Mekanik filtrasyonu, sudaki maddeleri, çözünmeden veya bozulmadan önce yakalayarak serbest halde yüzmelerini engellemek olarak tanımlayabiliriz. Maddelerin yakalanabilmesi için suda çözünmemiş, yani serbestçe yüzüyor olması gerekmektedir. Parçacıkların boyu çok değişken olabilir: gözle görülemeyen taneciklerden yem artıklarına; bitki yapraklarından balık pisliklerine kadar suyun içinde bulunabilen her şeyden söz ediyoruz. Bu maddeler genellikle gözenekli bir malzeme yardımıyla yakalanırlar.
Mekanik filtrasyonun temeli gözenekli bir malzeme olduğundan bir malzemenin gözenek büyüklüğü yakalayabildiği parçacıkların ortalama büyüklüğüdür. Filtre malzemeleri, gözenek büyüklükleri açısından çok değişiklik gösterebilirler. Mikron mertebesinden (metrenin milyonda biri) santimetre mertebesine (metrenin yüzde biri) kadar değişik malzemeler vardır.