Diş gıcırdatmak tıptaki adıyla “Bruksizm“, günümüzde oldukça sık görülen bir hastalıktır. Bazı durumlarda uyanık halde olunduğu zamanlarda da görülse bu olay genellikle uyku esnasında bilinçsizce gerçekleşir. Bu durumu yaşayan kişi genellikle farkında olmaz ve çevresinden uyarı almasıyla fark edebilir. Genellikle stresin sebep olduğu bu hastalığın kesinlikle hafife alınmaması gerekiyor.
Uyku bruksizmi uyku ile ilişkili bir hareket bozukluğu olarak kabul edilir. Uyku sırasında dişlerini sıkan veya gıcırdatan insanlar horlama ve nefes almada duraklama gibi diğer uyku bozukluklarına daha yatkındır. (uyku apnesi).
Diş gıcırdatmak yani Bruksizm oldukça rahatsız edici bir ses çıkarabilir. Bu rahatsızlık, çeneyi kitlemek ve dişleri sıkmak şeklinde de görülebilir. Çok küçük yaşlarda başlayabilen bu problem uzun süreçte çok ciddi sorunları beraberinde getirebilir. Genellikle bebeklerde de görülen bu davranış zaman içinde yok olsa bile ilerleyen yaşlarda tekrardan ortaya çıkabilir.
Bruksizm Hastalığının Sebepleri
İçindekiler
“Neden dişlerimi gıcırdatıyorum?” diyorsanız bunun en muhtemel sebebi strestir. Genellikle gün içinde aşırı stres yapılan durumlar çoğu zaman uyku esnasında olmak üzere çenesinin kitlemesi, dişlerini sıkmak veya dişleri gıcırdatmak gibi problemlere yol açıyor. Stresin en büyük zararlarından birisi olan bruksizm sadece strese dayalı değil. Aşırı derecede sinirli veya hassas yapısı olan insanlarda sıklıkla görülen bruksizm, alkol, tütün, uyuşturucu ve bazı ilaçlar sebebiyle de yaşanabilir. Bruksizm oldukça zararlı bir hastalıktır. Bu nedenle doktor kontrolü olmadan ilaç tüketilmemeli ve stresten kesinlikle kaçınılmalıdır.
Risk faktörleri
Bu faktörler, diş gıcırdatma riskinizi arttırır:
- Stres. Artan anksiyete veya stres dişlerin taşlanmasına yol açabilir. Öfke ve hayal kırıklığı olabilir.
- Yaş. Bruksizm, küçük çocuklarda yaygındır, ancak genellikle erişkinlikten uzaklaşır.
- Kişilik tipi. Agresif, rekabetçi veya hiperaktif bir kişilik tipine sahip olmak, bruksizm riskinizi artırabilir.
- İlaçlar ve diğer maddeler. Bruxism, bazı antidepresanlar gibi bazı psikiyatrik ilaçların nadir görülen bir yan etkisi olabilir. Tütün içilmesi, kafeinli içecekler veya alkol içilmesi veya eğlence amaçlı ilaçlar kullanmak, bruksizm riskini artırabilir.
- Diş Gıcırdatan aile üyeleri. Uyku bruksizmi ailelerde ortaya çıkma eğilimindedir. Bruksiziniz varsa, ailenizin diğer üyeleri de bruksizm veya bir geçmişi olabilir.
- Diğer bozukluklar. Bruxism, Parkinson hastalığı, demans, gastroözofageal reflü bozukluğu (GERD), epilepsi, gece terörü, uyku apnesi gibi uyku ile ilişkili bozukluklar ve dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi bazı ruhsal sağlık ve tıbbi bozukluklarla ilişkili olabilir.
Bruksizmin Zararları
Dişlerin gıcırdatılması veya sıkılması durumu olan bruksizm, en büyük hasarı da dişlere verir. Diş minelerine verdiği zarar sebebi ile dişlerin boylarının kısalmasına sebep olan bu hastalık, dişlerin kamaşmasına sebebiyet olur. Bu durum ise kişiyi soğuklara karşı hassaslaştırır. Diş gıcırdatmak dişlerin kırılmasına sebep olmasının yanı sıra çene ağrıları, baş ağrıları, yanak ve kas ağrılarına sebep olur. Ağızda yaralar meydana getiren bu hastalık, dişlerin sızlamasına da sebebiyet verir.
Diş ve çene bağlarının gevşemesiyle beraber dişlerin dökülmesine sebep veren diş gıcırdatması ve diş sıkması, çene kaslarının aşırı derecede kasılması ile beraber çenede ağrıları ve çeşitli çene rahatsızlıklarını beraberinde getirir. Sıklıkla diş gıcırdatan veya dişlerini sıkan birisinde zaman içinde çiğnemede ağrı gibi problemler oluşur. Aynı zamanda bu rahatsızlık dişlerin oyulmasını sağlar. Eğer uzun zamandan beri dişlerinizi gıcırdatıyor iseniz bu durumu önemsenmeli ve bir doktora başvurmalısınız. Yüzde de ağrılara sebep olacak olan bu rahatsızlık çenede kitlenmeye bile yol açabilir. Aynı zamanda bruksizm, dişlerinin yanındaki kemiklere de büyük ölçüde zarar verebilir.
Bruksizmin Tedavisi
Hafif derecede bruksizm tedavi gerektirmeyebilir. Bununla birlikte, bazı kişilerde, bruksizm çene bozukluklarına, baş ağrılarına, hasarlı dişlere ve diğer sorunlara yol açacak kadar sık ve şiddetli olabilir.
Çoğu durumda tedavi gerekli değildir. Birçok çocuk tedavi olmaksızın diş gıcırdatma sorununu aşar ve birçok yetişkin dişlerini terapi gerektirecek kadar kötü bir şekilde öğütmez veya sıkmaz. Bununla birlikte, eğer problem şiddetliyse, daha fazla diş hasarını önlemek ve çene ağrılarını ya da rahatsızlıklarını gidermek için bazı dental yaklaşımları ve ilaçlar önerilir.
Zaman içinde engellenebilecek olan bruksizm, çeşitli yollar ile engellenebilir. Kesinlikle tedavi edilmesi gerekilen dişleri gıcırdatma probleminin temel sebebi olan stres giderilirse bu davranış da çözülebilir. Aşırı stresi ortadan kaldırmak için psikologlara başvurulabilir. Bruksizmin tedavisi için en kesin yöntem olarak gösterilen gece plakları ise oldukça kolay uygulanabilir.
Doktora başvurularak uygulanan bu yöntemde kişiye göre uygun ölçüler alınarak bir gece plağı takılır ve rahat bir uyku sağlanması ile beraber diş gıcırdatma sorunu ortadan kaldırılabilir. Eğer ki gece plağı herhangi bir şekilde sonuç vermez ise kişi dişlerini kontrol ettirmeli ve eksik ve yanlış kaplamalar var ise ortadan kaldırılmalıdır. Eksik dişler protez yardımı ile yerine konulmalıdır. Öte yandan bruksizm tedavisi için kas gevşetici ilaçlardan da destek alınabilir.
Bitkisel tedavilerin yanı sıra botoks tedavisi ile de çözülebilen diş sıkma sorunu, bitkisel yollardan da sonuç alınamaz ise bu ciddi bir durum olduğu anlamına gelir ve cerrahi bir tedavi gerektirebilir. Küçük yaşlarda da görülebilen bu durum çok ileri durumlarda çenede kilitlenme, ağızı açamama gibi büyük sorunları meydana getirebilir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri ile Diş Gıcırdatma Tedavisi
- Stresi azalt. Uykuda diş gıcırdatıyorsanız uyumadan önce hafif müzik dinlemek, sıcak bir banyo yapmak veya egzersiz yapmak, rahatlamanıza yardımcı olabilir ve bruksizm riskinizi azaltabilir.
- Akşamları uyarıcı maddelerden kaçının. Akşam yemeğinden sonra kafeinli kahve veya kafeinsiz çay içmeyin ve akşamları alkol almayı önleyin, çünkü bunlar bruksizmi kötüleştirebilir.
- İyi uyku alışkanlıkları edin. Uyku problemleri için tedaviyi de içeren iyi bir gece uykusu almak, bruksizmizi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Uyku partnerinle konuş. Uyumakta olan bir ortağınız varsa, sizden uyku sırasında yapabileceğiniz taşlama veya tıklama seslerinden haberdar olmasını isteyin; böylece bunu diş hekiminize veya doktorunuza bildirebilirsiniz.
- Düzenli diş randevuları ayarlayın.Diş muayeneleri, bruksizmi tanımlamanın en iyi yoludur. Diş hekiminiz düzenli ziyaretler ve muayeneler sırasında ağzınızdaki diş öğütümü ve çene sorunlarına ilişkin belirtileri tespit edebilir.