Kaynaklara göre insan başına gelmiş en büyük felaketlerden biri olan Bhopal felaketi ;
3 Aralık 1984’te, Hindistan’da gerçekleşir. Bu felakete adını veren ise bulunduğu bölgenin adıdır.
Bu felakete sebep olan bir tarım- böcek ilacı fabrikasıdır. Fabrika , Amerika merkezli
Union Carbide firmasına bağlıdır ve felaket gerçekleştiği sırada firmanın %49’u
devlete aittir.
Fabrikanın tarım-böcek ilacı üretiminde kullandığı karbonmonoksit, fosgen ve klor
gazlarının insan sağlığı için tehlikeli ve çevreye zararlı olduğu bilinmekteydi. Fabrikada
çok fazla yanlış işlem yapılmasına rağmen kimse bunu önemsemiyor, yeterince dikkat
edilmiyordu.
Bhopal Felaketi’in Başlangıcı
1982 yılında denetim için gelen bir ekip, Union Carbide’e bağlı olan bu fabrikayı denetlemiş
ve güvenlik hususunda önemli eksikler bulunduğunu ciddi bir biçimde belirtmişti. Bu denetimden hemen sonra sözde önlemler alınmıştı fakat herkes bunların yeterli olmadığının bilincindeydi. Zaten bu yetersizlikten ötürü o yıllarda fabrikada birçok sorun ortaya çıkmıştı: 1982’de 18 işçi zehirli gaz kaçağına maruz kalmış, 1984 haziranında bazı arızalar nedeniyle 30 ton freon gazı boşaltılmıştı fakat hala fabrika açık vermeye devam ediyor, gerekli önlemleri
almıyordu.
1984 yılında Aralık ayına geldiğinde zehirli gazların tutulduğu tanklardan biri gaz açığı vermiş ve böyle bir durum hiç beklenmediğinden gazın çıkışı engellenememişti. Fabrikanın donanımlı bir acil durum sistemine sahip olmaması Bhopal’de yaşayan yaklaşık 800.000 kişinin de habersizce bu zehirli gazlara maruz kalmasına sebep olmuştu. Gaz yayıldıktan hemen sonra 4000-5000 kişi ölmüş, gaz yayıldıktan sonraki iki haftada ise toplam ölüm oranı 15.000-18.000’e yükselmişti. Etrafa yayılan zehirli gazlar, o günden sonra 150.000 kişinin hayatının geri kalanını
sakat ve hasta geçirmesine yol açtı.
Bu korkunç olay sonrası Bhopal doğal afet bölgesi ilan edilirken Union Carbide
firmasının böyle güvenliksiz bir fabrikayı Amerika’da değil de Hindistan’da açması
suçlanmasına neden oldu. Suçlanma resmi bir hal aldığında tamamen doğru olduğu
ispatlanmış ve bu felaketten kötü şekilde etkilenenlere 470 milyon dolar tazminat
ödenmesi gerektiği açıklanmıştı. Para Hint devletine ödenmişti fakat paranın yalnızca
çok az bir kısmı gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşmıştı ( kişi başı yaklaşık 500 dolar).
20 yıl sonra yapılan araştırmada Bhopal’in toprağının diğer topraklardan 6 milyon kat
daha fazla toksik madde bulundurduğu açığa çıktı ve Union Carbide firmasının diğer
ülkelerde aldığı önlemleri Hindistan’da almadığı da kanıtlandı.