Aile İçi İletişim-1
Bu yazıda iletişim hatalarının ne olduğu ve örnekleri yer almaktadır.
İletişim her yaş grubu için önemlidir. Yeni doğmuş bir bebekten tutun da yaşlılık çağındaki bir yetişkine varana kadar iletişim hayatımızın vazgeçilmezidir. Hele söz konusu iletişim ailede olansa önemi daha da artmaktadır.
Bireyler yetişirken ebeveynlerinin nasıl iletişim kurduğunu gözlemler ve onları örnek alarak duygularını düşüncelerini aktarmayı öğrenirler. Bununla birlikte yine aile içinde çatışmaların çözümünde kullanılan dilde bireye çatışmaları çözmede kullanacağı dil bakımından yol gösterir. Bu nedenle ebeveynlerin iletişim kurarken iletişim hatalarına düşmemesi, duygu ve düşüncelerini ben dili kullanarak ifade etmesi gerekmektedir.
Ebeveynlerin düşmemesi gereken iletişim hataları bu yazıda on dört başlık altında sınırlandırılmıştır.
- Mantık Yürütme: İnsanların düşünceleri hakkında yeterli kanıt olmaksızın fikir yürütülmesine denir.
- Nasihat Etme: Bireye söylenen her türlü öğüdü kapsar. Burada kastedilen bireyin ihtiyacı olmadığı halde verilen öğütlerdir.
- Ahlak Dersi Verme: Bireyler sözlerden çok eylemler sayesinde öğrenir. Ahlak konusu da bu kapsamdadır. Evet, çocuklarla bu konuda görüşülmeli ancak sürekli bir nasihat halinde olmaktansa eylemlerle rol model olunması gerekir.
- Tehdit Etme: Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde görülen bu iletişim hatası, bireyde korku, kızgınlık vb. duygular uyandırmaktadır.
- İsim Takma: Ebeveynlerin bazen bilerek bazen bilmeyerek içine düştüğü bu iletişim hatası çocuğun özsaygısında ve özgüveninde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Buradaki isim takma bireyi rencide edebilecek, hoşuna gitmeyen her türlü söylemleri içermektedir.
- Emir Verme: Özellikle ebeveynin öfke duyduğu anlarda gerçekleşen bu iletişim hatası bireyleri olumsuz etkilemektedir.
- Sorgulama: Özellikle okul çağındaki çocukların ebeveynlerinde görülen ve ileriki yaşlarda da gerçekleşen bu iletişim hatası bireylerde düşük özsaygıya ve ailesinin kendisine güvenmediği gibi düşüncelere neden olabilmektedir.
- Dalga Geçme: Adından da anlaşılabileceği gibi bireylerin istemediği onu rencide edecek söylemleri içermektedir. Bir olay veya bir lakap olabilmektedir.
- Analiz Etme: Bireyin eylemleri veya sözleriyle ifade etmediği durumları varmış gibi söylemeyi ifade eder. Örneğin; “sürekli ondan bahsediyorsun, ondan hoşlanıyorsun".
- Yatıştırma: Bireyin duygularına düşüncelerine gerektiği önemi vermeyerek ya da önem verdiğini hissettirmeden “geçer geçer” mantığıyla hareket etmeyi içermektedir.
- Eleştirme: Burada kastedilen yargılayan eleştirilerdir. Bireyler sürekli eleştirilmekten hoşlanmazlar, bu durum bir çocuk içinde geçerlidir. Örneğin; “Bunu gerçekten böyle mi yapacaksın!”
- Övme: Övgü gerektiği yerlerde kullanıldığında bireyleri mutlu ve memnun hissettirir. Ancak gereksiz yere yapılan övgüler bireylerde övgüden çok kendisiyle dalga geçildiğini düşündürtebilmektedir.
- Kıyaslama: Her birey biriciktir, yetenekleri, ilgileri becerileri ve daha birçok unsur birbirinden farklıdır. Ancak çoğu zaman bu göz ardı edilerek ebeveynler çocuklarını diğer çocuklarla karşılaştırabilmektedir.
- Asıl Duygu Yerine İkincil Hissedilen Duyguyu Söyleme: Bunu bir örnekle açıklayalım. Çocuğunuz eve beklediğinizden iki saat daha geç geldi. Bu iki saat içinde hissedilen duygu kaygı ve korku olabilmektedir. Ancak çocuk eve geldiğinde ebeveynler korku ve kaygı duygusunda çok öfke duygusunu göstererek “eve nasıl geç gelirsin” diye bağırdıklarında, bu iletişim hatası gerçekleşmektedir.
Görüldüğü gibi ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları iletişimde var olan/olabilecek iletişim hataları bireylerde özgüven eksikliği, karar almakta zorlanma, kendisini ifade etmekten kaçınma gibi birçok istenmeyen duruma neden olabilmektedir.
Bir sonraki yazıda bu iletişim hataları yerine neler yapılabileceğinden bahsedilecektir.