Darfur meselesi, tarihi boyunca mera ve tarım arazileri konusundaki anlaşmazlıklardan başlayarak, kabileler arası çatışmalar ve onların komşu topraklardaki varlığına kadar destansı bir karaktere büründü.
Meselenin aynı zamanda etnik, sosyal, dini ve politik örtüşmelerin olduğu çeşitli bağlamları da var.
Böylece, bu faktörlerin kendi motivasyonlarını iç içe geçirdiğini ve bölgedeki savaş için tarihsel bir temel oluşturduğunu ve bu tarihsel çatışmaların seyrinde, her iki tarafın da kendisini yeniden konumlandırmasına izin veren bir güç dengesi dışında hiçbir değişiklik meydana gelmediğini görüyoruz.
Darfur'daki uzun savaş süreci devletin temellerini sarstı. Bu noktada devletin varlığını sürdürebilmesi için iki yol vardı.
Bu yollardan biri barışa giden ama zor olan yoldu. Diğer yol da savaş yoluydu.
Görüldüğü üzere savaş yolu da yapısal ve maddi devlet şiddetini gerektiriyordu.
Eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir rejimi Darfur bölgesinden bir alternatif arayışına girdi.
Bu alternatifin orduyla çatışmayı tek başına göğüsleyebilmesi, rejime düşman olan, rejime karşı isyan eden Afrikalı etnik gruplara mensup silahlı hareketlerle ve muhalif siyasi partilerin destekçileriyle yüzleşebilmesi için Beşir, Arap Rizeygat kabilesinden Musa Hilal liderliğindeki Cancavid grubundan yardım istedi.
Bu kabile daha sonra Muhammed Hamdan Daklu (Hamideti) liderliğindeki Hızlı Destek Kuvvetleri'ne (HDK) dönüştü.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bu durumun ışığında Darfur'daki silahlı hareketler, burayı sömürgecilik sonrası devlet olarak adlandırdı.
Ekonomik, siyasi ve sosyal marjinalleşmeye ilişkin acı şikâyetleri dile getirmeye devam etti ve Sudan devletindeki yapısal çarpıklık dinamiklerinin ortadan kaldırılması çağrısında bulundu.
Daha sonra federal yönetim talebi kabul edildi ve çeşitli rejimler bunu uyguladı, ta ki sonunda Darfur'a Zaghava kabilesine mensup Mini Arko Minavi bölge başkanı olarak atanıncaya kadar.
Ordu ile HDK arasında 15 Nisan'dan bu yana devam eden savaşta 'özerklik' talebi ortaya çıktı.
Aynı zamanda HDK, Batı Darfur eyaletinin başkenti el-Cuneyna şehrinde Masalit kabilesine karşı geniş çaplı cinayetler ve yerinden etmeler gerçekleştirdi.
Birleşmiş Milletler (BM) bunu bir etnik temizlik süreci olarak tanımlarken, bu talebin siyasi, ekonomik, sosyal ve insani yansımalarının olduğu vurgulandı.
Ortak talep
Her ne kadar Güney Sudan bölgesindeki savaş krizi Darfur bölgesindeki savaştan önce yaşanmış olsa da, Güney sorununun çözümü için önerilen çözümler, Darfur sorununun çözümlerinden önce geldi.
Ancak iki bölgenin doğasında kalan ve iki savaş sırasında da ortaya atılan ortak talep özerklikti.
Kenya'da düzenlenen 2002 Machakos Protokolü görüşmeleri, hükümet ile Sudan Halk Kurtuluş Hareketi arasında bir anlaşmanın imzalanmasına yol açtı.
Protokolün metinleri aynı zamanda güneydeki insanların Sudan devletinde mi kalmak yoksa bağımsız bir devlete mi ayrılmak istediklerine karar vermeleri için kendi kaderini tayin etme hakkına ilişkin bir referanduma dayanıyordu.
Hükümet ile hareket arasında 2005 yılında Naivasha Barış Anlaşması'nın imzalanmasından önce, ordu güçleri, Hartum'daki merkezi otoriteyi bölgeyi marjinalleştirmekle suçlayan isyancı hareketi ortadan kaldırmak için 2004 yılında Sudan'ın batısındaki Darfur'a hareket etti.
Yüzbinlerce Darfurlu Çad'a göç ederken bölgede sürekli cinayetler ve şiddet yaşanmış, ardından ABD Dışişleri Bakanı Colin Powell, Darfur'daki durumu 'soykırım' olarak tanımlamıştı.
BM Güvenlik Konseyi, buradaki ateşkes anlaşmasını ihlal edenlere yaptırım uyguladı ve bölgede savaş suçları işlemekle suçlananların Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) sevk edilmesine karar verdi.
2005'te anayasa yayınlandığında, bu anayasa güney bölgesine kendi kendini yönetme hakkı verdi. Söz konusu anayasa Darfur bölgesinin aynı hakkı talep eden hareketleri için bir mukaddime niteliğindeydi.
Bir yıl sonra 2006'da hükümetle Abuja Barış Anlaşması imzalandı. Mini Arko Minavi'nin kanadı olan Sudan Kurtuluş Hareketi ittifaka katılırken Abdulvahid Muhammad Nur'un kanadındaki Sudan Kurtuluş Hareketi ve Halil İbrahim liderliğindeki Adalet ve Eşitlik Hareketi anlaşmayı imzalamayı reddetti.
Abuja Barış Anlaşması güç paylaşımı ve Cancavid milislerinin silahsızlandırılması ile ilgili konuları içeriyordu.
Bu anlaşma, iki hareketin güçlerini Sudan Ordusu'na entegre ediyordu. Aynı zamanda anlaşmanın içeriği, Darfur'un gelecekteki statüsüne ilişkin bir referandum ve bölgeye insani yardım akışını arttıracak tedbirler ihtiva ediyordu.
2011 yılında Güney Sudan'ın bağımsızlığına yol açan halk referandumu başladığında Adalet ve Eşitlik Hareketi Hartum'la bir barış anlaşması imzalamıştı.
Beşir, bölgenin özyönetim çağrısı yapan seslerin hakimiyetine maruz kalmaması için hızla Darfur'daki savaşın sona erdiğini duyurdu.
Ancak Adalet ve Eşitlik Hareketi lideri Halil İbrahim'in silahlı kuvvetlerin Kuzey Kordofan'da düzenlediği hava saldırısında öldürülmesiyle çatışmalar yeniden alevlendi.
Birleşme bozuldu
Darfur'daki savaş devam etti. Çünkü silahlı hareketler, Beşir rejiminin bir yandan barış anlaşmalarına imza attığını, diğer yandan da Afrika kökenli Darfur kabilelerine karşı savaşında Cancavid milislerini desteklediğini gördü.
Silahlı hareketlerin Libya ve Çad'dan aldığı desteğin yanı sıra, uluslararası örgütler de savaşa ve halkın yerinden edilmesine karşı çıkıyordu.
Sudan Parlamentosu'nun HDK güçlerinin silahlı kuvvetlerin ilkelerine bağlı kalmasını öngören 2017 Yasası'nı kabul etmesinden sonra, Darfur'daki silahlı hareketler, HDK'nin Hartum'daki merkezi otoriteye katılmasının kendilerini bölgelerinden uzaklaştırabileceğine inanıyordu.
Ancak HDK lideri Hamideti'nin düzenlemeleri farklı bir hal aldı. O, 2018 ayaklanmasından sonra, Nisan 2019'da Beşir'in devrilmesi sürecine katıldı ve ardından kendisine Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcılığı pozisyonunu veren bir güç paylaşımı anlaşması imzaladı.
Askeri Konsey, 25 Ekim 2021 prosedürlerini uygulamaya koyduktan sonra silahlı hareketler, Abdulfettah el-Burhan ve yardımcısı Hamideti'nin darbe ile iktidarı kontrol altına alan yeni bir hükümet kuracağından emin oldu.
Geçiş hükümetinde elde ettiği fırsatı Darfur'daki çatışmayı kışkırtmak için heba etmeyecek olan Hamideti, başkent Hartum, Darfur, Nuba Dağları ve Mavi Nil'deki silahlı hareketlerden gelen askerlerin varlığıyla militarize olduktan sonra orduya entegrasyon maddesinin uygulanmasını bekliyordu.
Buna, 2020 Cuba Barış Anlaşması'nda öngörüldüğü üzere Darfur'dan Hartum'a gelen HDK güçleri de katıldı.
Sürpriz olan ise tüm bu düzenlemelerin, askeri bileşen ve Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) Merkez Konseyi tarafından imzalanmasının ardından ortaya çıkmasıydı.
Geçen aralık ayında Çerçeve Anlaşması'nda öne çıkan konuların görüşülmesi amacıyla düzenlenen güvenlik ve askeri reform çalıştayında, iki yıllık yeni bir siyasi geçiş sürecinin başlatılması ve sivil hükümetin atanması için yapılan Çerçeve Anlaşması üzerine bir yanda sivillerle askerler, diğer yanda ordu ile HDK arasında anlaşmazlık çıktı.
HDK güçlerinin entegrasyonuna ilişkin planlar, anlaşmanın uygulama süresi ve ordunun sivil denetime tabi tutulması talebi üzerindeki anlaşmazlık, anlaşmanın imzalanmasının Nisan ayı başında iki kez ertelenmesine neden oldu.
Fotoğraflarla dünyadan haberler
Fotoğraflarla dünyadan haberler
-
1/3022 Nisan 2024 - Eylemciler, Kolombiya'nın Cali kentinde Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro hükümetini sağlık ve emeklilik reformları nedeniyle prostesto ediyor. Başta başkent Bogota'nın tarihi Bolivar Meydanı olmak üzere birçok kentte sokaklara dökülen ve çoğunluğu sağ görüşlü grupların oluşturduğu kalabalık, Petro'yu "diktatörlük"le suçluyor. Ayrıca muhalifler, bu reformların ülkenin halihazırda zor durumdaki ekonomisine zarar vereceğini öne sürüyor. Devlet Başkanı Gustavo Petro, muhalefetin ülkedeki değişime karşı çıktığını iddia etmişti. Bu, 2022'de iktidara geldiğinden bu yana Gustavo Petro hükümetinin karşı karşıya kaldığı en büyük protesto (Joaquin Sarmiento/AFP)
-
2/3021 Nisan 2024 - Çin Grand Prix'sinde Red Bull'un Hollandalı sürücüsü Max Verstappen yarışırken görevli sarı bayrak sallıyor. Çin'in 2019'dan beri ilk kez ev sahipliği yaptığı grand prix yarışını Verstappen kazandı. Formula 1 Dünya Şampiyonası'nın 5. etabında McLaren'dan Britanyalı Lando Norris ikinci olurken Verstappen'in Meksikalı takım arkadaşı Sergio Perez ise yarışı üçüncü sırada tamamladı. Son üç yıldır dünya şampiyonu olan Hollandalı pilotun bu yılın şampiyonasında halihazırda en yakın rakibi Perez. Şanghay'daki yarışın ardından Verstappen'in 110, Perez'inse 85 puanı var. Sezonun 6. yarışı Miami Grand Prix'si 5 Mayıs'ta düzenlenecek (Pedro Pardo/AFP)
-
3/3020 Nisan 2024 - ABD merkezli uluslararası yardım kuruluşu World Central Kitchen'ın üyesi Damian Sobol'un cenazesi, Polonya'nın Przemyśl kentinde düzenlendi. Sobol, İsrail'in Gazze'de düzenlediği saldırıda öldürülmüştü. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, World Central Kitchen'ın 7 personelinin hayatını kaybettiği İsrail bombardımanını kınamıştı. İsrail'in 7 Ekim'de Gazze'ye başlattığı saldırıda hayatını kaybedenlerin 34 bini geçti ve yaralıların sayısı 77 bine yaklaştı (Sergey Gapon/AFP)
-
4/3019 Nisan 2024 - Eski ABD Başkanı Donald Trump, evlilik dışı ilişkilerle bağlantılı sus payı ödemelerini örtbas ettiği iddiasıyla yargılandığı davada öğle yemeği molasının ardından New York'taki Manhattan Ceza Mahkemesine giriyor. Eski bir ABD başkanının ilk kez ceza davasında yargılandığı mahkemede 12 jüri 18 Nisan'da yemin etmişti. Öte yandan Trump'ın yargılandığı tarihi "sus payı" davasının görüldüğü mahkeme binasının önünde bir kişi kendini yaktı. Görgü tanıkları, havaya broşürler atan bir erkeğin bir tenekeden kendisini yakıta buladığını ve ateşe verdiğini söyledi (Spencer Platt/AFP)
-
5/3018 Nisan 2024 - Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinde sağanak yağışların ardından arabalar sular altında kalmış caddede böyle görüntülendi. Ortadoğu'nun finans merkezi olan kentin devasa otoyolları sel yüzünden tıkandı ve büyük havalimanında kaos yaşandı. Kayıtların tutulmaya başlandığı 1949'dan beri görülen en şiddetli yağışlarda BAE'de bir, Umman'da 20 kişi hayatını kaybetti. Afetin ardından aşırı yağışların bulut tohumlamadan kaynaklanıp kaynaklanmadığına dair tartışma başladı (Giuseppe Cacace/AFP)
-
6/3017 Nisan 2024 - Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin Goma kentinin dış kesimlerindeki Bulengo kamponda savaştan kaçan çocuklar bulaşık yıkıyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, silahlı çatışmaların pençesindeki bölgeyi 16-18 Nisan'da ziyaret ediyor. Ruanda ordusunun desteklediği M23 isyancıları 2021'in son aylarından bu yana doğudaki Kuzey Kivu bölgesinin büyük kısımlarını ele geçirdi ve yaklaşık 2 milyon kişinin yerinden olmasına yol açtı (Alexis Huguet/AFP)
-
7/3016 Nisan 2024 - Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da 17. yüzyıldan kalma tarihi borsa binası bu sabah alevlere teslim oldu ve binanın simge kulesi yıkıldı. Başkentteki en eski binalardan olan yapı, nedeni henüz bilinmeyen bir şekilde alev aldığında yenileme çalışmaları yapılıyordu. Danimarka parlamentosunun yanında yer alan bina, 1620'ler Kral IV. Christian tarafından inşa ettirilmişti (Emil Helms/AFP)
-
8/3015 Nisan 2024 - Tarihte ilk kez eski bir ABD Başkanı'nın yargılandığı ceza davası bugün başladı. New York'taki Manhattan Ceza Mahkemesi'nde görülen ilk duruşmada hakim karşısına çıkan eski Başkan, "Suçsuz olduğum için burada olmaktan gurur duyuyorum. Siyasi saiklere açılmış bu dava Amerika'ya hakarettir. Buna benzer bir olay daha önce hiç görülmedi. Buraya asla getirilmemeliydim" dedi. "Sus payı davası" diye bilinen yargılamada, Trump'a evlilik dışı ilişkilerini örtbas etmek için "sus payı" ödemeleri yapmak da dahil olmak üzere 34 ayrı suçlama yöneltiliyor. Skandallarla boğuşan 77 yaşındaki Trump, suçlu bulunması halinde 4 yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilir. Trump, hakkındaki suçlamaları reddediyor ve suçsuz olduğunu savunuyor (Michael Nagle/AFP)
-
9/3014 Nisan 2024 - İran'ın İsrail'e drone ve füze saldırısı düzenlemesinin ardından bugünün erken saatlerinde başkent Tahran'daki Filistin Meydanı'nda toplanan göstericiler İran ve Filistin bayrakları sallıyor. İran'ın Şam'daki konsolosluk binasına İsrail'in 1 Nisan'da düzenlediği hava saldırısında İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan 7 kişinin ölmesinin ardından İran dün İsrail'e yüzlerce kamikaze drone'u, balistik ve seyir füzesiyle saldırı başlattı. İran bazı askeri hedefleri vurduğunu, İsrail ise saldırıların çoğunun hava savunma sistemlerince önlendiğini fakat bir askeri üsse füze isabet ettiğini bildirdi. Dün geceki saldırı, İran'ın kendi topraklarından İsrail'e düzenlediği ilk saldırı olma özelliği taşıyor (Atta Kenare/AFP)
-
10/3013 Nisan 2024 - Avustralya'nın Sidney kentindeki Westfield Bondi Junction alışveriş merkezinde meydana gelen bıçaklı saldırıdan sonra polis binaya giriyor. Saldırıda 6 kişiyi öldüren erkek saldırgan polis tarafından vurularak etkisiz hale getirildi. Hastaneye kaldırılan yaralılar arasında 9 aylık bir bebeğin de olduğu bildirildi. Britanya Kralı III. Charles, saldırı karşısında şoke olduğunu ve dehşete kapıldığını belirtti. New South Wales polisi ilk belirtilere göre bunun bir terör saldırısı olmadığını açıkladı (David Gray/AFP)
-
11/3012 Nisan 2024 - Myanmar'ın Myawaddy kasabasının cunta karşıtı direnişçilerin eline geçmesinden sonra ülkeden kaçmak için sınır kapısında kuyruğa giren insan seli karşısında Tayland'ın Tak eyaletinde yer alan ve Myanmar'a sınırı olan Mae Sot kentinde askeri personel nöbet tutuyor. Stratejik öneme sahip Myawaddy kasabasının gittkçe güçlenen cunta karşıtlarının eline geçtiği dün bildirilmişti. Myawaddy'de çatışmalar devam ederken, Tayland ordusu askeri devriyeleri artırmıştı. Şubat 2021'de Myanmar ordusunun yönetime el koymasının ardından ülke çapında protestolar patlak vermiş ve silahlı direniş başlamıştı (Athit Perawongmetha/Reuters)
-
12/3011 Nisan 2024 - Rusya, yörüngeye ağır yükler taşıması için tasarlanan Angara-A5 uzay aracını Vostoçni Uzay Üssü'nden fırlattı. 9 ve 10 Nisan'da çeşitli arızalar sebebiyle iptal edilen deneme saat 12.00'de gerçekleşti. Gelecekte Angara-A5 roketinin Rus yörünge istasyonunun modüllerini uzaya göndermek ve insanlı uzay araçlarını fırlatmak için kullanılması bekleniyor (AFP/ROSCOSMOS)
-
13/3010 Nisan 2024 - ABD Başkanı Joe Biden ve Japonya Başbakanı Fumiyo Kişida, Beyaz Saray'daki resmi karşılama töreninde. Çin'in askeri ve ekonomik bakımdan atağa kalktığı ortamda Biden, Hint-Pasifik'teki hayati ortaklıkları güçlendirme kararlılığını pekiştirmek adına ağırladığı Kişida'yla önemli bir Oval Ofis toplantısı da gerçekleştirecek. Biden ve Kishida arasındaki ikili görüşmenin bir parçası olarak çok çeşitli kritik sektörleri kapsayan 70'in üzerinde maddenin açıklanması bekleniyor (Andrew Caballero-Reynolds/AFP)
-
14/309 Nisan 2024 - Nepal'in başkenti Katmandu'da güvenlik güçleri, Ulusal Demokratik Parti'nin (RPP) organize ettiği protestoda eylemcilere müdahale etti. RPP, monarşinin geri gelmesini ve Güney Asya ülkesinin bir Hindu eyaleti olmasını talep ediyor. Polis, yüzlerce kişinin katıldığı eyleme müdahale ederken göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Parti, olaylarda kurmaylarından bazılarının yaralandığını açıkladı. 2008'de tahttan indirilen Kral Gyanendra'nın destekçileri, polis barikatlarını aşıp başbakanlık ve bakanlıkların olduğu alana erişmeye çalışıyordu (Prakash Mathema/AFP)
-
15/308 Nisan 2024 - Kurtarma ekipleri Rusya'nın Orenburg bölgesinde, Ural Dağları'nın güney ucunun güneydoğusunda yer alan Orsk şehrinin sular altında kalan kısmındaki sakinleri tahliye ediyor. Rusya Acil Durumlar Bakanlığı'nın yaptığı açıklamaya göre, ülkenin 39 bölgesinde 10 bin 400'den fazla ev su altında kaldı. Orsk'taki barajın patlamasıyla 230 bin nüfuslu kentte 6 bin 100 kişi tahliye edildi. Kremlin tarafından yapılan açıklamada, Urak’daki Kurgan ve Siberya’ya bağlı Tümen bölgesindeki sellerin kaçınılmaz olduğu kaydedildi. Bu nedenle bölgede acil durum ilan edilmesi kararı alındığını duyuran Tümen Bölge Valisi Aleksandr Moor, "Acil durumu tedbiren devreye sokuyoruz" ifadesini kullandı (Anatolii Zhdanov/AFP)
-
16/307 Nisan 2024 - RB'nin Avustralyalı pilotu Daniel Ricciardo ve Williams'ın Taylandlı pilotu Alexander Albon, Suzuka'da düzenlenen Formula 1 Japonya Grand Prix'de kaza yaptı. Yarış başladıktan saniyeler sonra yaşanan kazada Ricciardo'nun aracının tekerleği Albon'un aracına çarparak onu pist dışına itti. Sürücüler araçlarından tek başlarına çıkmayı başarırken durumlarının iyi olduğu bildirildi. Kazanın ardından tekrar başlatılan yarışı Max Verstappen birinci sırada tamamladı (JIJI/AFP)
-
17/306 Nisan 2024 - Ekvador'un başkenti Kito'da polis ve askerler, eski Ekvador Devlet Başkanı Yardımcısı Jorge Glas savcılıktan çıkarken güvenlik operasyonu gerçekleştirdi. Dün Ekvador'da yetkililer, Kito'daki Meksika Büyükelçiliği'ne baskın düzenleyip Meksika hükümetinin siyasi sığınma hakkı vereceğini duyurduğu Glas'ı gözaltına almıştı. Meksika Devlet Başkanı Andres Manuel Lopez Obrador söz konusu hareketin ulusal egemenliğin "açık" ihlali anlamına geldiğini söyledi. Eski Ekvador Devlet Başkanı Yardımcısı Glas, hakkında yürütülen rüşvet soruşturması kapsamında 3 Ekim 2017'de tutuklanmış, Aralık 2022'de Meksika'nın Kito Büyükelçiliği'ne sığınmıştı (Rodrigo Buendia/AFP)
-
18/305 Nisan 2024 - Doğu Kudüs'teki Mescid'i Aksa'da Ramazan ayının son cuma namazı yaklaşık 120 bin kişiyle kılındı. İsrailli yetkililer, yalnızca kısıtlı sayıdaki Müslümanın Batı Şeria'dan gelerek Mescid-i Aksa'da cuma namazı kılmasına izin verdi. Sabah saatlerinden bu yana şehrin sokaklarına çok sayıda güvenlik gücü konuşlandırılmış ve Doğu Kudüs'ün Eski Şehir bölgesi çevresindeki birçok cadde kapatılmıştı (Ammar Awad/Reuters)
-
19/304 Nisan 2024 - Tayvan'ın doğusundaki Hualien kentinde meydana gelen şiddetli depremin ertesi günü bir yapı mühendisi, eğilmiş bir binadan örnek alıyor. Doğu Asya ülkesinde gerçekleşen afet sonrası en az 10 kişi hayatını kaybetti ve binden fazla da yaralı var. 7,4 şiddetindeki depremin hasar verdiği bina sayısıysa 125. Adada son 25 yıldır görülen en şiddetli depremin merkez üssü Hualien'de 300 bin kişi yaşıyor (Chiang Ying-ying/AP)
-
20/303 Nisan 2024 - Ukrayna Silahlı Kuvvetleri'nin 37'inci Deniz Piyade Tugayı'ndan bir asker, Ukrayna'nın güneyinde açıklanmayan bir yerde gerçekleştirilen askeri tatbikatlar sırasında Fransız AMX-10 RC zırhlı aracında. Rusya'nın Ukrayna'ya tam kapsamlı bir istila başlatmasının üzerinden 769 gün geçti ve savaş tüm hızıyla devam ediyor. Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Rusya'nın yılın başından itibaren Ukrayna'nın doğusunda 403 kilometrekare toprak ele geçirdiğini söylerken Ukrayna bu iddiayı reddetti. Öte yandan Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, seferberlik yaşını 27'den 25'e düşüren yasayı imzaladı (Ivan Antypenko/Reuters)
-
21/302 Nisan 2024 - Kudüs'te İsrail'in parlamentosu Knesset önünde bir protestocu, Hamas'ın 7 Ekim'de düzenlediği saldırıda rehin alınanların derhal serbest bırakılması için düzenlenen eylemde. Parlamento binasının çevresinde kurulan çadırlarda yurttaşlar erken seçim çağrısı yaparken, İsrail genelinde halk geceleri de sokaklara çıkarak Başbakan Binyamin Netanyahu'yu istifaya davet ediyor. Öte yandan ABD merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş World Central Kitchen, İsrail'in hedefli saldırısında Avustralyalı, Polonyalı, Birleşik Krallıklı ve ABD-Kanadalı personellerinin Gazze'de öldürüldüğünü açıkladı (Ronen Zvulun/Reuters)
-
22/301 Nisan 2024 - Tayvan'ın bağımsızlık yanlısı aktivistlerden biri (sağda) Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in maskesiyle banknot taşırken, diğeri Tayvan'ın eski devlet başkanı Ma Ying-jeou'nun maskesiyle Tayvan haritası tutarak Taoyuan Uluslararası Havalimanı önünde protesto gösterisi yapıyor. Tayvan'ın eski devlet başkanı Ma Ying-jeou, iki ülke arasındaki gerilimi düşürmeyi amaçlayan ziyaret için bugün Çin'e gitti. Güney Çin'in Guangdong eyaletindeki Shenzhen şehrine uçmadan önce gazetecilere kısa bir açıklama yapan Ma, "Bu bir barış ve dostluk gezisi" dedi. Ma, şimdiki Tayvan Devlet Başkanı Tsai Ing-wen'in seçilmesinden kısa bir süre önce, 2015 sonlarında Singapur'da Şi 'yle önemli bir zirve için bir araya gelmişti (Yan Zhao/AFP)
-
23/3031 Mart 2024 - Fransa'nın batısında yer alan Chinon'daki Vienne Nehri'nin taşması nedeniyle bazı alanlar sular altında kaldı. Fransa'nın içbatı kesiminde dünden beri yaşanan şiddetli nehir taşkınlarının ardından Indre-et-Loire ve Vienne'de yüzden fazla kişi evlerinden tahliye edildi ve Haute-Vienne'de bir kanocunun kaybolduğu bildirildi (Pascal Lachenaud/AFP)
-
24/3030 Mart 2024 - New York Polis Teşkilatı'ndan Jonathan Diller'ın cenazesine binlerce kişi katıldı. Pazartesi günü yanlış park eden bir araca müdahale ederken arabanın içinden ateş açılması sonucu karnından vurulan polis memuru, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetmişti. Diller, son iki yılda New York'ta görev başındayken öldürülen ilk polis memuru oldu. New York Emniyet Müdürü Edward Caban, cenazede Diller'ı dedektifliğe terfi ettirdi ve teşkilatın sonuna kadar ailenin yanınca olacağı sözünü verdi (Jeenah Moon/AP)
-
25/3029 Mart 2024 - Filistinliler Gazze Şeridi'nin orta kısmında yer alan Magazi mülteci kampındaki hasar görmüş ve yıkılmış binaların yanından geçiyor. Gazze Sağlık Bakanlığı son 24 saatte İsrail saldırıları sonucu 71 Filistinlinin öldüğünü ve 112'sinin de yaralandığını açıklarken, UNICEF sözcüsü James Elder, Gazze'de karşılaştığı herkesin "Gıdaya ihtiyacımız var" dediğini belirtti. Öte yandan Reuters'ın aktardığına göre ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan bir yetkili, Gazze'nin kuzeyindeki bazı bölgelerde halihazırda kıtlık yaşanıyor olması ihtimalinin epey yüksek olduğunu söyledi (AFP)
-
26/3028 Mart 2024 - Vatikan'ın resmi TV kanalı Vatican Media, Papa Francis'in ayak yıkarken çekilen fotoğrafını paylaştı. Papa, Paskalya kutlamaları sırasında Kutsal Perşembe'de, İtalya'nın başkenti Roma'daki kadın hapishanesi Rebibbia'ya gerçekleştirdiği ziyarette "Ayak Yıkama" ritüelini gerçekleştirip 12 kadının ayağını yıkadı ve öptü. Mahkumlardan bazıları ritüel sırasında gözyaşlarına hakim olamadı (AFP/Vatican Media)
-
27/3027 Mart 2024 - İspanya'nın başkenti Madrid yakınlarında, ülkenin simgesi haline gelmiş Osborn Boğası'na Filistin bayrağı çizilmiş ve Özgür Filistin yazılmış. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Ramazan'da ateşkes ilan edilmesi çağrısı yapsa da Gazze Savaşı'nda İsrail'in saldırıları sonucu son 24 saatte 76 Filistinli hayatını kaybetti. Öte yandan Dünya Gıda Programı, Gazze'nin kuzeyinde yetersiz beslenen çocuklarının sayısının rekor hızda arttığını, kuzeydeki nüfusun yaklaşık yüzde 70'inin feci bir açlıkla karşı karşıya olduğunu ve muhtemelen mayısta kıtlık başlayacağını açıkladı (Oscar Del Pozo/AFP)
-
28/3026 Mart 2024 - ABD'nin Maryland eyaletindeki Baltimore kentinde konteyner gemisinin çarptığı Francis Scott Key Köprüsü yıkıldı. Sabah 1.30 sularında meydana gelen olayda bir inşaat ekibinden en az 8 kişinin yanı sıra araçlar da suya düştü. Maryland Valisi Wes Moore, Singapur bandralı Dali konteyner gemisinin güç kaybettiğini ve Francis Scott Key Köprüsü'ne çarpıp çökmesine neden olmadan kısa süre önce acil yardım çağrısı yaptığını söyledi. İmdat çağrısının yetkililerin köprü üzerinden geçen araç trafiğini durdurmasına olanak sağladığını belirtti. Çökme sırasında köprüde kaç aracın bulunduğu bilinmiyor. Arama ve kurtarma çalışmaları devam ediyor (Jim Watson/AFP)
-
29/3025 Mart 2024 - Hindistan'ın Chennai kentindeki Holi Festivali'nde toz boya yani "Gulal" bulaşan kadınlar. Holi Festivali'nde, baharın başlangıcı ve iyinin kötüye karşı kazandığı zafer kutlanıyor. Festival kutlamaları kapsamında Hindistan'ın çeşitli yerlerinde büyük geçit törenleri düzenleniyor. Bu geçit törenlerinde halk birbirine renkli toz boyalar fırlatıyor. Hintli yetkililer, bu yılki festival öncesinde boya bulaşmasıyla oluşabilecek dini gerilim endişesiyle camileri plastik örtü ve brandalarla örttü. Asayi̇şi̇ sağlamak üzere Gurugram'da 5 bi̇ni̇n üzeri̇nde poli̇s personeli̇ görevlendi̇ri̇ldi̇ (R.Satish Babu/AFP)
-
30/3024 Mart 2024 - Rusya'da son açıklamalara göre 133 kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırının ardından bugünün ulusal yas günü ilan edilmesiyle, Krasnogorsk'taki Crocus City Hall adlı konser salonunun önüne çiçekler bırakıldı. Moskova'daki konser salonuna düzenlenen saldırıyı IŞİD'in Horasan Grubu üstlendi. En az 150 kişinin de yaralandığı olayı "kanlı, barbarca bir terör eylemi" diye tanımlayan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, saldırıyı düzenleyen 4 saldırganın da içinde olduğu 11 kişinin gözaltına alındığını açıkladı (Olga Maltseva/AFP)
Silahsızlanma
Pek çok kişi Darfur'daki çatışmayı Sudan'ın sömürge ve sömürge sonrası tarihi boyunca devam eden köklü sosyal, siyasi ve ekonomik eşitsizliklere bağlıyor.
Kırsal kesimin bir kısmı şu ana kadar merkezde yaşananlardan uzak dururken, hükümetin idari gölgesi gereken ilgiyi ve gerekli hizmetleri sağlayamadı.
Sudanlı yazar Mansur Halid'in 'Sudan Elitleri ve Başarısızlığa Bağımlılık' adlı kitabında siyasi elitin böyle bir ihmal durumuna alışması olarak tanımladığı şey buydu.
Özerklik konusu, Kasım 2019'da Darfur bölgesine özerklik verilmesi çağrısında bulunan Malik Agar'ın liderliğindeki Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Kuzey Liderlik Konferansı sırasında yeniden gündeme getirildi.
Konferansta, aralarında Beşir'in de bulunduğu aranan kişilerin UCM'ye iade edilmesi ve Darfur ile Sudan'ın geri kalanında geçiş dönemi adaletinin sağlanması yönünde çağrıda bulunuldu.
Ancak köprünün altından çok sular aktı. Agar, Cuba Barış Anlaşması'nı imzaladı.
Silahlı hareketlerin geri kalan liderleriyle birlikte, kuvvetlerinin orduya entegrasyonu da dahil olmak üzere anlaşmanın gereklerinin yerine getirilmesini beklerken, Burhan'ın Hamideti'yi görevden alması ve HDK'nin isyan ettiğini ilan etmesi üzerine Hamideti'nin yerine Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcılığı'na Agar atandı.
Hükümet, HDK vizyonu gereği Darfur bölgesine yönelik 'özerklik' talebine itiraz etmekte ısrarcı olmayabilir.
Ordu kısa bir süre direnebilir ve daha sonra şiddeti sona erdirmek amacıyla ve çeşitli çevrelerden gelen büyük uluslararası baskı nedeniyle bunu kabul etmeye hazır olduğunu beyan edebilir.
Ancak herkes HDK'yi devre dışı bırakma ve bölgeyi güvenlik altına alma sorunuyla karşı karşıya kalacak.
Bu durumda, Darfur'da bulunan güçlerin bir kısmı silahsızlandırılabilir, geçici olarak tahliye edilebilir ve HDK'nin 'özerklik' devralmasını kabul etmek amacıyla Burhan üzerinde daha fazla baskı oluşturmak için savaş Hartum ve diğer bölgelerden devam ettirilebilir.
Sıkı kontrol
Her ne kadar Sudan özyönetimin çeşitli biçimlerini uygulasa da yetkiler çoğunlukla merkezden ve otoritenin belirli bir bölgenin valisi olarak onayladığı kişiye veriliyordu.
Darfur örneğinde, bölge Minavi'ye verildiğinde merkez kontrolünde kaldı ve Minavi, bölgeyi Hartum'daki evinden bizzat yönetiyor.
Darfur'un 'özerklik' kazanmasına yönelik HDK talebinin, bu sağlanana kadar mevcut savaşın siyasi örtüsü olarak kalması bekleniyor.
Daha sonraysa bölgesel çevredeki Arap aşiretlerini çekebilecek, uzun süre ve geniş bir alanda devam edebilecek şiddete kapılar açılacak.
Sürecin ateşlenmesine katkıda bulunan bir dizi faktör var ve bunların başında 'etnik köken' meselesi geliyor.
Bu, özünde, her biri kendi varlığının meşruiyetini ve bağımsız bir devlete ayrılmanın başlangıcı olarak özyönetim hakkını meşrulaştıran tarihsel bir düşmanla yapılan bir rekabet ve çatışmadır.
Darfur'a 'özerklik' verilmesi konusunda HDK ile anlaşma sağlanması durumunda bu gerçeklikten hareketle çeşitli senaryolar tasavvur edilebilir.
Bunlardan ilki, HDK'nin, Darfur'daki kontrolü sıkılaştırdıktan ve silahlı kuvvetler ve silahlı hareketler içindeki müttefikleriyle bir barış anlaşması imzaladıktan sonra Darfur'u Hartum'dan yönetmesi.
İkinci senaryo ise Darfur'u buradaki merkezinden yönetmek.
Bununla beraber silahlı hareketlerle anlaşamayıp onları püskürtmek ve silahlı hareketlerin başta Zaghava olmak üzere Afrikalı gruplara destek vereceği beklentisiyle Çad gibi komşu ülkelere müdahale etme girişimlerine engel olmaktır.
Independent Arabia