Haber: Yelda Tekin / Kapak Fotoğrafı: DepoPhotos
Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden geçen yedi ay Hatay’da yaşamın her yönünü değiştirdi. Deprem sonrasındaki dönemde değişmeyen tek şey ise “belirsizlik”. Depremzelerin barınma sorununa hala çözüm bulunamaması, ekonomik güvencesizlik, eğitim sorunu, işyerlerinin onarım sorunu, ilaca ve sağlık hizmetine erişimdeki engeller hala devam ediyor.
Hasarlı evine veya yıkılan binasına yakın bir yerde kalmak isteyen depremzedeler, konteyner kentlere ve çadır kentlere gelen AFAD ve Kızılay yardımlarından mahrum kalıyor. Düzensiz çadır alanındaki depremzedeler, güvenlik açığının olduğu yol kenarlarına ve parklara kurulan çadırlarda bekleyişlerini sürdürüyor. Özellikle eğitim ve sağlık hizmetine erişim bölgede ciddi bir göç tehlikesi yaratıyor.
Apartman sakinleri 7 aydır evlerinin akıbetini bekliyor
Hatay Defne’deki Günaylar Apartmanı sakinleri de deprem sonrası “belirsizlikten” nasiplerini almış durumdalar; Depremde orta hasar alan evlerinin karşısına kurdukları çadır alanında yaşayan Günaylar Apartmanı sakinleri, binalarının güçlendirilme sürecinin başlatılmasını beklerken, bakanlık tarafından yapılan “orta hasarlı binaların tamamı yıkılacak” açıklamasıyla yeni bir belirsizlik sürecine girmiş durumlar.
Bina sakinlerinden Hülya Günay, “Biz güçlendirmeyi yaparız diye beklerken bir anda yıkım kararı alındığı söylendi. İnşaat şirketi ile görüşmeler yapıyoruz. Şimdi karotlar alınacak. Çıkan sonuca göre güçlendirme mi yapılacak, yıkılacak mı onu netleştirmeye çalışıyoruz”dedi.
6-7 aydır çadırda bu sürecin netleşmesini beklediklerini ifade eden Günay, “Sular yeni geldi, ama pis akıyor. Elektrikler bir var bir yok. Ağır hasarlı binalar yıkıldı. Enkazların birçoğu hâlâ duruyor” diyerek yaşadıkları durumu anlattarak sürecin bir an önce netleşmesini beklediklerini vurguladı.
“AFAD 2 kez evraklarımızı kaybetti, 6 aydır kira yardımı almadık”
Deprem öncesinde bir güzellik salonu olan Hüda Doğan Güler ise, depremle birlikte işyerini ve evini kaybeden Hataylılardan biri. Barış Parkı’nda bir çadırda eşiyle birlikte kalan Güler, şimdiye kadar hiç kira yardımı alamadıkları ve hiçbir gelirlerinin olmadığını söyledi. Güler, 9. Köy’e yaptığı açıklamada, “Evden aylık alabilmek için AFAD’a gittik, AFAD belgelerimizi kaybetti. İkinci kez belgelerimizi verdik, onu da kaybetmişler. Üçüncü kez yine verdik belgeleri. Yetkililerden barınma ve kira yardımı sürecini hızlandırmalarını istiyoruz. Bıktık artık insanlardan yardım istemekten” dedi.
“2 Aydır kanser ilaçlarımı içemiyorum”
Depremde evi yıkılan Nahide Yiğidoğlu, evinin enkazına yakın olan bir çadır alanında, 2 torunuyla birlikte yaşıyor. Kalp kanseri Yiğidoğlu, raporunu yeniletemediğini, bu nedenle de 2 aydır kanser ilaçlarını alamadığını söyleyerek, şöyle konuştu;
“Kurban Bayramı’ndan bu yana, yani 2 aydır ilaçlarımı içemiyorum. Eczane dedi ki, raporun bitmiş. Hatay’da onkoloji doktoru yok, Adana’ya git dediler. Adana Balcalı Hastanesi’ne gittim, ama raporumu yenilemediler. Özellikle 10-15 gündür çok kötüyüm. Konuşma sırasında da sıkça öksüren Yiğidoğlu, sıcağın da etkisiyle hastalığının etkilerinin iyice arttığını belirtti.
Rüzgardan dolayı hasar almış bir çadırda kalan Yiğidoğlu, çadırda yemek yaparken yangın çıktığını, daha güvenli olduğu için konteynere adını yazdırdığını ama kendisine çıkmadığını da anlattı. Çadırların içine yılan girdiği için geceleri uyuyamadığını söyleyen kanser hastası Yiğidoğlu, 9. Köy aracılığıyla yetkililere torunlarıyla birlikte kalabileceği bir konteyner talebini de iletti.
“Müdahale edemediğimiz için kaybettiğimiz hastalar oldu”
Türk Tabipleri Birliği Hatay Koordinatörü Dr. Ali Kanatlı da, Hatay’daki sağlık çalışanları sayısının yetersiz olduğunu ve birçok birimin işlevsiz hale geldiğini, bu nedenle de bazı hastaları kaybettiklerini anlattı, Kanatlı, “Kanser hastaları ilaç, randevu ve transfer sorunu yaşıyor. Bu sorunları aşarak hastaneye giden hastalar ise onkoloji uzmanı bulamıyor. Kırıkhan, Antakya, Defne, Samandağ, Yayladağ, Altınözü ve Reyhanlı gibi yerlerde anjiyo ünitesi yok. Müdahale edemediğimiz için kaybettiğimiz hastalar oldu” şeklinde konuştu.
Uzun Çarşı esnafı, yıkım ve onarım konusunda belirsizlikten endişeli
25 yıllık Uzun Çarşı esnafı Emine Çayırcık ise, bölgede yapılacak yıkım ve onarım çalışmalarına dair sağlıklı bir bilgi akışı yapılmadığını, bu belirsizlikten dolayı esnafların tedirgin olduğunu vurguladı. Çayırcık’ın anlattığına göre, yapılacak çalışmalarda çarşının bir kısmının mı yoksa tamamının mı kapatılacağı hâlâ netlik kazanmış değil.
“Neyin, ne zaman, nasıl yapılacağı bize net bir şekilde söylense, biz de önümüzü görerek hareket ederiz” diyen Çayırcık, bu bilgilendirme sayesinde belirsizliğin bir ölçüde giderilebileceği söyledi.
Eğitim alanındaki belirsizlik göçe neden oluyor
Eğitim SEN Kurucu Genel Başkanı ve eski milletvekili Yıldırım Kaya da, Hatay’daki çocukların bir dönem daha eğitimden mahrum kalmasının büyük bir tehdide yol açabileceğini vurguladı. Eğitim konusundaki belirsizliğin çözülmemesinin bölgedeki göçü arttırabileceğine dikkat çeken Kaya, şöyle konuştu;
“Okulların bir dönem daha açılmaması, deprem bölgesinin boşalmasına yol açar. Eğitime erişemeyen çocuklar için uyuşturucu ve mafyalar ciddi tehdit teşkil ediyor. Zaten uyuşturucu kullanımının ilkokul çağına kadar düştüğünü biliyoruz. Depremde ve pandemide bir nesil kaybedildi, bir kayıp nesil daha veremeyiz.”
İhtiyaç olan yerlerde prefabrik okulların hızla kurulması gerektiğini söyleyen Kaya, 1 Eylül itibarıyla bölgedeki okulların tüm ihtiyacının giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Belirsizliğin içinde bir umut: Üretici kadınlar
Depremin yarattığı uzun bekleyiş içinde umudu yeşertenler de var; Kadın kooperatifleri, bir kazanç kapısı olmasının yanı sıra, bölgede belirsizlik bulutlarının dağıldığı bir alan sunuyor.
Depremzede kadınlar tarafından Hatay Vakıflı Köyü’nde kurulan Yeniden Hatay Kooperatifi, kadınların üretim yoluyla terapi olduğu bir yer haline gelmiş durumda. Şehir merkezindeki yıkıntıdan uzak bir alandaki kadınlar, doğanın içinde Antakya’nın yöresel lezzetlerini üretiyor, el işi ve sabun yapıyor.
Kooperatif Başkanı Pelin Yılmaz 9. Köy’e yaptığı açıklamada, profesyonel mutfak, soğuk hava deposu ve kurutma fırın gibi çok fazla eksiklerinin olduğunu belirtti. Yılmaz ayrıca ürettikleri malların satışında sıkıntı yaşadıklarını, bunun için de Hatay’daki tüm kooperatif ürünlerinin satışa sunulduğu kamu destekli bir pazaryeri oluşumuna ihtiyaç olduğunu da vurguladı.