Otoyolda yanınızdan hızla geçen bir arabanın çıkardığı tiz sesin nedeni olan Doppler etkisi, gözlemlenen objenin ve gözleyenin hızına ve konumuna bağlı olarak dalgaların algılanması olayıdır. Ses kaynağının hareket yönündeki frekansları (sıklığı), diğer yönlerdeki frekanslara göre çok daha yüksektir.
Örneğimizde kullandığımız araba motorunun sesi ses dalgaları ile yayıldığından, ve ses dalgaları yayılmak için bir ortama ihtiyaç duyduğundan (örneğin ışığın böyle bir ihtiyacı yoktur), hıza ve konuma artı olarak ortamın özellikleri de (yoğunluğu, iletkenliği gibi) göz önüne alınmalıdır.
Aşağıdaki videoda korna çalarak geçen bir arabanın yarattığı doppler etkisini görebilirsiniz.
Doppler etkisi özellikle astronomide, yıldızların Dünya’dan uzaklığını hesaplamada kullanılan çok önemli bir bilimsel olaydır. Ama tabii ki bu hesaplama ses dalgaları ile değil ışık dalgaları ile yapılır.
Nasıl olduğu ise bir başka post’un konusu.