Özet
OSMANLI MİDİLLİSİ’NDEKİ ŞAHIS VAKIFLARININ AMAÇLARINA DAİR
Osmanlı vakıfları değişik kıstaslarda incelenebileceği gibi, kuruluşu bakımından cemaatin bir araya gelmesiyle veya şahıslar tarafından kurulan vakıflar başlığı altında da incelenebilir. Şahıslar tarafından kurulan vakıflarda, malların müsaderesini önlemek ve servet transferini gerçekleştirmek gibi gizli hedefler bulunsa bile bütün vakıflarda aslında temel amaç “hayır”dır. Şahıs vakıfları ile insanlar hem maddî hem de manevî kazançlar elde etme yoluna gitmişlerdir.
Midilli, yüzölçümü bakımından çok geniş olmayan bir ada olmasına rağmen, ekonomik ve jeo-politik öneminden ötürü adada önemli sayıda vakfın kurulduğu görülür. Kayıtlarda görülebilen, adaya ait vakıf sayısı 607’dir. Adanın konumu, toprağının verimi, sularının kalitesi, zirai olarak ve özellikle zeytin ve zeytinyağı üretimindeki önemi, ticarî yollar ve hac yolu üzerinde olması ve başkent İstanbul’a olan yakınlığı vakıflar bakımından görülen bu yoğunluk ve zenginliğin nedenleri olarak düşünülebilir. Adadaki vakıflardan 236’sı cemaatin bir araya gelerek kurduğu vakıflarken, 371 vakıf ise şahıslar tarafından kurulmuştur. Bu çalışmada şahıslar tarafından kurulmuş olan bu 371 vakıftan, vakfiyeler veya diğer arşiv belgelerinde amaçları tam olarak belirlenebilmiş 152’sinin kuruluş amaçları hakkında bilgi verilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Midilli Adası, vakıf, zeytinlik, zeytinyağı