Nevzat Devranoglu
ANKARA, 29 Nisan (Reuters) – Dolar/TL koronavirüs devrinde Türkiye’den döviz çıkışlarının kamunun daha da artan arzı ile dengelenmeye çalışılmasıyla 7 civarında tutunurken bugün piyasalarda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) nema kararı bekleniyor.
Yılbaşından bu yana bakıldığında TL dolar önünde %15 bedel kaybı yaşarken benzeri para ünitelerinde %25’i aşan kayıplar yaşanıyor.
İşlemcilere nazaran bu gelişmede kamunun artan döviz arzı ve petrol fiyatlarındaki düşüş belirleyici.
Bankacıların hesaplamasına nazaran geçtimiz yıl döviz piyasasına kamu arzı yoluyla TCMB’nin rezerv kaybı 32 milyar dolardı.
Bankacılar TCMB’nin dün açıkladığı doneler öncesi bu yıl da ilgili meblağın en az 20 milyar doları aştığını 25 milyar doları bulmuş olabileceğini hesaplıyordu. Dün TCMB taarfından açıklanan Mart ayı memleketler arası rezerv olgularından bankacıların yaptığı hesaplamaya nazaran kamunun bu yılki döviz arzı geçen yılın tamamında yapılan 32 milyar doları yakalamış ve aşmış durumda.
Rezevlerde bu süratte yaşanan kayıp ise yılbaşından beri yaşanan kuvvetli olumlu ayrışmanın son bir kaç günde alanını negatif ayrışma ile sonuçlanmasına neden oluyor.
Bahsin hassasiyeti nedeniyle ismini vermek istemyen bir döviz işlemcisi, “Ocak ayında 6 milyar dolar EM’lerden yüklü portföy çıkışlarının gerçekleştiği Şubat’ta yaklaşık 13 milyar dolar, Mart’ta ise 14 milyar dolar civarında kamu döviz arzı hesaplıyoruz. Nisan’da da arz devam etti ve yılın birinci çeyreği itibarıyla geçen yılki kadar döviz arzı yapılmışmış oldu. Bu dolar/TL’deki yükselişin önüne geçen en değerli etken lakin sürdürülebilirliğine ait soru işaretleri son bir kaç günde TL’de yeni bir satış baskısı yaratıyor” dedi.
TCMB’nin swap adımlarıyla sağladığı döviz rezervi nedeniyle TCMB’nin yalnızca kendisine ilişkin rezervlerde yaşanan düşüş tam olarak göz önüne çıkmıyor.
TD Securities bu hafta yayımladığı raporda swap adımlarının TCMB’nin net rezervlerinin “eridiği gerçeğini” örttüğüne işaret ederek, günde yaklaşık 440 milyon dolar rezerv kaybeden TCMB’nin Temmuz başında altın hariç brüt döviz rezervlerinin tükeneceğini öngördü. Kurumun hesaplamasına nazaran TCMB’nin altın da dahil tüm rezervleri Eylül ayının 3. haftasına kadar tükenecek. yekun rezervleri kamunun artan döviz arzı ve koronavirüse karşı alınan tedbirlerin de tesiriyle Şubat sonundan beri $19.9 milyar düşüşle $87.9 milyara geriledi.
Bir gayrı bankanın döviz masası işlemcisi, “TCMB’nin kendine ilişkin döviz rezervleri bu hafta itibarıyla 2 milyar dolar eksiye geçtiğini hesaplıyoruz. Bu TL’de yeni bir satış baskısı ve kaygı getiriyor. Son 2 günde negatif ayrışma barizleşti. Turizm kaynaklı 10 milyarlarca dolar döviz girdisi de koronavirüs periyodunda gelmeyecek. Hiç bir devlet bu denli süratli rezerv kaybına uzun vade dayanamaz. Telaş de bu yüzden son bir kaç günde belirginleşti” dedi.
TCMB rezervlerindeki düşüş ile birlikte Türkiye’nin yeni bir dış kaynak sağlayıp sağlamayacağı piyasada yakından takip ediliyor. Politikler IMF usulü bir yardımı redderken fakat ticaret yapılan G20 devletleri kaynaklı swap gibisi adımlarla finansmana ise sıcak bakıyorlar. TCMB ise şimdi global ölçekli büyük bir merkez bankası ile bir swap ittifakı açıklamadı.
Dolar/TL TRYTOM=D3 en son 13 Ağustos 2018’de görülen 7.24 seviyesindeki tarihi tepeye de epeyce yaklaşmış durumda. Kur bu sabah ise saat 0855’de 6.9840/6.9850 seviyesinde süreç görüyor. Tıpkı saatte sepet bazında TL 7.2773/7.2840, euro/TL 7.5750/7.5825 seviyesinde.
BIST-100 endeksi .XU100 ise Mart ayında yılın en düşük seviyesi olan 81,936 puana kadar gerileyip endekste sene başına nazaran yaşanan yekun kayıp %28’i aştıktan sonra toparlanıyor. Geçen hafta Cuma günü itibarıyla sene başından bu yana yaşanan yekun kayıp yaklaşık %14’e geriledi.
Bu hafta piyasalarda Fed, ECB nema kararları ve TCMB’nin yarın açıklayacağı pahalılık raporu takip ediliyor.
Reuters’da dün yayımlanan bir haberde de dikkat çekildiği üzere iktisat idaresi Türkiye iktisadının uzun vade örtülü kalmasını istemiyor. seviye bir yetkili, “Türkiye iktisadının 3-4 ay kapatılması üzere bir durum hiçbir biçimde mümkün değildi… Süreç kaçınılmaz olarak zarar verse de iktisadın çok daha büyük hasar görmesi engellendi” dedi ve ekledi:
“Gelinen noktada vaka ve vefatlara bakıldığında olumlu bir ivmeye gelindi. Bu andan itibaren artık iktisat açısından da bir fırsat doğdu. Artık iktisadın bir an evvel sıradanlaşması lazım. Son bir aydır yapılan çalışmalarda Mayıs sonu iktisatta artık açılmanın mümkün olacağı kestirimleri yapılıyordu. Gelişmeler bunu teyit etti.” GETİRİLERİ SERT DÜŞÜŞTE
Kaynak Nisan ayı iç borçlanma programını 30 milyar TL olan öngörüsünün iki katını da aşan bir borçlanma ile dün tamamladı. Hazine’nin bu ay borçlanmalarının 65-66 milyar TL seviyesinde gerçekleştiğini belirttiler.
BDDK’nın bankaları daha çok kredi vermeye, tahvil alımına gitmeye ya da TCMB ile swap yapmaya yönelten kararı sonrası TL cinsi tahvil getirilerinde sert düşüşler görülüyor.
Gösterge 2 yıllık tahvilde bileşik getiri bu hafta %8.71’e kadar geriledi. Bu tahvilde bir evvelki Cuma günü son süreç %12.22 seviyesindeydi. Bu datalara nazaran BDDK kararından beri bu tahvilde bileşik getiri 351 puan düşüş gösterdi. Dün son süreç %9.02 oldu. beş yıllık kredi iflas takası (CDS) primi ise 650 baz puanı aşarak 2008 finansal buhrandan bu yana en yüksek seviyeye geldikten sonra sonlu bir düşüşle 550 puanın altına inse de tekrar yükselişe geçerek 590/605 seviyesinde. CDS’ler yılbaşında 20 ayın en güzel risk iştahına işaret eden 240 puanda bulunuyordu.