Organ nakli verici vücuttan çıkarılarak hasarlı organın yerine alıcı vücuda yerleştirilmesine organ nakli denir. Hasarlı organ yerine sağlıklı organın yani donörün alıcıya yerleştirilmesi ile organın tekrar sağlıklı çalışması sağlanır. Donör ve alıcı bulunduğu konum önemli değildir. Donör nerde olursa olsun alıcıya nakli yapılabilir. Nakli yapılacak organlar canlı vücuttan alındığı gibi kadavralardan da alınabilir.
Sorunsuz bir şekilde nakledilebilen organlar; kalp, böbrekler, uterus, karaciğer, akciğer, pankreas, bağırsak ve timüs’ dur. Tıbbi verilerin incelendiğinde genel olarak nakledilen organ, başta böbrekler, bunu takiben de karaciğer organının nakil yapıldığı görülmektedir. Organ naklinin en önemli noktası nakli yapılan organın bağışıklık sistemine tepki göstermesidir. Bunun aksi nakil başarısızlığı ve organ naklinin reddi gibi problem oluşturabilir. Bunun önüne geçilmesi için “serotipleme” yani uygun verici bulmak için “verici- alıcı” eşleşmesi yapılarak sonuç belirlenmelidir. Ayrıca nakil reddinin ihtimalini en aza indirmek için immünosüpresa ilaç kullanmak da etkili olur.
En çok naklin yapıldığı dokular ise kemikler, deri, kalp kapakçıkları, sinirler, tendonlar, kornea ve damarlardır. En sık nakledilen dokular ise kornea, kemik ve tendon naklidir. Kemik ve tendonun diğer ismi “kas-iskelet greftleri” olarak isimlendirilir. Doku nakli organ nakline göre en çok gerçekleştirilen nakil türüdür.
Organ Naklini Kimler Yaptırır?
Organ bağışlayan kişiler genel olarak ölü, canlı veya beyin ölümü kesinleşmiş kişilerde olabilir. Organ nakli ve doku nakli aynı vücut içinden de yapılabilir. Bunun tıbbi ismi “otogreft” olarak adlandırılır.
Canlı donörler, hayatta kalacakları ve vücudun diğer organlarının sağlıklı bir şekilde çalışabileceği durumlarda organ naklini gerçekleştirebilirler. Bu tür bağışlara örnek; böbrek bağışı, ince bağırsak, kısmi karaciğer ve akciğer lobudur.
Kadavra (merhum) donörler, beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerin yaşaması için makinalara bağlı olarak vücutlarının organik faaliyetlerini devam ettirilen kişilerdir. Beyin ölümü, patolojik ya da travmatik nedenlerden ötürü beyinde yaralanmanın gerçekleştiğinde ya da beyne giden kan dolaşımının tıkanarak kesilmesinden dolayı beyin fonksiyonlarının durmasına “beyin ölümü” denilir.
Organ nakli ve doku naklini hemen herkes yapabilir. Beyin ölümü gerçekleşmiş kişiler ve canlı kişiler organ nakli yaptırabilir. Bu sayede birçok hayat kurtulabilir.