Kapadokya’nın en önemli turizm merkezlerinden Ihlara Vadisi’ndeki kiliselerin duvarlarındaki bin yıllık resimlerin, ziyaretçiler tarafından yazı yazılarak tahrip edilmesini önlemek için kameralı güvenlik sistemi kuruldu.
Kapadokya’nın en büyük vadisi 14 kilometre uzunluğundaki Ihlara’da çok sayıda kaya oyma kilise, şapel ve yaşam alanları bulunuyor. Üç ayrı noktadaki gişelerden girilebilen vadiyi, yılda 300 binden fazla yerli ve yabancı turist ziyaret ediyor.
İçinden akan Melendiz Çayı’nın hayat verdiği Ihlara Vadisi, tarih ve doğa olgusunun bir arada görülebildiği Kapadokya’nın en önemli güzellikleri arasında gösteriliyor.
Ancak vadinin iki yakasında kayaların arasına kurulmuş onlarca kilisede ziyaretçilerin neden olduğu tahribat her geçen gün artıyor. Kilise duvarlarındaki alçı üzerine yapılmış yaklaşık bin yıllık resimlerin (fresko) üzerinde kalemle ya da sivri cisimlerle yazılmış yerli ve yabancı isimler, kalp resimleri ve tarihler göze çarpıyor.
Kiliselerin güvenliğini sağlamak ve tahribatı önlemek için kısa süre önce Ihlara Vadisi’nde kameralı güvenlik sistemi kuruldu. En çok tahribata uğrayan kiliselere full HD kayıt yapan kameralar yerleştirildi. Kiliselerin içine yerden aydınlatma sistemi kurulurken, resimlere zarar vermemesi için 24 voltluk led aydınlatma araçları kullanıldı.
Aksaray Müze Müdürü Yusuf Altın, yaptığı açıklamada, Ihlara Vadisi’ni doğal yapısı nedeniyle kontrol etmenin çok zor olduğunu belirterek, tarihi eserlerin 24 saat izlenebilmesini sağlayacak kameralı güvenlik sisteminin kurulması için Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne başvurduklarını söyledi.
Genel Müdürlüğün Konya Röleve ve Anıtlar Müdürlüğü’ndeki teknik elemanları bu iş için görevlendirdiğini, yürütülen ortak çalışma sonucunda 64 kamera kapasiteli güvenlik sisteminin kurulduğunu ifade eden Altın, vadide gişelerin yanı başına jandarma ile birlikte ekrandan Ihlara Vadisi’nin ve kiliselerin izleneceği bir güvenlik noktası da oluşturduklarını aktardı.
Şafak yazan da var, sevgilisinin ismini yazan da…
Altın, neredeyse bin yıllık duvar resimlerinin ziyaretçiler tarafından tahrip edilmesinin kendilerini çaresiz bıraktığına işaret ederek, şunları kaydetti:
”Kiliselerdeki freskoların üzerine kalp resmi çiziliyordu, isimler yazılıyordu. Bunlara engel olamıyorduk. 14 kilometre boyunca kiliseler var. Askere giden gençler şafak sayısını yazıyor. Kimi aşkını yazıyor, sevgilisini yazıyor. Her türlü yazıya rastlıyoruz. Adak diliyorlar.
Tahribat sadece yerli turist tarafından yapılmıyor, yabancılar da bu tür tahribatları yapıyor. Çünkü gittiğimizde yabancı yazılarla da karşılaşıyoruz. Çıkmaz kalemle yazıyorlar. Biz bunları restore ettirmek için emek harcıyoruz. Kurduğumuz bu sistem sayesinde Ihlara Vadisi’ni gezen turistlerin seslerini bile ekrandan duyuyoruz. Sistem üzerinden sesli görüşme de yapılıyor. Flaşlı fotoğraf çekenler bu şekilde uyarılıyor. Ziyaretçi de kendini çok güvende hissediyor. Full HD görüntü kalitesi var. Vadiyi 50 kilometre uzaktaki müzemizden de izliyoruz.
Kiliselerde kameranın yanında acil durum butonu da var. Olağanüstü bir durumda butona basıldığında alarm çalıyor ve güvenlik birimlerimiz müdahale ediyor.”Kiliselerin demir parmaklı kapısının da ziyaret saatinin bitmesinin ardından şifreli kilitle kapatıldığını belirten Altın, ”Kilise içinde aydınlatma olduğu için 24 saat izleme şansımız da var. Birisi eserlere zarar vermeye kalkarsa, sesli olarak müdahale ediliyor, güvenlik birimlerimiz de harekete geçiyor” diye konuştu.
IHLARA VADİSİ : Nevşehir’den Aksaray’a gelmeden 11 km. kala sola, güzelyurt yoluna dönerek yada Derinkuyu’dan sağa dönerek ıhlara vadisi’ne gidilebilir. Hangi yoldan giderseniz diğerinden dönün ve böylelikle her iki güzergahıda gezmiş olursunuz. Vadiyi bir uçtan öteki uca Melendiz çayı boyunca geçebilirsiniz. Uzunluğu yaklaşık 10 kilometre. Derinliği ise 80 metre. Bu kadar uzun bir yolu yürümek istemiyorsanız, köyü geçtikten sonra vadiye tepeden bakan lokantanın bulunduğu yere gidip, merdivenle aşağıya inebilirsiniz. Yüz metre derindeki vadiye merdivenle inip çıkmanın da biraz yorucu olacağını hatırlatalım. Kanyonun her iki yamacında kayalara yaklaşık 100 kilise oyulmuş. Kiliseler çoğunlukla 11. yüzyılda inşa edilmiş. En iyi durumda olup ziyarete açık bulunanları ise Eğritaş Kilisesi (Köyden yürüyerek veya merdivenle bir saatlik mesafede), Kokar Kilise (Çayın sol kıyısında, merdivene 1 km. uzaklıkta), Pürenli Seki Kilisesi, Ağaçaltı Kilisesi (Merdivenin hemen yakınında, Yılanlı Kilisesi (Köprüyle geçilen sağ tarafta), Bahattin Samanlığı Kilisesi (Belisırma Köyü girişinde, çayın sol kıyısında), Kırkdamaltı Kilisesi (Belisırma Köyüne 500 metre), Sümbüllü Kilise (Merdivenin sol tarafından 250 m. ileride). Direkli Kilise’dir (Belisırma Kilisesi karşısında manastır kilisesi).
Ihlara’da yapılacak gezinin keyifli olduğu kadar yorucu da olduğunu hatırlatalım.
Hasandağı’ndan çıkan bazalt ve andezit yoğunluklu lavların soğumasıyla ortaya çıkan çatlaklar ve çökmeler kanyonu oluşturmuştur. Bu çatlaklardan yol bulan kanyonun bugünkü halini almasını sağlayan Melendiz çayına ilk çağlardan Kapadokya ırmağı anlamına gelen ‘Potamus Kapadukus” denilmekteydi. 14 km uzunluğundaki vadi ıhlara’dan başlar. Selime’de son bulur. Vadinin yüksekliği yer yer 100-150 m.dir. Vadi boyunca kayalara oyulmuş sayısız barınaklar, mezarlar ve kiliseler bulunmaktadır. Bazı barınaklar ve kiliseler yer altı şehirlerinde olduğu gibi birbirine tünellerle bağlantılıdır.
Ihlara vadisi jeomorfolojik özelliklerinden dolayı keşiş ve rahipler için uygun bir inziva ve ibadet yeri, Savaş ve istila gibi olağanüstü zamanlarda ise gizlenme ve korunma yeri olmuştur. Ihlara vadisi kiliselerindeki süslemeler 6.yüzyılda başlayarak 13.yüzyılın sonuna kadar devam etmiştir.
Vadi boyunca yer alan kiliseler iki gruba ayrılabilir. Ihlara’ya yakın olan kiliselerin duvar resimleri Kapadokya sanatından uzak, doğu etkisi taşırlar. Belisırma yakınında yer alanlar, Bizans tipi duvar resimleri ile süslüdür. Ihlara Bölgesi’nde Bizans Dönemi’ne ait bilinen kitabelerin sayısı oldukça azdır. Belisırma köyüne 500 m. uzaklıktaki Aziz georgios (Korkdamaltı) Kilisesi’nde Selçukul Sultanı II.Mesud (1282-1305) ve Bizans İmparatoru II.Andronikos’un adlarını içeren 13.yüzyıla ait freks üzerine yazılmış bir kitabe bulunmaktadır. Bu kitabe bölgeyi ellerinde bulunduran Selçukluların hoşgörülü yönetiminin varlığını kanıtlamaktadır.
Ihlara Vadisi’nde yer alan ve resimleri en iyi korunmuş olan kiliseler Ağaçaltı, Pürenliseki, Kokar, Yılanlı ve Kırkdamaltı Kiliseleridir.