Prof. Dr. Şemsa Özar'ın arkadaşı Prof. Dr. Ferhunde Özbay anısına Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü'nün 9 Mart 2018 Cuma günü düzenlediği konferansta sunduğu “Kadın emeğinin durumu 40 önce nasıldı; 40 yıl sonra nasıl olacak? çalışmasını yayınlıyoruz.
* * *
Konuşmamın başlığından da anlaşılacağı gibi sizleri 40 yıl kadar geçmişe götüreceğim. Benim yaşıtlarımın üniversiteyi yeni bitirdiğim yıllara, birçoğunuzun ise henüz dünyaya gelmediği bir tarihe gideceğiz. Yıl 1978.
Dönemin Türk Sosyal Bilimler Derneği Başkanı sevgili hocamız Nermin Abadan Unat, 1978 yılında Türk Toplumunda Kadın konulu bir sempozyum düzenliyor. Sempozyumda sunulan tebliğler kitaplaştırılıyor. 1979’da basılıyor. Kitap çok ilgi gördüğü ve 1979 baskısı hızla tükendiği için 11-13 Ocak 1980’de bir toplantı daha yapılıyor ve bu toplantıda birçok alanda kadınların eşitsiz konumunu iyileştirecek çözüm önerileri de tartışılıyor ve 1982 yılında bu önerilerin de dahil edildiği genişletilmiş ikinci baskı yayınlanıyor.
Yanda gördüğünüz kitabın ikinci baskısının kapağı. Benim kopyam, sevgili Ferhunde’nin hediyesi. Kitabın içinde Ferhunde’nin “Türkiye’de Kırsal/Kentsel Kesimde Eğitimin Kadınlar Üzerinde Etkisi” başlıklı bir makalesi var. Kırdan kente göç sürecinde kadınların nasıl tarladan, kente ve evkadınlığına geçtiğini anlatıyor. Şirin Tekeli ve Çiğdem Kağıtçıbaşı’nın makaleleri yer alıyor; onları da saygıyla anıyorum. Nüfus, Sağlık, Beslenme; İşgücüne Katılım, Eğitim; Cinsiyet Rolleri, Din ve Siyasal Davranış gibi başlıklar altında birçok makalenin yer aldığı kitabın sonunda 1980’de yapılan toplantıda tartışılan “Çözüm Yolları ve Öneriler” başlıklı bir bölüm yer alıyor. Öncelikli olarak, kadınların ev içi ve ev dışındaki emeklerinin ve konumlarının bir bütünsellik içinde ele alınmasının gerekliliği vurgulanıyor. Kadınların emeğinin değerli kılınması ve istihdam alanında erkeklerle eşit düzeyde yer almalarının ancak bu iki alanda, ev içi ve ev dışı alanda eşitsizliklerin giderilmesiyle mümkün olabileceği ileri sürülüyor. Aslına bakılırsa, 40 yıl önce, hala bıkmadan usanmadan savunduğumuz ve mücadelesini verdiğimiz talepler dile getiriliyor.