Murat Pay çeşitli belgesel ve kısa filmlerin yönetmenliğini yapmış kıymetli bir isim. Biz onu daha çok Mâşuk`un Nefesi ve Mirâciyye/Saklı Miras isimli belgesel filmleriyle hatırlıyoruz. Şimdilerde ise yeni filmi Dilsiz dillerimizde ve gündemimizde. Dilsiz, Murat Pay`ın uzun metrajlı ilk kurgu filmi. Usta bir hattat ile genç bir ressamın hikayesini anlatıyor. Dünya prömiyerini 25. Saraybosna Film Festivali`nde gerçekleştirdi. Ozan Çelik, Emin Gürsoy ve Vildan Atasever`in rol aldığı filmde Mim Kemal Öke de ilk oyunculuk tecrübesini sergiliyor. Dilsiz filmi hakkında sorularımızı filmin yönetmeni Murat Pay`a sorduk
Yeni filminiz Dilsiz seyirci ile buluştu. Hayırlı olsun. Fikrin ortaya çıktığı günden bugüne süreçten biraz bahseder misiniz?
Dilsiz filmi daha önceki filmlerin izini takip ederken rastladığım bir adacık gibi diyebilirim. Mâşuk`un Nefesi, Mirâciyye Saklı Miras kurmaca belgesel projelerinde Türk musikisinin dolayısıyla kültürümüzün bazı derinliklerine dalma imkânı buldum. Bu dalış beni gelenekli sanatların diğer alanlarıyla da tanıştırdı. Hat sanatının merkezi sanatlardan birisi olduğunu fark edince ister istemez onunla da ilgilenmeye başladım.
Başta hat sanatı ile ilgili bir belgesel niyetinde olduğunuzu fakat yolda filmin kurguya döndüğünü biliyoruz. Neden böyle bir değişiklik oldu?
Kendimizi senaryonun akışına bıraktık. Bazen senaryo kulağınıza bir şeyler fısıldar. Ve bu fısıltılara kulak vermek gerekir. Biz de Selman Kılıçaslan ile yazarken böyle yapmaya çalıştık.
Filmin çıkış noktası diğer filmlerinizde de olduğu gibi bir geleneksel sanat türü. Bu durumun özel bir sebebi var mı?
Hafızayla yüzleşme zorunluluğu. En kısa cevabı bu. Sanat dediğimizde bu topraklarda yaşamış, yaşayan ve yaşayacak olan bütün sanat türleri istemesek de önümüze çıkar. Yüz çevirip görmezden gelmek herhalde yapılabilecek en kolay ve ucuz yöntem. Geleneği olmayan bir sanat dalı yani sinemayla uğraşırken hafızamızda yer etmiş diğer sanat formlarıyla yüzleşmek bir mecburiyet.
Dilsiz`in gösterimi Türkiye`de belirli sinema salonlarında oldu. Hemen her salonda oynamamasının arka plandaki sebebi nedir doğrusu merak ediyoruz?
Ticari denklemler diyebiliriz. Salon sahibi salonuma hangi film düşerse salonum dolar diye bakar, dağıtımcı da hangi filmi salona yönlendirirsem daha fazla para kazanabilirim diye bakar. Bu denklemde filmin niteliği önemsiz hale gelir; filmin ahlaki kaygıları ikinci plana atılır; filmin düşünsel serüven kaygısı bastırılır. Denkleme girmek istemeyen filmler de .................................
Gördüğümüz kadarıyla Dilsiz`e rağbet oldukça güzel. Siz nasıl değerlendiriyorsunuz geri dönüşleri?
Kişisel kariyer planlarında insanlara sen yapabilirsin, başarabilirsin telkinlerinin parlatıldığı usta çırak ilişkilerinin gölgede kaldığı dönemleri yaşarken filmleriniz bu ilişkiye dikkatleri çekiyor. Bu anlamda sizin ustalarınız var mı? Bize bahsedebilir misiniz?
Bir röportajınızda Dilsiz`le ilgili niyetinizin yeni kuşaklara aktarılan hafıza sorunu üzerinden bir iki soru sormak olduğunu dile getiriyorsunuz. Ne demek istiyorsunuz tam olarak, biraz açar mısınız?
Günümüz gençlerinin gelenekle kurduğu bağ için neler söylemek istersiniz?
Meşk ettiğiniz bir geleneksel sanat var mı?
Muhakkak izlemeniz gerekir dediğiniz bir film/belgesel/kısa film?
Sizi motive eden üç şey?
Düzenli olarak takip ettiğiniz dergiler var mı?