ABD'de yoğun olarak çalışmalar yapılıyor ve yayınlanıyor. Bizde de daha yüksek sesle tatrtışılmasını ve önlemler alınmasını diliyoruz. Bizim önerimiz şeker bağımlılığıyla mücadelede de diğer bağımlılıklarda olduğu gibi AMATEM'in (Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi) faaliyet göstermesi. Ancak bu mücadeleyi başlatmanın pek de kolay olmadığını düşünüyoruz çünkü mücadeleyi başlatması gerekenlerin çoğunluğu bu bağımlılığın pençesinde. Öncelikle bağımlılığı tedavi edecek uzmanların bu bağımlılıktan kurtulmuş olmaları gerek. İşte bu noktada da Prof. Dr. Canan Karatay'a çok görev düşecek.
Milli Eğitim Bakanı Prof. Dr. Nabi Avcı'nın öncülüğünde okul kantinleriyle ilgili alınan kararları takdirle karşılıyoruz. Şimdi de Sağlık Bakanı Mehmet Müezzinoğlu'na seslenmek istiyoruz: Toplumdaki şeker bağımlılığıyla mücadele edecek önlemler alınsın. Yoksa çocuklarımızın sağlığını, esirgemeye çalıştığımız madde bağımlılığından bile kurtulması daha zor olan şeker bağımlılığı bozmaya devam edecek.
Şimdi bu konudaki haberi okuyalım.
"Araştırmalar şekeri bırakmanın kokaini bırakmaktan daha zor olduğunu gösteriyor.
Mount Sinai Icahn Tıp Fakültesi'nden Dr. Nicole Avena tarafından yürütülen bir çalışma şeker tüketimiyle bağımlılık davranışları arasında yakın bir bağlantı olduğunu gösterdi. Şeker bağımlılığı ne kadar kötü olabilir diye soruyorsanız maalesef bu çalışma şekerin kokainden 8 kat daha fazla bağımlılık yaptığını ortaya çıkardı.
Amerikalılar günde yaklaşık 22 çay kaşığı şeker tüketiyorlar, gençlerde ise durum daha kötü, şeker tüketimi 34 çay kaşığı. Şeker tüketiminin baş suçlusu meşrubat, ardından da abur cubur yiyecekler geliyor.
Dr. Avena'nın Plos One'da yayınlanan makalesinde şöyle denmiş:
"Bağımlılık yapan maddeler üzerinde kana daha hızlı karışabilmelerini sağlamak amacıyla değişiklikler yapılıyor. Örneğin, bir koka yaprağı çiğnendiğinde bağımlılık yaratma potansiyeli çok az. Ancak işlenip konsantre bir dozla sisteme hızla girecek hale getirildiğinde artık kokain oluyor ve bu haliyle yüksek oranda bağımlılık yaratan bir madde. Benzer şekilde işlenmiş yiyecekler doğal yiyeceklere göre kan şekerini çok daha hızlı yükseltiyorlar. Bu çok önemli çünkü beyinde glikoz seviyesiyle bağımlılıkla ilgili bölümler arasında ilişki olduğu biliniyor."
Yayınlanan çalışmanın başlığı "Hangi yiyecekler bağımlılık yaratır?" ve şöyle devam ediyor:
"Bir yiyeceğin bağımlılık yaratma potansiyeli, içindeki rafine karbonhidrat oranı yükseltilecek şekilde işlenmişse artar, yüksek glisemik indeksli hale gelir yani kana hemen geçer."
Dr. Avena'ya göre pizza en çok bağımlılık yaratan yiyecek. Bir dilimi birkaç adet Oreo bisküvisindeki şekerden fazla şeker içeriyor. Biliyoruz ki çoğu kişi bir dilim derken koca pizzayı bitirir. Pizzanın yanında da tercih edilen içecek genelde gazlı içecekler oluyor. Onlardaki şeker içeriği de malum. Pizza ve şekerli içeceklerden sonra da bağımlılık yaratmada kurabiye, dondurma ve cips geliyor. Bu yiyeceklerin içeriğindeki şeker beyin üzerinde alkol ve madde bağımlılığını taklit eden bir etki yapıyor.
Bu çalışmaya göre en az bağımlılık yapan yiyecekler salatalık, havuç ve fasulye. Bunlar beslenmeye bolca dahil edilebilir.
Bu bulgular işlenmiş gıdalar özellikle abur cuburlardan uzak durmak, taze, doğal yiyeceklerle beslenmek gerektiğini ortaya koyuyor. Meyve ve sebzeler, kuruyemişler, tohumlar sağlık için en iyi yiyecek tercihleri olacaktır. Vücudunuzu kokainden 8 kat fazla bağımlılık yapan bir maddeyle yükleyesiniz, daha iyi tercihler yaparak daha sağlıklı ve uzun yaşayabilirsiniz."
Özet çeviri: Nurçin Çağlar