Hatay’ın tarih, kültür ve medeniyet birikimlerini dünyayla buluşturmayı istediklerini belirten Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Lütfü Savaş, Hatay’ı yüzü dışa dönük bir turizm ve ticaret merkezi yapmayı amaçladıklarını vurguladı.
Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Hatay sahip olduğu tarihi ve kültürel birikimini geleceğe taşımak istiyor. Daha önce Botanik Expo’sunun 2021 yılında ev sahipliğini yapmaya hak kazanan şehir, son olarak Ekim 2017’de UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na gastronomi dalında girmeye hak kazandı. Bu başarıların mimarı Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Lütfü Savaş ile Hatay’ın sorunlarını ve geleceğini konuştuk.
Sayın Başkan, öncelikle Hatay’da düzenlenecek olan Botanik EXPO 2021’in kent için önemini ve konuyla ilgili çalışmalarınız üzerine konuşalım isterseniz…
Hatay, dünyada olimpiyat oyunları ve FIFA Dünya Kupası’nın ardından 3. büyük organizasyon olarak kabul edilen EXPO’yu, Antalya’dan sonra Türkiye’ye getiren ikinci şehir oldu. Dev fuar için Avustralya ve Çin gibi ülkelerin şehirleriyle yarışan Hatay, Botanik EXPO’sunu 2021 yılında düzenlemeye hak kazandı. 8 bin 500 yıllık tarihinde dünyada yaşayan 23 medeniyetin 13’üne ev sahipliği yapan ve 3 semavi dinin yıllarca, sevgi barış ve kardeşçe yaşadığı topraklar olan Hatay, bu kez EXPO ile uluslararası arenada kendini bir kez daha kanıtlayacak.
“Medeniyetler Bahçesi” temasıyla dünya standartlarında hazırlanacak 300 dönümlük botanik bahçesinde 800’ü tıbbı aromatik bitki, 300’ü ise endemik bitki olmak üzere 3.500 bitki çeşidi 6 ay boyunca Hatay’da yerli ve yabancı turistlere sergilenecek. Ayrıca olimpiyatlar seviyesinde yapılacak organizasyon ile yaklaşık 2 buçuk milyon turistin kente gelmesini, beraberinde 300 milyon liralık yatırımın elde edilmesi hedefliyoruz. Yani bu dev organizasyon, kente sosyo-ekonomik olarak katkılar sağlayarak şehrin yaşam kalitesinin artmasına da yardımcı olacak. Hatay, EXPO 2021 ile çevre ve sürdürülebilirlik alanında dünyanın geleceğine katkılar ve yatırımlar hakkında küresel bazda gelinen en son noktanın vitrini olacak. Dünyanın çeşitli yerlerinden gelen birçok ülke kendi bahçe kültürünü fuarda paylaşarak Hatay’ın kültürel zenginliğini arttıran görsel bir şölen sunacak. Kentin dünya pazarına açılması için büyük bir fırsat olan EXPO 2021 ile kültürel turizm, sosyal ve ekonomik değerlerini tüm dünya ülkelerine tanıtacak. Ülkeler ve şehirlerarası iş birliği, ithalat ve ihracat kapılarını sonuna kadar açmak için bir fırsat ortamı yaratılacak. Dev fuar ile Türkiye ve Hatay’a önemli katkılar sağlanacak, şehir yeniden şekillenerek dünyanın en cazip merkezlerinden biri haline gelecek.
EXPO nedir diyecek olursanız eğitim, eğlence, sanat, tarih ve medeniyet gibi birçok alanı var. Ama en önemlisi Botanik EXPO’sudur. Biz de onu aldık. Botanik EXPO’suna bakacak olursanız dünyadaki 3’üncü büyük organizasyon. İlk olarak Olimpiyatlar, ikinci olarak Dünya Kupası futbol şampiyonası ve üçüncüsü ise EXPO’dur. EXPO, Hatay’da kalıcı bir turizm, Hatay’ın tanıtımı ve çevre illerin umudu demektir. Biz EXPO’dan Hatay adına umutluyuz. En azından ev ödevimizi daha hızlı yapmamızı sağlayacak. Çünkü şu anda Hatay’ın altyapısı ve yollarını hesapladığınız zaman bize yaklaşık 20 yıl lazım. Belki de biz bu sorunları EXPO tarihine kadar çözmüş olacağız. EXPO gerçekleşene kadar Asi Nehri’ni de düzeltmemiz lazım. Tarihi dokumuzu ayağa kaldırmalıyız. Ayrıca ulaşım sektörümüzü bir yerlere getirmemiz lazım. Turizmle ilgili altyapıları bitirmemiz lazım. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Antalya’da gerçekleştirilen EXPO için yaklaşık 2 milyar lira harcadı. Biz devletimizden o kadarını istemiyoruz. Bize Antalya’daki EXPO’ya harcadıkları paranın 6’da birini versinler. Biz gerisini hallederiz. Devletimizden de Hatay’ın insanları olarak destek bekliyoruz. Hatay halkı kendine düşeni yaptı devletimizin de kendi üzerine düşen görevi yapmasını istiyoruz. Biz de en az Antalya kadar sorumluluğumuzu yerine getiren bir şehiriz.
Şunu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim ki, EXPO 2021 Hatay’a çok büyük artı değerler kazandıracak. Maddi ve manevi birçok yenilik Hatay ile buluşurken şehrimizin güzelliklerini bir kez daha tüm dünyaya tanıtma fırsatı bulacağız. Esnafımız, çiftçimiz, üreticimiz, iş dünyamız, kanaat önderlerimiz, öğrencilerimiz, hemşehrilerimiz yani Hatay’ı Hatay yapan tüm dinamikler, istedikten ve bir araya geldikten sonra neler başarabileceğimizi bize hatırlatacak. Yani en önemlisi; EXPO 2021 bize gelecek için büyük bir umut olacak. Çalışmalar sürüyor, bu yılsonuna kadar projeleri bitireceğiz. 2020’de inşaat bitmiş olacak.
Hatay’ın bir gastronomi şehri olarak markalaşması da önemli hedefleriniz arasında yer alıyor. Bu konudaki görüşlerinizi almak isteriz…
Hatay Büyükşehir Belediyesi olarak, Hatay’ı ulusal ve uluslararası arenada zirveye taşımaya, her alanda hak ettiği değere kavuşturmak istiyoruz. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü(UNESCO) tarafından Hatay 31 Ekim 2017’de gastronomi alanında ‘Yaratıcı Şehirler Ağı’na layık görüldü ve böylece Hatay mutfağının birbirinden eşsiz lezzetleri tescillenmiş oldu. Kültürel miras ürünlerine değer veriyoruz. Bu değerlerin korunup yaşatılması çabalarımız sonucunda bu anlamlı ödüle kavuşan Hatay, dünya mutfakları arasında ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu bir kez daha kanıtladı.
600 çeşit yemek ve tatlıyı içeren mutfak kültürünün yaşatılmasını başaran medeniyetler şehri Hatay, Gaziantep’ten sonra bu ödüle layık görülen ikinci Türk şehri oldu. Eşsiz tatlarında her medeniyetin izini taşıyan Hatay mutfağı dillere destan lezzetleriyle bu ödülü hak ettiğini kanıtlamış oldu. Yol, asfalt, parke, park bahçe gibi rutin işler her ilin kendine özgü çalışmaları olduğu gibi herkes tarafından yapılabilir ve orada yaşayan vatandaşlar tarafından kabul görür. İlinizi dünya markası haline getirdiğiniz zaman bu, ülkenizin tanıtımına katkı sağlayacağı gibi o ilin esnafına, turizmine ve halkına katkı sağlayacak ve diğer illerden farklılığınızı gösterecektir. Farklı medeniyetlerin tadını, hikâyesini içinde barındıran yemeklerimizi tanıtmamız hepimizin görevi. Biz de bu görevi yerine getirmek için üzerimize düşen sorumluluğu fazlasıyla yapıyoruz. Bu ödülün kültürel turizmimize renk katarak şehrimize pozitif etki edeceğini düşünüyorum. Kültür değerlerimizi yaşayıp yaşatmak için artan sorumluluğumuzla çalışmaya devam edeceğiz. Bir yandan kentin farklı ilçelerinde yaptığımız etkinliklerle tüm vatandaşları bu başarının paydaşı haline getiriyoruz. Hataylı kadın ve aşçıların hünerlerini sergilemeleri için stantlar kurup yöresel yemek yarışması düzenliyoruz. Bunun yanı sıra gastronomi alanında uzman kişilerle birlikte bilgilendirme toplantıları düzenleyerek gastronomi bilincini tüm vatandaşlarımıza aktarıyoruz.
Amacımız, yüzü dışa dönük bir şehir oluşturmak, bu şehri turizm ve ticaret merkezi yapmak. Burada geçmişten gelen değerlerimizle misafirlerimizi buluşturmak istiyoruz. Bize düşen bundan sonraki görev Hatay’da bir gastronomi evi yapmak. Bu amaçla şu anda tarihi bir evi restore ediyoruz. İki katı bulunan tarihi evin bir avlusu var. Bir odası Selçuklu, bir tanesi Osmanlı, bir tanesi Cumhuriyet dönemine özgü döşenecek. Çok güzel bir salonumuz var, orayı da günümüze uygun bir şekilde döşeyeceğiz. Orada günde 5 ana yemek çıkartacağız. Ve sadece belediyenin değil, valiliğin ve diğer resmi kuruluşlarımızın protokol misafirlerini, özel sektörün VIP misafirlerini ağırlayacağı uğrak yeri yapacağız. Ayrıca Expo 2021’de gastronomi sokağı yapmak istiyoruz. Biz bu gastronomi zenginliğimizi hem ticari hem de turizm amaçlı kullanmak istiyoruz.
Peki, Hatay’ın altyapı sorunlarıyla ilgili neler söyleyebilirsiniz?
Çoktu ama azalttık. Hatay, Türkiye’de kendi kendine yeten belki birkaç ilden bir tanesi. Bununla birlikte Hatay, Türkiye’de kırsal nüfusun kentsel nüfusa oranında başta gelen en büyük şehirlerden bir tanesi. Türkiye’deki kırsal nüfus ortalaması 24,5 iken, Hatay’da yüzde 50,5. Böyle olunca da kırsal kesimde altyapı, üstyapı, kanalizasyon, yağmur suyu, içme suyu şebekesi, sulama suyu gibi birçok konuda hizmet ihtiyacı doğuyor. Biz geldik geleli yol yapmaktayız, altyapı yapmaktayız. Hatay çapında şu ana kadar 10 tane arıtma tesisi yaptık.
“Hatay artık bir spor kentidir” diyorsunuz. Bu alanda neler yaptınız?
Hatay, tabii ki medeniyet, kültür ve tarih birikimiyle bugüne kadar geldi ama bundan sonra o birikimlerin yanında insan kalitesiyle de geleceğe uzanmalıdır. Bu nedenle biz özellikle sağlıklı nesiller yetiştirmek istiyoruz. Hatay’ı biz spor kenti yaptık. 2015 yılında faaliyete başlayan ve bugüne kadar geçen süre zarfında birçok amatör ve profesyonel turnuvaya ev sahipliği yapan Hatay Büyükşehir Belediyesi Spor Kompleksi ve Yaşam Merkezi, basketboldan okçuluğa, güreşten tenise kadar birçok branşı bünyesinde barındırıyor. Hem Hatay halkına hem öğrencilere hem de sporculara kapılarını açan kompleks, ulusal ve uluslararası organizasyonları da layıkıyla yerine getirerek Hatay’ın spor kenti olarak anılmasına büyük katkı sağladı. Türkiye’nin en büyük ikinci spor kompleksi olma özelliği ile öne çıkan tesis, her geçen yıl artan üye sayısıyla şehrin spor yaşamına yeni renk kattı. Okulların kapanmasının ardından açılan yaz kursları sayesinde öğrenciler, eğlenceli vakit geçirirken alanında uzman antrenör ve eğitmenler eşliğinde yeteneklerini geliştirdiler.
2010 yılında kurulan ve kuruluşundan bu yana geçen süre zarfında özellikle basketbolda dikkatleri üzerine çeken Hatay Büyükşehir Belediyespor, voleybol, satranç, sutopu ve işitme engelliler futbol takımları ile Türkiye’nin en üst liglerinde mücadele ediyor.
Özellikle kadın basketbol takımı ile hem Türkiye’de hem de Avrupa’da büyük başarılara yelken açan Hatay Büyükşehir Belediyespor, bu alandaki en büyük başarısını 2016 yılında elde etti. Kadın basketbolunun Türkiye’deki en özel ve anlamlı kupası olan Cumhurbaşkanlığı Kupası’nı müzesine götüren Hatay’ın Melekleri, Hatay halkına büyük bir gurur yaşattı. Bu sezon Avrupa basketbolunun 2 numaralı kupasında mücadele eden basketbolcular, bu organizasyonda bir kez daha yarı final oynama başarısı gösterdi. Bundan yalnız 2 sezon önce bir alt lige düşme tehlikesi yaşayan Hatayspor futbol takımı, bu sezon TFF 2. Lig Kırmızı Grup’ta şampiyon oldu. Afjet Afyonspor ile oynanan sezonun en son ve önemli maçını 2-0 kazanan Hatayspor, uzun bir aradan sonra Spor Toto 1. Lig’e yükselmeyi başardı. Şampiyonlukları ve dereceleriyle dikkat çeken bir başka takım da Hatay Büyükşehir Belediyespor Satranç Takımı. Türkiye İş Bankası Süper Ligi’nde mücadele eden takım, 2016 yılını şampiyon olarak ve bir yıl sonra da aynı ligi üçüncü sırada tamamladı. Bu sene de aynı ligde şampiyonluk mücadelesi veren Hataylı sporcular, zorlu maratonu başarıyla sonlandırıp şampiyonluk kupasını müzesine taşımak istiyor. HBB Su Topu Takımı, hem U15 Erkekler Bölgesel Ligi su topu müsabakalarında, hem de U15 Erkekler Sutopu Federasyon Kupası’nda şampiyonluğu göğüsledi.
Peki, Geleneksel Aba Güreşi konusunda neler yapmaktasınız?
Türk tarihinin en eski spor dallarından biri olan ve dünyada giysiyle yapılan ilk güreş türü olarak bilinen aba güreşi, Hatay Büyükşehir Belediyespor Aba Güreşi Takımı’nın gerek ulusal gerek uluslararası arenadaki başarılı performansları ile tüm dünyada ilgi çeken bir branş haline geldi. 5.000 yıllık maziye sahip geleneksel Türk sporunu yaşayan ve gelecek nesillere aktarmak için çaba harcıyoruz. Bu konuda da ayakları yere sağlam basan projeleri hayata geçirdik. Uluslararası Aba Güreşi Federasyonu’nu kurduk ve judonun da atası sayılan bu sporu yaşatmaya kararlıyız. Almanya’dan Tacikistan’a, İran’dan Litvanya’ya kadar bu sporu sevdirerek tüm dünyaya tanıttık.
Hatay Büyükşehir Belediyesi Spor Kompleksi ve Yaşam Merkezi’nde yapımı tamamlanan aba güreşi mersahında düzenlenen dünya şampiyonalarında onlarca ülkeden yüzlerce sporcuyu ağırlayarak Hataylı sporseverlere böylesine büyük turnuvaların tadını çıkarma fırsatı sunduk. 1-2 Eylül tarihlerinde yapılacak bu yılki şampiyona önceki senelere göre çok daha renkli görüntülere sahne olacak. Bu vesileyle her yıl yüzlerce sporcuyu Hatay’da ağırlamanın heyecanını ve mutluluğunu yaşıyoruz.
Ulaşımda Hatay Deniz Otobüsü projesini hayata geçiriyorsunuz. Projenin kapsamı ve önemi konusunda neler söylemek istersiniz?
Uzun süredir üzerinde çalışılan, başta Hatay olmak üzere bölge illerinin de merakla beklediği deniz yoluyla bölgesel kalkınma projesi Hatay Deniz Otobüsü (HADO) projesinin ilk gemisinin, Yunanistan’ın Kos Adası’ndan Türk Loydu tam yol deneme seferi, mekanik ve elektronik motor testleri Hatay sularında yapıldı. Gemi, Türk Loydu Class işlemleri ve Türk Bayrağı’na geçiş işlemleri sonrasında kiralama yoluyla HADO’nun ilk yüksek hızlı gemisi olacak. 273+30 yolcu kapasiteli, üç katlı çok özel tasarıma sahip bir katamaran olan gemimiz maksimum 40 knot ile Türkiye’nin ilk uluslararası yüksek hızlı gemisi. Teknik olarak uygunluğunun ardından geminin tam yüklü yüksek hızlı deneme seferi raporları, elektronik ve mekanik bakım raporlarının onaylanması neticesinde başlayacak olan resmi sürecin tamamlanmasının ardından geminin kiralanması sürecine geçeceğiz. Sadece Hatay’ın değil Mersin, Beyrut ve Kıbrıs’ın da merakla beklediği HADO markası; Beyrut, Kıbrıs ve Mersin deniz lokasyonunda konforlu, yüksek hızlı ve yüksek kaliteyle hizmet verecek. HADO’nun seferlere başlamasıyla Akdeniz’den ticari ve turizm anlamında faydalanamayan Hatay makus talihini yenmiş olacak.
Asi Nehri’nin güzelleştirilmesi ve iyileştirilmesi önemli hedefleriniz arasında. Bu konuda neler söylemek istersiniz?
Asi Nehri, Hatay’ın bitmeyen çilesidir. Biz hemşerilerimizi bu çileden kurtarmak istiyoruz. Onun için 4 yıldır çaba harcıyoruz. Asi Nehri, hem kimyasal hem biyolojik açıdan 4. derece kirlilikle akan bir nehir. Hal böyle olunca da en üst seviyede kirlilikle bizimle buluşuyor. Kirli suları temizlemek için nehrin yatağına, 3 bin 750 metre uzunluğunda 1200’lük borular döşedik. Kirli suları boruların içinden akıtacağız. Hem kollektörler hem de terfi hatları yapıyoruz. Asi’nin geçtiği tüm belde ve köylerde şu anda, bu iki unsurun yanı sıra, kirli suların toplanması için kanalizasyon hattını yapıyoruz. Bu kapsamda son olarak Küçükdalyan-Narlıca MBR (Membran Biyoreaktör) Teknolojili Atık Su Arıtma Tesisi atıksu alımına ve arıtım sağlaması için gerekli olan bakteri üretimine başladı.
Dünyanın 5., Avrupa’nın 2., Türkiye’nin ise en büyük kapasitesine sahip membran tesise alınan atık suların arıtılmasını sağlamak amacına yönelik çalışmalar devam ediyor. Uygun ortamın sağlanmasıyla birlikte temiz su deşarjı sağlanacak. Maliyeti 62 milyon 899 bin TL değerinde olan tesise şimdiye kadar 58 milyon 600 TL harcadık. Tesisin çevre düzenleme ve peyzaj çalışmaları devam ediyor. Dev tesis sayesinde evsel atık suların Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kriterlerine uygun arıtımının yanı sıra sulama suyu kriterine sahip yaklaşık yüzde 99.99 giderim verimi ile Asi Nehri’ne deşarjı sağlanacak.