PERMAKÜLTÜR BAHÇELERİ
Permakültür bahçeleri boyut olarak genelde küçüktür; bununla birlikte mevcut alanın her parçası kullanılır. Permakültür bahçesinde bitki çeşitliliğine sahip yükseltilmiş yataklar yaygındır. Sebzeler, şifalı (mutfaklık) otlar, yenilebilir çiçekler, meyve taşıyan küçük ağaçlar ve kardeş bitkiler genelde iç içe büyür. Yükseltilmiş yataklar az yer kaplar, daha kolay ulaşılabilirdir, buralarda kolay direnaj yapılabilir ve görünüm olarak çok estetiktir.
Bir permakültür bahçesinde hiç bir şey israf edilmez. Bahçe artıklarından kompost yapılır, üretilen kompost ise daha sonra sırasıyla toprağı iyileştirme ve gübreleme için kullanılır. Su, permakültür bahçelerinin diğer bir önemli unsurudur. Su sadece toprağı ve bitkileri sulu tutmaz, aynı zamanda yaban yaşamı permakültür bahçelerine çeker.
Hatta bir çok permakültür bahçesi sulama için geri dönüşüm uygulamaları geliştirmektedir. Örneğin, yağmur oluklarından gelen yağmur suyunu yakalamak için variller sıkça kullanılır. Bu sadece suyu saklamakla kalmaz, aynı zamanda yağmur suyunun besin maddeleriyle dolu olmasından dolayı bahçe için de özellikle iyidir. Bir permakültür bahçesinde böcek ilaçlarına ihtiyaç yoktur. Sulak alanlar çoğunlukla böcekleri, kuşları, kurbağaları ve diğer küçük yaban yaşam yaratıklarını çektiği için, bunların çoğu permakültür bahçesindeki böceklerle beslenir. Kardeş bitkiler de böcekleri ve diğer haşere sorunlarını asgari seviyede tutmaya yardımcı olur.
Permakültür bahçeleri az bakım gerektirir. Bir permakültür bahçesinde düzen bir kere kurulduktan sonra, sulama ve ürün hasadı ya da arada bir malçlama yapmak dışında başka bir şey yapmaya ihtiyaç yoktur. Basitçe permakültür; temelde başının çaresine bakabilen bir bahçe anlamına gelir. Bir permakültür bahçesindeki her bitkinin belli bir amacı vardır. Bazıları sadece gıda için, diğerleri ilaç için kullanılır. Bazıları yararlı böcekleri çekmek için dikilirken, bir diğer kısım haşereleri caydırmak için yerleştirilir. Tabii toprağı geliştirmek için kesinlikle dikilmesi gereken bitkiler ve sadece permakültür bahçesinin güzelliğini arttırmak için kullanılanlar da vardır.
YÜKSELTİLMİŞ SEBZE YATAKLARI
Bir nevi saksı niteliği taşıyan yükseltilmiş sebze yatakları aslında daha gelişmiş, daha basit ve daha kullanışlı bir saksıdır. Klasik usulde toprağı işleyerek karık vb. dikim ve ekim yapmak yerine, dört tarafı ahşap vb. malzeme ile çevrilmiş korunaklı üretim alanıdır.
AVANTAJLARI NELERDİR?
• Yükseltilmiş sebze yatakları bir kez hazırlanır ve uzun süre kısa süreli toprak hazırlığı ve gübreleme yapılarak yeniden dikim ve ekim işlemi gerçekleştirilebilir.
• Şehir hayatında yaşayan kişiler, balkon, site bahçesi, teras vb. alanlarda rahatlıkla yükseltilmiş sebze yatakları hazırlayarak sebze yetiştirebilir.
• Toprak kütlesi içerisinde su muhafazası daha uzun duracağından su tüketimi az, bitkilerin sudan faydalanma süresi daha fazla olacaktır. Ayrıca yetiştirilen bitkilere göre farklı zaman ve miktarlarda sulama yapma imkanı sağlar.
•Birbiriyle uyumlu kardeş bitkilerin bir arada dikimi yapılarak, meyvedeki aroma, tat, bitki gelişimi ve beslenmesine olumlu katkı sağlayacaklardır. Aynı zamanda bitkiler zararlılardan birbirlerini koruyacaktır.
•Toprak işleme ve hazırlığı zahmetli olmayacak, bir çapa yardımıyla bile kısa sürede tekrar ekilebilir alana dönüştürmek mümkün olacaktır.
• Toprak sıcaklığı daha uzun süre muhafaza edilebildiğinden aynı yıl içerisinde birden fazla ekim yapılabilir.
•Toprak seviyesinden daha yüksekte olduğundan, toprak yüzeyinden gelebilecek zararlılardan bitkiler korunmuş olacaktır.
• Yatak içerisinde bulunan toprak daha yumuşak olduğundan bitki kökleri rahatlıkla hareket edebilecektir.
• Birim alandan kazanım sağlanacaktır. Birim alana daha fazla bitki dikimi yapılabilir. Özellikle yılın bazı ayları yoğun yağış alan bölgelerde toprak yüzeyinde oluşabilecek su seviyesinin üzerinde kalacağından köklerde çürüme gibi durumlarla karşılaşılmaz.
•Yabancı ot mücadelesi zahmetli olmayacak. Belirli zaman aralıklarıyla daha kısa sürede oturarak bile kolaylıkla yapılabilecektir. Ayrıca malçlama yapılarak yabacı ot ve çilek gibi meyvelerin toprak yüzeyinde kalarak zarar görmesi engellenebilir. Malçlama malzemesi olarak naylon ya da sap saman kullanılabilir.
•Bahçe toprağının üzerinde yürümek her 2.5 cm’lik alan için toprağa 4.5 kg’lık basınç uygulamak anlamına gelir. Dolayısıyla toprak sıkışacağından bitki kökleri rahat hareket edemeyecek, bitki gelişimi zayıf olabileceği gibi verim ve kaliteyi de etkileyecektir.
NASIL YAPILIR?
Sebze yataklarının derinlik ve uzunluğu istenilen ölçüde yapabilir. Burada önemli olan dikim, çapalama, yabancı ot temizliği gibi işlemlerde rahatça uzanarak yapabilecek genişlik ve uzunlukta bir sebze yatağı hazırlamaktır. Sebze yatağının üzerine çıkarak çalışmak toprağa uygulanan basınçtan dolayı sıkışmaya neden olacaktır. Şekil olarak da kare, dikdörtgen, daire, üçgen vb. şekillerde yapılabilir.
Yapımında ahşap malzeme kullanılacağı gibi taban ve kenarlarına kalıp şeklinde beton dökülerek de hazırlanabilir. Bu sizin tercihinize, maddi durumunuza ve kullandığınız arazinin durumuna göre değişkenlik gösterebilir. Sebze yatağını hazır olarak da satın alabilirsiniz. Fakat maliyeti daha fazla olacaktır. Sebze yatağını daha düşük maliyetle kendinizde hazırlayabilirsiniz.
Bunların yanında doğal briket, tuğla, arazide bulunan taşlar vb. malzemelerde kullanılabilir. Yapım aşamasında sunta, suntalem, mdf, osb vb. malzemelerin kullanılması yağmur gibi doğa olaylarından kaynaklı şişerek deforme olacağından hazırlanan sebze yatağının ömrü kısa olacaktır.
Sebze yatağının derinliği en az 30 cm olmalıdır. Bu derinlik isteğe göre daha da arttırılabilir. Derinliği arttırmak bitki köklerinin daha fazla ilerlemesini sağlayacak dolayısıyla bitki gelişimi, verim ve kaliteyi olumlu yönde etkileyecektir. Ancak derinlik arttıkça maliyette artacaktır.
Sebze yatağının alt kısmının ızgara desenli demir, plastik örtü veya karton vb. malzeme ile kapatılması köstebek gibi canlıların bitki köklerine zarar vermesini engelleyecektir. Bu uygulama ayrıca yabancı ot çıkışını da azaltacaktır.
SEBZE YATAĞINA TOPRAK TEMİNİ VE HAZIRLANMASI NASIL YAPILIR?
Sebze yatağı için ideal toprağın havadar ve geçirgen olması önemlidir. 200x100cm ebatındaki sebze yatağı için 10 kg kadar yanmış hayvan gübresi yeterli olacaktır. Hayvan gübresi toprak ile homojen bir şekilde harmanlanarak doldurulur. Toprak hazırlığını dikimden 4-6 hafta önce yapmak bu süre zarfında yağmurla birlikte eriyen gübreden bitkinin daha kısa sürede yararlanmasını sağlayacaktır.
7-12 YAŞ YÜKSELTİLMİŞ SEBZE YATAĞI DERSİ
Kendin Yarat: Ekim Kutusu
Özet: Bir saksı kutusu inşa etmek, bahçıvanlığa başlamanın basit bir yoludur. Herhangi bir donanımdan veya bahçeden alabileceğiniz birkaç basit öğeyi kullanarak kendi ekim kutunuzu oluşturun.
Süre: 60-90 dakika
Malzemeler:
● Hangi malzemeleri kullanacağınızı belirlemek için kendinizinkini yaratın: Ekici Kutusu görseline bakın.(GÖRSEL EKTE SUNULMUŞTUR)
OKUYUN: Harika bir sonuç verebilecek esnek bir tarif gibi bir ekici kutusu başlatmayı düşünün. Toprağın çok ıslanmaması için kabınızın dibine delikler açılmalıdır. Bir kaç günde bir elle sulama yapın veya suyu verimli kullanan bir sulama kurmak için zaman ayırabilirsiniz.
YAPIN: Kendinizinkini Yaratın: Ekim Kutusu işlemini her adımı takip ederek ve kendi seçimlerinizi yapın.
KAYIT: Seçtiğiniz öğeleri renklendirerek veya bir şeyin içine çizerek “tarifinizi” yazın sayfadaki seçenekleri yerinde kullanın.
KEYFİNİ ÇIKARIN: Ekim Kutusunu güneşli bir yere yerleştirin ve bitkilerinizin gelişip büyümesini izleyin!
Ek: Dikim makinenizi yaparken seçimlerinizi bilgilendirmeye yardımcı olacak daha fazla bilgi.
○Bir Su Sistemi Seçimi
○ Damla Sulama, plastik borudan yapılır. Kurulumu titiz olabilir ama yüksek su verimlidir ve otomatik zamanlayıcılar takılabilir.
○ Güveç Yöntemi; Kısmen toprağa gömülebilen ve su ile doldurulabilen sırsız kil kaplardır. Suyu yavaşça yere bırakırlar ve sık sık su ihtiyacını azaltırlar.
○ Organik Besinler
○ Organik toprak ıslahı bitkilerin ihtiyaç duyduğu besinleri kimyasal kullanmadan ekler. Ayrıca toprağın dokusunu ve su tutma kabiliyetini geliştirirler.
İşte favorilerimizden birkaçı hakkında biraz daha bilgi.
■ Kompost, temel besinleri sağlayan ayrıştırılmış bitki maddesidir ve bitkiler için mikro besinlerdir.
■ Solucan dökümleri solucan dışkısıdır. Solucan dökümleri mükemmel bir topraktır.
Solucan gübre diğer gübrelerden daha az kokar!
■ Balık emülsiyonu, kokulu ve güçlü bir gübredir. Balık emülsiyonu bir sıvıdır
balık kalıntılarından yapılmıştır.
■ Su yosunu unu, kurutulmuş deniz yosunundan yapılan kuru toz bir gübredir. Bu yemek
bitkiler için birçok temel besin sağlar.
● En sevdiğiniz bitkileri Doğrudan Tohumlayın.
○ İlk ekici kutunuz için küçük, çabuk büyüyen, bakımı kolay bitkiler seçin. Deneyin
maydanoz, fesleğen ve kişniş gibi taze otları ekin. Direkt tohum turpları, pancar, ıspanak veya karışık salata yeşillikleri kullanın. Kadife çiçekleri de kullanılabilir ve dayanıklı çiçeklerdir ayrıca kutuya renk katarlar.