Transkript
1 Ömür Boyu Öğrenme Programı nın desteğiyle BoatDIGEST başlayalı dokuz ay oldu. İlk amacımıza ulaşmış bulunuyoruz ve tekne sahiplerinin farkındalığı ve mevcut teknee söküm uygulamalarına ilişkin gerekli bütün bilgiler toplanmıştır. Şu sıralarda ise eğitim ve farkındalıkk modüllerinin içeriklerii üzerinde (elde edilen girdiler doğrultusunda) çalışıyoruz. İlk bültenimiz dört ay önce yayımlandı ve şu anki projenin gelişimi hakkında sizleri bilgilendirmenin sırası geldi. Bu ulusall toplantılardan sonra oluşturulan raporları ve gezi tekneleri sahipleri, sökümcüler ile yapılan röportajları olduğu kadar İsveç, İtalya ve Belçika daki yeni gelişmeler hakkında bilgileri okuyabileceğiniz bu yayım Avrupalı Teknecilik Derneği (European Boating Association, EBA) ile BoatDIGEST in işbirliğinin ürünüdür. Bülteninn bu sayısı aynı zamanda sökümcüler ağını da tanıtmaktadır. Tekne sahipleri ve sökümcülerden geri besleme alınmalı Proje etkinliklerinin bir parçası olarak, Ocak-Mayıs 2014 tarih aralığında, BoatDIGEST ortakları 5 farklı ülkede bir dizi çalıştay ve karşılıklı görüşme gerçekleştirmiştir. Tekne sökümcüleriyle ikii çalıştay Fransa ve Türkiye de gerçekleştirilirken teknee sahipleriyle İtalya ve Birleşik Krallık ta çalıştaylar düzenlenmiştir. Ayrıca, İspanya da ve Birleşik Krallık ta gezi teknesi sahipleriyle röportajlar yapılmıştır. Bu toplantıların değerlendirmeleri aşağıda sunmaktayız. (1) Gezi teknesi sahiplerinin, (2) sökümcülerin mevcut ömür sonu uygulamalarını bir araya getirmeye çalışan Anketler, on-line olarak hala katılıma açık bulunmaktadır (İngilizce, Fransızca, İtalyanca, İspanyolcaa ve Türkçe versiyonları vardır) Gezi teknesi sahipleri için anket Gezi teknesi sökümcüleri için anket
2 Sizin değerli katkılarınız, BoatDIGEST a mevcut uygulamalar ve davranışlar hakkında ayrıntılıı bilgi sağlayacak eşsiz bir öneme sahiptir. Anketlerden ve çalıştaylardan elde edilecek olan sonuçlar BoatDIGEST in web sitesinde Temmuz 2014 te yayımlanacaktır. A) Tekne Sökümcülerle Çalıştay Fransaa Raporu 29 Ocak 2014 te, Paris te, APER Fransa da kurduğu ağ temelinde tekne sökümü ve geri dönüşümü konularını, üyelerini birarayaa getirmek suratiyle tartışmıştır. Fransa da APER in söküm.düzeneği birkaç yıldır işlevsel haldedir ve söküm firmalarının tahmini kapasitesi yılda 400 operasyon kadardır. Bununla beraberr 2013 de, talepde biraz azalma olmuştur. Söküm firmalarınaa yeni geri dönüşüm çözümleri sunmak için, APER, Fransız plastik ve kompozit federasyonuyla (Fédération de la plastique et des composites) ve termosett plastik atıklarını yeni bir ham maddeye dönüştüren özel bir geri dönüşüm süreci gerçekleştirmiş bir Belçikalı şirket olan REPROCOVER ile birlikte çalışmaktadır (REPROCOVER ile ilgili daha fazla bilgiye aşağıda ulaşabilirsiniz) ). Bugün için (İtalya daa bir patent altına alınmış fakat endüstriyel boyuta büyütülmemiş bir süreç varken) Fransa da kompozit malzemenin değerlendirilmesi için endüstriyel bir çözüm yoktur. Malzeme değerlendirmesi kompozit üretimi yapan endüstrinin işbirliği ile yapılmalıdır. Cam elyaf takviyeli kompozitler söz konusu olduğunda, bunların %90 ı enerji elde etmek amacıyla kullanılmaktadır. Yasal bakış açısından, kayıp ya da terkedilmiş mülkiyetle ilgili (batıkları ve terkedilmiş tekneleri de kapsayan) bir prosedür söz konusuyken bu yazılı metinlerin uygulanmasında sorunlarr vardır. Fransız ağı APER, şu günlerde bir gezi teknesi hasarlandığında ve artık onarılmaz hale geldiğinde sökülmesi sürecinin idari ve finansal unsurlarını organize etmek için sigorta şirketleriyle birlikte çalışmaktadır. Sigorta şirketii operasyonu için sökümcüye ödeme yapabilecektir ve daha sonra bunuu tekne sahibi tazmin edecektir. Fransız ağı APER ile daha fazla bilgi için d=448
3 Türkiye Raporu 7 Şubatt 2014 te, İzmir de Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü tarafından düzenlenen çalıştaya 25 kadar katılımcı katılmıştır. Toplantılarda, bu ülkedeki marinalarda terkedilmiş tekne sayısının artmakta olduğu değerlendirmesi yapılmıştır. Bu tekneler çoğunlukla kayıtsızdır ve Türk bayraklı değillerse sahiplerii hakkında bilgiye ulaşmak da oldukça güçtür. Gezi teknesi geri dönüşümü için en iyi altyapı gezi teknelerinin üretildiği birimlere entegre olarak kurulabilecektir. Gemi geri dönüşümcüleri, örneğin Cam Takviyeli Plastik (CTP) tekne dönüşümüyle (anılan malzemenin ekonomik değeri olmadığı için) hiç ilgilenmemektedirler. Otomotiv endüstrisinin de bu malzemeyi geri dönüştürme konusunda büyük sıkıntıları vardır. Öğütülmüş hurdalar dolgu malzemesi olarak kullanılmaktadır. CTP üretim tesislerinde büyük ölçüde hurda birikmektedir. Bunlar atık kabul tesislerine gönderilmekte ya da yakmak suretiyle enerji elde etmek amacıyla kullanılmaktadır. Çalıştay sırasında yanal konulara da değinilmiştir. Katılımcılar tekne sökümünün zararlı atık üretimi kapsamında değerlendirilmesini önermiştir tarihinde yürürlüğe giren gemi söküm yönetmeliğinin gezi teknelelrininn geri dönüşümüne uyarlanmasının kolay olmadığı görülmektedir. Diğer taraftan yeni bir yönetmelik taslağı hazırlanabilir. IMO nun gemi geri dönüşümünü çevre ve iş güvenliği açısından ele alan Hong Kong Sözleşmesi nin uyarlanmasıyla hazırlanabilecek yeni çevre mevzuatı gezi tekneleri geri dönüşümü konusunda yeterli bir yanıt olacaktır. Yatırımcılar CTP geri dönüşümünün, atığın düşük değeri nedeniyle ticarii bir etkinlikk olarak değerlendirilemeyeceği konusunda görüşş birliğine varmışlardır.
4 B) Gezi Teknesi Sahipleriyle Yapılan Çalıştaylar İtalya Raporu 21 Mart 2014 te Roma da yapılan çalıştayda tartışmalar genelde Avrupa daki özelde ise İtalya daki gezi tekneleri geri dönüşümüne odaklanmıştır. Geri dönüşümün fizibilitesi, kullanılmış teknelerden çıkan atıklar değerlendirilmiş ve İtalyan araştırmaa merkezi CNR bir uçak sökümü operasyonu örneğini sunmuştur. Çalıştay katılımcıları, tekne sahipleri terkedilmiş teknelerin yol açtığı problemlerin farkında olsalar dahi ellerinde kalan eski tekneleriyle ne yapacaklarını bilememektedirler, bunun nedeini de İtalya da yararlı ömrünün sonuna erişmiş tekneleri elleçleyebilecek İtalya daki mevcut firmalara dair yeterli bir bilgi yoktur yorumunu yapmışlardır. Aynı zamanda sökümle ilgili alternatifler konusu sorulduğunda çoğu katılımcıı bu tür alternatiflerin olmadığı yönünde yanıt veri rken, üçte biri ise bazı alternatiflerin varlığından haberdar olduklarını bildirmişlerdir. Tekne sahipleri eski teknelerinn sökümüyle ilgili yasal ve fiziksel sorumluluklarına ilişkin çok az bilgi sahibi olduklarını da belirtmişlerdir. Gezi teknesi sahipleriyle toplantı, en önemli konu olarak değerlendirilen finasal. sorumluluk hakkında bir yanıta ulaşamamıştır. Orada bulunann tekne sahiplerindenn çoğu söküm için ödeme yapmaya hazır olmadığını belirtirken, %23 ü ise böyle bir ödemeyi yapabileceğini söylemiştir. Konu kabul edilebilir maliyet hususuna gelincee öneriler neredeyse katılımcı sayısı kadar fazla olmuştur. Teknenin fiyatının %5 i önerlildiği gibi Avro arası önerilerr toplanmıştır. İspanyaa Raporu İspanya da Mart ve Nisan 2014 tarihlerinde 68 kadar teknee sahibiyle yüzyüze görüşme, bunlar arasındaki farkındalıkk düzeyini ve teknelerin ömür sonu pratikleri hakkında bilgi
5 edinmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. LEITAT Teknoloji Merkezi şu bölgelerdeki marinaları ziyaret etmiştir: Port Esportiu, Port Olimpic (Barcelona, Katalonya) ), Port de Mataro (Mataro), Port Forum (Sant Adria de Besde, Barcelona), Marinaa Badalona ve Prot de Masnou (Masnou). Birleşik Krallık Raporu 8 Mayıs ta İskoçya daki Strathclyde Üniversitesi Inverkip (İskoçya) teki Kip Marina da tekne sahiplerine yönelik bir çalıştay düzenlenmiştir. Bu etkinlik Clyde Cursing Club, Caledomia Sailing ve Royal Yachting Association (RYA) gibi çeşitli kuruluşlara duyurulmuştur ve böylelikle teknelerin ömür sonu uygulamaları ve gezi teknelerinin geri dönüşümü konusunda tekne sahiplerininn görüşlerini ve fikirlerini almak için bir platform oluşturulmuştur. Ne yazık ki, sezon için alışılageldik kötülükteki hava koşulları nedeniyle katılım oldukça düşüktüü fakat toplanabilen gruptan alınan geri beslemeler Birleşik Krallık taki gezi teknesi sahiplerinin uygulamalara bakışı vedüşünceleri hakkında gerçekten yararlı kazanımlar elde edilmiştir. Toplantıdaki teknecilerin uzlaştığı genel konu Birleşik Krallık taki marinalarda terkedilmiş tekne örnekleri oldukça azken gezi teknelerinin geri dönüşümü konusuu Güney Avrupa ülkelerindee görüldüğüü gibi sorunlu bir alan değildir. Birleşik Krallık taki marinalardaki tekneler daha genç bir yaş profiline sahiptir ve genellikle (Doğu Avrupa da ve hatta Hırvatistan kadar uzaktaa bulunan) başka sahiplere satılmışlardır. Bununla beraber bütün teknee sahipleri teyit etmektedir ki bu teknelerinii geri dönüştürmek için hizmet arayışında onlara teknelerini ömür sonuna hazırlamak için gerekli bilgilere ulaşmak ve bu hizmetin kaça malolacağı konusunda yeterli bilgi yoktur. BoatDIGEST bu geri bilgilendirmeyi alıp projenin bundan sonraki aşamalarına entegre edecektir. Projeninn bundan sonraki aşamaları tekne sahiplerine teknelerinin yararlı ömrü sonuna geldiğinde onlara yardımcı olacak farkındalıkk modülünüü oluşturmayı içermektedir.
6 Bir söküm tesisi mi arıyorsunuz? Haritamıza bir göz atınız. Bir tekne yararlı ömrünün sonuna eriştiğinde, onun nasıl sorumlu ve çevreye duyarlı bir şekilde sökülebileceği bulabilmek çoğunlukla karmaşık bir iştir. Avrupa ölçeğinde teknelerle çalışan söküm firmalarını tanımlamanın ardından, BoatDIGEST projesi Avrupa nın çeşitli ülkelerindeki mevcut söküm bölgelerini gösteren online bir haritanın yaratılmış olamsını onurla bildirir. Bu haritanın amacı, tekne sahiplerine bilgi vermek ve Avrupa daki denizcilik camiasının çok iyi bilmediği söküm şirketlerine görünürlük kazandırmaktır. Bu harita aynı zamanda yeni ticaret imkanlarını Avrupa da çeşitli aktörlerini tanımlayarak sizlerin hizmetine sunacaktır. Bu haritaya buradan bir göz atabilirsiniz: BoatDIGEST bu haritayı düzenli aralıklarla güncellemeyi amaçlamaktadır. Eğer siz de bir gezi teknesi sökümcüsü iseniz ya da bir CTP yönetimi şirketiyle çalışıyorsanız ve bu haritada görünmek istiyorsanız ya da eğer kendi iletişim bilgilerini paylaşmak isteyen geri dönüşüm/söküm kuruluşu biliyorsaınz lütfen bizimle adresi aracılığıyla iletişim kurunuz. Sizinle kısa süre içinde temasa geçeceğiz ve tarafınızca verilecek bilgileri ücretsiz olarak web sitesine yükleyeceğiz. EBA ya BoatDIGEST Danışma Kurulu na girmesi nedeniyle hoşgeldin dileklerimizi iletiyoruz. BoatDIGEST proje takımı gezi teknesi sahiplerini temsil eden Avrupalı Teknecilik Derneği (European Boating Association, EBA) nin projenin danışma kuruluna girmeyekarar verdiğini bildirmekten onur duyar Nisan 2014 te Palma de Mallorca (İsapanya) da toplanan EBA Genel Kurulu nda BoatDIGEST projesi tüm üyelere sunulmuş ve EBA ya projeye dahil olması teklif edilmiştir.
7 Avrupa da 30 dan fazla temsilciyle konuşarak, EBA (BoatDIGEST in ortağı) projenin amaçlarını ortaklarını ve ön görülen işleri, halihazırda yapılmışş olan eylemleri ve gelecekteki etkinliklerini sunmuştur. Katılımcılar geri bildirim vermeleri ve mevcut online anketleri doldurmaları ve düşünce alışverişinde bulunmaları için doğrudan proje partnerleriyle ilişki kurmaları konusunda teşvik edilmiştir. İşbirliği için yapılan bu tekliften yararlanması EBA nın bir kullanıcı bakış açısından teknelerin ömür sonu durumlarıı konusunda kendi çalışmaa grubunu çalıştırmak üzere olmasıyla oldukça yerindedir. EBA nın Teknelerin Ömür Sonu Çalışma Grubuu Başkanı Giancarlo Olimbo bertaraf yaklaşımı ndan tekne atığını yeni ürünler için kullanılabileceği geri dönüşüm yaklaşımı na erişmenin önemi üzerinde İtalya da geliştirilen ve bu bültende tarafımızca da anılan dönüşüm ötesi teknolojilere gönderme yaparak durmuştur. İsveç teki yeni gelişmeler, gezi teknelerininn geri dönüşümüü için bir ulusal sistemin başlangıcıı Sweboat (İsveçli Deniz Endüstrileri Federasyonu, Swedish Marine Industries Federation), Batskroken Sverige AB (İsveç in ilk ticari tekne geri dönüşüm şirketi) ve Stera Recycling AB (İsveç in 100 den fazla şubesi olan ülke genelinde bir ağa sahip, lider geri dönüşüm şirketi) gezi teknelerinin geri dönüşümü için ulusal ölçekte bir sistem inşa etmek amacıyla bir proje başlatmışlardır in ikincii yarısına kadar sürmesi beklenenn proje anılan üyeler tarafından sonlandırılmakta olduğu gibi İsveç Ekonomik ve Bölgesel Büyüme Ajansıı ile İsveç Deniz ve Su Yönetimi Ajansı tarafındann parasal destek görmektedir. Amaç, kullanılmış teknelerin, güvenli ve çevresel açıdan duyarlı bir şekilde elleçlenebileceği bir operasyonel sistemi kullanıcılara sağlamaktır. Sistemin varlığının nehir boyları ve doğada terkedilmiş tekne sayısında azalma sağlayacağı düşünülmektedir. Bunlara ek olarak, böyle bir sistem atıkları temizleyecek ve birçok alanda yeni tekne depolama alanları yaratılacaktır. Bu yeni tüketici hizmetleri geliştirerek yeni işler ve yeni bir Pazar da yaratabilecektir. TEMEL Teknecilik 1920 lerden beri bir İsveç halk geleneğidir. Ülkedeki iki milyon kişi gezi teknesini kullanmaktadır. Bu durum İsveç i kişi başına düşen tekne sayısında dünyada dördüncü sıraya yükseltmiştir. Tekneciliğin yükseliş günleri, İsveç tekne üretiminin patlama yaptığı ve ülkede CTP den yapılan yüzbinlerce plastik teknenin satıldığıı 1970 lerdee başlar. Tekneler oldukça uzun ömürlüdür, hattaa 1970 lerde yapılmış tekneler, eğer iyi bakıldılarsa hala günümüzde sorunsuz bir şekilde kullanılmaktadır. Teknenin ömrü ve görecee olarak yüksek ikinci el değeri nedeniyle gezi tekneleri için oldukça uzun bir süre için geri dönüşüm gereksinimi yoktur. Fakat tekne sahiplerinin taleplerindeki değişim ve ekonomik kriz nedeniyle ikinci el fiyatlarındaki hızlıı düşüş anılan eski olumlu atmosferi ve tüketici davranışlarını değiştirmiştir.
8 Buluşçu çözümler arayışındaa Yararlı ömrünün sonuna gelmiş tekneler söz konusuu olduğunda geri dönüşüm teknolojileri ve yönetim sistemlerii tanımlamak çevremizi sürdürülebilir kılmak adına yaşamsal bir öneme sahiptir. İtalya ve Belçika dan örnekler, bu amaca ulaşmak için halihazırda bazı yöntemlerin kullanılabileceğini göstermektedir. İtalya da UNCINA ve BoatDIGEST in ortağı CNR (İtalya Araştırma Konseyi nin Moleküler Tasarım Bölümü) Genova Üniversitesii ve SDA Bocconi ile birlikte bir süredir ortak geliştirilen çalışmalar yapmakta ve atık yönetimi çözümleri değerlendirilmektedir. Ayrıştırılmış malzemeleri (özellikle CTP yi) yeniden kullanmak ve geri dönüştürmek fikri atık/panel/kalıplama/bileşen (WSMC) kriterini temel almaktadır. Bu teknolojiler CTP ya da polisitren (EPS) gibi farklı polimerlerlee karıştırılarak termoplastik kompozit plakalar elde edilmesine olanak sağlamaktadır. Sonuncusu, paketlemeden gelen yüksek orandaki şehir atıklarından elde edilmektedir. Bu sürecin bir sonucu olarak yüksek mekanik performansa sahip bir termokompozit üretilmektedir ki bu da kullanımdan sonra geri dönüştürülebilir niteliğee sahiptir. Bu İtalyan çözümü sadece teknecilik sektöründe değil, fakat CTP ninn büyük ölçeklerde kullanıldığı ya da polistiren (EPS) kullanan sektörlerde de karşılığını bulacaktır. Olumlu taraflarıı olarak atık yönetiminde maliyet azalması sağlaması ya da ikincil ham maddelerin ucuz fiyatla eldesi sayılabilir. Bir geri dönüşüm devresi yaratmak ham madde değerinin düşmesi sonucunu yaratacaktır. Belçika da birçok yıl süren araştırmaların ardından REPROCOVER firması polyester, Bakelite, epoxy, poliüretan ve atık cam elyafı gibii termoset plastikleri (kompozitleri) yeni ham maddeye dönüştürme yeteneği olan eşsiz bir teknik geliştirmiştir. Termoplastik olmayan (kompozit) endüstriytel atıklar kırılmakta, öğütülmekte ve maksimum 6 mm çapında granülleri eldee etmek için elenmektedir. Benzee bir geri dönüşüm süreci cam elyafı atıklar için de geçerlidir. Ardından elde edilenler krutulmakta ve birbirleriyle karıştırılmaktadır. Bu yeni ham madde polyok ve isolianate ile karıştırılmakta ve ürün kalıplarının içine boşaltılarak üzrine basınç uygulanmaktadır ki böylelikle bir kimyasal tepkimee başlatılmaktadır (soğuk basınç prosesi). REPROCOVER ürün atığı % 100 geri dönüşüm ve yeniden kullanım amaçlıdır (geri dönüşüm tozu beton katkısıı olarak satılmaktadır). Böylelikle ürünlerinn beşikten beşiğe anlayışıyla sürdürülebilirliği sağlanmaktadır. Daha fazlası için /www.reprocover.com/en adresine bir göz atınız.
9 Avrupa Birliği nin Ömür Boyu Öğrenme Programı nın desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Bu proje Avrupa Komisyonu nun desteğiyle fonlanmaktadır. Bu yayın / iletişim unsuru sadece yazarlarının bakış açısını yansıtmakta olup Komisyon burada yer alan bilgilerin herhangi bir kullanım biçiminden sorumlu değildir. Destek Sözleşmesi ES1-LEO Bu BoatDIGEST bülteninin ikinci sayısıdır. BoatDIGEST 2 yıllık, AB destekli proje olup Avrupa daki tekne sökümü uygulamalarının iyileştirilmesi ve denizcilik çevrelerinde bu konudaki farkındalığın artması amacını taşımaktadır. Bu bülten, ya postalama sisteminde yer aldığınız için ya da BoatDIGEST in partneri olup iletişim bilgilerinizi paylaştığınız için tarafınıza iletilmektedir. BoatDIGEST bültenini almak istemiyorsanız buraya tıklayarak postalama listesinden çıkınız. BoatDIGEST projesine ilişkin daha fazla bilgiye adresinden ulaşabilirsiniz.