Yerli aşıda flaş gelişme! Sona gelindi
TÜSEB Başkanı Prof. Dr. Erhan Akdoğan, salgın sonrası bulunan bilimsel bilginin teknolojiye dönüşmesinin ve üretilmesinin çok önemli olduğunu, bu nedenle artık Covid-19 özelinde bunun teknolojiye çevrilmesi gerektiğini söyledi.
Sağlık Bakanlığı, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ve Erciyes Üniversitesi iş birliği ile geliştirilen ilk yerli inaktif Kovid-19 aşısı "TURKOVAC"ın yaygın kullanım öncesi son aşama olan Faz-3 çalışmalarına ilk gönüllülerin aşılanmasıyla başladı.
Pandeminin ilan edildiği ilk günden beri beri salgınla müsabakanın kilit taşı olan aşı çalışmaları, Sağlık Bakanlığı ile TÜSEB'in koordinasyon ve desteği ile gerçekleştirildi. Salgını kontrol altına alabilecek formüller arasında, bilimsel altyapısı, teknolojisi ve AR-GE aşamasından nihai ürüne kadar her basamağı ülkeye ait olacak ilk Kovid-19 yerli aşısı "TURKOVAC", TÜSEB'in bilimsel ve mali destekleriyle pek çok paydaş ve bilim insanının özverili çalışmaları ile geliştirildi.
Aşı için gönüllü ol butonu
TÜSEB Başkanı Prof. Dr. Erhan Akdoğan, Sağlık Bakanlığının e-Nabız'a eklediği "Aşı Çalışması İçin Gönüllü Ol" butonu üzerinden bugüne dek yaklaşık 900 bin müracaat alınan, belirlenen tıbbi kriterleri sağlamakta olan aday gönüllü sayısı ise kırk bin 822 olan aşının Faz-3 çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.
Geçen senenin mart ayında Kovid-19 süreciyle birlikte TÜSEB'in öncelikle aşı projelerini fonlamaya, desteklemeye başladığını belirten Akdoğan, halihazırda 7 projenin desteklendiğini, sürecin devam ettiğini aktardı. Akdoğan, bunun beraberinde özellikle Kovid-19 tanı merkezlerinin kurulması noktasında da TÜSEB'in çok aktif bir rol aldığını, 400'den fazla personelle 20 kovid tanı merkezinde test süreçlerinin devam ettiğini ifade ederek, şunları kaydetti:
"7 desteklenen yerli aşı projesinden Faz-1, Faz-2 çalışmaları TÜSEB sponsorluğunda, desteği ile devam etmekte olan Erciyes Üniversitesindeki Prof. Dr. Aykut Özdarendeli hocamız tarafından geliştirilen ve Sayın Cumhurbaşkanımızın tensip ve takdirleriyle ismi TURKOVAC olarak belirlenen aşımızın, ilk yerli aşımız olarak Faz-3 çalışmasına geçildi. Bu çalışmamız gerçekten çok büyük bir emek sonucu ortaya çıktı. Size şunu söyleyebilirim, en az 200'den fazla kişinin bu sürece katkı sağladığını görmekteyiz ve süreç de esasında devam ediyor.
Anket çalışmaları yürütülüyor
Faz-1 çalışmalarında 40, Faz-2 çalışmalarında 250 gönüllü alındı ve Faz-3 çalışması kırk bin 800 gönüllüyle devam edecek. Gönüllü alımı başladı ve şu an için devam ediyor. Gönüllü olmak için belki dünyada ilk kez yapay zeka tabanlı olarak e-Nabız sistemimizden ki dünyanın en kuvvetli dijital sağlık sistemlerinden bir tanesi e-Nabız, gönüllüler alınıyor ve bu yapay zeka tabanlı karar destek sistemi ile birlikte dışlanma kriterleri olarak tarif ettiğimiz sonuçlarla birlikte gönüllerden, 'Gönüllü olabilir misin? Olamaz mısın?'ın cevabını öncelik olarak bu algoritma veriyor. Daha sonra da gönüllü olmayı isteyen yurttaşlarımıza birkaç tane anket sorusu sorularak ne kadar etkili bir gönüllü olduğuna dair de bir veri oradan çıkmış oluyor.
Bundan sonra tekrar bir manuel değerlendirme süreci ortaya çıkıyor ve gönüllülük süreçleri başlamış oluyor. Prof. Dr. Erhan Akdoğan, çalışmanın 30 merkezde devam edeceğini, klinik araştırmanın koordinatörlüğünü Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Serhat Ünal'ın üstlendiğini aktararak, "Tabii bunun bir ön süreci var etik kurullar Sağlık Bakanlığımızın Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun da burda onayı ile birlikte bu çalışmanın başladığını söyleyebiliriz. Bunun beraberinde yurtdışında da Faz-3 çalışmaları yapılacak. Bu noktada özellikle Azerbaycan, Kırgızistan ve Pakistan'da Faz-3 çalışmalarının yapılabileceğini söylemek istiyorum." diye konuştu.
Bugünün bilimi yarının teknolojisi olur
Bu konu da bazı ülkelerle de görüşmelerin devam ettiğini, bilimsel çalışmanın neticesinde gerekler yerine geldiği anda acil kullanım onayına da geçilebileceğini söyleyen Akdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü: "Bilimsel bilginin üretilmesi ve bunun teknolojiye dönüşmesi çok önemli bir şey. Bu süreçte bizim bilim insanları olarak şöyle bir tanımlamamız vardır; bugünün bilimi yarının teknolojisi olur. Dolayısıyla artık Kovid-19 özelinde bu bilimsel bilgiyi teknolojiye çevirdik dememiz gerekmektedir. Şu anda tabii bu özellikle laboratuvar ortamında veyahut da küçük ölçekte üretilen aşının büyük ölçek çalışmalarında başarılı olundu.
Üretime devam ediliyor. Faz-3 çalışması tamamlandıktan sonra daha seri üretime geçmemiz gerekmektedir. Burada biz TÜSEB olarak çok güzel ve Türkiye'de ilk kez yeni modeller de geliştirdik." Akdoğan, sürecin iş birliği içerisinde olan kurum ve kuruluşların eşgüdümü kapsamında devam ettiğini ifade ederek, "Yani biz bir teknolojiye ulaşmış durumdayız bu müjdeyi milletimize vermekten hem mutluluk hem de gurur duyuyorum." biçiminde konuştu.
Kuvvetli bir sağlık ekosistemimiz var
Prof. Dr. Akdoğan, "Özellikle ülke olarak savunma sanayinde yakalamış olduğumuz müthiş bir başarı var. Yani çok kısa sırada % 25 yerlilik oranlarını % 75'lere bunu taşıyabildik. Sağlık için de şu an için aynı, müthiş bir konsantrasyonla devam etmekteyiz ve buna ne kadar ehemmiyet verilmesi gerektiği bir kere daha ortaya çıkmış durumda.
Bu noktada Türkiye'de bilimsel bilgi noktasında herhangi bir sıkıntımız yok. Bizim çok kuvvetli bir sağlık ekosistemimiz var." ifadelerini kullandı.