Hüve Nükteİnce ma‘nâsi
بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُوَ اِنْ مِنْ شَئٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا
Çok azîz ve sıddîk kardeşlerim!
لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ ve قُلْ هُوَ اللّٰهُ ’deki هُوَ lafzında, yalnız maddî cihetYöninde bir seyahat-ı hayâliye-i fikriyede, hava sahîfesinin mütâlaaDikkatle okuma sıyla ânî bir sûrette görünen bir zarîf nükte-İnce ma‘nâi tevhîdde, meslek-i îmânînin hadsiz derecede kolay ve vücûbZarûrî olma derecesinde suhûletKolaylık bulunduğunu; şirk ve dalâlet mesleğinde hadsiz derecede müşkilâtlı ve mümteniİmkânsız‘ binler muhâlİmkansız bulunduğunu müşâhede ettim. Gayet kısa bir işaretle, o geniş ve uzun nükteİnce ma‘nâyi beyân edeceğim.
Evet, nasıl ki bir avuç toprak, yüzer çiçeklere nöbetle saksılık eden kabında, eğer tabiata, esbâbSebeblera havâle edilse lâzım gelir ki, ya o kapta küçük mikyâsÖlçüda yüzer, belki çiçekler adedince ma‘nevî makineler, fabrikalar bulunsun; veyahud o parçacık topraktaki her bir zerre, bütün o ayrı ayrı çiçekleri, muhtelif hâsiyetBir şeye mahsûs hâl ve fayda, özellik leriyle ve hayatdâr cihâzâtıyla yapmalarını bilsin. Âdetâ bir ilâh gibi, her bir zerrenin hadsiz ilmi ve nihâyetsiz iktidarı bulunsun. Aynen öyle de, emir ve irâdenin bir arşKâinâtı kuşatan en yüksek âlem, bir şeyin en yüksek hududu ı olan havanın ve rüzgârın her bir parçasında ve bir nefes ve tırnak kadar olan هُوَ lafzındaki havada; küçük mikyâsÖlçüta, bütün dünyada mevcûd telefonların, telgrafların ve radyoların ve hadsiz konuşmaların merkezleri, santralleri, âhizeAlıcıleri ve nâkileVerici, nakledenleri bulunsun ve o hadsiz işleri beraber ve bir anda yapabilsin. Veyahud o هُوَ ’deki havanın, belki unsur-u havanın her bir parçasının, her bir zerresinin, bütün telefoncular kadar ve ayrı ayrı umum telgrafçılar kadar ve radyo ile konuşanlar kadar ma‘nevî şahsiyetleri ve kābiliyetleri bulunsun ve onların umum dillerini bilsin ve aynı zamanda başka zerrelere de bildirsin, neşretsin. Çünki bilfiilFiilî olarak o vaz‘iyet kısmen görünüyor ve havanın bütün eczâParçalarsında o kābiliyet var.