Sözlü Çeviri
Sözlü çevirinin yazılı çeviriden daha eski olduğunu biliyoruz, ancak simültane (eşzamanlı) çevirinin bir meslek haline gelmesi çok daha yenidir. Tercümanlık, dil yeteneğinden çok daha fazlasını gerektiren bir meslektir bence. Sadece dili iyi bilmek yetmiyor ki, çoğu çevirmen de iyi düzeyde dil biliyor ama tercüman olamıyor.
Tercümanlık dikkat ister; konuşmacı, tercüman ve dinleyici arasındaki iletişim kopmamalıdır. Bu yüzden, tercüman öncelikle konuşmacıyı iyi bir şekilde anlamalıdır. Dikkati, söylenen kelimelerde değil, söylenmek istenenlerde olmalıdır. Tercüman, konuşmacıyı dinlerken çözümleme de yapmalıdır. Konuşma, hazır olmadığı bir noktaya kayabilir. İşte burada tercüman bilgi birikiminden yararlanmalıdır. Tercümeyi yaparken ise, konuşmacının dediklerine kendi fikrini eklememeye, üslubu değiştirmemeye özen göstermelidir.
Sözlü çeviriyi, eşzamanlı çeviri ve ardıl çeviri olarak ikiye ayırabiliriz. Eşzamanlı çeviri genellikle kabinden yapılır, dinleyiciler tercümanı kulaklıktan dinler. Eşzamanlı çeviri yapan tercümanın en önemli özelliği kısa belleğini iyi bir şekilde kullanmasıdır. Önemli isimleri ve tarihleri ise not alır. Hızlı okuma tekniklerini bilir, kabindeki sistemi tanır. Duyma, anlama ve tercüme etme işini aynı anda yaptığı için tercümanın işi gerçekten zordur. Ayrıca tercüme ederken bir yandan da yine konuşmacıyı dinlemeye devam etmektedir.
Tercüman her zaman sakin olmalıdır ayrıca, panik yapmamalıdır. Çünkü birçok sorunla karşılaşılabilir. Konuşmacı konudan uzaklaşabilir ya da konuşurken yanlış kelimeler seçebilir. Tercüman bu durumları kurtarmalıdır, ses tonu insanı rahatsız etmeyecek bir şekilde olmalı ve anlaşılabilir bir şekilde konuşmalıdır.
Ardıl çeviri ise, eşzamanlı çeviriye göre daha kolaydır. Çünkü tercüme ederken bir yandan da konuşmacıyı dinlemek gerekmez. Konuşmacı dinlenilir, bu sırada da not tutulur. Tercümanın kendine özgü kısaltmaları, not tutma teknikleri olmalıdır, böylelikle zamanı daha iyi kullanmış olur. Ardıl çeviride not tutma gerçekten de önemli bir konu. Tercümanın not tutacağı defterin kapağı sert olmalı mesela; oturabileceği bir yer olmayabilir, ayakta not tutmak zorunda kalabilir, rahat olması gerek. Not tutacağı sayfayı da iyi kullanmalı, okunaklı yazmalı.
Görüldüğü üzere, yazılı ve sözlü çeviri birbirinden bağımsız alanlar. Yazılı çeviride her zaman için düşünme, daha iyisini arama şansımız varken, sözlü çeviride böyle bir olanak yok. Tercüman oranının nüfusun milyonda biri olmasına şaşırmamak gerek.
Başak Yılmaz
Editör
NetteTercume.com