Online Terapi Programlarına Dair Bilinmesi Gerekenler
Neredeyse her iki kişiden biri hayatı boyunca en az bir kere bir psikolojik rahatsızlıktan muzdarip oluyor ancak bu kişilerin büyük kısmı yardım talep etmiyor (Kessler ve arkadaşları, 2009). Bu duruma çözüm olarak her geçen gün gelişmekte olan internet ortamı düşünülebilir. Online terapi programları hem birçok kişiye hitap edebilir hem de kolay ulaşılabilirdir. Son 15 yıl içerisinde gelişen online terapi programlarının depresyon, kaygı gibi yaygın psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde geleneksel yüz yüze terapiler ile eşit derecede etkin olduğu kanıtlandı.
Online terapi programlarını 3 grup altında toplayabiliriz.
- Psikolog eşliğinde olmayan ve kişilerin kendi kendilerine tamamladıkları terapi programları
- Kişilerin kendi kendilerine tamamladıkları ve aynı zamanda düzenli psikolog desteği hizmeti de sunan terapi programları
- E-mail, sohbet veya görüntülü konuşma gibi iletişim araçları ile devam eden terapi programları - bu grup eş zamanlı veya gecikmeli olabilir.
Çalışmalar gösteriyor ki geleneksel yüz yüze terapiler gibi online terapi programları da psikolojik rahatsızlıkların olumsuz etkilerinden kurtulmakta etkin bir terapi türüdür. Amerika Birleşik Devletlerinde yayınlanan bir rapora göre, ortalama altı ay boyunca online terapi hizmetlerinden yararlanan 98.000 kişinin yararlanmayanlara göre psikolojik rahatsızlıklar nedeni ile hastanelere başvurmasında %25 oranında bir azalma görülmüştür (Godleski ve arkadaşları, 2012).
Psikolojik rahatsızlıkların tedavisinde Online terapi programları tarafından verilen psikolojik desteğin etkinliği çalışmalarla gösterilmiştir. Örneğin, Cujipers ve arkadaşları (2010) tarafından yapılan sistematik incelemeye göre depresyon ve kaygı için geleneksel yüz yüze terapi ile online terapi programları eşit derecede etkili bulunmuştur. Hatta 1 yıl sonraki etkilerinde bile bir fark bulunamamıştır. Bu tür terapi programlarının en önemli noktası kişinin kendi başına ve kendi hızında ilerlemesini sağlayan alıştırmalardır. Bunun yanı sıra psikolog tarafından verilen geri dönüşler destek açısından önemlidir. Online terapi programları ile ilgili yanlış anlaşılmaması gereken önemli bir nokta var. Standart bir terapi programı takip edilir ancak herkesin şikayetleri ve özel durumu farklı olduğu için terapi süreci kişinin ihtiyaçlarına göre şekil alır. Terapi programlarının ilerleyişinin bağlı olduğu kılavuz bilimsel bilgi birikiminin sonucunda kişilere neyin iyi geldiği göz önünde bulundurularak oluşturulmuştur.
İnternet tabanlı terapilerin depresyonun olumsuz etkilerini azaltmakta faydalı olduğunu gösteren birçok çalışma literatürde mevcut. Peki geleneksel yüz yüze terapiye birebir kıyasla nasıl bir etkisi olabilir? Bu durumu inceleyen çalışma ise az sayıda olsa da mevcut. Wagner ve arkadaşları (2014) bu soruya yanıt bulabilmek amacıyla depresyon şikayeti olan katılımcılarla bir çalışma yürüttüler. Aynı terapinin hem online hem de geleneksel yüz yüze olan halini iki ayrı gruba 8 hafta boyunca uyguladılar ve sonuçları karşılaştırdılar. İki tür terapinin de eşit derecede faydalı olduğunu buldular. Terapinin uzun süreli etkilerini görmek için ise terapi bitiminden 3 ay sonra aynı katılımcıları tekrar incelediler ve şaşırtıcı bir sonuçla karşılaştılar. Yüz yüze terapi alan grubun depresyon şikayetleri tekrar artmaya başlamıştı ama online terapi alan gruptaki katılımcılar hala terapiden yeni çıkmış gibilerdi. Bu çalışma bize online terapinin hem yararlı hem de koruyucu özellikleri olabileceğine dair bir bulgu sunuyor. Cujipers ve arkadaşları (2014) tarafından yapılan bir meta analiz çalışmasında ise bin kişiden fazla katılımcının dahil olduğu 13 çalışmanın toplam etkisini ölçüldüğü ve depresyon, anksiyete gibi rahatsızlıklar için kullanılan psikolog destekli Online Bilişsel Davranışçı Terapiler ve geleneksel yüz yüze verilen Bilişsel Davranışçı Terapiler arasında neredeyse hiçbir fark bulunamamıştır. Bu demektir ki, depresyon ve kaygı için online terapi programları yüz yüze terapiler kadar etkilidir!
İnternet temelli terapi programlarının tercih edilmesindeki en önemli unsurlar nelerdir?
- Hafif veya orta düzeyde psikolojik rahatsızlığa sahip olmak
- Ulaşılabilirlik
- Zaman ve mekan konusunda esneklik sağlaması
- Kişilerin kendi hızında ilerlemesine olanak sunması
- Kişilere anonimlik ve mahremiyet sağlaması
- Kişilerin duygu ve düşüncelerini düzgünce açıklayabilmesi için daha çok zaman tanıması
- Dışarı çıkmakta zorluk yaşayan kişilere yeni bir olanak sağlaması
- Yüz yüze psikolojik destek alamamak
Andersson, G., Cuijpers, P., Carlbring, P., Riper, H., & Hedman, E. (2014). Guided Internet‐based vs. face‐to‐face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: a systematic review and meta‐analysis. World Psychiatry, 13(3), 288-295.
Cuijpers, P., Donker, T., van Straten, A., Li, J., & Andersson, G. (2010). Is guided self-help as effective as face-to-face psychotherapy for depression and anxiety disorders? A systematic review and meta-analysis of comparative outcome studies. Psychological medicine, 40(12), 1943-1957.
Godleski, L., Darkins, A., & Peters, J. (2012). Outcomes of 98,609 US Department of Veterans Affairs patients enrolled in telemental health services, 2006–2010. Psychiatric services, 63(4), 383-385.