Blog
İzzeddin Efendi ve Schliemannın listelerine göre Troya'dan kaçırılan eser sayısı| Kategori: Arkeoloji ve Sanat Haberleri | Yorum: 0 yorum
İzzeddin Efendi ve Schliemannın listelerine göre Troya'dan kaçırılan eser sayısı
Arkeolog sıfatlı defineci Alman Heinrich Schliemann'ın 1870-73 yılları arasında Troya antik kentinden kaçırdığı eserlerin sayısının Ilios adlı kitabında yazdığı gibi 8 bin 833 değil, çok üzerinde olduğu ortaya çıktı. Osmanlı arşivlerindeki İzzeddin Efendi'nin raporuna göre, Schliemann 73 bin 139 parça tarihi eser kaçırmış.
Alman Heinrich Schliemann'ın Troya antik kentinde yapılan arkeoloji kazılarında çıkan tarihi eserleri kaçırdığı ortaya çıktıktan sonra Çanakkale Gümrük Emaneti Müdürü İzzeddin Efendi soruşturma için görevlendirilmişti. İzzeddin Efendi'nin Osmanlı arşivlerindeki 1884 tarihli raporu Arkeolog sıfatlı defineci Heinrich Schliemann'ın kaçırdığı Troya Hazinelerinin miktarının 9 kattan daha fazla olduğunu gösteriyor.
Hürriyet gazetesinden Ömer Erbil'in haberine göre, Çanakkale 8 Mart Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ali Sönmez, İzzeddin Efendinin 3 Mayıs 1884 tarihli raporunu Osmanlı arşivlerinde buldu.
Schliemannın eserleri kaçırdığı ortaya çıktıktan sonra Çanakkale Gümrük Emaneti Müdürü İzzeddin Efendi soruşturma için görevlendirilmişti. İzzeddin Efendi, Kumkale Gümrük Müdürü Rüstem Ağa, gümrük memuru Emrullah Efendi, Çanakkale Gümrük Müdürü Halit Efendi, Kazı Komiseri Emin Efendi ve kazıda çalışan işçiler ile kaçırılmasına yardım edenlerin tamamını sorguladı ve ifadeleri alınanlar arasından özellikle gümrük muhafaza ekibi çalışanlarının tutuklanmalarını istedi. İzzeddin Efendi bu soruşturma sonucunda aldığı ifadelerden yola çıkarak kaçırılan eserlerle ilgili listeyi Maarif Nezaretine de (Milli Eğitim Bakanlığı) sundu. Schliemannı daha sonraki yıllarda yeniden kazı izni istemesi üzerine İzzeddin Efendi tarafından hazırlanan ikinci raporda bilinenin dışında, 73 bin 139 eserin kaçırıldığı belgelendi.
Schliemannın listesi: Kitabında 8 bin 833 tarihi eser demişti
SchlIemann, Troya antik kentinde 1870 ve 1873 yılları arasında yaptığı arkeolojik kazılarda bulduğu hazineleri yasa dışı yollarla önce Yunanistan, sonra da Almanyaya götürdü. Schliemann, 1873te Ausgbruger Allgemeine Zeitung gazetesinde yayınlanan iki ayrı makalesinde ve 1881 yılında yayınladığı İlios isimli kitapta da kaçırdığı hazinenin sayısını 8 bin 833 parça olduğunu belirtti.
İzzeddin Efendinin listesi: 73 bin 139 tarihi eser kaçırıldı
İzzeddin Efendinin raporuna göre Schliemann, altın baş sargısı, altın taç bağı gibi binlerce benzersiz tarihi eseri Almanyaya kaçırdı. Ve bunların o günün parasıyla değeri 15 milyon Osmanlı Lirasıydı.
İzzeddin Efendinin raporuna göre kaçırılanların listesi şöyle: 1 tepsi, 1 kazan, 1 sahan, 2 simli testi, 1 altın kap, 3 altın bardak, 6 gümüş ve altın şamdan, 5 gümüş kap, 1 gümüş bardak, 1 gümüş fincan, 13 mızrak, 14 silah, 7 bıçak, 1 altın baş sargısı, 1 altın taç bağı, 70 çift altın küpe, 20 bin altın halka, 35 bin altın düğme, 1 mücevher taş, 2 altın bardak, 18 bin altın bilezik, 6 altın yada gümüş bilezik, 1 bakır kalkan, 1 bakır kazgan (derin kap).
Doç. Dr. Ali Sönmez: Eserlerin toplam bedelinin 15 milyon Osmanlı Lirası ediyor
Osmanlı Devletinde Eski Eser Kaçakçılığı Truva Örneği adlı kitabı da bulunan Doç. Dr. Ali Sönmez, Bu belge bize yepyeni bilgiler sunuyor. Soruşturmayı yapan İzzeddin Efendi raporunda bu eserlerin toplam bedelinin 15 milyon Osmanlı Lirası olduğuna dikkat çekiyor ve eserleri birebir tarif ederek soruşturmaya hakim olduğunu da gösteriyor. Sadece şu kadar bilezik ya da küpe demiyor. O bileziğin şeklini, şemalini ayrıntılarıyla anlatıyor. Mezkur bileziklerin bazıları çekiç ile işlenmiş, bazıları dahi tel ile imal olunmuştur. Ve bazıları dahi düz olarak altın işlemeli gibi tarif ediyor. Bu eserlerin önemli bir kısmı bugün müzelerde yok. Ya eritildi ya da farklı konseptlerde koleksiyonlarda yer alıyor.
Doç. Dr. Göksel Sazcı: Schliemannın rüşvet olarak verdikleri de var.
Troya Hazineleri adlı kitabın yazarı 18 Mart Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Göksel Sazcı: Schliemannı Priamos olarak nitelendirdiği hazineyi kendisi İlios kitabında 8 bin 833 parça olduğunu söylüyor. İzzeddin Efendinin verdiği rakamlar abartı da olabilir. Ancak ince ayrıntısına kadar tarif etmesi ilginç. Schliemann güvenilir bir isim olmadığı için verdiği rakamlar doğru da olmayabilir. Kaldı ki o hazinenin dışında Almanyada Pforzheim Müzesinde bir parça çıktı. Yine İsviçrede bir müzayedede bilinenin dışında Troya hazinesine ait bir parça satıldı. Schliemannın rüşvet olarak verdikleri var. Yine hediye olarak dağıttıkları, kendine sakladıkları var. İlios kitabında bahsettiklerinin de büyük bir kısmı bugün müzelerde değil.
Ömer Erbil - Hürriyet
Arkeolojik Haber