LAL MİNA SOLMAZ
2000’li yılların başında e-kitap basılı kitabın yerini alacak mı diye tartışır kağıtçılar ve e-kitapçılar olarak ayrılır, kimi elektronik ortamdaki kütüphanesini kimi ise salonundaki kütüphanesine sarılırken bugün artık başka alternatif uygulamalar var hayatımızda; sesli kitap.
Geçen hafta lansmanını yapan “dinlebi” yeni bir sesli kitap platformu. Kitap dinleme deneyimini değiştirme hedefiyle yola çıkan ‘dinlebi’ kitabı sadece okumayı değil dinlemeyi de tercih eden okurlar için kendi deyişleriyle yeni bir kitap kafası…
2019 yılında faaliyete başlayan bir anonim şirket olarak kurulan ‘dinlebi’nin yöneticisi Cenk Gültekin ‘dinlebi’nin hikâyesini anlatırken şöyle diyor:
“Dinlebi çok sınırlı seçeneklerin ve içeriğin olduğu bir sektörü daha da büyütmek amacıyla yola çıktı. Yerli bir girişim olarak, bulunduğu toprakların kültürüne, alışkanlıklarına uygun bir deneyim ve içerik sunmanın ayrıştırıcı olacağını düşünerek başladı. Bunu bir klişe olarak değil, gerçekten genetik kodlarımızda dinlemeye olan eğilimin farkında olduğumuz için böyle söylüyoruz. Çünkü Türk edebiyatı, büyük oranda sözlü kültüre dayanır. Ozanlık, Batıda olduğu gibi, bu coğrafyanın da temel edebi akımı olmuştur. Yunus Emre’nin bir yayıncısı yoktu. Karacaoğlan, Pir Sultan halkın dilden dile aktardığı, dinleyerek çoğalttığı edebi şahsiyetlerdir. Bireysel okuma bir burjuva tutumu olarak 19. yy.’dan itibaren yaygınlaşmış bir pratiktir. Bu pratiğin tek hakim seçenek olarak sunulmasına karşı kitaplarla daha çok temasta olmayı destekleyen bir platforma ihtiyaç vardı. Bu fikirle çalışmaya başladık. Bir yıldan daha uzun süre hem deneyim hem içerik hem de pazarlama çalışmalarını planlayarak geçtiğimiz hafta lansmanımızı yaptık. Önümüzdeki dönem için de yol haritamız ve yapacaklarımız planlı ve bir takvim dahilinde geliştirmelerimize hızla devam edeceğiz.”
Benzer uygulamalardan farklı ilkler dinlebi’de
Türkiye’de sesli kitap sektörünün yeni yeni gelişmeye başladığı açıkça görülüyor. İngiltere, ABD ve özellikle Kuzey Avrupa bu konuda çok yol almış durumda. Dolayısıyla dünyada da sesli kitap uygulamalarından beklentiler ve bu uygulamaların birbirlerine benzerlikleri kolay erişilebilir bilgiler. Cenk Gültekin “Türk halkını ayrıştıran nüanslar var, bunları yakalamak ve ona göre hem deneyimde, hem de içerikte çözümler sunmak ayrışacağımız en temel husus” diyor.
Bunlardan bazıları şöyle: Kitabı dinlerken işte en can alıcı yeri dediğiniz kısmı player’da tek tuşa basılı tutarak kaydedebiliyor ve Instagram/ Facebook hikâyemizde doğrudan paylaşabiliyoruz.
“Yayınevleri için cezbedici bir iş modeli”
Diğer önemli bir özelliği de kitap hediye etmek… Genel bir alışkanlık olarak kitap hediye edilirken kapağına veya ilk sayfasına bir not yazılır. dinlebi bunu sesli deneyime taşımış, yani hediye bir kitap gönderirken kendi sesli notunuzu kaydederek sevdiklerinize hediye edebiliyorsunuz ve alan kişi önce sizin kaydınızı dinleyerek başlıyor kitabı dinlemeye.
Başka uygulamalarda olmayan diğer önemli bir özellik de ortam sesi ekleme… Bu özellik sayesinde kulaklığınızı takıp kitabınızı dinlerken, ekleyeceğiniz ambiyans sesi ile o ortamda gibi hissetmeniz mümkün. Yani “Suç ve Ceza”yı bir tren yolculuğunda, “Camdaki Kız”ı deniz kenarında, “Kürk Mantolu Madonna”yı yağmur altında, “Geveze Yürek”i şömine başında hissiyle dinlemeniz mümkün. 10’dan fazla alternatif ortam sesi var, zamanla bunlar daha da artacak.
Bunun dışında aile üyeliği sunan tek sesli kitap platformu. Dinlebi’de Beraber Paket adıyla grup üyeliği imkânı da sunuluyor. Son olarak içerik olmazsa olmaz elbette. Türkiye’nin en önemli 20’den fazla yayınevi ile anlaşmış olarak yayın hayatına başlamış dinlebi. Fakat diğer taraftan hızlı tüketilebilecek Dinlebi Orijinal adını verdikleri sadece Dinlebi’de olacak özel içerikler de yine kullanıcılara sunulan ayrıcalıklardan biri.
Peki, dinlebi yayınevleri ile nasıl çalışıyor ve hatta yayınevlerinin ilgisi ne yönde? Cenk Gültekin dinlebi olarak yayınevleri için çok cezbedici bir iş modeli oluşturduklarını söylüyor ve şöyle anlatıyor: “Onlar için herhangi bir gider kalemi oluşturmadan kataloglarını seslendirip ürünleri için yeni bir gelir kanalı yaratıyoruz. Editoryal tercihlerimiz konusunda belirli bir vizyon ve veri-merkezli yönelime elbette sahibiz, fakat matbu sektördeki dağıtımcıların yaptığı hatalara da düşmek istemiyoruz. Bu sebeple daha eşitlikçi, çoğulcu ve yayınevlerinin birikimi, sezgileri ve beyin gücünü de içerik seçimimize dahil etme fırsatı sağlayan bir kurgu oluşturduk.”
“Sesli kitap kitap okumanın bir alternatifi, basılı kitabın veya e-kitabın ikamesi değildir”
Lansmanını henüz yapmış bir platform olarak henüz yolun çok başında olsalar da hali hazırda 1000’e yakın eser sesli kütüphanede dinlebi kullanıcılarını bekliyor. Varmak istedikleri hedeflerden biri bu pazarın büyümesi, Türkiye’nin daha çok sesli kitap içeriğine sahip olması.
Yazıya e-kitap ve matbu kitap tartışmalarını hatırlatarak başlamıştık, öyle bitirelim. Cenk Gültekin çok net bir tavırla “Sesli kitap asla kitap okumanın bir alternatifi, basılı kitabın veya e-kitabın bir ikamesi değildir. Biz hiçbir zaman bu şekilde görmedik ve çalışmalarımıza da bu şekilde yaklaşmıyoruz. Kitapseverler de bu şekilde görmüyor ki ortada böyle bir tartışma yok. Sadece elitist bir kısım akademisyen ve yazar kesiminde nedeni anlaşılmaz bir tepki var. Oysa okumak isteyen ancak istediği kadar, zamanını ayıramayan kentli insan örneğin trafikte geçirdiği zamana değer katabiliyor.”
Haksız da değil. O zaman bu yazıyı okuyup ücretsiz deneme süresinde dinlebi’nin sesli kütüphanesine kulak vermek için https://app. dinlebi.com.tr adresini ziyaret edebilirsiniz.
Sesli kitap platformları yükselişte
Türkiye’de kitabı dinlemek isteyen okurların sayısı da gittikçe artıyor. İlginin artması sesli kitap platformlarının daha görünür olmasını sağlarken aynı zamanda var olan platformların içeriklerini gün geçtikçe daha zenginleştirmesine katkı sağlıyor. Storytel, Seskit, Google Kitaplar, Telefon Kütüphanesi, Audioteka, Seslenen Kitap gibi Türkçe hizmet veren sesli kitap platformları en çok ilgi gören uygulamalar arasında. Bunların çoğu belli bir abonelik ücreti karşılığında tüm koleksiyonunu kullanıma açarken, Google Kitaplar gibi satın alınan kitap başına ücret alanı da var. Kimileri ise sesli kitapların yanı sıra podcast gibi yan ürünler de sunuyor. Öte yandan kitUP gibi kitabın tümünü değil ama özetini sesli olarak aktaran uygulamalara da rastlanabiliyor. İngilizce sesli kitap dinlemek isteyenler ise yine Storytel gibi ülkemizden uygulamaların yanı sıra yabancı Apple Books ve Audible-Amazon uygulamalarını deneyebilirler.