Diyetisyen ve beslenme uzmanı arasındaki fark çoğu kişi tarafından, hatta bu meslekleri icra eden birçokları tarafından bile bilinmiyor. Bu durum, bu iki terimin ve daha birçoklarının hatalı şekilde birbirinin yerine kullanılmasını doğuruyor. Her iki meslek erbabı da hastaların ya da danışanların sağlık durumunu inceleyerek, bulgularına göre beslenme tavsiyelerinde bulunur. Peki diyetisyen ve beslenme uzmanı arasındaki fark nedir?
Diyetisyen ne demek?
Diyetisyenlik payesi, üniversitelerin Beslenme ve Diyetetik bölümlerinden mezun olan kişiler için kullanılan bir unvandır. “Diyet” sözü çoğu zaman yanlış anlaşılmakta, bu nedenle diyetisyenlerin görevi de anlaşılamamaktadır. Diyet Türkçede sıklıkla “zayıflama amaçlı perhiz” anlamında kullanılsa da, aslında bu sadece işin bir yönüdür. Diyet yabancı dilde “bir kişinin, topluluğun veya hayvanın beslenme alışkanlığında yer alan gıdalar” anlamına gelmekte. Diyetin alt anlamı ise kişilerin belirli bir amaç için uyguladıkları beslenme düzeni. Bu, kilo vermek kadar; kilo almak, performans artırmak, hastalık etkilerini önlemek gibi birçok başka amaçla uygulanabilir. İşte diyetisyen, bu amaçlarla kişinin ihtiyaçlarını ve sağlık durumunu değerlendirerek buna uygun beslenme düzeni konusunda tavsiyede bulunan kişidir.
Terminolojide karışıklık
Beslenme ve diyetetik eğitimi alan kişiler buna bağlı konularda yüksek lisans yaparak uzmanlaşabilirler. Bu kişilere uzman diyetisyen payesi verilir. Günümüzde halk arasındaki kullanımıyla uzman diyetisyenler, başka bir deyişle beslenme konusunda uzmanlaşmış bir kişiler ile “beslenme uzmanı” ifadesi birbirine karıştırılabilmektedir.
Günümüzde diyetisyenlik eğitimi almamış kişiler, beslenme bilimi konusunda ülkemiz üniversitelerinin Beslenme ve Diyetetik bölümleri dışında edinmiş oldukları bilgilerle, “beslenme uzmanı” kimliği ile tavsiyelerde bulunabilmektedir. Bu kişilerin tavsiyelerinin tümüyle yanlış ya da tehlikeli olduğunu söylemek mümkün olmasa da, beslenme konusunda bilgilerin bu konuda özel olarak eğitim almış kişilerden edinilmesinin daha doğru olacağı su götürmez bir gerçektir.
Amerika’da durum nasıl?
Beslenme çalışmalarına en fazla katkıda bulunmuş ülkelerin başında ABD geliyor. ABD’de de buradaki gibi diyetisyen ve beslenme uzmanı arasındaki fark konusunda bir kafa karışıklığı olduğu görülüyor. ABD’de diyetisyenler beslenme ve diyetetik eğitimi aldıktan sonra, sağlık veya beslenme ile ilgili bir kuruluşta, örneğin bir hastanede ya da yemek hizmetleri sağlayan bir firmada staj yapar.
Staj ya da pratisyenlik programı başarı ile bittikten sonra diyetisyen adayları ülke çapında düzenlenen bir sınava girer. Başarılı olmaları durumunda “Kayıtlı Diyetisyen” payesi alarak bu konuda çalışmaya hak kazanırlar.
Ülkemizde kimileri tarafından beslenme uzmanı olarak kullanılan, yabancı dilde “beslenmeci” anlamına gelen paye ise herkes tarafından kullanılabilir. ABD’de diyetisyen, bu kimlikle çalışabilmek için eğitim bilgilerini kanıtlamak durumundayken, beslenmecilerin böyle bir yükümlülüğü yoktur.
Beslenme uzmanının farkı
Diğer yandan, beslenme uzmanları özel akreditasyon kurullarınca sertifikalandırılabilmektedir. Sınavda başarı gösteren ve yeterli kalifikasyonlara sahip olan kişiler Lisanslı Beslenme Uzmanı unvanını alırlar. Doktorlar, asistan doktorlar ve diğer bazı sağlık uzmanları gıda ve beslenme bilimi konularında eğitim aldıktan sonra bu sınava girmeyi tercih edebilirler.
Hangi unvanı taşıyor olursa olsun, beslenme konusunda tavsiyelerde bulunan kişilerin bu tavsiyelerini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken en önemli şey, bu kişilerin beslenme ve diyetetik konusunda eğitim almış olmasıdır.