Domingo Faustino Sarmiento Kimdir ?
Domingo Faustino Sarmiento Kimdir ?
Doğum tarihi: 15 Şubat 1811, Casa Natal de Sarmiento, San Juan, Arjantin
Ölüm tarihi ve yeri: 11 Eylül 1888, Asunsion, Paraguay
Domingo Faustino Sarmiento’nun Yaşamı
Arjantinli devlet adamı, eğitimci ve yetenekli gazeteci Domingo Faustino Sarmiento (1811-1888), ülkesinde eğitimi teşvik etmeye yönelik aralıksız çabaları nedeniyle “Öğretmen Başkan” olarak biliniyordu. Aynı zamanda bir Arjantin edebiyatı klasiği yaratan kehanet yeteneğine sahip sezgisel bir yazardı.
Domingo Sarmiento, 15 Şubat 1811’de, batı Arjantin’in And Dağları yakınlarındaki eski ve ilkel bir kasabası olan San Juan’da, neredeyse yoksulluk içinde yaşayan mütevazı, çalışkan ebeveynlerden doğdu. Örgün eğitimi yetersizdi ve büyük ölçüde kendi kendini yetiştirdi, ulaşabileceği her şeyi okuyordu. Benjamin Franklin’in Otobiyografisi genç zihni üzerinde güçlü bir etki yaptı ve daha sonraki yaşamında şöyle yazdı: “Başka hiçbir kitap bana ondan daha iyi gelmedi.” 15 yaşındayken bir ülke okulunda öğretmenlik yapan Sarmiento; daha sonra küçük bir başarı ile kısa bir süre genel bir mağazada tezgahtarlık yaptı, elini ankette denedi ve genç yaşta siyasete girdi, böylece Abraham Lincoln’ün erken yaşamını taklit etti. Sarmiento’nun sık sık şaka yaptığı yüz hatları da sert ve sadeydi.
Sarmiento tutkulu bir özveriyle siyasete döndü. Arjantin’in bağımsız eyaletleri, zalim ve despot Juan Manuel de Rosas’ın klasik Latin Amerika diktatörlüğünün ortaya çıktığı genel anarşiye dönüşmüştü. Toplumun liberal ve yapıcı unsurları sürgüne kaçtı ve Sarmiento’nun muhalefeti kısa süre sonra onu Şili’ye sığınmak zorunda bıraktı. Bu misafirperver ülkede devlet okullarını terfi ettirdi ve aynı tutkuyla Arjantin diktatörüne ateşli broşürler ve gazete makaleleriyle saldırdı. Bu mücadelenin hararetiyle klasik Medeniyet ve Barbarlık’ı yazdı; veya, daha kısa ve öz olarak Facundo olarak bilinen Juan Facundo Quiroga’nın Hayatı (1845) .
saldırdı. Bu mücadelenin hararetiyle klasik Medeniyet ve Barbarlık’ı yazdı; veya, daha kısa ve öz olarak Facundo olarak bilinen Juan Facundo Quiroga’nın Hayatı (1845).
Üç bölümden oluşan bu anormal eser ne tarih, ne biyografi, ne roman, ne de sosyolojidir, ancak hepsinin özelliklerini taşır. İlk bölüm, Arjantin’in uçsuz bucaksız pampalarının veya ovalarının coğrafi ve sosyal bir tasviridir. İzole edilmiş şehirler, vahşi gauchoların yarı barbarlıkla üzerinde dolaştığı boş vahşi doğada medeniyet vahalarıdır. James Fenimore Cooper’ın, özellikle de The Prairie adlı romanının etkisi bu sayfalarda açıkça görülmektedir ve bu sayfalarda yazarlardan hiçbirinin, onun sezgisel dehasıyla tanımladığı bölgeyi gerçekten görmemiş olması ilginçtir. İkinci bölüm, caudillo’nun melodramatik bir biyografisidir.Pampaların barbarlığını ve despot Rosas’ın zulmünü simgeleyen Facundo. Üçüncü bölüm, diktatörün devrilmesinden sonra bir sosyal ve politik yeniden yapılanma programıdır.
1845’ten 1848’e kadar, Sarmiento hala bir gurbetçiyken, Şili hükümeti eğitim sistemlerini incelemek için Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde seyahat etmesine izin verdi ve bu yolculuklar, Travels in Europe, Africa ve Amerika Birleşik Devletleri (1849-1851). Şili’ye döndüğünde, kendisini siyasi iftiralardan korumak için nostaljik Memleketi Anıları’nı (1850) yazdı ve çocukluğunu ve erken ev yaşamını anlatan bu eser, onun en hareketli sayfalarından bazılarını içeriyor.
Seyahatnamesindeki Kuzey Amerika yaşamı ve yolları üzerine yorumlar hem mizahi hem de etkileyici. Amerikan ile ilgili her şeye, özellikle de halk eğitimine olan derin ve şaşmaz hayranlığını açıkça ortaya koyuyorlar. Horace Mann’a duyduğu hürmet, hayranlık uyandırdı ve daha sonra, Sarmiento’nun sırdaşı ve günlerinin geri kalanında muhabiri olan Massachusetts eğitimcisinin dul eşi Mary Tyler Mann’a kadar uzandı.
Rosas diktatörlüğünün 1852’de yıkılmasıyla birlikte Sarmiento, enerjisini bitmeyen bir yoğunlukla halkına birlik ve milliyet duygusu getirmeye adamak için sürgünden döndü. 1865’ten 1868’e kadar Arjantin’in tam yetkili bakanı olarak tekrar Amerika Birleşik Devletleri’ndeydi ve bu süre zarfında Emerson, Longfellow, Ticknor ve diğer birçok Kuzey Amerika ileri geleniyle tanıştı. Aldığı en değerli unvan, 1868 Haziran’ında, başkanlığı üstlenmek üzere Arjantin’e dönüşünün arifesinde Michigan Üniversitesi’nden aldığı fahri doktoraydı.
Sarmiento’nun 1868’den 1874’e kadar CEO olarak görev yaptığı dönem, Paraguay’la yorucu savaş ve değerli bir reform programı için elverişsiz olan diğer koşullar nedeniyle bir hayal kırıklığıydı. Yine de, öğrenmeyi ilerletmek ve devlet okullarını teşvik etmek için çok şey yaptı; bu, Amerikalı kadın öğretmenlerin yeni kurulan öğretmen yetiştirme kurumlarında ve taşra kasabaları ve şehirlerindeki ilkokullarda eğitim vermek üzere sözleşmeli olarak Arjantin’e gitmelerine yönelik düzenlemeler de dahil.
Görev süresinin sonunda yüksek makamından ayrılma konusunda güçlü bir isteksizliğe rağmen, Sarmiento vatansever bir şekilde başkanlığı seçilmiş bir halefine devretti. Daha sonra alt kademelerde hemşerilerini birleştirmek ve onları sivil katılıma hazırlamak için çalışmaya devam etti. Sağırlık ve kötü sağlık son yıllarını üzdü. onu kışlarını daha ılıman Paraguay ikliminde geçirmeye zorladı ve burada 11 Eylül 1888’de öldü. Ölümünden kısa bir süre önce bir arkadaşına şöyle yazdı: “Yakında son bir yolculuğa çıkmalıyım. Ama hazırım… tek kabul edilebilir pasaportu taşıyın, çünkü her dilde yazılmıştır: İnsanlığa hizmet edin!”