Rehberlik servisine başvuran velilerin şikayetlerinden bir tanesi de çocuklarının çok şey istediğidir. Velilerden şu sözleri sıklıkla duyarız; “Çocuğum çok şey istiyor. Almayınca da ağlıyor, kızıyor, bağırıyor…”. “Bana yardım edin hocam bu konuda ne yapmalıyım?”
Öncelikle durum analizi yapacak olursak bu tür davranışları gösteren çocuklar ya ilk çocuktur ya son çocuk ya da tek çocuktur. Geniş aile içinde büyüyen çocuk da aynı davranışları göstermektedir. Çocuğun ihtiyaçları bu zamana kadar annesi ve babası tarafından karşılanmıştır. Aile ilk çocuk olduğunda veya tek çocuksa onun her isteğini yapmaya çalışır. Son çocukta da aynı durum geçerlidir. Geniş aile içinde büyüyen çocuklar ise istediklerini yaptıracak birini her zaman bulabilirler. Anne veya babanın almadığını amca, nine veya dede almaktadır. Dolayısıyla çocuk “hayır” kavramıyla pek fazla karşılaşmıştır.
Bu durum aile için ne zaman sorun olmaya başlar?
Yaşı küçük çocukların ihtiyaçlarını karşılamak daha kolaydır. Çünkü istekler de küçüktür ve aile tarafından rahatlıkla karşılanabilir bu istekler. Bununla birlikte çocuk büyümeye başladıkça istekler de büyür ve artık aile buna bir sınır koyması gerektiğinin farkına varır. Bu yaşlar genellikle 11-12li yaşlardır.Bu yaşlarda çocuğun etrafında ona örnek oluşturacak geniş bir çevre vardır. Arkadaşlarında gördüklerini ister. Tv’de gördüğü şeyleri ister. Ve artık yavaş yavaş çocukluktan ergenliğe geçiş dönemi olduğundan istekler öncekilerden farklılık gösterir.
Anne ve baba neler yapabilir?
Anne ve baba bu zamana kadar yapmakta belki de geç kaldıkları “hayır diyebilme”yi uygulamalıdırlar.Burada aile sınırları iyi belirlemeli ve sınırlardan taviz vermemelidir. Çocuğa bir şeyin alınmayacağı söylendiği zaman ne olursa olsun alınmamalıdır. Bir diğer önemli nokta ise çocuklara karşı açık olmaktır. Çocuğa ileriki bir zamanda alınabilecek bir şey için; “ilerde alırız şimdi boş ver” demek yerine, “şimdi bunu alamayız ama 1 ay sonra sana bunu alabiliriz” demek daha iyi olacaktır. Bundan sonra ise belirtilen o tarih geldiğinde verilen söz yerine getirilmelidir. Verilen bu söz yerine getirilmez ise çocukta anne babaya karşı güvensizlik duygusu oluşur. Bir diğer önemli nokta ise çocuğa isteklerinin yerine getirilmemesinin sebeplerini anlatmaktır. Ebeveyn çocukla oturup konuşarak bu istediğini neden alamayacaklarını anlatmalı ve bu konuda çocuğun da düşünceleri alınmalıdır. Çocuk istekleri yerine getirilmediği zaman öfkelenerek yüksek sesle konuşuyor veya ağlıyorsa çocuğa “şimdi öfkelisin, sakinleş öyle konuşalım.” demek yerinde olacaktır. Çünkü öfkeli iken sizin söyledikleriniz onun için bir anlam ifade etmez, sizi dinlemez. Sakinleştiği zaman çocukla konuşmak karşılıklı düşünce paylaşımı için daha isabetli olacaktır.
Burada aile çocuğuna kendi ailesinin diğer ailelerden farklı olduğunu anlatabilmelidir. Ebeveynler kendi ailesinin durumu hakkında çocuğa bilgi vermelidir. Ve bu durum çerçevesinde isteklerde bulunmasını belirtmelidir.
Bu yaşlarda kazanılacak bir istek denetimi çok önemlidir. Çünkü bundan sonra çocuğun istekleri artarak devam edecektir. Özellikle ergenlik dönemindeki isteklerle baş edebilmek için 11-12 yaşlarında istek denetiminin kazandırılmış olması gerekir.