Cereus gece kraliçesi keriz kaktüsleri
Gece kraliçesi (Queen of the Night) türlerinden sadece bir tanesini (bende olan türünü) bugün konu ediyorum…
Cactaceae (kaktüsgiller) familyasının Cereus cinsinin birkaç türüne gece kraliçesi kaktüsleri denir. Bunlar gece karanlıkta çiçek açıyor. Yılda bir defa yaz mevsiminde çiçek açarlar. Gece kraliçesi kaktüslerinin çiçekleri gece karanlığında açıp birkaç saat sonra, şafak vaktine doğru havanın hafifçe aydınlandığı zaman tamamen solarlar. Bizim eski çiçekçilerin kitaplarında adı sütunlu kaktüstür. Cereus latincede fener anlamına gelir. Telaffuzunu ingilizler ‘keriız’ şeklinde söylüyor. Biz de kendi aksanımıza uydurup keriz diyebiliriz. :)
Alt resimdeki gibi yetiştirmeyi başarabilirseniz muhteşem dekoratif bir bitki olur. Gece kraliçesi (Queen of the Night) keriz kaktüsü türlerinden sadece bir tanesini (bende olan türünü) bugün konu ediyorum:
Cereus hildmannianus subsp. Uruguayanus
Keriz türlerinden yukardaki isim çok net bir isim değil aslında. Birkaç tür birbiriyle karıştırılır durur. Yanda ve aşağıda resmini gördüğünüz türün başlıca özellikleri şunlar: Yukarı doğru uzayan, iri yapılı, 12 metreye kadar yükselebilen, karalahana rengi gibi biraz metalik yeşil renkte, bazen mavimsi, açık kurşuni yeşil (aynı bitki zamanla farklı renklerde olabiliyor), her bir gövdenin kenar köşelerinin sayısı az, dikenleri biraz kalın, kısa ve az sayıda, genel görünüm olarak muntazam yapılı dev bir kaktüs. Çiçeği beyaz, krem rengi, çok hafif sarımsı, pembemsi, yeşilimsi tonlarında, en dış taç yaprakları kızılımsı, bazılarında değil..
Anavatanı güney Amerika kıtasının orta kesimlerinde kurak bölgelerdir. Hafifçe hoş kokulu çiçekleri yemek tabağı kadar geniş oluyor. Elma kadar büyük kırmızı kabuklu meyveleri yenir. Meyveler olgunlaşırken hava ne kadar sıcak olursa meyveler o kadar lezzetli olurmuş. Tadı karpuz tadına benzetiliyor. Kimileri kiviye benzetiyor. Benim kaktüs çok defa çiçek açtı ama hiç meyve vermedi. Yıllardır kesinlikle gece karanlığında çiçek açar. Hiç istisnası olmadı. Bu yüzden bazen ben göremeden çiçekçikler açıp solmuş oluyor. Boşuna keriz kaktüsü demiyorum. :) Bir yıl beklersin o muhteşem safi güzelliği görmek için. Ama o gece uyursun göremezsin.
Kış soğuklarına en fazla -3.8 dereceye kadar dayanabileceği söyleniyor. Bu belki havası kuru yerlerde geçerlidir. Benimki 90’lı yıllarda tamamen açık havada batı, kuzey ve kuzeybatı rüzgarlarına açık balkonda üstelik karlar buzlar içinde kaldığı halde en küçük bir zarar görmemişti. İstanbulda gerçi şiddetli don olayları hiç olmuyor ama uzun yılların içinde bir iki defa -5, -6°C derece soğuk geceler muhakkak yaşanmıştır. (Çiçek açması kışın yeterince üşümesine bağlı, yoksa açmaz.)
Cereus childsii bu türle görünümde hemen hemen aynıdır, en belirgin fark çiçek rengidir. Cereus childsii’nin çiçeklerinde pembe renkler hakimdir. Ayrıca gündüz çiçek açar.
Hastalıklara karşı son derece dirençlidir. İlkokuldan beri her türlü bahçe toprağında yetiştirmişimdir. Parçalara bölmüşümdür. Hiçbir parçası çürümemiştir. Sadece yeni gelişen uç kısmına (şimdi yaşadığımız evin camekanlı balkonunda) akar türü örümcek bitler dadanıyor. Tepeden su dökerek gideriyorum böylece zar veremiyorlar.
Besleyici toprak istiyor yoksa iyi gelişmez. İyi toprakta hızlı büyüyor geniş, kalın oluyor. Kırmızı killi toprak, humuslu bahçe toprağı, ponza taşı ve perlit hepsinden eşit oranlarda karıştırırsanız bu tür kaktüs için mükemmel besleyicilikte hem suyu iyi süzdüren havadar bir toprak hazırlamış olursunuz. Yaz boyunca susuz bırakmazsanız ne kadar hızlı büyüdüğüne şaşıracaksınız. Saksıda yetiştirecekseniz, hızlı büyüyüp kolayca devrilebileceğini düşünerek ağır toprak saksıya dikmelisiniz. Kıraç arazilere uyum sağlayabilir. Uzmanları hafif asitli, nötr ve hafif alkalinli topraklarda ç0k iyi gelişim göstereceğini söylüyor.
Gece kraliçe kaktüsünün sağlıklı büyümesi, şişmanlayabilmesi, dallanıp budaklanabilmesi için ayrıca çok fazla güneş görmesi gerekir. Direkt güneş. Günde en az 4 saat. Tam öğle vakti güneşinden korunması tavsiye edilir, bence yanlış.
Çok hızlı büyümesi yazın açık havada, en az 4 – 5 saat direkt güneş almasıyla ve tabii ki besleyici toprakta olmasıyla mümkündür. Düzenli sulamaktan korkmayın. Gece gündüz ısı farklılıklarını algılamayı ya da devamlı esintiyi seviyor sanıyorum. Onun için en iyi açık havada gelişir. Duruma göre yaz boyunca iki misli büyüyebiliyor. Duvar diplerinde değil de biraz açıklıkta tutsanız daha iyi (veya arkasına ayna koyun). Çünkü güneş alamayan kısmı iyi gelişmiyor. Silindir yapılı geniş bir gövdenin güneş alan kısmının iyi gelişmesi, arkasının pek gelişememesi deforme bir görüntü oluşturuyor.
Kışın pek su istemez. Ben yıllardır kışın aylarca sulamayı unutuyorum. Göz önünde olmayınca insan unutuyor. Hep dışarda balkonda (son 12 yıldır yağmur almayan camekanlı balkonda) dururlar. Kışın susuzluktan ölen kaktüs görmedim.
Çoğaltılması: İlkbahar başında, çok kart olmayan (en fazla 2 yaşında) uzun bir gövdeyi isterseniz 15 – 20 cm parçalara ayırın, isterseniz varsa yan yavruları ayırın. Sonra kesik yerlerin iyice kuruyup iyileşmesi için en az bir hafta açıkta bekletin (ben geçen yıl ihmal edip 1 ay beklettim ama hepsi tuttu). Sonra dikin. Her parçası zamanla köklenir büyür. En hızlı büyüyen kısım ana kökte kalan kısımdır. Yeni çıkartacağı filizler büyük bir hızla büyür devleşir. Kestiğiniz en uç kısım (veya ayırdığınız yavrular) ilk yıl yavaş büyür. Orta parçaların köklenip yanlardan filizlenmesi eğer fazla kart gövdeyi seçmişseniz uzun sürebilir. Bunlardan ancak sonraki yaz iyi bir randıman alırsınız. Meyvelerinden aldığınız tohumlarla da çoğaltabilirsiniz.
Kategori: Bahçe Balkon Tarih: 17 Ocak 2012
'Cereus gece kraliçesi keriz kaktüsleri' hakkında sorular, açıklamalar
Sorunuzu / Yorumunuzu Aşağıya Yazabilirsiniz.
Lütfen yazı dili kurallarına saygılı olalım.