Babalık davası, baba ile evlilik dışı doğan çocuk arasındaki soybağının hukuki anlamda kurulmasına mahkemece karar verilmesidir. Çocuk ile baba arasındaki soybağı baba ve annenin evli olması ya da tanıma yoluyla da kurulabilmektedir.
Babalık davası soybağının tespitine ilişkin davalardandır.
Konuyu üç ayrı hali ile güncel uygulamalarıyla açıklayacağız:
- Soybağının reddi,
- Babanın çocuğu tanıması,
- Babalık davası.
Başka bir erkekle soybağı bulunmayan bir çocuk ile tanıma yolu ile soybağı kurulabilir. Ancak, bir erkekle soybağı bulunan çocuğun soybağı, babalık davası veya soybağının reddi davası ile değiştirilebilir. Özellikle belirtelim ki; soybağının reddi davası ile babalık davası, aynı dava dosyası ile görülemez. Her iki davanın da ayrı ayrı açılması gerekir.
Babalık Davasının Tarafları Kimlerdir?
Babalık davasının tarafları kimlerdir dediğimizde babalık davasını ana veya çocuk açabilir. Ana ve çocuk davayı birlikte açabilecekleri gibi ayrı ayrı da açabilirler. Çocuk küçük ise kayyım ile temsil edilir. Bu davada davacı tarafta ana veya çocuk davalı tarafta ise baba bulunur. Baba ölmüş ise dava mirasçılarına karşı açılabilir.
Babalık Davasının Şartları
• Babalık hükmü, evlilik dışı doğan çocuk ve baba arasında soybağı kurulmasına yarayan bir davadır. Babalık davası açılabilmesi, çocuğun annesiyle mevcut soybağı ilişkisinin bulunmasına bağlıdır. Eğer anneyle soybağı ilişkisi bulunmuyorsa, bu noktada babalık davası açılması olanaksızdır.
• Babalık davası açarak soybağı kurulabilmesi için, çocuğun herhangi bir erkek ile arasında mevcut bir soybağı ilişkisinin bulunmaması gerekir. Varolan soybağı ilişkisinin kaldırılmadan babalık davası açılabilmesi mümkün değildir.
Babalık Davasında İspat ve DNA Testi
Babalık davasında ispat yükü davacı üzerinedir. Davacı, davalının çocuğun babası olduğu kanıtlamalıdır. Bu konunun ispatı zor olduğundan dolayı kanun koyucu davacı lehine babalık karinesi getirmiştir.
Babalık karinesine göre; davalı, çocuk doğmadan önceki 300 gün ile 180 gün arasındaki süreçte, ana ile cinsel ilişkiye girmiş ise bu durum baba olduğuna dair karinedir. Eğer bu süreçte olmasa dahi fiili gebe kalma döneminde, davalı ile annenin cinsel ilişkiye girdiği ispat edilirse yine bu durum babalığa karinedir.
Davalı erkek bu karineleri ancak iki durumu ispat ederek çürütebilir: Davalı çocuğun babası olmasının imkansız olduğunu ispat edebileceği gibi, başka bir erkeğin baba olma olasılığının daha yüksek olduğunu ispat ederek de babalık karinesini çürütebilir.
Günümüzde Tıp biliminin geldiği nokta itibariyle kişiler arasındaki kan bağı kolaylıkla ispatlanabilmektedir. Bu yöntemlerden birisi de DNA testidir. DNA testi %100’ yakın oranda doğru sonuç vermesi sebebiyle mahkemelerin babalık davalarında en sık başvurduğu yöntemdir.
DNA testleri taraflarca hâkimden talep edilebileceği gibi hâkim tarafından da istenmesi mümkündür. DNA testi hâkim açısından bilirkişi raporu niteliğindedir. Yani hâkim söz konusu rapor ile bağlı değildir. Ancak soybağının tespitinin teknik ve özel bilgi gerektirdiği ve özellikle DNA testinin sonuçlarının bilimsel olarak çok yüksek bir oranda doğru çıktığı bilinmektedir. Hâkimin bu test sonuçlarına aykırı karar vermesi mümkün değildir. Her ne kadar bilirkişi raporları hâkimi bağlamasa da objektif olarak yapılan, bilimsel içeriğe sahip ve doğruluk oranı çok yüksek olan bu yönteme aykırı karar vermesi mantığa terstir.
Babanın çocuğu tanıması
Tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur.
Tanıma beyanında bulunan kimse küçük veya kısıtlı ise, veli veya vasisinin de rızası gereklidir.
Başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.
Beyanda bulunulan nüfus memuru, sulh hâkimi, noter veya vasiyetnameyi açan hâkim, tanımayı babanın ve çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluklarına bildirir.
Çocuğun kayıtlı bulunduğu nüfus memurluğu da tanımayı çocuğa, anasına, çocuk vesayet altında ise vesayet makamına bildirir.
Babalık Davası Ne Zaman Açılmalıdır?
Babalık davası ne zaman açılmalıdır dediğimizde; babalık davası çocuk doğduktan önce veya sonra açılabilir. Ananın dava hakkı çocuk doğduktan bir yıl geçmesiyle düşer. Ancak çocuk için bir yıllık süre çocuğun başka bir erkek ile arasında soybağı mevcut ise mevcut soybağının ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.
Bu hak düşürücü sürelerin haklı bir nedene dayanarak geçirilmesi halinde, haklı nedenin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içerisine babalık davası açılmalıdır.
Çoçuk Tarafından Açılan Babalık Davası
Çocuk tarafından açılan babalık davasında öncelikle baba ile çocuk arasında soybağı ilişkisinin tesisi talebinde bulunulur. Bunun yanında babalığı ispat edilen davalıdan çocuk lehine nafaka da istenebilir. Bu nafaka babanın, çocuğun bakım ve eğitim giderleri için katkıda bulunma zorunluluğu gereği istenen iştirak nafakasıdır. İştirak nafakası çocuk ergin olana kadar devam eder.
Dava açan çocuk eğer küçükse ayırt etme gücüne sahip olmadığından, davayı çocuk adına temsil etmesi için kayyım atanır. Velayet sahibi olsa da annesi temsilcisi olamaz
Babalık Davasında Nafaka ve Tazminat
Babalık davası ile beraber, dava süresi içerisinde geçerli olmak üzere, çocuk için nafaka talep edilebilir. Babalık davasında nafaka talep edebilmek için ana ile babanın evli olması şart değildir. Ancak nafakanın sadece çocuk için istenebileceğine dikkat etmek gerekir. Dava sona erdikten sonra da çocuk 18 yaşına gelene kadar geçerli olmak üzere, iştirak nafakası talep edilebilir.
Babalık davasında manevi tazminata hükmedebilmek için, Hukuk Genel Kurulu’nun kararına göre, annenin evlilik vaadi ile kandırılması gereklidir.
Ayrıca anne babalık davası ile beraber; doğum giderleri, doğumdan önce ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri ve gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderleri de davalı babadan talep edebilir. Çocuk ölü doğmuş olsa bile hakim, bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir.
Babalık Davası Zamanaşımı
Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilmektedir. Ana, babalık davasını en geç çocuğun doğumundan itibaren bir yıl içerisinde açmalıdır. Ancak çocuk, ana başka bir erkekle evliyken dünyaya gelmiş ise doğal olarak evlilik birliği içinde doğduğu kabul edilip ananın evli olduğu erkeğe bağlanır. Böyle bir durumda babalık davası açılabilmesi için diğer erkekle olan soybağının ortadan kaldırılması gerekir. İşte böyle bir durum var ise bir yıllık süre soybağı ilişkisinin ortadan kaldırıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar.
Babalık Davası Hangi Mahkemede Açılmalıdır?
Babalık davası hangi mahkemede açılmalıdır sorusuna yanıt olarak babalık davası davalının yani baba olduğu iddia edilen kişinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesinde açılmalıdır. Davalının yerleşim yerinde Aile Mahkemesi bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesi davaya bakmakta görevlidir.
Babalık Davasında Yetkili Mahkeme
Babalık davası soybağına ilişkin davalardandır. TMK 283 gereği, Soybağına ilişkin davalar, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
Taraflardan hiçbirinin Türkiye’de yerleşim yeri olmadığı hallerde, babalık davasında yetkili mahkeme MÖHUK md. 41 uyarınca belirlenir.
Babalık Davasında Kayyım
Eğer babalık davası anne tarafından açılmış ise çocuğa kayyım atanmalıdır. Zira çocuk ile annenin menfaati örtüşmeyebilir. Eğer anne kayyım atanmadan dava açmış ise, anneye mahkeme tarafından kayyım atanması davası açılması için süre verilmelidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre anne çocuğa kayyım olarak atanamaz, bu bir bozma sebebidir. Zira anne ile çocuğun menfaati bu davalarda çatışabilmektedir.