Katılım Bankaları açısından en fazla şeffaflık gerektiren alan kuşkusuz İslami prensiplere uyumlu bankacılık faaliyetlerinin yürütüldüğüne dair katılma hesabı sahiplerine ve yatırımcılara yapılan raporlamadır.
Ulusal ölçekte uygulama farklılıkları ve fetva-danışma kurullarının yapısı gereği çelişkili uygulamalar olmakla birlikte ilk kritik aşama; şeffaf raporlama ile mevcut uygulamaların ilgili taraflarla paylaşılması çok önemlidir.
Yurtdışı Uygulamalar
Yurtdışı uygulamalarında bankalar Fetva-Şeriat Üst Kuruları kurul faaliyetlerini içeren bir raporu yıllık faaliyet raporu içinde yayınlamaktadırlar. Ayrıca sözkonusu rapor banka bağımsız denetçisi tarafından da denetlenmektedir. Bunların yanısıra banka uygulamalarının İslami kurallara uygunluğu bağımsız denetim firması tarafından da denetlenmektedir.
Özetle İslami kurallara uygunluk;
- Bağımsız denetim
- İç denetim
- Fetva-Şeriat Üst Kurulları
tarafından denetlenmekte ve çeşitli kademelerde banka içi ve dışı taraflara raporlanmaktadır.
Yurtdışında Ayrı Türkiye’de Ayrı Raporlama
Türkiye’de faaliyet gösteren 2 katılım bankasının yurt dışı uygulamaları nasıl acaba?
Enteresandır ki her 2 banka da yurt dışı merkezlerinde yıllık faaliyet raporlarında Fetva-Şeriat Üst Kuruları raporlarına yer vermektedirler. Özetle Fetva-Şeriat Üst Kuruları;
- AAOIFI kurallarına uygunluk denetimi yapıldığını
- Finansal tabloların, murabaha ve müşareke finansal ürünlerin denetlendiği
- Kar dağıtımının denetlendiği
- Zekat hesaplamalarının denetlendiği
gibi çok kritik hususlara ilişkin görüş açıklanmaktadır.
İslami Bankacılık Hizmeti Olan Yabancı Bankalar Ne Yapıyor?
İslami bankacılık alanında global ölçekte hizmet veren ve İslami bankacılık faaliyetlerinin hacminin büyümesine ciddi katkılar sunan HSBC ve Citi Bank yıllık faaliyet raporlarında Fetva-Şeriat Üst Kuruları yapılanmalarına yer vermekte ve detaylı raporları yer almaktadır.
Yol Haritası
Türkiye’de artık Fetva-Şeriat Üst Kurulları;
- Organizasyon yapısına dahil edilmeli
- Yönetmelikleri yayınlanmalı
- Kurullara yetkin personel takviyesi yapılmalı ve finansal ürün denetimi yapılmasına yönelik altyapı hazırlanmalı
- Kurul raporları yıllık faaliyet raporunda yer almalı
- Kurul faaliyetleri bağımsız denetim kapsamında denetlenmelidir
Çok kritik bir noktanın unutulduğu zannedilmesin ulusal düzeydeki Katılım Bankaları otoritesinin herşeyden önce Uluslararası İslami Bankacılık Standartları’nı yayınlaması gerekmektedir. Çünkü Fetva-Şeriat Üst Kuruları;
- Bu standartlara göre inceleme yapmakta
- Bu standartlara göre rapor hazırlamakta
- Bu standartlara göre görüş açıklamaktadırlar
İşte kaçırılan fırsatlar İslami Bankacılık Standartları ile ilgilidir…
Doç. Dr. Davut Pehlivanlı