TEK ÇOCUK BENCİL Mİ OLUR?
“Tek çocuk bencil olur”
Önyargılarımızı tartışıyoruz
“Kaprisli ve şımarıklar, evin altını üstüne getiriyorlar. Hepsi birer küçük canavar!” Ezelden beri herkes tek çocuğun daha zor olabileceğini söylüyor. Bunun sebebi, Fransız çocuk psikiyatri dergisi PUF’da şöyle açıklanmıştı: “Tek çocuk diğerleriyle aynı adaptasyon ve başarı oranını yakalama şansına sahip değildir.” Bu açıklama, “şımarık tek çocuk” sıfatını açıklamaya yetmiyor tabii.
Peki, neden tek çocuklara bu yakıştırmalar yapılıyor? Elbette yaşlanan toplumlar için tek çocuk bir tehdit unsuru olarak görülebilir. Bazı toplumlar işi bir adım öne götürerek tek çocukların stereotip özelliklere sahip olduklarını öne sürüyorlar. Ebeveynlerinin de bencil olduğunu iddia eden bu kişiler, çocukların da yetişkinlik dönemlerinde mutlaka bencil olacağını düşünüyorlar. Ama psikanalist Anne-Marie Merle-Béral, küçükken kardeşlerinden çok çekmiş kişilerin bilinçdışında tek çocukları kıskanabildiğini de ekliyor.
Elbette herkes gibi onların da kötü özellikleri var. Merle-Béral şöyle diyor: “Tek çocukların ebeveynleriyle aralarında bir ayna olmaz ve kendilerini kıyaslayacak bir kardeşleri yoktur. Ama bir kardeşe sahip olmamak oedipus kompleksi açısından ek komplikasyonlar doğurur. Evde hiçbir yandaşı olmayan çocuk, baba-anne-çocuk üçlüsünün tam ortasındadır. Üstelik bu, çocukların narsisist özelliklerini de geliştirir.” Başkalarıyla nasıl anlaşacağını iyi bilmeyen tek çocuk, zaman zaman etrafındaki insanların varlığını bile reddedebilir. Bu onun kalkan gibi kullandığı savunmacı bir mantıktan başka bir şey değildir. Merle-Béral, “Herkesin herkesle iyi anlaşabildiği ortamlarda kendilerini ifade etmek onlar için kolay değildir. Çoğunlukla boş kalan kız veya erkek kardeş yerini birisiyle doldurmaya çalışırlar” diyor.
Başkalarına karşı duyulan bu merak onların tek özelliği değil. Fiziksel olarak idmanlı oldukları için genellikle yalnızlığa dayanıklılardır ve okumaya yatkın olurlar. Her ne kadar hassas çocuklar olsalar da yetişkinlik hayatlarında “eşsiz ve benzersiz” insanlar olurlar.
Yazı: Anne-Marie Merle-Béral, psikanalist
Çeviri: Ceylan Özçapkın