Safra kesesi, karaciğerin hemen altında, karnın sağ üst kısmında bulunan ve sindirime destek sağlayan küçük bir organdır. Şekli küçük bir armudu andırır. Safra kesesinin içinde ince bağırsağa akan ve adına öd de denilen safra sıvısı bulunur. Bu safra sıvısının içinde zaman içinde birikintiler oluşarak katılaşabilir ve safra taşlarını oluşturur. Safra taşları nohut büyüklüğünde de olabilir, yumurta iriliğinde de…
Kimi hastada tek bir taş oluşurken, kimisinde birden fazla taş oluşabilir. Safra taşlarını ilaçla eritmek mümkündür ama çoğunlukla bu taşların ameliyatla alınması hatta gerek görülürse safra kesesinin tümden alınması gerekir.
Safra taşı yahut taşları en önemli ve bariz belirtiyi ağrı uyaranı ile verir. Bu ağrı farklı noktalarda hissedilebilir. Safra kesesinin olduğu kısımda, mide bölgesinde köprücük kemiklerinin altında, kürek kemiklerinin arasında, göğüs kemiğinin altında da hissedilebilen ağrılara sebep olan safra taşı, girdiği kanalın içinde tıkanıklığa mahal verdiği için bu ağrılar oluşur.
- Ağrılar çoğunlukla karnın sağ üst kısmında ani ve keskin biçimde hissedilir. Safra taşı ağrıları bir iki dakika da sürebilir, bir iki saat de.
- Safrada, karaciğerden gelen kolesterolü çözecek madde bulunur; ama bazen karaciğer çok yoğun kolesterol boşaltımı yapar ve bunun neticesinde kolesterol fazlalığı kristallere ve en sonunda da taşa dönüşür.
- Vücutta kırmızı kan hücreleri parçaladığında açığa çıkan kimyasala bilirubin denilir. Bazı rahatsızlıkların sonucunda karaciğer, normal seviyenin üzerinde bilirubin üretebilir. İşte bu bilirubin fazlası da safra taşı oluşumunda etkendir.
- Ya da safra kesesi tam anlamıyla boşalmıyorsa, zamanla kesenin içinde biriken safra kalınlaşır, yoğunlaşır ve safra taşı oluşumunu tetikler.
Tüm bunlar safra taşı neden olur sorusuna verilecek cevaplardır.
Safra Kesesinde Taş Oluşmaması İçin Ne Yapmalı
Safra kesesinde taş oluşumu büyük oranda kişinin beslenme alışkanlıkları ile ilintilidir. Çok yağlı ve kızartma türü yiyecekler tüketmek, fazla miktarda kırmız et ve hayvansal yağ içerikli besin tüketimi, lif oranı düşük gıdalarla beslenmek, kısa süre içinde hızlı ve çok kilo vermek ve genetik yatkınlık gibi etkenler taş oluşumunu tetikler. Bu tarz bir beslenme şeklinden kaçınmak safrada taş oluşumunu engelleyebilir.
Birden fazla gebelik yaşayan kadınlarda hormonal değişiklikler kolesterol seviyesini arttırmakta ve safra taşı riskini tetiklemektedir.
- 40’lı yaşlardan itibaren safra taşı oluşma olasılığı artmaktadır.
- Midenin bir bölümü ameliyatla alındığında safra taşı oluşma riski yükselmektedir.
- Fazla kilolu ve obez kişilerde safra taşı oluşumu daha sık görülmektedir.
- Hamile anne adaylarında safra taşı oluşma ihtimali yüksektir.
- Kolesterol oranı yüksek besinleri sıklıkla tüketmek safra taşı oluşumuna zemin hazırlar.
- Diyabet hastalarında safra taşları sık görülebilir.
- Östrojen ve kolesterol ilaçlarının kullanımı yine safra taşı oluşumuna davetiye çıkartabilir.
- Tüm bu etkenler göz önünde bulundurulduğunda safra kesesinde taş oluşmaması için ne yapmalı sorusu yanıt bulmuş olur.
Safra Kesesinde Taş Olanlar Ne Yememeli?
Hatta safra kesesinde taş olanlar ne yememeli sorusunun yanıtı da belirmiş olur.
Ama daha detaylı cevap verecek olursa; ıspanak, lahana, bezelye, patlıcan, enginar, bakliyatlar, yumurta, yağlı kırmızı etler, ördek, kaz gibi kümes hayvanı etleri, sakatatlar, kavurmalar, şarküteri etleri, kızartmalar, krema, yağlı soslar, sıvı yağlar özellikle zeytinyağı, çikolata; zerdeçal, tarçın, karabiber, pul biber gibi keskin ve acı baharatlar, kakao, sirke, hardal, çemen, soğan, sarımsak, kuru yemişler, çiğ sebzeler safra kesesinde taş olanlar ne yememeli sorusunun yanıtı olarak verilebilir.