Beyin Tümörü Nedir?
Tümör vücutta anormal hücrelerin oluşturduğu doku kitlesidir. Tümör kelimesi bazen kanser ile eş anlamlı kullanılsa da her tümör kanser demek değildir. İyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) tümörler vardır. İyi huylu tümörler genellikle vücudun başka bölgelerine yayılım göstermezler ancak bulundukları yerde zaman içinde büyüyebilirler. Tedaviye iyi yanıt verirler. Kötü huylu tümörler ise kanser demektir. Ortaya çıktıkları yerden başka kısımlara yayılabilirler; tıp dilinde buna “metastaz” denir ve tedavi edilmeleri zordur.
Beyinde oluşan iyi huylu tümörler vücudun diğer yerlerindeki iyi huylu tümörlere kıyasla daha tehlikelidir. İyi huylu olmaları, yani başka yere yayılım göstermemeleri ve yavaş büyümelerine rağmen bu beyin tümörleri hayati risk oluşturabilirler. Bunun başlıca nedeni kafatasının kapalı bir kutu olması ve fazladan doku büyümesi için yeterli alan bulunmamasıdır. Tümörün kitle etkisi normal beyin dokusunun sıkışmasına, felce, konuşma bozukluğuna, nöbetlere, kafa içi basınç artışına, beyinde fıtıklaşmaya hatta ölüme yol açabilir. Kafa içindeki iyi huylu tümörler bu nedenle sıklıkla ameliyatla alınırlar.
Primer beyin tümörü, orijini beyin dokusu olan tümörlerdir. Başka yerde ortaya çıkan kanserin beyne yayılması ise metastatik beyin tümörü olarak adlandırılır. Primer beyin tümörleri iyi huylu veya kötü huylu olabilirler. En sık görülen iyi huylu beyin tümörü, menenjiyomlardır. Kötü huylu primer beyin tümörlerinin büyük kısmını ise gliomalar oluşturur. Bunların da en sık görüleni glioblastoma multiformedir.
Beyin Tümörü Tedavisi
İyi huylu beyin tümörleri Cerrahi, Radyoterapi veya bu ikisinin kombinasyonu ile tedavi edilebilir. Gamma Knife Radyoterapi bu alanda sık kullanılan bir tekniktir. Bazen girişimsel tedaviler yerine belli aralarla takip yeterli olabilir. Yaşlı hastalarda ve küçük tümörlerde bu seçenek tercih edilebilir. Takiplerde tümörün büyümediği görülürse, ameliyat gerekli olmayabilir.
Beyin tümörü ameliyatı sonrası çoğu kişi ameliyat öncesine göre fonksiyonel açıdan iyileşme gösterir. Ancak çıkarılan tümör kitlesinin beyinde oluşturduğu hasar nedeni ile hastalarda tıpkı inme hastalarında görülen felç tablosu ve beyin ödemi görülmesi gibi riskler de bulunur. Gelişen tekniklerle bu risk azalsa da hiçbir zaman sıfıra inmez. Dolayısı ile beyin tümörü ameliyatı sonrasında, hastayı mutlaka Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanı bir doktor değerlendirmelidir. Çünkü erken dönemde yaşanan fonksiyonel kayıp ve felç gibi tablolar, yine erken dönemde kapsamlı ve kişiye özelleştirilmiş fizik tedavi ve nörorehabilitasyon programı ile hızlıca giderilebilirler. Gerekli olmasına rağmen geç başlanan Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon programından elde edilebilecek fayda oranı da azalabilir. Çünkü beyin lezyonlarındaki altın kural bu dönemde de geçerlidir: KULLAN ya da KAYBET
Kapsamlı Tedavide Hastanın 1 günü nasıl geçer ?
Hastanın alması gereken tedavi programı, rehabilitasyon potansiyeline ve durumuna göre hekim tarafından haftalık olarak belirlenmektedir. Hastaya, ihtiyaçlarına göre, aşağıdaki tedavi istasyonlarında tedavi uygulanabilir.
Günlük örnek tedavi programı:
Beyin Tümörü Sonrası İyileşme Süreci
Beyin tümörü ameliyatı sonrası iyileşme zaman alır. İyileşme süreci herkes için farklıdır. Beyin tümörünün yeri, ameliyat sırasında beyinde etkilenen alanlar, kişinin yaşı ve genel sağlık durumu bu sürece etki eden faktörlerden bazılarıdır. Beyin ve sinir cerrahisi servisinden taburcu edilirken hasta ve yakınları iyileşme süreci hakkında bilgilendirilirler. Yara bakımı, ilaçların doğru kullanımı, hangi durumlarda beklenmeden sağlık kuruluşuna gelinmesi gerektiği, kontrol randevularının planlanması erken dönemde önem taşıyan başlıca konulardır.
Beyin tümörü ameliyatı sonrası bazı hastalar direkt eve taburcu edilirken, bazıları için ek Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon gerekebilir. Beyin tümörü ve beyin ameliyatı kişinin fiziksel becerileri, bilişsel fonksiyonları ve psikolojisini etkileyebilir; fonksiyonel kayıplar ve sonuçta felç görülebilir. Bu durumda Fizik Tedavi, Ergoterapi-İş Uğraşı terapisi, Konuşma terapisi gibi rehabilitasyon yaklaşımları gündeme gelir. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon doktoru hastayı muayene eder, fonksiyonel durumunu belirler, rehabilitasyon hedeflerini rehabilitasyon ekibi, aile ve hasta ile beraber koyar; hedeflere ulaşmak için izlenecek tedavi planını yapar.
Beyin Tümörü Sonrası Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Beyin ve sinir hasarlarından sonraki Fizik Tedavi sürecine karşılık gelen nörorehabilitasyon ekip işidir. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon doktoru, fizyoterapist, Rehabilitasyon hemşiresi, ergoterapist, Konuşma terapisti, Fizik Tedavi teknikeri, Ortez-Protez teknikeri, psikolog, sosyal çalışmacı gibi sağlık profesyonelleri sürece dahil olur. Beyin ve Sinir Hastalıkları, Onkoloji, Nöroloji, Psikiyatri, İç Hastalıkları ve Enfeksiyon Hastalıkları gibi branşlarda görev yapan doktorlarla da gerekli durumlarda konsültasyon yapılır. Beyin tümör ameliyatı sonrası Fizik Tedavi hastanede yatarak, ayaktan veya evde olmak üzere 3 biçimde planlanabilir. Hastanın genel durumu, öğrenme potansiyeli, bir gün boyunca terapilere aktif katılabildiği süre, hastaya en uygun tedavi biçiminin belirlenmesinde göz önüne alınır.
Beyin Tümörü Ameliyatı Sonrası Robotik Fizik Tedavi
Beyin tümörü ameliyatı sonrası erken dönemde kapsamlı fizik tedavi ve rehabilitasyon programının önemli bir parçası da Robotik Tedavilerdir. Özellikle erken dönemde ayağa kalkmayı ve yürümeyi sağlamak için Robotik Yatak ve Robotik Yürüme teknolojisinden faydalanılır. Hasta bu aşamada başarılı olduğunda, dünya çapında Robotik Rehabilitasyon teknolojilerinin öncüsü ve en iyisi olan İsviçreli Hocoma firmasının ürettiği yürüme robotu Lokomat with Free D ile aktif yardımlı, sanal gerçeklikle öğrenmeyi pekiştiren yürüme eğitimine geçilir. Hasta oturabilmeyi başardığında, bir sonraki aşama olan yine Hocoma’nın ürettiği Armeo Power with Manova olarak bilinen tam teşekküllü el-kol robotu ile eğitime başlanır.