İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecadın İsrail karşıtı sözleri ilk bakışta anlamsız gözüküyor ve İsrailin tümüyle Avrupaya taşınması gibi imkansız çözümler ileri sürüyor. Bu sözler, bir projeden çok, bir tavır olarak anlaşılmalı ve önümüzdeki dönemin taraflarını belirlemek için kullanılan sloganlar olarak kabul edilmelidir. İsraile bu ölçüde sert bir tavır alan İranın, onu destekleyen ya da onun tarafından desteklenen ülke ve gruplara karşı anlayış göstermesi beklenemez ve asıl hedef Kuzey Iraktaki Kürt oluşumudur. Bu tavır Kürtlerin İsraille ilişkilerini kesmek amacını taşımakta, aksi halde olumsuz bir tavır sergileneceği ifade edilmektedir. Buna karşılık ABD ve İsrail kanadı nükleer silah yaptığı iddiasıyla İran üzerinde baskı uygulamaktadır.
Avrupa ve Rusyanın Ahmedinecadın sözlerine tepki göstermesi doğaldır ama bu İrana yönelik herhangi bir müdahaleyi kabul edecekleri anlamını taşımaz. Üstelik bu tepki onların tarafsızlığı konusunda uyanacak şüpheleri de ortadan kaldırır ve rahat hareket etmelerine imkan sağlar.
İkinci sorun Kuzey Irakta egemenliğin kime verileceğidir. Başlangıçta Barzaninin rakipsiz görünen konumu şu anda aynı ölçüde net değildir. Türkiyede PKKya yönelik politika değişikliği, Kuzey Iraktaki bazı grupların yönetime karşı olumsuz tavırları egemenlik konusunun henüz belirginleşmediğini göstermektedir. ABD bütün yumurtaları Barzaninin sepetine koymasının riskli olduğunu görmek üzeredir. Bu nedenle Türkiyenin bu tavrının hemen arkasından PKKnın askerlerimizi şehit ettiği haberinin alınması bir sürpriz sayılmamalı ve benzer olayların artarak devam edeceği beklenmelidir. Kamu oyunda PKK karşıtı bir havanın yaratılmasına acil ihtiyaç olduğu düşünülmüş olmalı.
ABD İran, Irak ve Suriye konusunda Türkiye ile işbirliği yapmak istediğini ifade ediyor. Önemli olan bu işbirliğinin hangi şartlarda oluşacağının belirlenmesidir. Türkiyede Kuzey Irakta aşiret temeline dayalı bir iktidarın oluşturulmasına ve bunun Güneydoğuyu etkileyecek konuma gelmesine karşı çıkacak odakların bulunduğu, bunlardan daha radikal ve tümüyle retçi bir cephenin giderek güçlendiği görülmektedir.
Türkiyenin sorunu politikasının tek elden tespit edilmemesi ve farklı odakların rekabet içinde görünmesidir. Bu durum iç politikada çatışma yaratmak potansiyelini de taşıyor. ABD ekonomimizdeki etkinliğini bir manivela olarak kullanabileceğini hesaplıyor olabilir ama olayların tamamen kontrol dışına çıkması da olasılıklardan biri gibi görünüyor.
ABDnin hem Türkiyenin bölgedeki etkinliğini sınırlayacak hatta kendi topraklarındaki egemenliğini zayıflatacak hem de onun işbirliğini sağlayacak bir çözüme ulaşıp ulaşmayacağını zaman gösterecek. Bunu sağlamak için elindeki ekonomi ve siyaset alanındaki etkinlik kozlarının yeterli olup olmayacağı da bu denemeyle anlaşılacak.
Bölgemizdeki gelişmeler hem sınırlı olmayacak hem de geri dönülmesi zor sonuçlar yaratacak niteliktedir. Bu gibi durumlarda sonucun tek taraflı politikalarla ve toplum mühendisliği metotlarıyla belirlenmesi büyük riskler taşır ve sürpriz sonuçlar yaratır.
Bu durumda Türkiye politikalarını tek elden belirleyecek bir yol bulmak zorundadır.
ABD tarafı ise sloganları bir kenara bırakıp somut hedefleri konusunda mutabakat
aramalıdır. Teröre karşıyız, Irakın toprak bütünlüğünden yanayız, İran nükleer
tehdit oluşturuyor gibi hiçbir siyasi mesaj içermeyen sözlerle bir yere varılmayacağını
görmelidir.