Şekil1: Levent-Gültepe’de yıkılan bir bina ve yıkılışını izleyen iki yaşlı teyze
‘Dikey kesişmenin bir başka tezahürü, farklı sınıflardan insanların aynı binada veya aynı mahallede yaşamaya başlamasıdır. Sahibi olduğu arsaya yapılan kimi zaman lüks apartmana yerleşen gecekondu sakini ile apartmanın diğer sakinleri arasında yaşam tarzı farklılıklarından gerilimler yaşanabilmektedir. Ya da lüks siteler ile tek tük gecekondular birbirlerini görecek ve sakinlerinin gündelik yaşamlarına tanıklık edecek biçimde konumlandırılmış olabilirler.’ (Cantek, 2014) Kentsel dönüşümün etkisiyle yıkılan binaların sahipleri de bireysel deneyim olarak dönüşüm geçirmişlerdir. Arada kalan yapıların baskı altında olması; orada yaşayan insanları çaresiz bırakmılştır. Sözde lüks olan sitelerin baskısı altında, balkon hakkı olmayan dairelerde yaşayan kadınlar psikolojik olarak daha fazla etkilenmiştir. Ev çeperinde sosyalleşebilecekleri alanlar sınırlandırılmıştır. Artık balkon veya kapı önü konuşmaları yoktur.
Şekil2: kamusal ulaşım araçlarında bölünen roller
‘Dışa açılmak ancak daha fazla kapanarak mümkün olmaktadır. Hem bedeni kapatarak hem de karşı cinsle herhangi bir ilişkiye kendini kapatarak.’(Cantek, 2014) Metroda veya diğer kamusal ulaşım araçlarında karşı cinsin yanına oturmama, yer verildiği halde oturmama; bir kadın yolcu görüldüğü anda yanına oturma durumları karşı cinsin varlığına karşı ve içselleştirilmiş tehditlere karşı korunma yöntemi olabilir.
Şekil3: toplu konutlarda uyulması gereken kurallar üzerinden bireylerin kısıtlanması
‘Mahremiyet halesiyle sarılan homososyal gruparın üyeleri, birbirlerini kamusal denilen alanın kuralları, hakim normlar, ahlak kuralları ve cinsiyet rolleriyle denetleyebilmektedirler.’(Cantek, 2014) Günümüz toplu konutlarda birçok kesimden, birçok gelenekten gelen insanlar bulunmaktadır. Davranış şekillerinin bu kadar çoklu olması konut içlerinde de farklı gerilimlerin doğmasına sebebiyet verebilir. Ortak bir dil geliştirmek için bazı kurallar konulabilir ve bu kuralların tüm apartman sahiplerinin uyması beklenildiği için apartman girişine çerçeve içerisine asılabilir.
şekil4: taksimdeki bir sokak ve pencere ilişkisi
‘Edgü’nün ‘kişiselleştirilmiş birer koridor’ dediği sokaklar, ev çeperindeki ara alanların kullanım biçimlerinin ve mahallelerin sınıfsal ve kültürel olarak ne kadar farlılaştırıldığını göstermektedir.’ ‘.. dısarıda kalanlar için bütünüyle birer özel alan gibi algılandığı ortaya çıkmaktadır.’ (Cantek, 2014) Taksim’de bir sokaktan bir bakış. Bu sokağın özelliği orada yaşayanların edindiği eylemler. Kapıda koruma görevlisinin olduğu, herkesin alınmadığı parası olanın girdiği bir yer. Pencereden bakan o sokağın sakinleriyse; sokakta duran erkekler de o sokağın sakinleri oluyor mu? Penceredekilerle pazarlık yapan erkeklerin arasından geçen ben; orayı kamusal bir alan olarak mı yoksa özel alan olarak algılıyorum?
Şekil5: camide kadın ve erkek
Bazı camilerde aynı kapıdan girilir ve kadın ve erkeğin bulunduğu yerler ‘paravan’la ayrılır. Kadın arka tarafta erkekse ön tarafta konumlanmaktadır. ‘Din’ herkesi kabul eden, herkese aynı ‘kural’ları verirken dini yapı içerisindeki bu ayrımlaştırmanın nedeni nedir? Namaz süreci dışında caminin içi kamusaldır. Erkekle kadının aynı anda bulunduğu an bu süreçtedir. Christopher Wilson’un (2005) bahsettiği kendi cinsiyet rolleri ile programı yarıya bölmek aynı zamanda cinsiyetin özgürleşmesini sağlayan araçtır. Materyal kullanımının mimari yapılara olan bakışı nasıl etkilediğini görsel, sosyal ya da zihinsel olarak farklı şekilde görmek mümkün. Paravan etkisi; erkin gücünün elinde bulundurduğunun göstergesidir.