25 Aralık 2018’de Resmi Gazete’de yayınlanan 7153 sayılı Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişik Yapılmasına Dair Kanun ile yapılan değişiklik gereğince plastik poşetlerin ücretli olmasına ilişkin temel düzenleme yapıldı. Plastik poşetlere uygulanacak taban fiyatın 25 kuruştan az olmamak üzere Bakanlığın oluşturacağı komisyonca belirleneceği ve her yıl güncelleneceği öngörüldü.
Ayrıntılı düzenlemeler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine Dair Usul ve Esaslar ile yapıldı. 9 Ocak 2018 tarihinde güncellenen ve satıcılara kapsamlı yükümlülükler getiren esaslar şu şekilde:
Poşetlerin ücretli satışı, uzaktan satışlar dahil olmak üzere tüm satış noktalarında uygulanacak. Satış noktaları ise usul ve esaslarda; “toptan ve/veya perakende olarak mal, ürün satışı yapan mağaza, market ve benzeri satış yerleri” olarak düzenlendi.
Plastik poşetler ücretsiz olarak verilmeyecek ve bu amaçla promosyon ve/veya kampanyaya dahil edilemeyecek. Plastik poşetle gönderim sağlanan uzaktan satışlarda alternatif taşıma ekipmanları sunulacak. Tüketici tarafından plastik poşetin tercih edilmesi halinde ise satışı zorunlu olacak. Plastik poşete ikame olarak kağıt ve/veya bez ile file ve benzeri alternatif çok kullanımlık taşıma ekipmanı promosyon ve kampanyalar dahilinde tüketiciye sağlanacak.
Kapsam Dışında Bırakılarak Ücretlendirmeye Tabi Olmayanlar:
- Ekmek, sebze, meyve, zeytin, hayvansal gıda gibi açık satılan gıdaların hijyenini sağlamak için kullanılan küçük saplı/sapsız poşetler,
- Plastik içeren malzemelerden dokumalı veya metotlarla üretilen, tekstil ürünü çok kullanımlık poşetler,
- Canlı sucul hayvan satışında kullanılan sapsız poşetler,
- Yumrulu ve/veya benzer tohumlu bitkilerin satışında kullanılan sapsız poşetler,
- Kuru temizleme, lostra ve benzeri yerler gibi sadece hizmet verilen fakat ürün satışı gerçekleştirilmeyen yerlerde kullanıcıya veya tüketiciye verilen poşetler,
- Kargo poşetleri,
- Gümrüksüz mağazadan alınan ürünler için mevzuat gereği kullanılması zorunlu olan özel poşetler ,
- Eczanelerde sadece ilaç satışında kullanılan küçük saplı/sapsız poşetler
Plastik Poşetlerin Taşıması Gereken Özellikler:
- Ücrete tabi poşetlerin satış noktalarında barkodlu olarak sunulması zorunlu olacak.
- Ücrete tabi plastik poşetlerinin çift kalınlığının 40 mikron ve üzerinde olması gerekecek.
- Ücrete tabi poşetlerin en az bir yüzeyinde çevreci slogan ve Sıfır Atık logosu kullanılacak. Satış noktalarının logoları sap hariç poşetin tek yüzeyinin alanının %20’sini geçemeyecek.
Satış Noktalarına Getirilen Yükümlülükler:
- Ücretsiz olarak verilmesi yasak olan plastik poşetlerden tahsil edilen ücretler fişte/faturada adet bazlı olarak gösterilecek.
- Çevrenin korunması amacıyla plastik poşetlerin satışına ilişkin bilinçlendirme amaçlı yazılı ve basılı görsel materyal kullanılacak
- Bilgi sistemine kayıt olunacak ve gerekli bilgi ve belgeler bu sisteme yüklenecek.
- Poşet satış beyanına istinaden geri kazanım katılma payı tutarı, Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılacak.
- Plastik poşet yerine çok kullanımlık taşıma ekipmanını alternatif olarak tüketiciye sunulacak.
- Düzenlemede bahsedilen bilgi sistemine; poşetlerin temin edildiği firma bilgisi, poşetin maliyeti, satılan poşet adedi ve birim fiyatı beyan edilecek.
- Barkod okuyucu sistemi bulunmayan satış noktalarında, satış belgelerinde plastik poşet kalemi ve adedi gösterilmek amacıyla yazar kasalarda gerekli düzenlemeler yapılacak.
Tarh, Tahakkuk ve Tahsilata İlişkin İşlemler:
- Plastik poşetlerin satıldığı aya ilişkin beyan, takip eden ayın 1’i ile 15’i arasında gerçekleştirilecek.
- Beyanlara istinaden ödenecek geri kazanım katılım payı Bilgi sistemde hesaplanacak.
- Beyan edilen pay, takip eden ikinci ayın son gününe kadar Bakanlık Merkez Sayman Müdürlüğü hesabına aktarılacak.
Geçiş Süreci İçin Geçici Madde Düzenlemeleri:
- Stoktaki barkodsuz poşetlerin satışları 31.03.2019 tarihine kadar gerçekleştirilebilecek.
- Satış belgelerinde satış kalemi oluşturulması yani adet ve fiyat bilgisinin satış kalemlerinde gösterilmesi için altyapı çalışmaları 31.03.2019 tarihine kadar yapılabilecek.
- Uzaktan satışlarda alternatif taşıma ekipmanı seçeneği 31.03.2019 tarihine kadar kurulacak.
- En az bir yüzeyinde çevreci slogan ve Sıfır Atık logosu kullanılacak, satış noktalarının logoları sap hariç poşetin tek yüzeyinin alanının %20’sini geçemeyecek ve çift kat kalınlığının 40 mikron ve üzerinde olacak poşetler; en geç 31.03.2019 tarihinden itibaren satışa sunulacak. Bu tarihten itibaren diğer poşetlerin satışına izin verilmeyecek.
Düzenlemedeki Hususlara Uyulmaması Halinde Uygulanacak Yaptırımlar:
- Beyan yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde Kanun’un 20. maddesinin g bendi hükmü gereğince 6.000,00-TL para cezası,
- Geri kazanım payı tutarın ödenmemesi halinde Kanun’un 20. maddesinin z bendi hükmü gereğince katılım payı tutarının %20 fazlası olacak şekilde para cezası,
- Plastik poşetlerin ücretsiz verildiği ya da promosyona/kampanyaya tabi tutulduğunun tespit edilmesi halinde Kanun’un 20. maddesinin bb bendi hükmü gereğince depo alanı hariç kapalı satış alanının her metrekaresi için 10-TL para cezası,
- Beyanlarda yanıltıcı ve yanlış beyanlarda bulunanlar hakkında Kanun’un 26. maddesi gereğince işlem yapılarak altı aydan bir yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Usul ve esasların tam metnine şu link’ten ulaşılabilir: https://webdosya.csb.gov.tr/db/cygm/icerikler/plasposetuerev20190109-20190109144024.pdf