Sosyal Fobi özellikle erken ve geç ergenlik döneminde başlamaya meyilli olup yetişkinlerde de gözükmektedir.
Sosyal Fobi Nedir?
“Sadece bir saniye için gözlerinizi kapatın ve bir odaya girdiğinizi ve orada bazı arkadaşlarınızı ve meslektaşlarınızı gördüğünüzü düşünün, birden yere doğru bakıyorsunuz ve üzerinizde hiçbir giysinin olmadığının farkına varıyorsunuz”. Sosyal fobisi olan kişilerin bir toplumsal durumla karşılaştıklarında neler hissettiklerini bu senaryo çok iyi anlatmaktadır. “Büyük bir utanç duyarsınız, odadan kaçıp gitmek istersiniz, sanki ölecekmiş gibi olduğunuzu hissederseniz, hiç kimseyi yeniden görmek istemezseniz”.
Kişinin başkaları tarafından yargılanabileceği kaygısını taşıdığı toplumsal ortamlarda mahcup ya da rezil olacağı konusunda belirgin ve sürekli korkusunun olduğu bir kaygı bozukluğudur.
Sosyal Fobi Belirtileri?
Sosyal Fobi de korkulan durumla karşılaşıldığında bedensel belirtiler ortaya çıkar. Bunlar yüz kızarması, terleme, ağız kuruluğu, çarpıntı, nefes kesilmesi, nefes darlığı, mide barsak sisteminde rahatsızlık, diyare, kas gerginliği, titreme gibi. Bu sırada aklından geçen düşünceler “güçsüzüm, yetersizim, çirkinim, beğenilmiyorum, sevilmeye layık değilim, hata yapmamalıyım, mükemmel olmalıyım, kaygılı olduğumu belli etmemeliyim, rahat davranmalıyım, kusursuz görünmeliyim, herkesin beğenisini kazanmalıyım” şeklindedir.
Bunlardan yaklaşık 15 milyonu sosyal kaygıya sahiptir ve bu da başkaları tarafından sosyal bağlamda yargılanma veya reddedilme korkusu olarak kendini gösterir.
Bir hastanın söyleminde “Sosyal kaygı bana bu şekilde acı çeken tek kişi benmişim gibi hissettiriyor ve diğer herkes dışarı çıkıp birlikte iyi vakit geçirme konusunda gayet iyi. Kimsenin beni sevmediğini hissettiriyor. Benimle konuştukları zaman, her zaman kaçmak ve gidip başkasıyla konuşmak için bir bahane bulmaya çalıştıklarını hissediyorum.”sözler herşeyi açıklıyor.
Sosyal Fobi ile Başa Çıkmak
Negatif başa çıkma stratejilerinden kaçının
Alkol, sigara gibi etkenlerin yardımıyla sosyalleşmeye çalışmak veya onların rahatlatıcı etkisi olduğuna inanmak yerine rahatlatıcı aktivite ve egzersiz programlarına kayıt olmak, spor yapmak …
Korkularınızla yüzleşin, onlardan saklanmayın
Kişilerle konuşmaktan, yüzleşmekten kaçınmak için cep telefonlarından sosyal medyayı takip etmek ,telefonla konuşmak gibi eylemlere girmek yerine insanlarla selamlaşmak, konuşmak vakit geçirmek için çaba göstermek.
Düşüncelerinizi yeniden çerçeveleme
Olumsuz düşüncelerimizin yerine olumlu düşünceleri kanalize etmek, vücudumuzda oluşacak anksiyete ye bağlı stresin etkilerini vücuttan atmaya yardımcı olur.
Sosyal Fobi Tedavisi
Sosyal Fobide ilaç tedavisi ve psikoterapi ( konuşmaya dayalı ruhsal tedavi) uygulanır. Hastanın durumuna göre bazen tek başına psikoterapi, bazen ilaç tedavisi uygulansa da genelde her ilisinin beraber uygulanmasında başarı daha yüksektir. İlaç tedavisinde özellikle serotonin sistemi üzerinde etkili olan ilaçlar seçilir. Tedavinin ilk günlerinde hafif bulantı, baş ağrısı, uyku bozukluğu, midede huzursuzluk gibi geçici yan etkiler oluşabileceği, zamanla bu belirtilere vücudun alışabileceği hastaya bildirilir. Bu ilaçlar bağımlılık yapmaz, kalıcı hasar veren yan etkileri yoktur.
Sosyal Fobide en sık uygulanan terapi şekli Bilişsel ve Davranışçı Terapidir. Bilişsel terapide kaygı duyguları ve bu kaygıya karşı oluşan bedensel tepkileri tanıma, kaygı doğuran durumlardaki düşüncelerin ne olduğunu anlama, bunlara karşı başa çıkma stratejileri geliştirme gibi aşamalar vardır. Davranışsal terapide ise model olma, yakınmaların üstüne gitme, belirtileri daha net algılayabilmesi için rol oynama, gevşeme eğitimi, sosyal beceri eğitimi gibi her hastada farklı uygulanabilecek yöntemler vardır. Ayrıca aile ve grup terapisi de uygulanabilir.
Sağlıkla Kalın
Dr.Gökhan Yener