ANKARA- Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu, ‘Türk Mali İdaresi Sisteminin Yeniden Yapılandırılması’ konusunda bir rapor hazırladı. Raporda, bürokrat atamaları, kamu görevlilerinin politizasyonu ve yönetim kurulu üyeliklerine yapılan atamalar konusunda geniş tespitlere yer verilerek, “Siyasi unsurların ekonomi yönetimine olan olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi için seçim sistemi ve siyasi partilerin yapısının değiştirilmesi zorunlu görülmektedir” denildi.
Raporda, iktidar parti veya partilerinin seçim sonrasında ekonomiye getireceği mali yükü hesaplamaksızın seçim öncesinde tarımsal ürün fiyatlarını yüksek fiyat verdiği ya da bazı ilçeleri seçimi kazanmak amacıyla il statüsünü çıkardıkları vurgulandı.
38 hükümet geçti
“Bir ekonomide yüksek istihdam düzeyi, ekonomik büyüme, fiyat istikrarı, dengeli gelir dağılımı, dış ticaret hedeflerine ulaşılma derecesi ülke vatandaşlarının yaşam standartlarını belirlediği gibi, ekonomi politikalarını belirleme yetkisine sahip hükümetlerin ekonomi yönetimi konusundaki yetenek düzeylerinin de göstergesi olmaktadır” denilen Teftiş Kurulu Raporu’nda Türkiye’de çok partili sisteme geçildiği 1946 yılından 1996 yılına kadar 38 hükümetin görev yaptığına işaret edilerek, “Siyasi iktidarın kısa aralıklarla değişmesinin yanı sıra, demokratik sistem 1960, 1971 ve 1980 yıllarında üç kez askeri müdahaleye konu olmuştur.
Türkiye’de 1950’den bu yana 13 genel milletvekili seçimi yapılmıştır” denildi. Teftiş Kurulu raporunda seçim öncesi, seçmene yönelik olarak yapılan ekonomik anlamdaki rahatlatma girişimlerinden örnekler sıralanarak eleştirildi. Raporda, bu konu şöyle ele alındı: “Türkiye’de iktidar parti veya partileri, seçim sonrasında ekonomiye getireceği mali yükü hesaplamaksızın seçim öncesinde tarımsal ürün fiyatlarının yüksek tespit edebilmekte ya da bazı ilçeleri ise seçimi kazanmak amacıyla il statüsünü çıkarabilmektedirler. İç borçlanmaya en fazla başvurulduğu yıllar, ya seçim veya seçimin faturasının devredildiği ya da büyük bir ekonomik krizin yaşandığı yıllar olmuştur.”
Raporda, KİT yönetimleri ve yapılarına yönelik eleştiriler de şöyle sıralandı: “KİT’lerin yönetim kurullarına atanacaklarda istenen vasıflar belli iken bu kriterlere aykırı olarak politik atamalar yapılmaktadır. Seçim kazanamayanlar veya aday olamayanlar arasından seçilen yönetim kurulu üyeleri atandıkları kuruluşlara yarar yerine zarar getirmişlerdir.
Değişim gerek
Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu raporunda, ekonomiye yönelik siyasi müdahaleler tartışıldıktan sonra, “Siyasi unsurların ekonomi yönetimine olan olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilmesi için seçim sistemi ve siyasi partilerin yapısının değiştirilmesi zorunlu görülmektedir” denilerek şu vurgulama yapıldı:
“Bunun yanında alınabilecek diğer önlemler arasında, ekonomik politikaların oluşturulmasından tamamen iktisadi karar birimlerinin sorumlu olmalarının sağlanması ve politikacıların etkisinin asgariye indirilmesi, seçimlerin ekonomik yönetimin gerekleri hakkında doğruyu öğrenmeleri ve uygulamalar hakkında bilgi edinmelerinin sağlanması, iktisadi karar mekanizmasını işleten üst düzey yöneticilerin görev sürelerinin hükümetinkinden çok daha uzun olmasının sağlanması ve iktidar ile muhalefet partileri arasında ekonomik yönetim konusunda uzlaşma sağlanması bulunmaktadır.”
Atamalarda particilik
Kamuda yapılan atamalara ilişkin olarak raporda yer alan tespitler ise şöyle: “Kamu kurum ve kuruluşlarında eleman alımı çoğu zaman gereksinimlere dayanmamakta, kadrolar hizmetten çok kişiler için istenmekte, sınavlarda çoğu zaman objektif ölçütlerden uzaklaşılmakta, yükselmelerde liyakat ve kariyer ilkelerine uyulmamaktadır. Üst düzey bürokrat atamalarında yerine göre particilik, hemşehricilik, tarikatçılık, mezhepçilik, aşiretçilik, arkadaşlık, dernekçilik geçerli olmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşlarında geçerli olan bu uygulama kısmen denetim elemanı kadrolarına personel alımına ve yükseltilmesine de yansımıştır. Kamu görevlilerinin politizasyonu, artık en üst kademelerden en alt kademelere doğru giderek hızlanan bir süreç şeklinde gelişmektedir. Bürokratik örgütlerde personelin seçimi ve terfi sistemi teknik yeterliliğe dayanır. İdeal anlamda bürokratik örgütte kayırma, koruma, gelenek ve keyfi tutumların yeri yoktur. “
Dünya Bankası’na eleştiri
Raporun, ‘Siyasi İstikrarsızlık ve Siyasi Yapının Harcama Yönetimine Etkileri’ başlıklı bölümüne, siyasi geçmişe yönelik olarak yapılan analizle başlandı. Dünya Bankası’nın mali yapıya ilişkin raporunun eleştirildiği bölümde şu görüşlere yer verildi: “Yaşanan siyasi istikrarsızlıklar ve bu nedenle sık sık genel, ara ve yerel seçimlerin yapılması bütçe disiplinini ortadan
kaldıran nedenlerin başında gelmektedir.
Bu nedenle, uygulamaya konan hiçbir yapısal reform ya da bütçe amacına ulaşamamaktadır. Dünya Bankası raporunda, siyasi içerikli unsurlara çok az yer verildiği gibi, sorunlara kalıcı çözüm bulunamamasının nedenleri arasında gösterilirken ekonomik ve mali yapının bozulmasında oynadığı role hemen hiç değinilmemiştir.”
kaynak:türkiye