Sözleşmeli personel online özel ders verebilir mi?
Soru: Bir ulus kurumunda 657 4/B sözleşmeli personel olarak çalışmaktayım. Ögretmenlik mezunuyum. Öğretmenliği seviyorum bir sosyal platformda YKS, KPSS vb. sınavları için soru çözümü için eğitmen ihtiyacı olduğu ve soru başı 50 krş. ücret verildiği belirtilen. Keza online özel ders için kullanım alınacağı belirtilmiş. Sözleşmemde sözleşmeli personel ikinci bir meslek yapamaz yazıyor. Online özel ders verme diğer meslek yapma yasağı zarfında mıdır?
Yanıt: Sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin esasların 8. maddesine göre sözleşmeli personelin dışında gelir getirici başka bir meslek yapması bir takım istisnalar açık havada yasaklanmış ama gelir getirici faaliyetin kapsamı belirlenmemiştir. Bu noktada gelir getirici faaliyetlere ilişkin kapsamın belirlenmesinde 657 sayılı Kanunun 28. maddesinin esas alınması gerektiğini düşünüyoruz.
Memurların memuriyet dışarıda yapabilecekleri ve yapamayacakları işler 657 sayılı Kanunun 28. maddesi ile özel kanunlarda belirlenmiştir. Mezkur madde hükmünde, “Memurlar Türk Ticaret Kanununa tarafından (Tacir) ya da (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde atama alamaz, ticari mümessil ya da ticari vekil ya da kollektif şirketlerde ortak ya da komandit şirkette komandite müşterek olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette ya da bağımsızlık meslek icrasında bulunmak üzere büro, büro, muayenehane ve güya yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine ya da halk kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir meslek uygun veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz.
Memurların üyesi oldukları yapı, yeniden yapılanma ve tüketim kooperatifleri, millet kurumu niteliğindeki iş kuruluşları ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlenmiş takviye sandıklarının idare, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda açıklanmış görevler bu yasaklamanın dışındadır.
Eşleri, reşit olmayan ya da mahcur olan çocukları, yasaklanan faaliyetlerde yer alan memurlar bu durumu 15 gün içinde yan oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdürler.” denilmektedir. Madde hükmü ile yasaklanan işleri memurun kendisi yapamayacağı gibi eşi, reşit olmayan veya mahcur çocukları bu faaliyetleri yapan memurlar da kurumlarına bildirimde bulunma yükümlülüğüne yan tutulmuştur.
28. maddede sayılanlar dıştan memurlar örnek olarak 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu dahilinde telif ücreti alabilmekte, kurumlarının izniyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında özel öğretim kurumlarında ders verebilmekte, hakemlik ve bilirkişilik yapabilmektedir.
5846 sayılı Kanunun 1/B maddesinde, eser, “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, hoş sanatlar ya da sinema eserleri olarak sanılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri” olarak tanımlanmış, 2. maddesinde ise “Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim aşağıda ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları,” ilim ve edebiyat eserleri arasında sayılmıştır.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 2/b maddesinde Kurum, “Mektep öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile değişik kursları, özel öğretim kurslarını, uzakta öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları” biçiminde tanımlanmıştır.
Kanunun 8. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında ise, “İhtiyaç halinde, resmi okullarda görevli öğretmenlere başlıca görevlerini aksatmamak ve aylık karşılığı okutmakla mesul bulunduğu haftalık ders saati sayısını doldurmaları kaydı ve çalıştıkları kurumların izni ile yalnızca okullarda, aylık karşılığı okutmakla mesul bulunduğu haftalık ders saati sayısının yarısı değin ücretli ders verilebilir.
Uzman öğretici, artist öğretici ve öğretmenlik yapma nitelik ve şartlarını taşıyan öteki Devlet memurlarına, ilgili birimlerin izniyle haftada on saati geçmemek üzere ücretli ders görevi verilebilir.” denilmektedir.
Yukarıdaki hükme göre Milli Eğitim Bakanlığında görevli sözleşmeli ya da kadrolu öğretmenler kurumlarının izniyle özel öğretim kurularında ücretli ders görevi alabilmekteyken, öğretmenler dışındaki ders görevi verilebilecek personelin Devlet memuru statüsünde olması şartı getirilmiştir. Bu kapsamda hoca dışındaki sözleşmeli personelin özel öğretim kurumlarında ders vermesi olası bulunmamaktadır.
sonuç olarak, soru çözümü karşılığında alınacak ücretin 5846 sayılı Kanun kapsamında telif ücreti olarak kabul edilmesi gerekeceğinden sözleşmeli personele bu kapsamda yapılacak ödemenin kazanç getirici başka meslek yapma yasağı kapsamında olmadığını oysa benzer personelin uzak eğitim yoluyla da olsa ücretli ders vermesinin yasaklanmış kapsamında olduğunu değerlendirmekteyiz.
Bir önceki yazımız olan Çocuğu için refakat izni kullanan sözleşmeli personel annesi için de bu izni kullanabilir mi? başlıklı makalemizde memur refakat izni, refakat izni ve sözleşmeli personel hakkında bilgiler verilmektedir.