Kooperatifleri bir de böyle okuyun
Üretimden tüketime, eğitimden turizme, konut yapımından sağlığa kadar her etkinlikte kooperatifler ile karşılaşıyoruz.
İzmir Marşı’nda, Türk askerinin İzmir’e girişi, coşkun bir Mustafa Kemal Atatürk ve yurt sevgisi dile getirilir.
İzmir, Mustafa Kemal Atatürk ve yurt sevgisinin dayanışma ve örgütlenme ile sürdürülmesi gerektiğine inanıyor. Bu inanç, tarımsal kesimde, küçük ve orta ölçekli işletmelerin özerklikleri kaybetmeksizin daha büyük ve güçlü ekonomik yapılar şeklinde birleşmesine olanak veren kooperatif modelle sağlanmış durumda. “İzmir Köylerinde Dayanışmanın Çiçekleri: Kooperatifler” Türkiye’ye örnek oluyor. Türkiye’deki tarımsal üretim gerilerken İzmir’in tarımsal üretimi artıyor ve kırdan kentlere göç duruyor.
28 Mayıs 2017 tarihinde de Bademler Köyü’nde (İzmir-Urla)’da “İzmir Köylerinde Dayanışmanın Çiçekleri: Kooperatifler’”in öncülük yaptığı “Mahmut Türkmenoğlu Kooperatifçilik Vakfı” kurulmuştu.
Dilerseniz, Mahmut Türkmenoğlu, kooperatifçilik ve vakfın amacı konularında kısaca bilgi verelim.
MAHMUT TÜRKMENOĞLU KİMDİR?
Genç kuşaklar yeterince bilmeyebilir. Mahmut Türkmenoğlu, öncelikle Almanya'ya köyden işçi göçünü de organize eden "Bademler Köyü Kooperatifi"nin kurulmasında ve kooperatifin geliştirilmesinde başat rol oynamış bir mühendis ve politikacı idi.
Bademler Kooperatifi’nin seracılık alanındaki girişimleri, O’nun çalışmalarıyla söz konusu olmuştu.
Türkiye genelinde tanınması ise, 1974'te kurulan CHP-MSP Koalisyon Hükümeti’nde Gümrük ve Tekel Bakanı olması ile söz konusu oldu. Dönemin tütün politikalarında üretici lehine tavır aldı. O’nun sayesinde zürra emeğinin karşılığını gördü ve de Türkiye'de "hayali ihracat" sahteciliğini ortaya çıkardı.
Köy-Koop hareketi’nde de öncü rol oynadı. 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi’yle milletvekilliğinin sona ermesinin ardından kooperatifçiliğe geri döndü.
Mahmut Türkmenoğlu, 1992 yılında sonsuzluğa uğurlandı.
NEDEN KOOPERATİFÇİLİK?
Kooperatifler, günümüzde toplumsal yaşamı etkileyen en önemli örgütler olarak kabul ediliyor. Üretimden tüketime, eğitimden turizme, konut yapımından sağlığa kadar her etkinlikte kooperatifler ile karşılaşıyoruz.
Kooperatifler, 21.yüzyılda da artmakta olan eşitsizliğe karşı “toplum yararını gözetme” ilkesini benimseyerek eşitlik için etkinlik gösteren kurumlardır. Kooperatifler toplum tabanlı olduklarından, toplumlarının çevre, sosyal ve ekonomik alanlarda sürdürülebilir kalkınması için çalışırlar.
Kooperatifçilikle, emek ve ürünün gerçek değerini bulması sağlanabiliyor.
Kooperatifler bencilliği (egoizm) önler. Kendi çıkarlarını hesaba katmadan başkaları lehine karşılıklı olarak çaba harcanmasına hizmet eder. Bu işlevleri ile kooperatifler insani ve ahlaki kuruluşlardır.
Kooperatifleşmeyle israf önlenir. Maliyet düşer, üretim artar ve verimlilik yükselir.
Kooperatifler birer demokrasi okuludur. Seçimle göreve gelip, seçimle görevden ayrılma sayesinde toplum ihtiyaçlarına daha kısa sürede cevap verme, insana hizmet konusunda en güzel fırsatları veren kurumlardır.
Kooperatifçilik hareketi, aynı zamanda kadın ve erkek eşitliğini destekleme konusunda dünya çapında bir lider olmuştur.
Ve kooperatifler, özellikle tarımda başta da değinildiği üzere küçük ve orta ölçekli işletmelerin pazar gücünü artıran, düşük sermayeli ortaklarına da ekonomik kararlara katılım olanağını sağlayan örgütlerdir.
MAHMUT TÜRKMENOĞLU KOOPERATİFÇİLİK VAKFI NEYİ AMAÇLIYOR?
Türkiye’de kooperatifleşme hareketi istenilen düzeyde değil. Burada önemli kısıtlarından birisi, kooperatifçilik konularında düşünce üretim temelli çalışma yapan sivil toplum örgütlerinin oldukça az sayıda olmasıdır. Bir başka deyişle AR-GE’ye (Araştırma-Geliştirme) gereksinim duyuluyordu. Vakıf bu gereksinmeyi karşılamak için kurulmuştu.
Vakıf, 20 Nisan 2018 tarihinde “Tam Bağımsızlık ve Kooperatifçilik Paneli” düzenledi. Çok sayıda kooperatifçinin katıldığı sempozyumda açılış konuşmasını yapan Vakıf Başkanı Mehmet Sever, kendi alanında ilk olma özelliği taşıyan Vakfın temel amacının: “Gönüllü ve serbest giriş ilkesi, Ortağın demokratik yönetimi ilkesi, Ortağın demokratik katılımı ilkesi, Özerklik ve bağımsızlık ilkesi, Eğitim, öğretim ve bilgilendirme ilkesi, Kooperatifler arası işbirliği ilkesi ve Toplumsal sorumluluk ilkesi gibi Kooperatifçilik İlkeleri’ne uygun düşünce üretimine katkıda bulunacağını” anlattı.
Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı’nın yöneticiliğini yaptığı panelde söz alan, Mahmut Eskiyörük, Prof.Dr. Murat Yercan,Çağatay Özcan Kokulu ve Ertuğrul Tugay,İzmir’deki tarımsal amaçlı kooperatiflerin tarımsal üretim ve işlemedeki paylarının yüzde 30 aştığını,Türkiye ortalamasının ise yüzde 10’lar düzeyinde olduğunu ve de Türkiye tarımı 10 yılda yüzde 2.1 büyürken, İzmir tarımında bu oranın yüzde 5.5'e çıktığını belirttiler.Bu başarıda İzmir Büyükşehir Belediyesi ile ortak çalışmalar yapmanın payının yüksek olduğunu ve kırsal kalkınmada bu işbirliğinin Türkiye için örnek olacağını anlattılar.
Mustafa Kaymakçı
Odatv.com