Geçtiğimiz yıllardaki önemli ilerlemelere rağmen, dünya, BM’nin 2030 yılı için koyduğu Sürdürülebilir Enerji Hedeflerinin gerisinde kalıyor. 2030 yılı için ekonomik olarak ulaşılabilir, güvenilir, sürdürülebilir ve modern enerjiyi garanti altına almak halen mümkün görünüyor. Ancak özellikle dünyanın en fakir bölgelerine ulaşmak ve enerji sürdürülebilirliğini iyileştirmek, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajası (IRENA), BM istatistik Bölümü (UNSD), Dünya Bankası ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından hazırlanan rapora göre, daha uzun sürecek gayretler gerektiriyor.
Geçtiğimiz yıllarda enerjiye erişimde, elektriksiz yaşayan insanların sayısında, 2016’daki 1 milyardan ve 2010’daki 1.2 milyardan 840 milyon kişiye kadar meydana gelen düşüşle kayda değer bir gelişme yaşandı. Hindistan, Bangladeş, Kenya ve Myanmar, 2010’dan bu yana en çok ilerlemeyi gerçekleştiren ülkeler arasında yer alıyor. Bunula birlikte, gayretler sürdürülmesze ve artırılmazsa, 2030 yılında halen 650 milyon kişi elektriksiz yaşamaya devam edecek. Bu nüfusun da 10’da 9’u Sahra Altı bölgelerde yaşıyor olacak.
SDG7 ‘nin takibi: Enerji İlerleme Raporu aynı zamanda tüm dünyada elektrik üretimi ve enerji verlimliliği iyileştirmesi için yenilenebilir enerjinin uygulamaya konulmasında büyük çabalar harcandığını gösteriyor. Her şeye rağmen, temiz pişirme çözümlerine erişim ve yenilenebilir enerjinin ısı üretiminde ve ulaşımda kullanılmasında hala hedeflerle arada boşluklar ortaya çıkıyor. İlerlemenin tüm bölgelere ve sanayilere yayılması ve sürdürülmesi, daha güçlü politik taahhütleri, uzun dönem enerji planlamasını, özel finansmanda artışı ve yeni teknolojilerin daha süratli ilerlemesini sağlayacak sağlam politik ve finansal yoğunluğu da gerektiriyor.
Rapor, SDG/’nin üç hedefinde küresel, bölgesel ve ülke bazlı ilerlemeyi takip ediyor: enerjiye ve temiz pişirme yöntemlerine erişim, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği. Hareket önceliklerini ve şimdiye kadar başarısı kanıtlanmış pratikleri tanımlıyor.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) Genel Yöneticisi Francesco La Camera : “Yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği; sürdürülebilir gelişme, enerji erişimi imkanı, ekonomik büyümedeki artış, istihdam yaratılması ve sağlıkta gelişme için anahtar faktörler durumunda. Enerjide geçişi tüm ilkelere yayabiliriz ve faydalarının en kırılgan topluluklara ulaşmasını da garanti altına alabiliriz. IRENA, tüm insanlığın yararı için sürdürülebilir enerji geleceği inşa etmede temel ortaklarımızla somut çözümler üzerindeki birlikteliklerimizi güçlendirecek”
Her bir hedef için öne çıkan değerler şu şekilde. Bulgular, 2017 resmi, ulusal düzeyde verilere ve küresel ilerleme ölçülerine dayanıyor
Elektriğe erişim: 10 yıllık istikrarlı ilerlemenin ardından, küresel elektriğe ulaşma oranı % 89’a yükseldi ve her yıl 153 milyon kişi daha elektriğe erişti. Bununla birlikte, küresel olarak en büyük güçlük, halen 573 milyon kişinin karanlıkta yaşadığı en uzak bölgelerde ve Sahra Altı Afrika’da varlığına devam ediyor. En fakirlerin ve en zor durumdakilerin ev araçlarına, güneşle aydınlatma, güneşle ev enerjisi sistemleri dahil şebeke dışı çözümlere ve git gide artan mini şebekelere ulaşımı çok önemli hale gelecek. Küresel bazda, 2017’de en az 34 milyon kişi temel elektrik hizmetlerine şebeke dışı teknolojiler yoluyla erişim kazandı. Raporlar, aynı zamanda sürdürülebilir enerji kaynaklarına erişimini güvenilirliğinin ve ekonomik uygunluğunun önemini de vurguluyor.
Temiz pişirme: Çoğu Asya’da Sahra Altı Afrika’da olmak üzere yaklaşık üç milyar insan 2017 yılında temiz pişirme yöntemlerine erişimleri olmaksızın yaşıyorlardı. Temiz pişirmede yaşanan bu eksiklik, ciddi sağlık sorunlarını ve sosyo ekonomik tespitleri de beraberinde getiriyor. Mevcut ve planlanan politikalar ile birlikte, 2030 yılında erişimi olmayan kişi sayısı 2.2 milyar olacak. Bu sayının da sağlık, çevre ve cinsiyet eşitliğinde etkisi önemli.
Küresel enerji tüketiminde 2016 yılındaki % 16.6 oranına karşı % 17.5 kullanım oranı hesaplandı. Yenilenebilir kaynakların kullanımı, elektrik üretiminde hızla artıyor, ancak ısıtma ve ulaşım amaçlı tüketim, toplamda daha az yol kat etti. Yenilenebilir enerji üretiminde, enerji sistemlerinin ekonomik olarak uygun, güvenilir, sürdürülebilir, modern kullanıma odaklı hale gelebilmesi için büyük bir artış gerekiyor. Yenilenebilir enerji ana akım haline geldikçe, yenilenebilir kaynakların daha kapsamlı enerji sistemlerine entegrasyonu ve bunların, enerjide geçiş sürecinde sosyo ekonomik etkilerini değerlendirmeye katacak politikalara ihtiyaç duyuluyor.
Enerji verimliliğindeki gelişmeler, büyük ekonomilerde gösterilen politik çabalar sayesinde son yıllarda sürekli hale geldi. Bununla birlikte, birincil enerji yoğunluğu küresel oranı halen geride yer alıyor; ve hesaplamalar 2017 ve 2018 yıllarında bir yavaşlamayı d agözler önüne seriyor. Hedeflerin gerçekleştirilmesi için, zorunlu enerji verimliliği politikalarının kuvvetlendirilmesi, hedeflenen mali veya finansal destek verilmesi, piyasa bazlı mekanizmalarda destek noktalarının sağlanması ve enerji verimliliği ile ilgili yüksek kalitede bilginin sağlanması, merkezi öğeler olacaktır.
YEKDEM’de süre 6 ay uzatıldı
Resmî Gazete’nin bugünkü nüshasında yayınlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile mevcut YEKDEM desteklerinden yararlanmak için geçerli olan 31 Aralık 2020 tarihine kadar devreye girmiş olma şartı 30 Haziran 2021 tarihine ertelendi.
Resmî Gazete’nin 31248 sayılı nüshasında yer alan karar ile devreye girecek elektrik üretim tesislerine sağlanacak yerli üretim desteği için verilecek sürenin de 5 yıl uzatılacağı hükmü getirildi.
Cumhurbaşkanlığı Kararı şu şekilde:
“17/9/2020 TARİHLİ VE 2949 SAYILI CUMHURBAŞKANI KARARININ EKİ KARAR
MADDE 1- (1) 1/1/2021 tarihinden 30/6/2021 tarihine kadar işletmeye girecek olan Yenilenebilir Enerji Kaynakları (YEK) Destekleme Mekanizmasına tabi YEK Belgeli üretim lisansı sahipleri için, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun Kanuna ekli I sayılı Cetvelde yer alan fiyatlar 31/12/2030 tarihine kadar uygulanır.
(2) 1/1/2021 tarihinden 30/6/2021 tarihine kadar işletmeye girecek YEK Belgeli üretim tesislerinde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksamın yurt içinde imal edilmiş olması halinde, bu tesislerde üretilerek iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi için 5346 sayılı Kanuna ekli I sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlara, üretim tesisinin işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıl süreyle aynı Kanuna ekli II sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlar ilave edilir.
MADDE 2- (1) Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 3- (1) Bu Karar hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan doğal gaz müjdesi
Hafta içinde, Cuma günü bir müjde açıklayacağını söyleyen Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, kulislerde dolaşan doğal gaz bulunduğu yönünde açıklama yapacağı söylentilerini doğru çıkardı ve Dolmabahçe Ofisi’nde gerçekleştirdiği ‘Millete Sesleniş’ konuşmasında, “Türkiye, tarihinin en büyük doğalgaz keşfini Karadeniz’de gerçekleştirdi” müjdesini verdi.
Erdoğan, “Fatih sondaj gemimiz Tuna-1’deki sondajında hamd olsun 320 milyar metreküp doğalgaz rezervi keşfetmiş durumda” ifadelerini kullandı.
2019 yılında 45 milyar metreküp gaz tükettiği düşünüldüğünde rezervin ülkenin ihtiyaçlarına 7 yıl yeteceği anlaşılıyor. Türkiye’nin Rusya’dan aldığı doğalgazın metreküp fiyatı göz önüne alındığında ise rezervin büyüklüğü 60 milyar dolar civarına karşılık geliyor.
Bulunan rezervle Türkiye’nin mevcut gaz rezervi, trilyon feet cinsinden 3.4 trilyon feet düzeyine ulaşıyor ve Dünya kuru doğal gaz rezervi sıralamasında sıralamasında Polonya’nın arkasından 54. sıraya yükseliyor.
AB tarihinde ilk: Yenilenebilir enerji, fosil yakıtları geçti
Avrupa Birliği ülkelerinin 2020’nin ilk yarısında kullandıkları elektriğin yüzde 40’ı yenilenebilir kaynaklardan, yüzde 34’ü ise fosil yakıtlardan üretildi. Böylece tarihte bir ilk yaşandı. AB’de Kovid-19 salgınının etkisiyle elektriğe olan talep ise geçen senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 7 azaldı.
Avrupa Birliği’nin yılın ilk altı ayındaki enerji raporu yayınlandı. Ortaya tarihi rakamlar çıktı. Bloomberg’de yer alan habere göre, Avrupa’da ilk kez yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerji kullanımı, fosil yakıtları geride bıraktı.
Karbon salınımı yüzde 23 azaldı
Kovid-19 salgını nedeniyle enerjiye olan talebin düşmesi ve çevre konusundaki bilinçlenme, bunda büyük pay sahibi oldu. AB’nin yılın ilk yarısında ürettiği elektriğin yüzde 40’ı rüzgâr türbinleri, güneş panelleri gibi yenilenebilir kaynaklardan elde edildi. Yüzde 34’ü ise fosil yakıtlardan sağlandı. Bunun sonucunda enerji sektöründen kaynaklanan karbondioksit salınımı da yüzde 23 azaldı. Rakamlardaki bu gelişmeler, yüzyılın ortasına kadar karbon ayak izini sıfırlamayı hedefleyen Avrupalı yetkilileri fazlasıyla cesaretlendirdi.
Fosil yakıtla üretim yüzde 18 düştü
Enerji alanındaki düşünce kuruluşlarından Ember’in elektrik analisti Dave Jones, “Bu, Avrupa’nın elektrik dönüşümünde sembolik bir anı işaret ediyor. Polonya ve Çek Cumhuriyeti gibi kömürden nasıl kurtulacağını düşünen ülkeler için kesin bir çıkış olduğunu gösteriyor” dedi.
Kovid-19 salgınının yarattığı ekonomik kargaşada yenilenebilir enerjinin yükselişi, nadir olumlu gelişmelerden biri oldu. Hem talebin azalması hem de salgın endişesi nedeniyle fosil yakıtla çalışan tesisler üretimi durdururken, yenilenebilir kaynakların kapasitesi artırıldı. Ember’in verilerine göre yılın ilk yarısında AB’de elektrik talebi yüzde 7 düştü. Fosil yakıtla üretim ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 18 azaldı. Buna karşın yenilenebilir kaynaklardan elde edilen enerji yüzde 11 arttı.
Elektrik kullanana ödeme
2020’nin en büyük kaybedeni, çevreye en fazla zararı olan kaynakların başında gelen kömür oldu. Hükümetlerin emisyonları azaltmak için attığı adımlar, karbon fiyatı yükseldikçe, bu yakıt kaynağından vazgeçilmeye başlandı. Kömürün Avrupa Birliği genelindeki kullanımı yüzde 32 azaldı.
Yenilenebilir enerjinin daha fazla tercih edilmesinin bir sonucu da ‘negatif fiyatlar’ olacak. Rüzgârlı ya da güneşli bir günde, yeterince tüketim olmadığında şebekeler güçle dolup taşabilir. Bu durumda müşterilere elektrik kullanmaları için ödeme yapılacak.
Trendler
-
Sektör Haberleri2 ay önce
EPDK, Yeşil Tarife kararını yayınladı
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 ay önce
Nordex Türkiye, Uzak Doğu’da da etkin bir servis faaliyeti yürütüyor
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları3 ay önce
Rüzgar türbini üretiminde 3D yazıcı dönemi
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 ay önce
Nordex’in ikinci ana üssü İspanya’dan son gelişmeler
-
Rüzgar Türbini İmalatçıları2 ay önce
Enercon, E-160 EP5 prototipinin kurulumunu yapıyor
-
Bilgi Kaynakları3 ay önce
Dünyamız kocaman, ısınan bir akvaryum
-
Sektör Haberleri2 ay önce
“2030 yılına dek güneş ve rüzgar kapasitesinin 7-8 kat artması gerekiyor”
-
Bilgi Kaynakları2 ay önce
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Sürdürülebilir İyileşme Raporu yayınladı