Tarihi Diyarbakır Surları, 2015 yılında Hevsel bahçeleri ile birlikte Birleşmiş Milletler UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınmasına rağmen, korunmasına yönelik aradan geçen yıllara rağmen tam olarak henüz bir çalışma başlatılmadı. 20 Yıl önce Surlara adeta bitişik yapılan iş yerleri Valilik ve Büyükşehir Belediyesi’nin kararlı tutumu sayesinde yıkılırken, bu iş yerlerinin binlerce yıllık tarihi Surlara verdiği tahribatlar ise halen olduğu gibi duruyor. Yıllar önce Sur’a bitişik şekilde yapılan kahvehanenin sahibi tarafından Sur taşlarının üzerine örülen Fayanslar ve altındaki demir borulardan oluşan su tesisatı ile aynı güzergah üzerindeki bir burcun girişine tuğladan yapılan duvar “bu kadar da olmaz” dedirtiyor. Göz önündeki fayansların, su tesisatının boruları ve tuğladan duvarın yıllar önce olduğu gibi halen durması, 20 yıldır herhangi bir çalışma yapılmadığının kanıtı durumunda. Diyarbakır Tanıtma, Kültür ve Yardımlaşma Vakfı (DİTAV) Başkanı Erhan Akalınlar, Surlardaki çirkin görüntülerin ortadan kaldırılması için yetkililerin harekete geçmesi gerektiğni belirterek. ‘’UNESCO korumasındaki Surlarımıza yazık oluyor. Sahip çıkılması lazım’ dedi.
ETRAFI ADETA İŞGAL EDİLDİ.
Tarihi geçmişi tam olarak bilinmemesine rağmen 7 bin yıl olarak tahmin edilen tarihi Diyarbakır Surları, onlarca yıl kent dokusuna adeta umurlarında olmayan kişiler tarafından yetkililerin de göz yumması nedeniyle adeta kıyımdan geçirildi. Kırsal kesimden kente göçün yoğun bir şekilde yaşandığı 1980’li yılların sonu ve 1990’lı yıllarda tarihi Surlar büyük bir tahribata uğradı. Surların etrafındaki iç ve dış mekanlarda kim nerde boş bir alan bulduysa kahvehane ve lokanta başta olmak üzere çeşitli meslek gruplarına ait kimi betondan, kimi prefabrikten iş yerleri kurdu. Surların Ben u sen, Yedikardeş ve Saray kapı kesimindeki bölümlerinin etrafında ise hızla betonarme evler inşa edildi.
20 YIL ÖNCE ATILAN ADIMIN DEVAMI GELMEDİ..
Bu çirkin yapılan yüzünden Sur’un binlerce yıllık dokusunun büyük kısmı adeta tahrip olurken, soruna 1999-2000 yılları arasında el atıldı.
Diyarbakır Valiliği ve Büyükşehir Belediyesi’nin ortak girişimiyle önce Surların etrafındaki iş yeri sahipleri ile görüşülüp kentin tarihi dokusu konusunda hassasiyet göstermeleri ve iş yerlerini boşaltmaları istendi. Kentteki yerel dinamiklerin de baskısıyla boşaltılan iş yerleri Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından kısa sürede yıkıldı ve Surlar iç ve dıştan onlarca yıl sonra ilk kez tam olarak görülürken, iş yerlerinin tarihi Surlara verdiği tahribat ta gün yüzüne çıkmış oldu. Büyükşehir ve merkez ilçe Belediyeleri tarafından hızla başlanan çalışmalarla Surların iç ve dış kısımlarının etrafına kısa sürede park ve bahçeler yapılması vatandaşlar tarafından takdirle karşılanırken, hasar görmüş olan yerlerin de restore edilmesi beklendi.
20 YILLIK FAYANS, SU TESİSATI VE TUĞLADAN DUVAR..!
5 Kilometre uzunluğundaki, 82 burçtan oluşan ve kentte hükmeden onlarca medeniyetin izini taşıyan tarihi Surların Birleşmiş Milletler UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınmasıyla ilgili başlatılan girişimlerde nihayet 2015 yılında meyvesini verdi. 2015 yılında tarihi Surlar UNESCO Dünya Kültür Mirası listesi’ne alınmasına rağmen, iş yerlerinin Surlara verdiği tahribatın ortadan kaldırılması için aradan 20 yıl geçmesine rağmen herhangi bir çalışma yapıldı. 1990’lı yıllarda Sur’a bitişik kahvehane ve lokanta inşa edenlerin Sur duvarının yanı sıra bazı burçları da kendilerine aitmiş gibi kullanarak yaptıkları fayanslar ve altından geçen demir borulardan oluşan su tesisatı halen olduğu gibi duruyor. Surların Urfa kapı kesimindeki bölümünde 1990’lı yıllarda örülen beyaz fayans ve altındaki su tesisatını görenler oldukça şaşırırken, aynı güzergahta ilerleyip bir burcun giriş bölümüne tuğladan duvar örüldüğü ve halen durduğunu görünce “bu kadar da olmaz” demekten kendilerini alamıyor. Surlardaki fayanslar ve altındaki su tesisatı ve aynı güzergahtaki bir burcun girişine yapılan tuğladan duvarın halen durması, 20 yıldır Surların bu bölümünün onarılmasıyla ilgili herhangi bir çalışma yapılmadığının da açık bir göstergesi.
SURLARA YAZIK OLUYOR..
Diyarbakır Tanıtma. Kültür ve Yardımlaşma Vakfı (DİTAV) Başkanı Erhan Akalınlar, vakıf olarak Surlarla ilgili sürekli çalışmalar yaptıklarını, tüm uyarılarına rağmen Surların korunmasına dönük kapsamlı bir önlem alınmadığını belirterek şunları söyledi;
‘’Surlardaki tahribatı tespit etmek için dernek yönetim kurulu arkadaşlarımızla Surları iç ve dıştan sürekli geziyoruz. Tahribatla ilgili fotoğraflar çekiyor, dosyalıyor sonra gerekli önlemlerin alınması için yetkililere sunuyoruz. Maalesef yıllardır doğru dürüst hiç bir önlem alınmadı. Surların bir çok yeri yıkılıyor. Kendini bilmezler tarafından sağlam olan yerlere ise çirkin yazılar yazılıyor. Yıkılan yerlerin taşları zayi olmadan gerekli geçici, koruma önlemlerinin alınması lazım. Ancak şimdiye kadar bir gelişme yaşanmadı. 20 yıl önce Diyarbakır Büyükşehir belediyesi ile ortak yaptığımız çalışma sonunda Surların etrafı iş yerlerinden temizlendi. Ancak bu iş yerlerinin yarattığı tahribat ise maalesef henüz ortadan kaldırılmış değil. İş yerlerinden geriye kalan Sur duvarlarındaki fayanslar, su boruları. Tuğladan duvarlar halen duruyor. U çirkin görüntü vatandaşları olduğu kadar Surları görmeye gelen yerli ve yabancı turistleri de üzüyor. Bu çirkin görüntülerin derhal ortadan kaldırılması lazım. BM UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde olan Surlara yazık oluyor, yetkililerin harekete geçmesi lazım’’
(Copyright) Haber ve fotoğraflar izin alınmadan kullanılamaz..
https://www.youtube.com/watch?v=Y9xVuqNLr8Qhttps://www.youtube.com/watch?v=Y9xVuqNLr8Q