Hafta içinde 2017 I. çeyrek büyüme verileri açıklandı. Manşet rakam yüzümüzü güldürecek şekilde çıktı. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 büyümüşüz. Bu rakam 2016 II. çeyrekten sonra gördüğümüz en iyi büyüme verisi. Verinin alt başlıklarında da iç açıcı gelişmeler var. Hem iç talep hem de dış talep açısından bakıldığında dengeli sayılabilecek bir büyüme. Örnek olarak en son bu oranda büyüdüğümüz 2016 II. çeyreğinde iç talep büyümeye katkı verirken, nette dış talep büyümeyi negatif etkilemişti. Büyümedeki canlanmanın hemen her sektöre dağılmış olması, ihracatın 1 yılın ardından ilk kez pozitif katkı vermesi de 2017 I. çeyrek rakamını daha anlamlı yapıyor. Verinin açıklanmasının ardından yerli yabancı kurumlardan gelen yıl sonu büyüme tahmininin yüzde 3’lerden 4’lere çıkarılması da bu iyimser havayı destekliyor.
AYRINTILAR O KADAR POZİTİF DEĞİL
Şimdi bir de ayrıntılara bakalım. İhracat artıyor ancak ithalatta özellikle makine ve teçhizatının ithalinde yüzde 10’a yakın azalış var. İmalat sanayii için son derece önemli olduğunu bildiğimiz makine teçhizatına yatırım yapılmıyor olması, ilerisi için soru işaretleri yaratıyor. Diğer taraftan son birkaç yıldır yerinden kıpırdamayan yatırım kaleminin bu çeyrekte de hemen hemen yerinde saydığını görüyoruz. 2017 I. çeyrekte stokların eridiğini görüyor olmamız ise iş dünyasının yatırımlar konusunda ayağını frenden çekmek zorunda kalacağına dair ipucu veriyor. Ancak bu ipucuna sevinebilmemiz için iş ikliminin de düzeliyor olduğunu gözlemlememiz lazım.
AB-GÜMRÜK BİRLİĞİ TARTIŞMALARI VE BÜYÜME RAKAMLARI
2017 I. çeyrek büyüme rakamlarının yüzümüzü güldürmesindeki en büyük etkenlerden biri yukarıda bahsettiğimiz ihracattaki olumlu ivmelenme oldu. Yüzde 5’lik büyüme performansının 2.4 puanı ihracattan geldi. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin verilerine bakıldığında bu trendin yılın ilk 5 ayına yayıldığını görüyoruz. TİM’in verilerine göre ilk 5 ayda toplam ihracat yüzde 8 artmış gözüküyor. Bu dönem içinde Almanya’ya ihracat artışı yüzde 18, İngiltere’ye ise yüzde 20 olmuş. Dolayısıyla AB ile olan ticarette artışın çok daha yüksek olduğunu görüyoruz. Bu istatistiği paylaşmamın sebebi zaman zaman Türkiye’de yapılan AB ve Gümrük Birliği konusundaki tartışmalar ve pazarların ikamesi konusunda yapılan yorumlar. İhracatın hızlı toparlıyor olması bizim bu pazarlara olan erişimimiz ve oralara katma değerli mal satabiliyor olmamız. Ayrıca bu pazarın kendi içinde toparlıyor olması da tabii ki işimizi kolaylaştırdı.
HAZİNE BORÇLANMASI
Konudan konuya geçiyor gibi olduk, ama bağlayacağım. Büyüme tarafında kuvvetli artışın yaşandığı kalemlerden biri de kamu harcamaları. Yüzde 5’lik büyüme kalemine kamu harcamalarının katkısı 1.3 puan olmuş. Bu rakam bir önceki çeyreğe göre azalmış olsa da son 1 yıldır oldukça yüksek gidiyor. Peki, bu harcamalar kendini nerede gösteriyor? Hazine borçlanmalarında. Sene başından beri Hazine, itfasından çok daha yüksek borçlanıyor. Yurtdışı borçlanmada 2017 için 6 milyar dolar borçlanma açıklayan Hazine, şimdiye kadar 7.3 milyar dolar borçlandı. Diğer yandan iç borçlanmada oran daha yüksek. Yılbaşından beri Hazine’nin tahvil ve bono borçlanması itfasının 1.2 katı şeklinde gerçekleşiyor. Hazine bir şekilde hem kamu tarafındaki yoğun harcamaları finanse ediyor hem de ileride yaşanabilecek benzer harcamalar için kaynak ayırıyor. Peki, bunun ne zararı var? Hazine’nin itfasının oldukça üzerinde borçlanıyor olması tahvil ve eurobond faizlerine baskı yapıyor. Bunun son örneği dün yaşandı. Hazine’nin 7.5 milyar TL borçlanacağım dediği noktada 11.4 milyar TL borçlanması piyasayı zıplattı.
Tüm bunları tek bir cümleyle özetlememiz gerekirse; her gülün dikeni vardır, mühim olan dikeni elimize batırmadan gülü tutabilmek...