KEMAL KILIÇDAROĞLU
VAVEK(*) Başkanı
Geçen yasama döneminde, çeşitli vergi yasalarında yapılan değişiklikler kamuoyuna bir “vergi reformu” olarak sunulmuş hatta bu tasarının yasalaşma süreci bir kitaba bile dönüştürülmüştü. (1) Dönemin Maliye Bakanı bu kitaba yazdığı önsözde, yapılan düzenlemelerin gerekçelerini şöyle özetlemektedir. “... Vergi tabanının genişletilmesi, kayıt dışı ekonominin kayda alınması, sisteme basitlik ve açıklık getirilmesi, vergi adaletinin sağlanması ve sistemin ekonomimize uyumlu hale getirilmesi temel ilkelerinden yola çıkılmıştır...” Yola çıkılan ilkeler eksik olmakla birlikte doğruydu. Ancak yapılan değişikliklerin bu ilkeleri yaşama geçirmesi olanaksızdır. Çünkü yapılan değişikliklerin vergi reformuyla bir ilgisi yoktu. Tasarı yasalaşma süreci içinde yeterince tartışılmamış, “nereden buldun”, sorusunu soracağım diye, bazı çevrelere büyük ödünler vermişti.
Vergi konusunda yapılan bir düzenlemenin “reform” olarak görülebilmesi için asgariden bazı koşullar gerekir. Örneğin, yapılacak düzenlemelerde “optimal vergi hasılatını sağlama, vergi yükünü gelir grupları arasında adil olarak dağıtma, vergi politikası yoluyla ekonomik kalkınmayı özendirme, yönlendirme, sosyal adaleti sağlama...” gibi asgari koşulların gerçekleşmesi beklenir. Bu amaçları gerçekleştirmeyen bir vergi tasarısını kamuoyuna reform olarak sunmak büyük bir aldatmaca olmaktan öteye gidemez. Nitekim gitmedi de o kadar ki, reform olarak sunulan tasarı vergi gelirlerinde ciddî düşüşlere yolaçmış, sistemin kendi içinde varolan tüm oto-kontrol mekanizmaları kaldırılmıştı. Daha garip olanı ise, bugün “nereden buldun?” uygulamasını eleştirenler, o dönemde tasarıyı yere göğe sığdıramıyorlardı. Oysa yapılanların reformla yakından uzaktan bir ilgisi yoktu. Ayrıca 4369 sayılı yasa yukarıda da belirttiğimiz gibi, “kayıtdışı ekonomiyi kayda alma” gibi ciddi bir iddiayı da taşıyordu. Bunu sağlamak için “mali milat” ilan edilmiş yükümlüler açısından “beyaz sayfa”lar açılmıştı. Kimse, “nereden buldun?” uygulamasının ekonomiyi kilitlemeyeceğini söylemiyordu. Çünkü amaç önce ödünleri almaktı. Tasarı yasalaştı ve ödünler alındı. Artık sıra, “nereden buldun?” uygulamasını kaldırmaya gelmişti. Çünkü “mali milat” çalışmamıştı. Kişiler ellerindeki kayıtdışı varlıkların önemli bir bölümünü kayda aldırmamışlardı. (2)
Kayıtdışını büyütmek...
Tasarı yaklaştıktan sonra, bu konuda Cumhuriyet Gazetesinin sorduğu bir soruya şu yanıtı vermiştik. “... Yapılan değişikliklerden sadece ‘nereden buldun?’ uygulaması ayakta kaldı. Şimdi o da tartışılıyor. O zaman şu soru akla geliyor. Peki, biz bu değişiklikleri niçin yaptık?”(3) Bugün için bu sorunun yanıtı aslında çok açık. Bütün o değişiklikleri kayıtdışı ekonomiyi büyütmek için yaptık. Çünkü o tarihte tartışılıyor dediğimiz “nereden buldun?” uygulaması bugün artık yok. Parlamento, bu uygulamayı erteleyen tasarıyı onayladı. Kayıtdışı ekonomi lobisi iyi çalıştı ve sonuç aldı. O kadar ki, ekonomideki tüm olumsuzluklar buna bağlandı. Ne uzakdoğu krizi, ne enflasyonla mücadele için daraltılan ekonomi, ne de gittikçe bozulan gelir dağılımının doğurduğu talep daralması. Sanki ekonomideki tüm olumsuzlukların nedeni buydu. “nereden buldun?” sorusunu sormanın neredeyse suç olduğu bir ortama sürüklendik. Oysa devlet iyi veya kötü, vergi almak istiyordu. Yöntemi tartışılabilirdi. Ana kayıtdışı ekonomiye sınırsız bir taviz vermenin anlamı yoktu.
Umudumuz kayıtdışı
“Nereden buldun?” uygulamasının getirilmesiyle birlikte, 30 ila 100 milyar dolar arasında bir paranın, yurt dışına çıktığını değişik çevreler söylüyorlar. Bunlara göre, para çıkmasaymış, ekonomik durgunluk olmazmış. Yine bu çevrelere göre, durgunluğu aşmak ve ekonomideki dinamizmi yeniden kazanmak için, “nereden buldun?” uygulaması kaldırmalıydı. Bunun açık anlamı şudur. Bu çevreler diyorlar ki, “kaçırdığım ve kaçıracağım vergilerin hesabını bana sormayacaksın. Ben arzu ettiğim kadar vergi öderim. &Uum ...