Transkript
1 - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, p , TURKEY TÜRKÇE VE TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ ADAYLARININ ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE İLİŞKİN TUTUMLARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ (KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ) Kürşad Çağrı BOZKIRLI * Onur ER ** ÖZET Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının ve formasyon programlarına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını çeşitli değişkenler açısından değerlendirmektir. Çalışmaya, Kafkas Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü 4. sınıf öğrencilerinden 64, aynı fakülte bünyesinde açılan pedagojik formasyon programından 60 olmak üzere toplamda 124 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Üstüner (2006) tarafından geliştirilen Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPPS 17.0 (Statistical Package for Social Sciences) paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının lisans düzeyi mezun olunan/olunacak bölüm, bölümün ÖSS deki tercih sırası, cinsiyet ve mezun olunan lise değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik mesleği, tutum, Pedagojik Formasyon THE EXAMINATION OF TURKISH / TURKISH LANGUAGE AND LITERATURE TEACHER CANDIDATES ATTITUDES TOWARD TEACHER PROFESSION ACCORDING TO VARIOUS VARIABLES (KAFKAS UNIVERSITY SAMPLE) ABSTRACT The aim of this study is to examine the attitudes of Turkish teacher candidates and Turkish Language and Literature teacher candidates, who attend to formation program, toward teacher profession according to various variables. 64 students from Kafkas University Education Faculty Turkish Education Department 4. grade, and 60 students from the pedagogical formation program which is given at the same faculty, as a total 124 teacher candidates participated in this study. In this study Attitude Measurement toward Teacher Profession which is developed by Üstüner (2006) is used as data gathering tool. The gathered data is analyzed by SPSS 17.0 (Statistical Package for Social Sciences) package * ArĢ. Gör., Atatürk Ü. Kâzım Karabekir Eğt. Fak. Türkçe Eğt. Böl. El-mek: ** ArĢ. Gör., Kafkas Ü. Eğt. Fak. Türkçe Eğt. Böl. El-mek:
2 458 K. Ç. BOZKIRLI - O. ER program. As a result of the study, it is found that the attitudes of teacher candidates toward teacher profession does not indicate a significant difference according to under graduation department, the department s order of preference in ÖSS, gender, the graduated high school variables. Key Words: Teaching proffession, attitude, Pedagogical Formation GİRİŞ Öğretmenler toplumların geleceği olan öğrencileri Ģekillendirdiğinden öğretmenlik toplum için son derece önemli bir meslektir. Öğretmenin sınıf içindeki her türlü hâl ve hareketleri öğrencilere model oluģturmakta, onların gelecekte nasıl bireyler olacaklarına yön vermektedir. Çelikten, ġanal ve Yeni (2005) de öğretmenlerin toplumda sözleri ve hareketleri yoluyla, aydınlanmıģ, çalıģkan, erdemli ve eğitimli bir insan olmanın ne anlama geldiğini gösteren bireyler olduklarını belirtmiģtir. Öğretmenler, toplumun bu izlenimi doğrultusunda hem öğrencileri Ģekillendirmekte hem de kendileri Ģekillenmektedir (Çelikten, ġanal ve Yeni, 2005: s. 207). Günümüzde öğretmen yetiģtirmekle görevli kurumlar eğitim fakülteleridir. Ancak dönem dönem öğretmen ihtiyacının karģılanmasına dönük olarak farklı uygulamalara gidilmektedir. Tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulü bu yollardan biridir. Diğer bir uygulama ise farklı fakülte mezunlarına pedogojik formasyon eğitimi verilmesi Ģeklindedir. Ancak bu programlarda nitelikli öğretmenlerin yetiģtirilmesi tartıģılan bir konudur (Yüksel, Bahsi geçen bu problem eğitim fakültelerinde yetiģmekte olan öğretmen adayları için de geçerlidir. Eğitim fakültelerinde, fiziksel koģulları hazırlanmadan kontenjan arttırımına gidilmesi bu fakültelerden yetiģecek öğretmenlerin niteliği ve istihdamı konusunda kafalarda soru iģareti yaratmaktadır (Alyılmaz, 2010: s. 741). Bütün bu problemler göz önünde tutularak pedagojik formasyon programlarına öğrenci alınırken öğretmen adaylarının niteliklerinin artırılmasının yanı sıra öğretmen adaylarına mesleğine karģı olumlu bir tutum kazandırılmasına da önem verilmelidir. Tanel, Kaya ġengören ve Tanel (2007) öğretmen yetiģtirmekten sorumlu olan eğitim fakültelerinde, öğretmen adaylarına alan bilgisinin yanında öğretmenliğe iliģkin tutum ve davranıģların da kazandırılmaya çalıģıldığını ve bu nedenle alan bilgisinin yanında öğretmen adaylarının öğretmenliğe iliģkin tutumlarının ölçülmesinin de önemli olduğunu belirtmektedirler. Aday öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile ilgili araģtırmalarda (Akkaya, 2009; Temizkan, 2008; Semerci, 2004; Bulut, 2009; Camadan ve Duysak, 2010; DemirtaĢ, Cömert ve Özer, 2011; Çapri ve Çelikkaleli, 2008) genellikle eğitim fakültelerindeki farklı ana bilim dallarından öğrencilerin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları incelenmiģ ve karģılaģtırılmıģtır. Bu çalıģmaların bir kısmında (Yüksel, 2004; Gürbüz ve KıĢoğlu, 2007; Can, 2010) ise tezsiz yüksek lisans programı öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ortaya konmuģtur. Pedogojik formasyon öğrencilerinin tutumlarını belirlemeye dönük sınırlı sayıda araģtırma (Eraslan ve Çakıcı, 2011) mevcuttur. Ancak bu çalıģmalar da sadece pedogojik formasyon öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarını belirlemeye dönük olarak
3 Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik 459 yapılmıģtır. Yapılan çalıģmalar içerisinde pedogojik formasyon öğrencileri ile eğitim fakültelerinin ilgili bölümlerinin öğrencilerinin mesleğe dönük tutumlarının karģılaģtırılmasının yapıldığı bir araģtırmaya rastlanmamıģtır. AraĢtırmanın temel gerekçesini bu eksiklik oluģturmaktadır. Amaç Bu araģtırmanın amacı eğitim fakültelerinde formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu edebiyat öğretmen adayları ile Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümüne devam eden Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumlarını belirlemektir. Bu amaçla aģağıdaki sorulara cevap aranmıģtır: 1. Formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adayları ile Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları mezun oldukları/olacakları bölüme göre farklılık göstermekte midir? 2. Formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adayları ile Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları cinsiyete göre farklılık göstermekte midir? 3. Formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adayları ile Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları ile bulundukları programın ÖSS de tercih sırası arasında anlamlı bir farklılık var mıdır? 4. Formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adayları ile Türkçe öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları mezun oldukları liselere göre farklılık göstermekte midir? YÖNTEM Bu bölümde; çalıģmada kullanılan araģtırma modeli, araģtırmanın evreni ve örneklemi, verilerin toplanması ve değerlendirilmesi aģamaları hakkında bilgi verilmiģtir. Araştırma Deseni AraĢtırma nicel araģtırma yaklaģımlarından betimsel araģtırma (tarama) yöntemiyle yapılmıģtır. Tarama modelleri geçmiģte ya da halen varolan bir durumu varolduğu Ģekliyle betimlemeyi amaçlayan araģtırma yaklaģımlarıdır. AraĢtırmaya konu olan olay, birey ya da nesne, kendi koģulları içinde ve olduğu gibi tanımlanmaya çalıģılır (Karasar, 2010: s. 77). ÇalıĢmada standart bir ölçek yardımıyla Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleği ile ilgili tutumları belirlenmeye çalıģılmıģtır. Evren ve Örneklem AraĢtırmanın evrenini, öğretim yılında Kafkas Üniversitesi (KAÜ) Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü ile aynı fakülte bünyesinde açılan formasyon programında öğrenim görmekte olan öğretmen adayları oluģturmaktadır. AraĢtırmanın örneklemi ise uygun örnekleme yöntemine göre seçilen Türkçe Eğitimi Bölümü son sınıf öğrencileri ile formasyon programına devam eden Türk Dili ve Edebiyatı bölümü mezunu öğretmen adaylarıdır. Uygun örnekleme yönteminde araģtırmacı, ihtiyaç duyduğu büyüklükteki bir gruba ulaģana kadar en ulaģılabilir olan yanıtlayıcılardan baģlamak üzere örneklemini oluģturmaya baģlar ya da en ulaģılabilir ve maksimum tasarruf sağlayacak bir durum, örnek üzerinde çalıģır (Büyüköztürk, Çakmak, Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2011: s. 91). AraĢtırmaya, 64 ü Türkçe Eğitimi Bölümünden, 60 ı da formasyon programından olmak üzere toplam 124 öğretmen adayı katılmıģtır.
4 460 K. Ç. BOZKIRLI - O. ER Tablo 1: AraĢtırmaya Katılan Öğretmen Adaylarının Demografik Özellikleri DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER f % Toplam Türkçe Öğretmenliği Bölüm 124 Formasyon (TDE) Kız Cinsiyet 124 Erkek arası Bölümün ÖSS deki tercih sırası 7-12 arası arası arası Resmî Gündüz Lise Ticaret Meslek Lisesi Mezun Olunan Lise Türü Anadolu Lisesi Özel Lise Anadolu Öğretmen Lisesi - - Veri Toplama Aracı ve Verilerin Toplanması Diğer Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının belirlenmesinde araģtırmacı tarafından oluģturulan, öğrencilerin demografik özelliklerinin yer aldığı KiĢisel Bilgi Formu ve Üstüner (2006) tarafından geliģtirilen 34 maddelik Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıģtır. Ölçek tek boyutlu likert tipi bir tutum ölçeğidir. Ölçeğin geliģtirilme süreci geliģtiricisi tarafından Ģu Ģekilde açıklanmaktadır: Ölçeğin denemelik formu 11 farklı öğretmenlik programında öğrenim görmekte olan 449 öğrenciye uygulanmıģtır. Ölçeğin yapı geçerliliğine iliģkin olarak yapılan temel bileģenler analizi sonucunda 34 maddenin yer aldığı birinci faktörde faktör yükü değerinin.74 ile.41 arasında değiģtiği ve faktörün toplam varyansın %30 unu açıkladığı görülmüģtür. Ölçeğin toplam puanı ile her bir maddenin madde test korelasyonuna bakılmıģ ve madde test korelasyon değerlerinin.74 ile.42 arasında değiģkenlik gösterdiği bulunmuģtur. Ölçeğin ölçüt geçerliliği.89 dur. Ölçeğin güvenirliğine iliģkin olarak 116 eğitim fakültesi öğrencisine 4 hafta ara ile iki kez uygulanması sonucu elde edilen puanların kararlılığına iliģkin güvenirlik katsayısı.72 bulunmuģtur. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alpha).93 tür (Üstüner, 2006).
5 Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik 461 Bu araģtırmadan toplanan veriler üzerinde hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı ise.81 olarak bulunmuģtur. AraĢtırma için bu ölçeğin seçiminde madde sayısına dikkat edilmiģtir. Çünkü ölçme aracında yer alan maddelerin sayısının artması güvenirliği yükseltecektir (Büyüköztürk, Çakmak, Akgün, Karadeniz ve Demirel, 2011: s. 117). Uygulamalar ders saatlerinde ilgili dersin hocasından izin alınarak formasyon programı ve Türkçe Eğitimi Bölümü öğrencilerine farklı zamanlarda yapılmıģtır. Sınıfların kalabalık oluģu göz önünde bulundurulduğundan her bölüm kendi içinde ikiye bölünerek ölçek bir sınıfın önce bir yarısına hemen ardından diğer yarısına uygulanmıģtır. AraĢtırmacı tarafından bizzat gerçekleģtirilen uygulamalar sırasında öncelikle, ölçeğin adı, içeriği, madde sayısı, ortalama cevaplama süresi hakkında açıklayıcı bilgiler verilerek, uygulamaya sadece gönüllü olanların katılması istenmiģtir. Son olarak bir kez daha katılımcıların ölçeğe iliģkin yönergeyi dikkatle okumaları istenerek uygulamaya geçilmiģtir. Uygulamada katılımcıların ölçekte yer alan öğretmenlik mesleğine yönelik tutum ifadelerini okuduktan sonra 5-Tamamen katılıyorum, 4-Çoğunlukla katılıyorum, 3-Orta Düzeyde katılıyorum, 2-Kısmen katılıyorum, 1-Hiç katılmıyorum seçeneklerinden kendilerine en yakın olanı iģaretlemeleri beklenmiģtir. KiĢisel bilgilerin tamamının, anket formlarıyla toplandığı uygulama esnasında öğrencilerin birbirlerini etkilemelerinin önüne geçebilmek için iletiģim kurmalarına izin verilmemiģtir. Veri Analizi Öğretmen adaylarından elde edilen veriler SPSS 17.0 (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak çözümlenmiģtir. Buna göre, öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları lisans düzeyinde mezun olunan/olunacak bölüm, bölümün ÖSS deki tercih sırası, cinsiyet ve mezun olunan lise türü değiģkenleri bakımından analiz edilmiģtir. Cinsiyet ve mezun olunan/olunacak bölüm değiģkenleri bakımından adayların öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığını belirlemek için bağımsız gruplar t-testi kullanılmıģtır. Mezun olunan lise türü ve bulundukları bölümün ÖSS deki tercih sırası değiģkenlerine göre adayların öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığını belirlemek için ise tek faktörlü varyans analizi (One-Way Anova) kullanılmıģtır. Ġstatistiksel hesaplamalarda anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıģtır. BULGULAR Bu bölümde; araģtırma sorularının cevaplarına ait bulgulara yer verilmiģtir. Elde edilen bulgular araģtırmanın alt problemlerine göre sıralanmıģtır.
6 462 K. Ç. BOZKIRLI - O. ER 1. Mezun Olunan/Olunacak Bölüm Değişkenine Yönelik Bulgular Tablo 2: Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Mezun Olunan/Olunacak Bölüm DeğiĢkenine Göre FarklılaĢma Durumunu Ortaya Koyan Bağımsız Gruplar t-testi Sonuçları Bölüm N X SS Sd Levene t p Türkçe Türk Dili ve Edebiyatı F p p>0.05 Tablo 2 incelendiğinde öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları arasında mezun olunan/olunacak bölüm değiģkenine göre anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmektedir (t= , p>0.05). Bununla birlikte, öğretmen adaylarının puan ortalamalarına bakıldığında Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumlarının Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören Türkçe öğretmeni adaylarına oranla daha olumlu olduğu anlaģılmaktadır. Ancak bu anlamlı bir fark yaratacak düzeyde değildir. 2. Cinsiyet Değişkenine Yönelik Bulgular Tablo 3: Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Cinsiyet DeğiĢkenine Göre FarklılaĢma Durumunu Ortaya Koyan Bağımsız Gruplar t-testi Sonuçları Cinsiyet N X SS Sd Levene t P Kız Erkek F p p>0.05 Tablo 3 incelendiğinde öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarında cinsiyet değiģkenine göre anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmektedir (t= 1.68, p>0.05). Bayan öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumlarının erkek öğretmen adaylarına göre daha olumlu olduğu anlaģılmaktadır. Ancak bu anlamlı bir fark yaratacak düzeyde değildir.
7 Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik Bölümün ÖSS deki Tercih Sırası Değişkenine Yönelik Bulgular Tablo 4: Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Bölümün ÖSS deki Tercih Sırası DeğiĢkenine Göre FarklılaĢma Durumunu Ortaya Koyan Tek Yönlü Varyans Analizi Sonuçları Varyansın Kaynağı Kareler Toplamı df Kareler Ortalaması F P Levene Gruplar arası Gruplar içi Toplam p>0.05 Tablo 4 incelendiğinde öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumlarında Bölümün ÖSS deki tercih sırası değiģkenine göre anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmektedir (p>0.05). Bu sonuç bölümün ÖSS'deki tercih sırasının öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları üzerinde etkili olmadığını ortaya koymaktadır. 4. Mezun Olunan Lise Değişkenine Yönelik Bulgular Tablo 5: Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Mezun Olunan Lise DeğiĢkenine Göre FarklılaĢma Durumunu Ortaya Koyan Tek Yönlü Varyans Analizi Sonuçları Varyansın Kaynağı Kareler Toplamı df Kareler Ortalaması F P Levene Gruplar arası Gruplar içi Toplam p>0.05 Tablo 5 incelendiğinde öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları arasında mezun olunan lise değiģkenine göre anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmektedir (p>0.05). Bu sonuç mezun olunan lise programının öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları üzerinde etkili olmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç, Tartışma ve Öneriler Bu araģtırma ile Kafkas Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümündeki öğretmen adayları ile aynı fakülte bünyesinde açılan formasyon programında öğrenim görmekte olan Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu öğretmen adaylarının mezun olunan/olunacak lisans programı, cinsiyet, lisans programının ÖSS deki tercih sırası ve mezun olunan lise değiģkenleri bakımından öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları değerlendirilmiģtir. AraĢtırma bulgularına göre öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları mezun olunan/olunacak lisans programı değiģkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. AraĢtırmanın bu bulgusu Gürbüz ve KıĢoğlu (2007) tarafından yapılan çalıģmayla paralellik
8 464 K. Ç. BOZKIRLI - O. ER göstermektedir. Dolayısıyla öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları üzerinde lisans düzeyinde eğitim aldıkları bölümün bir etkisinin olmadığı söylenebilir. Cinsiyet değiģkenine ait bulgular incelendiğinde bay ve bayan öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiģtir. Bu bulgudan hareketle cinsiyet değiģkeninin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlar üzerinde etkisinin olmadığı söylenebilir. AraĢtırmanın bu bulgusu daha önce yapılan bazı çalıģmalarla (Bulut, 2009; Can, 2010; Aksoy, 2010; Semerci; DemirtaĢ;) örtüģürken birtakım çalıģmalarla (Gürbüz ve KıĢoğlu, 2007; Camadan ve Duysak, 2010; Akkaya, 2009; Eraslan ve Çakıcı, 2011) da çeliģmektedir. Bu durumda, araģtırmanın cinsiyet değiģkenine ait bulgusunun sadece bazı araģtırmalarla tutarlılık gösterdiği söylenebilir. AraĢtırmanın bulgularına göre lisans programını tercih sırası ve mezun olunan lise türü değiģkenlerinin de adayların öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları üzerinde anlamlı bir fark ortaya çıkarmadığı söylenebilir. AraĢtırmanın mezun olunan lise türüne ait bu bulgusu alanyazınındaki birtakım çalıģmalarla (Can, 2010; Aksoy, 2010) paralellik gösterirken, Camadan ve Duysak (2010) tarafından yapılan çalıģmada sınavla öğrenci alan liselerden mezun olanların öğretmenliğe karģı tutumlarının diğer lise mezunlarından anlamlı Ģekilde farklılaģtığı bulunmuģtur. Bu durumda mezun olunan lise türü değiģkenine ait bulgunun sadece bazı araģtırmalarla tutarlılık gösterdiği söylenebilir. AraĢtırmanın bulguları, incelenen değiģkenlere göre öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarda anlamlı bir farklılık olmadığını ortaya koymaktadır. Bölümler arasında anlamlı bir farkın olmaması öğretmenlik mesleğinin insan yetiģtirmek gibi idealist sebeplerle değil de sadece ekonomik sebeplerle seçilmiģ olabileceği Ģeklinde yorumlanabilir. Ülkenin mevcut ekonomik Ģartları ile birlikte düģünüldüğünde bu anlaģılabilir bir durum olarak kabul edilebilir. Ülkemizde öğretmen yetiģtiren kurumlar eğitim fakülteleridir. Ancak zaman zaman çeģitli üniversitelerin bünyelerinde, farklı fakültelerden mezun olan öğrencilerin öğretmenlik yapabilmesine olanak sağlayan formasyon programları veya tezsiz yüksek lisans programları açılmaktadır. Bu tarz uygulamaların gerekliliği, KPSS engelini aģamayan binlerce eğitim fakültesi mezunu öğretmen adayının varlığı düģünüldüğünde tartıģmalı bir mesele olarak görülmektedir. Bütün bunlar ülkemizin maalesef ciddî bir öğretmen yetiģtirme politikasının bulunmadığını göstermektedir. Bu araģtırmaya katılan Türkçe Eğitimi Bölümü son sınıf öğrencileri ve formasyon programına devam eden Türk Dili Edebiyatı öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarında anlamlı farka rastlanmamıģtır. Bu sonuçlar diğer fakültelerden, özellikle de fenedebiyat fakültelerinden, mezun olan öğrencilerin öğretmenlik mesleğine en azından tutum düzeyinde hazır olduğunu göstermektedir. Ülkenin ekonomik koģulları gerekçe gösterilerek eğitim fakülteleri dıģındaki fakültelerden mezun olanlardan da öğretmen atamalarına devam edilecekse bunun birtakım standartlara bağlanması Ģarttır. Ancak daha önce hızlandırılmıģ ve ücretli kurs izlenimi veren formasyon programları vb. uygulamalara son verilmelidir. Zira bu uygulamalar öğretmenlik gibi kutsal bir mesleğin toplum içinde zaten azalmıģ olan itibarını iyice zayıflatmaktadır. AraĢtırma bulgularına göre Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumlarının Türkçe Eğitimi Bölümünde öğrenim gören Türkçe öğretmeni adaylarına oranla daha olumlu olduğu anlaģılmaktadır. Bu durumun nedenlerini ortaya koyacak kapsamlı çalıģmaların yapılması gerekmektedir. Tutumlardan hareketle Fen Edebiyat Fakültesi gibi farklı fakültelerden öğretmenlik mesleğini yapmaya karģı olumlu tutum gösteren öğrencilerin eğitim fakültelerine yönlendirilmeleri uygun olacaktır.
9 Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik 465 AraĢtırma bulguları öğretmenlik mesleğine yönelik tutumun mezun olunan lise türüne göre farklılaģmadığını göstermektedir. Dolayısıyla liselerde öğrencilere öğretmenlik mesleği tanıtılmalı ve öğretmenlik mesleğine yatkın öğrencilerin öğretmen yetiģtiren programlara yönlendirilmeleri uygun olacaktır. Özellikle öğretmen liselerinde bu duruma daha fazla dikkat edilmelidir. Bu araģtırma ile Türkçe ve Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni adaylarının öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları incelemiģtir. Yapılacak diğer araģtırmalarda baģka programların öğretmenlik mesleğine iliģkin tutumları incelenebilir. Ayrıca bu araģtırmada mezun olunan/olunacak program, cinsiyet, ÖSS deki tercih sırası ve mezun olunan lise değiģkenleri kullanılmıģtır. Yapılacak diğer araģtırmalarda bu değiģkenlerin yanı sıra baģka değiģkenler de incelenebilir. KAYNAKÇA AKKAYA, N. (2009). Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının Bazı DeğiĢkenlere Göre Ġncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, AKSOY, M. E. (2010). Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumları. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 2, ALYILMAZ, C. (2010). Türkçe Öğretiminin Sorunları., 5(3), BULUT, Ġ. (2009). Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Değerlendirilmesi (Dicle ve Fırat Üniversitesi Örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, BÜYÜKÖZTÜRK, ġ., KILIÇ ÇAKMAK, E., AKGÜN, Ö. E., KARADENĠZ, ġ. ve DEMĠREL, F. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (8. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları. CAMADAN, F. ve DUYSAK, A. (2010). Farklı Programlardaki Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının ÇeĢitli DeğiĢkenler Açısından KarĢılaĢtırılması: Rize Üniversitesi Örneği. International Conference on New Trends in Education and Their Implications, Antalya. CAN, ġ. (2010). Tezsiz Yüksek Lisans Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 24. ÇAPRĠ, B. ve ÇELĠKKALELĠ, Ö. (2008). Öğretmen Adaylarının Öğretmenliğe ĠliĢkin Tutum Ve Mesleki Yeterlik Ġnançlarının Cinsiyet, Program Ve Fakültelerine Göre Ġncelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(15), ÇELĠKTEN, M., ġanal, M. ve YENĠ, Y. (2005). Öğretmenlik Mesleği Ve Özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), DEMĠRTAġ, H., Cömert, M. ve Özer, N. (2011). Öğretmen Adaylarının Özyeterlik Ġnançları Ve Öğretmenlik Mesleğine KarĢı Tutumları. Eğitim ve Bilim, 36(159), ERASLAN, L. ve ÇAKICI, D. (2011). Pedagojik Formasyon Programı Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2),
10 466 K. Ç. BOZKIRLI - O. ER GÜRBÜZ, H. ve KIġOĞLU, M. (2007). Tezsiz Yüksek Lisans Programına Devam Eden Fen Edebiyat Ve Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumları (Atatürk Üniversitesi Örneği). Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), KARASAR, N. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemi (21. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım. SEMERCĠ, N. ve SEMERCĠ, Ç. (2004). Türkiye de Öğretmenlik Tutumları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), TANEL, R., KAYA ġengören, S. ve TANEL, Z. (2007). Fizik Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarının Farklı DeğiĢkenler Açısından Ġncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 1-9. TEMĠZKAN, M. (2008). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Tutumları Üzerine Bir AraĢtırma. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(3), Yönelik ÜSTÜNER, M. (2006). Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeğinin Geçerlik Ve Güvenirlik ÇalıĢması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 45, YÜKSEL, S. (2004). Tezsiz Yüksek Lisans Programının Öğrencilerin Öğretmenlik Mesleğine ĠliĢkin Tutumlarına Etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi, XVII (2),