Dünkü eğitim felsefeleri ve beğendiğim yönleri üzerine yazdığım yazım, çocuklarıma okulda gördükleri, öğrendikleri dışında ben daha neler sunabilirim diye yaptığım araştırmalar veya antenlerimi açık tuttuğum için tesadüfen denk gelmeler sonucunda öğrendiklerimin özetiydi.
Dün de yazdığım gibi ben şahsen keşke bunları birileri yapsa diye dövünmeyi yersiz buluyorum. Belki gökkuşağının öte tarafında bir köyde, eğitim birimlerinin başındaki yetkililer, çocukların tüm potansiyellerini sonuna kadar geliştirebilecek bu birbirinden güzide ekollerin en can alıcı yönlerini bir araya getirip, okul bile denemeyecek kadar eğlenceli ve bir o kadar da verimli bir eğitim sistemi sunuyorlardır. Ki ne olursa olsun, her eğitim sistemi veya felsefesi en iyidir ve de bundan öte herkese uygundur diyemeyiz. Ama basmakalıp, birbirine benzeyen, hatta farklı olmaktan korkan, bir ıslıkla güdülebilecek nesiller yetiştirme amacının baskın olduğu dünyamızda, hangi ülkeye giderseniz gidin içinde bulunduğumuz sınırları aşmamız çok zor. Nereye dönsek fablda anlatıldığı gibi cins cins hayvanlardan oluşan bir sınıfta, kuşa yüzmeyi, yılana uçmayı, fok balığına ağaca tırmanmayı öğrenmeye zorlayan bir sistem var.
İşin beni rahatsız eden kısmı, eğitim felsefeleri bir yana, başkaları çocuklarımıza neyi nasıl öğretiyor bir yana, bizim nesil ebeveynlerin en büyük eksikliği olan, çoğunluğumuzun “çocuğumuzun ilk öğretmeni” olduğumuz gerçeğini gözardı ediyor olmamız. Hayatın birçok alanında olduğu gibi sorumluluğu devletin ve hatta özel sektörün sunmadığı imkanlara yıkmamız da buradan kaynaklanıyor. Bunun en büyük sebebi, tabiki erişilmek istenen hayat standardının çift maaş gerektirmesi ve annenin – yani çocuğun ilk öğretmeninin – ve babanın, çocuğun en kritik ilk 6 yılında harıl harıl para kazanmak için çalışıyor olması. Çalışan bir anne olarak en başta ben geliyorum ve çoğu zaman çocuğumun eğitimine daha fazla katkıda bulunabileceğimi bildiğim halde tüm verimli vaktimi başka bir meşgaleye adamak beni cidden rahatsız ediyor. Diğer taraftan farklı şeyler üretip, üretime katkıda bulunup, kendi maddi gücümü elimde bulundurmayı da seviyorum. Bunun bir dengesi olmalı ve bu denge herkese eşit imkanlarla sunulmalı. Sadece şanslı bir avuç insana değil.
Bu imkan sadece annelere değil, babalara da sunulmalı. Çocukları büyürken, babaların çocukları ile daha fazla vakit geçirmesi bence çok önemli. Eminim anne olduktan sonra işe geri dönmeyi düşünmeyip çocuğunu yetiştirmeyi isteyen anneler kadar, babalar da vardır. Ayrıca her çocuğun şambabasından daha fonksiyonel bir babaya ihtiyacı olduğu kadar, annenin de babanın manevi desteğine ihtiyacı var. En azından kendim için konuşayım. İçinde bulunduğum danışmanlık dünyasında, üst düzey yöneticilerin çoğunun erkek olmasının en büyük sebebi, bu seviyede bir pozisyon devamlı seyahat ve uzun çalışma saatleri gerektirdiği için, erkeklerin bu rolü kabullenip, evde çocuklarını yetiştirmek üzere eşlerine teslim edip, haftasonları evdeki animasyona yetişmeleri. Toplumun kendi kendine enjekte ettiği sosyal bilinçten ve yetişme tarzından mı, çocuğu karnında taşımadığından ve hormonal değişikliğe maruz kalmadığından mı, bunlar derin mevzular, ama erkekler aile ve iş dengesini daha kolay feda edebiliyorlar.
Bir anne olarak eğitimimi (üniversitede okuduğum bölüm değil tabi, o kel alaka), beynimi, kapasitemi çocuğumu daha yakınen yetiştirebilmek için kullanabilmeyi isterdim. Bu amaç herkesin ilgi ve yetenek alanına girmiyor olabilir. Daha evvel öğretmen ebeveyn olduğumu yazmıştım. Keşke bu mevcut eğitim sistemleri ile beraber, çocuğumun ilgi ve yetenek alanlarına yoğunlaşabilsem, zayıf olduğunu gözlemlediğim alanları geliştirmek için kendimi geliştirsem. Keşke yetişkin eğitimleri arasında ebeveynler için eğitim felsefesi kursları olsa. Tools of Mind sistemini veya bebeğin dil öğrenimi nasıl olur (daha önce) öğrense(ydi)m ve çocuğuma ona göre ortam hazırlasa(ydı)m, oyun kursa(ydı)m. Ve de bunları ben yapsam. Bu işin uzmanları (uzun seneler eğitimini almış, işini ve çocukları seven öğretmenler) bir ucundan tutsa, bir ucundan biz anne babalar tutsak, artık indigo mu olur, platinum mu olur, world platinum mu bambaşka bir nesil yetiştirsek.
İşin bir de manevi kısmı var. Yani iş sadece A, B, C veya 1,2,3 değil. Çocuğun ilk eğitiminin ailede verilmesi, çocuğun doğru ahlaki değerleri ve erdemleri sağlam olarak öğrenmesi için de çok ama çok önemli. Doğruluk, dürüstlük, merhamet, saygı, vicdan, tevazu, sadakat, şefkat, nezaket ve benzeri değerlerin doğru olarak verilmesi ancak aile içinde ve genellikle de örnek olarak olur. Çalışan anne bunu veremez, demiyorum tabi. En başta benim annem de çalışan anne ve şahsen anne ve babamın oldukça başarılı olduklarını söyleyebilirim. Ancak şartlar gitgide çocuğun eğitiminin dışarıya bağımlı olmasını gerektiyor. (İşin ilginç yanı, homeschooling yolu ile çocuğunu kendi eğitmeyi tercih eden ailelerin genelde çocuklarına kendi dini eğitimini vermek isteyen aileler olduğunu görürsünüz.)
Bence, gökkuşağının öte tarafında olsaydık, şöyle bir sistem olurdu. Kadın, erkek herkes okurdu. Okumanın esas amacı parayı vurmak olmazdı. Doğru okul öncesi, ilk ve ortaokul sistemi (geçen yazımda yazdığım seçenekleri veya karışımı) ile çocukların yetenekleri desteklenir, parladığı ve ilgilendiği alanlar öne çıkardı. Buna göre isteyen zanaat, isteyen sanat, isteyen ticaret, isteyen akademik bir yol çizerdi. Bunların hepsine ihtiyaç var. Herkes kendi çizdiği yoldan kendi belirlediği işini yapardı. Ziraat okuyan, organik tarım yapar, muhendis doğaya zarar vermeden yapılar yapar, doktorasını yapan bilimadamı olur, araştırma yapar veya profesör olur, müziğe yatkın olan sanatçı olurdu. Belki o zaman herşey para olmazdı. Çünkü herkese doğru sebep için doğru şeyi yapardı (doing the right thing for the right reason). Şimdi olduğu gibi birşey üretmeden sanal para yaratmak meziyet sayılmaz, üretimin kendi içinde bir değeri olurdu. İnsan yetiştirmenin bir kıymeti olurdu. Anne, baba olarak, bir süre maddi üretime ara verip bebeğin çocuğun büyütülmesi ile uğraşmak toplumun normu olurdu. Komün aile ve mahalle sistemi geçerli olurdu. Bebekleri anne, çocukları ablalar, abiler, halalar, teyzeler, anneanne ve babaanneler hep beraber büyütürdü. Çocuğun ilk öğretmeni olmak üzere gerekli temel araç, gereç ve eğitim anne ve babaya çocuğun doğumu öncesi sunulur, aynen kurumsal dünyada olduğu gibi devam eden eğitim benzeri, anne baba gelişimi gibi dönem dönem değişen ihtiyaçlara göre eğitim imkanlarını kullanabilirdi. Bunun bir kısmı resmi eğitim, bir kısmı da büyüklerden anane şeklinde olurdu. Sonra bir hayat döngüsü şeklinde, bu yetişen neslin, araştırarak geliştireceği yeni eğitim sisteminde yepyeni bir nesil yetişir, onlar bu döngüyü bir üst basamaya taşırlardı.
Bu da benim, sadece küçük bir parçasını ifade edebildiğim ütopyam.
Her yönünü eleştirdiğim bu sistemden, bunları düşüne(bile)n biri olarak çıkmış olmam ise kaderin bir cilvesi.