

ARPACI UN FABRİKASI(KİLİSE)


Elazığ Merkez, Rızaiye Mahallesi, 19.yy da yapıldığı sanılmaktadır. Un fabrikası olarak kullanılmış ve tahliye edilmiştir.
Kilise bir Bazilika" tipi yapıya sahiptir. Büyük dikdörtgen planlıdır. Taş temel üzeri tuğla duvarlı olup dört duvarı da üçgen alınlıklıdır. Karşılıklı simetrik pencerelidir. "Semerdam şeklindeki ahşap çatı naostaki dört sütun üzerine oturtulmuş olmalıdır. Halen yıkık durumdadır. Fabrika olarak kullanıldığı için bazı değişiklikler ve ilaveler yapılmıştır. Naostaki neflerden sağda olanının zemini diğerlerinden 1m. kadar alçaktadır. Apsis kısmı daha önce yıktırılmış durumdadır.
Tadilat yapılmıştır. Kapı girişleri, naosta bulunan iki pencere ve apsis önü kemeri örülerek normal kapı girişleri haline getirilmiştir. Kilise binasına ilave olarak bazı binalar yapılmış, neflerden birinin seviyesi 1 m kadar alçaltılmıştır. Duvarlar birkaç kez badana ettirilmiş durumdadır.
Vaziyet planında gösterilen adanın çevresi bahçe duvarıyla çevrilidir. Düzgün kesme taşlardan yapılmış, kemerli iki payeli bir kapıdan bahçeye girilmektedir. Bahçenin içinde bulunan kilise binası, dikdörtgen planlıdır. Temeli (düzgün olmayan) taş,üzeri tuğla duvardır. Binanın esas girişi, üçgen alınlıklı, küçük kenar üzerindedir. Diğer duvarlar da benzer şekilde olup alınlık altları ahşap hatıllarla takviye edilmiştir. Yapının narteks, naos ve apsis bölümlerinden apsis, tamamen yıktırılmıştır. Nartekse yuvarlak kemerli kesme taşlardan yapılmış büyük bir kapıdan girilmektedir. İki kısa duvar üzerinde, karşılıklı birer pencere vardır. Sağ kısa duvarında, altta kemerlibir pencere daha vardir ki sonradan kapı haline getirilmiştir. Yuvarlak kemerli, yarım payeli düzgün kesme taşlardan yapılmış bir kapıdan naosa girilir. Naos, dört sütunla uzunlamasına üç nefe ayrılmıştır. Sütunlar ahşap', üzeri sıvalı ve taş sütun altlıklıdır. Çatı, bu sütunların üzerine oturtulmuştur. Çatı ve sütunlar, halihazırda yıktırılmış durumdadır. Neosun iki uzun duvarında, üstte ve altta üçer adet olmak üzere, simetrik ve sivri kemerli pencereler vardır. Alınlıklar üzerinde de yine kemerli birer pencere bulunmaktadır. Uzun duvarlar iki yarım payelerle desteklenmiştir. Naos duvarları, 50 cm. lik kalın bir şerit halinde, kahverengi ve kirli sarı renklerle, panolara ayrılmıştır. Naosun sol uzun duvarının sonunda kesme taşlardan düz kemerli, yarım payeli bir niş bulunmaktadır. Niş kemeri, saç örgü ve narçiçeği motifli olup iki üst köşesi yarım yelpaze şeklindedir. Tamamen yıktırılmış olan apsis kemeri, kesme taşlardan yapılmış olup boya ile iki paye resmedilmiştir. Üstte üç yuvarlak delik ve iki yanında yuvarlak-sivri kemerli iki pencere vardır. Muhtemelen 19. yüzyılın sonlarında yapılmış olan - Kilise, Bazilika tipindedir.
Daha sonraları un fabrikası olarak kullanılmış ye bu yüzden bazı değişiklikler ve ilaveler yapılmıştır. Kemerli kapı girişleri, apsis önü ve naostaki iki pencere örülerek kapı haline getirilmiştir. Duvarlar birkaç kez badana yaptırılmıştır Naostaki neflerden birinin zemini, diğerlerinden 1 m kadar aşağıda olup apsis önünde bir merdivenle ortadaki nefe çıkılır. Duvarlarda yer yer çatlaklar vardır. Duvarları normal yüksekliğini korumaktadır. Çatı tamamen yıkılmış ve sütunlar devrilmiş durumdadır.