İmmünogenetik kavramı günümüzde oldukça karşılaştığımız bir kavram haline gelmiştir. Hatta hemen hemen incelediğimiz ve patojenleri konu alan her araştırmada karşımıza çıkmaktadır. İmmünogenetik kavramını anlamak adına ilk olarak bu kavramı oluşturan iki temel alanı yani genetik ve bağışıklığın ne olduğunu anlamak bizler için daha aydınlatıcı olacaktır.
Bağışıklık Nedir?
Genel tanım olarak bakıldığında bağışıklığın birçok tanımı bulunmaktadır elbette. Ancak bu yazıda en sade olanlardan birini ele almak niyetindeyim. Bağışıklık, vücudumuzun hastalık yapıcı patojenlere karşı gösterdiği tepkidir. Bu tanımda hastalıktan yapıcı olarak ele alınan patojenleri bakteriler, virüsler vb. birimler olarak düşünebilirsiniz. Bu tür patojenler vücudumuza girdiğinde tabiri caizse içimizde bir savaş başlatırlar ve vücudumuz da tepki olarak bağışıklık yanıtı gösterir. Bağışıklık yanıtını vücudun kendini savunama mekanizmasının en temel adımı olarak tanılandırabiliriz.
Bağışıklık sisteminde meydana gelebilecek bir sorun çok çeşitli ve ağır hastalıklara sebebiyet verebilir. Bağışıklık yetmezliğinden meydana gelebilecek hastalıklar ise bağışıklık sisteminin normale oranla daha az çalışması sonucu enfeksiyonlara sebebiyet verebilmektedir.
Ayrıca tarihe bakıldığında da bağışıklığın günümüzde keşfedilen bir durum değil eski çağlardan beri oldukça popüler olarak ele alınan, üzerine düşünülen ve çözümler üretilen bir konu başlığıdır.
Genetik ile İmmün Sistem İlişkisi
Oldukça geniş çaplı ve popüler bir ana başlık olan genetik tamamen DNA’mızda kodlanan bilgiler ile ilişkilidir. Kapsamının genişliği sebebi ile de her alana etkisi olan bu genetiğin immün sistem içerisinde etkisiz olması ile elbette beklenemez. Önceki bölümde bahsi geçen bağışıklık yetmezliği durumu da aslında genetik kaynaklı olabilmektedir. Bağışıklık sistemini düzenlemek ile ilişkilendirilen genlerde meydana gelen mutasyonlar nedeni ile ortaya çıkan hastalıklar bu durum ile bağlantılıdır.
Akraba evlilikleri vb. nedenler ile kişilerin genetiğinde yer alan mutasyonların yeni nesillere aktarılıyor oluşu da bağışıklık sistemi kaynaklı hastalıklara sahip kişilerin artmasına sebebiyet vermektedir. Bu tür hastalıklara sahip kişiler ülkemizde de oldukça kayda değer miktardadır.
Genetik kaynaklı immün sistem hastalıklarının sayıca fazla olması durumun çok vahim oldu anlamına da gelmemektedir. Son yıllarda genetik alanında yaşanan gelişmelerin de katkısı ile bağışıklık sistemimizin temel taşlarının nasıl işlediği aydınlatılmaya başlamıştır. Bunun yanı sıra bağışıklık ile ilişkili hastalıkların tedavisinde gen tedavisi yöntemlerinin kullanılması da oldukça popüler bir araştırma alanı haline gelmiştir.
COVID-19’da İmmünogenetik
Uzun süredir her alanda karşımıza çıkan ve bizleri oldukça zor durumlara sokan COVID-19 virüsünün tanımlanmasına artık ihtiyaç duymuyoruz. Her alanda olduğu gibi immünogenetik konusunu ele alırken koranavirüsden bahsetmemek olmazdı. Yapılan çeşitli araştırmalar göstermiştir ki viral kaynaklı bu hastalık ile bağışıklığımızın ilişkisi oldukça fazladır. Araştırmalara göre vücudumuzun COVID-19’a nasıl bir tepki oluşturduğu, virüsün kalıcılığı ve üstesinden gelme durumlarını kontrol eden genetik varyasyonların hastalığın kişide nasıl işleyeceğini tahmin etmek açısından oldukça önemli olduğu öne sürülmektedir.
Buna ek olarak korana virüse karşı bağışıklık tepkisinin ve işlevini etkileyen genetik temellerin keşfi de kişiye özel geliştirilmiş tedavi yöntemlerinin oluşturulmasına da öncülük edebilir. Yapılan deneyler incelendiğinde immünogenetik incelemelerin COVID-19’un şiddeti ve ölümcüllüğünün etkilerini önceden görmek adına büyük rolü olacağı söylenebilir.
En sonunda konuyu toparlamak gerekirse immünogenetik oldukça geniş kapsamlı iki temel alan olan bağışıklık ve genetiğin birleşmesi ile oluşan alt bir alandır. İmmünolojik yetersizliklerle bağlantılı genlerin keşfi ve bunların sonuçları, terapötik yöntemler için yeni hedef genlerin keşfedilmesine yol açabilir. Alternatif olarak, genetik farklılıklar hastalığın immünolojik mekanizmasını karakterize edebilir.
Kaynakça / Sayfa 2