|Forumları Okundu Yap|
|28-12-16, 21:52||#1|


Haçlı Seferleri Hakkında Bilgi
Batılı Hıristiyanların Kudüsü ve öteki kutsal yerleri Müslümanların elinden almak için düzenledikleri askeri seferler. 1095-1270 arasındaki sekiz ana sefer ile 1291den sonra düzenlenen bir dizi küçük seferden oluşur.
11. yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde Batı Avrupa bir dizi feodal krallıktan oluşuyordu. 10. yüzyıldan başlayarak büyük bir nüfus patlamasına sahne olan, bir yandan da ekili alanların genişlemesiyle tarımsal üretimleri artan bu ülkeler yeni pazarların arayışı içindeydiler. Bu dönemde yaşanan ekonomik canlanmayla birlikte İtalyan denizcileri Akdenizdeki Müslüman egemenliğini tehdit eder duruma gelmişlerdi. Ama Doğunun ticaret yolları ve limanları Müslümanların denetimi altındaydı.
İspanyanın 8. yüzyılda Müslümanlar tarafından fethi Hıristiyan dünyayı bir İslam kuşatması altına sokmuştu. Öte yandan, Bizans İmparatorluğu da güç durumdaydı. Hıristiyanlığın Yakındoğudaki bu güçlü kalesi Emeviler ve Abbasiler karşısında büyük yenilgiler almış ve toprak kaybına uğramıştı. 1071de Anadoluya girdikten sonra Nikaiayı (İznik) merkez edinerek Anadolu Selçuklu Devletini kuran Türkler de imparatorluğun geleceğini sürekli tehdit ediyordu. Ayrıca başta Kudüs olmak üzere Hıristiyanların haç yerlerinin Müslümanların elinde bulunması Hıristiyan dünya için önemli bir rahatsızlık kaynağıydı.
Bizans imparatoru I. Aleksios Komnenos Selçuklu tehdidine tek başına karşı koyamayacağını görünce, Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki gerginliklerin yumuşamaya başlamasını da göz önünde bulundurarak 1095te Katolik Kilisesinden yardım istedi. 18 Kasım 1095te Clermont Konsilini toplayan Papa II. Urbanus da Doğu Hıristiyanla- rım kurtarmanın bir din görevi olduğunu ve bu sefere katılanlann bütün günahlarının affedileceğini belirterek Bizansa yardım çağrısında bulundu. Çağrı Urbanusun beklediğinden de olumlu tepki uyandırdı ve sefere katılanlann giysi, kalkan, sancak ya da zırhlarında bir haç taşımaları kararlaştırıldı.
Clermont Konsilinin ardından savaş hazırlıktan başladı. Bu arada birçok kişi düzenli ordunun toplanmasını beklemeden başıbozuk birlikler oluşturarak Doğuya doğru yola çıktı. Bunlann en ünlüsü köyleri ve kasabaları dolaşıp ateşli vaazlar vererek halkı sefere çağıran Pierre lErmite ile yardımcısı Yoksul Gautierydi. Bizans imparatoru I. Aleksios, Ağustos 1096da Konstantinopolise (İstanbul) ulaşan Pierree asıl Haçlı kuvvetlerini beklemesini önerdi. Ama Pierre saflardaki sabırsızlık karşısında bu öneriye uymayarak hemen Anadoluya geçti. Nikaiaya kadar ilerleyen bu yağmacı birlikler I. Kılıç Arslan karşısında yenilgiye uğrayıp kılıçtan geçirildiler.
I. Haçlı Seferi.
Asıl Haçlı kuvvetleri Urbanusun talimatı uyannea Ağustos 1096da harekete geçti. Batı Avrupa krallannın hiçbirinin katılmadığı ve çoğunluğunu Frank şövalyelerinin oluşturduğu Haçlılar dört ayn koldan yola çıktı. Birinci kol Fransa kralı I. Philippein kardeşi Hugues de Vermandois ile Aşağı Lorraine dükü Godefroi de Bouillonun, ikinci kol Norman asıllı Bohemondun, üçüncü kol Toulouse kontu Raimond de Saint-Gillesin, dördüncü kol da Flandre kontu Robrechtin komutasındaydı.
Yaklaşık 4 bin atlı ile 25 bin piyadeden oluşan Haçlı kuvvetleri bir yıl içinde Konstantinopolise ulaştı. Bu, ağır zırh ve silahlarla donanmış olması bakımından, o dönem için çok büyük bir güçtü. İmparator I. Aleksios Türklerden geri alınacak Bizans topraklarının kendisine bırakılacağı, fethedilecek yeni topraklarda da Bizansa sadık yönetimler kurulacağı konusunda Haçlı önderlerinden söz aldı. Karşılığında Bizans da Haçlı ordularına yiyecek ve silah sağlayacaktı.
Haziran 1097de Nikaiayı ele geçiren Haçlılar Aleksiosla antlaşmaları uyarınca kenti Bizansa bıraktılar. Anadolunun içlerine doğru ilerlerken Dorylaion (Eskişehir) önlerinde I. Kılıç Arslan tarafından durduruldular, ama çetin bir savaşın ardından onu geri çekilmeye zorladılar. Büyük güçlüklerle Anadoluyu geçerek 20 Ekimde Antiok- heiaya (Antakya) ulaştılar ve sekiz aylık bir kuşatmanın ardından Haziran 1098de kenti ele geçirdiler. Aleksios kuşatma sırasında Konstantinopolise döndüğünden, kuşatmaya komuta eden Bohemond aralarındaki antlaşmanın bozulduğunu ileri sürerek kenti Bizansa vermeyi reddetti. Bu arada çıkan veba salgını, aralarında papalık temsilcisi Adhemar du Puynün de bulunduğu yüzlerce kişinin ölümüne yol açtı.
Antiokheiayı ele geçiren Haçlı birlikleri Raimond de Saint-Gilles komutasında Kudüse doğru ilerlediler. Flandre kontu Rob- reeht, Godefroi de Bouillon, Tancrede de Hautville ve Normandiya dükü Robert de sonradan onlara katıldı. 7 Haziranda Kudüse ulaşan Haçlılar bir aylık bir kuşatmadan sonra kenti Fatımilerden alıp Müslüman ve Yahudi halkı kılıçtan geçirdiler. Kenti kurtarmak için gelen Mısır ordusu yenilgiye uğratıldı ve Godefroi, Advocatus saneti sepulehri (Kutsal Kabrin Koruyucusu) unvanıyla kentin yöneticisi ilan edildi. Godefroinın ölümü üzerine yerine geçen kardeşi 11 Kasım 1100de Kudüs Krallığım kurdu ve kendini I. Baudouin adıyla kral ilan etti.
Ardından Filistin kıyılarını ele geçiren Haçlılar burada Kudüs Krallığından başka üç devlet kurdular: Trablusşam Kontluğu, Antakya Prensliği ve Edessa (Urfa) Kontluğu. Başlangıçta sınırlarını genişletmek için çeşitli girişimlerde bulunan bu devletler sonraki yıllarda yalnızca topraklarını korumaya çalıştılar. Müslüman devletler ise aralarındaki çekişmeleri bir yana bırakıp Haçlılara karşı birleştiler. Bu arada Franklara cihad açan Musul atabeği İmadeddin Zengi öteki Müslüman devletlerin de desteğini kazandı. İmadeddin Zenginin 1144te Urfa Kontluğumu ele geçirmesi Hıristiyan dünyasında büyük tepkilere yol açtı ve Papa III. Euge- nius 1145 tarihli fermanıyla yeni bir Haçlı seferi çağrısında bulundu.
II. Haçlı Seferi.
İkinci seferin birincisinden farkı, katılanlar arasında Avrupanın iki büyük hükümdarı olan Fransa kralı VII. Louis ile Alman imparatoru III. Konradın da bulunmasıydı. Aynca, papalık fermanında sefere katılacakların ailelerinin ve mülklerinin korunacağı belirtilmişti. Öte yandan Bizans imparatoru Manuel Komnenos Haçlılara öteki seferde olduğu gibi kılavuz, yiyecek içecek ve teçhizat sağlayacağını, ama asker vermeyeceğini bildirmişti.
Alman imparatoru III. Konrad tahtın vârisi ve yeğeni Schwabenli Friedrich, Polonya ve Bohemya kralları ve öteki Alman soylularıyla birlikte Mayıs 1147de yola çıktı. Konstantinopolise ulaştığında Manuel Komnenos tarafından karşılandı ve daha sonra Anadolunun içlerine doğru ilerlemeye başladı. Ama, Dorylaion yakınlarında Anadolu Selçuklu sultanı I. Mesud karşısında yenilgiye uğradı ve Nikaiaya güçlükle kaçabildi.
Bir ay sonra, karısı Kraliçe Eleanor ile birlikte yola çıkan VII. Louis ise kasım ayında Nikaiaya ulaşarak Konradla buluştu. Birlikte Ephesosa (Efes) doğru ilerledi- lerse de Ephesosta hastalanan Konrad Konstantinopolise dönmek zorunda kaldı. Louis ise zorlu bir yolculuktan sonra Mart 1148de Antiokheiaya ulaktı. Antiokheia prensi Raimond, Louisnin imadeddin Zenginin oğlu Nureddin Zengi yönetimindeki Halepe saldırmasını istedi. Ama Louis bu öneriye uymayarak Kudüse geçti ve orada Konradla buluştu.
Kudüste Haçlı önderlerinin katıldığı bir toplantıda Şama saldın karan alındı ve 50 bin kişilik büyük bir ordu oluşturuldu. Haçlı kuvvetlerinin Şamı kuşatması üzerine korkuya kapılan Şam atabeği Unur, eski düşmanı Nureddin Zengiden yardım istemek zorunda kaldı. Nureddinin birliklerinin kente yaklaşması, yenilgiye uğrayacaklarını anlayan Haçlılann beş günlük kuşatmayı kaldırarak 28 Temmuzda geri çekilmelerine yol açtı. II. Haçlı Seferinin başansızlıkla sonuçlanması Hıristiyan dünyasında geniş yankılar ve büyük bir üzüntü yarattı.
II. Haçlı Seferini izleyen 25 yıl boyunca Kudüs Krallığı III. Baudouin ile I. Amalricus adlı iki yetenekli hükümdarın yönetiminde kaldı. Baudouinin yerine geçen Amalricus 1153te Aşkelonu ele geçirdiyse de bu tarihten sonra Müslüman devletler tarafından kuşatıldı ve bir daha toprak kazanamadı. Bu arada Mısırdaki Fatımiler arasında karışıklıkların çıkması üzerine Nureddin Zengi, komutanlarından Şirkuh ile yeğeni Salaheddin Eyyubiyi 1164te Mısıra gönderdi. Şirkuhun ölümünden (1169) sonra Salaheddin Eyyubinin Mısırın gerçek hükümdan olmasıyla Müslüman dünyasındaki ikilik de sona erdi. Bu arada Anadolu Selçuklu sultanı II. Kılıç Arslan Bizans imparatoru Manuel Komnenosu 1176da Myriokephalon Savaşında büyük bir yenilgiye uğrattı. Üç yıl sonra Salaheddin Eyyubinin Halepi işgal etmesiyle, Haçlı devletlerinin dört bir yandan kuşatılması süreci tamamlandı. Salaheddin Eyyubi Kudüs Krallığıyla ateşkes imzalayarak Mısıra döndü.
Kudüs Kralhğınm 1186da bir kervana saldırarak ateşkesi bozması üzerine Salaheddin Eyyubi Haçlı devletlerine savaş açtı. 4 Temmuz 1187de Hattin yakınlarında yapılan savaşta Kudüs kralı Guy de Lusig- nan Salaheddin Eyyubi karşısında büyük bir yenilgiye uğradı. Salaheddin Eyyubi Guy de Lusignanın hayatını bağışladı, ama Hospitalier ve Templier Haçlı tarikatlarına bağlı yaklaşık 200 şövalyenin idamını emretti.
Savaştan sağ kurtulabilen şövalyeler fidye karşılığında serbest bırakılırken, piyadelerin çoğu esir pazarlarında satıldı. Böylece, Kudüs Krallığınm askeri gücü neredeyse tümüyle yok edildi. Hattin Savaşının ardından yeni zaferler peşinde koşmaya başlayan Salaheddin Eyyubi kıyı boyunca ilerleyerek Akkâyı ele geçirdi. Eylül 1187ye gelindiğinde krallığın önemli kalelerinden çoğu ve Tyros (Sur) dışında Tripolisin (Trablus - şam) güneyinde kalan limanların tümünü almıştı. Ibelinli Balian komutasındaki bir avuç askerin koruduğu Kudüs kenti de 2 Ekim 1187de Salaheddine teslim oldu. Salaheddin Eyyubi fidye karşılığında kent halkının Kudüsü terk etmesine izin verdi. Suriyeli Hıristiyanlarla Rumlar ise kendi istekleriyle kentte kaldılar.
III. Haçlı Seferi.
Kudüsün düştüğü haberi Avrupada geniş yankılar uyandırdı. Papa III.Urbanusun ölümü üzerine onun yerine geçen Papa VIII. Gregorius bir ferman yayımlayarak yeni bir sefer çağrısında bulundu. Papanın çağrısına ilk yanıt Sicilya kralı II. Guglielmodan geldi. Guglielmo hemen bir donanma kurmak için hazırlıklara giriştiyse de Kasım 1189da sefere katılamadan öldü. Bu arada Papa VIII. Gregorius o dönemde papalıkla arası açık olan Kutsal Roma Germen imparatoru I. Friedriche (Barbarossa) elçiler göndererek sefere katılmasını istedi. Papanın çağrısına olumlu yanıt veren Friedrich, Mayıs 1189da o zamana değin bir araya getirilen Haçlı kuvvetlerinin en büyüğünün başında yola çıktı. Selçukluları yenilgiye uğrattıktan sonra Mayıs 1190da Ikoniona (Konya) ulaştı. Ama bir ay sonra Silifke yakınlarında Göksuyu geçerken boğularak öldü. Friedrichin ölümü Alman ordusunun dağılmasına yol açtı; ordunun ancak küçük bir bölümü Schvvabenli Friedrich ve AvusturyalI Leopoldun komutasında yola devam ederek Tyrosa ulaştı. Bu arada Avrupada İngiltere kralı I. Richard (Aslan Yürekli) ile Fransa kralı II. Philippe August Doğuya düzenlenecek sefer için kuvvetlerini birleştirmeye karar verdiler. İki kral Sicilyanın Messina kentinde buluşarak karşılıklı hak ve yükümlülüklerini belirleyen bir antlaşma imzaladılar.
Philippe, 20 Nisan 1191de Akkâya (Acre) vardı ve kenti kuşatma altına aldı. Richard ise, uğradıkları deniz kazasından sonra Bizans hükümdarı Isaakios Komne- nosa esir düşmüş olan kız kardeşi Joan ile nişanlısı Navarrelı Berengariayı kurtarmak için Kıbrısa uğradı. Kendisine direnen Isaakiosu yenip Kıbrısı ele geçirdikten sonra 8 Haziranda Akkâya ulaştı.
Haçlılar karşısında fazla direnemeyen Akkâ komutanı, Salaheddin Eyyubinin emirlerini çiğneyerek Temmuz 1191de teslim oldu. Bu yenilgi karşısında şaşkınlığa düşen Salaheddin Eyyubi tutsakların karşılıklı değiştirilmesini öngören antlaşmayı onaylamak ve 1187de ele geçirmiş olduğu Gerçek Haçı Hıristiyanlara geri vermeyi kabul etmek zorunda kaldı. Ama, Richard antlaşmaya uymayı reddedince görüşmeler yanda kesildi; Salaheddin Eyyubi de Gerçek Haçı vermeyi reddetti. Bu arada Philippe, Leopold ve Richard arasında anlaşmazlıklar çıkmış ve görevinin tamamlandığını düşünen Philippe ülkesine dönmüştü. Kadınlar ve çocuklarla birlikte bütün tutsakların öldürülmesini emreden Richard ise, yeni topraklar kazanmak amacıyla seferi sürdürdü ve 1191de Arsufta büyük bir zafer kazandı; ardından Yafa ve Daronu (1192).aldı. Ama daha fazla ilerleyemediğinden asıl hedefi olan Kudüse ulaşamadı.
Sonunda Richard ile Salaheddin Eyyubi arasında 2 Eylül 1192de beş yıllık bir barış antlaşması imzalandı. Buna göre Yafanın kuzeyindeki topraklar Haçlıların elinde kalıyor ve Hıristiyanların kutsal yerleri ziyaret etmelerine izin veriliyordu. Haçlıların bu seferdeki en büyük kazançları Kıbrısın ele geçirilmesi oldu. Ada, izleyen Haçlı seferlerinde üs olarak kullanıldı, daha sonraki yıllarda bağımsız bir krallık oldu.
IV.Haçlı Seferi.
Papa III. Innocentius 1198de IV. Haçlı Seferi için bir ferman yayımladı. Halkı sefere katılmaya çağıran Champagne kontu III. Thibautnun çağrısına pek çok Fransız soylusu olumlu yanıt verdi; sonradan bu sefer üzerine kitaplar yazan Fransız vakanüvisi Geoffroi de Ville hardouin de bunların arasındaydı. Sefere katılacak birliklerin Venedik gemileriyle taşınması kararlaştırıldı. Bunun için Venediklilere belirli bir para ödenecek ve fethedilecek topraklar Fransızlar ile Venedikliler arasında eşit olarak paylaşılacaktı.
Haçlıların bir bölümü doğrudan Anadolu ya gitmeyi yeğlediğinden 1202 yazında Venedike ulaşan Haçlı kuvvetleri beklenenden küçüktü. Öte yandan Venediklilere ödenmesi gereken para da karşılanamamıştı. Bunun üzerine, ulaşım masrafları karşılığında Macaristanın Zara (bugün Zadar) kentinin ele geçirilmesinde Venediklilere yardım edilmesi kararlaştırıldı. Sefere katılan pek çok kişi, Hıristiyan bir kente saldırılmasına karşı çıktıysa da Kasım 1202de Zara alınarak Venediklilere verildi.
Bundan sonra Venedikliler tarafından, aralarındaki ticari rekabet nedeniyle doğrudan Bizans üzerine yönlendirilen Haçlılar, Zaranın ele geçirilmesinin ardından Konstantinopolise doğru ilerlemeye başladılar. Thibautnun ölümü üzerine Haçlıların önderliğini Bonifacio del Monferrato üstlendi. 13 Nisan 1204te Konstantinopolisi ele geçiren Haçlı birlikleri, üç gün boyunca kenti yağmaladılar. Kentte düzen sağlanınca Bizansta birlikte hüküm süren VI. Aleksios ile babası II. Isaakiosu tahttan indirip Latin împaratorluğunu kurdular; Flandre kontu I. Baudouin imparator, Venedikli Tomasso Monosini de patrik ilan edildi. Bununla birlikte Bizans imparatorluğu Nikaiada varlığını sürdürdü ve VIII. Mikhail 1261de Cenevizlerin yardımıyla zayıf temeller üzerinde kurulu Latin împaratorluğunu yıkarak Konstantinopolisi yeniden ele geçirdi. Müslümanlara karşı başlatılmasına karşın amacından sapan IV. Haçlı Seferi, Doğu ve Batı kiliseleri arasında her türlü uzlaşma planağım ortadan kaldırdığı gibi, Bizans İmparatorluğunun da zayıflamasına yol açtı.
V.Haçlı Seferi.
Haçlı seferlerinin Avrupada yarattığı dinsel coşku IV. Haçlı Seferinden sonra da artarak sürdü; hatta kitlesel histeriye dönüştü. 1212 yazından başlayarak düzenlenen iki ayrı Çocuk Haçlı Seferinde binlerce çocuk öldü ya da esir pazarlarında köle olarak satıldı. Bu gelişmeler karşısında Papa III. Innocentius yeni bir sefere karar verdi ve IV. Laterano Konsilinde (1215) V. Haçlı Seferi için çağrıda bulundu. Kutsal Roma Germen imparatoru II. Friedrich, Papa III. Innocentiusa sefere katılma sözü vermişti; ama yeni papa III. Honorius, Friedrichin ülke içindeki sorunlarla ilgilenmek için Almanyada kalmasına izin verdi. Çoğunluğunu Almanların oluşturduğu Haçlı kuvvetleri Mayıs 1218de, Kudüs tahtının yasal vârisi Jean de Brienne önderliğinde Mısıra doğru gemiyle yola çıktı. Haçlılar Ağustos 1218de Dimyatta stratejik önem taşıyan kaleyi ele geçirdiler. Eylül 1218de papalık elçisi Pelagiusun önderliğinde çoğunlukla Fransızlar- dan oluşan yeni bir Haçlı birliği Anadoluya ulaştı. Pelagius Haçlıların kilisenin yönetiminde olduklarını öne sürerek Jean de Briennenin komutası altına girmeyi reddetti.
Haçlı ilerlemesi karşısında paniğe kapılan Eyyubiler Şubat 1219da barış talebinde bulunarak Kudüsten de çekilebileceklerini belirttiler. Başta Jean de Brienne olmak üzere bütün Haçlı önderlerinin barış yapmaya hazır olmalarına karşın Pelagius bu öneriye karşı çıktı. Dimyat 5 Kasım 1219da Haçlıların eline geçti. Pelagius Temmuz 1221de Kahireye doğru ilerlemeye başladıysa da Nili geçemeyerek geri çekilmek ve daha önce önerilenden kötü koşullar içeren sekiz yıllık bir barış antlaşması imzalamak zorunda kaldı. V. Haçlı Seferi, papalık tarafından düzenlenenlerin sonuncusu oldu.
VI. Haçlı Seferi.
Kudüs Krallığının vârisi Jean de Briennenin kız kardeşi Yolande (II. Isabelle) ile evli olan Kutsal Roma Germen imparatoru II. Friedrich, bu bağ dolayısıyla üzerinde hak iddia ettiği Kudüs tahtını ele geçirmek için, Papa III. Honoriusun da özendirmesiyle yeni bir sefer düzenlemeye karar verdi. Ama, 1227 yazında yola çıkmak üzereyken Haçlılar arasında bir salgın baş gösterince seferi erteledi. Honoriusun yerine geçen Papa IX. Grego- rius bu gerekçeyi ciddiye almayarak, seferi geciktirdiği için Friedrichi aforoz etti. 1228de Doğuya doğru denize açılan Friedrich savaştan çok diplomatik girişimlerle toprak kazanma yoluna gitti. Eyyubî sultanı el-Kâmille 1229da Kudüs, Beytlehem ve Nâsıranın kendisine bırakılmasını öngören bir antlaşma imzaladı ve 10 yıllık ateşkes yaptı. Ardından Kudüse girdi ve aforoz edildiği için hiçbir din adamının giydirmek istemediği tacı kendisi giyerek Kudüs kralı oldu.
Ateşkes antlaşmasının sona erdiği 1239da zayıf bir Haçlı birliği IV. Thibaut ve Cornwalllu Richard komutasında Doğuya gönderildiyse de önemli bir başarı elde edilemedi. Moğol istilası karşısında batıya çekilen Harezmşahlar, Mısırlıların desteğiyle 1244 te Kudüsü ele geçirip yağmaladılar. Böylece, Friedrichin diplomasi yoluyla sağladığı kazanımların tümü yitirilmiş oldu.
VII. Haçlı Seferi. Kudüsün düşmesine ve Doğu Hıristiyanlarının papalıktan yardım çağrısında bulunmalarına karşın, Papa IV. Innocentius başka sorunlarla uğraştığından yeni bir sefer düşünmüyordu. Ama, Fransa kralı IX. Louis yeni bir haçlı seferi düzenlemek istediğini bildirince, onu desteklemeye karar verdi ve I. Lyon Konsilinde (1245) sefer çağrısında bulundu.
Louis Ağustos 1248de eşi, kardeşleri Charles dAnjou (sonradan Sicilya kralı I. Carlo) ve Robert dArtois, çok sayıda ünlü Fransız soylusu ve küçük bir İngiliz birliğiyle birlikte Doğuya doğru yola çıktı. Eylülde Kıbrısa ulaştı. Kışın geçmesini bekledikten sonra Mayıs 1249da Mısıra doğru ilerlemeye başladı ve bir ay sonra Dimyatı aldı. Çok geçmeden Louisnin üçüncü kardeşi Alphonse de Poitiers komutasındaki birliklerin gelmesiyle Fransızlar daha da güçlendi. Robert dArtois deneyimli komutanların karşı çıkmalarını dinlemeyerek Şubat 1250de Mansure yakınlarındaki karargâha bir saldırı düzenledi. Ama büyük bir yenilgiye uğradı ve çarpışmada pek çok insan öldü. Bunun üzerine ordusuyla Robertin yardımına koşan Louis, Mısır birliklerini Mansure yakınlarında yendi. Bu Haçlıların kazandığı son zafer oldu. Louis daha sonra Kahire üzerine yürüdüy- se de Eyyubi sultanı Turan Şaha tutsak düştü. Dimyatın geri verilmesinden ve istenen fidyenin ödenmesinden sonra 6 Mayıs 1250de serbest bırakıldı. Danışmanlarının hemen ülkesine dönmesi yolundaki önerilerine karşın Nisan 1254e değin orada kalarak Eyyubilere tutsak düşmüş Haçlı askerlerini kurtarmaya çalıştı.
VIII. Haçlı Seferi.
Bu arada Eyyubileri yenerek Mısırda iktidarı ele geçiren (1250) Memlûklar Doğudaki Haçlı devletleri için büyük bir tehlike haline gelmişti. 1260ta kendisinden önceki hükümdarı öldürerek Mısır tahtına çıkan Baybars, Salaheddin Eyyubinin tersine Hıristiyanlara karşı sert ve acımasız tutumuyla tanınıyordu. Doğu daki Latin kentlerini ve kalelerini bir bir ele geçiren Baybars, 1265te Casearea (Horbat Kesari), Hayfa ve Arsufu, ertesi yıl Celile yi, 1268de Antiokheiayı, 1271de de Hospitalier tarikatının güçlü kalesi Krakdes Chevaliersyi aldı.
Bu yenilgiler Batıda büyük yankılar uyandırdı ve ilk seferinde başarısızlığa uğrayan Fransa kralı IX. Louis yeni bir sefer için hazırlıklara girişti. Kardeşi Sicilya kralı I. Carlonun isteği uyarınca Tunusu almaya karar vererek Temmuz 1270te yola çıktı. Ama Kuzey Afrikaya ulaştıktan hemen sonra hastalanarak öldü. Fransız Haçlılarına yardım için Prens Edward komutasında bir İngiliz birliği Doğuya gönderildiyse de geç kalındığından herhangi bir başarı sağlanamadı.
Bu dönemde kendi aralarında da bölünmeye başlayan Haçlılar, Baybarsın ölümünden (1289) sonra bir dizi yenilgiye uğradılar. 1289da Trablusşam düştü. Haçlıların anakaradaki son kalesi olan Akkâ da 1291de Memlûklerin eline geçti. Papa IV. Nicolaus ile ardılları Doğu Hıristiyanlarma yardım için çeşitli girişimlerde bulundularsa da başarılı olamadılar. Daha önceki Haçlı seferlerine öncülük eden Fransa ise, İngiltereyle arasındaki çekişmeler yüzünden Doğu sorunuyla ilgilenmedi. Büyük bir sefer düzenlenememesinin bir başka nedeni de Avrupanın 13. yüzyılın başlarındaki nüfus azalmasıyla birlikte ekonomik bunalımın eşiğine gelmiş olmasıydı.
Öte yandan Doğuda çeşitli kentlerin yönetimini ele geçirmiş olan dinsel tarikatlar da askeri güçlerini yitirmeye başlamışlardı. Bunlardan yalnızca 1308de Rodosu, 1344te de Smyrnayı (İzmir) ele geçiren Hospitalier tarikatı toprak kazanabildi. Toton Şövalyeleri etkinliklerini Baltık bölgesine kaydırırken, Templier tarikatı 1312de Papa V. Clementius tarafından dağıtıldı. Bu dönemin en önemli başarısı, Kıbrıs kralı I. Pierrein İskenderiyeyi almasıydı; Kıbrıs ise Haçlılar için bir üs olarak kaldı.Haçlı seferleri 15. yüzyıla değin sürdüyse de artık amaç Kutsal Toprakları ele geçirmek değil, Niğde (1398) ve Varna (1444) seferlerinde olduğu gibi, o dönemde Avrupayı tehdit eden Osmanlılarm ilerleyişini durdurmaktı.
Sonuçlar.
Avrupada 12. ve 13. yüzyıllarda toplumsal yapının büyük bir değişikliğe uğramasında Haçlı seferleri de rol oynadı. Büyük toprak sahiplerinin bu seferler için gerekli parayı bulmak amacıyla mülklerini satmak zorunda kalmaları, bir yandan taşra aristokrasisini sarsarken bir yandan da kralların güçlenmesine yol açtı. Öte yandan başlangıçtaki zaferler papanın saygınlığını artırmışken sonraki yenilgiler kilisenin gücünü zayıflattı. Özellikle V. Haçlı Seferi Doğu ve Batı kiliseleri arasında uzlaşma umudunu ortadan kaldırdıysa da, Doğu Hıristiyanlarının bir bölümü zamanla papalık otoritesini kabul etti.
Haçlı seferleri ticareti de önemli ölçüde etkiledi. Haçlıların Doğuya deniz yoluyla taşınması bir yandan gemi yapımcılığım geliştirirken, bir yandan da bu yolla getirilen malların baharat ve ipekli kumaşla değiştirilmesi ticareti canlandırdı ve Ceno- va, Piza ve Venedik gibi kıyı kentlerini önemli birer ticaret merkezine dönüştürdü. Papaların ve kralların sefere mali destek sağlamak için İtalyan bankerlerine başvurmaları ise bankacılığı geliştirdi.
Haçlı seferleri Arap bilim ve felsefesinin Batıda tanınması konusunda etkili olmadıysa da, Avrupada tarih yazıcılığının gelişmesinde önemli rol oynadı. Avrupada Haçlı seferlerini izleyen yıllarda gerek Latince, gerekse çeşitli ulusal dillerde düzyazı ya da manzum çok sayıda tarih yapıtı ortaya çıktı. Öte yandan Doğu Akdeniz kıyılarında kurulan çeşitli Haçlı krallık ve prenslikleri, Batı Avrupa feodalizmine özgü vasallık ilişki ve usullerinin, Müslüman Arap ve Türk devletlerinin fief ya da dirlik dağıtım sistemlerini bir ölçüde etkilemesine yol açtı.
Kaynak: Ana Britannica
__________________
|Alıntı Yaparak Cevapla|
|Cevapla|
|Bu konunun kısa yolunu aşağıdaki sitelere ekleyebilirsiniz|
|Taglar|
|bir, ele, haçlı, için, sonra|
|Konu Araçları|

