Kahvenin Hikayesi & Yolculuğu
Kahvenin Nazenin Yolculuğu
Dünyanın en çok tüketilen içeceklerden biri olan kahvenin yolculuğunu merak ettiniz mi? Bu küçük kahverengi çekirdekleri nasıl farklı lezzetler ve hazlar sunuyor? Fincanlarda nasıl bu kadar keyifli oluyor? Kahvenin nazenin ve bir o kadar da meşakkatli bir yolculuğu var! Kahvenin yetiştirilmesi, hasat edilmesi, işlenmesi, fincanlara ulaşması ve damak zevki sunması zorlu bir sürece işaret ediyor. İşte kahvenin nazenin yolculuğu…
Kahvenin tarihçesi
Kahve, efsanelere konu olan bir içecektir. Kahve ile ilgili ilk kanıtlar, 15. yüzyıla uzanıyor. Bazı kaynaklarda kahvenin 9. ve 10. yüzyıllarda keşfedildiği belirtiliyor. Kahvenin ilk olarak Yemen ve Etiyopya bölgesinde ortaya çıktığı tahmin ediliyor. Daha sonra Mekke ve Kahire'ye kadar yayılmış. 16. yüzyılda Orta Doğu, Güney Hindistan, İran, Türkiye, Afrika Boynuzu ve Kuzey Afrika'ya kadar ulaşan bir lezzet. Ardından Balkanlar’da yaşayan insanlar kahvenin nazenin lezzeti ile tanışmış. Daha sonra Avrupa, Güneydoğu Asya ve sonra Amerika kahvenin tadına varmış. Bugün birçok ülkede farklı türlerde kahveler yetiştiriliyor.
Kahve ve keçi hikayesi
Bir efsaneye göre kahveyi bir keçi çobanı keşfetmiş. Bu efsane bir rivayete göre 9. yüzyılda, bir rivayete göre de 10. yüzyılda yaşanmış. Khaldi (Kaldi), Etiyopya’da (Habeşistan) yaşayan bir keçi çobanıymış. Bu çobanın keçileri kahve ağacındaki meyveleri yemiş. Bunun üzerine keçiler hoplayıp zıplamaya başlamış. Bu durum Khaldi’nin dikkatini çekmiş. Keçiler bu ağaçtan her meyve yediğinde yerinde duramazmış, adeta enerji dolarmış. Keçilerini neşelendiren bu meyveyi toplayan Kaldi, meyveleri dervişlere götürmüş. Dervişler bu meyveyi değerli görmemiş ve ateşe atmış. Yaş kahve çekirdekleri kavrulunca kahve aroması bölgeye yayılmış. Bunun üzerine dervişler ve Kaldi, bu meyvelerden içecek hazırlamaya karar verir. Bu içeceğin tadına bakan dervişler, uzun süre kendilerini zinde tuttuğunu fark etmiş. Böylece kahve, Habeşistan’dan dünyaya yayılmış.
Kahve Nedir?
Kahve, kahve ağacının meyvesinin tohumundan elde edilen bir içecektir. Kahve ağacı, tropikal bölgelerde yetişir. Kahve ağaçlarına “Coffea” adı verilir. “Kahve” terimi de bu isimden türetilmiştir. Dünya genelinde yüzlerce cins ve binlerce türde kahve ağacı vardır. İki ana kahve türü Arabica ve Robusta’dır (Canephora). Arabica ve Robusta çeşitlerinin her ikisi de leziz kahve çeşitlerinin temelini oluşturur. Robusta kahve sert, asidik ve aromalıdır. Arabica kahve ise, asitliği düşük ve aroması yumuşak bir kahve türüdür. Kahve meyveleri olgunlaştığında hasat edilir. Daha sonra işlenir; ayrıma, kurutma, öğütme ve fermantasyon işlemlerinden geçirilir. İşlenen kahveler ardından kavrulur, öğütülür. Son aşamada demlenerek, o leziz kahve içeceği elde edilir.
Neden kahve?
Dünya çapında günde yaklaşık 2 milyar fincan kahve tüketiliyor. Sadece 2018-2019 yılları arasında dünya çapında yaklaşık 166 milyon kilogram kahve tüketildi. Bu sebeple kahve, petrolden sonra dünyadaki en değerli ticari meta olarak görülüyor. Kahve endüstrisi, kahvenin demlenmesi ve servis edilmesi konusunda yeni yöntemler geliştiriyor. Kahvenin bu kadar popüler olmasının birçok sebebi var! Her şeyden önce önemli bir antioksidan kaynağı olan kahve, büyük bir kafein deposudur. Ayrıca, riboflavin, pantotenik asit, manganez, potasyum, magnezyum ve niasin gibi besinler de içerir. Tip 2 diyabet, Alzheimer, Parkinson ve bunama gibi hastalıkların risklerini azaltabileceği belirtiliyor. Karaciğer sorunlarından kalp ve damar rahatsızlıklarına, kemik erimesinden bazı kanser türlerine kadar birçok sağlık sorununda koruyucu özellikler barındırıyor.
Kahve üretimi
Kahve, tropikal iklimlerin hüküm sürdüğü bölgelerde yetişir. Kahve ağacının kırmızı meyveleri, çeşitli işlemlerin ardından kahverengi çekirdeklere dönüşür. Kahve bitkisinin bembeyaz çiçekleri vardır. Tomurcuk şeklinde kırmızıya dönen meyveleri, üzüm salkımları gibi toplu haldedir. Meyveleri önce sarı sonra kırmızı renge bürünür. Bu aşamada toplanmaya hazırdır. Kahve meyvelerinin hasadı oldukça zordur. Toplayıcıların toplama işlemini çok dikkatli gerçekleştirmesi gerekir. Aksi halde kahve meyvelerinin ya da çekirdeklerinin çürümesi riski vardır.
Kahve meyveleri iki farklı şekilde toplanır. Olgunlaşmış kahve meyvelerinin elle tek tek toplanması, kahvelerin değerini ve lezzetini artırır. Bu sebeple dünyanın en kaliteli kahveleri, el ile toplanan kahve çekirdeklerinin ürünüdür. Kahve ağacı dallarının sıyrılarak meyvelerin toplanması da diğer bir yöntemdir. Bu yöntemin olumsuz yanı, olgunlaşmış kahve meyveleri ile birlikte ham veya tam olgunlaşmamış kahve meyveleri de toplanır. Bu da kahvenin kalitesini düşürür.
Kahvenin işlenmesi
Kahvenin yolculuğunda en kritik noktalardan biri, hasat edilen kahve meyvelerinden çekirdeklerin çıkarılmasıdır. Kahve çekirdeklerini saran zar veya “müsilaj” adı verilen hamur tabakası, uygulanan işlemle ayrılır. Meyveden yeşil renkli ham kahve çekirdekleri çıkar. Ham kahve çekirdeklerinin kurutulması ve işlenmesi farklı şekillerde yapılır. Kuru işlemde taze meyveler güneşte kurutulur. Kuru işlenmiş kahve, daha pürüzsüz ve yoğun bir demleme sağlar. Islak işlemde ise, makine kullanılır. Çekirdekleri saran hamur, makinede merkezkaç kuvveti etkisi ayrılır. Islak işlem, dengeli bir lezzet sağlar. Tüm bunlarla birlikte kahvenin işlenmesi ve kurutulması için farklı prosedürlerin uygulandığı işlemler de vardır.
Kahvenin kavrulması
Kahvenin yolculuğunda kavurma işlemi önemli aşamalardan biridir. Kahve çekirdekleri genellikle büyük metal silindirlerde sıcak hava ile kavrulur. Çeşitli ısıtıcılarla kavrulma yöntemleri de vardır. Kahve çekirdeklerini kavurma işlemi aslında çekirdeklerin sıcaklığını yavaşça yükseltme işlemidir. Kavurma sıcaklığı yavaş yavaş artırılarak, çekirdeklerin sıcaklığı 230 dereceye kadar yükseltir. Bu sıcaklık, çekirdeklerdeki buharın salınmasını sağlar. Ayrıca, çekirdekler şişerek, renkleri koyulaşır. Böylece kavrulmuş çekirdekler, kahve lezzetinin temelini oluşturur.
Kahvenin demlenmesi
Tüm bu yolculuğun ardından kahve fincanlara gelir. Ancak daha önce kahvenin demlenmesi var! Kahvenin demlenmesi bir sanattır. Kahve türlerinin farklı demleme yöntemleri vardır. Bu sebeple standart bir kahve demleme reçetesi yoktur. Demleme yapılacak farklı kahve çekirdeklerinin kavurma profilleri, ne zaman ve hangi yöntemlerle kavrulduğu gibi faktörler demlenmeden alınacak sonucu etkiler. Kahve demlemek için kullanılan demleme ekipmanları da önemli bir faktördür. Kahve türleri farklı olduğu gibi damak zevkleri de farklıdır. Bu sebeple kahve demlemenin tek doğrusu yoktur; damak zevkine göre farklılaşan demleme yöntemleri vardır.
Kahve üretilen ülkeler
Kahvenin esas olarak yetiştirilip işlendiği 4 farklı bölge şunlardır; Orta Amerika (Karayipler dahil), Güney Amerika, Doğu Afrika ve Okyanusya (Endonezya, Papua Yeni Gine, Doğu Timor ve Hawaii).
Peki, hangi ülkede hangi kahveler üretilir;
- Kolombiya: “Colombia Supremo” adlı kahve, kaliteli ve sert bir kahve türüdür. Yüzde 100 Arabica’dır. Çikolata ve karamel notaları vardır.
- Brezilya: Arabica ve Robusta kahve çekirdekleri yetişir. Arabica, üretimin büyük bir kısmını oluşturur. İki kahve çekirdeğinin lezzetleri ve yetişle koşulları farklıdır. Robusta anlık kahvelerde tercih edilir. Arabica daha kalitelidir.
- Vietnam: Robusta, ülkenin toplam kahve yetiştirme alanının yüzde doksandan fazlasını oluşturur. Robusta çeşitlerinin çoğunluğu Endonezya'nın Java Adasından gelir. Vietnam’da iki ana Robusta çeşidi yetişir.
- Endonezya: Dünyanın en iyi kahve üreticisi ve ihracatçısı ülkelerden biridir. Günümüzde yaygın olarak düşük kaliteli Robusta çekirdekleri üretilir. Ülkede dünyanın en pahalı kahvelerinden “Kopi Luwak” ve “Kopi Mandailing” adlı kahveler bu bölgeye özgüdür.
- Etiyopya: Ülkede sadece Arabica kahvesi yetiştirilir. Ancak yabani ve keşfedilmemiş bireysel kahve çeşitleri de vardır.
- Honduras: Copán bölgesinin kahvelerin çikolata ve karamel notaları vardır. Agalta bölgesi kahveleri ise meyve aromalıdır. El Paraiso kahve çekirdekleri de meyvemsidir.
- Hindistan: Robusta ve Liberica ve Arabica aracı melez bir kahve türü, ülkedeki kave üretiminin yüzde 70'ine sahiptir.
- Uganda: Robusta, ülkenin yerli kahvesidir. Ülkede, “Nganda” ve “Erecta” adlı iki farklı Robusta türü ünlüdür.
- Meksika: Arabica yetiştiriciliği için elverişli iklime sahiptir. Ülkenin ünlü kahveleri; Altura Coatepec, Chiapas, Oaxaca Pluma ve Altura gibi kahve türleri ünlüdür.
- Guatemala: Ülkede kahve üretimi 7 bölgede yapılır. Antigua, Huehuetenango ve Atitlan bölgeleri en ünlü kahve bölgeleridir.
Farklı türlerde kahveleri ile ünlü diğer ülkeler şunlardır; Kosta Rika, Kenya, Peru, Nikaragua, Papua Yeni Gine,
Kahve hakkında bunları biliyor musunuz?
- Finlandiya, dünyada en fazla kahve tüketilen ülkedir. Finlandiya’da yıllık kişi başı kahve tüketimi 12 litredir.
- Türkiye’de yıllık kişi başı kahve tüketimi 0.4 litredir.
- Dünya genelinde günde yaklaşık olarak 2,5 milyon fincan kahve tüketilmektedir.
- Bir kaşık toz kahve, yaklaşık üç bin tohum ya da çiğ kahve çekirdeğinden elde edilebilir.
- Kahve ağacının her birinden yaklaşık 1 kilogram yaş kahve çekirdeği elde edilir.
- Tipik olarak kahve, yıllık olarak hasat edilir; ancak bölgeye bağlı olarak bunun istisnaları da vardır. Kolombiya’da kahve yıl boyunca sık sık hasat edilir.
- Yanardağ bulunan bölgelerde yetişen kahvelerin kül kokulu bir aroması vardır. Bununla birlikte muz ağaçlarının bulunduğu bölgelerde yetişen kahvelerin aroması egzotik meyve kokusuna sahiptir.
- Brezilya, dünyanın en büyük kahve üreticisi ülkesidir. Dünyada üretilen kahvelerin yüzde 40’ı bu ülkede üretilmektedir.
- Kahve ilk keşfedildiği yıllarda bir içecek olarak değil bir yemek olarak tüketilirmiş.
- Öğütülmüş kahve çekirdekleri biyodizel yakıt olarak kullanılabiliyor.
- Dünyanın en pahalı kahvesi “Black Ivory Coffee” adı verilen kahve türüdür. Kilosu bin dolardan fazladır. Yaş kahve çekirdekleri yiyen filin dışkısından üretilir.
Atlantik Coffee’de kahve serüveni
Atlantik Coffee, okyanus iklimlerinin hüküm sürdüğü bölgelerin en nazenin kahvelerini damaklarınıza ulaştırıyor. Fincanınızda sunulan kahve uzun bir süreçten geçiyor; kilometrelerce yol kat ediyor. Bu uzun yolculukta dünyanın en iyi aromalarına sahip kahveleri damak zevkinize sunuyoruz. Adeta bir sanat eseri olan kahve harmanlarının tadını ve hazzını damağınızda her zaman yaşayacaksınız.
Kaliteli kahve ayrıcalığı bir sipariş kadar yakın!
Atlantik Coffee kahveleri duygularınıza çok yakın!