Ukrayna’da olası bir nükleer patlamanın Türkiye’ye etkisi ne olur?
Rusya’nın 23 Şubat gecesi Ukrayna’daki Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya Nükleer Santrali’ne düzenlediği saldırı sonucunda santralde yangın çıktı. Bu yangın akıllara 1986 yılında gerçekleşen Çernobil Nükleer Santrali kazasını getirdi. Dolayısıyla Ukrayna’da olası bir nükleer patlama olursa neler olur? Ukrayna’daki olası bir nükleer patlamanın Türkiye’ye etkileri ne olur? Soruları sorulmaya başlandı. Bizde habernediyor ekibi olarak sizler için araştırdık. İşte merak edilen o soruların cevabı…
Rusya’nın 23 Şubat gecesi Ukrayna’daki Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya Nükleer Santrali’ne düzenlediği saldırı sonucunda santralde yangın çıktı. Reaktörlere bağlantısı olmayan bir bina vurulsa da saldırı tüm dünyada büyük yankı buldu. Ve olası bir nükleer saldırısında ne olur, nasıl gerçekleşir, nasıl korunur internette en çok aratılan konu haline geldi. İşte merak edilen o soruların cevapları...
Nükleer Patlama Nasıl Gerçekleşir?
Bir nükleer patlamada ilk olarak görülen şey, keskin bir ışık huzmesidir. Bunun sebebi de nükleer bir patlamanın %35’lik kısmını termal radyasyonun oluşturmasıdır. Termal radyasyon ışık hızında hareket ettiği için, bir nükleer patlamada ilk olarak görülecek şey ‘flaş körlüğü’ de denilen geçici görme kaybına neden olacak kadar keskin bir ışıktır. Örnek verecek olursak, 1 megatonluk bir bombanın patlaması; 85 km içerisinde yaşayan insanların hepsinin geçici körlük yaşamasına sebep olacaktır.
Yanık mesafesi
Ayrıca bu ısı patlaması insanların vücutlarında yanıklar meydana getirecektir. 1 megatonluk bir bombanın patlamasında 8 kilometre uzaklık içerisindeki insanların üçüncü dereceden yanıkları olacaktır.
Ayrıca patlama anında giyilen giysilerin renkleri de, patlamanın insanlara etkisi konusunda etkendir. Mesela beyaz renk; patlamada yansıtma görevi görürken siyah renk ise patlamanın etkisinin emilmesine neden olur. Tabi bu renkler patlamanın çok yakınındaki alanlarda geçerli olmayacaktır. Çünkü Hiroşima’daki patlama esnasında hava sıcaklığının 300 derece olduğu tahmin edilmektedir.
Bir diğer tehlike: Yüksek basınç
Bunun yanı sıra patlama alanına yakın olmayan yerlerde sıcaklık çok tehlikeli bir hal almasa bile, patlamanın hızı yakın çevreleri de etkileyecek rüzgarlar yaratabilir. Bu rüzgarların kuvveti, binaların yıkımına bile sebep olabilir.
Hem sıcaklıktan hem de rüzgârdan etkilenmeyen yerler olsa bile, maalesef nükleer parçacıklar dünyanın her yerine yayılabilirler. Örneğin Soğuk Savaş döneminde yapılan nükleer bomba testlerinin parçaları, dünyanın magmaya en yakın noktası olan Mariana Çukurunda dahi gözlemlenmiştir.
Bugüne Kadar Gerçekleşen Nükleer Patlamalar
Hiroşima
1945 yılında ABD’nin Japonya’nın iki şehri olan Hiroşima ve Nagazaki ‘ye attığı iki atom bombası ile dünya üzerindeki ilk nükleer patlama gerçekleşmiştir. Hiroşima ve Nagazaki’de patlayan atom bombaları sonucunda yaklaşık olarak 210 bin kişi ölmüştür.
Çernobil
1986 yılında Ukrayna Sosyalist Cumhuriyeti’nin Pripyat şehri yakınlarındaki Çernobil Nükleer Santrali’nde bir kaza sonucu nükleer sızıntı oluşmuştur. Kaza sonrasında 600.000 ‘den fazla işçi kazaya müdahale ederken radyasyona maruz kalmıştır. Kaza sonucunda doğrudan ya da dolaylı olarak 90.000 kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. Çernobil’in etrafındaki bölge ölü ağaçlarla dolu olduğu için Kırmızı orman olarak adlandırılmaktadır.
Çernobil kazasının sonucu sadece Ukrayna’da hissedilmemiş, yayılan radyasyonun etkisi Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’de hissedilmiştir. Türk Tabipler Birliği’nin 2006 yılında hazırladığı ‘’Çernobil Nükleer Kazası Sonrası Türkiye’de Kanser’’ başlıklı raporunda özellikle Karadeniz bölgesinde olmak üzere tüm Türkiye’de radyoaktif parçacıklarının bulunduğunu belirtilmektedir.
Fukişima
2011 yılında Japonya’da gerçekleşen tsunami sonrasında Fukuşima Nükleer Santralinden atmosfere radyoaktif sızıntı olmuştur. Bu kaza sonucunda kayda geçen ölümler olmasa da patlamalarda yaralanan ve radyasyona maruz kalan çok kişi olmuştur. Ayrıca Japonya Çevre Bakanı santral içerisinde kalan bir milyon tondan fazla radyoaktif içerikli suyu Pasifik Okyanusuna boşaltabileceklerini söylemiştir.
Ukrayna’da Olası Bir Nükleer Patlama Sonucunda Türkiye Tehlike Altında Olur mu?
Zaporijya Nükleer Santrali’nin Türkiye’ye uzaklığı 677 kilometredir. Türkiye’de etkilerinin hala devam ettiği düşünülen Çernobil Nükleer Santrali’nin uzaklığı ise 1100 kilometredir. Dolayısıyla Zaporijya Nükleer Santralinde olası bir patlama durumunda Türkiye üzerindeki etkisi Çernobil’den daha fazla olacaktır. Çernobil örneğinde olduğu gibi, radyasyonun büyük kısmı yağmur bulutları ve rüzgâr aracılığıyla taşınacaktır.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy, herhangi bir nükleer patlamanın gerçekleşmesinin tüm Avrupa’nın sonu olacağını söylemiştir. Şu an için, Zaporjiya Nükleer Santralinde yapılan ölçümlerde radyasyon seviyesi normal seviyede çıkmış ve herhangi bir sızıntı olmamıştır. Sürekli bir ekip, düzenli olarak santrali kontrol etmektedir. Uluslarası Atom Enerjisi Kurumu, Zaporijya nükleer santralinde herhangi bir radyoaktif sızıntı olmadığını duyurmuştur.
Çernobil faciasında Türkiye'deki gazete manşetlerinden bir kaçı;
HABERNEDİYOR.COM l NERMİN SEKMEN - ÖZEL HABER