Sultan Reşat Haydarpaşa’yı açıp, trenle İzmit’e gelmişti
İzmit, Osmanlı Padişahlarının en çok önem verdiği yerleşim yerlerinin başında geliyordu. Osmanlı sultanları, sık sık İzmit’i ziyaret ederdi. Bu ziyaretlerden birini de Sultan Mehmet Reşat yapmıştır.
Sultan Mehmet Reşat’ın İzmit seyahati ile ilgili en teferruatlı bilgileri İstanbul basınında buluyoruz. Sultan, İzmit gezisine 27 Ekim 1909 Çarşamba günü trenle çıkmış ve 28 Ekim Perşembe günü İstanbul’a geri dönmüştür. Padişah yanında Veliaht Yusuf İzzeddin Efendi ile oğlu Ziyaeddin Efendi ve Sadrazam, saraydan çıkmış, kendisi kuşlu kayık, diğerleri istimbotlarla Ertuğrul yatına geçmiş ve yatla Haydarpaşa istasyonuna gitmiştir. Burada çok sayıda kişi, Müslim ve gayrimüslim öğrenciler Padişahı karşılamışlardır. Aynı zamanda bandolar, marşlar çalmıştır. Padişahın İzmit’e seyahat edeceği gün Haydarpaşa garı da açılacaktı. 19 Ağustos 1908’de hizmet vermeye başlayan garın açılması için resmi bir merasim de böylece düzenlenmiş oluyordu. Padişah Haydarpaşa garından iki lokomotifli ve beş vagonlu bayraklarla süslenmiş, trenle İzmit’e hareket etmiştir. Padişahın İzmit’e seyahat edeceği vagonları taşıyan tren Almanya’dan getirilmişti, katarda kumpanya tarafından hazırlanan yemek salonu, ayrı ayrı iki vagon ve padişah vagonu bulunacaktı. Tren yolculuk esnasında Gebze ve Hereke’de durarak Padişah halkı selamlamış, Hereke Fabrikası’na uğramıştır.
GÖRÜŞMELER YAPTI
Böylece Köşk-i Hümâyuna gidilmiş ve Padişah, Kasr-ı Hümâyunda bir süre istirahat ettikten sonra resm-i kabulde bulunmuştur. Bu merasimde İzmit mutasarrıfı, şehir memurları ile ulemasını, İttihad ve Terakki Cemiyeti üyelerini, ruhani reislerini ve İzmit eşrâfını Sultana takdim etmiştir. Şehrin sanayi ve zanaatına ait gözlemlerde bulunan Padişah, cümlesiyle görüşmekten memnun olduğunu ifade etmiş ve “Milletimin terakkisi, teâlisi en büyük emelimdir” şeklinde bir konuşma yapmıştır. Köşkün içerisinde bu gelişmeler olurken dışarıda da Müslim ve gayrimüslim mektep çocukları muallim ve muallimeleriyle bahçede bir geçit yaptıktan sonra birlikte vatan şarkıları söylemişlerdir. Padişah bu durumdan çok memnun olmuş, kapının önünde öğretmenlere memnuniyetini iletmiş; talim, terbiye ve terakki çalışmaları hakkında tavsiyelerde bulunmuştur.
ÖĞLE YEMEĞİ ZİYAFETİ
Kasr-ı Hümâyun’da bir öğle ziyafeti verilmiştir. Kasırdaki yemekten sonra mahalli sanayie dair gözlemlerde bulunulmuş, mesleğinde mahareti takdir olunan Kuyumcu Yervant Efendi tarafından Padişah’a gayet süslü bir kordon ve el işlerinde çok usta olan Madmazel Yutoya Hanım tarafından el ile işlenmiş bir yelek; İzmit şekercileri adına Şekerci-zâde Mehmet Efendi tarafından da pişmaniye helvası, ayrıca Mehmet Efendi isminde bir köylü tarafından da bir sepet Hikmetiye elması takdim edilmiştir.
İzmit sancağı namına da süt ve kaymak takdim edilmiştir. Hediyeler Padişahın hoşuna gitmiş ve hediye takdim edenler münasip şekilde taltif edilmiştir. Ziraatın bu bölgedeki öneminden bahsederek duydukları memnuniyeti ifade etmiştir.
Padişah 4 Müslim ibtidai mektebine 60, iki Ermeni mektebine 20, bir Rum mektebine 15, bir Amerikan mektebine 15 ve 1892 yılında İzmit’te kurulan Askeri Hastane’nin 1894 yılındaki salgınlara, göçlere karşı yetersiz kalması üzerine 27 Ekim 1904 yılında temeli atılan ve 1909 yılında tamamlanan yeni hastaneyi de ziyaret ederek, 50 lira bağışta bulunur. (Kaynak: Yavuz Ulugün)
İZMİT TREN GARI- Sultan Mehmet Reşat’ın ziyareti öncesi İzmit Garı’nda hazırlıklar tamamlanmış.
İZMİT’E GİRİŞİ- Sultan Mehmet Reşat’ın İzmit’e girişi. (Foto: S.Weinberg)
HÜNKAR KASRI- Sultan Mehmet Reşat’ın İzmit seyahatinde bir süre kaldığı Kasr-ı Hümayun önünde bekleyen halk ve öğrenciler.