Kokunun anıları canlandırmada önemli bir rolü vardır. Bir anda gözlerini kapatır, sizi bir yerlere götürür, gözlerini açmadan önce seni iyice anılarının etrafında döndürür durur. Sonrasındaysa hiç beklemediğin bir anda takılı bırakır. İster istemez o kokuyu takip eder, en derininize çekersiniz. Duyduğunuz koku o anda sizi dünyanın en huzurlu insanı gibi hissettirirken bir anda hayatınızı alt üst edebilir, içinizi eritebilir, canınızı yakabilir. Takvim sayfalarının nasıl da uçup gittiğini düşündürebilir; küçük bir çocukken büyümek istediğiniz, büyüdüğünüzde de ‘’ Keşke çocuk kalsaydım.’’ dediğiniz o anlara götürebilir. İçinizdeki katran karası düşünceleri bir anda uçan balonları elinizden bırakıp havada süzülüşünü izler gibi bırakabilir, hafifleyebilirsiniz. Bir anda kendinizi ateşin tam ortasında da hissedebilirsiniz. Yenildiğiniz, tepetaklak olduğunuz bir anı tekrar yaşayabilirsiniz.
Baharın ilk günlerinde burnunuza gelen çiçek kokuları size tatlı bir hüzün verir mi? Bana hep olur bu. Aklıma hep çocukluğumda sokaklarda nasıl koşuşturduğum, oyunlar oynadığım, arkadaşlarımla gizli gizli dondurma yediğim günler gelir. Çamurdan doğum günü pastaları yaptığım, çimlerde yuvarlandığım, arı görünce çığlıklar atıp kaçtığım zamanlar…
Bebek şampuanının kokusu annelerimize belki anneliğin en güzel zamanlarını yaşattığımız, en anlamlı ve en güzel duyguları hissettiği; bizlerin en sevimli ve en mutlu bebeklik anılarımızı hatırlatacaktır ve yüzlerinde gülümseme belirecek, o günler film şeridi gibi gözlerinin önünden geçecektir. Belki de bebekken size banyo yaptırmanın ne kadar zor bir süreç olduğunu hatırlayıp derin bir nefes alacaklardır, kim bilir?
Portakal kokusunu duyduğumda hep kat kat giyindiğim, hasta olup yataklara düştüğüm ve çok üşüdüğüm zamanlar aklıma gelir. Portakal soymak da böyle zamanlarda ne zahmetlidir… Keşke birileri benim için portakal soysa, hatta suyunu sıksa ne iyi olur diye geçiririm içimden. Benden yaşça büyük kişilerden şunları duymuşluğum vardır; portakal kokusunu duyduklarında hep yılbaşını hatırlattığını söylerler çünkü yıllar yıllar önce portakal evlerine yılda sadece bir kere alınır, o gün içinde de bitermiş. Eve geldiği an bıçaklarla soyulur, sonra ellerinden suları aka aka yerlermiş. Bütün oda portakal kokarmış, o da yılbaşlarına denk gelirmiş. Mutfak masasında haftalarca dursa da yüzüne bakmayacağım portakalları yemek için insanların bir yıl beklemesi beni çok hüzünlendirmişti.
Bazen de bazı kokuları artık duyamamak insanı üzebilir. Küçükken kardeşinizin kokusunu doya doya içinize çekerken şimdi o kokunun yerini sigara kokusu almış olabilir.Bazı kokuları duyduğunuzda da burnunuzu kapatabilirsiniz. Hatta bu koku midenizi bulandırmaya sebep olabilir ama bazıları için bu kokular özlem ve hasret duygularını anımsatabilir. Mesela tezek kokusu. Mide bulandırıcı değil mi? Yüzünüzü eşkittiniz sanki. Köyde büyümüş, bütün gününü hayvanlarla geçirmiş, meyveleri dalından koparıp yemiş insanlar tezek kokusunu alınca köylerini , çocukluklarını nasıl da özlediklerini hissederler ve o eski anıları gelir teker teker gözlerinin önüne. Gözlerinde yaşlar bile süzülür belki.
Çok sevdiğiniz bir insanı uzun zaman görmediğinizde ve gördüğünüz an ona sıkıca sarılıp kokusunu içinize çekemediğinizde, denizin ve toprağın kokusunu alamadığınızda, yediğiniz yemeğin kokusu burnunuza gelmediğinde ne hissedersiniz? Moraliniz bozulmaz mı, mutsuz hissetmez misiniz? Ciğerlerinize, kalbinize, ruhunuza iyi gelecek kokuları her zaman duymak istemez misiniz?
Her koku başkadır. Her günün her dakikası başka başka kokuları duyabilir, başka başka duygular yaşayabiliriz. Koku bize zamanda yolculuk yaptırır, o zamanda fosforladığımız duraklarda durdurur veya hiç beklemediğimiz yerlerde buluruz kendimizi. Hatta çoktandır derin nefes almadığınızı hissedip tekrar tekrar derin nefes bile aldırtabilir. Bazı kokular sizi gıdıklayabilir, içiniz içinize sığmayacak hale getirebilir. Bu bir deniz kokusunu duyduğunuzda da olabilir, kokusunu çok sevdiğiniz birinin yanında da…
Yazar: Feray Ünsal