Türkiye’de Ambulans Rallileri Artık Niye Yapılmıyor?
Ambulans Rallisi’ni ilk kez 2003 yılında Türkiye’nin ilk paramediği ve hocası Semra Çelikli’den duyduğumda, Çek Cumhuriyeti’nde her yıl düzenlenen bu yarışmaları mutlaka gidip görmeliyim diye düşünmüştüm.
2004 yılında kurduğumuz Acil Ambulans Hekimleri Derneği Başkanı olarak Çek Cumhuriyeti’nin kuzeyindeki Jesenik bölgesindeki bu uluslararası yarışmaya gözlemci olarak katıldım. Gördüğüm şeyler inanılmazdı. Avrupa’nın neredeyse her ülkesinden hatta Kanada ve Japonya’dan farklı kategorilerde (hekimli, paramedikli) katılan yüze yakın ambulans ekibi, kendi araçları veya Çeklerin verdikleri ambulanslar ile adeta bir festival havasında kışın kayak merkezi olan tesislerde toplanmışlardı.
1997 yılında artık hayatta olmayan Dr. Jiri Stana tarafından başlatılan ve hiç aralıksız 26 yıldır devam eden bu yarışmalara Türkiye adına İzmir 112 ve Adana 112 ekipleri olarak 2007 yılından itibaren katılmaya başladık.
Son derece bilimsel ve profesyonelce hazırlanan senaryolar, ekiplerin vaka başında yaptıklarının uluslararası hakemlerce değerlendirildiği bu yarışmalar hem eğitici hem de son derece keyifliydi.
Türkiye’nin ilk ambulans rallisi ise benim başkanlığımı yaptığım Acil Ambulans Hekimleri Derneği’nin İzmir İl Sağlık Müdürlüğü ile birlikte düzenlediği, 2’si yabancı ülkelerden (Rusya, İsrail) 10 ulusal ekibin katılımı ile Urla adasında düzenlenen 1. Türkiye Ambulans Rallisi’dir.
2 gün İzmir’in farklı yerlerinde düzenlenen senaryolu vakalara müdahale edilen bu organizasyonun 1.si Eskişehir 112 ekibi olmuştur. İlk rallinin 112 ekipleri arasında duyulması ve her yıl düzenlenmesi önerisi üzerine bu kez Antalya ilinde Sağlık Bakanlığı’nın onayı ve destekleri ile 2. Uluslararası Ambulans Rallisi düzenlendi. Öncesinde bir sempozyumun da düzenlendiği bu ralliye çok sayıda yabancı ekipte davet edildi. Almanya, İtalya, Çek Cumhuriyeti, Rusya ve Polonya ekiplerinin de katıldığı ve toplam 18 ekibin olduğu bu yarışmanın 1. si bu kez İzmir 112 oldu.
3. Türkiye Ambulans Rallisi’nin adresi 2007 yılında başkent Ankara’ydı. Bu kez Avrupa ülkeleri yanında komşularımız Yunanistan ve Bulgaristan’dan da ekipler katılmıştı. Sempozyumun ardından düzenlenen ve gece gündüz devam eden 2 günlük ambulans rallisinin 1. si ekibin tamamı kadınlardan oluşan İzmir 112 ekibi, 2. si Çek Cumhuriyeti, 3. sü Ankara 112 ekibi oldu. O tarihlerde oldukça sansasyon yaratan ve sanki fiziki gücün daha önemli olduğu düşünülen bu rallide akıl ve bilimselliğin daha önemli olduğunu göstermesi bakımından bu sonuç son derece anlamlıydı.
2008 yılında Sağlık Bakanlığı’nın yeterli ilgiyi göstermemesi üzerine derneğimiz İzmir’de İzmir İl Sağlık Müdürlüğü ile 4. Uluslararası Katılımlı Sempozyum ve Ambulans Rallisi’ni organize etti. Çok sayıda Avrupa ekibinin katıldığı bu yarışmanın bu seferki galibi Polonya ekibi, 2.si ise Macaristan ekibi oldu.
2009 yılı sadece sempozyum ile geçti.
2010 yılı ise belki de ülkemiz adına en başarılı yıldı. Önce Polonya’daki uluslararası Kış Ambulans Rallisine katılan İzmir 112 ekibi Polonya Cumhurbaşkanlığı kupası ve yabancı hekimli ekipler kategorisinde 1. lik alarak 2 kupa ile ülkemize büyük bir başarı ile döndü.
Ardından İzmir’de derneğimiz tarafından düzenlenen International Aegean 2010 Ambulans Rallisi ve Sempozyumuna Avrupa ülkelerinden rekor bir katılım oldu. Londra Ambulans Servisinin (LAS) 2 ekip ile katıldığı bu zorlu yarışmanın 1. Avusturya ekibi, 2. İzmir 112 3. sü ise Polonya ekibi oldu. İzmir’in Urla, Çeşme ve merkez ilçelerinde gece gündüz aralıksız süren ve gerçeğe çok yakın hazırlanan vaka senaryoları, hava ve deniz unsurlarının yer aldığı üst düzey organizasyonu ile yabancı ekiplerin bile övgü ile söz ettiği bu organizasyon ile artık Avrupa ambulans ekiplerinin bile kabul ettiği bir noktaya ulaşmıştık. Daha sonraki yıllarda çeşitli nedenlerle bir türlü istenen düzeyde yapılamayan, bir süre Paramedik Dernekleri’nin özverili çabaları ile yapılan bu organizasyon son yıllarda adeta unutuldu.
Benim hatırladığım son büyük başarı, Bolu 112’den son derece yetenekli bir ekibin üst üste yılmadan Çek Cumhuriyeti’nde düzenlenen Ambulans Rallilerine kendi imkanları ile katılmaları olmuştu. 2016 yılında Danimarka’nın Kopenhag şehrinde düzenlenen 35 ülkeden 65 ekibin katıldığı EMS2016 yarışmasında Londra Ambulans Servisi ve Danimarka Hava Ambulans ekibi ile birlikte finale kalan Bolu 112 ekibinin ödülünü Danimarka Kraliçesinden alması ülkemiz adına son derece gurur vericiydi.
Peki uluslararası düzeyde yakalanan bu büyük başarılara, yurt dışındaki ekiplerle birlikte yarışarak bir çeşit eğitim olan ve son derece ilgi gören bu yarışmalar niye artık ülkemizde yapılamıyor? Avrupa’nın birçok ülkesinde, Kıbrıs güney kesiminde bile yapılan bu yarışmaları düzenleyecek bir irade yok mu?
Yazar Dr. Turhan Sofuoğlu, Acil Afet Ambulans Hekimleri Dernek Başkanı, İzmir, 7 Ekim 2023