Rakım Efendi Medresesi
- Yer : İstanbul- Fatih
- Yapılış Tarihi : XIX. yüzyılın ilk yarısı
Atik Ali Paşa Camii’nin batısında yer alan yapı devrin ünlü hattatı Mustafa Râkım Efendi adına vefatından sonra hanımı tarafından yaptırıldı. Yapının Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi’ndeki vakfiyesi Mustafa Râkım Efendi’nin sağlığında hazırlandı. 1869’da yapılan bir tespitte medresede yirmi talebenin ders gördüğü kaydedildi. 1914 yılındaki tespitte avlusunun dar olduğu ve ahşap on odasının bulunduğu, harap durumda olduğu için kadro harici kaldığı, ayrıca mahalle arasında etrafı evlerle çevrili olan medresenin sıkışık bir konumda bulunmasından dolayı yeniden ihyasına gerek bulunmadığı belirtildi. 1918 yılı sonlarında yapılan bir diğer tespitte ise medresenin harikzedeler tarafından işgal edildiği bildirilir. Kuzeydoğu yönünde köşeye yakın konumda yer alan yuvarlak kemerli açıklıklı bir kapı ile ulaşılan medresenin yalnızca dış duvarları günümüze ulaştı. Yapının ön cephesi hariç diğer cepheleri iki sıra tuğla, bir sıra kesme küfeki taşı ile almaşık örgülüdür.
Güneybatı cephesinde yapıya geçişi sağlayan yuvarlak kemerli bir kapı ile bunun iki yanında dıştan küfeki taşı söveli ve dikdörtgen açıklıklı, içten ise yuvarlak kemerli olarak düzenlenmiş birer pencere vardır. İki yan duvarı penceresiz olup içeride yuvarlak kemerli nişler bulunmaktadır. Bunlardan özellikle güneydoğu duvarında yer alan büyük nişin dışarıdan görülen tuğladan büyük yuvarlak kemeri, burasının vaktiyle yandaki mekânına açılan bir hâcet penceresi şeklinde düzenlenmiş olabileceği izlenimini vermektedir. Türbenin doğu yönünde dışa bakan kesme küfeki taşı ile kaplı ön cephesinde yuvarlak kemerli alınlıklı ve dikdörtgen açıklıklı üç pencere açıldı. Bu cephede yer alan pencerelerin alınlıkları ve söveleri mermerdendir. Pencerelerin üstünde iri yaprak motifleriyle taçlandırılmış, yanları “S” şeklinde profillerle sınırlanan mermer üzerine celî sülüs yazılı bir kitâbe vardır. Cephenin sağında yer alan yuvarlak kemerli avlu girişinin üstü barok kıvrımlı dalgalı bir profille son bulur. Türbenin içinde iki kabir mevcuttur. Bunlardan ahşap olup 1996 yılında yenilenen sanduka Mustafa Râkım Efendi’ye, barok süslemeli mermer lahit ise 1845’te vefat eden öğrencisi Mehmed Hâşim Efendi’ye aittir.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Çobanoğlu, Ahmet Vefa, Rakım Efendi Medresesi, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2007, c.34, sf. 430-431
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
Mehmet Akif Ersoy
Mehmet Akif Ersoy; Türk şair, veteriner hekim, vaiz, hafız, Kur'an mütercimi ve siyasetçi. İstiklal Marşımızın yazarı, milli ve dini hassasiyeti olan Türk milletinin gönlünde yer edinen İslamcılık akımının önemli şahsiyetidir. Oldukça sıkıntılı bir yaşam sürdü buna rağmen Safahat ve Kuran meali gibi önemli eserlere imza attı.
-
Jön Türkler
Daha çok II. Abdülhamid dönemindeki siyasi muhalefet hareketleri ve bu hareketlere katılan kişi ve grupları oluşturan aydın kuşağı tanımlamak için kullanılsa da Jön Türk tanımlaması oldukça muğlak bir tanımlamadır. Henüz Meşrutiyet ilan edilmeden evvel ilk olarak 1828 yılında Charles MacFarlane tarafından dönemin genç Osmanlı kuşağını tanımlamak adına kullanılan bu ifade daha sonra 1855 yılında Abdolonyme Ubicini tarafından II. Mahmut dönemi reform hareketine katılan kişilerle birlikte Abdülmecid dönemi Batılılaşma yanlısı kişileri tanımlamak için de kullanıldı. Bu ifadenin net kavramsallaşması ise ilk olarak 1857 yılında Hippolyte Castile tarafından gerçekleşti. Devamında gelişen süreçte ise Mustafa Fazıl Paşa’nın maddi desteğiyle Avrupa’da bir muhalefet hareketi örgütleyen Yeni Osmanlılar’ı tanımlamak için bizzat adı geçen paşa ve Avrupa basını tarafından kullanıldı. Jön Türk kavramı birbirinden çok farklı gruplara atıfta bulunmak için kullanılıyorsa da bunlardan en önemlisi hiç şüphesiz, 1878 yılında Osmanlı Meclis-i Meb‘ûsanı’nın tatilinden sonra II. Abdülhamid rejimine muhalefet için ortaya çıkan kişiler için kullanılmasıdır. Bulunulan tarih, iktidar sahipliği ve aydın kitlenin tavrına göre esneklik barındıran Jön Türk’lük ifadesi özellikle 1908 yılında ilan edilen 2. Meşrutiyet’in ardından II. Abdülhamid tarafından Müslüman muhaliflerine atıfta bulunmak için kullanılmaya başlandı. İttihat ve Terakkî Cemiyeti yayınlarında bu kavrama Türkçü ve milliyetçi hareketlere katılmayan Müslüman muhalifleri kapsayacak bir biçimde yer verildiği görülmektedir. Bu dönemde kavram belirli şahıslar için değil bir zümre için kullanılır hale geldi ki bu o dönemde II. Abdülhamid’i oldukça rahatsız etti. Avrupalı ve Amerikalı yazarlar yeni rejimi “Jön Türk rejimi”, İttihat ve Terakkî Cemiyeti’ni “Jön Türk partisi” olarak tanımladıkları gibi II. Meşrutiyet dönemini “Jön Türk dönemi” olarak adlandırdılar.
-
Ebubekir Ratip Efendi
Osmanlı Devleti’nin son geçici Avrupa elçisi ve sefaretname müellifi Ebûbekir Râtip Efendi Tosya’da dünyaya geldi. Ulemadan Hacı Ali Efendi’nin oğlu olan Râtip Efendi küçük yaşta İstanbul’a geldi ve Amedci Edhem Efendi’ye bağlılığını bildirdi. Bu süre içerisinde Arapça ve Farsça öğrenerek kendini geliştiren Râtip Efendi edindiği ilimle kısa sürede dikkat çekmeyi başardı. Âmedi kaleminde yabancı elçi tercümanlarıyla olan ilişkileri vesilesiyle bazı Avrupa dillerini öğrenmeye çalıştı. Tâ’lik yazısındaki ustalığı nedeniyle III. Selim’in şehzadeliği döneminde yazı hocalığı yaptı. Bu vesileyle Şehzade Selim’in Fransa Kralı XVI. Louis’ye gönderdiği mektupları Râtip Efendi kaleme aldı ve saray nezdinde daha görünür hale geldi. Edhem Efendi’nin ölümünün ardından bir süre onun yerine geçti, bir süre sonra Hamdi Paşa’nın maiyetine girerek amedci oldu.
-
Sabahattin Zaim
İslam ekonomisi üzerine yaptığı çalışmalarıyla bilinen ve iktisat alanında gerçekleştirdiği yol gösterici akademik çalışmalarıyla Türk iktisat tarihinde önemli bir yer edinen Sabahattin Zaim, Makedonya’nın İştip kazasında dünyaya geldi. 1. Dünya Savaşı’ndan sonra Yugoslavya’da Türkler’e ve Müslümanlar’a uygulanan baskılar yüzünden 1934 yılında ailesiyle İstanbul’a gelen Zaim, ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra Vefa Lisesi'ni bitirdi. Bu lisede dönemin önemli öğretmenlerinden Nurettin Topçu ve Reşat Ekrem Koçu gibi isimlerden dersler aldı. Aynı yıl girdiği Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1947 yılında mezun oldu, üç yıl sonra ise aynı üniversitenin Hukuk Fakültesi’nden öğrenim denkliği aldı. Devlette ilk görevine İstanbul maiyet memuru olarak başladı başlayan Sabahattin Zaim, Fatih ve Eyüp’te kaymakam vekilliği yaptı.
-
Mesnevi
Tasavvufun bütün konularını didaktik bir üslûpla ele alan Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin altı cilt ve yaklaşık 25.700 beyitten meydana gelen Farsça eserine Mesnevî adını vermesi, onun öncelikle kitabın nazım şekline dayanarak bir isimlendirmede bulunduğunu gösterir. Kitabın Mesnevî adıyla yaygınlık kazanmasından sonra kelimenin geçtiği yerlerde çağrıştırdığı şey klasik şiirin mesnevi nazım şekli değil Mevlânâ’nın Mesnevî’si oldu. Hüsâmeddin Çelebi, Mevlânâ’nın Mesnevî’yi yazdırırken hiçbir kitaba müracaat etmediğini, eline kalem almadığını, medresede, Ilgın kaplıcalarında, Konya hamamında, Meram’da aklına ne geldiyse söylediğini, kendisinin de bunları hemen zapt ettiğini, hatta yazmaya yetişemediğini söyler. Bazen geceli gündüzlü birkaç gün hiç durmadan söylediğini, bazen aylarca sustuğunu belirtir. Mesnevî’nin her cildi tamamlandığında Mevlânâ’ya okundu, Mevlânâ düzeltilecek yerleri bizzat Hüsâmeddin Çelebi’ye yazdırdı, yaptığı hizmetten dolayı ciltlerin muhtelif yerlerinde onu “Hak ziyâsı, sâmînâme, ruh cilâsı, nazlı ve nâzenin varlık” gibi lakaplarla andı ve eseri kendisine ithaf etti.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun