Okyanus Nedir? Dünya yüzeyinin % 70’inden fazlası suyla kaplıdır. Bu suyun yaklaşık üçte ikisi buz, % 1’den daha azı ise tatlı su ve su buharıdır. “Okyanus nedir” ve “Okyanusun özellikleri nelerdir” sorularının cevaplarını ayrıntılı olarak açıklayalım.
Bu Yazıda Neler Var?
Okyanus Nedir?
Okyanuslar dünya yüzeyini kaplayan büyük su kütleleridir. Dünya , bir okyanusa (veya herhangi bir açık miktarda sıvı suya) sahip olduğu bilinen tek gezegendir. Dünya yüzeyinin yaklaşık % 71’ini sudan oluşur. Okyanuslar, Dünya’nın suyunun % 97’sini içerir ve okyanusbilimciler, bir bütün olarak okyanusların yalnızca % 5’inin Dünya’da keşfedildiğini belirtmişlerdir. Toplam hacim yaklaşık 1,3 milyar kilometre küp (310 milyon kübik mil) ve ortalama derinlik 3,682 metre’dir
Dünya’nın hidrosferinin ana bileşeni olduğu için, dünya okyanusları bilinen tüm yaşam formlarının ayrılmaz bir parçasıdır ve karbon döngüsünün, iklim ve havanın bir parçasıdır . Okyanuslar bilinen 230.000 türün yaşam alanıdır ve okyanus derinliklerinin çoğu henüz keşfedilmemiş olsa da, iki milyondan fazla deniz canlısı türü olduğu tahmin edilmektedir .
Dört milyar yıl önce Dünya yüzeyi, suyun sıvı olarak kalmasına olanak tanımayacak kadar sıcaktı. Su, uzayda yok olmak üzere volkanik buhar olarak püskürürdü. Yaklaşık 3.85 yıl öncesine kadar, Dünya soğuyarak içinde buharında yer aldığı bir volkanik gaz atmosferi oluşturdu. Daha sonra su yoğunlaşmaya başladı ve yeryüzü çukurlarında okyanusları oluşturdu.
Okyanusların oluşmasından bu yana yağmur toprağa düşmekte ve kayalardaki tuzu denizlere taşmaktadır. Bu nedenle deniz suyu tuzludur. Ortalama olarak okyanus ağırlığının % 2.9’unu tuz oluşturur. Baltık gibi denizler, nehirlerden gelen bol miktarda tatlı su ve buharlaşmasının az olması nedeniyle daha az tuzludur. Buharlaşmanın çok fazla olduğu Ölü Deniz’in tuzluluk oranı ortalamanın altı katıdır.
Dünyanın En Derin Çukuru (Okyanusun En Derin Yeri) | Okyanus Nedir?
Denize baktığımızı tekneyle açıldığımız veya yüzdüğümüz zaman bir yüzeyi olduğunu biliriz. Ancak; okyanusların ortalama derinliği 5.000 metre civarındadır ve Okyanusun En Derin Yeri 11.000 metreye ulaşır. Mariana Çukuru (Challenger Çukuru) 10.994 metre ile Okyanuslardaki en derin yerdir. Yani dünyanın en derin çukurudur. Everest Tepesi, bu dip derinlikten daha kısadır (iki kilometreden daha fazla).
Okyanusun üst birkaç metresi, tropikal bölgelerde 26 santigrat derece sıcaklığında olabilir. Isıyı, gün boyunca güneş ışığından alır ve geceleri atmosferi ısıtırlar. Okyanusun bu katmanı atmosferin tamamından daha fazla ısı içerir. Çözünmüş besinlerin bulunduğu güneşli sularda büyük minik deniz yosunu ve fitoplankton patlaması meydana gelir.
Ancak; okyanus yüzeyinde ilerleyen sıcak su, nehirler tarafından temizlenmediği veya derin suyla karışmadığı takdirde besinler azalacaktır. Güneşli (veya fotik) bölgenin altında soğuk ve karanlık olan farklı bir dünya bulunur. Buna rağmen; zengin bir yaşam çeşitliliğini destekler. Okyanuslar milyonlarca insana yiyecek sağlar. Ayrıca; zengin petrol, gaz ve mineral rezervlerine sahiptir.
Okyanus Akıntıları Nedir Ve Özellikleri |Okyanus Nedir?
Isı, bir dizi dairesel akıntıyla okyanuslarda sirkülasyon yapar. Rüzgârlarla sürüklenen bu akıntılar Kuzey Yarıküre’de saat yönünde, Güney Yarıküre’de ise saat yönünün tersinde akma eğilimi içindedir. Bu akım modeli kıtalar tarafından bozulur.
Okyanus yüzey akıntıları ana haritası oluşan dip sirkülasyonunu göstermez. Gülf Stream Sıcak Su Akıntısı ve Kuzey Atlantik Akıntısı, Meksiko Körfezi’ndeki sıcak suları Atlantik Okyanusu boyunca kuzeydoğuya taşır. Bu sayede batı Avrupa ve İngiliz Adaları ısınır. Akan sıcak suyun bir bölümü buharlaşırken su yavaş yavaş soğur ve tuzluluğu artar. Bu durum suyun yoğunluğunu artırır.
Sonunda, yüzeyde kalamayacak kadar yoğunlaşır. Daha sonra, su batar ve sirkülasyonu tamamlamak üzere güneye yönelir. Bu sirkülasyonun durması durumunda batı Avrupa’da kışlar kuzeydoğu Kanada’daki gibi sert geçecektir.
Okyanuslar yüzeyindeki su akıntıları hâkim rüzgârlar tarafından yönlendirilir. Bu akıntıların hareketi daireseldir. Isı akıntılarının çoğu ekvator, soğuk akıntıların çoğu ise kutuplar civarında başlar. Gülf Stream Sıcak Su Akıntısı ve Kuzey Atlantik Akıntısı sıcak suyu Florida Boğazı’ndan Batı Avrupa ve İskandinavya’ya taşır. Soğuk su dairesel akıntısı Güney Kutbu çevresinde saat yönündedir.
Deniz Dalgaları Nedir ve Özellikleri |Okyanus Nedir?
Deniz dalgaları, açık okyanusta rüzgârın etkisiyle aşağı ve yukarı basit salınımlarla başlar. Dalga ilerlerken su dairesel olarak hareket eder. Dalga sahile yakın sığ sulara girdiğinde hareketin alt kısmı yavaşlarken üst taraf kırılır (veya bükülür) ve dalga sahile vurur. İleri yöndeki hareket (veya çalkantı) kumları sürükleyerek sahile yığarken, geri gelen dalga onları tekrar geri çeker.
Dalgaların kıyıya belli bir açı ile geldiği yerde materyaller kumsal boyunca sürüklenir. Açık okyanustan gelen büyük dalgaların sahile vurduğu yerde sörfçülere heyecanlı ve bazen de tehlikeli davetiye çıkaran göz alıcı kırılmalar oluşur.
Okyanus Derinlikleri |Okyanus Nedir?
Okyanus derinlikleri gezegenimizin en az keşfedilen yerleridir. Bir denizaltıyla oralara gitmek veya bir robot gemi göndermek, bir yere çıkış görevi kadar karmaşık olabilir. Okyanus tabanındaki ezici basınç, bir uzay gemisindekiyle karşılaştırıldığında çok daha fazladır.
Garip solucanlar, kör karidesler ve dev mürekkepbalıklarının yanı sıra 350 santigrat dereceye kadar sıcak su fırlatabilen hidrotermal delikler okyanus derinliklerinde bulunur. Okyanus dibi çökeltilerinde bulunan canlı bakteriler, Dünya’daki yaşamın % 10’dan fazlasının okyanus tabanının altındaki çamur ve kayalarda yaşadığını göstermektedir. Bu yaşam formlarının, gezegene yerleşen ilk türlerin akrabaları olmaları olasılığı bulunmaktadır.
Ölü Deniz, İsrail ve Urdün sınırındadır. Suyu, esas itibariyle Urdün Nehri’den gelir. Denizin çıkışı yoktur ve su sadece buharlaşarak kaçar. Denizdeki tuzu yoğunlaştırıran bu işlem deniz türleri için uygun olmayan bir ortam oluşturur. Tuz, suyu o denli yoğunlaştırır ki insan bedeni su yüzeyinde kolaylıkla yüzebilir.