kişilerin diyabet, hipertansiyon, kalp ve damar hastalıklarına karşı potansiyel risk taşıması anlamına gelir. İnsülin direnci kişilerin yorgunluk hissetmesine, terlemesine, gut krizlerine girmesine, karaciğerin yağlanmasına neden olan tehlikeli bir sorundur. Bir kişide genetik olarak insülin direnci olursa, aldığı fazla kiloların oranında insülin direnci de artar. Kilo vermesi oranında da düşer. İnsülin direncini kırmak için kişinin kilosunun % 10 kadarını vermesi gerekir. İnsülin direnci genetik olarak kişileri etkilediği için, bundan tamamen kurtulmak mümkün olmaz. Ancak insülin direncini kontrol altına alabilirsiniz.
İnsülin direnci belirtileri
İnsülin direncinin ortaya çıkışı kişideki metabolik bozukluğu gösterir ilk işarettir. Bunun oluşmasını sağlayan da, pankreastır. Pankreasta üretilen insülinin aşırı miktarda olmasıyla kandaki insülinin aşırı derecede artmasıyla süreç işlemeye başlar. Bununla hücre seviyesinde insülin duyarsızlığı oluşur, sonuçta kan şekerinde iniş çıkışlar olur. Bu şeker hastalığının oluşmasına zemin hazırlar. Kan şekeri başta iner, sonradan çıkışa geçer.
İnsülin direnci kişilerde şeker hastalığına giden kapıyı aralar. İnsülin direnci nedeniyle oluşan belirtiler her aşamada farklı olur. Ancak insülin direnci oluştuğunu gösterir ilk belirtiler aşağıdaki gibidir;
Kişide tatlı krizleri baş gösterir. Bunun dışında nişastalı ve unlu besinlere karşıda düşkünlük gelişir. Bunu sıkça acıkma, geceleri yemek yeme, yemeği yedikten sonra uyku isteği, terleme, vücutta genel yorgunluk, çarpıntı, konsantrasyon bozukluğu, çabuk sinirlenme, unutkanlık, baş ağrısı takip eder. Cinsel isteksizlik, uyku apnesi, vücutta ödem, horlama gibi sorunlarda insülin direnci belirtileri olabilir. İnsülin direncinin belirtileri sadece bunlar değildir. Bunların dışında kişide insülin direnci olduğunu gösterir aşağıdaki belirtiler oluşabilir;
Ciltte lekelenme: Ciltte renk verici pigmentte artış olduğu için, ciltte koyulaşma ve aynı zamanda cildin yumuşak bir hale gelerek hastalık derecesinde incelmesi. Bu sorunlar en fazla kasıkta, koltuk altında, boyun ve eklemlerin iç tarafında etkili olur. Genellikle pnkreasın salgıladığı insüline yanıt vermeyenlerde cilt problemleri ortaya çıkar.
Kilo artması ve kilo vermede zorluk çekilmesi: İnsülin direnci olanlarda beslenmede herhangi bir değişim olmamasına rağmen, vücutta kilo artışı olması ve kilo vermede zorluk çekilmesi sorunu yaşanır. İnsülin üretiminin artması yağ dokusunun birikmesine neden olur. Bu yüzden kişiler daha hızlı kilo alırlar ve kiloyu vermekte zorlanırlar.
Aşırı tüylenme ve adet düzensizliği: Kadınlarda adet düzensizliği oluyorsa ya da adet görmüyorlarsa mutlaka insülin direnci bakımından bir değerlendirme yapılmalıdır. Üreme çağındaki kadınlarda polikistik over ve beraberinde insülin direnci olduğu zaman, adet düzensizliği, kilo artışı gibi önemli sorunlar ortaya çıkabilir. Tüylenme artışı da meydana gelir. Özellikle değişik yerlerde tüylenme ortaya çıkar.
Yağlanmış karaciğer: İnsülin direnci olan kişilerde karaciğerde yağlanmaya sık rastlanıyor. Bu sorun karaciğerin iltihaplanmasına yol açabiliyor.
Açlık ataklarının olması: İnsülin direnci olanlarda tatlı, şekerli, unlu gibi bazı gıdalara karşı düşkünlük, yeme krizleri ortaya çıkar. Sık ve hızlı yeme alışkanlığı meydana gelir.
İnsülin direnci bakımından risk altındakiler kimlerdir?
İnsülin direnci bakımından risk grubunda olanlar, önceden hipoglisemi tanısı konanlar, ailesinde diyabet öyküsü olanlar ve göbeklenme problemi olanlar dahil edilebilir. Ayrıca yapılan kontrollerde ürik asit yüksekliği, trigliserit yüksekliği ve kolesterol düşüklüğü, tokluk kan şekerinin yüksek olduğu, bhA1c yüksekliği tespit edilenlerde de insülin direnci riski yüksek olur. Ayrıca alkol kaynaklı olmayan karaciğer yağlanmasının da nedeni insülin direnci olabilir.
İnsülin direnci tanısı yapılır?
İnsülin direnci tanısında öncelikle açlık ve tokluk kan şekeri seviyelerinin araştırılması gerekir. Ayrıca kolesterol, ürik asit, hs CRP, hbA1c değerlerinin de araştırılması gerekir. Bu tetkiklere karaciğer fonksiyon testleri, karaciğer ultrasonografisi, mikro albümin değerlendirmesi ve D vitamini incelemesinin de dahil edilmesi gerekir.
İnsülin direnci tedavi edilir mi?
İnsülin direnci tam olarak tedavi edilebilen bir sorun değildir. Fakat bu sorun yönetilebilir yani kontrol altında tutulabilir. Beslenme düzeninizi değiştirerek, bunu bir yaşam tarzı olarak benimserseniz, egzersiz yapmayı ihmal etmezseniz insülin direncini kontrol edebilirsiniz. Gerekirse açlık şekerini kontrol altına alacak ilaç kullanımı da yapılabilir. Ancak diğer önlemler olmazsa, insülin direncine pek faydası olmaz.