Transkript
1 ilâhiyât
2 İhsan Tamgüney in (Sultan Baba) Hayatı, Kişiliği ve Tasavvuf Anlayışı Vahit Göktaş ISBN Baskı: Aralık Baskı: Nisan 2014 Sertifika No: Mizanpaj: Tavoos Sayfa Düzeni: Tavoos Kapak: TN İletişim Baskı: Ankamat Mat. ilâhiyât Cinnah Cd. Kırkpınar Sk. 5/4 Çankaya / Ankara Tel: (0312) Faks: (0312)
3 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI VAHİT GÖKTAŞ
4
5 Dert, çile, kula Allah tan hediye Ümmet olmak kolay mı böyle büyük Nebi ye İhsan TAMGÜNEY
6
7 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ GİRİŞ BİRİNCİ BÖLÜM HAYATI VE KİŞİLİĞİ İsmi ve Lakabı Doğum Yeri ve Tarihi Ailesi Askerliği Talebelik Hayatı Evliliği İstanbul Zeytinburnu na Yerleşmesi Sosyal ve Kültürel Faaliyetleri Bazı Kerametleri Ticaretle Uğraşması Vefatı Cenazesi İKİNCİ BÖLÜM TASAVVUFİ YÖNÜ Tasavvuf ve Tarikatı Tasavvufla Alakasının Başlaması Mürşid Olarak İhsan Efendi Şeyhi (Şerafettin Zeynel Abidin Dağıstani) Tarikat Silsilesi... 46
8 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BAZI ÖNEMLİ GÖRÜŞLERİ A. SOSYAL HAYATLA İLGİLİ GÖRÜŞLERİ Çocuk Terbiyesi Hayvanlara Karşı Şefkat Mektuplaşması Misafirleri Ağırlaması Yakın Çevresine (Sevdiklerine/Ailesine) Karşı Davranışları Kadınlara Karşı Davranışları Fakirlere Bakışı, Kusurları Örtmesi Temizliğe Karşı Hassasiyeti Hastalara Karşı Davranışları Tedbir ve İhtiyata Verdiği Önem Zenginlerle Münasebetleri Kalp Kırmamak B. DİNÎ HAYATI Sünnete Bağlılığı Kur an Okuması ve Dinlemesi Abdest ve Namazda İlgi Çeken Davranışları Kabir Ziyareti Sadaka Dağıtması Mübarek Geceler ve Dinî Bayramlara Gösterdiği Önem Rızk Konusundaki Görüşleri Oruç Adabı Hac ve Umre Ziyaretleri İslam Büyükleriyle Münasebetleri Zikir Cihad Dua Ümmet Bilinci Dünya Uzlet Sihir... 78
9 C. İKTİSADİ GÖRÜŞLERİ D. SİYASİ GÖRÜŞLERİ Siyasilerle Münasebetleri Siyasi Gelişmelere Tavrı ve Tavsiyeleri Yahudiler ve Masonlar Hakkındaki Görüşleri Vahdet Fikri, Birlik Beraberlik E. ADAP, EDEP F. ÖZEL AİLEVİ HAYATI Evdeki Yaşantısı Hanımına Karşı Davranışı Çocuklara Karşı Davranışı BAZI GÜZEL SÖZLERİ HAKKINDA YAZILAN ŞİİRLERDEN BİRKAÇI SONUÇ KAYNAKÇA... 95
10
11 ÖNSÖZ Allah a hamd, Resulüne salat ve selam olsun! Tasavvuf genel manada Kur an ahlaklıyla ahlaklanmak olup, gönüllere taht kurmanın, kâinata mensup olup Allah Teâlâ da yok olmanın yoludur. Bu kısa tariften sonra önemli diğer bir husus da bu yolun taşları olan, kainatı kuşatan gönüllerdir. Bu gönüller Allah dostlarıdır. Allah dostları, dengenin mimarlarıdır. Kâinattaki her olgunun, her mefhumun, her zerrenin hakkını vererek yaşayan, hayatın merkezini oluşturan insanlardır. Allah dostları, yeryüzüne bakıldığında Allah ı hatırlatan, gönüllerde huzur ve neşe uyandıran, Allah ın, dinin ikame edicileridir. Yine Allah dostları, irfan mektebinin müderrisleridir. Allah dostları, ruhu perişan eden sosyal atmosferlerde ortaya çıkan peygamber vârisleridir. Elinizdeki kitapta ele aldığımız İhsan Efendi, İstanbul Zeytinburnu nda uzun yıllar irşad görevini devam ettirmiş bir büyük Allah dostudur. Kendilerini, imam hatip lisesini okuduğum yıllarda zaman zaman Cuma namazı sonrası lisenin uygulama camiinde görürdüm. Namaz sonrası kalabalığın içerisinde onu fark etmemek mümkün değildi. İhsan Efendi nin vefatı sonrası taziyeye gelen muhiblerinin sayısının çokluğu dikkatimi çektiğinden fakültede Prof. Dr.
12 12 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI Ethem Cebecioğlu hocamızın danışmanlığında bitirme tezi olarak İhsan Efendi nin hayatını konu edinen bir çalışma yapmaya karar verdik. İhsan Efendi nin çocuklarıyla ve hassaten kendisinden sonra görevi devam ettiren oğlu Hüseyin Efendi ile mülakatlar çalışmamıza zenginlik kattı. Bunun yanında muhtelif gazete ve dergilerde hakkında çıkan yazılardan istifade cihetine gittik. Yıllar sonra Ürdün de tanıştığımız Amerikalı mühtedi ve Şazeli tarikatı şeyhi Nuh Hamim Keller kendisinin hidayetine vesile olan ve etkilendiği 5 insandan birinin de Sultan Baba lakaplı İhsan Tamgüney olduğunu söyleyince fakülte bitirme tezi olarak hazırladığım bu eseri kendisine takdim ettim. Keller bundan dolayı memnuniyetini ifade etti. Bu vesileyle bu mütevazı çalışmayı yıllar sonra yayımlamaya karar verdik. Bu çalışmada ümmetin acısını her zaman yüreğinde hissetmiş olan İhsan Tamgüney Efendi nin hayatı, kişiliği ve tasavvuf anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Çalışma bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmuştur. Giriş bölümünde tasavvuf hakkında genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde İhsan Efendi nin hayatı; ikinci bölümde İhsan Efendi nin tasavvufa dair görüşleri; üçüncü bölümde ise diğer görüşleri başlığı altında İhsan Efendi nin dinî, siyasi, iktisadi görüşleri ele alınmıştır. Çalışma hayatım boyunca maddi ve manevi yardımını esirgemeyen, hocalığın ötesinde bana babalık yapan muhterem hocam Prof. Dr. Ethem Cebecioğlu na ve bilgilerini cömertçe paylaşan muhterem Hüseyin Tamgüney Beyefendi ye en kalbi şükranlarımı sunarım. Ve minallâhi t-tevfîk Vahit GÖKTAŞ
13 GİRİŞ Tasavvuf yolu, insanlık tarihinin çeşitli devirlerinde, isimsiz olarak veya muhtelif isimler altında daima mevcut olmuş, hiçbir devirde yolcusuz ve ıssız kalmamıştır. Tasavvuf, Allah ve Resulü nün (sas.) öğrettiği edep üzere kurulmuş manevi bir ahlak eğitim sistemidir. Kulun ihsan vasfını kazanmasının yollarını gösteren bir ilimdir. Bâtıni bir fıkıhtır. Hayatı, Peygamber Efendimiz gibi yaşamaya çalışmaktır. Bu sistemin hedefi, takva ve edeple Allah Teâlâ nın rızasını kazanmış olgun insan yetiştirmektir. İslam dünyasında ortaya çıkan mistik, deruni hayata, ruhani fikir ve hareketlere tasavvuf adı verilmektedir. Tasavvuf, Kur an ve hadislerde yer alan, insanın mistik yönüne ve gönül terbiyesine işaret eden, maddenin ve dünyanın geçiciliğini işleyen, kalbi davranışları esas alan kaidelerin değişik yorumlarından ibaret bir ahlak ve tefekkür sistemidir. Tasavvuf, İslam dininin özü ve ruhudur. İnsanı gerçek bir kul ve tam anlamıyla bir insan yapmaya müteveccihtir. Tasavvuf, Hakk ın hoşnutluğunu kazanmak ve ebedî saadete ermek için nefsi tezkiye, ahlakı tasfiye, iç ve dışı tenvir, suret ve sireti tezkiye hâllerinden bahseden bir ilimdir. Tasavvufun mevzuu, tahalluk (ahlaklanma) ve tahakkuktur.
14 14 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI Tasavvuf, imanın, İslam ın ve ihsanın zevken bilinmesidir. Tasavvuf ıstılahlarının hemen hepsi tasavvufun mevzuunu teşkil eder. Bunlar, nefsini ve kalbini bilmek, nefsini ve kalbini temizlemek, mukaşefe, makamlar, kurb, vusul, fenâ, bekâ, sekr, sahv, kabz, bast, ilham gibi hâllerdir. Tasavvuf, dünyanın süsünden yüz çevirmek, insanların meylettiği geçici lezzetlerden korunmak, halk ile beraber, Hakk a yönelmektir. Tasavvufun gayesi Hakk ın rızasını kazanmak için nefisleri temizlemekten, güzel ahlak sahibi olmaya çalışmaktan, kısaca Allah ve Resulü nün ahlakıyla ahlaklanmaktan ibarettir. Tasavvufun zuhurundan maksat ahlakı güzelleştirmek, nefsi terbiye etmek yani nefsi dine ram, dini, nefis için vicdan kılmak, nefsi dinin hükmü altına sokmak, salih ameller ve güzel ahlak ile süslemektir. Tasavvufun ulaşmak istediği gaye, ahlakın kemal mertebesine varmak için her hususta Peygamber Efendimiz in gittiği ve gösterdiği yoldan yürüyüp iç ve dış olgunluğu itibariyle insanlığın kemaline en güzel örnek olan Fahr-i Kâinat ın hakiki vârisi olmaktır. Tasavvuf bir hâl ilmidir. Bu yüzden tek bir tanım yapmak oldukça zordur. Bu çok tariflilik ilk bakışta olumsuz görünse de konunun çeşitli noktalarına ışık tutması açısından faydalı bir faaliyet olarak değerlendirilmelidir.. Tasavvuf; kelime olarak yün giymek anlamına gelir. Terim olarak ise tasavvuf mutasavvıflar tarafından şöyle tanımlanmıştır: Ma rûf-ı Kerhî (200/815): Hakikatleri elde etmek, halkın elinde bulunan dünyalıkla ilgilenmemek, onlara ümit beslememektir.
15 GİRİŞ 15 Gazâlî (505/1111): Gönlü masivadan çekip alarak Hakk a çevirmektir. İmam Rabbânî (1034/1625): Şeriatın üç yönü vardır: İlim, amel ve ihlas. Tasavvuf, üçüncü maddenin gerçekleşmesine yardım eden bir yaşama ve düşünme tarzıdır. Cüneyd Bağdâdî (297/909): Sulhu olmayan bir savaştır. Dağınık olmayan bir zihinle Allah ı zikretmek, semâ ile vecde gelmek, sünnete uygun bir şekilde amel etmek, maddi şeylerden ilgiyi keserek Allah ile beraber olmaktır. Ebû Muhammed Cerîrî: Tasavvuf her nevi güzel huyla bezenmek, bütün kötü huylardan arınmaktır. Ebû Hafs Haddâd: Tasavvuf edepten ibarettir. Tasavvuf, sekiz ulu nebinin sekiz güzel haslet ve âdetine dayandırılmaktadır ki bunlar: 1. Hz. İbrahim in (as.) kerem ve sahaveti. 2. Hz. İshak ın (as.) kaza ve kadere rızası. 3. Hz. Eyüp ün (as.) sabrı. 4. Hz. Zekeriya nın (as.) münacatı. 5. Hz. Yahya nın (as.) garipliği. 6. Hz. Musa nın (as.) suf hırka giyişi. 7. Hz. İsa nın (as.) tecerrüdü. 8. Hz. Muhammed in (sas.) fakrıdır. Her tasavvuf yolcusu makamlara ulaşabilmek için bu hasletlerle hasletlenmek zorundadır. İnsan iki hakikatten müteşekkildir: Ceset ve ruh. Ruh için Kur an-ı Kerim de, Rabbin meleklere, ben balçıktan, işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. Onu yapıp ruhumdan üflediğimde, ona secdeye kapanın, demişti (17/ İsrâ, 85). buyrulmuştur. Ceset için ise, Allah ın katında İsa nın durumu, kendisini topraktan yaratıpsonra (ol) demesiyle olmuş olan Âdem in durumu gibidir (3/Âl-i İmrân, 59). buyrulmuştur. Yani ruhun cisim üzerine galibiyetini
16 16 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI temin için alınan tedbirler tasavvufun gayesini teşkil etmektedir. İbadetler imanımızın kemale ermesini temin eden vasıtalardır. İnsanların yaratılış sebebi, Rablerini tanımak ve O na ibadet etmektir. İbadet, müptedi için bir sabır işidir. Ancak ubudiyet makamına erişmiş kimseler, bunu bir zaruret olarak benimserler. İnsanların mezmum sıfatlardan kurtulup güzel ahlak sahibi olmaları kalp temizliğine bağlıdır. Allah Teâlâ bu hususta şöyle buyurur: O gün, ne mal ne evlat fayda verir. Ancak Allah a temiz bir kalple gelenler kurtulurlar. (26/Şuarâ, 89). Tasavvufi esasların hemen hepsi (sohbet, zikir, halvet ve diğerleri) tasavvuf erbabının kitap ve sünnetten iktibas ettiği hükümleri içine alır. Bu esaslar şekil ve yer bakımından bedeni, ruh ve cevher cihetiyle de kalbidirler. Tasavvufta önemli olan, kalbin çeşitli hastalıklardan temizlenerek şifa bulmasını temin etmek, onu güzel sıfatlarla süslemektir. Allah a ulaşmanın yolları tevbe, muhasebe, havf, reca gibi kalbi makamlar ve sıdk, ihlas, sabır gibi güzel hasletlerdir. Salik bu vasıflarıyla Hakk a yaklaşır, marifet ehlinden olur ve bu suretle en yüce manevi derecelere ulaşır. Allah a ulaşan yollarda seyretmek saliha müminlerin sıfatıdır. Bu yolu peygamberler gösterdi, onların vârisleri mürşitler de insanları bu yola davet etti. İslam da esas olan tebliğ vazifesinin büyük bir kısmı, tarikat uluları tarafından yerine getirilmiştir. Bütün tarikatların amacı, insanları tek olan Tarikat-ı Muhammediyye ye ulaştırmaktır. Zira bütün tarikatlar Hakk ın hoşnutluğunu kazanmayı gaye kabul etmişlerdir. Tasavvufta ayrıca şeyhlik makamının manevi bir silsile ile Hazreti Peygamber Efendimiz e ulaştığını, mürid, salik ve vasıl gibi dereceleri, sohbet ve halvet gibi özellikleri,
17 GİRİŞ 17 şeyh, velayet, abdal gibi makamlar olduğunu da belirtebiliriz. Tarikat, kelime olarak yol demektir. Allah a yaklaşmak ve O nun hoşnutluğunu kazanmak için takip edilmesi gereken yol anlamına gelir. Tarikatın esası, insan ruhunu terbiye ve irşad ile dış âlemden ilgisinin kesilmesi ve böylelikle Hakk a vusulün gerçekleşmesidir. Bütün tarikatlar Hakk a ulaşmak için üç yol kabul etmişlerdir. Bunlar sırasıyla; Tarîk-i Ahyâr, Tarîk-i Ebrâr ve Tarîk-i Şüttâr dır. Abdülkâdir Geylânî ( ) Kadiriyye, Ahmed Rıfâî ( ) Rıfaiyye, Necmüddîn Kübrâ ( ) Kübreviyye, Sühreverdî ( ) Sühreverdiyye, Ebû l-hasan eş-şâzilî ( ) Şaziliyye, Mevlânâ Celâleddîn Rûmî ( ) Mevleviyye, Bahâeddîn Nakşibend ( ) Nakşibendiyye, Hacı Bayram Velî ( ) Bayramiyye tarikatlarının kurucularıdır.
18
19 BİRİNCİ BÖLÜM HAYATI VE KİŞİLİĞİ Bu bölümde İhsan Tamgüney Efendi nin hayatı ve kişiliğini ele alacağız. 1. İsmi ve Lakabı İhsan Efendi daha çok Sultan Baba lakabıyla tanınmaktadır. Sultan Baba dan önce Hoca Baba hitabı daha çok kullanılmıştır. Vefatından yirmi yıl kadar önce müridanından biri İhsan Efendi ye rüyasında Hoca Baba değil de Sultan Baba şeklinde hitap edildiğini görür. Bunu İhsan Efendi ye bildirir. İhsan Efendi sükût eder. O günden sonra Sultan Baba lakabı yaygınlaşır. Yani vesilesi bir müridinin rüyası olur. Kızı ve aynı zamanda müridi olan Fatma Tamgüney bu konuda şöyle demektedir: Asıl adı İhsan olan babamızın zatına duyulan kalbi muhabbet kendilerine Sultan Baba isimlerini müyesser kılmıştır. (25 Kasım 93, Millî Gazete). 2. Doğum Yeri ve Tarihi İhsan Tamgüney Hazretleri 1904 yılında Artvin in Arhavi kazasının Lome köyünde üç kardeşten ikincisi olarak dünyaya gelir. Üç yaşında annesini, yedi yaşında da babasını kaybeder. Hem yetim hem de öksüz olarak büyür.
20 20 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI 3. Ailesi İhsan Tamgüney Efendi nin dedesi maliye müfettişidir. Bir teftiş günü eşkıya tarafından vurularak şehit edilir. Babası Hasan Efendi ise Osmanlı döneminde müderristir. Annesinin adı Hanifi Hanım dır. İhsan Tamgüney in ağabeyi Nazmi Tamgüney Zonguldak ta ikamet etmiş ve uzun yıllar burada öğretmenlik yapmıştır. Küçük kardeşinin adı Necmettin Tamgüney dir. İhsan Tamgüney in daha küçük yaşlarda olağanüstü hâl ve durumları çevresinin ilgisini çeker. İhsan Efendi köyde bir süre amcalarının yanında kaldıktan sonra Zonguldak ta bulunan ağabeyinin yanına hicret eder. Yirmi yaşına kadar Zonguldak ta kalır, manevi bir işaret üzerine oradan arkadaşlarıyla birlikte Adapazarı na, sonra Bolu ya, en nihayet iki arkadaş Bilecek in Gölpazarı kazasına oradan da Kurşunlu ya geçerler ve Kurşunlu ya yerleşirler. Arkadaşıyla birlikte Kurşunlu da kalaycılıkla uğraşırlar. Kurşunlu ya iyice yerleştikten sonra İhsan Tamgüney ağabeyini ve kardeşini Bilecik e çağırır. Onlar da Bilecik e yerleşirler. Ağabeyi Nazmi Tamgüney tayinini aldırıp öğretmenliğe burada devam eder. İhsan Tamgüney daha sonra kalay işini bırakıp manifaturacılığa başlar. Çerçicilikle uğraşır. Köylerde incik, boncuk, basma, tülbent vs. satar. 4. Askerliği İhsan Tamgüney askerliğini 1937 yılında Kars ta çavuş olarak yapar. Askere çok geç gitmiştir. Sebebini ise şöyle açıklar: İbadetimden geri kalırım korkusu beni şimdiye kadar tuttu. Bir anısında, Namaz kılacağım ancak yer yok. Gittim tuvaletin arkasında namaz kılıyorum. Bölük komutanı gördü, Oğlum ne yapıyorsun burada? dedi. Namaz kılıyorum komutanım. dedim. Burada namaz kı-
21 HAYATI VE KİŞİLİĞİ 21 lınır mı hiç? Burası tuvalet. dedi. İşte komutanım başka yer yok. deyince aldı götürdü ve bana bir mescit tahsis etti. Burada namazını rahat rahat kıl. dedi. şeklinde askerlik günlerini anlatır. İhsan Efendi nin yerine vekâlet edecek olan emekli Yarbay Abdulvahit Demirkaya ile de askerde tanışır. Abdulvahit Demirkaya bu tanışmayı şu şekilde anlatır: İlk defa teğmen olarak kursa gittiğim zaman altıncı bölüğe tayin olmuştum. Sordum arkadaşlara, Burada benim hemşerim var mı? diye. Bir çavuş var. dediler. Gittim yedinci bölüğe soruşturdum. Bu İhsan Efendi ymiş. Çavuş idi. Ama ondan sonra terhis oldu. Bir daha görüşemedik senesinde İhsan Efendi nin yanına bizim hanımın arkadaşları varmış. Burada ihtiyar bir hanım vardı. Ona nereli olduğunu, İstanbul a neden geldiğini sordum. Damadını ziyaret için geldiğini söyledi. Damadının kim olduğunu ve namazla, dinle ilgisinin olup olmadığını sordum. Çok sofudur dedi. Tanışmak istediğimi söyleyince beni yanına götürdü. Karşılaşınca hemen birbirimizi tanıdık. İhsan Efendi ymiş. Daha sonra birbirimizi bırakmadık. (Cuma Dergisi, sayı: 122, Kasım 1992). 5. Talebelik Hayatı İhsan Tamgüney, anne ve babasının kendisi küçük yaştayken vefat etmeleri üzerine ancak ilkokulu bitirebilmiştir. Osmanlıcası çok iyidir. Latinceyi ise sonradan öğrenmiştir. Ancak Artvin den Zonguldak a, oradan da Bilecik e varıncaya kadar birçok şehir, semt ve köylerdeki ilim meclislerine devam eder, sohbet toplantılarına katılır ve bunlardan zevk alarak maksimum düzeyde istifade eder. O, her şeye rağmen, başkasının desteği olmadan kendisini yetiştirmiştir.
22 22 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI 6. Evliliği İhsan Tamgüney, ticaretine ve başka işlerine engel olur düşüncesiyle ilk zamanlar evlenmeyi düşünmemiştir. Fakat vatani görevini bitirdikten sonra memleketi Artvin e dönünce akrabalarının da teşvikiyle Refika Hanım la evlenir. Bu izdivaçtan Ahmet, Fatma, Mehmet, Hüseyin isimli dört çocuğu olur. 7. İstanbul Zeytinburnu na Yerleşmesi İhsan Efendi evlendikten hemen sonra Gölpazarı na hicret eder. İlk çocuğu Ahmet Tamgüney burada dünyaya gelir. Kazada ev yapar ve dükkân kiralar. Kısraklarla köylere gidip çerçicilik yapar. Her zaman sergisini cami önüne koyup tüm köylüyü toplar ve köylüyü bu şekilde irşad eder. İhsan Efendi, nasıl ve nerede tanıştığı tam olarak bilinmeyen, İstanbul Zeytinburnu nda uzun süre ikamet etmiş olan Rizeli Celal Hoca olarak bilinen bir kişi vasıtasıyla İstanbul Zeytinburnu na yerleşir ve 1954 yılından vefatına kadar da burada ikamet eder. 8. Sosyal ve Kültürel Faaliyetleri İhsan Efendi 1954 te Zeytinburnu na yerleşir, 1960 lardan sonra muhiti hızla genişler. O ise çevresinde zikir halkaları, sohbet halkaları toplayarak insanlara İslam şuurunu aşılar, İslam devleti idealini insanlara anlatır. Kur an a ve onun nuruna davet eder. Üniversite gençliği ile yakından ilgilenir, onlara bulunduğu yerlerde olması gereken İslami hassasiyeti aşılar. Ve yine İhsan Efendi gençliğe şu şekilde mesaj verir: Günümüzün silahı kalemdir. Yazın, küfrün kalelerini yıkın. Bu şekilde tasavvuf, din, ahlak, cihad derslerinde kadın, erkek, yüz binlerce talebe yetiştirmiştir.
23 HAYATI VE KİŞİLİĞİ 23 a) Sohbete Verdiği Önem İhsan Efendi sohbete çok önem verir. Asr-ı saadet in sohbetlerle oluştuğunu, sohbet, zikir, namaz haricinde harcanan nefeslerin boşa harcanan nefesler olduğunu söyler. Hemen her gün sabah namazından sonra müridanıyla sohbet eder ve sohbetine Kur anla başlar Fatiha ile bitirir. Hz. Osman gibi her sohbetine Rahman ve Rahim olan Allah'ın Kur'anı ile başlar, sohbetini yine Fatiha ile bitirirdi. Sultan Baba Allah için hiddetlenir, Allah için sevinirdi. Dünya için gam çekmezdi. Azimliydi ama haset değildi. Dilinde devamlı Mevla'nın ismi. Kısaca zikirle meşguldü. Duaların bağışlanması Okunan Kur'an-ı Kerim, tevhid, şehadet ve selavat-ı şeriften hasıl olan sevaplar Evvela bizzat,. Hace-i Kainat, sebeb-i mevcudat, Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) Efendimize, ondan hasıl olan sevap Hz. Adem'den (as) Hz. Muhammed'e (a.sv.) kadar gelmiş geçmiş ne kadar Nebi, Resul Peygamber-i Zişan Efendimiz varsa cümlesinin ruhlarına bağışlanır. Ondan hasıl olan sevap, müctehid imamlarımızın, alimlerin, zahidlerin, meşayih-i kiram'ın, bütün akraba ve taallukat ve bütün Ümmet-i Muhammed'in ruhlarına bağışlanır, Allah Rızası için okunan Fatiha ile ders sona ererdi. Dersten sonra mutlaka çay ikram edilirdi. b) Kitaplar ve Kütüphanesi İhsan Efendi hayatı boyunca Kur an-ı Kerim i hiçbir zaman ihmal etmemiştir. Her hafta istisnasız iki hatim indirir, pazartesi ve perşembe geceleri hatim duasını yapardı. Bunun yanında Kur an-ı Kerim kadar olmasa da elinin altından düşürmediği, her gün okuduğu kitap Delâilü l-hayrât tır. Ayrıca insanların, olayları İslami bakış açısıyla yorumlamaları için zamanın en önemli İslami mecmuası Millî Gazete yi
24 24 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI her gün alır, okur ve müridlerine tavsiye ederdi. Bunlarla birlikte en çok tavsiye ettiği eserler şunlardır: İhyâu Ulûmi d-dîn-gazâlî Tarikatname-Eşrefoğlu Rûmî Ahmediyye Muhammediyye-Gelibolulu Ahmed Muhammed Yazır Hadis Kitapları ve Tefsir kitaplarının tamamı. İhsan Efendi hoşuna giden birçok yazıyı çoğaltır, müridlerine dağıtırdı. Bir müridi Cuma dergisindeki mülakatında bu hususla alakalı şunları söyler: Mübalağasız yirmi sene öncesinden Nurettin Zengin e ait çok önemli bir notu çoğaltıp gidene gelene vermesi suretiyle hem Körfez Savaşı nın mesajını veriyor, hem de cihad malumunu çok iyi kavrayan hünkârın Resul ün (sas.) emrini yerine getirecek kadar kara sevdalı olduğunu anlatıyordu. (Cuma Dergisi, sayı: 122, Kasım 1992). 9. Bazı Kerametleri İhsan Efendi keramete pek önem vermezdi. Önemli olanın mücadele ve istikamet olduğunu vurgulardı. Son nefese kadar istikamet üzere olmanın ehemmiyetine vurgu yapmıştır. O, "Kul, Cenab-ı Allah ile, O nun yolunda olunca, yol boyunca kimse zarar veremez." anlayışına tam bir bağlılıkla bağlanmış biriydi. En büyük keramet İslam ve Kur an üzere kurulu bir hayatın son nefese kadar devam etmesidir derdi. (Barlas, 2014: 299). İhsan Efendi nin geleceğe dair keramet sayılabilecek bazı öngörüleri vardır. SSCB nin dağılacağını ve Rusya nın yıkılacağını çok önceleri ifade etmiştir. Biz görmeyeceğiz ama siz göreceksiniz, Amerika da Rusya gibi yıkılacak. derdi. Yine keramet denilebilecek başka bir hadise ise hiç tanımadığı insanlardan dahi olsa gelenler arasında kimin
25 HAYATI VE KİŞİLİĞİ 25 ne olduğunu bilirdi. Karşısındaki kişi gusülsüz ise bunu fark eder ve gizlice kulağına: Evladım, şöyle şöyle yap, öyle gel! dile usulüne uygun izahat yapardı. İhsan Efendi nin İstanbul Zeytinburnu ndaki dükkânı kendisine haset eden bazı insanlar tarafından defalarca yakılmak istenmiş fakat bu işi planlayanlar muvaffak olamamışlardır. Bunların yanında en küçük evladı Hüseyin Tamgüney, İhsan Efendi ile ilgili kerametleri şöyle anlatır: Benim bedenimde icra olunan kerametlerinin birincisi şudur: Çocukluğumuzda 1960 lı yıllarda Ankara da misafir olarak kaldığımız yerin karşısında bir futbol sahası vardı. Gittik o maç senin bu maç benim hava kararana kadar oynadık. Oynarken evden uzaklaşmışız. Geriye döndüğümüzde adresi almadığımız için evi bulamadık. Araya araya tam ters istikamette Aydınlıkevler den Ulus a kadar gitmişiz. Gece saat olmuş. Telefon yok. Oturduk, başladık ağlamaya. Misafir olduğumuz dayımızın kaynı bir emniyet mensubu olduğu için soranlara söyledik ve neticede evi bulduk. Misafirlikten dönüp memleketimize gittiğimizde ise baba rahmetli: Evladım, neden o kadar çok ağladınız? Ben sizi bırakır mıyım? gibi ifadelerde bulunarak hadiseye vâkıf olduğunu, vukufiyetten de öte hâkim olduğunu ifade etmiştir. Keramet diyebileceğimiz ikinci hadise de 1981 yılında bir iş için Temmuz ayının ortalarında bir gece Isparta ya gidiyoruz. Arabayı ben kullanıyorum. Yanımda iki kişi var. Afyon u geçtik Dinar a geldik. Isparta ya geçeceğim. 120 km. ile gidiyorum. Ford Taunus arabam vardı. Bugünkü gibi hatırlıyorum. Geceleyin yolculuk levhalarla yapılır. Bir anda belki 50 derecelik viraj çıktı önüme. Tabi levha olmayınca da önceden fark edemedik. İkaz levhası yoktu. Ve ben
26 26 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI o virajı fark ettiğimde yapacak hiçbir şeyim yoktu. Ve bizzat ben yanımdaki arkadaş ve arkamdaki arkadaş arabayla uçtuk. Sanki dün gibi hatırlıyorum. 18 bin yıl geçse belki unutamayacağım hadise. Arkadaşlar uyuyordu. Araba uçtu ve 4 teker üzerine düştü. Arada kaç km vardı bilmiyorum bugünkü aklım olsa orayı gider ölçerdim. Ve böylece kerameti belgelemiş olurduk. Bu hayal, rüya, kurgu değil, vakıa. Araba o uçurum mahallinden çıktı ve yola önce sağ iki teker sonra sol iki teker üstüne düştü. O arada araba yalpalayınca arkadaşlar uyandı. Ne oldu diye sordular ben de hiçbir şey dedim. Benim bu uçmam ile konmam saniyenin belki çok küçük bir parçasında oldu. Çünkü deniliyor ki 80 km. ile yapılan bir trafik kazasında 1 saniyenin çok azında ölümler meydana gelir. Biz 120 km. ile keskin bir virajı fark edemediğimiz için uçtuk. Gecenin karanlığında bilemiyorsun tabi. Bugünkü aklım olsa aracı durdurur km. yi sıfırlar o uçtuğumuz yeri ölçerdim. Ve tasavvufta en belirgin keyfiyetlerden birisi olan kerametin metresini veya km. sini ortaya koymuş olur ve kerameti maddeleştirmiş olurdum. Yalnız o iki arkadaşın bulunması beni bundan alıkoydu ki sır ortaya çıkmasın. Ve o hadise olduktan sonra hiçbir şey olmamışçasına vardık. Neyse döndüğümüzde babam dükkânda oturuyordu. Bu hadiseyi bir ben biliyorum bir de Allah biliyor. Ve hiç kimseye de bahsetmedim. Dükkâna girdiğimizde rahmetli; Evladım ben sana defalarca söylemez miyim ki hızlı araba kullanma! Sadece bu kadar. Nokta. Bu şekliyle hadiseye vâkıf olduğunun ötesinde bir hâkimiyeti olduğunu görüyoruz. Amerika da herhangi bir işine sizin vâkıf olmanız ona bir fayda sağlamayacaktır. Birisi mesela günah işliyorsa günah işlemeye devam edecektir. Ama babamız rahmetlide vukufiyetin ötesinde hâkimiyet de vardı. Bir müridanı arzın hangi noktasında
27 HAYATI VE KİŞİLİĞİ 27 olursa olsun herhangi bir müspet harekette bulunacağı an gizli bir muharrik güç olarak yönlendirir. O hadise teşekkül etsin diye. Tersine mürid şeytana payanda vasıta olacaksa aynı şekilde o hadiseyi de gizli bir şekilde engeller. Bunu bazı müridan, şeyhimin kerameti, himmeti şeklinde yorumlar. Bazıları ise vâkıf olamaz başka sebeplere bağlar. Ama hakikati ise mürşidin kendisinde bulunması gereken vasıflardan birinin tasarrufudur o. Babam rahmetli bunu bir cümleyle ifade etmiştir. Evet benim bedenimde icra olunan 3. büyük kerameti de 1988 yılında Merter de bir daire satın almıştık. Daireye tabi o günkü değerde aylık 1 milyon, 1 milyon ödeme yapıyordum. Ödemelerde zorlanıyordum. Babaya karşı yük olma endişesinden dolayı yardım isteyemiyordum. Hiç unutmam bugünkü gibi. 25 bin liralık bir senet vardı. İzmir den elimize geçmiş. Protesto olmuş. Ben kendi iç dünyamdaki kargaşayı genellikle seyahatle atarım. Herkesin bir stres atma şekli vardır. Ben de kendi iç dünyamdaki stresi seyahatle atarım. Çok büyük bunalım olursa büyük seyahatler yaparım. Mekke Medine gibi. Çocukluğumdan beri böyleyim. Karşılaştığım hiç onulmaz problemleri dahi bu vesileyle atlatabildim. Çok ilginç bir keramet. Ödemelerde sıkıntıya girdim. Bunalımı aşamayınca elimde de protestolu bir İzmir senedi var. 25 bin TL tahsil edeceğim. Benim gidiş gelişim belki bin lirayı buluyor. Gaye senet tahsili değil gaye seyahatle bunalımı aşmak. Bu şekilde 1988 in bir yaz günü Eskişehir de Seyit Battal gazinin türbesi var. Gittim ziyaret yaptım. Hem de içimi döktüm. Efendim malumunuzdur ki hâlimiz belli. Sıkıntı içindeyiz. Bize himmet, ellerinizi uzatın da şu sıkıntıdan kurtulalım. deyince o zat lisan ile, hâl lisanı değil kal lisanıyla, Evladım sen zaten çözümün
28 28 İHSAN TAMGÜNEY İN (SULTAN BABA) HAYATI, KİŞİLİĞİ VE TASAVVUF ANLAYIŞI içindesin. dedi. Ben sana ne yapayım, dedi. Manada böyle uzun boylu konuşma olmaz. Bir cümle. Türbesi çok büyüktür. 5 m boyunda belki vardır. Onun başında oturmuşum Yasin-i Şerif i okuduktan sonra manevi olarak müracaat ediyorsunuz. Yardım bekliyorsunuz. Ve o zat size sizin duyabileceğiniz şekilde evladım sen zaten çözümün içindesin diyor. Vaktaki o hadiseden sonra çıktık İzmir e gittik, işimizi gördük. Döndük geldik. Gece gelmiştik. Gündüz ertesi gün baba rahmetliyle görüştüğümüzde bize biraz sert, kızgınlıkla elindeki zarfı uzattı, al şunu dedi, nereye ihtiyaç varsa ver. Başka hiçbir şey söylemedi. Daha sonra içini açtık baktık ki tam bizim ihtiyacımız miktarı. Ne fazla ne de az tam 1 milyon lira. Ki bu hadiseyi de Eskişehir de bir zatın sandukası başında kalbi olarak lisani de değil istidada bulunmuşum. Bir dilekçe vermişim. O dilekçe takriben 500 km. ötede bulunan şahsın kendi beden ve ruh iklimine yansıyor. Ve o yansımayı da bize kızgınlıkla mukabelede bulunuyor. Tabiri caizse neden bizi şikâyet ettin der gibi ki biz öyle imada dahi bulunmadık. O ki baba rahmetli olaya bu şekilde vâkıf olduğunu bununda ötesinde hâkim olduğunu görüyoruz. Ben sadece ihtiyacımı arz ettim. 1 milyona ihtiyacım var demedim ki. Bunun gibi babamızın benim üzerimde 3 kerameti icra olmuştur. Bunların haricinde İhsan Efendi nin inanılması güç kerametleri vuku bulmuştur. Bunlardan bir tanesi de Ankara vazifelisi Osman Hoca nın başından geçmiştir. Osman Hoca bu hadiseyi şöyle anlatır: Baba rahmetli Ankara Hüseyin Gazi de bir cami yaptırdı. Seyit Battal Gazi nin babası Hüseyin Gazi dir. Birisi Eskişehir de bir semte isim olmuş birisi ise bir kazaya isim olmuş li yılların sonunda baba rahmetli cami yapımı için sık sık Ankara ya geliyor. Temin için ihtiyaçları filan belirliyor. Bir seferinde Ankara ya birlikte
29 HAYATI VE KİŞİLİĞİ 29 gidiyoruz. Kızılcahamam a varmadık. O dağlardayız. Baba rahmetli Söyle şoföre namaz için dursun. dedi. Ben gidip söyleyince şoför Olmaz hacı amca duramayız. dedi. Babaya söyledim. Ha öyle mi? deyip ayağa kalktı ve öne doğru yürüdü. O yürür ben durur muyum? Ben de yürüdüm. Ön kapıdan önce o indi sonra ben indim. Kapı açıldı indik kenarda küçük bir mescit abdestimizi aldık. Namazımızı kıldık. Tesbihimizi çektik. Duamızı yaptık. Tekrardan otobüse bindik. Gittik yerlerimize oturduk. Benim için her şey normal. Ben hiçbir şey sezmedim. Sonra otobüs durmasın mı! Benim kafamın tası attı. Yahu biraz önce biz durmadık mı şimdi niye durdun? dedim. Şoför; Ya hacı amca sen kafayı mı yedin? Biz Düzce den bu tarafa hiç durmadık. dedi. Ben hayretler içinde; Ama biz biraz önce namaz kıldık., dedim. Babaya bunu söyleyince, Osman sus evladım kimse duymasın. Bunu başka yerde söyleme. dedi. Yani olmayan bir mescitte namaz kıldık. Olmayan bir şadırvanda abdest aldık. Ve yine olmayan bir mescitte duamızı yaptık. Yürüyen bir vasıtadan inip yürüyen bir vasıtaya tekrardan biniyorsunuz. Bunun ilimle, akılla, fikirle hiçbir şekilde izahı olamaz. İhsan Efendi nin büyük oğlu Ahmet Tamgüney şöyle anlatır: Bir Afgan mücahidi Hindikuş Dağları ndan kalkmış, Sultan Baba mın Zeytinburnu ndaki dükkânını aramış, bulmuş. İçeri girer girmez, Sultan Baba mın ayaklarına kapandı ve şöyle dedi: Sizi verdiğiniz adresten buldum Ey Allah dostu. Ve Size mücahidlerden çok selam getirdim. Aç, susuz yiğitlere su veren, sepetinden simit dağıtan sizdiniz? Buldum sizi. Afganlı mücahit, masadaki zemzem tasını görünce, onu tanıdı. O da biz de şok olmuştuk. Yine Sultan Baba nın oğlu Hüseyin Tamgüney anlatıyor: Arafat ta bulunuyorduk. Bir anda Afgan mücahidleri Sul-