Karşımızdakinin ne hissettiğini anlayamadığımız zamanlarda ilişkilerimizi kötü yönetiriz. Empati kuramadığımızda onun beklentilerine cevap veremeyiz, onu sıkarız, gözünden düşeriz. Karşımızdaki insanı anlayamamızın, empati yapamamamızın en önemli nedenleri de onu okumayı bilmememiz ve duygularımızın etkisine kapılmamızdır. Duygularımızın etkisindeyken yaptığımız hatalardan başlayalım.
Örneğin; gece görüp çok korktuğumuz, çok heyecanlandığımız ya da çok sevindiğimiz bir rüyamızın ertesi gün hala etkisindeyizdir. Yapabileceğimiz en büyük hata ise gidip bunu karşımızdaki insana anlatmaktır. Çünkü bize ne kadar ilginç gelse de, rüyamızda kanatlanıp uçmamız, ak sakallı dede görmemiz, yüksekten düşmemiz karşıdaki insanın ilgisini çekmez. Biz hala rüyanın etkisindeyken heyecanlı bir şekilde anlatırken o kafayı yememek için kendini zor tutar, lafınızın bitmesini bekler ve konuyu değiştirir.
Bir başka tipik örneği de, eski sevgililerdir. Bizim yaşadığımız duygusal çöküntü, yediğimiz kazık, başımızdaki boynuz, döktüğümüz gözyaşı ya da her ne ise, anlatmaya çok meraklı olduğumuz şeylerdir. Özellikle bazı kızlar vardır ki sizi azıcık tanıdığı an anlatmaya hazırdır ve konuya ucundan kenarından temas ettiğiniz anda başlar ona kazık atan adiyi anlatmaya. Veya yazdığı kızı sarhoş etmeye çalışırken kendi sarhoş olan erkek modeli vardır ki kıza eski sevgililerinin yaptığı kahpelikleri ve kızlara güveninin sarsıldığını anlatıp potansiyel ilişkisini başlamadan bitirir. Gerçekten karşınızdaki insan sizinle samimi değilse ve eski sevgililerinizle olan küçük buhran dönemlerinizi merak etmiyorsa, yüzünüzde acı bir gülümsemeyle oturup bütün duygusal hayatınızın özetini geçmeye gerek yok. Karşıdaki insan büyük ihtimalle anlattıklarınızdan çok duygulanıp sizi şefkatli kolları arasına almayacak; anlatırken böyle bir beklentiye girmeyin.
Son bir tipik örnek ise, o an beraber olduğunuz sevgilinize hissettiğiniz şeyleri söylemektir. Siz o an duygularınızın etkisiyle coşup, normalde etmeyeceğiniz itiraflar ve hissetmediğiniz şeyler söyleyip ilişkiyi gereksiz bir aşamaya taşır ve karşınızdakini de zor durumda bırakabilirsiniz. Zor durumda kalır, çünkü o sizi o kadar da ‘sevmiyor’, sadece hoşlanıyordur. Doğrusu siz de henüz ‘sevme’ aşamasında değilsinizdir; sadece o an gaza gelip patlatmışsınızdır. Bunların telafisi ve geri alınması da mümkün olmadığı için daha önceden kafanıza koymadığınız bir şeyleri söylememeye özen gösterin; mecbur kalmadıkça da ilişkilerin büyük aşamalarından olan ‘senden hoşlanıyorum’ ve ‘seni seviyorum’ sözlerini sarf etmeyin. İlişkinin basamaklarını birer birer çıkın. Bu konuyu daha önceki “Seni Seviyorum” yazımda detaylı bir şekilde anlatmıştım.
Biraz da karşınızdaki insanın size bazı ilgisizlik belirtilerinden ve onları nasıl okuyacağınızdan bahsetmek istiyorum. Sizi dinlemekten sıkılan veya dinlemeyen bir insan, başka şeyler düşünmeye başlar ve vücudu ilgisizliğini size belli etmeye çalışır. Eğer sık sık gözlerini sizden kaçırıp başka yere bakıyorsa, vücudu size doğru değil de başka tarafa dönükse bunlar sıkılma belirtileridir çünkü artık başka insanlarla ve başka şeylerle ilgilenmeye hazır bir konumdadır; bunu bilerek değil istem dışı yapar. Eğer diliyle hafifçe dudaklarını ıslatıyorsa söz hakkının kendisine gelmesini bekliyordur, lafınızı bitirin. Eğer eliyle burnunu, ağzını, boynunu, alnını vs. ovuşturmaya başladıysa kan basıncı yükselmiş yani konuştuğunuz şey onu rahatsız etmiştir; eğer bunları yaparken o konuşuyorsa söylerken rahat hissetmediği bir şey söylüyordur, yalan gibi.
Karşınızdaki insan bazen de o an sizi hiç dinlemiyor, başka şeyler düşünüyordur. Gözüyle baktığı tarafı yakalayarak ne düşündüğünü bile kestirmeniz mümkün. İnsan beyninin sağ tarafı resimleri, grafikleri depolar ve sağ tarafa ulaşmak için gözümüzle sol tarafa bakarız (terstir çünkü çapraz bir görme sistemimiz var). Eğer sol üste bakıyorsa görmüş olduğu bir şeyi, örneğin dün izlediği filmi ya da sınav esnasında ders kitabındaki notunu hatırlamaya çalışıyordur. Bu yüzden sınavda sol üste bakmanız en etkili hatırlama yöntemidir; aklınızda bulunsun :). Eğer gözünüzde bir şey canlandırıyorsanız (yani görüntülü olarak düşünüyorsanız) dimdik karşıya odaklanırsınız, buna halk arasında ‘ay dalmışım öyle’ denir. Aynı şekilde bir sesi hatırlamaya çalışırken sol kulağınıza doğru kayar gözleriniz. ‘Ne dedim en son?’ sorusu sorulduğunda o tarafa bakmanız gerekir 🙂
Sanılanın aksine bir şey sorulduğunda kısa bir anlık göz teması bozmak yalan belirtisi değil, hatırlama yöntemidir. Hatta eğer hatırlaması gereken bir soru sorduğunuzda (örneğin dün gece naptın gibi) göz temasını kısa bir anlık bozmuyorsa büyük ihtimal yalan söylüyordur. Kendi kendimize bir şey konuşuyor veya düşünüyorsak da her zaman sol alt tarafa bakarız. Otobüste veya metroda insanlar birbirleriyle göz teması kurmaktan kaçındıkları için bir şeyler düşünmeyi seçerler ve sol alta bakarlar; dikkat edin 🙂 Son olarak söylemek istiyorum ki, hem birliktelik ilişkilerinde hemde arkadaşlık ilişkilerinde empati çok önemlidir. Empati yapmadan düzgün bir ilişki kurmak zordur. Bu yüzden mümkün olduğunca empati yapmaya ve karşıdaki insanı anlamaya özen gösterin. Kim bilir, belkide bu sayede sorunsuz bir ilişkiye sahip olabilirsiniz 🙂