Tarihle Muhabbet: Nam-ı diğer hacılar bayramı…
Bu arada gruplar oluşturarak adak yerlerinin gezilmesi Kıbrıs Türklerinin tarihe karışan geleneklerindendir. İşte aynı zamanda "Hacılar Bayramı" olarak da bilinen Kurban Bayramı'nda o gelenek yoğunlaşırdı.
Erken dönemli bir iç turizm hareketi olan toplu adak yerleri gezileri, toplumsal tarihimizin unutturulmaması gereken renklerinden ve zenginliklerindendir.
Adamızı ilk otobüslerin onurlandırdığı 40'lı yılların başında gelişmeye başlayan bu gelenek, otobüsçülük sektörünü de canlandırarak 60'lı yılların başına dek sürer. Otobüslerden önce hayvanlı araçlarla mı sürdürülürdü o gelenek? Araştırılmalı doğrusu… Araştırılmaya değer.
60'ların başında neden son buldu bu gelenek?
İki yanıtı var sorumuzun:
Birincisi toplumlararası çatışmaların şiddetlenmesi ve Türk halkının korunma kaygısıyla gettolara kapanması. İkincisi ise toplu taşımacılıktan özel araçlı taşımacılığa geçilmesi ve herkesin kendi özel arabasına sahip olmaya başlaması.
Adak yerlerinin toplu olarak ziyaret edilmesi genellikle eskilerin "Hacılar Bayramı" da dediği Kurban Bayramlarında oldukça yoğunlaşır ve patlamaya dönüşürdü.
O toplu ziyaretlere en fazla ilgi gösterenler Baflılar ve Leymosunlulardı.
Saatte 35-40 mil hız yapan otobüslerin kiralanmasından sonra başkent Lefkoşa'ya doğru yola çıkılırdı. İlk mola Geçitkale'de...
Otobüslerin motorları kaportalar açılarak soğumaya bırakılırken, kadınlı - erkekli gruplar eski adları "Köfünye" ya da "Skarino" olan şirin köylerdeki iki restoranda sabah kahvaltısına otururlardı. Bu restoranların biri Türklere, öteki Rumlara aitti.
Ziyaretler dizisi…
Başkent Lefkoşa'ya ulaşıldığında adak yolcuları ayaklarının tozuyla önce güzergâhtaki Bayraktar ve Ömerge Camilerini, arkasından Selimiye Camii ile Mevlevi Tekkesi'ni ziyaret ederlerdi. Mevlevi dervişlerinin seması varsa izlenir, yoksa Girne'ye dümen kırılırdı. Öğle yemeği molası için tercih edilen yer Lapta Başpınarı'dır. O günlerde gürül gürül akan ve suyuna konulan karpuzları soğuğuyla patlatan bir pınar!.. Lambusa efsanesinin gölgesindeki o mekân!..
Oradaki yemek süresinin kısa tutulmasına özen gösterilirdi. Çünkü Hazreti Ömer Türbesi'ne yüz sürülüp adaklarda bulunulmasından sonra gecelemek için Lefkoşa'ya dönülmesi gerekirdi. Lefkoşa'daki konaklamalar ya yakın akraba evlerinde, ya da birkaç mütevazı otelde yapılırdı.
Gecelemenin arkasından, sabahın erken saatlerinde Karpaz'ın ucundaki Apostolos Andreas'a doğru bir uzun yolculuk başlardı. Lefkoşa'nın çıkışında, o zamanki adı “Timbu” olan Ercan Havaalanı yöresindeki Kırklar Türbesi'ni ziyaret, programın vazgeçilmeziydi. Orası, Arap akınlarında şehit düşen 40 savaşçının sıra mezarlarını barındıran kutsal bir mekân... Larnaka programında, geniş ve serin bahçesinde öğle yemeğinin alınacağı Hala Sultan Tekkesi, arkasından da Turabi Dede Türbesi vardı. Yine Arap akınlarında atından düşüp şehit olan Hazreti Muhammed'in halası Ümmü Haram'ın türbesini içerir o tekke. Selvi ve limon ağaçları altıdaki toplu yemekte, herkes beraberinde getirdiği azığı ortaya koyardı. Hala Sultan, Larnaka Tuz Gölü’nün sisi içinde kaybolurken, otobüsler yorucu bir yolculukla Karpaz'a yönelirdi bu kez… Burunun en ucundaki Apostolos Andreas Manastırı'na varıldığında, artık güneş batmak üzeredir.
Manastırın Ortodoks Rum papazları, sıcak bir konukseverlikle, içten karşılardı Müslüman Türkleri: "Galosorises, galosorises!"
"Müslümanların bir Ortodoks ibadetgahında ne işi var?" sorusu, her zaman çoğu kişinin kafasını kurcalamıştır.
Kutsal topraklardan Hazreti İsa'nın havarisi olarak gelip 2000 kusur yıl önce Kıbrıs'ta inanç misyonerliği yapan Aziz Andreas, dinlere duyarlı Türk halkının hep saygısını toplamıştır. İnançlara saygılı Osmanlı anlayışının engin hoşgörüsü de, bu eğilimde etken olmuştur hiç kuşkusuz.
Fethin anıları…
Ne ki, manastırın Osmanlı geleneğinde daha başka özellikleri de var. Kıbrıs'ın 1571'de fethi sırasında bölgedeki vuruşmalarda şehit düşen 3 yüksek rütbeli Türk askeri manastır dolaylarında defnedildi. Dahası, çetin savaşlar boyunca Karpaz Burnu'nun o yöresindeki granit kayalıklar yontulup top mermisi olarak kullanılmıştı. Ki o mermilerin bir bölümü oralarda atılı durumda hâlâ ziyaretçilerine tarihi fısıldar… Apostolos Andreas'ın Müslüman Türkler tarafından ziyaretgâha dönüştürülmesinin kaynağında bu tarihi yaşanmışlıklar da vardı, çoğu kişi farkında olmasa da…
Adak ziyaretçileri, son durakları olan manastırda konuklar için ayrılmış sade lojmanlarda gecelerlerdi. Bu Karpaz konaklamasında topluluğun getirdiği azık, papazlarla paylaşılırdı. Papazlar ise kendi üretimleri olan süt, yumurta, ekmek, pilavuna ikramında bulunurlardı…
Geleneksel adak yerleri turlamasından sonra kendilerini "yarı hacı olmuş" sayan topluluk, neşe ve mutluluk içinde evlerine doğru dönüş yolculuğuna çıkardı. Baf Kasabası’ndaki çocukluk günlerimden belleğimde kalan bir söylence, işte dönüş yolculuğundaki bu coşkuya dairdir. Otobüsle Baf’a dönüş sırasında kadın yolculardan biri sol kolunu pencereden dışarıya çıkarmış neşeyle sallamakta, şarkılara eşlik etmektedir. Tam o sırada karşı yönden gelen bir başka otobüs daracık yolda kadının havada sallanan kolunu alıp götürür. Gelgelelim o talihsiz kadın kaybettiği koluna ağlayacak yerde “altın bileziklerim gitti, altın bileziklerim gitti” diye feryat etmekteymiş. “Mal canın yongasıdır” deyimi hiç de boşuna üretilmemiş!..
Otobüslerle geçtikleri yerleri şarkılar, türküler ve çalgılarla çınlatırlardı adak ziyaretçileri... Onları izleyenler "adakçılar geçiyor" derlerdi. Çocuklara, eşe - dosta götürdükleri armağanlar nedeniyle, evlerinde dört gözle beklenen adakçılar, ziyaret ettikleri yerlerdeki insanları da kestikleri ve etini dağıttıkları kurbanlarla mutlu etmişlerdir, yıllar boyunca… Ta 1964'e dek!..
BENZER HABERLER
HABER YORUMLARI
HABERE YORUM YAZIN
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Şahıs/Şahıslar’a aittir.
SON DAKİKA HABERLERİ
BURÇLAR
(21 Mart - 20 Nisan)
Koç Burcunun Günlük Yorumu
Bugün, ciddi gelişmelerin olacağı bir dönemin ilk gününü geçirebilirsiniz. Önümüzdeki günlerde ciddi girişimlerde bulunabilir, yaşamdaki hedeflere ulaşmak için çok çalışabilirsiniz. İstediğiniz atılımı yapmayı başarmanız olasıdır.
(21 Nisan - 20 Mayıs)
Boğa Burcunun Günlük Yorumu
Evinizle alakalı olan bazı beklenmedik masraflar günün konularından biri olabilir. Parasal konulara çözümün gelebileceği bir gündesiniz. Çevrenizi iyi gözlemelisiniz.
(21 Mayıs - 20 Haziran)
İkizler Burcunun Günlük Yorumu
Miras, nafaka, sigorta ödemesi veya tazminat gibi çalışarak kazandığınız para dışındaki gelirle alakalı olumlu gelişmelerle karşılaşabilirsiniz. Eğer bu konularda girişimleriniz varsa, ileriki günlerde bazı sonuçlar alabilirsiniz.
(21 Haziran - 22 Temmuz)
Yengeç Burcunun Günlük Yorumu
Özel yaşamınızdaki bir ilişki çok daha ciddi bir hale gelebilir. Kendinizi, bazı ciddi kararlar vermek, belki de ne istediğiniz net biçimde değerlendirmek zorunluluğunda bulabilirsiniz.
(23 Temmuz - 23 Ağustos)
Aslan Burcunun Günlük Yorumu
Özel yaşamınızdaki gelişmeler sonucunda gün için belirlediğiniz programda değişikliklere gidebilirsiniz. Aklınızdakilerden daha farklı konulara odaklanmanız günün ana temalarından biri haline gelebilir.
(24 Ağustos - 23 Eylül)
Başak Burcunun Günlük Yorumu
Bugün, yaşamın renkli ve sevimli yönlerinin üzerinizde yarattığı çekim güçlenebilir. Titiz ve eleştirel yönlerinizden sıyrılıp günün tadını çıkarmaya yönelin.
(24 Eylül - 23 Ekim)
Terazi Burcunun Günlük Yorumu
Bir ilişkiniz veya yürütmekte olduğunuz bir çalışma, hiç beklemediğiniz şekilde önemli bir noktaya ulaşabilir. Bu gelişme, sosyal statünüzü de ilgilendirecek bir gelişmeyi getirebilir.
(24 Ekim - 22 Kasım)
Akrep Burcunun Günlük Yorumu
Bugün, hiç hesapta olmayan gelişmeler yaşayabilirsiniz. Bunlar, iletişimleriniz veya kısa bir seyahatiniz esnasında karşınıza çıkabilirler. Para girişi ile ilgili konular gündeme gelebilirler.
(23 Kasım - 21 Aralık)
Yay Burcunun Günlük Yorumu
Bugün, tüm düşüncelerinizi maddi konular üzerine yoğunlaştırabilirsiniz; çeşitli para kazanma yöntemleri üzerinde kafa yormanız olasıdır. Hamlelerinizden hızlı sonuçlar almanız mümkündür.
(22 Aralık - 20 Ocak)
Oğlak Burcunun Günlük Yorumu
Çevrenizde bugün oluşmaya başlayacak olan şartlar, bazı faydalar sağlamanızı mümkün kılabilirler. Eğer doğru hareket şekillerini benimseyebilirseniz, şartlarınızda önemli gelişmeler olabilir.
(21 Ocak - 18 Şubat)
Kova Burcunun Günlük Yorumu
Duygularınız bugün güç kazanabilirler. Bu nedenle, yakın çevrenize daha duygusal ve sıcak biçimde yaklaşabilirsiniz. Yaratacağınız samimi hava, ilişkilerinizi daha da kuvvetlendirmenize yarayabilir.