Hipertansiyonun en önemli hasarlarından birisi böbrek bozuklukları yapmasıdır. Çoğu zaman bu durum sinsi bir şekilde gelişir. Günümüzde diyalize giren hastaların önemli nedenlerinden birisi, kontrol altında olmayan veya tedavi edilemeyen hipertansiyondur.
Yüksek tansiyon böbreklerde ne yapar? Hem böbrek içi damarlarını ve hem de glomerul denilen idrarı süzen yumakçıkları bozarak hasar yapar. Bu hasarın başladığı nasıl anlaşılır? İlk saptanan bulgu, idrar ile atılan proteinin artmasıdır. Böbrek hasarının başlangıcı basit bir idrar tetkiki ile anlaşılabilir. Eğer normal idrar tetkikinde protein varsa 24 saatlik idrar toplanarak, toplam atılan miktara. Proteinin idrarla atılımı ne kadar fazlaysa, hasar o kadar büyük demektir.
İdrarda atılan proteinin artışından sonra gelişen en önemli böbrek bozukluğu göstergesi kanda üre ve kreatinin dediğimiz maddelerin artmasıdır. Üre ve kreatinin yükselmesi böbreklerde hasarın ciddileştiğini gösterir, acil önlem almayı gerektirdiğine işaret eder.
Aklımıza hemen şu soru gelecektir. Eğer hasar başlamışsa geriye döner mi? Hastalığın derecesine ve bozukluğun şiddetine göre değişen derecede iyileşme görülebilir. En azından mevcut durumdan daha ileriye gitmesi önlenebilir. İşte bu aşamada hipertansiyonun kontrolü çok önemlidir. Kan basıncının 120/80 mmHg’yı geçmemesini sağlamak, böbrek hasarının tedavisi için hedef olarak kabul edilmelidir.
Bu noktada, hastalarda tansiyon ilaçlarının böbrekleri bozduğuna dair görüşlerine dikkat çekmek istiyorum. Bu görüş, hastaların ilaçlarını bırakarak, yüksek tansiyonun tehlikelerine açık hale gelmelerine neden olmaktadır. Adamda ağır bir hipertansiyon vardır, ilaç vermek istersiniz, hemen itiraz eder, “Aman doktor bey, bana ilaç verme, böbreklerimi bozarsın.” Nereden duymuşsa duymuş, bu görüşe inanmıştır, ilaç kullanmaya karşı direnç göstermektedir. Ben hemen söylerim, “Be kardeşim, sen yüksek tansiyonun insanlarda neler yaptığını biliyor musun? Asıl yüksek tansiyon böbrekleri bozar.” Sadece bazı özel durumlar hariç, tansiyon ilaçları böbrek hasarının düzeltilmesinde kullanılan ilaçların başında gelir. Bu durumu akılda tutarak, yüksek tansiyon hastalarının doktorlarının tavsiyelerine uymaları çok önemlidir.