Değerli okuyucularım, geçen haftaki yazımda Soma maden faciası ve bu gibi faciaların önlenmesi için gerekli olan bilinçlenmenin nasıl başlaması gerektiğini, SGK' ya bu konuda düşen görevleri de belirterek açıklamaya çalışmıştım. Aynı yazımın devamında da bu hafta için, bu ve benzeri iş kazalarına maruz kalanların kendileri yada hak sahiplerine SGK tarafından yapılacak yardımlar hakkında bilgi vereceğimden bahsetmiştim. Bu itibarla bugünkü yazımda iş kazası geçirip vefat eden işçilerin hak sahibi konumundaki eş, çocuk, anne ve babalarına bağlanacak gelir yada aylıklar ile yine iş kazasında malül kalan işçilerin kendilerine bağlanacak malüllük aylıkları ile malül kalmasalar bile özür durumları oluşan sigortalılara bağlanacak sürekli iş göremezlik gelirlerinden bahsedeceğim.
HAK SAHİPLERİNE ÖLÜM AYLIĞI BAĞLANMASI;
İş kazası sonucu meydana gelen ölüm olaylarında sigortalının geride kalan hak sahipleri mağdur olmasın, başkalarına muhtaç olmadan yaşamlarına devam etsinler diye eş, çocuk varsa hak sahibi anne ve babalarına ölüm aylığı bağlanır. Yürürlükteki mevzuata göre hem 4/A (SSK) hem de 4/B (Bağ-Kur) sigortalıları iş kazasına maruz kalabilirler. Ancak bu günkü yazımızda Soma maden faciasında hayatını kaybeden işçilerimizin durumlarından yola çıkarak iş kazsını açıklamaya çalıştığımızdan sadece 4/A (SSK) lıların iş kazası geçirmesinde yararlanılacak yardımlar ve yararlanma şartlarını konu edineceğim.
SSK (4/A) sigortalılarının iş kazası sonucunda vefat etmeleri halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için sigortalının, borçlanmalar hariç 900 prim gününün olması ve en az 5 yıllık sigortalılık süresinin olması gerekmektedir. Hak sahiplerine, bu iki şart yerine gelmiyorsa ölüm aylığı mevcut yasaya göre bağlanamaz. Ajanslara düşen haberlere göre de Soma' da iş kazası geçirip ölen sigortalıların yaklaşık 70 kişiye yakının hak sahiplerine bu nedenlerle ölüm aylığı bağlanamayacağı belirtilmektedir. Başbakanlık bu sorunu aşmak için bir çalışma başlattığını yine basın aracılığı ile kamuoyuyla paylaştı.
Tekrar konumuzu detaylandıracak olursak ölen sigortalının 1800 günü varsa sigortalılık süresine ve 1800 günün bir kısmının borçlanılıp borçlanılmadığına bakılmaksızın hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanacaktır. Örneğin ölen sigortalının yurtdışında çalışmaları da bulunuyorsa, ülkemizdeki prim ödeme günü 800 gün olsa bile 1000 gün yurtdışı borçlanması yaparak prim gününü 1800 güne çıkarılması halinde hak sahipleri ölüm aylığı almayı hak edebilirler. Sigortalının borçlanmalar dahil 1800 günden daha az sigortalılığı varsa bu defa ölüm aylığı alabilmek için gerekli olan ikinci şart devreye girmektedir. Bu da sigortalının tüm borçlanmalar hariç en az 5 yıldan beri sigortalı olması ve 900 sigorta prim gününün olması şartıdır. Örneğin iş kazasında ölen sigortalı 10 yıldan beri sigortalı iken 899 günü varsa ve sadece askerlik borçlanması yapma hakkına sahipse askerlik borçlanması ile de prim günü 1499 gün olması halinde bile hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanmaz. Sigortalının toplam prim günü 900 den fazla olsa bile 1800 günden daha az olduğu için ve 600 günü askerlik borçlanmasından kaynaklandığından eş ve çocukları maalesef ölüm aylığı hakkından yararlanamazlar. Başbakan, bu büyük mağduriyeti gördüğünden, iş kazası geçirerek vefat eden işçilerin, bir gün dahi SGK' lı olsalar, hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilmesi için çalışma başlatılması talimatını verdiğini kamuoyuyla paylaştı.
HEM GELİR HEM AYLIK BAĞLANMASI;
İş kazası sonucu ölen sigortalının eğer 900 prim günü yoksa bu sigortalıların hak sahiplerine, isterse ilk defa sigortalı olduğu gün işyerinde kaza geçirmiş olsun sadece sürekli iş göremezlik geliri bağlanacaktır. Ancak ölen sigortalının fiilen çalışmasından kaynaklı 900 prim günü varsa ve sigortalı ölüm tarihi itibariyle 5 yıldan daha fazla süredir sigortalı ise bu defa hak sahiplerine hem sürekli iş göremezlik geliri bağlanırken hem de ölüm aylığı bağlanacaktır. İş kazası sonucu vefat eden sigortalının hak sahiplerine sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm aylığının ikisinin de bağlanması halinde bu gelir yada aylıktan yüksek olanın tamamı bağlanırken düşük olanın yarısı bağlanacaktır. Her ikisinin tamamının bağlanması mevzuat gereği mümkün değildir.
Bu hafta bize ayrılan köşede yer kalmadığı için iş kazası sonucu meydana gelen malüllük ve özür hallerinde yapılacak yardımları gelecek haftaki yazımda aktarmaya çalışacağım.
SORU;
Benim size sorum iki farlı iş yerinden sigortalıyım. Ancak üst tavanı yani 6,639.90 yi 663.99 kadar geçiyor. Bu fark emekli aylığını etkiler mi? Bazı yorumcular bu farkı SSK ‘dan alabileceğimizi söylüyorlar. Teşekkürler Mustafa KARAAĞAÇLI
CEVAP:
Mustafa Bey;
Sigorta primine esas kazançta tavanı aşan kısım emekliliğinizde hiç bir işe yaramaz. Ancak tavanı aşan kısmın sigortalı hissesine düşen miktarını SGK' dan yazılı taleple geri istemeniz halinde Kurum, söz konusu primi size ödemek zorundadır. Tavanı aşan prim SGK tarafından yersiz alınan prim niteliğinde olduğundan 10 yıllık zaman aşımı süresi geçerlidir. Yani 10 yıl içinde SGK' ya müracaat edip tavanı aşan kısmın sigortalı hissesini talep etmemeniz halinde SGK, zaman aşımı süresini ileri sürüp prim iadesinde bulunmayacaktır.
Mustafa Keskin
Posta Gazetesi
Sorularınız İçin: email@example.com
Muhasebe Hakkında Herşey
muhasebeweb.com
Muhasebe dünyasıyla ilgili pratik ve güncel bilgiler, muhasebe haberleri, muhasebe Hesap İşleyişi ve muhasebe yazarları ile muhasebe uygulamalarını işler.
facebook twitter linkedin