Libya'nın komşularından BM'ye 'silah ambargosu' çağrısı
Libya’ya komşu ülkeler, 23 Ocak’ta Cezayir’deki toplantı sırasında Birleşmiş Milletler’e (BM) ‘Libya’ya silah ambargosu uygulama’ çağrısında bulunurken, ülkedeki krizin çözümünün de siyasi ve Libyalıların kendileri arasında olması gerektiğini vurguladı.
Cezayir Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum, Cezayir, Tunus, Mısır, Sudan, Çad, Nijer, Almanya ve Mali’nin dışişleri bakanlarının katılımıyla düzenlenen toplantı sonrasında basın açıklamasında bulundu. Bukadum, “Taraflar, uluslararası toplumun de eşlik ettiği Libyalı taraflar arasında çözüm anlamına gelen siyasi bir çözüm dışında Libya krizinin bir çözümü olmadığına dair hem fikir. Libyalılar tarafından kabul edilen makamların meşruiyetinin kabulünün yanı sıra, Libya’nın birleşik ve tamamen egemen bir ülke olarak saygı görmesi üzerine de uzlaşı sağlandı” ifadelerini kullandı.
Cezayirli yetkili, “Libya’nın komşu ülkeleri grubu, Libya’ya kulak kesilmenin önemine vurgu yaparken, uluslararası herhangi bir girişimle rekabet etmediğini de belirtti” dedi. Sabri Bukadum, dış müdahalenin Libya’daki durumu kötüleştirdiğine de dikkati çekti. Cezayirli Bakan, Afrika Birliği’nin de Libya’daki siyasi çözümü destekleme, dış müdahaleyi ve Libya topraklarındaki yasadışı güçlerin varlığını reddetme hususunda uzlaşı sağladığını söyledi.
Bukadum, “Şiddeti savunan tarafla savaşmayacağız. Meselenin Libya’nın iç meselesi olduğu doğru. Fakat bizi doğrudan etkileyen bu trajediyi sona erdirmek için her türlü çabayı da sarf edeceğiz. Başkalarının işlerine herhangi bir yabancı müdahaleyi reddeden Cezayir, Libya’daki hiçbir tarafı da Cezayir’e davet etmedi” diyerek, ülkesinin bu ülkede barış sağlamak isteyen tüm tarafları da memnuniyetle karşıladığını vurguladı.
Libya kriziyle ilgilenen gözlemciler, 23 Ocak’ta ‘Libya’ya komşu ülkelerin dışişleri bakanları toplantısına’ ilişkin karamsarlıklarını dile getirdi. Toplantıda yer almamaları dolayısıyla çatışma taraflarını diyaloğa ikna etme şansının düşük olduğunu belirten gözlemciler, toplantının da amacının ‘Libya meselesini yabancı güçlerin ellerinden kurtarmak’ olduğuna dikkati çekti.
Sabri Bukadum, Libyalıların barışçıl bir diyalog yoluyla kendilerinin seçtiği bir çözümü benimsemesi gerektiğini ifade ederken, “Cezayir, diğer ülkelerle rekabete girmeyecek” dedi. Bakanın söz konusu ifadeleri, ülkesinin doğu komşusundaki krize çözüm bulmak için diğer ülkelerle rekabete girdiği izlenimi bırakmak istemediği şeklinde yorumlandı. Ancak aynı zamanda toplantıdan, Afrika Birliği’nin, çözüm amaçlı her girişime dahil olması gerektiği sonucu da çıkarılabilir.
Gözlemcilere göre toplantı, Libya Ulusal Ordusu (LUO) komutanı Halife Hafter olmaksızın, Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Dışişleri Bakanının katılımıyla gerçekleşmesi dolayısıyla başarısız olacak. Fayiz es-Serrac liderliğindeki hükümet, Cezayir’in kriz hususunda gerçekleştirdiği toplantılar hususunda şu ana kadar herhangi bir anlaşmazlık yaşamadı. Aynı şekilde Cezayir, her türlü dış müdahaleyi uzak tutmak için en uygun çerçeve olduğu gerekçesiyle meseleyi Afrika Birliği’ne aktarmak istiyor.
Toplantının sonunda katılımcılar, BM’ye ‘Libya’ya silah ambargosu uygulanması’ çağrılarını yinelerken, bu ülkede yaşanan krize yönelik çözümün de siyasi ve Libyalıların kendileri arasında olması gerektiğini vurguladı. Katılımcılar, Libya krizinin kıtanın barış ve güvenliğine etkilerine karşı da uyarı yaptı. Bu çerçevede Cezayir Dışişleri Bakanı Sabri Bukadum, “Libya’ya silah ambargosu talep ettik. BM ve özellikle Güvenlik Konseyi'nin uluslararası barış ve güvenliği sağlamakla yükümlü olan daimi üyeleri, bu talebin, dünyanın diğer bölgelerinde olduğu gibi uygulanmasını sağlamak zorundalar” değerlendirmesinde bulundu. Komşu ülkelerin Libya’daki duruma gösterdiği özel ilgiye de dikkati çeken Bakan, ülkesinin ve özellikle de Mısır’ın, şiddeti reddeden Libyalı tarafları birleştirmek için çaba sarf ettiğini belirtti.
Öte yandan Çad Dışişleri Bakanı Muhammed Zeyn Şerif, “Komşu ülkelerin, çözüm yolunda Libyalı kardeşlerine eşlik etmek için çaba sarf etmesi gerekiyor” diyerek ülkesinin krizi çözmeye çalışan tüm sesleri içerdiğini vurguladı.
Sudan Dışişleri Bakanı Vekili Sıddık Abdulaziz Abdullah ise, ülkesinin, ‘Libya’ya komşu ülkelerin gösterdiği olumlu çabalara, Libya’daki kardeşlerimizin Libya’da ve bölgede güvenliği ve barışı artıran barışçıl bir çözüme ulaşmak için ortaya koydukları çabalara’ katkıda bulunmak istediklerini ifade etti. Abdullah, ülkesinin daha önce de BM Temsilcisi ve krizle ilgilenen tarafların temsilcilerinin de katılımıyla Libya’nın komşu ülkelerinin toplantılarına ev sahipliği yaptığını hatırlattı. Yetkili, “Sudan, Güney Sudan ve Orta Afrika’da barış için büyük bir çaba sarf ediyordu ve hala öyle. Diyaloğumuzun, krize barışçıl bir çözüm bulmayı ve uluslararası çabaları gerçeğe dönüştürmeyi teşvik etmesini umuyoruz” ifadelerini kullandı.
Bir gün devam eden toplantıya Sudan ve Nijer dışişleri bakanlığı temsilcilerinin ve ev sahibi ülkenin Dışişleri Bakanının yanı sıra Tunus Dışişleri Bakanlığı temsilcisi Sabri Baş Tabaci, Mısır Dışişleri Bakanı Samih Şükri ve Çad Dışişleri Bakanı Muhammed Zeyn Şerif katıldı. Aynı zamanda Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas da toplantıda yer alırken, “Çok sayıda karmaşık sorun var. Ülkedeki durumun ciddiyetinin farkındayız. Çatışma hala devam ediyor. Tarafların görüşleri yakınlaşmadan da sonlanmayacak” ifadelerini kullandı. Toplantıya katılan tüm ülkelerin, Libya krizine barışçıl bir çözüm bulmaya çalışacağını söyleyen Maas, siyasi çözümün de Libya için en akıllıca çıkış olduğuna dikkati çekti.
Heiko Maas, Cezayir’deki toplantının önemine de değinirken, “Toplantı, Berlin Zirvesi sonrasında Libya çatışmasının çözümü için yeni bir adım niteliğindedir” dedi.