2 YANGININ TANIMI ve KAVRAMLAR Yangın (Fire): Katı, sıvı veya gaz halindeki yanıcı maddelerin kontrol dışı yanma olayıdır. Yanma: Yanıcı maddenin tutuşma sıcaklığına ısıtıldığında oksijenle verdiği ekzotermik zincirleme kimyasal bir reaksiyondur. İdeal yanmanın genel formülü; CXHY + (X+Y/4)O2 + ISI XCO2 + Y/2H2O + ISI
3 Y A N G I N Ü Ç G E N İ
4 KAVRAMLAR Yavaş Oksidasyon (Oksidasyon, Oksitlenme):Yanma tarifinin içine girmez. Ama yavaş oksidasyon zamanla hızlı oksidasyona dönüşebilir. Örneğin, bezir yağına bulaştırılmış bir bez parçası, kendiliğinden alevlenme meydana gelecektir. Hızlı Oksidasyon (Combustion, Yanma): Yanma tarifi.yanmanın belirtileri alev, ısı ve ışıktır. Örneğin, odunun yanması, buhar ve gaz halindeki maddelerin yanması sonucu oluşan yanma şeklidir. Bazı maddeler katı halden önce sıvı hale daha sonrada buhar veya gaz haline geçerek yanarlar. Örneğin parafin, mum ve katı yağlar gibi. Bazıları ise doğrudan yanabilen buhar çıkarırlar. Örneğin, naftalin. Yine bazı maddeler doğrudan doğruya yanabilen gazlar çıkarırlar. Örneğin, odun, kömür Meydana gelen bu yanıcı buhar veya gazlar oksijenle birleşirken alev meydana gelir. Çok Hızlı Oksidasyon (Explosion, Patlama): Gazların yanma şeklidir. Bütün yanıcı gazlar Alt Patlama Sınırı (Lower Explosion Limit = LEL) oranında biriktiklerinde en ufak bir kıvılcımla patlarlar.
5 YANGININ KAYNAKLARI Açık Alevler Elektrik Aşırı Isı Kızgın Yüzeyler Kendi Kendine Tutuşma Kıvılcım : Statik Elektrik : Sürtünme Doğal Isı Kaynakları
6 YANGININ KAYNAKLARI Açık Alevler Oksijen kaynağı, mum alevi, kibrit alevi, yanıcı sıvı ve gaz borularından meydana gelen kaçakların tutuşması sonucu ortaya çıkan alevler
7 YANGININ KAYNAKLARI Elektrik Elektrik tesisatları,jeneratörler, elektrikli ısıtıcılar ve elektrikli cihazlar yangını başlatmaya yeterli ısı açığa çıkarabilirler.
8 YANGININ KAYNAKLARI Aşırı Isı Sıcak işlemlerin yapıldığı yerlerde ısı kontrol sensörlerinin görev yapmamaları sonucu ısının gereğinden fazla artması
9 YANGININ KAYNAKLARI Kızgın Yüzeyler Eritme potalarının, buhar borularının, kurutucuların, fırınların, bacaların, vs... dış yüzeyleri kızgın yüzeyler olarak adlandırılırlar
10 YANGININ KAYNAKLARI Kendi Kendine Tutuşma Maddelerin kendi üzerlerinde depolanan ısı enerjisi dolayısıyla her hangi bir dış etki olmaksızın yanmaya başlaması. Kıvılcım : Mekanik aletlerden, duman bacalarından, eksoz borularından, elektrik kaynağından, metal kesme işlemlerinden vs... oluşan kıvılcımlar
11 YANGININ KAYNAKLARI Statik Elektrik : Maddelerin yüzeyleri üzerinde sürtünme sonucu üretilen elektriksel yükten dolayı oluşur. Aşırı yüklenen maddelerin üzerindeki elektriksel yükün herhangi bir sebeple deşarjı esnasında oluşan kıvılcım yanmayı başlatabilir.
12 YANGININ NEDENLERİ Korunma Önlemlerinin Alınmaması Elektrik enerjisi aksamının teknik koşullara göre yapılması, LPG tüplerinin doğru kullanılması, bacaların temizlenmesi ve parlayıcı patlayıcı maddeler için gerekli önlemlerin alınması halinde yangın afetinde büyük ölçüde azalma olacaktır.
13 YANGININ NEDENLERİ Bilgisizlik Elektrikli aletlerin doğru kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek,tavan arasına ve çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangına davetiye çıkarır.
14 YANGININ NEDENLERİ İhmal Söndürülmeden atılan bir kibrit veya sigara izmariti,kapamayı unuttuğumuz LPG tüpü,ateşi söndürülmemiş ocak,fişi prizde unutulan her ütü ihmalinden büyük yangınlar çıkabilir.
15 YANGININ NEDENLERİ Kazalar İstem dışı olayların bazılarından yangın çıkabilir.yangın konusunda yeterli bilgilenmek bu tür olylarda nasıl hareket etmemize yardımcı olur. Sıçramalar Kontrol altındaki bir ateşin, ihmal veya bilgisizlik sonucu yayılarak veya parlayıp-patlayarak sıçraması her zaman mümkündür.
16 YANGININ NEDENLERİ Sabotaj Bazı insanlar, çeşitli amaç ve kazanç uğruna kasıtlı olarak yangın çıkarırlar. Doğa Olayları Rüzgarlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi sonucu veya yıldırım düşmesi ve benzeri doğa olayları sonucu yangınlar çıkabilir.
17 YANMA ÜRÜNLERİ
18 YANMA ÜRÜNLERİ Derinin yanması ile derinin hemen altında bulunan ter bezleri tahrip olur. Vücutta bulunan toksin maddeler ter bezleri yoluyla dışarı atılmazsa kan zehirlenmesi yapar ve hayat sona erer. ISI Yangınlarda ilk 5 dakikada hararet hemen 500 C derecenin üzerine çıkmakta 1 saat içerisinde ortam sıcaklığı 927 C dereceye yükselmektedir. Yüksek sıcaklık dolayısıyla; 1- Proteinler pıhtılaşmaya başlar, 2- Kan basıncının artması ile hayati organlarda iç kanamalar oluşabilir. 3- Kalbin ritmik temposu bozulur, aşırı su kaybı, solunum sıkışması ve zorluğu meydana gelir.
19 YANMA ÜRÜNLERİ Yanığın derecesi, yeri ve büyüklüğü önemlidir. Gözler arasındaki bir yanık, bacaklardaki aynı büyüklükteki bir yanıktan daha tehlikeli ve kötüdür IŞIK (ALEV) 1. Derece Yanık: Derinin güneş yanığı gibi yanması, deride kızarıklık biçiminde görülen yanıktır, önemli kabul edilmez. 2. Derece Yanık: Su toplanarak derinin kabarcıklanması biçiminde meydana gelen yanıktır. Acı verir. Tedavi gerektirir. 3. Derece Yanık: Derinin kömürleşecek derecede kavrulması biçiminde meydana gelen yanıktır.
20 YANMA ÜRÜNLERİ DUMAN Tamamlanmamış bir yanma olayında açığa çıkan karbon ve katran taneciklerinin havada oluşturdu ğu bulut kütlesidir. Karbonmonoksit, Karbondioksit, Kükürt ve Azotoksitler ile su buharından oluşur.
21 YANMA ÜRÜNLERİ KÜKÜRTDİOKSİT (SO2): Yanmaz, zehirli ve tahriş edici bir gazdır. Yoğunluğu 2.364'tür. Kuvvetli sülfür kokusu vardır. Solunmamalıdır. Bronşitlerden başlayıp akciğerlere yayılan iltihaplanmaya ve çabuk ölüme neden olabilir. GAZLAR KARBONMONOKSİT (CO): Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve toksit bir gazdır. Kimyasal boğucu bir etkisi vardır. Ağız içi ve solunum yolları gibi yumuşak dokulardan doğrudan doğruya kana geçebilir. Dokulara oksijen naklini önler.
22 YANMA ÜRÜNLERİ KÜKÜRTLÜ HİDROJEN (H2S): Zehirli bir gazdır. Havadan daha ağırdır. Karakteristik tanınması çürük yumurta kokusu iledir. Konsantrasyonu iken baş ağrısı, solunum rahatsızlıkları ile konsantrasyonlarda merkezi sinir sistemini etkileyerek felce neden olur. GAZLAR HİDROJEN SİYANÜR(HCN): Çok zehirli yanabilen gazdır. Badem kokulu ve havadan hafiftir. Yanabilme oranı havada %5 ile 40 dır. % 0.3 konsantrasyonu öldürücüdür. AMONYAK (NH3): Yanar, Renksiz, çok keskin kokulu, zehirli, havadan hafif olan gazdır. % oranında havada yanar. Gaz, burun, boğaz tahrişleri yapar. AKRALİN (AKRİLİK ALDEHİT) (C3H4O): Petrol ürünlerinin yanması sırasında çıkan zehirli gazdır. Havadan ağırdır. Yanabilme sınırı havada % dir. Bir milyonda on konsantrasyonda öldürücü olabilir
23 Söndürme yangın üçgeninin bozulmasıdır. SÖNDÜRME NEDİR? Yanma olayını duraklatıp durdurma işlemine söndürme denir. Yanmayı meydana getiren unsurlardan en az bir tanesini saf dışı ederek söndürme gerçekleştirilir
24 SÖNDÜRME YÖNTEMLERİ
25 SÖNDÜRME YÖNTEMLERİ 1. Soğutma: Maddeden ısı alınarak, sıcaklığını tutuşma derecesinin altına düşürmektir. Mesela Yün ün tutuşma sıcaklığı 600 C dır. Yanmakta olan yün 550 C a soğutulduğunda söner 2. Boğma:Oksijen konsantrasyonunu yanma için gerekli oranın altına indirmektir. Oksijen oranı % 16 nın altına azaltıldığında yangın sönecektir 3. Yakıtı Giderme : Bazı durumlarda, yakıt kaynağını ortadan kaldırarak yangın etkin şekilde söndürülür. AFFF ve AFFF-AR tipi köpük boğma ve soğutmanın yanı sıra sıvı üzerinde su filmi oluşturarak yanıcı gazların buharlaşmasını engeller. Dolayısıyla yangın devam edemez. 4. Zincirleme Reaksiyonu Durdurarak: KKT ve Halojenli Hidrokarbonlar gibi bazı söndürme maddeleri yanıcı madde ile ısı üretmeyen reaksiyonlar meydana getirerek, alev üreten kimyasal reaksiyonu keserler, alevlenmeyi durdururlar. Mesela Halon gazı uygulandığında halojenlerle reaksiyon oluşur ve oksidasyon ani olarak durur.
YANGIN YANGININ TANIMI ve KAVRAMLAR Yangın (Fire): Katı, sıvı veya gaz halindeki yanıcı maddelerin kontrol dıģı yanma olayıdır. Yanma: Yanıcı maddenin tutuşma sıcaklığına ısıtıldığında oksijenle verdiği
İŞYERLERİ İÇİN YANGIN GÜVENLİK EĞİTİMİ İşyerleri İçin Yangın Güvenlik Eğitiminin Amacı: İşyerlerinde yangınla mücadele için gerekli bütün önlemleri almak, Müdahale ve Tahliye Ekiplerini oluşturmak, Oluşturulan
T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ YANGIN ALGILAMA VE İHBAR SİSTEMLERİNİN BAĞLANTILARI ANKARA 2007 Milli Eğitim
TEHLİKELİ DURUMLAR (PARLAMA,PATLAMA VE YANGIN), TAHLİYE VE KURTARMA ZONGULDAK HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürlüğü PARLAMA, PATLAMA, YANGIN VE YANGINDAN KORUNMA YANMA OLAYI Yanıcı
YANGINLARA KARŞI TEDBİRLİ OLUNUZ YANMA Maddenin, ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yanma olayının oluşabilmesi için yandaki şekilde görüldüğü gibi yanıcı madde, ısı ve oksijenin
YANGIN SINIFLARI VE SÖNDÜRME TEKNİKLERİ İÇİNDEKİLER Giriş Yangın Yangın Türleri Söndürme Sistemleri YANMA VE YANGIN Doç.Dr. Senayi DÖNMEZ HEDEFLER Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Yangın hakkında genel bilgi
YANGIN GÜVENLĐĞĐ VE DOĞAL AFETLER 1 1. DERS GĐRĐŞ Ateş binlerce yıldan beri kullanılmakta olup yaşamımız için gerekli olan temel unsurlardan biridir. Çok yararlı olması yanında zararları ile de tarih boyunca
YANGIN GÜVENLİĞİ VE TABİİ AFETLERDE MÜDAHALE TARZI 1. İTFAİYE TEŞKİLLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER: Yangınla ilk mücadele için padişah 3. murat tarafından 12 MART 1579 tarihinde bir ferman yayınlanmış ve
EOSB BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ YANGIN SAVUNMA DERS NOTU 2014 1 ÖNSÖZ Yangın, her bireyin, her kurumun karşılaşabileceği bir durumdur. yangın çıktığı anda müdahale edilip söndürülemezse, arkasında çok büyük can ve
YANGIN İnsanoğlu tarih boyunca çeşitli tabi afetlerle karşı karşıya kalmış ve bunların acılarını her zaman yüreğinde hissetmiştir. Oysa bazı doğal afetler dışında (sel,deprem vs.) ihmal, aşırı güven ve
EOSB BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ YANGIN SAVUNMA DERS NOTU 2012 1 ÖNSÖZ Yangın, her bireyin, her kurumun karşılaşabileceği bir durumdur.yangın çıktığı anda müdahale edilip söndürülemezse, arkasında çok büyük can ve
YANGIN SÖNDÜRME VE ÖNLEME TEDBİRLERİ Yanma ve Yangının Tanımı Yanma: Maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır.yanma olayının oluşabilmesi için madde, ısı ve oksijenin (havanın)
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ YANGIN ALGILAMA VE İHBAR SİSTEMLERİNİN BAĞLANTILARI 523EO0117 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve
MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ Yangın Not: Sunumun bazı kısımları güncel değildir. Derste güncel ifadelerle anlatılmıştır. Bu sunum Kimya Öğretmeni Elif Hanım tarafından
YANGIN YANGIN YÖNETİMİ YANMA Yanıcı maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır. Yanma olayının oluşabilmesi için; yanıcı madde, ısı ve oksijenin bir arada bulunması gerekir.
TANIMLAR YANGIN KİMYASI YANGININ SINIFLANDIRILMASI YANGINLA MÜCADELE YETİŞİN YANGIN VAR! YANGIN DEPREM SEL BASINDAN NOTLAR... de bir akaryakıt istasyonunda çıkan yangında iki kişi ağır yaralandı. Elektrik
CUMHURİYET MİLLİYET AKŞAM SABAH HÜRRİYET RADİKAL POSTA En iyi yangın söndürme yöntemi tedbir almaktır. Eğitilmiş bilgili toplumlar için yangın bir sorun olmaz. Yangınlara neden olan faktörlerle savaşalım.
T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI DENĠZCĠLĠK YANGIN ÖNLEME VE YANGINLA MÜCADELE 862ISG007 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri
1 Yanma ve yangının tanımı, nedenleri Yanma, bir maddenin oksijenle tepkimesidir. Dolayısı ile bir kimyasal olaydır. Örneğin, C + O₂ CO₂ ΔH = - 394 kj Karbo Oksijen Karbondioksit gibi. Bunun için genellikle
HAVA KİRLİLİĞİ VE KONTROLÜ HAVA KİRLİLİĞİ ASİT YAĞMURLARI SİS KİRLİLİĞİ VE ÖNLENMESİ Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI Bozok Üniversitesi Biyosistem Mühendisliği Bölümü Hava Atmosferi meydana getiren gazların
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİM SEMİNERLERİ TEMEL YANGIN EĞİTİMİ Eğitimci www.uzmanrehberi.org İş Güvenliği Uzmanı 1 YANMA NEDİR? YANMA BİR KİMYASAL OLAY OLUP, YANICI MADDELERİN BELİRLİ BİR ISI SEVİYESİNDE