Inceleme geliştirme ve tasarım faaliyetlerini desteklemek amacıyla 5746 Sayılı Inceleme ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Yasa ile 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uyarınca bu yerde istihdam edilen personelin ücretlerinden gelir vergisi alınmıyor.
Teknokentlerde çalışanlar 4691 Sayılı Yasa’a, teknokent dışındakiler ise 5746 Sayılı Yasa’a doğal olarak bulunuyor. Her iki yasa kapsamında da çalışanların ücretlerinden gelir vergisi ve damga vergisi alınmıyor. Yalnız, iki yasa arasındaki fark dolayısıyla aynı da diyebileceğimiz benzer net ücretle çalışmalarına karşın 5746 Sayılı Yasa’a doğal olarak çalışanların toplumsal güvenlik primleri gelir vergisi ve damga vergisi içinde edilerek yatırılırken, 4691 Sayılı Yasa’a doğal olarak çalışanların primleri gelir vergisi ve damga vergisi hariç meblağ üstünden hesaplanıyor-du.
Bu durum, 4691 Sayılı Yasa’a doğal olarak çalışanların ileride daha düşük emekli aylığı almasına yol açıyor-du. Habertürk 17 Ekim 2020 tarihinde mevzuyu gündeme getirerek, probleminin çözümü için yasa değişikliği yapılması gerektiğine belirti etti.
TEKNOKENT ÇALIŞANLARININ EMEKLİ AYLIKLARI ARTACAK
3 Şubat 2021 tarihinde Resmi Gazete’de piyasaya sürülen 7263 Sayılı poşet kanunda bu mevzuda değişim yapılmış oldu. Buna nazaran, teknokent çalışanlarının toplumsal güvenlik primine temel kazançlarına, hesaplanacak gelir vergisi ve damga vergisi de içinde edilecek. Böylece, teknokent çalışanlarının net ücretleri değişmediği halde prime temel kazançları ve Toplumsal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ödenen sigorta primleri artacak.
Emekli aylıkları, prime temel kazanç (PEK) üstünden bağlanıyor. PEK tutarının yüksek olması, emekli aylığının da yükselmesini sağlıyor.
Değişikliğin ne manaya geldiğini, eski ve yeni genelgedeki örneklerle anlatalım. Değişim öncesinde, net tutarı 8 bin lira olan personelin prime temel kazancı 9 bin 411,76 TL olarak kabul ediliyor ve bin 317,65 TL sigorta primi işçi oranı yatırılıyordu.
Değişim dolayısıyla, net tutarı gene 8 bin lira olan personelin PEK’i bundan sonrasında 11 bin 190,22 TL olarak hesaplanacak. PEK hesaplamasına, ödenmeyecek olmakla beraber gelir vergisi ve damga vergisi de içinde edilecek. Sigorta primi işçi oranı bu kez bin 566,63 TL olarak yatırılacak.
Emekli aylığı, prime temel kazanç üstünden hesaplanıyor. Net ücret değişmediği halde prime temel kazanç bin 778,46 TL artacağı için teknokent çalışanlarının emekli aylığı da her yıl bu farkın yüzde 2’si oranında artacak.
|Prime temel kazanç iyi mi yükselecek?|
|Eski hesaplama (TL)|
|Net ücret||8.000,00|
|Sigorta primi işçi oranı||1.317,65|
|İşsizlik sigortası primi işçi oranı||94,12|
|Gelir vergisi matrahı||0|
|Gelir vergisi||0|
|Damga vergisi||0|
|Brüt ücret (Prime temel kazanç)||9.411,76|
|Yeni hesaplama (TL)|
|Net ücret||8.000,00|
|Sigorta primi işçi oranı||1.566,63|
|İşsizlik sigortası primi işçi oranı||111,9|
|Gelir vergisi matrahı||9.511,69|
|Gelir vergisi||1.426,75|
|Damga vergisi||84,93|
|Brüt ücret (Prime temel kazanç)||11.190,22|
ŞUBAT AYI PRİMLERİ YENİ TUTAR ÜZERİNDEN YATIRILACAK
SGK’nın genelgesinde, yasa değişikliği 3 Şubat 2021 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, 4691 Sayılı Yasa kapsamında net ücret sistemine nazaran çalıştırılan AR-GE, tasarım ve destek çalışanının brüt ücretlerinin şubat periyodu ve sonrası için yeni sisteme nazaran hesaplanarak yatırılması gerektiği açıklandı.
GELİR VERGİSİ DESTEĞİ İŞVEREN LEHİNE UYGULANACAK
Şubat ayında yürürlüğe giren yasa ile meydana getirilen bir ayrı değişim ile 5746 ve 4691 sayılı kanunlar kapsamında personel kazançları için sağlanan gelir vergisi stopaj (kesinti) teşvikinin “işveren lehine” uygulanacağı hususu netleştirildi. Ücretler üstünden hesaplanan verginin, işverenin ödeyeceği öteki vergilere mahsup edilerek terkin edileceği öngörüldü.
Bu değişim sebebiyle AR-GE, tasarım ve destek çalışanı vergi indiriminin kendilerine iade edilmesi mevzusunda hak iddia edemeyecekler.
BİR YIL ÇALIŞMA ŞARTI KALDIRILDI
AR-GE ve tasarım merkezlerinde çalışanların gelir vergisi stopaj (kesinti) teşvikinden yararlanabilmesi için, istisnalar hariç kendi merkezde emekleri gerekiyor. Bunlardan yüksek lisans yapanların 1,5 yıl, doktora yapanların ise iki yıl süresince aldıkları ücretler gelir vergisi stopaj (kesinti) teşviki kapsamında değerlendiriliyor. Yalnız bu haktan yararlanabilmek için en eksik bir yıl çalışmış olmak gerekiyordu. Şubat ayındaki değişiklikle bir yıl emek harcama şartı kaldırıldı.
Hatta, doktoralı personelin üniversitelerde ders vermesi yada teknoloji geliştirme bölgelerindeki girişimcilere mentorluk yapması halinde, haftalık 8 saati aşmamak şartıyla, bu emekleri gelir vergisi stopajı (kesintiyi) kapsamında değerlendirilecek.
Söz mevzusu istisnai (ayrıksı) haller haricinde, toplam emek harcama sürelerinin yüzde 20’sini aşmamak kaydıyla personelin merkezler dışındaki emekleri da teşvik kapsamında değerlendiriliyor. Cumhurbaşkanı (kamubaşkanı) kararıyla bu oran yüzde 50’ye kadar artırılabilecek.