Norveçli Anne Frankın günlüğü
Norveçli Ruth Maiere ait duygusal edebi hazine, yazarının Auschwitzde ölümünden 70 yıl sonra nihayet İbranice lisanında yayınlandı.
1934 yılının 16 Ekim günü Ruth Maier günlüğüne şöyle yazmaktaydı: Ben ünlü olmak istiyorum. Bir makinenin çarklarının dişlileri arasına sıkışıp ölmek istemiyorum. Kendimi burada olduğu gibi anonim olmanın kasvetinde düşünmek bile istemiyorum. İnsanlar yok oluyor. Ben yaşamak istiyorum! Ardımda bir şey bırakmak için, burada var olduğumun kanıtı olacak bir belge bırakmak için.
Ruth Maier o dönemde sadece 14 yaşındaydı. Kentsoylu, entelektüel, asimile olmuş Viyanalı bir Yahudi ailesinin kızıydı. Tüm yaşıtları gibi onun da kendini bekleyen hayata dair planları vardı. Sonraki sekiz yıl içinde, genç kızın tuttuğu günlükler 1100 sayfaya ulaştı. Bunların yanı sıra Ruth yaklaşık 300 mektup yazdı. Not defterleri; felsefi ve edebi denemeler, şiirler ve Nazi rejiminin gölgesinde yaşamakta olan ergenlik çağındaki bir kızın karşılıksız aşk, ilk seksüel deneyim, zihin karışıklığı, korku ve umutsuzluğunun yanı sıra zengin kültürel yaşamının kanıtlarını yansıtmaktaydı.
Ruth Maier, Auschwitzin gaz odalarında öldürüldüğünde 22 yaşındaydı. Genç kızın günlükleri Norveçli şair sevgilisi Gunvor Hofmonun evinde 50 yıl süresince gizli kaldı. Norveçe sığındığı yaşamının son beş yılında Hofmo ile birlikte olmuştu. Çoğunluğu Almanca yazılmış günlükler, GunvorHofmonun 1995 yılında ölümün ardından ortaya çıktı.
Bu malzemenin toplanıp baskıya hazırlanması aşaması, hayatta kalan ailesinin Ruthun yazdığı mektupların bir kısmını teslim etmesi ile tamamlanarak on yıl aldı. Ruth MaiersDiary: A Young Girls Life Under Nazism adlı kitap dört yıl önce Norveçte, İngilizc esi de 2009da yayımlandı. Şimdi de Avrupada tanındığı üzere Norveçli Anne Frankın günlüğü İbraniceye Yomana shel Ruth Maier adı altında Almancadan Arno Baehrin tercümesi ile Schocken Books tarafından yayımlandı.
Ruth Maierin kişiliğindeki karşıtlıklar, günlüklerinde çeşitli örneklerle ortaya çıkmakta: erkeklere olduğu gibi kadınlara yakınlık duyması, dinden ve Yahudi kimliğinden tiksindiği halde Siyonist eylemlere girişmesi ve Kutsal Topraklara özlem duyması, yaşamı sevdiği kadar ölümü arzu etmesi
Babası, Ruth 13 yaşındayken hastalanarak öldü. Üç yıl sonra Ruth günlüğüne şöyle yazıyordu: Bir saman yığınının üzerine uzanmış göğü seyrediyorum. Ölüm nasıl bir şeydir diye soruyorum kendime. En iyisi yeniden doğabilmek olurdu. Geri gelip yeniden yaşadığımızı duyumsamak Çünkü burada olmak çok güzel Fakat bu mümkün değilse, mantığa ters düşüyorsa bir zamanlar yaşamış olmak da güzel. Çünkü güneşi, çiçekleri, ormanları, her şeyi gördükten sonra ve birini sevdikten sonra belki de yaşamaya devam etmenin artık gereği yoktur.
Babasının ölümünden sonra annesine gelen taziye mektuplarını incelemesinin ardından Ruth şöyle yazar: İnsanların bu derece anlamsız ve saçma şeyler yazdıklarını görmek bunalıma sokuyor. Bu saçma şeyleri yazan kişilerin de sırasının geleceğini düşünmek üzücü. Güzel ve zengin bir yaşamdan arda kalanların bu taziye mektupları olduğunu düşününce kusacakmış hissine kapılıyorum.
Bazen de oldukça iyimser anlatımlara rastlanmaktaydı. 1937 yılının Mayıs ayında: Hayatta güzeli ve iyiyi görmek gerekir. Hayattan çok fazla beklentin olursa düş kırıklığına uğrayacağın kesindir diye yazmaktaydı.
Hayatın sadece 50 ya da 70 yıl sürmesi doğal değil. Belki ben sürekli yaşamayı başarırım. Belki bir şey yaratmayı başarırım. Hareket etmeli, yazmalı ve yaşamalıyım. Çok güzel bir yaşamım olacak. Belki de yazdıklarımı ölümümden sonra birileri okuyacak. Kim okuyacaksa ona mutluluklar diliyorum. Ben daha iyi bir dünya için savaş vereceğim. Buna söz veriyorum. Bu sözümü de tutacağım. Bu sözler de günlüğün başka bir bölümünden alıntı
TANIK OLDUĞU ŞİDDETİ KALEME ALDI
1938 yılının Mart ayında Naziler Avusturyaya girdiler. RuthMaier 5 Ekimde günlüğüne şunları kaydediyor: Sabahın erken saatleri sokakta kimsecikler yok. İyi giyinmiş bir Yahudi belirdi aniden. Ardından iki SS Önce biri, sonra öbürü Yahudiyi tokatladı Yahudi sendeledi Yürümeye devam etti. Ben 18 yaşındaki RuthMaier bir insan olarak soruyorum, böyle bir durumun nasıl mümkün olabildiğini dünyaya soruyorum. Bunların niçin sürdüğünü soruyorum Pogromlardan değil, camlarının kırılması evlerinin talan edilmesi yoluyla Yahudilerin mağdur edilmesinden söz ediyorum. Burada bir kara cahillik, aşağılanma söz konusu. Eğer bir Tanrı varsa bu tokadın öcü kanla alınmalı.
Oysaki durum giderek tırmandı ve 9-10 Kasımda Kristallnacht gerçekleşti. Bizi dövdüler! Dün, bugüne dek yaşadığım en zor gün oldu. Şimdi pogromun ne anlama geldiğini, insanoğlunun neler yapmaya muktedir olduğunu kavradım. Tanrının suretinde yaratılmış insanlar. Karşı tarafta bir kamyon dolusu Yahudi geçiyor. Ayakta duruyorlar kurbanlık koyunlar gibi! Bunu unutmayı başaracağımı hiç sanmıyorum. Takip edilen hayvanlar gibi evlerimize kaçtık, oflaya puflaya merdivenleri çıktık. Ondan sonra insanları tekmelediler, tutukladılar, dükkânları yağmaladılar. Bizler evde korku içinde oturduk.
Ruth Maierin kardeşi Yehudit, çocukların kurtarılma operasyonları kapsamında (Kindertransport) Viyanayı terk ederek İngilterede barınma olanağını buldu. Bu veda gününü Ruth şöyle anlatıyor: Büyükannem ağlıyor, annem ağlıyordu. Erkek ve kız çocuklar ufacık valizlerle dikiliyorlar. Bir öpücük, bir tane daha ve son bir öpücük Kalbi param parça eden görüntüler. Anne dedim, anne bak bunlar bizim gençlerimiz, Yahudi gençler. Onlar kendileri yeni yaşamlarını kuracaklar.
Ruthun annesi ile anneannesi birkaç ay sonra İngiltereye kaçtılar. Oysa Ruth onlara katılmayı reddetti. Çünkü gideceği yerde işçi olarak çalışmak zorunda kalacağını düşünüyordu. Sonraları İngiltere veya ABDye giriş vizesi almak için tüm girişimleri sonuçsuz kalacaktı.
1939 yılının Ocak ayında Osloya kaçtı; babasının bir arkadaşı onu evinde konuk etmeyi kabul etmişti.Hayatında yer alan- Latince hocası ve modellik yaptığı ünlü heykeltıraş - diğer erkekler le olduğu gibi Norveçli gençlerle de güçlü aşk, seksüel heyecan ve nefret arasında değişen farklı duyguları yaşadı.
AİLEYE ÖZLEM
Ruth ailesini bir daha göremedi. Annesi, büyükannesi ve kız kardeşi ile ilişkisi Ruthun hüznünü ve yalnızlığını yansıtan mektuplarla sınırlı kaldı. Ekim ayında kız kardeşine yazdığı mektupta; Senden mektup almadığım zaman, benden o kadar uzaklaşmış oluyorsun ki adeta birbirimize yabancılaşıyoruz. Bizi birleştirenin birbirimizle paylaştığımız birkaç satır olduğunu açıkça hissediyorum. Fotoğraflarında sana baktığımda bazen senin bir yabancı olduğunu hissediyorum. Bir zamanlar beraber yaşadığımıza inanmak zor oluyor.
1940 yılının Ocak ayında ilk yazısı şöyleydi: Sen artık doğal olarak efsanevi karakterler arasına katılmaya başlıyorsun. Dördümüzün bir gün yeniden bir araya gelebileceğimiz düşüncesi fazla gerçekçi değil. Sevip de sevdiğini görememek çok zor. Fakat yapacak bir şey yok. Yeniden buluşacağımız an için yaşıyorum.
Ruth Maier, İngiltere yerine Norveçe göç etmekle ne büyük bir hata yaptığını çok geç anladı. Norveçe gelmem çılgınlıktı. Buradan çıkabilmeliyim.
Gunvor Hofmo ile kurduğu romantik ilişki ona bir nebze huzur verdi. Fakat aşkları büyük bir acıya da yol açtı; geçirdiği bir sinir krizi sonrasında Ruth bir süre hastanede yattı. Bir yandan da aşkının alevlenmesi ile birlikte günlüğüne şiirler yazmaya başladı.
1940 yılının 9 Nisan günü Naziler Norveçi işgal ettiler. Norveç kralı ile siyasi liderler Londraya kaçtılar. Kısa bir süre için Almanyanın emirleri doğrultusunda hareket eden kukla bir hükümet kuruldu. Halkın, Kilisenin ve Nazilere karşı mücadele veren yeraltı direniş gücünün protestosuna rağmen yetkililer ülkede Yahudi avına çıktılar. Norveçte yaşayan Yahudilerin yarısı, yaklaşık 800 kişi Holokostta yok edildi.
1942de 500 kadar Oslo Yahudisi tutuklanarak bindirildikleri bir gemi ile Polonyada Stettine, oradan da trenle Auschwitze gönderildiler. Ruth Maier onların arasındaydı. Hofmoya son mektubunu gemide kaleme almıştı: Bu duruma gelmemin olumlu bir durum olduğuna inanıyorum. Bu kadar çok acılar çekilirken, ben niye acı çekmeyeyim ki? diyordu.