Bir süre önce Habertürk'te bir programda CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Tezcan, yaşanan kimi sıkıntıların ana nedeni olarak EMASYA Protokolünün kaldırılmasını gösteriyordu.
EMASYA Protokolü, bu ara yine gündemde. Hükümetin terörle mücadele amacıyla hazırladığı kimi yasaların EMASYA protokolünü andıran hükümler içerdiğine dair pek çok haber ve yazı çıkıyor basında.
EMASYA Protokolü ve vahametini, 2004'te, Hilmi Özkök'ün Genelkurmay Başkanlığı sırasında yaşanan sosyetik fişleme skandalıyla (askerin yaptığı 'yasal' kılıf taşıyan bir fişleme) ilk fark edenlerden birisi oldum. Kaldırılması için 6 yıl boyunca bu konuda bıktırırcasına sayısız yazı yazdım. İlgilerle sayısız kere konuştum. 2005'te EMASYA Protokolü ve Planları, Şemdinli iddianamesinde de yer aldı. 2010'da Balyoz davasında seminer tutanaklarında zikredilince, daha doğrusu seminerde EMASYA Planları veri alınınca, zülfü yâre dokundu ve hükümet tarafından kaldırıldı.
Ne var ki, basında ve kamuoyunda EMASYA Protokolü'nün ne olduğu ancak kısmen anlaşıldı ve tartışıldı.
Nitekim Kobani olaylarından sonra gündeme gelen İç Güvenlik Yasası'ndan valilerinin sokağa çıkma yasakları ilan etmesine, güvenlik bölgeleri ilanına kadar her güvenlikçi yasa ve tasarruf EMASYA'nın geriye dönmesi olarak yorumlandı.
Taşların yerli yerinde olması önemlidir.
EMASYA (Emniyet-Asayiş-Yardımlaşma) 5442 sayılı İller İdaresi Kanunu'nda yer alan, valilerin ihtiyaç duydukları anlarda askeri birlikleri iç güvenlikte kullanabileceklerine dair ve bunun nasıl uygulanacağına yönelik bir protokoldü. Protokolden, bu yasa hükmüne göre, vali askeri ne zaman, nasıl göreve çağırır, asker görev aldığında güvenlik güçleri komutası kime ait olur, koordinasyon nasıl sağlanır, hangi askeri birlikler görev almak üzere hazır bekler, görev ne zaman biter, gibi sorulara yanıt vermesi ve bunları düzenlemesi beklenirdi. Ayrıca 5442 sayılı kanunun bu hükmü (olağanüstü hal ve sıkıyönetim rejimi dışında) askerin iç güvenlikte kullanılmasına imkan veren yegane yasal çerçeveyi oluşturduğu oranda, bu tür düzenleme anlaşılabilir bir durumdu.
Nitekim sorun EMASYA Protokolünün olması değildi.
Sorun, EMASYA Protokolü'nün yasanın üzerine çıkan, askeri vesayet düzenini derinleştiren, askerin iç güvenlik alanında hakimiyet kurmasını hedefleyen bir mantıkla hazırlanmasıydı.
1999'da o dönem korgeneral olan Çetin Doğan ile İçişleri Bakanlığı Müsteşarı arasında görüşülmüş, hazırlanmış ve imzalanmış bu protokolün iki vesayetçi siyasi hedefi vardı. Bunlardan ilki Güneydoğu'da kaldırılan olağanüstü hali ikame etmesiydi. İkincisi 28 Şubat ortamında askerin siyasete ve emniyete duyduğu güvensizliğin kurumsallaşması, iç asayişte denetimin askere geçme kapılarının aralanmasıydı.
Protokol demokratik kuralları, askerin sivil otoriteye tabi olma kuralını ters yüz ediyordu. Kimi hükümleri askere gerekli gördüğü durumda validen talimat almadan toplumsal olaylara el koyma yetkisi veriyordu. Kimi hükümleri ise, önleyici tedbir olarak, garnizonlarda daimi güvenlik merkezlerinin kurulmasını, bu merkezlerin istihbarat ve değerlendirme birimleri olmasını öngörüyordu. Askerin direktif almadan hareket etmesinin, denetim dışı kalmasının, emniyeti ikame etmesinin, dahası topluma yönelik takip ve fişleme yapmasının önü açılıyordu.
11 yıllık EMASYA uygulaması sırasında, biriktirilen istihbarat fişleri, “ne oldu, neredeler” sorusu sık aklıma gelir. Bir kaç yıl önce mecliste darbeler komisyonuna görüş vermeye davet edildiğimde, ilk altını çizdiğim husus bu olmuştu.
Türkiye kimi ciddi dönüşler ve geri gidişler yaşıyor, buna şüphe yok.
Ancak, EMASYA tarz ve mantığında bir düzenlemenin geri getirilmesini istemek ancak delilik olur.
Bugün bu noktada mıyız?
Sanmıyorum.
Gazetelere yansıyan kimi hususlar, örneğin askere yönelik soruşturmaların başbakanlık iznine bağlanması gibi kalkanlar, askeri suçların askeri yargıya tabi olması gibi askeri vesayet dönemlerini ima eden geri dönüşler, birlik komutanlarına operasyon bölgelerinde verilen arama ve müdahale yetkileri demokratik hukuk devleti ilkeleri açısından son derece sakıncalıdır, buna şüphe yok.
Ancak bunlar EMASYA Protokolünü akla getirecek düzenlemeler değildir.
Öngörülen düzenlemelerin siyasi anlamı, sakıncaları ve ima ettiklerine yarın devam edelim...
- BIST 103.024
- Altın 377,925
- Dolar 6,8109
- Euro 7,4186
- İstanbul 13 °C
- Diyarbakır 10 °C
- Ankara 5 °C
- İzmir 15 °C
- Berlin 11 °C
- Selahattin Demirtaş’tan bayram mesajı
- Nûbihar'ın konuğu Şivan Perwer
- Fehim Taştekin yazdı: Libya'da neler oluyor?
- Nûbihar dergisinin 151. sayısı çıktı
- HDP'lilere ve kadın derneği yöneticilerine gözaltı
- Cumhuriyet’e 35 gün ilan kesme cezası
- Rusya ile NATO arasında hava gerginliği
- Peşmerge ve Koalisyon güçlerinden IŞİD’e operasyon
- Ali Babacan: Bahçeli anlatsın, bu ülkeye hangi faydası dokunuyor?
- Barzani Vakfı’ndan Rojava’ya tıbbi yardım
- Macron mecliste mutlak çoğunluğu kaybetti
- Fitch'ten Türk bankalarına kötü haber
- Esad'ın kuzeni Mahluf'un mal varlıklarına el konuldu
- Dünya Sağlık Örgütü'ne soruşturma
- TBB ve 81 ilin barosundan seçim yöntemine müdahale hazırlığına tepki
- Fotoğraflarla Kürdistan’a dönen ilk hacı kafilesi
- Başkent Hewler’de huzurevi
- IŞİD’in son mevzisinden kaçış...
- Kürdistan Parlamentosu'nun yeni üyeleri yemin etti
12345678
- Sait Çürükkaya...
- Antep'te sokak düğününe bombalı saldırı
- Cizre'deki bodrumlarda ne yaşandı?
- Nizamettin Ariç - Xakî Bîngol - Çîyayê Şengalê
12345678
RÖPORTAJ
- Mesud Barzani: Kürtlere inanıyorum ve eminim ki...Suudi Arabistan’ın MBC1 televizyonu Başkan Mesud Barzani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ikinci bölümünü yayınladı.
- Başak Demirtaş: Selahattin'in sağlığından çok endişeliyimBaşak Demirtaş, Edirne Cezaevi'ndeki Selahattin Demirtaş'ın sağlığıyla ilgili çok endişeli olduğunu söyledi.
- Putin-Erdoğan zirvesi öncesi Esad’dan açıklamaSuriye Devlet Başkanı Beşar Esad, yarın gerçekleşecek Putin-Erdoğan zirvesi öncesi Rusya’nın devlet televizyonu Rossiya 24’e açıklamalarda bulundu. Esad, “Türkiye ile Suriye halkları arasında düşmanlık bulunmadığını” söyledi.
- Brett McGurk: DSG sonuna kadar ABD’ye güvenmemeliABD’nin eski IŞİD’le Mücadele Uluslararası Koalisyon Temsilcisi Brett McGurk, Demokratik Suriye Güçleri’nin (DSG) bütün taraflarla müzakerelerde bulunmasını ve sonuna kadar ABD’ye güvenmemesi gerektiğini belirtti.
ÖZEL MAKALE
- Mesud Barzani: Kerkük; anılar, düşler ve düşüncelerBarzani, “Saddam Kerkük’ün Kürtlerin hakkı olduğunu kabul ediyor muydu?” şeklindeki soruya, “Şahsen kendisi bana, ‘Kerkük Kürt kentidir’ dedi."
- İngiltere’nin Kürt Politikası (1918-1932)"Kadere ister inanalım ister inanmayalım, kesin olan bir şey var ki o da Kürtlerin kaderinin kötü yazılmış olmasıdır."
- 'Newroz, topyekûn dirilişi tetikleyen ilahî bir starttır'"Abartılı gelebilir ama inancım o ki, Newroz, yaratılışa üflenen bir ruh, topyekûn dirilişi tetikleyen ilahî bir starttır. " Yazarımız Abdullah Can'ın gündeme ilişkin yazısını yeniden yayınlıyoruz.
- İlksel Yüzleşmeler"Onur. Kendisini tutsak edenlerin işkencecilerin suratına onurlu bir söz söyleyerek ölmesini gerektirir."
KÜLTÜR SANAT
- Nûbihar'ın konuğu Şivan PerwerŞivan Perwer Nûbihar Yayınları'nın konuğu oldu. Program Nûbihar'ın sosyal medya hesapları üzerinden canlı olarak yayınlandı.
- Nûbihar dergisinin 151. sayısı çıktıKorona virüsünün dünyaya yayıldığı ve insanların evlerine kapanmak zorunda kaldığı bugünlerde Nûbihar dergisi 151.sayısını yayınladı.
- Nizamettin Ariç: Kültür hırsızlığı aydınların işi olmamalıKürt müziğinin usta isimlerinden Ariç’ten Livaneli paylaşımı: Umarım yaptığını telafi eder, şarkımızı orijinal sözlerle okur.
- Kürt sanatçı Seid Gabari hayatını kaybettiÜnlü Kürt sanatçı Seid Gabari (64), Erbil’de tedavi gördüğü hastanede bugün hayatını kaybetti.