Dünyanın en eski kalbi “placoderm” olarak adlandırılan ve tarihi 380 milyon yıl eskiye dayanan prehistorik bir balık türüne aittir. Bu balıkların bugün yalnızca fosillerine ulaşılabilmektedir. 380 milyon öncesine ait bu kalp, organlarımızın gelişim sürecini anlamamıza yardım edebilir.
Balık fosili, Avustralya’nın Kimberley bölgesinde keşfedildi. Fosilde, kalp ile beraber mide, karaciğer, bağırsak dokularının da korunduğu fark edildi. Keşifleri sonucunda çok şaşıran ekip, bütün halde yumuşak dokulu bir fosilin bulunmasının çok nadir olduğunu, genelde fosilleşme olmadan önce dokuların ayrıştığını söyledi. Curtin Üniversitesinin yaptığı açıklamaya göre balık fosili, kireç taşı beton içerisinde saklanıyor. Ekip, X-ışınları ve nötron ışınları ile fosili tarayarak yumuşak dokularda bulunan mineral ve bakteri miktarı tahminleri sayesinde 3 boyutlu bir görüntü oluşturulabildi. Muhteşem bir şekilde bütünlüğünü korumuş olan fosilde, kalp kulakçığı ve karıncık gibi yapılar tespit edildi.
20 senelik paleontolojist olan Profesör Trinajstic, “ 380 milyon yıl öncesine ait, bu kadar güzel şekilde korunmuş bir kalp keşfetmek, inanılmaz derecede şaşırtıcı.” diyor. Yumuşak dokuların bile korunduğu bu istisnai fosil “arthodires“ isimli soyu tükenmiş bir placoderm. Fosilin, balığın milyonlarca yıl önce yaşadığı çevrede bulunan kireç taşı içerisinde bütün olarak korunabildiği düşünülmektedir.
Prehistorik Balığın Kalbi Beklenenden Daha Karmaşık
Kalp, dolaşım sisteminin en önemli organlarından biridir. Alınan besin maddelerinin vücudun belirli bir yerine oksijen ile alınmasını ve oluşan atıkların atılmasını karbondioksit ile atılmasını dolaşım sistemi sağlar. Solucan, denizanası gibi omurgasız hayvanlarda basit çeşitli dolaşım sistemleri vardır. Birçoğunda kalp ve kan bulunmamaktadır. Omurgalılara geçişte karşımıza ilkel balıklar çıkmaktadır ve ilkel kalp oluşmaya başlamıştır. İlkel balıklardan olan kıkırdaklı balıkların en yakın akrabası placodermlerdir. Placodermler, çenesi ve dişleri olan ilk balık türlerindendir.
Bir placoderm'e ait olan dünyanın en eski kalbi, iki odacıktan oluşan S şekline benzetildi. Küçük odacığın, büyük odacığın üzerinde konumlanmış olduğu gözlemlendi. Kalbin ağız ve solungaçların tam altında yer aldığı belirlenmiş. Ön tarafta bulunan kalbin, akciğer oluşumu için alan açtığı tahmin edilmektedir. Kalbin konumu tam olarak köpekbalıkları ile aynı!
Balığın kalbinin önde konumlanmış olması çene ve boyun gelişiminin şekillenmesine yardımcı olduğu düşüncesini ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca, S şeklinde bulunan kalbin, antik bir yüzücü ve modern köpek balıkları arasındaki organ gelişiminin varsayılandan çok daha hızlı olabileceği düşünülüyor.
Dünyanın en değerli fosillerinden biri olan kalp insan vücudunun nasıl geliştiğini anlamaya yardımcı olacağı düşünülmektedir.