Ankara Savaşı
- Savaş Tarihi : 28 Temmuz 1402
- Mevki : Ankara-Çubuk Ovası
- Sonuç : Timur İmparatorluğu kazandı
Timur ile Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid arasında Ankara yakınlarındaki Çubuk ovasında meydana gelen savaştır. Türk tarihinde iki Müslüman devlet arasında yapılan en büyük savaşlardan biridir. Savaş sonucu Anadolu'da uzun mücadeleler sonunda kurulmuş olan Türk birliği bozulur ve devletin ilerleyişi, İstanbul'un fethi yarım yüzyıla yakın bir süre aksar. Anadolu beylikleri tekrar atağa kalkarken Timur orduları tarafından şehirler yağmalandı ve Osmanlılar'ın kurduğu çark bozuldu. Bunun üstüne Osmanlı şehzadeleri arasında başlayan taht mücadelelerinin de eklenmesi birçok bölgenin kaybedilmesine ve kardeş kanının dökülmesine yol açtı. Osmanlı ordusunun mağlubiyetiyle sonuçlanan bu savaş, Osmanlı'da Fetret Devri olarak adlandırılan bir duraklama döneminin yaşanmasına yol açtı.
Savaş Öncesi Durum
Anadolu coğrafyasından Hindistan'a kadar uzanan bir imparatorluk kurmuş olan Timur'un hedefleri arasına Anadolu'yu da dahil etmesi, bu bölgede emelleri olan Osmanlılar'la arasını açtı. Memlük Sultanı Berkuk'un ölümü, Timur'un kendisine rakip olarak gördüğü Mısır ve Anadolu'daki bu iki devleti ortadan kaldırmak hayallerini daha fazla süslüyordu. Memlükler'le Osmanlılar'ın yıldızının barışmaması da Timur'un iştahını kabartıyordu. Bu durumu fırsat bilen Timur 1399'da Bağdat'ı ele geçirir ve Celayirli Hükümdarı Sultan Ahmed ve Karakoyunlu Türkmen reisi Kara Yusuf'un Osmanlılar'a sığınır. Bu durum Timur'un Osmanlı Devleti'ne müdahale etmesi için bir koz niteliğindeydi. Bu komutanların iadesi talebi Yıldırım tarafından reddedildi ve Timur ile Beyazid arasında tehdit dolu mektuplaşmalar başladı. Osmanlılar'a vergi veren Erzincan Emiri Mutahharten'in bu sırada Timur'un hakimiyetine girmesiyle iki hükümdarın arası iyice açıldı. Mutahharten'e vergisini ödemesi için ihtarda bulunan Bayezid'e Timur tarafından gönderilen tehdit ve nasihat mektubuna Bayezid çok sert üslupla karşılık verdi.
Savaşın Başlangıcı
Hiddetin zirve yaptığı mektupların ardından Akkoyunlu beyi Karayülük Osman Bey ile Mutahharten'in rehberliğinde Sivas'a doğru yürüyen Timur, Malkoçoğlu Mustafa Bey tarafından savunulan Sivas'ı kuşatır. Kimsenin ölmeyeceği sözünü veren Timur, on sekiz günlük kuşatma sonucu şehri talan eder ve büyük katlim yapar. Timur, Bayezid'in güçleri hakkında yeterli bilgiye sahip olamadığı için, kendisine sığınmış olan Anadolu beylerinin tahrikine rağmen daha ileri gidemez. Timur bundan sonra Elbistan üzerinden hareket ederek önce Malatya'yı, sonra Behisni'yi aldı ve 1401'de Suriye seferine çıktı.
Sivas'ın kuşatılmasına hazırlıksız yakalanan Bayezid buna müdahale edemese de olası istilaya karşı Kayseri dolaylarına geldi. Timur'un Suriye seferi ile meşgul olduğu bir sırada da Sivas seferinde Timur'a yardım eden Mutahharten'i cezalandırmak maksadıyla doğu sınırına giderek Erzincan ve Kemah'ı aldı. Fakat Timur yanındaki kuvvetleri yeterli görmeyerek Bayezid'e karşı bir harekete girişmedi. Diğer taraftan bu müdahaleler Bayezid'le Timur'un arasının büsbütün açılmasına yol açtı.
Orta Asya'daki kuvvetlerinden takviye alan Timur, 13 Mart 1402'de Tebriz'den gönderdiği elçi vasıtasıyla , savaşın sorumluluğunu Bayezid'e yüklemek için ondan bazı isteklerde bulundu. Timur'un istekleri arasında Kemah'ın Mutahharten'e geri verilmesi, Anadolu beylerinden alınan toprakların iadesi, şehzadelerden birinin kendi yanına gönderilip bağımlılık alameti olarak vereceği külah ve kemerin kabul edilmesi, ayrıca Kara Yusuf'un da kendisine iadesi yer alıyordu . Ancak bu teklifierin hiçbiri Bayezid tarafından kabul edilmedi. Bunun üzerine Timur bütün ordusunu toplayarak Anadolu'yu istila etmek için harekete geçti.
Karşılıklı Hamleler
Timur'un Anadolu'ya hareketi karşısında çaresiz kalan Yıldırım Bayezid, Bizans imparatoruyla anlaşarak istanbul kuşatmasını kaldırdı ve iki koldan hareket ederek Ankara önlerine geldi. Timur, torunu Mirza Mehmed'in yardımıyla Kemah Kalesi'ni aldıktan sonra Sivas'a yürüdü. Bunun üzerine ordusunun çoğunluğu piyade olan Yıldırım, dağlık bölgede mevzilenmek için Akdağmadeni ve Kadışehri civarına hareket etti ve Timur'u burada karşılamayı planladı. Osmanlı ordusunun her türlü hareketini casuslarının yardmıyla öğrenen Timur, Tokat tarafının tutulduğu bilgisini alınca Kayseri- Kırşehir yoluyla Ankara'ya geldi ve kaleyi kuşattı. Bayezid de buna karşılık hızlı bir yürüyüşten sonra Kalecik- Ravlı üzerinden ve Timur'un hiç beklemediği bir yoldan Çubukova'da Melikşah köyüne vardı. Bu karşılıkla şaşkına dönen Timur, Yıldırım'ın hemen saldırmaması sebebiyle bir gece içinde yer değiştirerek yeni bir cephe oluşturdu. Vesikalar bize savaşın büyük bir ihtimalle 28 Temmuz 1402 Cuma günü gerçekleştiğini gösterir. Kaynaklara göre Timur'un ordusu 160.000, Osmanlı ordusu ise Timur Fetihnamesi'ne göre 70.000, Behişti'ye göre ise 90.000 kişidir.
Casusları yardımıyla Osmanlı ordusundaki Kara Tatarlar'ı kendi tarafına çeken Timur, büyük başarı elde eder. Neşeri'ye göre başta Germiyan askeri olmak üzere bazı Anadolu beyliklerine ait milislerin daha önce Timur'a sığınmış olan beylerinin tarafına geçtiğini ifade etmektedir. Osmanlı ordusu bu netice sonrası çözülür. 3000 kişinin yanında olmasına rağmen Yıldırım Bayezid de sonunda esir düşer. Savaş sonucu Timur, Fransa Kralı VII. Şarl ile ingiltere Kralı IV. Henry'e zafername gönderir ve kendilerinin yenemedikleri Osmanlı hükümdarına karşı başarısını bildirir.
Savaşın Sonucu
Türk tarihinde iki Müslüman devlet arasında yapılan en büyük savaşlardan biri olarak kayda geçen Ankara Savaşı'yla Anadolu'da uzun mücadeleler sonunda kurulmuş olan Türk birliği bozuldu. Devletin gayeleri sekteye uğradı ve bu arada İstanbul'un fethi yarım yüzyıla yakın bir süre sekteye uğradı. Savaşı takiben Anadolu beylikleri yeniden eski güçlerine kavuşmaya çalışırken, Timur orduları tarafından şehirler yağmalandı ve Osmanlılar'ın kurduğu düzene çark sokulmuş oldu. Bu düzenin bozulmasıyla beraber Osmanlı şehzadeleri arasında başlayan taht mücadeleleri pek çok vilayetin elden çıkmasına ve kardeş kanı dökülmesine yol açtı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yusuf Halaçoğlu, Ankara Savaşı, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1991, cilt: 3, sayfa: 210-211,
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
Hüseyin Nihal Atsız
Türkçü fikirleriyle tanınan, tarihçi, Türkolog ve roman yazarı Hüseyin Nihal Atsız İstanbul’da doğdu. 1922’de imtihanla Askerî Tıbbiye’ye girdi, burada milliyetçi duygularının tepkisi yüzünden aldığı bir disiplin cezası dolayısıyla üçüncü sınıfta iken mektepten çıkarıldı. Arada yardımcı öğretmenlik, gemi kâtip muavinliği gibi geçici bazı işlerde çalıştıysa da asıl Türk tarihi ve edebiyatı ile ilgili araştırmalara merak sarıp yolunu seçmiş bulunduğundan 1926’da Edebiyat Fakültesi’ne kaydoldu. Askerliğini tamamladıktan sonra yarım kalan eğitimini tamamladı ve Yüksek Muallim Mektebi’nden mezun oldu. Fuat Köprülü’nün dikkatini çekti ve onun asistanlığını yaptı. Birinci Tarih Kongresi’nde hocası Zeki Velidi Togan’ı, kabulü istenen tarih tezine aykırı konuştuğu için, ilmini ve hocalığını küçümseyip aşağılamaya kalkışmasından dolayı görevine son verildi. Bu süreçten sonra çeşitli okullarda öğretmenlik yapan ve sıklıkla kovulan Atsız’a bir süre sonra resmi hizmet kapısı kapandı ve özel okullarda çalışmaya başladı. Bu süreçlerde ileri sürdüğü düşüncelerinden dolayı defalarca davalık oldu ve hapse girmek zorunda kaldı. Fakülteden arkadaşı olan Tahsin Banguoğlu, Millî Eğitim bakanı olmasıyla resmi görev kapısı tekrar açıldı. Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki eski vazifesi iade edildi. Burada on yedi yıl süren verimli bir çalışma devresinden sonra kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Ötüken dergisinde yazdığı yazılardan dolayı tekrardan hapse girdi. Kendi bilgisi dışında milliyetçi aydın çevrelerin harekete geçmesi ve yağan protesto telgrafları üzerine Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk tarafından cezası affedilerek iki buçuk ay kadar hapis yattığı Bayrampaşa Cezaevi’nden tahliye edildi. Geçirdiği kalp krizi nedeniyle öldü.
-
Mustafa Nihat Özön
Cumhuriyet dönemi edebiyat tarihi ve dil bilimi üzerine çalışmalar yapan Mustafa Nihat Özön, İstanbul Etmeydanı’nda dünyaya geldi. Şemsülmaârif ve Burhanıterakki gibi özel okullardaki öğreniminin ardından Davutpaşa ve Gelenbevi rüşdiyelerine devam eden Özön, Mercan İdadisi’nin son sınıfındayken seferberlik ilanı üzerine askere alındı. Liseyi tamamlamamış olmasına rağmen Edebiyat Fakültesi’ne öğrenci olarak kabul edildi. Eğitimini tamamlamasının ardından Ankara Erkek Lisesi’ne Fransızca öğretmeni olarak gönderildi ve meslek hayatının ilk adımını attı. Bir dönem Anadolu Ajansı’nda çalışan Özön, farklı okullarda psikoloji ve ahlak dersleri de verdi. Gazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü’nde hocalık yapıp buradan emekli olan Özon, emeklilik yıllarında da çalışmalarına devam etti ve İstanbul’da vefat etti.
-
Hacı Musa Camii
Birçok tarihi yapıya ev sahipliği yapan Ankara’da bulunan bir diğer tarihi yapı 15. yüzyılda yapılan Hacı Musa Camii’dir. Demirtaş mahallesinde, Eskiyol ile Küçükgelin sokaklarının kesiştiği köşede bulunan tarihi yapının yapılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte yapının kitabesindeki tarihi farklı araştırmacılar farklı zaman dilimlerinde tespit etmişlerdir. Kitabede yapının Seyfeddin b. el-Hâc Mûsâ tarafından yaptırıldığı bildirilir. Hacı Musa Camii’nde kapının yanında bulunan ikinci bir kitabe, yapının 1923-24 yılında evkaf idaresi tarafından tamir edildiğini bildirmektedir.
-
Akça Koca
Osman Gazi'nin silah arkadaşı ve Osmanlı'nın ilk kumandanlarındandır. Anadolu Selçukluları döneminde uç bölgelere yerleştirilmiş bir Türkmen boyuna mensup olan Akça Koca'nın aşiret beyi olduğu ve Ertuğrul Gazi'ye bağlı bulunduğu bilinmektedir. Osman Gazi tarafından oğlu Orhan Gazi emri komutasında Sakarya bölgesine yaptığı akınlarla buradaki bazı kaleleri ele geçirdi ve Sapanca gölünün batı kısmındaki bir hisarı kendisine karargah yaparak İzmit bölgesine akınlar düzenledi.1326 yılları sonrası, Konuralp ve Gazi Abdurrahman ile birlikte Samandıra hisarını ve bugün ki Pendik-Sultanbeyli ilçesi sınırlarında kalan Aydos kalesini aldı.Bu akınlar neticesinde Samandıra hisarı kendisine mülk olarak verildi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun