Stoa, M.Ö 4. yüzyılda Kıbrıslı Zenon tarafından Atina’da kurulmuş felsefi bir okul. Stoa yani kemeraltı o dönemde çok yaygın . Zenon ve öğrencileri de bu kemeraltılardan biri olan Stoa Poikile’de buluştukları için stoacılar ismini alıyorlar.
Stoacılığın temel düşüncesi sadece değiştirebileceğimiz şeyler üzerinde endişelenmemiz gerektiğiydi. Çünkü yaşadığımız olaylar çoğu zaman kontrolümüz dışındaydı ve kontrol edebildiğimiz şey ise bu olaylara karşın takındığımız tavır yani tutumumuzdu. Daha da ileri gidersek bu birçoğumuzu rahatsız hissettirebilir ama onlara göre duygularımızın ipleri tamamen bizlerin elinde, yani mutsuz hissediyorsan bunun tek nedeni sendin.
Şeylerin senin arzu ettiğin gibi olmasını isteme, nasıl oluyorlarsa öyle olmalarını iste, böyle yaparsan her zaman mutlu olursun. *
Stoacı filozoflar temelde bu görüşlere dayanan bir yaşam benimsersek yaşamdan aldığımız doyumun artacağına inanıyorlardı. M.Ö 4.yy da temellenmiş bu felsefi düşünceler bugün aslında depresyon, kaygı bozuklukları, tssb* gibi önemli psikolojik rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılan yöntemler olarak karşımıza çıkıyor. Kişinin değiştiremeyeceği yaşam olaylarını kabullenmesi bunların başına gelme olasılığı ile yüzleştirilmesi etkili bdt* yöntemlerindendir. Üstelik başına gelen şeyleri kabullenmenin o olayın getirdiği üzüntü ve stresle başa çıkmada etkisi yadsınamaz.
Zaten en iyi bilinen stoacılardan biri olan Epiktetus (m.s 55-135), hayatına bir köle olarak başlamıştı. Yaşam onun için kolay değildi, açlık ve acıyı şiddetli yaşadı. Topal kaldı. Yani insanlara acı ve dertle nasıl başa çıkacaklarını anlatırken aslında kendi deneyimlerini tarif ediyordu. Bedenlerimiz birer köle olsa da zihinlerimiz özgür kalabilir* felsefesi Amerikalı bir savaş pilotu olan James B. Stockdale’e de ilham oldu.
Stockdale tam sekiz sene esir kaldı ve türlü işkenceler gördü. Ailesini tekrar görüp göremeyeceğini bile bilmiyordu ama her nasılsa kendisiyle birlikte esir olan kendisine bağlı askerlerin morallerini çökertmeden hayatta kalmalarını sağlamak için sürekli çabalıyordu.
Peki bu nasıl oldu?
Sekiz senenin sonunda ülkesine dönen Stockdale, ‘kamptan kimler sağ çıkamadı?’ sorusuna,
“Çok kolay. İyimser olanlar. Her şeyin çok iyi olacağını düşünenler, genellikle o kamptan sağ çıkamadılar. Çünkü onlar, Noel’e kadar buradan kurtuluruz, Noel gelip geçiyor ama onlar kalıyordu. Bu sefer Paskalya’da kurtuluruz diyorlardı. Paskalya gelip geçiyor, yine orada kalıyorlardı. Ardından Şükran Günü’nü bekliyorlardı. Sonra tekrar Noel. Sonunda hayal kırıklığı içinde ölüp gidiyorlardı”diye cevap verdi.
—
- Kılavuz Kitap, Epiktetos
- TSSB : Travma Sonrası Stres Bozukluğu
- BDT: Bilişsel Davranışçı Terapi