Bu yazımızda Mevcut Telif Hakları Yasası Kapsamında Bandrol Uygulamasına İlişkin düzenleme ve sahafların karşılaştığı problemleri kısmen dile getirmeye çalışacağız.
2001 senesine kadar ülkemizde sahaflık mesleği üzerine herhangi bir kanuni düzenleme yapılmamıştı.
Sayın Abdullah GÜL’ün Başbakanlığı döneminde ilk defa bu sahada bir yasa çıkarılarak yürürlüğe konuldu. Bu yasal düzenleme sahaflar açısından önemli ve sevindirici bir gelişme oldu.
Lakin günümüzde bu yasada bir takım yeni düzenleme yapılması artık elzem olmuştur. Bu düzenleme bir takım değişiklikleri ve eklemeleri muhteva etmelidir.
Sahaflık günümüzde daha çok ikinci el kitapçılık olarak anılmakta ve bilinmektedir. Hal böyle olunca halkın elindeki her türde kitaplar sahaflar tarafından satın alınarak veya takas edilmek sureti ile toplanmaktadır.
Bu kitaplar, dergiler toplumun hafızasını oluşturmaktadır. Yayınların büyük bir bölümü çeşitli yayın evleri tarafından basılarak bir bedel mukabilinde kitap evleri vasıtası ile vatandaşlara ulaşmıştır. Bazı kitaplar ise kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayın evlerine bastırılarak ücretsiz olarak vatandaşların, öğrencilerin yararına sunulmuştur. Yine bir kısım kitap ve yayınlar ise başta gazete ve dergiler olmak üzere özel sektördeki kuruluşlar tarafından ya promosyon olarak bedelsiz insanlarımıza ulaşımı sağlanmıştır. Bedelsiz dağıtılan yayınlar, telif eserleri kanunun ilgili maddesi gereği bandrol yapıştırma mecburiyetinden muaf tutulmuştur.
Bilindiği üzere kitaplarda kültür bakanlığı bandrol uygulaması mecburiyeti 1995 senesinde başlatılmış, 2000 li yılların başlarında ise bu uygulama kesinleştirilmiştir. Yazarı, sanatçıyı, yayın evini ve kitap evlerini koruma amaçlı bu çalışma gerekli idi ve yerinde idi.
– 2001 yılında sahaflık hakkında çıkan kanunla 1995 senesi de dahil olmak üzere öncesinde yayınlanmış olan eserler sahaf türü sayılmış ve bandrol uygulaması dışında tutulmuştur.
Bu kanun maddesine 1995 – 2001 yılları ( geçiş dönemi ) de dâhil edilmelidir. Çünkü bu ara dönemde yayınevleri tarafından basılan bir çok kitapta bandrol yoktu. 2001 yılında Kültür müdürlükleri vasıtası ile geçiş döneminde bu kitaplara kitapçılardan bandrol talebinde bulunulması istenmişti. Fakat sahaflara bu kitapların gelişi halen devam etmektedir. Dolayısı ile vatandaşın evindeki kitaplara bandrol vurulması imkanı yoktu. Sahafların mağdur edilmemesi yasa karşısında zor duruma düşmemesi için 2001 hatta 2004 öncesi basılan kitaplarda sahaf türü eserler arasında sayılmalı bandrol kapsamı dışında tutulmalıdır.
– Promosyon, hediye ve ücretsiz olarak dağıtılan kitaplarda sahaf türüne eklenmelidir. Zira sahaflar bu eserlerin toplumda yok olup gitmelerini önleyerek büyük bir kültürel kaybın önüne geçmektedirler.
– Seri olarak, takım halinde basılan eserlerin bir çoğunda sadece ambalajında, kutusunda bandrol olmaktadır. Çoğunu gazetelerin verdiği bu eserler vatandaşlar tarafından sahaflara genellikle kutusuz bazen tam olarak gelse de, parçalı eksik olarak ta gelmektedir. İkinci el, üçüncü el olan bu tür orijinal kitaplarda bandrollü kutu aranması anlamsızdır. Uzman elemanlar bu kitapların, eserlerin orijinal olup olmadığını zaten anlayacaklardır.
– En çok sahaflara zarar veren, yazara, yayın evine büyük darbeler vuran baskısı mevcut kitapların bireysel olarak dahi fotokopi edilmesi kesinlikle engellenmelidir.
– Uzmanlık isteyen kitapçılığın Kitap evlerinin, sahafların yaşatılması için; her türlü kitabın yalnızca kitapçılarda, kırtasiyelerde ve sahaflarda satılmasına izin verilmelidir.
Marketlerin, bakkalların, AVM’lerin kitap reyonu açmalarına müsaade edilmemelidir. Buralarda satılan birkaç numune ürün ile koskoca bir sektör yara almaktadır.
İlaç eczanede satıldığı gibi kitap ta kitapçıda satılmalıdır.
– Kütüphaneler haftasında yapılan etkinliklere toplum hafızasını yaşatan sahafların da katılımı sağlanmalıdır.
Sonuç olarak: Kültürümüzün ve toplumsal hafızamızın çöpe ve hurda kağıda gitmemesi için, hem vatandaşa, hem alana , hem satana manevi ve maddi katkı sağlayan, ülkemiz ekonomisine karınca kararınca katkıda bulunan, bir kısım insanımıza istihdam imkanı veren sahaflık mesleğinin, sahafların hukukumuzda tanımlanması lazımdır.
Sahafların vatandaşlardan aldıkları her tür promosyon, hediye yada normal yayın, kitap eğitim kitaplarını, ikinci el dersane, kurs kitaplarını alıp satmalarına izin verilmelidir. Bu kitaplar ansiklopediler 2004 yılına kadar bandrolden muaf tutulmalıdır.
Sahafların yaşaması için başta Kültür Bakanlığı olmak üzere ilgili ve yetkili bütün kurumların yukarıda açıklamaya çalıştığımız hususlar da dâhil olmak Telif hakları yasasında bandrol uygulamasına ilişkin kanunda yeniden düzenleme yapılması ve diğer iyileştirici teşvik edici çalışmaların acilen uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir.
Bu Yazıya 0 Yorum Yapılmış
Henüz yorum yapılmamış
Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.