485
Yaklaşık 1000 sene arayla Sultanahmet’i kasıp kavuran iki kadın, İmparatoriçe Theodora (Ö.548) ve Hürrem Sultan’ın (Ö.1558) çok benzer tarafları vardır. İlki Kıbrıslı, ikincisi Lehistanlı orijinle, asil unvanları olmadan doğmuşlar, İstanbul’a bir şekilde gelmişler ve makamlarını ele geçirdikten sonra akla hayale gelmeyecek entrikalar çevirmişlerdir. Her ikisi de aşk ve cinselliğin sembolü olmuşlar, erkek egemen imparatorluklarda kadın saltanatının varlığını kanıtlamışlardır. İkisinin de imparatorluk hükümdarı kocaları, kendilerinin ölümünden sonra evlenmemişlerdir.
Theodora’nın, Kıbrıslı değil aslen Karadenizli olduğu söylenir (Pontus); bir başka yorumda ise bu kez Hürrem’in Kırımlı olduğundan bahsedilir. Bu durumda Karadeniz kanı da aralarında bir benzerlik olabilir mi acaba? Biz nasıl olsa göremeyeceğiz ama tarihe not düşerek 2500li yıllara dikkat edilmelidir diyelim; her 1000 senede böyle bir kasırga gelip geçiyor İstanbul’dan anlaşılan.
486
Tüm canlılar içinde gelecek endişesi taşıyan sadece insanlardır. Bu nedenle isteyerek veya çoğunlukla istemeyerek dünyanın hırpalanmasına, yaşanamayacak hale gelmesine neden oluyoruz. Aynı zamanda, diğer canlıları hiçe sayarak ve yaşam alanları bırakmayarak, son derece bencilce davranarak aptallık ediyoruz. Tüm canlılar yaşar ve ölür fakat insan bunu idrak edebilen tek canlı olmasına rağmen neden hiç ölmeyecekmiş gibi sınırsızca açgözlüdür bilinmiyor.
Gelgelelim en büyük hırs ve kavga nedenlerinden biri olan makam tutkusu ile diğeri para açgözlülüğü arasında her zaman doğru bir ilişki de olmayabiliyor. Ama ikisi bir araya geldiğinde yıkıcı gücü durdurulamıyor. 4.5 milyar yaşındaki dünyada, insan canlısı sadece son 2 milyon senede boy gösteriyor. Bunun sadece son 10 bin senesinde mülk ve makam tutkusu ile yanıp tutuşuyor. İnsanın para ile aşkı, Assur tüccarlarını da hesaba katarsak, son 4 bin; ilk basılı parayı kullanan Lidyalıları düşünürsek son 2,500 senedir sürüyor. Hâlbuki giysilerimiz sıcaklık üretmezler, bizleri kendi sıcaklığımızla ısıtırlar.
Kediler ise 6 milyon senedir dünya üzerinde keyifle yaşıyorlar. Bu kadar zeki canlıların, neden parayı, mülkü veya makamı icat etmeye yeltenmediklerini hiç düşündünüz mü?
487
İnsanların en önemli ve aslında tek kutlamak zorunda oldukları tarih, doğdukları gündür. Önemli veya sıradan bir kişi olsalar da kendileri için tarihe atılmış imza odur. 2008’den bu yana, benim doğum günüm çok önemli bir konuda farkındalık yaratma amacıyla belirlenen tarihe denk düşüyor: ‘’Dünya Otizm Farkındalık Günü’’. Birleşmiş Milletlerin A/RES/62/139 sayılı kararıyla resmiyet kazanmış bu özel günün artık ülkemizde de ciddiyetle ele alınıyor olması en az doğum günüm kadar beni mutlu ediyor.
488
Tek suçları biraz kenarda köşede kalmış olmak olan Stratonikeia ve komşusu Lagina antik kentlerine yaptığımız zulmün farkına varıyoruz. Tarihin belki de en önemli kavşaklarından olan ve aralarında Kutsal Hac Yürüme Yolu bulunan, geçmişleri 2500-3000 yıl öncesine dayanan bu güzelim kentlerin üzerindeki sis perdesi henüz tam olarak aydınlanmamıştır. Heyhat, tamamen aydınlanması da pek mümkün gözükmüyor zira ikisinin tam ortasına zebellah gibi dikilen Yatağan termik santrali, kendi çirkinliği ve zararı yetmezmiş gibi, yakılan kömürlerin tozlarının tam da bu iki antik kent arasına bir dağ oluşturacak şekilde yığılması ile geçmişi örtmüş durumda. Bununla da kalmayıp bu antik alanın ortasından otoban geçirilmesi de ayrı bir garabet. Kazı başkanlığı ve Muğla Anıtlar Kurulu’nun insafına kalmış ve senelerdir bitirilemeyen Stratonikeia (Eskihisar) kenti/köyü koruma amaçlı imar planının da gecikmesinin, bir bütün olarak ele alınması gereken köy yerleşme alanındaki Osmanlı Dönemi evlerinin yıkılıp yitmesine neden olmaması temennisiyle önce Stratonikeia üzerine not Düşe-yorum.
Stratonikeia Antik Kenti kazı başkanı Prof. Dr. Bilal Söğüt, antik kentteki 23 metrekarelik duvarda yazılı olanları özetlemiş: "Roma döneminde burada satılan tüm ürünlerle verilen hizmetlerin karşılığı var. Burada antik dönemdeki insanların yedikleri ve sattıkları ürünlerin hepsi bulunuyor. Zeytinin bile dört ya da beş çeşidi var. Birinci kalite zeytin o dönem için 45 Denaryus (Roma parası). Enflasyonun yükselmemesi amacıyla bir üst taban fiyatı belirlenmiş. Onun yukarısına satma şansınız da yok. Destekleme sistemi de var. Mesela Agora'ya gelen herhangi bir ürün kaç paraysa bir zengin gelip 2 lirasını karşılıyor. Üreticiden 5 liraya alıyorlar, tüketiciye burada 3 liraya satıyorlar. Zengin aradaki farkı karşılıyor. Tüketici ve üretici doğrudan desteklenmiş oluyor." Tunceli’nin yeni Belediye Başkanı M.Fatih Maçoğlu’na Duyuru-yorum.
Derkenar: Haftaya, Osman Hamdi Bey, Arnavutköylü antikacı Mimi, Raffi Portakal, Hesiodos, Azra Erhat ve Tanrıça Hekate bağlantılı, Lagina+ Theogonia üzerine şahsi fikirlerimi içeren denemeler. İzle-yorum’u takip etmenizde fayda mülahaza ede-yorum.
*Stratonikeia pazar yeri fiyat listesinden.