Siz değerli okuyucularımıza bu yazımızda adli sicil kaydı nedir, hangi bilgiler adli sicil kaydına işlenir, adli sicil kaydı nasıl silinir bu konulardan ayrı ayrı başlıklar altında söz etmeye çalışacağız.
Adli sicil kaydı; halk arasında ki diğer bir adıyla sabıka kaydı; sanık hakkında hükmedilen ceza ve güvenlik tedbirlerinin işlendiği sisteme verilen addır. Adli sicil kaydı, vatandaşların devlet tarafından tutulan suç kaydı olarak da tanımlanabilir.
Kişinin işlediği bir suç nedeniyle hakkında hükmedilen ceza veya güvenlik tedbiri yaptırımlarının adli sicil kaydına işlenebilmesi için hükmün kesinleşmesi gerekmektedir. Hükmün kesinleşmesi hukuki anlamda kişinin verilen işbu karar aleyhine çeşitli kanun yollarına (istinaf ve temyiz kanun yolları) süresinde başvurmamış olmasını ya da başvurmuş ise başvurulan merciin (Bölge Adliye Mahkemesi, Yargıtay) mahkeme kararını onaması bir diğer ifade ile kabul etmesi anlamına gelmektedir.
Adli Sicil Kaydına İşlenen bilgiler iki ana başlık altında incelenmektedir. Öncelikle sizlere Adli Sicil Kaydına İşlenen Bilgiler nelerdir bu hususlardan bahsetmeye çalışacağız;
- Hapis cezası ve mahkûmiyet kararları adli sicil kaydına işlenir. Hükümlü, mahkûm olduğu hapis cezasının infazını tamamlamışsa bu durum adli sicil kaydına işlenmektedir. Aynı şekilde hapis cezası ertelenmiş ise ve denetim süresiyle sürenin iyi halli olarak geçirilmesi halinde cezanın infaz edilmiş sayılacağı da adli sicil kaydına işlenmektedir. Hükümlü cezaevine girdikten bir süre sonra şartlı bir diğer adı ile koşullu salıverilmişse işbu karar da adli sicil kaydına işlenmektedir. Ayrıca, kısa süreli hapis cezasının seçenek bir yaptırıma dönüştürülmesi halinde bu karar da adli sicil kaydına işlenir.
- Adli para cezası ve mahkûmiyet kararları da adli sicil kaydına işlenmektedir. Adli para cezası ödenmişse ödenmek suretiyle infaz edildiği; ödenmemişse de tazyik hapsi suretiyle kısmen veya tamamen infaz edildiği adli sicil kaydına işlenir.
- Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılmaya dair bir hal ya da mahkûmiyet hükmüyle birlikte verilen belli bir hak veya yetkinin kullanılmasının ya da belli bir meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin alınmasına ilişkin kararlar da adli sicil kaydına işlenir. Türk vatandaşı hakkında yabancı mahkemeden verilmiş bir karar varsa ve bu karar kesinleşmişse Türk Hukuku bakımından doğurduğu hak yoksunluklarına ilişkin olarak Cumhuriyet savcısının istemi üzerine mahkemece verilen karar adli sicil kaydına işlenir.
- Ceza zamanaşımının dolduğuna ilişkin karar adli sicil kaydına işlenir. Ayrıca genel veya özel affa ilişkin kanun ve özel affa ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararları adli sicil kaydına işlenir. Son olarak, Askeri Ceza Kanunu’na göre verilmiş mahkûmiyet kararlarındaki feri cezalar adli sicil kaydına işlenir.
Adli Sicil Kaydına İşlenmeyen Bilgiler ise şu şekilde düzenlenmiştir;
- Mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı vermişse bu, husus adli sicil kaydına işlenmemekte olup ayrı bir sisteme kaydedilmektedir.
- Disiplin suçlarına ve sırf askeri suçlara ilişkin mahkûmiyet hükümleri, disiplin ve tazyik hapsine ilişkin kararlar adli sicil kaydına işlenmez.
- İdari para cezasına ilişkin kararlar da adli sicile işlenmemektedir.
Adli Sicil Kaydı Nasıl Silinir konusunda sizlerden oldukça yoğun şekilde sorular almaktayız. Bu konuda yapılması gerekenler şu şekildedir;
Adli sicil kaydının nasıl silineceği Adli Sicil Yasası’nın 9. maddesinde ve Adli Sicil Yönetmeliği’nin 11. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; adli sicil kaydı, cezanın veya güvenlik tedbirlerinin tamamlanması, şikâyetten vazgeçme, cezayı tamamen ortadan kaldıran etkin pişmanlık, ceza zamanaşımının dolması, genel af veya ölüm hallerinde silinmektedir.
Bu hallerin varlığı halinde adli sicil kaydındaki ilgili bilgiler Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek adli sicil arşiv kaydına alınır. Adli sicil arşiv kaydı, infazı tamamlanmış, yerine getirilmiş cezalara ilişkin adli bilgilerin kayıtlı tutulduğu sisteme verilen isimdir.
Bahsettiğimiz gibi, cezaların yerine getirilmesiyle birlikte adli sicil kaydındaki bilgilerin adli sicil arşiv kaydına doğrudan alınması gerekmektedir. Fakat uygulamada iş yoğunluğu sebebiyle birtakım değişiklikler mevcuttur. Bu sebeple ilgilinin cezasını yerine getirilmesiyle birlikte Ankara’da bulunan Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçe sunulmak suretiyle başvuru yapılarak adli sicil kaydının silinmesi talep edilmelidir. Başvuruya ilişkin evrakların eksiksiz sunulması gerekmektedir. Aksi takdirde adli sicil kaydı silinemez. Başvuru evrakları eksiksiz olan kişinin adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına alınmaktadır. Başvuruyu ilgili, bizzat ilgili kendisi ya da avukatına verdiği vekâletnamede açık şekilde “adli sicil kaydının silinmesi” yetkisi olması halinde vekil aracılığı ile de yapabilmektedir.
Avukat Gizem GONCE & Stj. Avukat İlayda KORUDAĞ