Geçici İş İlişkisi
Özel istihdam bürosu aracılığıyla, Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak bir işçisini geçici olarak bu işverene devri ile kurulan iş ilişkisidir.
Geçici iş ilişkisi ; nüfus artışı, genç işsizlik oranının artışı, kayıt dışı ekonomi gibi sorunlara çözüm olan esnek işgücü kavramıdır. İşgücü piyasasındaki esneklik ihtiyacını gidermesi ve işsizliğin azaltılması amaçlanmıştır.
6/5/2016 tarihinde 4857 sayılı İş Kanunu’nun 7. Maddesi’nde yapılan değişiklikle Türkiye İş Kurumu tarafından çok özel koşullarla yetkilendirilen Özel İstihdam Bürolarına “ Geçici İş İlişkisi “ kurma izni verilmiştir.
Geçici iş ilişkisinde işveren asıl işi de dâhil olmak üzere tüm işlerle veya görev tanımlarıyla ilgili destek alabilir.
1 Geçici iş ilişkisi nedir? Alt işverenlikle ne farkı vardır?
Geçici iş ilişkisi, Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosunun, işverenlere asıl işi dahil olmak üzere tüm işlerinde geçici işçi sağlaması amacıyla sözleşme yapılarak kurulur. Geçici iş ilişkisinde işveren asıl iş yardımcı iş ayrımı olmaksızın geçici işçi desteği alabilir.
Alt işverenlik modelinde ise:
-
İşverenin alt işverene yaptırabileceği işler bellidir ve bunun dışına çıkılamaz.
- Bahse konu işler ancak işverenin asıl işi dışındaki yardımcı işleri kapsar.
2 Kanunda yapılan değişiklikten sonra, geçici iş ilişkisi nasıl kurulur?
2016’nın Mayıs ayında, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 7. maddesinde yapılan değişiklikle özel istihdam bürolarına geçici iş ilişkisi kurma yetkisi verildi.
Bu nedenle artık geçici iş ilişkisi 2 şekilde kurulabilir:
1. Lisanslı özel istihdam büroları aracılığıyla:
Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosu, bir işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak işçisinin geçici olarak bu işveren için çalışmasını sağlar.
2. Aynı holding veya şirketler topluluğuna bağlı başka işyerlerinde geçici görevlendirmeyle
3 Hangi özel istihdam bürolarıyla geçici iş ilişkisi nasıl kurulabilir?
Geçici iş ilişkisi, tüm özel istihdam büroları ile kurulamaz; sadece Türkiye İş Kurumu’ndan “Geçici İş İlişkisi Yetki Belgesi” sahibi lisanslı bürolarla kurulabilir.
Özel istihdam bürosunun yetki belgesi alabilmesi için aşağıdaki kriterleri sağlaması gerekir:
- İzin başvuru tarihinden önceki iki yıl süresince kesintisiz faaliyet göstermiş olmalı,
- Mevcut brüt asgari ücret tutarının iki yüz katına denk gelen tutarda kuruma teminat vermeli,
- Uygun işyeri ve nitelikli personeli olmalı.
4 Geçici iş ilişkisinin işverene faydaları nelerdir?
- Belirli bir süre için gerekli olan iş gücü ihtiyacını, tam zamanlı istihdama gerek kalmadan esnek olarak çözebilir,
- İşletmeler ekonomideki ve işgücü arzındaki her türlü değişime kolaylıkla uyum sağlar,
- Geçici iş ilişkisinde işveren sorumluluğu özel istihdam bürosuna aittir,
- Geçici işçi sağlama sözleşmesiyle çalışan işçi, engelli işçi çalıştırma yükümlülüğü hesabında işçi sayısına dahil edilmez,
- Geçici iş ilişkisi daimi istihdama basamak sağlar,
- İşveren, asıl işi de dahil olmak üzere tüm işlerle veya görev tanımlarıyla ilgili destek alabilir.
5 Geçici işçinin sorumlulukları nelerdir?
- Geçici işçi çalıştıran işverenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca verdiği eğitimlere katılmakla yükümlüdür.
- İşyerine ve işe ilişkin olmak kaydıyla, kendi kusuruyla neden olduğu zarardan, geçici işçi çalıştıran işverene karşı sorumludur.
6 Geçici iş ilişkisi hangi hallerde kurulamaz?
- Toplu işçi çıkarılan işyerlerinde sekiz ay süresince,
- Kamu kurum ve kuruluşlarında,
- Yer altında maden çıkarılan işyerlerinde,
- İşyerlerinde grev ve lokavtın uygulanması esnasında.
Ayrıca, geçici işçi çalıştıran işveren;
- Belirtilen sürenin bitmesinin üzerinden altı ay geçmedikçe, aynı iş için yeniden geçici işçi çalıştıramaz.
- İş sözleşmesi feshedilen işçisini fesih tarihinden itibaren altı ay geçmeden geçici iş ilişkisi kapsamında çalıştıramaz.
7 Özel istihdam bürosunun sorumlulukları nelerdir?
- Geçici iş ilişkisinde işveren özel istihdam bürosudur.
- Sözleşmede belirtilen sürenin dolmasına rağmen geçici iş ilişkisinin devam etmesi halinde, geçici işçi çalıştıran işveren ile işçi arasında sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren belirsiz süreli iş sözleşmesi kurulmuş sayılır. Bu durumda özel istihdam bürosu işçinin geçici iş ilişkisinden kaynaklanan ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden sözleşme süresiyle sınırlı olmak üzere sorumludur.
- Özel istihdam bürosu ücretin ödendiğini gösteren belgeleri aylık olarak geçici işçi çalıştıran işverene ibraz etmekle yükümlüdür.
8 Yeni düzenleme uyarınca geçici işçi sağlama sözleşmesinde yer alması zorunlu hususlar nelerdir?
- Sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi,
- İşin niteliği,
- Özel istihdam bürosunun hizmet bedeli,
- Varsa geçici işçi çalıştıran işverenin ve özel istihdam bürosunun özel yükümlülükleri.
9 Geçici işçi çalıştıran işverenin hak ve sorumlulukları nelerdir?
- İşin gereği ve geçici işçi sağlama sözleşmesine uygun olarak geçici işçisine talimat verme yetkisine sahiptir.
- İşyerindeki açık iş pozisyonlarını geçici işçisine bildirmelidir.
- Geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı hallerini özel istihdam bürosuna ve ilgili mercilere bildirmekle yükümlüdür.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin eğitimleri vermekle ve işçinin güvenliği açısından gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
- Geçici işçilerin çalışma süresince, işyerindeki diğer işçilerle aynı sosyal hizmetlerden eşit olarak faydalanmasını sağlar.
- İşyerindeki geçici işçilerin istihdam durumuna ilişkin bilgileri varsa işyeri sendika temsilcisine bildirmekle yükümlüdür.
- Çalıştırılacak geçici işçilerin temel çalışma koşulları, aynı işverenin aynı işçiyi istihdam etme durumunda sağlayacağı çalışma koşullarının altında olamaz.
- Özel istihdam bürosu geçici işçilerin ücretlerini ödemezse, işveren bu meblağı büronun alacağından mahsup ederek işçilere ödeyecektir.
10 Hangi durumlarda özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisi kurulur ve ne gibi sınırlamalar vardır?