Cismin halindendir. Bazı şeyler fazla önemsenmez. Oysa o önemsizin gerekliliği söz konusu olunca hiç şüphesiz en ince noktasına kadar araştırılır. Bu örneği doğa yasasının içine giren her boyutta söyleyebilirsiniz. Ne bileyim, bir köy vardır, dağların arkasına sıkışıp kalmış, ufacık tefecik gösterişten uzaktır... Çoğu zaman benzer insanlara da rastlarız ki “bundan ne olacak, kişiliği bile gelişmemiş” deriz. Oysa gerçek öyle değildir. Onun değeri madde halindeki görünümünde değil, taşıdığı cevherindedir.
Bu kitabın taşıdığı isimden de böyle bir yanılgıya düşmek olası… Çünkü içerdiği bilgilerin yaşandığı süreçte (1919-1922) çanak yapılı dağların arasına sıkışıp kalmış köyleriyle birlikte 3700 nüfuslu, görenin küçümseyip burun kıvırdığı bir ilçedir, Eşme (Takmak)…
Ama yerleşke stratejik açıdan gözlemlendiğinde, bakan her canlıyı kucaklayabilecek devasa bir toprak olduğu yadsınamaz… Üstelik İzmir-Afyon tren hattının bağrını yarıp geçmesiyle ulaşımın Anadolu’nun kalbine taşınması, onun asıl önemini gözler önüne sermektedir. Bu durum, istilacı Yunan ordusunun dikkatini çekmiş, lojistik kolaylığı nedeniyle burayı işgal etmiştir. Bu istilaya karşı ilk karşı duruş, ilk kuvve hareketinin de yine bu küçük ilçeden başlaması çok dikkat çekicidir. İşte bu kitap, -canlı tanıklar da dinlenerek-yaşananlara çift yönlü ama en küçük ayrıntılarına kadar açıklık getiren bir belgeseldir aynı zamanda…
Yunanın ezasını, onun yardakçılarını, bunlara karşı örgütlenen Kuvveci Hacı Müftüyü, Belediye Başkanı Kara Yunus’u, Sandık Mustafa’yı, Albay Bekir Sami’yi, Celal Bayar’ı, Şehit Ali Bey ve silah arkadaşlarını, Başkomutan Mustafa Kemal Paşanın Eşme ilçesi hakkında duygu ve eylemlerini, yine Eşme’den ordularımıza verdiği son emrin (Ordular ilk hedefiniz Akdenizdir. İleri!) orijinal metinlerini, önemli açıklamalar ışığında bu kitapta okuyup, hem üzülecek, hem de gurur duyarak, yüreğinizde şehit ve gazilerimizin ılıklığını hissedeceksiniz.
Ben, ilçemiz hakkında bazı bilinmeyenlere açıklık getirmesi açısından bu kitabı çok beğendim. Siz okuyucuların da beğeneceğinizden eminin! O nedenle bu güzel eseri, yoğun mesai harcayarak bizlere okutma olanağı sağlayan Emekli Albay, Dr. Burhanettin Şenli’ye teşekkür ediyor, yüreğine sağlık derken, başarılarının devamını diliyorum.
Erdoğan Baysal
Araştırmacı- Yazar
Eşme ilçesi Milli Mücadele Olayları
- “Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz’dir. İleri Emri Eşme/ Takmak Sırtlarında savaşın gizlilik kararı kaldırıldıktan sonra dünyaya duyurulmuştur. Başka bir ifadeyle daha önce sözlü verilen emir yazılı hale gelmiş ve Eşme'de yayınlanmıştır.
- Mustafa Kemal Atatürk’ün Ege bölgesi Kuvayı Milliye teşkilatıyla ilk haberleşmesi Eşme’de Albay Bekir Sami (Günsav) ve Yüzbaşı Selahattin (Yurtoğlu) ile olmuştur.
- Albay Bekir Sami (Günsav) ve Yüzbaşı Selahattin (Yurtoğlu) Eşme’ye gelince Kuvayı Milliye teşkilatlanması başlamış, Eşme bir ihtilal merkezi haline gelmiştir.
- Ahmet Derviş (Korgeneral ) paşaya bağlı Vardar Akıncı Müfrezesi Eşme/Elvanlar Tren istasyonunda bulunan bir Yunan Taburunu, çok büyük bir cephaneliği ve demiryolu köprüsünü imha etmiştir. Çatışmada 9 şehit ve 17 yaralı vardır. Derviş Paşa’nın kardeşi Üsteğmen Ali Bey de şehitler arasındadır. Derviş paşanın, Kardeşi Ali Bey’in şehit oluşunu anlattığı duygu yüklü mektubu ile Şehit Ali Bey’in şahadetinden sonra ailesine teslim edilen şehit kanıyla ıslanmış mektubu da kitaptaki belgeler arasındadır.
- Yunan işbirlikçisi Madanoğlu Mustafa, bu baskını planladı ve yardım etti diye Kaymakam Ahmet Şevki Bey’i Yunanlılara şikayet etmiş ve şehit olmasına neden olmuş, ödül olarak Yunanlılar tarafından kaymakamlığa atanmış ve on sekiz ay Yunan işgali döneminde kaymakamlık yapmıştır.
- E. Korgeneral Cemal Madanoğlu hatıralarında 150’likler listesine giren ve Yunanistan’a sürgün edilen babası Madanoğlu Mustafa’nın hain olmadığını iddia etmiştir.
- Kuvayı Milliyeci Galip Hoca (Celal Bayar) Eşme Kuvayı Milliyecilerinden Hacı Müftü ve Hacim Muhittin Çarıklı Tarafından mutlak bir ölümden kurtarılmış ve Eşme’de bir süre saklanmıştır.
- Milli mücadelenin son ciddi çatışması Eşme/Takmak sırtlarında olmuştur. Bu Çatışmada asker ve sivil 450’den fazla şehidimiz olduğu bilgisi alınmıştır. Bu kahramanlarımız arasından kimlikleri tespit edilen 19 şehidimiz ve ayrıca kimlikleri tespit edilen 22 yaralımız vardır.
- Asım Gündüz’e (Orgeneral) Tuğgenerallik beratını Eşme sırtlarında sınıf arkadaşı Mustafa Kemal Paşa Vermiş ve rütbelerini elleriyle takarak tebrik etmiştir.
- İlçe Merkezindeki evlerin hepsi ve 24 köyü Yunan ordusu tarafından yakılmıştır.
- Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Paşa (Çakmak), İsmet Paşa (İnönü), Kazım Paşa (Özalp), Derviş Paşa (Korgeneral Ahmet Derviş), imzalı orijinal belgeler ve orijinal fotoğraflarla…