Diş yamukluğu ve yamuk diş tedavisine geçmeden önce; Dişlerimizin çene içerisindeki dizilimi bir çok faktöre bağlıdır. Genetik aktarım burada en önemli faktör olsa da önemli olan büyüme gelişme sırasında çene kemiklerinin ve dişlerin doğru diziliminin yönlendirilmesidir. Genetik aktarım derken vurgulamak istenen şudur; anne ve babadan gelen genetik kodlar doğrultusunda dişlerin yapısı, büyüklüğü ve çene genişlikleri tüm ağız formunu belirler. Örneğin, anneden geniş çene yapısı, babadan küçük diş yapısına dair genetik kodlar çocukta baskın olursa büyüme gelişme tamamlandıktan sonra dişler arasında boşluklar meydana gelir.
Tam Tersi Durumda İse
Yani geniş diş yapısı ve dar çene varlığında da çapraşık ya da yamuk dizilimli dişler kaçınılmaz olur. Önemli olan her zaman, doğru zamanda, doğru tedavi yapılmasıdır. Büyüme gelişme döneminde yamuk ya da çapraşık dişlere sahip çocuk hastalarda uzman çocuk diş hekimi ve ortodontist iletişim halinde tedaviyi sürdürür. Çene büyüme ve gelişiminin devam ettiği durumlarda kişiye özel üretilen özel apareyler ile üst ya da alt çene gelişimi yönlendirilebilir. Böylece dişlerin düzgün ve sıralı dizilimi için yeterli genişlikte çene kemiği sağlanmış olur.
Bazı Durumlar’ da İse Çene Genişletmesi Yapılmasına Rağmen Dişler İçin Yeterli Alan Olmayabilir
Bu durumda çekimli ortodonti tedavi planlaması gerekebilir. Bu sayede geriye kalan dişler sıralı ve düzgün bir biçimde dizilip yamuk olmaması sağlanır.
Yukarıda bahsettiğimiz ortodontik tedavi yöntemi büyüme gelişmesi devam eden çocuk ve ergenlik dönemindeki hastalar için mümkündür. Eğer dişlerinde yamukluk olan kişi büyüme gelişme dönemini tamamlamış ise bu durumda çene genişliklerini yönlendirmek tel tedavisi ile mümkün değildir. Bu tip durumlarda ortodonti tedavi ile sadece dişlerin hareket ettirilmesi mümkün olur. İleri çapraşıklık ya da yamukluk durumlarında da diş çekimi yapmak gerekebilir. Yamukluğun diş çekimi ile kombine olarak tedavi edileceği tel tedavilerinde çoğu zaman köpek dişlerin arkasındaki birinci küçük azı dişleri tercih edilir. Çünkü yamukluğa bağlı olarak dişler çenemizin köşe dişleri olan köpek dişlerinin dışa doğru çıkmasıyla yerleşmeye çalışır. Birinci küçük azı diş ya da dişlerinin çekilmesinden sonra köpek dişleri arka dişlere doğru yönlendirilebilir. Böylece dişlerdeki yamukluk açılan yeni yerler sayesinde düzeltilebilir.
Diş Teli Takmak İstemeyenler İçin
Tel takmak istemeyen hastalar içinse şeffaf plaklarla ortodonti tedavi seçeceği de mümkündür. Bu tedavi yönteminde tedavi öncesinde kişiden alınan çene ölçüleri özel bir bilgisayar yazılımında değerlendirilir tedavi dijital ortamda planlanır. Tedavinin planlanan her aşamasındaki diş dizilimine göre kişiye özel şeffaf dişlikler üretilir. Bu şeffaf dişlikler sayesinde dişlerdeki yamukluklar düzeltilmiş olur. “Invisalign” adı verilen şeffaf plak tedavisindeki en önemli kural bu plakların günde 22 saat süreli kullanılması zorunluluğudur.
Estetik Porselen Ya Da Bonding
Dişlerindeki yamukluk sebebiyle tel ya da şeffaf plak tedavisini tercih etmeyen hastalarda ise estetik porselen ya da bonding uygulamalı tedavi teknikleri tercih edilir. Yamukluğa bağlı olarak diş diziliminin bozulduğu vakalarda dişlerde kesim ya da aşındırma yapmak zorunda kalınabilir. Dişlerde aşındırılacak yüzeylerin genişliğine göre tercih edilecek tedavi tipi değişir. Örneğin, ileri çapraşık dişlere sahip hastalarda dişlerin normal dizilimdeki yerine alınabilmesi için tüm yüzeylerinin aşındırılması gerekebilir. Bu durumda porselen kaplama yapmak gerekir. Hatta bazı durumlarda kaplama işleminden önce dişin sinirinin kanal tedavisi ile alınması bile gerekebilir. Fakat hafif yamukluğun olduğu fakat yine de dişte aşındırma gerektiği vakalarda ise yaprak porselen tedavisi ya da bonding uygulaması tercih edilebilir.
Bonding Uygulaması
Bonding uygulaması tek seansta bitirilebildiği için süre bakımından oldukça avantajlıdır. Fakat materyalin yapılsal özelliklerinden ötürü zamanla renkleşme ve kırılma olasılığı vardır.
Yaprak Porselen Uygulaması
Yaprak porselen uygulamasında ise zamanla yeme içmeye bağlı renkleşme durumu söz konusu değildir. Fiziksel dayanım olarak ise oldukça dirençlidir. Kırılma olasılığı oldukça düşüktür. Kendi dişlerimize zarar verebilecek durumlar yaprak porselene zarar verebilir. Restoratif ya da protetik tedavi yöntemlerinden hangisi tercih edilirse edilsin, yamukluğun düzeltilmesi için yapılan tüm tedaviler doğalını iyi taklit edebilen yapay malzemelerdir. Her yapay malzeme de ne kadar iyi cilalı ve pürüzsüz olsa da zamanla bakteri birikimine sebep olur. Dolayısıyla bu tedavileri görmüş her hasta günlük ağız hijyenine son derece dikkat etmeli ve sene de en az iki kez düzenli olarak diş hekimine kontrole gitmelidir.