Sûre, âyet, hizb, çeviri ve cüz şeklinde kavramlar Kur’ân-ı Kerim ile alâkalıdır. (Yalnız çeviri terimi herhangi bir metnin çevirisi için de kullanılır. Bu, şu an konumuzun dışındadır.)
Aşağıda bu mefhumların ne anlama geldiğini detaylı bir şekilde açıkladık.
Âyet Nedir? Âyet Ne Anlamına gelir?
Lügat anlamı itibariyle âyet kelimesi; ‘nişan, işaret, sarih (apaçık) alâmet’ mânâsına gelir. Kur’ân-ı Kerim’de bulunan âyet-i kerîme sayısının 6666 olduğu anlatılır. Ne var ki bu, ihtilaflı bir mevzudur. Bazı âlimler âyet sayısının 6236’dan daha azca bulunduğunu bildirmiştir. Bu hususta değişik kaviller de mevcuttur.
(Kur’ân-ı Kerim her yerde aynı Kur’andır. Hiçbir değişikliğe uğramadan günümüze ulaşmıştır ve bundan sonrasında da herhangi bir değişikliğe uğramayacağı Allahü teâlâ tarafınca bildirilmiştir.
Âyet sayısındaki ihtilâfın sebebi, bazı âyetlerin tek bir âyet olarak mı sayılacağı noktasında görüş ayrılığı olmasından oluşur. Birkaç kısa âyet-i kerîmenin bir âyet olarak sayılması yada sûrelerin evvelinde bulunan Besmelelerin ayrı âyet sayılması da bu mevzuda ihtilâf oluşmasına yol açmıştır.
Yoksa Kur’anda bir fazlalık yada noksanlık yapılması söz mevzusu değildir.)
Âyetler Mekkî ve Medenî olarak tasnif edilir. Mekkî âyetler Peygamberimize nübüvvetin bildirilmesinden sonrasında Hicret vakası gerçekleşene kadar inen âyetleri ifade ederken, Medenî terimi ise ise Hicret’ten sonrasında nâzil olan âyetleri tanımlamak için kullanılır.
Mekke’de gelen âyetler mü’minlere yönelik müjdeleri ve kâfirlerin âhirette karşılaşacağı azapları bildirirken, Medîne’de inen âyetlerin ekserîsi ibâdet, muâmelâ (hukuk) ve ahlâk ile ilgilidir.
Fâsıla Nedir?
Âyet-i kerîmelerin son kelimeleri ‘Fâsıla’ olarak adlandırılır. Zira bu kelime, âyeti kendinden sonrasında gelen kelime ile ayırır.
Fâsılanın bitiminde bulunan harf ise ‘fâsıla harfi’ adını alır.
Sûre Nedir? Sûre Ne Anlamına gelir?
Kur’ân-ı Kerîm’in; belirli bir mevzuyu ele alan ve âyetlerden oluşan her bir kısmı sûre olarak tanımlanır. Kabul edilen görüşe bakılırsa Kur’ân-ı Kerim’deki Mekkî sûrelerin sayısı 87, Medenî sûrelerin sayısı ise 27’dir.
Cüz Nedir? Cüz Ne Anlamına gelir?
Kur’ân-ı Kerim’in her 20 sayfası bir cüz olarak kabul edilir. Buna bakılırsa Kur’ân-ı Kerim’in cüz sayısı 30’dur.
Hizb Nedir? Hizb Ne Anlamına gelir?
Cüzlerin her 5 sayfası bir hizb sayılır. Bir cüzde 20 sayfa bulunduğundan, her cüz 4 hizbe ayrılır.
Bunlar 1, 2, 3, 4 biçiminde numaralandırılır. Sonraki cüze geçildiğinde numaralandırma baştan adım atar. Her cüzde numaralandırma böyledir.
Kur’anda kaç hizb var? Sorusunun cevabı ise 120 olarak verilir.
Çeviri Nedir? Meâl Nedir?
Çeviri; Kur’ân-ı Kerim’in mânâsını değişik dillere aktarmaktır. Sadece burada, ‘Kur’anın Türkçesi’ yada ‘Türkçe Kur’an’ şeklinde tabirler kullanmak doğru değildir.
Zîrâ Kur’ân-ı Kerim Arapçadır ve başka bir dile çeviri edilmesi hâlinde oluşan metin, meâl olarak isimlendirilir.
Tanrı kelâmı olan Kur’an Arapçadır. Kur’ân-ı Kerim’in lafzı ve mânâsıyla Tanrı kelâmı olduğuna inanmak şarttır.
Başka bir dile meydana getirilen tercümeler bu özelliği taşımaz. Çeviri eden şahıs, kendi anladığını ifade eder. Dolayısıyla bu, Tanrı kelâmı olarak görülemez.