hissedebilir. Bebek hareketleri, bebeğin iyilik halini gösteren en önemli parametrelerden biridir. Herhangi bir sorun olduğunda bebek hareketlerinde azalma olacaktır. 24. haftadan sonra bebek hareketlerinde azalma hissedilirse hemen doktora başvurulmalıdır.
14- Gebelik boyunca ortalama kaç kilo alınmalı?
Tüm gebelikte 11-14 kg alması normaldir. Gebeliğin ilk altı ayında, ayda 1 kg, sonraki üç ayda ise ayda 2 kg alınması normal kabul edilebilir. Aşırı kilo alımı diyabet, hipertansiyon ve normal doğumun engellenmesi gibi sorunlara yol açabilirken yetersiz kilo alımı gebelikte anne metabolizmasının bozulmasına ya da erken doğuma sebep olabilir.
15- Gebelikte eşin rolü nedir?
Gebelik, anne adayında fiziksel değişimlerin yanı sıra psikolojik olarak da bir takım değişiklere yola açabilir. Hüzün, endişe, alınganlık gibi duygu durum değişiklikleri yaşayan anne adayına karşı baba adaylarının da her zaman anlayışlı ve destekleyici olmalıdır. Özellikle gebeliğin ilk üç ayında koku hassasiyeti nedeniyle mutfak ve yemek işlerini ele almalıdır. Gebelik sürecinde, gebelik ile ilgili aktiviteler ve muayenelere katılmalıdır. Doğum, gebelik ve bebek bakımı ile ilgili kurslara katılarak veya ilgili kitapları okuyarak bu sürece her aşamada aktif olarak katılmalıdır.