Kırgızistan'da halk anayasa taslağını onaylamak ve yerel meclis üyelerini belirlemek için sandık başında
BİŞKEK (AA) – Yaklaşık 6 milyon 500 bin nüfuslu ülkedeki 3 milyon 606 bin 201 seçmen, yerel saatte 08.00’da 7 bölgede, 2 büyükşehirde, 26 şehirde açılan 2 bin 474 sandıkta oy kullanmaya başladı.
Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle sıkı önlemlerin alındığı oylama sürecini 10 ülke, 16 büyükelçilik ve 10 uluslararası kuruluştan 200’e yakın gözlemci ve 179 yerli ve yabancı basın mensubu izliyor.
Ülke genelinde toplam 7 bin 560 sandalyeli meclis üyeliği için, 59 siyasi partiden 5 bin 300’ü kadın olmak üzere yaklaşık 30 bin aday yarışıyor.
Sandık başındaki görevliler tarafından seçmene verilen iki pusulada, parti isimleri ve “hepsine karşı” seçeneği ile anayasa referandumu için “Evet” ve “Hayır” seçeneği yer alıyor.
Seçmenler, kayıtlı oldukları sandıklarda kimlik belgeleri, yüz tanıma ve parmak izi kontrolünün ardından elektronik sistemle oylarını kullanırken, oylamanın ilk sonuçlarının sandıkların kapanmasından sonra duyurulması bekleniyor.
Cumhurbaşkanı Caparov, halkı oy kullanmaya davet etti
Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve eşi Aygül Caparova birlikte oy kullandı.
Caparov, burada gazetecilere yaptığı açıklamada, halkı oy kullanmaya davet ederek “Halkımız Anayasa tasarısını desteklerse yarın yeni anayasaya göre yaşamaya başlayacağız.” dedi.
Anayasa tasarısının kabul edilmesinin ardından tüm kanunları yeni anayasaya göre uyarlamaya başlayacaklarını söyleyen Caparov, “Ülkede 30 yıldır anayasada birçok değişiklik yapıldı. Ve her seferinde diğer ülkelerin anayasalarını kopyaladık. İlk sefer, aksakalların, avukatların, akademisyenlerin, doktorların ve bilim adamlarının katılımıyla Anayasa taslağını kendimiz hazırlandık.” ifadesini kullandı.
Caparov’un oy kullandığı sandıkta, AK Parti Karaman Milletvekili Recep Şeker’in yer aldığı Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) gözlem heyeti de bulundu.
ANKARA (AA) – Kırgızistan’ın Ankara Büyükelçisi Kubanıçbek Ömüraliyev, AA muhabirine, bağımsızlığının 30’uncu yıl dönümünü kutlayacak Kırgızistan’ın, Türkiye ile siyasi ve ekonomik alandaki ilişkilerine dair açıklamalarda bulundu.
Kırgızistan’ın, 31 Ağustos’ta bağımsızlığının 30. yıl dönümünü kutlayacağını anımsatan Büyükelçi Ömüraliyev, şu ifadeleri kullandı:
“30 yıl önce Kırgızistan bağımsızlığını kazandığında ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur. Kırgız halkı bunu biliyor ve değer veriyor. Kırgız halkı ile Türk halkının ve Kırgız devleti ile Türk devletinin sadece 30 senelik değil, binlerce yıllık ilişkileri var. Çünkü söz konusu iki kardeş halk; dili, dini, tarihi ve kültürü ortak yakın halklardandır. Dolayısıyla bizim halklarımızın ilişkilerinin çok uzun tarihe sahip olduğunu, iki devletin halkı ve devlet adamları da biliyor.”
Ömüraliyev, Türkiye ve Kırgızistan arasında 30 yıl boyunca 100’ü aşkın anlaşma imzalandığını ve çok sayıda üst düzey temas gerçekleştirildiğini kaydederek, bunlardan sonuncusunun, haziranda Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un Türkiye ziyaretiyle gerçekleştiğini söyledi.
Ziyarette Kırgızistan-Türkiye Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin (YDSK) 5. toplantısının düzenlediğini ve çeşitli anlaşmaların imzalandığını hatırlatan Ömüraliyev, “Bu resmi ziyaret çerçevesinde düzenlenen YDSK’nın 5. toplantısı ve diğer faaliyetler, son zamanlarda iki devletin ilişkilerinin ilerlemesi ve dostluğunun bir göstergesidir.” dedi.
Kırgızistan ve Türkiye’nin ticaret hacminde hedef 1 milyar dolar
Türkiye ve Kırgızistan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkilere de değinen Ömüraliyev, “İki devlet arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerimiz iyi. Geçen sene ticaret hacmi 507 milyon dolara ulaştı. Bu ticaret hacmi zaman geçtikçe artmaktadır ve iki devletin liderleri YDSK’nın son toplantısında bu miktarı 1 milyar dolara çıkarma maksadını vurguladı. Gelecek 2-3 yılda bu maksadın da gerçekleştirileceğine inanıyorum.” şeklinde konuştu.
Büyükelçi Ömüraliyev, Türkiye ve Kırgızistan arasında ticari ve ekonomik ilişkileri ilerletmek için Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu’nun (KEK) bulunduğuna ve komisyonun 10. toplantısının bu ay Bişkek’te düzenleneceğine dikkati çekerek, son KEK toplantısında iki ülke arasında Eylem Planı’nı içeren protokolün onaylandığını anımsattı.
Ömüraliyev, büyükelçiliğin çeşitli görüşmelerle Türkiye’deki iş insanlarına Kırgızistan’daki ekonomik ve ticari durumu anlattığını aktararak, “İki devlet arasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri iyileştirme, ortak şirketler kurma ve yatırım çekme konusunda çok çalışıyoruz. Ayrıca yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını sırasında böyle işleri elektronik ortamda ve video-konferans yoluyla gerçekleştirmekteyiz. Bu sayede son iki yılda ticaret ve yatırım hacmi de artmış bulunuyor.” ifadelerini kullandı.
Kırgızistan’da, yatırım çekmek ve yatırımları korumak için “Yatırımların Teşviki ve Korunması Bakanlığı” kurulduğuna işaret eden Büyükelçi Ömüraliyev, “Bu konuda özel olarak yüksek düzeyli devlet kurumunun oluşturulması, bizim tarafımızdan yatırıma verilen önemi göstermektedir. Yatırım çekme konusundaki diğer bir gerekçe Kırgızistan’da vergilerin sayısının az ve miktarının düşük olmasıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
Büyükelçi Ömüraliyev, Türk ve Kırgızistanlı iş insanlarına iki devlet arasında 90 güne kadar vizesiz rejim uygulandığını ve Kırgızistan’da iş kurmak isteyenlere özel 1-2 senelik vize verildiğini kaydederek, “En az 130 bin dolar yatırım yapanlara özel yatırım vizeleri verilmektedir. Ayrıca bizim ülkede Kırgızistan vatandaşı ya da yabancı olmasına bakılmaksızın bir kişi, iki gün içerisinde kurduğu şirketi resmi olarak kaydettirip çalışmaya başlayabilir.” dedi.
“Türk yatırımcıları ülkemize yatırım yapmaya davet ediyorum”
Büyükelçi Ömüraliyev, ülkesindeki “Kırgızistan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS)” çerçevesinde, Kırgızistan’dan Avrupa Birliği’ne 6 bin 200, ABD’ye de 3 bin 500 ürünün gümrük vergisiz ihraç edilebildiğini anlatarak, böyle bir imkanın Kırgızistan’ın komşularında bulunmadığına dikkati çekti.
Ömüraliyev, “Türk yatırımcıları ülkemize yatırım yapmaya davet ediyorum. Kırgızistan ile beraber Rusya, Kazakistan, Belarus ve Ermenistan’ın üye olduğu Avrasya Ekonomik Birliği bulunmaktadır. Bu 180 milyon nüfuslu 5 devlete de, Kırgızistan’da üretilen mallar gümrük vergisiz satılabilir.” diye konuştu.
Türkiye ile ikili ilişkilerin tesisinin ardından Kırgız vatandaşların eğitim almak, yaşamak ve çalışmak için Türkiye’ye geldiğini dile getiren Ömüraliyev, “Şu anda ise 11 binden fazla vatandaşımız Türkiye’nin vatandaşlığını alarak çalışıyor ayrıca (Türkiye’de) 1791 öğrencimiz bulunmaktadır. Bunun dışında 10 bine yakın vatandaşımız, Türkiye’de, çalışma izniyle istihdam ediliyor, çoğu hizmet sektöründe çalışmaktadır.” ifadelerini kullandı.
Ömüraliyev, Kovid-19 salgını sürecinde Türkiye’nin Kırgızistan’a yeni tip koronavirüs (Kovid-19) PCR testi, oksijen konsantratörü gibi malzemelerle elinden gelen yardımı sağladığına işaret ederek, “Böyle zor günlerde biz, Türkiye’nin Dışişleri Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı gibi devlet kurumları, Türk Hava Yolları, Pegasus ve diğer şirketlerle 3 binden fazla vatandaşımızı ülkemize gönderebildik. Bundan dolayı Türkiye’ye teşekkür ediyorum.” dedi.
Kırgızistan ile Türkiye arasındaki kültürel ve insani ilişkilere de değinen Ömüraliyev, bu alanda en önemli faaliyetlerden birinin “Dünya Göçebe Oyunları” olduğunu, bu oyunların 4’üncüsünün gelecek yıl İznik’te gerçekleştirileceğini belirtti.
Ömüraliyev, son iki ayda Ankara ve diğer şehirlerde Kırgızistan’ın bağımsızlığının yıl dönümü vesilesiyle faaliyetler yaptıklarını kaydederek, bu kapsamda Ankara’nın Keçiören ilçesinde Manas heykelinin açılacağını belirtti.
BİŞKEK (AA) – Kırgızistan’ın yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ile mücadelesi, son bir ayda Kırgızistan-Tacikistan sınırında silahlı gerginliklerin yaşanması ve iç siyasette hızlı değişimlerin kaydedilmesi Caparov’un Ankara ziyaretini daha önemli hale getiriyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşecek olan Caparov, ikili ve çok taraflı iş birliği konularının yanı sıra Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Konseyi) çerçevesinde güncel gelişmeler hakkında görüş alışverişinde bulunacak.
Ziyaret kapsamında, iki ülke cumhurbaşkanının katılımıyla Kırgızistan-Türkiye Stratejik İşbirliği Yüksek Konseyinin 5. Toplantısı ve Kırgızistan Türkiye İş Forumu yapılacak.
Bu bağlamda, iki ülke arasındaki ilişkileri daha da yakınlaştırmak amacıyla kurulan Kırgızistan Türkiye Stratejik İşbirliği Yüksek Konseyinin 5. Toplantısı’nda iki liderin, karşılıklı ticaret hacmini arttırma, kültürel ve insani iş birliği, ekonomi, enerji, eğitim, sağlık, askeri, ulaştırma ve yatırım iş birliğini geliştirme konularını masaya yatırması bekleniyor.
Bu yıl Kırgızistan ile Türkiye ilişkilerinde 30 yıl dolacak
Bağımsızlığını 31 Ağustos 1991’de ilan eden Kırgızistan’ı ilk tanıyan ülke 16 Aralık 1991’de Türkiye oldu.
Türkiye- Kırgızistan ilişkileri Turgut Özal ve Askar Akayev’in “Kırgız Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti Arasında Dostluk ve İşbirliği İle İlgili Anlaşma”yı imzalamasıyla başladı, 2011 yılı itibarıyla iki kardeş ülke arasındaki ilişkiler stratejik ortak seviyesine ulaştı.
Türkiye, Kırgızistan’a başta Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) aracılığıyla en çok kalkınma yardımı ve sosyal yardım yapan ülkelerin başında geliyor.
Kırgızistan’a uluslararası kuruluşlarla ilişki kurulması ve dünya ticaretine entegrasyonu konusunda da en büyük desteği yine Türkiye veriyor.
Kırgızistan Milli İstatistik Komitesinin verilerine göre, ekonomik alanda Kırgızistan’da en büyük dördüncü yatırımcı ülke olan Türkiye, istihdam sağlama açısından da ön sıralarda yer alıyor.
Türkiye, yabancı sermaye ile kurulan 3 bin 476 şirketin faaliyet gösterdiği Kırgızistan’da, Rusya, Çin ve Kazakistan’ın ardından dördüncü ülke konumunda bulunuyor. Türkiye, en çok inşaat, nakliye ve depolama, imalat, toptan ve perakende ticarette yatırım yapıyor.
Ülkede halen aktif olarak faaliyet gösteren 300 civarında Türk firmasının 400 milyon doları aşan ticaret hacmi bulunuyor.
Türk iş insanlarının yatırımlarının 1 milyar dolardan fazla bir sermaye büyüklüğüne ulaştığı tahmin ediliyor.
Kırgızistan’daki Türk sermayeli firmalar, içecek, bisküvi, şekerleme, çikolata, mobilya, temizlik maddeleri, çay, boya, PVC ve plastik boru, yapı malzemeleri üretimi ile alışveriş merkezi işletmeciliği, marketçilik, bankacılık, tekstil üretimi, konfeksiyon, matbaa, turizm acenteliği, eğitim işletmeciliği, inşaat gibi çok çeşitli alanlarda faaliyet gösteriyor.
Türkiye’den Kırgızistan’a gönderilen ihraç ürünleri ağırlıklı olarak kara yoluyla taşınıyor.
Ülkenin güneyinde 2015 yılında fizibilite çalışmalarına başlayan Türk Eti Bakır Anonim Şirketi de 180 milyon dolar yatırımla altın madeni kurmaya devam ediyor.
Türk Hava Yolları (THY), Kırgızistan’a haftada 17 sefer gerçekleştiriyor.
Ülkenin, Türkiye’ye 82 milyon dolar borcu bulunuyor.
Türkiye’nin yatırımlarında eğitim sektörü başını çekiyor
Kırgızistan’da nitelikli insan gücü yetiştirmek amacıyla 1995 yılında kurulan ve iki ülke arasında “Altın Köprü” olarak nitelendirilen Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi (KTMÜ) Türkiye’nin en büyük yatırımı olarak değerlendiriliyor.
Türkiye, Kırgız hükümeti tarafından tahsis edilen 84 hektar alan üstünde inşa edilen KTMÜ’nün kuruluşundan bu yana geçen 25 yılda üniversiteye 398 milyon dolardan fazla bütçe tahsis etti. Bunun 179 milyon doları yatırımlar için harcandı.
Kırgızistan ve Bişkek ekonomisine katkısı dikkate alındığında bunun paha biçilemez olduğu belirtilirken, KTMÜ 2016-2017 döneminde ülke genelinde inşaat sektörüne yatırım yapan yerli ve yabancı kurumlar arasında 9. sırada yer aldı.
Ülkede KTMÜ dışında, Türkiye Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Türk İlkokulu, Ortaokulu ve İmam Hatip Ortaokulu, Kırgız Türk Anadolu Kız Meslek Lisesi, Türkiye Türkçesi Eğitim Merkezi (TTÖMER) ile 2021-2022 eğitim ve öğretim döneminde açılması beklenen Maarif Vakfı İlkokulu bulunuyor.