Aktif karbon, büyük kristal formu ve oldukça geniş iç gözenek yapısı ile karbonlu adsorbanlar grubunun tanımlamada kullanlan genel bir terimdir. Aktif karbonlar, insan sağlığına zararsız, kullanılan ürünler olup, oldukça fazla gözeneğe aynı zamanda geniş bir iç yüzeye sahiptir.
Aktif karbonlar, çözeltideki molekül ve iyonları gözenekleri vasıtasıyla iç yüzeylerine doğru çekebilirler ve bu yüzden adsorban olarak adlandırılırlar.
“Aktif karbon sudaki renk, koku, tat, eriyik halde bulunan gazları ve organik maddeleri sudan uzaklaştırır ve özellikle klor giderimin de su arıtma cihazlarında sıklıkla kullanılmaktadır. Suda bulunan yoğun klor kötü koku, sert bir tada sebebiyet verebilir. Yüksek oranda klora maruz kalmak insan sağlığına da oldukça zararlıdır. Kloru sudan aktif karbon sayesinde %100 yok edebilirsiniz.“
Karbon taneciğinin yüzeyi gaz, sıvı ve katı maddeleri çeker ve yüzeyde ince bir film tabakası oluşturur, yani absorbe eder. Aktif karbonun adsorban olarak tercih edilmesinin başlıca iki nedeni vardır. Belirli maddeleri çekebilmesi için çekici bir yüzeye sahip olması ya da fazla miktarda maddeyi tutabilmesi için geniş bir yüzeye sahip olmasıdır.
Kirliliğin giderilmesinde etkili olan diğer bir parametre de gözenek büyüklüğüdür. Gözenek büyüklüğünün belirlenmesi, karbonun özelliklerinin anlaşılmasında oldukça kullanılan bir yöntemdir. Gözenekler silindirik veya konik şeklinde olabilir. Aktif karbon pek çok alanda kullanılan ve çok değer gören bir malzemedir.
Aktif karbon ile ilgili dikkat edilmesi gereken önemli bir konu, bakteri üremesi için uygun ortam oluşturabilmesidir. Çünkü, aktif karbon organik maddeyi tutar ve eğer suda bakteri varsa, bakteri bu organik maddeyi besin olarak kullanarak üreyebilir. Bu gibi durumlarda bakteri kaçağı oluşumu mümkündür. Bu sebeple aktif karbonun öncesinde ve sonrasında suyun dezenfekte edilmesi önemlidir.
Aktif karbon filtrenin gaz moleküllerini yakalama ve tutma özelliği bulunur. Aktif karbon filtrenin yüzeyi milyonlarca ufak gözenekten oluşur. Bu gözenekler sayesinde birçok koku yayan zehirli gazlar ve kir tutulur.
Aktif Karbon Filtreler bulunduğu yerin hava temizliğine ortam havasına göre belli bir zaman sonra değiştirilmelidir. Aktif karbon malzemesi 1-2 senede bir değiştirilmelidir, filtreler asit ile yıkanarak da yeniden kullanılabilir, asitle yıkama yöntemi Hemodiyalizde risk oluşturabileceği için tercih edilmez. Ayrıca Hemodiyaliz de su arıtma sistemlerinde kullanılan aktif karbonun belirli aralıklarla değiştirilmesinde fayda vardır.
Su arıtma cihazının filtreleri 3’e ayrılmaktadır. Bunlardan ilki aktif karbon filtredir. Bu filtreye aslında block karbon filtrede denilmektedir. Bu filtrenin en önemli görevi ise suyun içerisinde bulunan kireci kendi bünyesinde yok etmektir. Bunun diğer adı ise absorte etmektir. Sular kesildiği zaman yeniden geldiğinde su kireçli olarak akar. Bunu su arıtma cihazları ile çözebiliriz. Buda su arıtma cihazının yararları arasına girmektedir. Bu filtrenin aktif olarak nasıl çalıştığını merak ediyorsanız ilk önce su arıtma cihazından almış olduğunuz suda bir çay demleyin. Demlikte kireçlenme oluyorsa bu filtre görevini tam yerine getiremiyor demektir. Bu yüzünden eğer su arıtma cihazı alacaksanız ilk önce test etmeniz gerekir.
Su arıtma cihazının ikinci filtresi ise gac karbon filtredir. Bu filtrenin görevi ise suyun içerisinde bulunan klor maddesini yok etmektir. Genelde havuzları temizlemek için kullanılan klor maddesini belediyeler, suyu dezenfekte etmek için kullanırlar. Ama bu klor maddesi insan sağlığına da zararlıdır. Bu yüzden su arıtma cihazının yararları bu tarafta da etkili olmuştur. Klor maddesi genelde beyaz çamaşırların ağartılma işlemlerinde de kullanılır. Bu kimyasalı belediyeler suya katıp suyu dezenfekte etmek için de kullandıkları için direk çeşme suyundan bize gelmektedir. Ne kadar filtrelerden geçirilse bile yine büyük bir kısmı çeşme sularından bize ulaşarak insan sağlığını birazda olsa etkilemektedir.
Su arıtma cihazının üçüncü filtresi olarak post karbon filtreyi gösterebilir. Bu filtreye tatlandırıcıda denilmektedir. Çeşme sularının bazen kokusu ve tadı kötü olur. Bu genelde uzun süreli su kesikliğinden kaynaklanmaktadır. Bunun için post karbon filtre çok önemli bir işlev görür. Su arıtma cihazının yararları arasında yer alan post karbon filtrenin görevi suya tat vermektir. Hindistan cevizinin kabuğu toz haline getirilir. Daha sonra suya tat vermek için bu toz haline gelen Hindistan cevizleri kullanılır. Bu tamamen doğal Hindistan cevizi kabuğundan oluşmaktadır. Hem doğal olmasının yanında hem de yararlıdır. Suya tat vermek için kullanılan bu yöntem bizim su arıtma cihazlarını daha çok tercih etmemize sebep olmuştur.