Günümüzde küresel ısınma sebebi ile doğal su kaynaklarının azalması insanoğlunu su tüketiminde tasarruf etme arayışına yöneltmiştir.
Yeryüzündeki suyun azalması ve suya ulaşımın zorlaşması sorunu son dönemde üzerinde fikir birliğine varılan konulardan biridir. UNICEF’e göre 2017 yılı itibari ile 2,1 milyar insan temiz içme suyundan, bunun yaklaşık iki katı sayıda insan ise günlük hijyen imkanından yoksundur.
Küresel tatlı su kaynaklarının durumu
Yeryüzünde var olan suyun sadece %2,5’i tatlı su olarak tanımlayabileceğimiz niteliktedir. Bu suyun çok büyük bir kısmı buzullarda ve buz tabakalarında donmuş haldedir. Donmamış olan suyun büyük bir kısmı yeraltı suyu olarak akiferlerde depolanmakta, yüzey ve atmosferik olarak değerlendirebileceğimiz su miktarı ise tüm tatlı su potansiyelinin yalnızca yaklaşık %0,4’üne tekabül etmektedir. Kullandığımız su, akışa geçen yüzey suları ve pompalar yolu ile yeraltından çektiğimiz yeraltı sularından meydana gelmektedir.
Su bilimine hidroloji adı verilmektedir. “Hidrolojinin temel kavramı hidrolojik devirdir. Bu devir, suyun denizden başlayıp buharlaşarak atmosfere, oradan yağışlarla yeryüzüne ve akarsular ya da yeraltı sularının akışı yolu ile denizlere veya okyanuslara dönmesi ile tamamlanır” (Usul, 2017:4). Yeryüzündeki sınırlı miktardaki su sürekli bir döngü halindedir. Bu döngüde güneş enerjisi sebebiyle oluşan su buharı yoğunlaşarak bulutları oluştururken, rüzgârlar bu bulutları harekete geçirerek su buharını yayarlar. Bulutlar nemi tutamayacak duruma geldiklerinde nemi yağış olarak serbest bırakırlar. Bu su toprağa sızarak yer altı sularını, akışa geçerek gölleri, akarsu ve nehirleri besler. Yılda yaklaşık 400 milyar litre su bu döngüden geçer ki, bu da dışardan bir müdahalede bulunulmazsa tükenmeyecek bir kaynaktan bahsedildiği anlamına gelmektedir. Bu döngü halindeki su denge halindedir ve buna küresel su dengesi adı verilir. Tabloda gösterilen okyanuslardaki 13 cm/yıl eksik miktar, karalardan gelen 31 cm/ yıl ile dengelenir. Yeryüzünde kara ve okyanus alanlarının 3/7 olan oranı bu dengeyi sağlar.
|Okyanuslar||112||125||-13|
|Kıtalar||72||41||31|
|Bütün Dünya||100||100||0|
Tablo 1. Küresel su dengesi (Usul, 2017:5)
Kişi başına düşen günlük su tüketimi konusunda da merkez/çevre ülkeler arasında 30 kata varan farklılıklar görülmektedir. Birçok gelişmemiş ülkede insanlar, yaşamsal aktiviteler için asgari ihtiyaç olan günlük 50-100 litre suya ulaşamamaktadır. Ülkelerin su varlığı literatürde kişi başına düşen su miktarına göre sınıflandırılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu sınıflandırma verilmiştir.
|Su Fakirliği||Yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 1000 m3’ten daha az|
|Su Azlığı||Yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 2000 m3’ten daha az|
|Su Zenginliği||Yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 8000-10.000 m3’ten daha fazla|
Tablo 2. Su Varlığı Sınıflandırma Tablosu
Evsel ve içme suyu
Konu başlığı altında inceleyeceğimiz evsel içme suyu, evlerde, otellerde, lokantalarda ve çamaşırhanelerde içme suyu, besin hazırlama, hijyen, bahçe sulama gibi sulama ve hizmet üretimi amaçlı olarak kullanılan suyu içermekte olup birçok ülkede toplam su kullanımı içerisinde küçük bir oranı oluşturmaktadır” (USİAD, 2007). Evsel ve içme suyu kullanımı tarım ve sanayiye göre en düşük su tüketiminin olduğu alandır. Fakat insanların içme suyu ihtiyacı için en çok tartışılan alandır. Şu anda kullandığımız, her konuta ayrı su temini dünyada 100 – 150 yıldır sağlanmaktadır. Birçok ülkede içme suyu temini kilometrelerce yol yürüyerek, arıtılmamış atık suların kullanılmasıyla sağlanmaktadır. Bu sorun özellikle kadınlar ve çocuklar için daha da yakıcı durumdadır. Birleşmiş Milletler raporları kadınların her yıl 40 milyar saatini suya ulaşmak için harcadıklarını ortaya koymaktadır (Barlow, 2016).
Yukarıda belirttiğimiz şartlar altında evsel ve içme suyu kullanımında su tüketiminin en aza indirilmesi amacıyla enerji verimliliğini öne çıkaran akıllı sistemler devreye girmektedir. Bu sistemler “frekans konvertörü” tabiri ile yaygınlaşmıştır. Pompa sektöründe “frekans konvertörlü hidrofor” olarak anılmaktadır.
Hidrofor nedir?
Basıncı düşük halde olan suyu belirli bir depodan veya direk olarak şehir şebekesinden alarak gereken debi ve basınçta kullanıma sunan ve işletimini kullanım amaçlarına göre kendisi tamamen otomatik olarak gerçekleştiren basınçlandırma sistemlerine hidrofor denilmektedir.
Kullanım amaçlarına göre hidroforlar genelde aşağıdaki şekilde sınıflandırılırlar;
- Kullanım suyu hidroforları
- Bahçe sulama hidroforları
- Proses suyu hidroforları
Hidrofor sistemi seçimi hangi standarda göre yapılmalıdır?
Bugüne kadar Avrupa’da genel kabul görmüş basınçlandırma sistemlerini en kapsamlı anlatan standart DIN 1988’dir. Kullanım suyu hidroforları DIN 1988-5’te tanımlanmış olup, nasıl ve hangi şartlarda seçilip kullanılacağı tarif edilmiştir. Avrupa Birliği EN 806 standardı Avrupa Birliği üyeleri ülkesinde geçerlilik kazanmıştır. Fakat bazı durumlarda yine DIN 1988 normuna atıflarda bulunulmaktadır. O yüzden seçim ve hesaplarımızda DIN 1988 standardını esas almamızda bir sakınca yoktur.
Neden frekans konvertörlü hidrofor tercih etmeliyiz?
Geleneksel sabit devirli hidrofor sistemleri, en düşük su tüketiminde dahi pompayı tam güçte çalıştırır ve çok sık dur-kalk yaparlar. Bu durum su basıncının dalgalanmasına, pompanın ömrünün kısalmasına ve enerji tüketiminin artmasına neden olur. Frekans konvertörlü hidrofor sistemleri ise motor devir hızını değiştirerek pompa performansını sistem ihtiyaçlarına göre çok geniş bir aralıkta ayarlayıp, optimum çalışma sağlarlar.
Frekans konvertörlü hidroforlar 50 Hz ve 60 Hz frekanslarında imal edilmektedir.
Star Pompa frekans kontrollü hidroforların özellikleri
- Yüksek enerji tasarrufu ile daha ekonomik
- Ayarlanabilen kalkış ve duruş zamanıyla daha düşük su koç’u
- Basınç transmitteri ile hassas basınç ölçümü
- Motor tanıma sistemi
- Rotasyon ile eşit yaşlandırma sistemi
- Çoklu pompa kontrolü
- Sessiz çalışma
- Sabit basınç
Star Pompa Frekans Konvertörlü Hidrofor Sistemleri 1, 2 ve 3 Pompalı Hidrofor Sistemlerinin Kontrolü İçin geliştirilimiş Kontrol Panosu Entegre Frekans Kontrollü Sistemlerdir.
Aşağıda yer alan resimlerde tipik bir Star Pompa Frekans Konvertörlü kontrol panosu örneği görülmektedir.
Frekans konvertörü, çıkış kollektörüne monte edilmiş analog sensör (basınç transmitteri) vasıtasıyla algılanan basınç değerini, kontrol panosu ayarlarında (önceden girilmiş basınç değerine sabitleyebilmek için) pompa devir hızını arttırır veya azaltır.
Frekans kontrollü hidroforlarda pompalar düşük devirlerde kalkış yaptığı için hem tesisatta koç darbesinden dolayı oluşabilecek zararların önüne geçilmiş olur hem de normal sistemlerdeki gibi ilk kalkış demeraj yüksek akımından kaçınılmış olunur. Böylece yüksek enerji tüketimi, tesisat, pompa ve motor aşınımları önlenmiş olur.
Artan basınç ihtiyacında eş yaşlandırmadan dolayı en genç pompa, ihtiyaca göre hızlanır fakat hâlâ basınçlı su ihtiyacı devam ediyorsa diğer pompalar sırasıyla devreye girer. Böylelikle istenen basınçlarda daha stabil daha konforlu su temini sağlanmış olur.
Kaynakça
Yazan: Yunus Toy, Star Pompa Ar-Ge Müdürü
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
Lowara GHV Serisi Hidrofor Sistemleri ile konforlu su temini
Birbirinden farklı endüstriler ve bina sistemlerine yönelik uygulamalar için tasarlanan GHV serisi hidroforlar, kullanıcılarına arızasız sistem ömrü, konfor ve yüksek performans garanti ediyor.
Basınçlandırmanın gerektiği tüm tesisat sistemlerinde güven sunan Lowara GHV serisi değişken devirli hidrofor setlerinde kullanılan her pompa, ayrı ayrı mikro işlemcili frekans kontrol cihazı Hydrovar® ile donatılmıştır.
Standart olarak sunulan Modbus ve BACnet protokol girişleri sayesinde bina otomasyon sistemine tam entegrasyon sağlayan GHV serisi hidrofor setlerindeki her bir pompa üzerinde bulunan Hydrovar®, RS485 veri aktarımı sayesinde pompaların birbirleri ile haberleşebilmelerini sağlamaktadır. Voltaj, faz, kısa devre ve topraklama hataları, aşırı ısınma, aşırı akım, susuz çalışma, eğri dışı çalışma ve kavitasyon gibi önemli sorunlara karşı pompa ve motoru korur, arızalanmasını %100 engeller.
Pompa motoru üzerinde retrofit olarak çalıştığı için yerden maksimum kazanç sağlar. Mikro işlemci sayesinde pano içerisinde kullanılan şalt malzemesine ihtiyaç duymaz ve bu sayede pano kullanımına gerek kalmaz. Tüm elektriksel ve hidrolik sorunlara karşı sistemi koruma altına alır, sınırsız arıza kaydı tutabilir.
Tüm pompalar birbirlerinin yedeği olarak eşit çalışma prensibine göre devreye girer ve çıkarlar. GHV hidrofor setlerinde kullanılan pompalar, WRAS içme suyu sertifikasına sahiptir. Bu hidrofor setlerinde 8 adede kadar pompa kullanılabilmektedir.
Ayrıca kolay montaj, bakım gerektirmeyen komponentler, minimum ses seviyesi, düşük kapasiteli dengeleme tankı kullanım imkanı gibi özellikleri ile sistemlere güvenli ve konforlu çözümler sunmaktadır.
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
Wilo’nun enerji çözümleriyle yılda %40’a varan tasarruf
Dünyanın önde gelen Maya ve fırıncılık çözümleri üreticisi Lesaffre’nin Kırklareli’nde yer alan fabrikasında yenileme çalışmaları yapan Wilo, markaya özel planladığı enerji çözümleriyle Lesaffre’ye yılda yüzde 40’a varan enerji tasarrufu olanağı sunuyor. Müşterisine yatırım maliyetlerini 1 yıldan daha kısa bir sürede amorti etme imkanı sunan Wilo, entegre çözümleriyle Lesaffre’nin karbon ayak izini de azaltıyor.
Isıtma soğutma sistemleri, su temini, atık su tahliye ve arıtma tesislerinde 150 yıllık tecrübesi ile dünyanın önde gelen pompa üreticisi Wilo, müşterilerinin pompa sistemlerini analiz ederek geliştirdiği enerji çözümleriyle maksimum verim ve uzun vadeli çözümler sunuyor. Türkiye’de 30 yıldır lider konumda faaliyet gösteren Wilo, entegre çözümleriyle Türkiye’nin en prestijli projelerine değer katmaya devam ediyor. Türkiye’nin önde gelen projelerinin çözüm ortağı Wilo’nun en yeni iş ortağı, 5 kıtadan 180’nin üzerinde ülkede hizmet veren maya ve fırıncılık çözümleri üreticisi Lesaffre oldu. Enerji çözümleri alanında uzmanlaşan Wilo, Lesaffre’nin Lüleburgaz’daki fabrikasının enerji verimliliği, sürdürülebilirlik, karbon ayak izini azaltma ve güven gibi ihtiyaçlarına yönelik projeyi hayata geçiriyor. Türkiye’de güçlü bir servis ağına sahip olan öncü marka Wilo, proje kapsamında mevcut hidrofor sistemlerinde ve sıcak su besi pompalarında Wilo-Helix V hidrofor setleri ile eşanjör pompalarında Wilo-Atmos GIGA N ile transfer pompalarında NP serisi ve soğutma kulesi sirkülasyon pompalarında NLG serileri ile değişimler sağlayarak sistem veriminin artmasına katkıda bulundu. Yapılan tüm dönüşümlerle Lesaffre, 1 yılda 700.000 kWh enerji tasarrufu sağlarken, yaklaşık 2,5 milyon TL’yi geri kazanacak.
Wilo’nun enerji tasarrufu, geleceği koruyor
Müşterilerinin ihtiyaçları doğrultusunda çözümler tasarlayan Wilo, mevcut pompaların debi, basma yüksekliği ve enerji tüketim değerlerinin ölçümünü yaparak ihtiyaç duyulan çalışma noktalarına göre en uygun pompanın seçimini sağlıyor. Mevcut sistemin gerçek ihtiyaçlarına cevap verebilecek en doğru pompa ile sağlanacak tasarruf değerleri ve amortisman sürelerini proje başlangıcında müşterilerine sunan Wilo, dünyadaki enerji tüketiminin yaklaşık yüzde 10’undan sorumlu olan pompa sistemlerinde uzun vadeli çözümleriyle fark yaratıyor. Wilo Enerji Çözümleri, hala çalışan ancak verimsiz olan pompaları ve pompa sistemlerini proaktif olarak değiştirmek için yüksek verimli Wilo teknolojisini kullanıyor. Bu da binalardaki ve sistemlerdeki pompaların enerji tüketimini yüzde 90’a kadar azaltılmasına ve gelecekteki sistem güvenliği, tedarik güvenliği ve hijyen güvenliği gibi ek avantajlardan faydalanılmasına olanak tanıyor. Mevcut sistemlerin yeni, yüksek verimli çözümlerle optimize edilmesi veya değiştirilmesi, işletim maliyetlerinin, işletim güvenilirliğinin ve CO2 emisyonlarının üzerinde de olumlu bir etki sağlıyor.
Yenileme projelerinde yüzde 30 hibe
Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Paris Anlaşması kapsamında Türkiye, 2030 yılına kadar karbon emisyonunu yaklaşık yüzde 55, emisyon düzeyini de yüzde 221 azaltmayı taahhüt etti. Bu kapsamda “Verimlilik Artırıcı Proje Desteği” ile firmalar, yüzde 30 hibe katkısı alabilirken, 5 milyon TL’ye kadar yatırım gerçekleştirebiliyorlar. Wilo ise sürdürülebilirliği sağlamak ve şirketleri desteklemek amacıyla devletin sunmuş olduğu destek ve hibeler konusunda müşterilerine danışmanlık hizmeti de sunuyor.
Endüstri dünyasındaki gelişmeleri takip edin. Neleri size ulaştırmamızı istersiniz? Şimdi kayıt olun.
Türkiye’nin en önemli kültür ve sanat merkezinin tercihi Lowara pompa ve hidrofor sistemleri oldu
Yeniden inşa edilen Atatürk Kültür Merkezi’nde Lowara pompa ve hidrofor sistemleri hizmet veriyor.
Türkiye’de Cumhuriyet döneminin simge yapılarından biri olan Atatürk Kültür Merkezi, 1969 yılında dünyanın dördüncü büyük sanat merkezi olarak hizmete girdi. 2018 yılında yenilenmek üzere yıkılan bina, çalışmaları tamamlanarak yeni yüzüyle cumhuriyetin 98. yılı olan 29 Ekim 2021’de yeniden açıldı.
İstanbul Taksim’de bulunan Atatürk Kültür Merkezi’nin basınçlı su temini Lowara e-SV serisi pompalarla hazırlanan hidrofor setleri ile sağlanıyor.
Gelişmiş bir teknolojik donanımla tasarlanan projede mikro işlemcili frekans kontrol cihazı Hydrovar® kullanıldı. 2 bin 40 kişilik opera salonu, 802 kişilik tiyatro salonu, 410 metrekarelik galeri ve çok amaçlı salonu içinde barındıran projenin ısıtma soğutma hatlarında, Lowara e-LNE ve e-LNT serisi in-line sirkülasyon pompaları ile e-NSC serisi yüksek verimli uçtan emişli santrifüj pompalar hizmet veriyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı İstanbul’daki sanat birimlerinin, yerleşik kurum olarak yer aldığı Atatürk Kültür Merkezi binasının atık su sistemlerinde de çözüm ortağı Lowara oldu.
Trendler
-
Vanalar10 ay önce
SUNSAY’dan WEY yeni nesil Bıçak Sürgülü Vanalar
-
Borular9 ay önce
Suyu geleceğe taşımak
-
Kompresör10 ay önce
Kompresör nedir?
-
Genel6 ay önce
Wilo, Türkiye’deki 30. yılını kutluyor
-
Pompalar6 ay önce
Metalik manyetik tahrikli pompalarda ikincil muhafaza ile artırılmış güvenlik
-
Vanalar10 ay önce
SUNSAY sizi Chemvalve-Schmid Vana ile buluşturuyor
-
Genel6 ay önce
Emerson’un yeni ürünü, tehlikeli uygulamalarda güvenliği ve çalışma süresini artırıyor
-
Pompalar8 ay önce
Vaughan ile kanalizasyon sistemlerinde yeni çözümler