Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, Ocak sayımızda 2021 yılında yaşanan kur hareketliliği ve açıklanan asgari ücret sonrası sektörü değerlendirdi.
Organize perakende 2021’i nasıl geçirdi. Sektör açısından ‘verimli bir yıl oldu’ diyebilir miyiz?
Organize perakendenin ciro büyüklüğünü kartlı harcamalar üzerinden takip edebiliyoruz. Kartlı harcamalarla ilgili Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) verileri bize ışık tutuyor. BKM verilerine göre, Türkiye’de 2020’de yerli ve yabancı kartlarla toplam 1 trilyon 170 milyar TL’lik harcama yapılmıştı. 2021’in 11 aylık bölümünde söz konusu harcama tutarının 1 trilyon 613 milyar TL’ye ulaştığını görüyoruz. 2020’nin aynı dönemi ile kıyasladığımızda bu yıl kartlı harcama hacminin cari rakamlarla yüzde 52 arttığını söyleyebiliriz. Yılı yaklaşık 1,8 trilyon TL ciro ile kapatacağımızı tahmin ediyoruz. İlk bakışta yüksek gibi görünmekle birlikte bu artışta pandemi nedeniyle perakendenin belli kategorilerinde 2020’deki büyük daralmayı ve bu yılın enfl asyon etkisini dikkate almamız gerekiyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 20 Aralık’ta açıkladığı önlemlerin ardından piyasalarda deyim yerindeyse bir gecede iklim değişti. Sizce önlemlerin piyasalara en önemli etkisi ne oldu?
Piyasalarda son dönemde döviz kurlarının ve fiyatların artacağı yönünde güçlü bir beklenti vardı. Bu beklenti ham madde maliyetlerine, enflasyona ve firmaların piyasa kredisi kullanmasına olumsuz yansıyordu. Bu durum spekülatörler için de uygun bir ortam sunuyordu. Biz gidişatın tersine çevrilebilmesi için öncelikle beklentiyi ortadan kaldıracak iklimin oluşması gerektiğini söylüyorduk. 20 Aralık’ta açıklanan önlemlerle beklenti büyük ölçüde kırıldı. Ancak Türk Lirası kaybının büyük bölümünü geri almakla birlikte, kurların henüz tam olarak istikrar kazandığını söyleyemeyiz. Yeni yılın ilk günleri ile birlikte piyasaların çok daha istikrarlı bir ortama kavuşacağını ümit ediyoruz.
Son günlerde herkesin merak ettiği bir soru var. Kurlardaki gerileme fiyatlara ne zaman yansıyacak? Sizin bu konudaki değerlendirmenizi alabilir miyiz?
Perakende sektörü kur artışından kaynaklanan maliyetlerin ancak sınırlı bir bölümünü, ortalamada yüzde 20 - 30’unu fiyatlara yansıtabilmişti. Kurlardaki gerileme ile birlikte ortalama maliyetleri çıkarıyoruz. Depolarımıza düşük maliyetli hammadde girdikçe, ‘kademeli’ olarak fiyatlar da inmeye başlayacak. Ancak ham madde maliyetleri hâlâ çok yüksek ve tedarik sıkıntısı devam ediyor. Öte yandan, Ocak ayından itibaren işçilik maliyetlerinde ortalama yüzde 30 - 35 artış olacak. Bu maliyetlerin fiyatlara yansımasını en aza indirebilmemiz için imalatta yoğun olarak kullanılan hammaddelerin ithalatında uygulanan ek gümrük vergilerinin belli bir süre sıfırlanmasını bekliyoruz. Kuru geri çeken önlemlerde olduğu gibi gümrük vergileri ile ilgili beklentimizin de karşılanması durumunda sektörün elinin daha fazla rahatlayacağına inanıyorum.