ÖDENMEMİŞ SERMAYE (501) HANGİ HALLERDE VERGİ İNCELEMESİNE NEDEN OLUR?
Vergi incelemeleri sırasında karşılaşılan ve tespit edilen bilgilere göre firmaların 501-Ödenmemiş Sermaye hesabından dolayı incelemeye alındığı ve yasal defter ve belgelerinin incelendiği, bu hesap hareketlerinden dolayı cezalı Kurumlar Vergisi ve KDV tarhiyatları uygulandığı görülmüştür.
A-Ortaklar, Ödenmemiş Sermayelerini (Sermaye Taahhüt Borçlarını) Ne Zamana Kadar Ödemelidir?
Anonim şirketlerde, nakden taahhüt edilen payların en az %25’inin tescilden önce, kalan kısmının ise şirketin tescilini izleyen 24 ayiçinde ödenmesi şarttır(TTK. Mad. 344).
Limited şirketlerde ise, nakden taahhüt edilen payların en az %25’inin tescilden önce ödenme şartı bulunmamakta; ancak nakden taahhüt edilen sermayenin 24 ayiçerisinde ödenmesi gerekli bulunmaktadır (TTK Mad.585).
B-Sermaye Taahhüt Borcunu Ödemeyen Ortaklara Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Hangi Yaptırımlar Uygulanır?
Sermaye taahhüt borcunu yerine getirmeyen ortaklara uygulanacak yaptırımlar TTK Mad. 482de düzenlenmiştir. Bu yaptırımlar şunlardır:
1-Ortaklardan temerrüt faizi alınması,
2-Ortağın şirketten ihraç edilmesi,
3-Ortağa sözleşme cezası uygulanması,
4-Şirketin uğramış olduğu zararın ortaktan tazmini.
Şirketler, ortaklarından sermaye taahhüt borcunu yerine getirmesini isteyebilecekleri ve dava edebilecekleri gibi, ödemede gecikme sebebiyle uğradıkları zararın tazminini de isteyebiliyor. Ancak, tazminat talebi için, ortaklara ihtar gönderilmesi şart (TTK Mad.128).
C-Ödenmemiş Sermaye (501) Hangi Hallerde Vergi İncelemesine Neden Olur?
Vergi İdaresi, yasal süresinde sermaye taahhüt borcunu yerine getirmeyen şirket ortaklarının şirketten borç para kullandığını kabul ederek, adat yöntemiyle faiz gelirihesaplamakta, hesaplanan faiz tutarı üzerinden de Cezalı Geçici Vergi, Kurumlar Vergisi ve KDV tarhiyatıuygulamaktadır.
Zira, taahhüt borcunu yerine getirmeyen ortaklar vergi hukukuna göre borçlu sayılmaktadır. Şirket ortakları, taahhüt ettikleri sermaye nedeniyle ortağı oldukları şirketlere karşı borçlu kabul edilmektedir. Bu durum, şirket ortağının şirketten borç para almak ve bu parayı kullanmaktan başka bir şey değildir.
Başka bir ifade ile, Vergi İdaresi, sermaye taahhüt borcunu 24 aylık yasal süresi içerisinde yerine getirmeyen ortağın şirketin parasını faizsiz olarak kullandığını kabul etmektedir. Bu durum, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımıdır. Zira, vergi inceleme lemeanları, kazancın tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtıldığını varsaymaktadır. Bu nedenle, firmalara, ortaklarının ödemedikleri sermaye taahhüt borçları üzerinden adat yöntemiyle faiz hesaplatarak cezalı geçici vergi, kurumlar vergisi ve KDV tarhiyatı yapılmaktadır. Diğer bir ifade ile vergi idaresince;
1-Süresinde ödenmeyen sermaye taahhüt borcu üzerinden adat yöntemiyle faiz ve bu faiz tutarı üzerinden de geçici vergi ve kurumlar vergisi hesaplanarak, vergi ziyaı cezası kesilmektedir,
2-Adat faiz üzerinden ayrıca %18 KDV hesaplanarak vergi ziyaı cezası uygulanmaktadır,
3-Şirketler, örtülü kazanç dağıtımı yapıldığı kabul edilen yılın son günü itibariyle kâr payı dağıtmış sayılmakta, bu kâr payı üzerinden de %15 vergi kesintisi (stopaj) ve vergi ziyaı cezası talep edilmektedir.
4-Dağıtıldığı varsayılan kâr payının yarısı, yasada belirtilen sınırı aşıyorsa, gerçek kişi ortaklardan “kâr payı” beyanı talep edilmektedir. Beyan dönemi geçmişse ortaklara vergi ziyaı cezalı tarhiyatlar yapılmaktadır.
5-Adat faizi için fatura düzenlenmediği gerekçesiyle özel usulsüzlük cezası kesilmektedir.
Örnek