"Sinema oyunculuğu Türkiyede çok az"
Ahmet Fuat Onan 1952 yılında Ankara'da doğdu. Tiyatroya 1976 yılı�nda Ankara Çocuk Tiyatrosu�nda bir palyaço olarak başladı. Ankara Çağdaş Sahne�de Ali Taygun tarafından sahnelenen Nâzım Hikmet�in "Kuvayı Milliye Destanı"nı ve Bertolt Brecht�in "Arturoi�nin Önlenebilir Yükselişi" oyunlarında oynadı. Ardından Erkan Yücel�in kurduğu Halk Tiyatrosu�nda Haldun Taner�in �Eşeğin Gölgesi� isimli kabaresinde rol aldı... Ankara�da çocuk tiyatrosu kurdu, Çağdaş Sahne ve Halk Tiyatrosu�nda, kendi yazdığı oyunları sahneye koydu. 1979 yılı�nda sinema aşkıyla İstanbul�a gelmeye karar verdi.
A. Fuat Onan: Herkes sinemacı olmak ister ya... Ben de istedim... Geldim buralara... Müjde Ar ve İlyas Salman�ın başrollerini oynadığı "Çirkinler de Sever" filminin senaryosunu Sinan Çetin�le birlikte yazdık Antalya Film Festivali�nde film birinci oldu. Sinemaya girmemde şöyle bir enteresanlık var. Birçok yönetmenin ilk filminin asistanı oldum. Bunların içinde Sinan Çetin, Ömer Uğur, Oğuzhan Tercan, Cemal Şan, İsmail Güneş, Belma Baş, Mustafa Altıoklar, Selma Savaş Çekiç, Ela Alyamaç, Derviş Zaim, Serdar Akar. O zamanlar bir veya iki asistan vardı en fazla.
Sayısız kısa filmde de çocuklara yardım ettim
1979 yılında İstanbul�a geldim. 1980�den bu güne kadar sayısız kısa filmde de çocuklara yardım ettim. Teknik konularda yardım ettim. Oyunculuk konusunda destek oldum. Bu yıl 4 kısa film çektik yine. Bir arkadaş çekilen bu kısa film sayesinde burs kazandı. Benim hayatımı çekmişti. 30 senelik sigortasız bir hayat!
1984 yılı�nda Sevgi Çocuk Evreni diye bir şarkı grubu kurdum. İstanbul�da birçok yerde şenlik düzenledik, sokak gösterileri yaptık. Yaptığımız şarkıları dans eşliğinde insanlara sunduk� Ankara'da başladım palyaço gösterilerine. Sonra sinema, tiyatro, palyaçoluk ve şarkı grubu devam etti.
Sinemada yardımcı yönetmenlik, oyunculuk yaptım. İki de senaryo yazdım. Hikayesi Canan diye bir arkadaşa ait olan, �Ateş Böceği� filmi... O zamanlar Kültür Bakanlığı ödülünü almıştı� 1993 yılında modern dans çalışmalarına başladım. Çağdaş dans atölye çalışmalarına Çatı Dans Stüdyosu�nda devam ediyorum.
Yakup Sancı: On parmağında on marifet bir sanatçısınız. Sinema, tiyatro, yoga öğretmenliği... Senaryo yazıyorsunuz. Pek işsiz kalmıyorsunuz sanırım. Bu aralar çalıştığınız alan sinema mı? Tiyatro mu?
A. Fuat Onan: Teşekkür ederim. On parmağımızda on marifet de olsa zaman zaman bende işsiz kalabiliyorum. Sinema teklifleri geldiğinde değerlendiriyorum. Yeni bir tiyatro oyununa başladık. Sadri Alışık Tiyatrosu�nda Orhan Kemal�in 72. Koğuş�u. Bu oyunu Yavuz Bingöl ve Azra Akın ile birlikte oynuyoruz.
"Birazcık Değişsek Çok mu Olur?"
Tiyatro-sinema-performans-yoga... Bütün bunlar birbirlerini destekleyen alanlar. Bitmiş bir projem var "Olmakta Olan Şey" diye... "Birazcık Değişsek Çok mu Olur?" Ya da adı bilmem ne olacak, bir de sine-roman projesi... Bir çocuk kitabı yazdım yayınlanmaya hazır; "Özgür Serçe". Fakat yayın evleri çok beğeniyor ama animasyon kısmına para yatırmak istemiyor. Ben de vermiyorum.
Yakup Sancı: Tiyatro ve sinema oyunculuğunda ne gibi farklar var?
A. Fuat Onan: Tiyatro ve sinema oyunculuğu farklı... Sinemada daha minimal oynayacaksınız, tiyatro mekanı izlenirlik açısından farklı olduğu için daha büyük oynamak zorundasınız. Ayrıca tiyatro ve sinemada ve performansta objeler de oyuncu olarak kullanılabiliyor. Birbirini destekleyen şeyler sinema ve tiyatro oyunculuğu. Biliyorsunuz Marlon Brando da tiyatrodan başladı oyunculuk kariyerine.
Sinemaya yedinci sanat diyorlar, sanki diğer sanatlar daha aşağıdaymış gibi bir tavır var. Hayır! Ben sinemaya sonuncu şey gözüyle bakıyorum. Çünkü sadece sanat değil sinema psikoloji, sosyoloji antropoloji, etik. Her şeyi olan bir şey sinema... Yani diğer sanatlara böyle üvey evlat muamelesi yaptıkları zaman sinemacılar, üzülüyorum. Gerek yok böyle şeylere. Zaten sinema filmlerinde genellikle tiyatro oyuncularını oynatıyorlar. Sinema oyunculuğu Türkiye�de çok az, hatta daha yeni başladı.
Yakup Sancı: Sinema ve tiyatroda kaç tür oyunculuk var?
A. Fuat Onan: Sinema ve tiyatroda iki tür oyunculuk var genelde. Bir uygulayıcı oyuncu var bir de yaratıcı oyuncu... Uygulayıcı oyuncu yönetmen ne derse onu yapar. Yaratıcı oyuncu uygularken yaratır, kendisinden bir şeyler verir yönetmene. Bu tür oyunculuk Türkiye�de az. Çünkü yaratıcı oyunculuk için sanatın ve hayatın değişik disiplinleriyle ilgilenmek gerekiyor. Siz sunuyorsunuz, yönetmen onu tıraşlıyor tabii, küçültüyor ya da büyütüyor. Tabii bu yaratıcı oyunculukla ilgili bir şey... Ben yaratıcı oyuncuya inanıyorum. Ben senaryoyu okuyorum, ondan sonra içimden rolüme hazırlanıyorum. İyi bir senaryoysa sizin yaratıcılığınızı geliştiriyor zaten, o önemli benim için.
Yakup Sancı: Oyuncu oynamalı mı?
A. Fuat Onan: Antrakt, Kinema, Çalıntı, Ütopya gibi dergilerde eleştiri, sinema ve oyunculuk üzerine yazılar yazdım. Oyunculuk üzerine size yaşadığım bir örnekten yola çıkarak bir şeyler söyleyebilirim. Karaköy�de bir balıkçı balık satıyordu, "Oynuyor bu balık oynuyor!" diye. Uzaktan baktım, eliyle birtakım işaretler yapıyor önündeki kovaya. Ne yapıyor diye merak ettim, yaklaştım "Oynuyor bu balık, oynuyor" diye bağırıyor ama bu arada eğiliyor eliyle balığın başına vurarak "Oynama balık, oynama..." diyor. Şimdi ben orada oynamayıncılığı keşfettim. �Ya zaten canlısın, bir de ne oynuyorsun ?� demek istiyor balığa. Yani müşteriler balık rol yapıyor sanacak Hem tiyatroda hem sinemada oynamayıncılığı yakalamak çok zor. Hadi tiyatroda seyirci oyuncuları izlemeye gittiğini biliyor. Ama sinemada izleyiciye anı anında yaşatmak için, �rol kesmemek� gerekiyor. Balıkçının balığa dediği gibi, bir oyuncuya da "Oynama oyuncu" diyecek bir yönetmen çok önemli. Zaten oyuncusun bunu herkes biliyor, bir de ayrıca oynama. Tiyatro ve sinemada �oynamayıncılığa� inanıyorum. Ben bunu ne kadar yapabiliyorum işte onu bilmiyorum.
Rolün doğal ve kendiliğinden olması gerekli...
Yerine rolüne göre değişik tarzları oyunculuğunuzda eriterek kişisel tarzınızı ortaya çıkartırsınız. Bu benim kendi oyunculuğum. Ben Brecht�i okudum. Bercht önemli bir yaratıcı çünkü. Özellikle insanın kendisine ve hayata yabancılaşmasından yola çıkarak bulduğu ironik oyunculuk tarzı önemli. Rolün doğal ve kendiliğinden olması gerekli...
Yakup Sancı: İstediğiniz düzeyde bir oyuncu olduğunuzu düşünüyor musunuz?
A. Fuat Onan: Hiçbir zaman tam istediğiniz gibi bir oyunculuk yapamazsınız. Türkiye şartlarında hele çok zor bir şey... Kendi kendinize hazırlanmanız gerekiyor zaten. Biraz kendi kendime biraz da hoca desteğiyle hazırlandığınızda ödül veriyorlar işte ara sıra. Ama ödül alınca da bu sefer işsiz kalma tehlikesi baş gösteriyor. "Ya o ödül almış ona küçük rol vermeyelim" diyorlar. Hiç benim için önemli değil, küçük olsun benim olsun. Hiç önemli değil yani, çalışırım. Ödül alırken yaptığım konuşmada ülkemizdeki sinema-televizyon oyuncularının telif hakları meselesine değindim.
Yakup Sancı: Ne dediniz?
A. Fuat Onan: Yani birçok filmde oynuyorsunuz. Bu filmler tekrar tekrar televizyonlarda gösteriliyor. Siz bir hak talep edemiyorsunuz. Bir yazarın kitabı yeniden basıldığında karşılığını almıyor mu? Bir ses sanatçısının şarkısı televizyonda ya da başka bir yerde kullanıldığında telif verilmiyor mu? Maalesef bu oyuncular için uygulanmıyor. Sadece yıllardır yüzlerce kez gösterilen Çiçek Abbas filminden telif alsaydım bu kadar maddi sıkıntı yaşamazdım. Diğer onlarca film hariç�
Sadri Alışık ödülünün benim için başka bir anlamı var. İlkokuldayken, Ankara-Yenimahalle�de açık hava sinemasında Sadri Alışık�ın siyah-beyaz filmleri oynarken, ben sinemanın önünde bardağı beş kuruşa çekirdek satardım. Yani çekirdekten sinemacıyım. Şimdi de atom çekirdeğinin gizemiyle ilgileniyorum. Bizde yoğunlaşmış bir enerji olan atomlardan meydana gelmedik mi? O da ayrı bir konu...
Yakup Sancı: İlerisi için projeleriniz var mı?
A. Fuat Onan: İçinde fotoğraflar, şiirler olan bir sine-roman yazıyorum. Daha doğrusu 30-40 yıllık çalışmalarımı toparlamaya çalışıyorum. Oradan ne çıkar bilmiyorum, insan üstüne çalışıyorum esas olarak. İnsan nedir, gezegen-insan ilişkileri üzerine bir şeyler. 12 Mart askeri darbesinde, düşünce özgürlüğünü kısıtlayan maddeler yüzünden 2 sene hapiste yattım, işkence gördüm. Yıl 2009...38 yıl geçmiş hala düşünce özgürlüğü maddeleri tartışılıyor. Yöneticiler yer değiştirmiş, hâlâ değişen yakın-uzak tehlike gerekçeleriyle darbelerden medet uman insanlar var. Bu güzel ülkeye yazık değil mi? Bu hayat benim yazmamı erteledi. Çünkü yaşamaktan bunları birleştirmeye olanak bulamadım. Şimdi işte boşa gitmesin diye onca yaşanmışlık, onları kurgulamaya çalışıyorum.
Yakup Sancı: Genç oyuncu arkadaşlara oyunculuk hakkında neler söylemek istersiniz?
A. Fuat Onan: Sinema ve tiyatro oyunculuğu ile ilgili şunu söylerim; kimse "oynamasın!". İçlerinden geldiği gibi olsunlar sadece. Günlük hayattaki gibi�
Yakup Sancı: Yıllardır yoga ile ilgileniyorsunuz. Yoga öğretmenliği yapıyorsunuz. Yoga nedir? Anlatır mısınız?
A. Fuat Onan: Hintli hocamdan aldığım ilk dersle yoga yapmaya başladım. Bugün yoga öğretmenliğini sürdürüyorum. Yoganın, insanın kendisi olması için verdiği hürleşme çabasında çok önemli bir yeri olduğuna inanıyorum. Bunun için bütün farkındalık çalışmalarına dikkat...
Yoga eğitimine 1985 yılında Hiranmayanan da Dada ile başladım. Daha sonra yurt dışından gelen değişik yoga öğretmenlerinden dersler aldım. Aynı zamanda modern dans öğretmeni olan Christine Brodbeck�in yoga derslerine katıldım. İstanbul Yoga Evi�nde, Çatı Dans Stüdyosu�nda, Arama Tiyatrosu�nda ve Owo-Kun�da yoga dersleri verdim. Şu anda Oyuncular Tiyatrosu�nda çalışmalarına devam ediyorum. 1993 den itibaren modern dans ve atölye çalışmalarına katıldım. Bu çalışmalarda Tal ve Çatı Dans Stüdyosundaki çalışmalarda yer aldım. Mustafa Kaplan, Durmuş Doğan, Christine Brodbeck'den modern dans eğitimi aldım. Meryem Quiolla Şaman Baksi Dans atölyesine ve Tetsuro Fukuhara�nın Butoh Dans çalışmasına katıldım. Son olarak Nisan 2007�de Daniel Lepkoff�un Kontakt Doğaçlama atölyesi�nde yer aldım.
Dansın özgür devinimini, sekiz kollu asthanga yoga ile birleştirerek yogadaki farkındalığı ön plana çıkardım. Böylece herkesin kendi yogasına olanak sağlayacak olan An�da Yoga�yı geliştirdim. Her yaştaki insanların ihtiyarlık hastalığına karşı Asanalar (beden çalışmaları), Pranayama (nefes çalışmaları) ve meditasyonun iç içe yapıldığı bir yoga uygulamasına inanmaktayım.
Yakup Sancı: Yoga, son yol mu?
A. Fuat Onan: Aslında ilk başlarda Yoga ya sadece sağlık için başlamadım diyebilirim. Yoga sayesinde kendi kendimi tedavi etmeyi öğrendim. Yoga binlerce yıllık bir insanlık kültürü� Gezegenin her yerinde yaşayan şamanik bir yaşamın içinden çıkmış� İnsanı, kendimi ve hayatı tanımanın yollarından biri... Son yol değil... Yolları açan bir yol� Bir hayata bakış var insanını kendine ait bakışını ortaya çıkartıyor.
Yakup Sancı: Kendime ait bir felsefem var diyorsunuz. Felsefeniz nedir?
A. Fuat Onan: Evet, kendime ait bir felsefem var. İnsanın kendisi nasıl oluru üzerinde çalışıyorum. Bu konu ile ilgilenen insanlarla tanışıyor, konuşuyorum. İnsanın kendisi nasıl olur�un kendisi de bunlar zaten. Yoga, yazarlık, felsefe... Kendime ait bir dünya görüşü oluşturdum. Benimki bir hayata bakış. Yani hayata bakışa inanıyorum. Tek ayakla insanların birbirine yardım edemeyeceklerine inanıyorum.
Yakup Sancı: Değişik hayat felsefesi olan bir sanatçı aşka nasıl bakıyor?
A. Fuat Onan: Aşka inanıyorum. Ama aşk bir uçurtma, uçur ama kaçırma diyorum. Bazı insanlar kanserojen aşklar yaşıyorlar. Aşk özgürleştirir. Özgürleştirmiyorsa orada aşk yoktur. Sessizce oradan uzaklaşmış ve gitmiş diyorum. Sinema dili Türkiye ye yeni geldiği için sinemada aşkın dili de bulunamadı henüz.
Yakup Sancı: Çevreci biri olduğunuzu biliyorum. İnsan, doğa, dünya ve gezegen için neler söylemek istersiniz?
A. Fuat Onan: Gezegen için bir şeyler söylemek istiyorum. Gezegeni yok ediyoruz. Şu sıralar kendine doğru gelen ideolojik kutsal ya da ekonomik inançlarının peşinde koşan bazı insanlar, gezegenin ayaklarının altından kaydığının farkında bile değil. Hadi aramızdan birilerinin haklı olduğunu düşünelim. Biz, kupkuru bir gezegende haklı haklı, böbürlene böbürlene yürüsek, çevremize müstehzi-alaycı bakışlar atsak ne olur? Sanki doğa, hayatı sürdürmek için o zorunlu tokatı atmadan önce aramızda ayırım mı yapacak? "Ha onlar iyi, haklı insanlar. Onları bir kenara çekeyim de tokatı öbürlerine atayım" mı diyecek?
İnsan kendini yenilemezse, doğa kendini yenilemek için, insansız yoluna devam edecektir
Kar-amaç-iktidar hırsı yüzünden her şeyi mübah gören belli azınlıklar gezegeni umursamıyor. Şimdi insanlar arasında bir sosyal mücadele varsa, ayrıca gezegende de insan sınıfı ile diğer canlı sınıfları arasında bir mücadele var. Bence esas mücadele şu anda budur. Çeşmelerden su akmadığında, bir virüsle karşılaştığımızda, solcusu sağcısı, sinemacısı, dansçısı, doktoru, rahibi... Bunu anlıyor, hep birlikte paniğe kapılıyoruz... İnsan kendini yenilemezse, doğa kendini yenilemek için, insansız yoluna devam edecektir.
Ahmet Fuat Onan'a teşekkürler...
Bayram göksu12 Aralık 2009 13:35
Tiyatro ve Sinema Üstadları belli bir zaman sonra istedikleri saygıyı alamıyorlar ve üzücü bir şey zamanında onun mimiklerine jestlerine gül,ağla sonrada unut...Cevap Yaz
İLGİLİ İÇERİKLER
23 Eylül 2017 12:19
“Tek Suçum, Size Şimdiye Kadar Karınızın Ne Derece Sefil ve Namussuz Bir Yılan Olduğunu Söylememek Ulvi Bey”
2 Mart 2017 10:58
"Bir Zamanlar Üç Genç Kız, Gönlümüzde Ümitler, Gözümüzde Sevinçlerle Yaşardık. Kimimiz Avukat, Kimimiz Doktor Olacaktık"
9 Şubat 2017 16:52
"İşitiyor musun Necdet, Seni Sevdim! Sevmeye Alışmamış Bir Kalbin Bütün Hırsıyla, Bütün Hevesiyle Sevdim"