Teslim Şekli Nasıl Belirlenir?
Uluslararası arenada ürün teslimleri uluslararası ticaret örgütünün belirlemiş olduğu belli kurallara göre organize edilir. Böylelikle ticaretin içerisinde yer alan taraflar sorumluluklarını ve masraf kalemlerini belirgin bir şekilde netleştirmiş olurlar. Bu noktada önemli olan seçilen teslim şeklinin nasıl ve hangi kıstaslara göre belirlendiğidir. Uluslararası ticarette teslim şekillerinin temel kurallarını bildiğinizi farz edelim ve bir adım öteye giderek teslim şeklinin belirlenmesinde dikkat edilmesi gereken kriterleri inceleyelim.
FOB ve CIF terimleri teslim şekilleri arasında en popüler iki tanesidir ve de birçok işletme "FOB al, CIF sat" mantığını benimseyerek bu iki teslim şekli üzerinden ticaretini şekillendirir. Bu mantığın benimsenmesinin altındaki temel nedenler aslında çok açıktır. En öncelikli neden; uluslararası ticarette yer alan tarafların diğer teslim şekillerinin detaylarını çok iyi bilmemeleridir. Diğer bir neden ise; CIF teslim şeklinde ürün satışı yapıldığında, navlun tutarı üzerinden az da olsa bir miktar daha fazla kar elde etme şansı vardır. FOB teslim şeklinde ürün alımı yapıldığında ise navlun maliyetleri ve ürün üzerinde kontrol imkânı vardır. Bu sebeplerden dolayı firmalar bu iki teslim şekli arasında paslaşırlar. Yüzeysel olarak bakıldığında bu mantık işe yarar gibi gözükmektedir fakat seçilecek olan teslim şeklini böyle genel bir mantık çerçevesinde belirlemek kesinlikle yanlıştır.
"Hangi teslim şekli benim için daha uygun olur?" sorusunun cevabı birden çok kritere bağlıdır fakat bunlardan en önemli dört tanesini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
1. Maliyet & Risk Kontrolü
2. Parsiyel Yükler
3. Navlun Oranları (Freight Rates)
4. Uluslararası Ticaret Bilgisi & Deneyimi
1) Maliyet ve Risk Kontrolü
İş dünyasında firmaların en temel hedefi minimum maliyet ile maksimum getiriyi sağlamaktır. Bu hedefe ulaşmada teslim şeklinin önemi yadsınamaz. Bu noktada önemli olan hangi kriterin sizin için daha önemli olduğudur, çünkü hem maliyeti hem de riski aynı anda kontrol altına alamazsınız. Maliyet bareminin kontrolünü elinizde tutmak istiyorsanız daha fazla riskin sorumluluğunu almanız gerekmektedir. Örneğin; ithalat maliyetini minimum tutmak isteyen bir firma EXW teslim seklini seçmek isteyecektir. Böylelikle ithalatını yapacağını ürününün fabrikadan alımından limana taşınmasına, ihracat işlemlerinin organizasyonundan ana navlun organizasyonun yapılmasına, varış ülkesinden ithalat operasyonlarından ürünün deposuna taşınmasına kadar oluşacak tüm masraf kalemlerini kendi üstlenmiş ve kontrol etmiş olacaktır. Diğer bir deyişle; ihracatçı firmanın bahsetmiş olduğumuz kalemler üzerinden ekstra kar marjı elde etmesini engellemiş olacaktır. Diğer bir yandan ise, ürünün teslim alınma noktasından itibaren tüm riski üstlenmiş olur. Sonuç olarak; maliyet ve risk arasında ters bir orantı kurmak mümkündür. Maliyet azaltmaya çalıştıkça risk artacaktır.
Öneri: Pazarlık ya da yazışma aşamasında ihracatçı firmadan her üç teslim şeklinde (EXW, FOB ve CIF) fiyat istemek maliyet analizinde ve teslim şekli belirlemenizde size fayda sağlayacaktır. Tarafınıza sunulacak olan fiyatlardaki maliyetleri kendi forwarder acenteniz ve armatörünüz ile elde etmiş olduğunuz maliyetler ile kıyaslayarak en uygun teslim şeklini belirleyebilirsiniz.
2) Parsiyel Yükler
Parsiyel yüklerin ithalatında CIF teslim şekli kullanılması yüksek maliyetlerle karşılaşmanıza sebep olacaktır. Bu yüksek maliyetin altında yatan neden: yüklemeyi organize eden yurt dışı forwarder acentelerin oluşan tüm masrafları, lokal masraf adı altında ülkenizdeki forwarder acenteye fatura etmesidir. Ülkenizde bulunan forwarder acente de yansıtılan bu masrafı direk olarak "liman lokaller" olarak size fatura etmektedir.
Öneri: Bu tarz parsiyel olarak organize edilecek olan ithalatlarda CIF Teslim şekli yerine EXW ya da FOB teslim şekillerinin kullanılması gerekmektedir. Böylelikle hem yurt dışı acentenin size rücu edeceği fazladan masrafı engellemiş olursunuz hem de yükünüzün maliyet ve risk kontrolü sizin elinize geçmiş olur.
3) Navlun Oranları (Freight Rates)
Navlun oranı armatörler tarafından belirlenen "ana taşıma" ücretine verilen isimdir. Aslında bu oranların belirlenmesinde birçok faktör etkin rol oynamaktadır fakat ithalat ve ihracatçı acısından ithalat maliyetini ve ihracat satış fiyatının belirlenmesinde rol oynayan etmenlerden bir tanesidir. Bu oranlar bölgeden bölgeye değişiklik göstermekte olup uzak doğu bölgelerinde haftalık değişimlere kadar gitmektedir.
Navlun oranları ithalat maliyetlerinin ve ihracat fiyatlarının belirlenmesinde etkin rol oynamasına rağmen birçok ithalatçı ve ihracatçı bu konuya gereken önemi vermemektedir. Bu durum sonucunda yanlış belirlenen teslim şekli ile rekabet şansını kendi eliyle baltalamış olurlar. Bu konuda yapılan hataları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
- Sadece ucuz oran aranması: İşletmeler çoğu zaman sadece en ucuz navlun oranına bakmaktadır. Ucuz bir navlun oranı çekici olmasına rağmen, armatör ya da forwarder acentenin dikkatsizliğinden ya da yük hakkında bilgisizliğinden kaynaklanan hatalara dayalı ekstra maliyetler oluşmaktadır.
Öneri: En ucuz navlun fiyatını aldığınız armatör ya da forwarder acente ile hemen yüklemenizin organizasyonunu yapmayın. Her şeyden önce yükünüz için en önemli kriteri belirleyin ve belirlediğiniz kriterlere uygun acenteler arasında seçiminizi yapın. Sizin için en uygun olan acenteyi bulamamanız durumunda; ekstra maliyet ödemek ya da ürüne hasar gelmesi yerine yüklemeyi karşı tarafın organize etmesini isteyin.
- Fiyat ve hizmet kıyaslamasının yapılmaması: ithalatçılar ve ihracatçılar arasında yapılan en büyük hata. Devamlı kıyaslayın ve araştırın. Yükleme organizasyonlarınızı tek bir forwarder acente ya da armatör ile kısıtlamanız, yükünüz için en iyi navlun oranını elde etmenize ya da ihracat ve ithalat işlemleri hakkında alacağınız desteğe engel olacaktır.
Öneri: Birçok armatör ya da forwarder acenteden fiyat isteğinde bulunun. Böylelikle tek bir acente ya da armatör ile çalışsanız bile, bu araştırma size hali hazırda size sunulan navlun ve hizmet üzerinde pazarlık etme şansı verecektir.
- Navlun oranlarında çok esnek davranma: Navlun oranları bölgesel olarak devamlı değişmektedir. Belirlenen bir teslim şeklinde devamlı aynı navlun oranının tutulması operasyonel kar marjınızı negatif olarak etkileyebilir.
Öneri: Navlun oranlarını devamlı kontrol edin. Örneğin oluşturacağınız her CIF ihracat fiyatında ya da FOB yapacağınız ithalatlarda navlun oranını birden çok acente ve armatör ile kontrol edin.
4) Uluslararası Ticaret Bilgisi & Deneyimi
İhracat ve ithalat işlemlerine yeni başlayacak olan ya da bu alanda hiçbir deneyimi olmayan firmalar yapacakları işlemlerde belli bir deneyim kazanana kadar belli teslim şekilleri üzerinden işlemlerini organize etmesinde yarar vardır.
Bir yükün bir ülkeden başka bir ülkeye taşınması sırasında birden çok prosedür gerçekleştirilir; ihracat ve ithalat evrakının hazırlanması, gümrükleme ve yükleme işlemlerinin organize edilmesi vb. Bu prosedürlerin herhangi birinde yapılacak olan bir hata veya yanlış verilecek olan bir karar yüksek maliyetli sonuçlara neden olabilir.
Öneri: Hiç ihracat tecrübesi ya da bilgisi olmayan bir firma deneyim kazanana kadar EXW teslim şeklini tercih etmelidir ya da hiçbir ithalat bilgisi olmayan bir ithalatçı CIF teslim şeklini tercih etmelidir. {seog:disable}