"Cumhur-u avâmı, burhandan ziyade, me’hazdaki kudsiyet imtisâle sevk eder." cümlesini izah eder misiniz?
Cts, 18-Kas-2017 - 07:04 tarihinde gönderildi
Değerli Kardeşimiz;
İnsanlığın çoğunluğunu oluşturan avam insanlar, delilden ve delil getirmekten çok, inandığı değerlerin kaynaklarının kutsal olmasına bakar.
Avam insanlar için kaynağın kutsallığı, delilden daha keskin daha etkili ve daha sözü dinlenirdir.
Mesela, bir alim namaz kılmaya dair yüz sayfalık delilli ispatlı gayet ikna edici bir risale kaleme alsa ve avam birisine bunu okusa, bundan hasıl olacak etki birkaç satırlık bir hadisin namazı teşvik etmesine yetişemez. Çünkü risaleyi bir alim yazıyor, hadisi ise Allah’ın habibi ve elçisi söylüyor. Avam bir insan burada namaz hakkında ne denilmişe bakmıyor kimin dediğine bakıyor.
Özetle avam insanlar, söylenene değil söyleyene, ağızdan çıkana değil ağza, ne söylenmişe değil kim söylemişe önem veriyor ve buna dikkat kesiliyor. Avam insanları harekete geçiren sözün kendisi değil sözün kutsallığıdır.
Bu sebeple ibadet dili ve ibadetlere teşvik için vaz edilen cuma hutbesinde ayet ve hadisler orijinal bir şekilde okunmalı ve okutulmalıdır. Çeviri ve mealler aslının yerini tutmadığı gibi etki bakımından da aslı gibi asla olamaz.
Burada -haşa- delil küçümsenmiyor, bir realiteye işaret ediliyor. İnsanların hepsi ehli tahkik ve alim olsa idi, o zaman kaynak değil delil daha öne çıkardı.
Ayrıca ayet ve hadislerde hem metnin kutsallığı hem de delil beraber bulunuyor. O zaman etki diğer sözlerden daha etkili bir hale geliyor. Haşa, ayet ve hadisler sadece Allah ve Resulü tarafından söylendiği için güçlüdür, yoksa delil ve mantık bunlarda aranmamalıdır, diyemeyiz.
Hadisin diğer sözlere üstünlüğü, hem delil içermesinden dolayıdır hem de Allah elçisi tarafından söyleniyor olmasından dolayıdır. Bu inceliği akılda tutmakta fayda var.
Avam tabakasının kutsallığı delilden üstün ve önce görmesi, delilin değer ve kıymetini düşürmez.
Selam ve dua ile...
Sorularla Risale Editör