Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Taner Demirer, koronavirüsten kurtuluşun kuvvet olduğunu söyledi. Senede 1 veya 2 kere aşı gerekeceğini gösteren Demirer, “Dünya aşılamada yavaş. Benim görüşüm bu Kovid 8-10 sene gider. dahası mutasyona uğruyor.” dedi.
Dünyada aşı patentinin kaldırılması tartışılıyor. Niye? Çünkü aşı yetmiyor. Başta Afrika edinmek birçok ülke aşılamada çok geri. Avrupa bile istediği aşılamayı yapamadı, oranlar düşük. Dünyada aşı bulamayanlar fazla olduğu gibi aksine aşı sırası gelenler ve aşı olmayan aşı karşıtları var.
Salgından kurtulmak için neler yapılması gerektiğini ve sürecin ne değin devam edebileceğini TBMM iftihar ödülü ve TÜBİTAK bilim ödülü alan Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Taner Demirer Milliyet’ten Abdullah Karakuş’a anlattı.
Afrika’da yalnızca yüzde 1
Bütün dünyada aşılamanın fazla yavaş gittiğini gösteren Prof. Demirer, “düşünün Afrika’nın yüzde 1 aşılandı. Orası patlarsa ölüm daha fazla olur. Aralıksız öbür mutasyonlar karşımıza çıkıyor. Benim görüşüm bu Kovid 8-10 yıl gider. Hint virüsünün mutasyonunun detaylarının çıkmasını bekliyoruz. Bence önümüzdeki yıllarda bu devam edecek. Senede 1 ya da 2 kez aşının türüne tarafından aşı olmamız gerekecek” diyor.
Bilinmeyen fazla şey var
Sahiden mayıs ayını da ayrıntılarıyla kapatmak lazım. Ama şöyle bir problem var. Vatandaş fazla sıkıldı. Hepimiz sıkıntıya giriyoruz. Mevsim değişti, herkes dışarı çıkmak istiyor. İkincisi de bu kapanmadan daha sonra tedbirler açılınca insanlar bir rehavete kapılıyor.
Kapanmadan çıkınca neler yapılmalı?
Kapanmanın etkisini azaltan bir rehavete kapılıyorlar. Kapanmalardan sonra daima bir dalga, büyüme görüyoruz. İnsanlar buna uyarı etmeli. Kapanmadan sonra hemen açılmayalım. Kapanmadan daha sonra aşıya sürat verilebilirse o zaman vakaları aşağıya sürüklemek daha muhtemel olacak. İnsanların bilinçli olması gerekli.
Kapanmadan önce halk müziği büyük şehirlerden Anadolu’ya akın etti. Gidenler belirtisiz virüsle gittiyse orada bulaştırdı. Biz kapanmadan sonradan vakaların düşmesini beklerken bu dışarı giden insanların bulaştırmasıyla tersine artışta olabilir. Bu insan trafiği olmasa daha iyi olurdu.
Kapanmadan çıkışta maske, uzaklık ve hijyene çok dikkat etmemiz lüzumlu. Muhtemel olduğunca kalabalıklara girmememiz gerekiyor. Aşı bile bütün garanti değil, etrafa da yayabiliyor. Bizim daha açıklayamadığımız, bilemediğimiz birçok konu var.
Virüs bazı insanları öldürüyor. Herkesi öldürmüyor. Bakıyorsunuz diyabeti yok, obezitesi değil, hipertansiyonu değil lakin 35 yaşında sapasağlam birini öldürüyor. 85 yaşındaki hafif atlatıp çıkıyor. Çağrıda Bulunmak ki bizim daha açıklayamadığımız bağışıklık yollarındaki eksikliği virüs kullanıyor. O nedenle herkesin en fazla dikkati göstermesi gerekiyor. Bireysel bazda kapanma fazla manâlı.
Virüsten kurtuluş kuvvet
Dünya genelinde aşıda bezginlik var. Aşı savaşları var. 135 fakir ülkeye dışarı giden aşı oranları çok düşük. 2021 yılında dünyanın en azından yüzde 50’sinin aşılanması beklenirdi.
Ama buna ulaşmamız çok zorlama. Virüsten kurtuluş kuvvet olacak, öyle gözüküyor. Çünkü dünyada aşılama fazla yavaş gidiyor. ABD’nin blokajı aşı üretimini engelliyor.Mesela aşının şişesini Hindistan’a ABD gönderiyor. O göndermeyince Hindistan aşıyı yapamıyor. Mayıs ayının sonunda toplamda 2 milyar doz verilmiş olacak. Bu tüm insanlığı yetmez. Yani yeterince aşı yapılamıyor. Hindistan ile Çin’in nüfusu fazla yüksek. Hindistan’ın kendi ülkesini bile aşılaması fazla zorlama. Afrika yüzde 1 aşılandı. Orası patlarsa ölüm daha çok olur.
Senede iki defa aşı
Fakir ülkeleri daha fazla vuracak. Avrupa ülkeleri Almanya ve Fransa aşılamada yavaş. Dünya aşılamada yavaş. Benim görüşüm bu Kovid 8-10 sene gider. bir de mutasyona uğruyor. Bu da lehimize olmuyor hep aleyhimize oluyor. Daha bulaşıcı daha öldürücü gibi oluyor. Hint virüsünün mutasyonunun detaylarının çıkmasını bekliyoruz. Bence önümüzdeki yıllarda bu devam edecek. Senede 1 ya da 2 defa aşının türüne kadar aşı olmamız gerekecek.
İnsanlarda tedirginlik var mı aşı konusunda?
Aşı bulamayanların yanında aşı tedirginliği ve tereddüdü de var. ABD’de yüzde 25’i aşı olmak istemiyor. Bizim ülkemizde de var ama bilinçlendirmeyle halledilebilecek bir konu. Bizim ülkemizde hazirana dek yüzde 45’i aşılansa çok iyi olurdu.
ABD’de bu oranı yakaladı. 160 milyon insan birincil doz aldı. İngiltere’de bir doz aşı bölge yüzde 60’lara yaklaştı. İkinciler yapılıyor. İngiltere rahatladı. Bu da neyi gösteriyor? Aşının etkinliği var. Elimizdeki iki silah tam kapanma ve aşı.
Çocuklarda durum nasıl?
İki şey tartışılıyor. Korona’nın uzun vadeli etkileri. Birincisi yapılan aşıların bir etkisi olur mu acaba? İkincisi korona geçirenlerin birkaç yıl sonradan organ fonksiyonları nasıl olacak, ne değişecek? Bunları da ileride göreceğiz. Gördüğümüz şu ama 18 yaş altının da aşılanmalı gerekiyor. Bu konuda incelemeler var. Çocuklarda da önemli şekilde korona ağır seyredebiliyor, ölümlü tablo yaratabiliyor.
Aşının sonuçları nasıl çıkıyor?
Aşının etkinliği büyük. Türkiye’de hastaneye yatışlar yüzde 85 azalıyor. Ölümler yüzde 90 azalıyor. Hem Çin ayrıca öteki aşılar pandemide etkinliği olan aşılar. Can Sıkıntısı çıkaran değişim. Bu zamana kadar aşıların İngiliz ve Brezilya mutasyonunda da etkin olduğu gösterildi.
Fakat Güney Afrika mutasyonunda etkinliği yüzde 50’lere düşüyor. Burada bilinmez Hindistan mutasyonu. Hindistan’da rakamlar şipşak artıyor. Bu mutant virüsün daha yayılıcı ve daha ölümcül olabileceği belirtiliyor. Onun için Hint virüsüne karşı dünyanın fazla daha açıkgöz olması lüzumlu.
Hatta mutant Hint virüsleri aşıların profilini de değiştirmeyi gerektirebilir. Hangi aşıların? Teknoloji kullanılan Alman aşısının. Ama ölü aşılar için böyle bir şey laf konusu değil. Ölü aşılar burada da emin derecede etkili olur.
3. doz aşı zorunlu mi?
Gerçekte her sene aşı olmamız gerekiyor. Çünkü dünya bu aşılanma durumuyla pandemiyi yenemeyecek gibi gözüküyor. Dünyada ayda 80 milyon insan aşılansa bir yılda bu 1 milyar ediyor. Ayda 300 milyon aşılasanız bir yılda 3.5 milyar eder. Bu rakamlara varmak mümkün gözükmüyor. Dolayısıyla pandemiyi ekarte etmek zor. Hele daha 130 ülkeye aşı ulaşmadığına göre.
Bu pandemi kalıcı olabilecek gibi gözüküyor. Çünkü aşılanan aşılanmayanlar apaçık. Onun için yılda 2 defa aşıyı yaptırmamız gerekecek. 6 ayda bir. Çin aşısı yaptıranların bilhassa 6 ay daha sonra bir daha aşılanması lazım. Yerli aşının devreye girmesi de bu açıdan önemli. Alman aşısında ise ikinciden 1 yıl sonradan tekrarlanabilir.
Aşı olmayanı ne bekler?
En kolay anlatımla aşı olmayanı ölüm bekler. Yoğun bakıma düşebilirler, gençler de ölüyor. Yakınlarına bulaştırırlar. Onların ağır geçirmesine, ölmesine neden olabilir.
Aşı tereddüttü içinde olmamak gerekiyor. Herkesin aşı olması gerekli. Bu aşılarla ilgili uzun vadede kısırlık yapması, otizm gibi birçok spekülasyon yapıldı. Aşılar otizm ve kısırlık yapmıyor.
Bizim ülkemizde ise 60 yaş üstü kısırlıktan çok korkuyor. Bu olağandışı. Bilmek fazla baskı. Türkiye’de iyi bir misal gördük biz son 1.5 ayda. Bilhassa 60 yaş ve üzeri aşılandığı için hastanelerdeki kompozisyon değişti. Daha genç insanlar hastaneye gelmeye başladı, yoğun bakıma gitti. Aşıdan önce bunlar 60 yaş üstü gruptu. Aşı olmayanlar hastanelerin müdavimi oldu.