Yener KARADENİZ
Merkez Bankası’nın faiz indirme kararının akabinde yükselişe geçen döviz kurlarının hafta içinde rekor üzerine rekor kırması, perakende bölümünde bilhassa teknoloji alışverişinde hareketliliğe yol açtı. Artan kurun fiyatlara yansıyacağı beklentisine giren tüketiciler, ertelenen muhtaçlıklarını gidermek için AVM’lerin yolunu tuttu. Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD) Lideri Hüseyin Altaş, gelişmelerin AVM cirolarında yüzde 10’a yakın artışa yol açtığını söyledi. Altaş, “Ürünler daha da kıymetlenecek diye bir akım var AVM’lere. Cirolar yükselmeye devam ediyor. Bizim müşahedemiz son iki günde yüzde 10’a yakın bir artış olduğu istikametinde. Black Friday kampanyalarının da bunda tesiri var tabi. Ziyaretçi sayısı ise stabile döndü. Kasım öncesi 6 milyondu şu an 6.3 milyonlarda devam ediyor” diye konuştu.
“İhtiyacını çabucak al noktasındayız”
Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Lideri Sinan Öncel de kur tesirinin alışveriş cirolarına yansıdığını söyledi. Artan hammadde fiyatlarının önümüzdeki yıl hazır giysi perakendesinde kıymetli oranda fiyat artışına yol açacağı istikametinde açıklama yapan Öncel, “Satışlarda Black Friday tesirinin de ötesinde diğer bir durum var. Enflasyonist durumlarda beşerler elindeki parayı artırım gelecek kaygısıyla çabucak gereksinimlerine harcar. En temel tüketici davranışıdır bu. Elimizde net veri yok lakin şu anda bu davranışı gözlemliyoruz” dedi. Harcama noktasında ise Öncel, tüketicilere şu tavsiyede bulundu: “İhtiyacını çabucak al noktasındayız. 2022 yazında maalesef 2021 yazının üzerine en az yüzde 50 fiyat artışı olacak. Bugün 50 üniteye alacağınız eser yaz devrinde 100 üniteden fazla olacak. Bu hafta değerli bir hafta, yazlığı da kışlığı da alma dönemi” tabirlerini kullandı.
Sağlam tüketim mallarında artış daha fazla
Bünyesinde ArmoniPark, ArenaPark ve Kayseri Park alışveriş merkezlerini bulunduran Avrupakent Gayrimenkul Geliştirme Genel Müdürü Muhsin Erkoç da son birkaç günde alışveriş hacminde değerli oranda artışa şahit olduklarını söyledi. Erkoç, “Daha artırım gelmeden beşerler alayım telaşında. Gereksinimi varsa alıyor fakat yoksa tekrar erteliyor. Sağlam tüketim mallarında bunu görüyoruz. Kapı girişlerde de cirolarda da yüzde 15 civarında bir artış olduğunu söyleyebiliriz. Kimi teknoloji markaları eserlerini satışa kapattı, bu da mağazalara yönelmeyi artırdı” halinde konuştu.
Samsung’un üst segment telefonları tükendi
Dünyanın en büyük teknoloji şirketleri ortasında yer alan Samsung’un başta üst segment olmak üzere birtakım telefon modelleri ağır talep nedeni ile tükendiği bildirildi. Bahisle ilgili açıklama yapan Samsung, “Samsung olarak online kanalımız da dahil olmak üzere Türkiye’de yer alan satış noktalarımızda kimi modellerimizin stokları ağır talep nedeniyle tükendi. Stoku biten eserlerimiz de en kısa müddette yine tüketicilerle buluşturacağız” sözlerine yer verildi.
Öte yandan döviz kurlarındaki dalgalanma ve ekonomik belirsizlik başta ticaret odaları olmak üzere birçok bölümde tasalara neden oluyor. Merkez Bankası’nın somut önlemlerle kurdaki hareketliliği baskılaması görüşünü savunan borsa liderleri ve dal temsilcileri, vatandaşların alım gücünün düştüğüne de dikkat çekiyor.
PLASFED: Süreç devam ederse fabrikalar kapanır
Pandemi sürecinde küresel şirketlerin üretimi azaltması ve milletlerarası nakliyecilikte yaşanan konteyner sıkıntısının navlun fiyatlarına yansımasının plastik kesimini hammadde krizine sürüklediğini belirten Plastik Sanayicileri Federasyonu (PLASFED) İdare Konseyi Lideri Ömer Karadeniz şöyle konuştu:
“Hammaddeyi döviz üzerinden satın alan üreticilerimiz, son devirde kurdaki yüksek artış ile önemli derde girmiştir. Yaşanan bu sorun devam ettiği sürece maalesef iç piyasaya da olumsuz yansıyacak, dövizdeki hızlı ve yüksek artışlardan kaynaklı dalda önemli bir sakinlik yaşanacaktır. Hammadde fiyatlarındaki önemli artışlar ülkemiz endüstrisi için değerli olan üretimi, istihdamı ve ihracatı etkileyecektir. Bilhassa hammaddedeki artış enflasyonu tetikleyecek ve geliri düşük olan tüketiciye önemli zorluklar yaşatacaktır. Gündelik olarak dövize bağlı artış gösteren fiyatlardan dolayı endüstrici yeni fiyat tarifesi oluşturmakta zorluk çekecek, iç pazarda talepler azalma noktasına gelecektir. Üretim sayesinde ayakta duran endüstrimiz, bu hızlı yükselişler ve doğuracağı sonuçların önüne geçilmediği sürece üretim yapamaz hale gelme tehlikesi ile karşı karşıya kalacak ve fabrikalarda üretim çarklarının durması kaçınılmaz olacaktır. Adeta domino tesiri yaratacak olan bu durum beraberinde işsizlik ve istihdam problemini da getirecektir.”
ATO: MB’nin ısrarı, alım gücünü kırdı
Adana Ticaret Odası (ATO) Meclis Lideri İsmail Acı, Merkez Bankası’nın sert faiz indirimi kararında ısrarcı olmasının, oynak bir tabanda ilerleyen döviz kurunda sıçramaya neden olduğunu ve gelinen noktada tüccarın ne yapacağını bilemez durumda olduğunu bildirdi. Acı, piyasalarda son devirlerde yaşanan gelişmelere ait yaptığı değerlendirmede, iğneden ipliğe her kalem eserin maliyetinin yükseldiğini ve tüccarın sattığı eserin yerine yenisi koyamadığını söyleyerek, “Yerli paranın yabancı paralar karşısında kıymet kaybetmesi sonucunda ithal edilen malların ve girdilerin fiyatı artmakla kalmadı, artan maliyetler yurtiçi piyasayı ve vatandaşın alım gücünü de kırdı” dedi.
Tüccarın sattığı malı tıpkı fiyattan yerine koyamadığının altını çizen Lider Acı, şöyle devam etti: “TL’nin kıymetinin düşük tutularak, ihracat artırılmaya böylelikle cari açık kapatılmaya çalışıldı. Bu türlü bir durumda dövizin TL üzerindeki baskıcı duruşunun hafifleyeceği, enflasyonun düşeceği düşünüldü fakat görünen o ki, bu teori tutmadı. Bırakın bu siyasetin ihracatı artırmasını gelinen evrede marketlerde şeker, un, çay, paklık materyalleri üzere temel tüketim eserlerine bile alım sınırlaması getirildi.”
ATB Lideri Ali Çandır: İş dünyası kaygılı
Antalya Ticaret Borsası Lideri Ali Çandır, kasım ayı meclis toplantısında yaptığı konuşmada, döviz kurlarındaki artış ve TL’nin paha kaybetmesi nedeniyle iş dünyasının telaşlı olduğunu söyledi. Döviz piyasasında tarihte görülmemiş yükselişler yaşandığına dikkat çeken Çandır, şunları kaydetti: “Bir yılda yüzde 50 artan döviz fiyatlarının üzerine 23 Kasım’da bir günde yüzde 20 artış yaşandı. Dünyaya baktığımızda bizden sonra gelen Meksika Pezosu yalnızca binde 3 bedel kaybetmiş. Demek ki bu görülmemişlik bize ilişkin bir durum. Döviz piyasası bir günde rekor üstüne rekor kırarken faizler yüzde 20’nin üstüne çıkmışken hiçbir yetkilinin bu yangının nasıl söndürüleceğine dair bir açıklama dahi yapmamış olması, bizleri ziyadesiyle endişelendirmektedir. Umarım bu günleri yeni olağan olarak algılamayız. Yetkililerimizden bir an evvel ekonomik gerçeklere ve bilgiye dayalı tedbirleri uygulamaya koymalarını beklemekteyiz.”
Dünyanın aksine faiz indirimleri yapıldığını fakat bunun kredi faizlerinde düşüşe ve döviz fiyatlarının istikrarına sebep olamadığını vurgulayan Çandır, kelamlarını şöyle sürdürdü: “Bizleri felç eden yalnızca dövizin yükselişi değil tıpkı vakitte büyük dalgalanmalardır. Birçok sebeple ihracat ölçümüz ve ciromuz artmaktadır. Lakin ihraç ettiğimiz eserlerin rekabet yapısı münasebetiyle ünite başına ihracat bedeli daima düşmektedir. Dövizdeki artışlar çok kısa müddet içerisinde ve ortalama yüzde 40 seviyesinde iç fiyatlara yansıdı. Önemli bir yüksek enflasyonla karşı karşıya kalındı. Yüksek enflasyonun geniş halk bölümleri ile 2 milyondan fazla mikro ve KOBİ nitelikli işletmeler üzerinde gerçek yoksullaşmaya yol açtı. Bu yüksek enflasyon belasına asla alışmamalıyız ve normalleştirmemeliyiz. Belirsizliğin bir an önce giderilmesini bekliyoruz.”
İZTO Lideri Özgener: Piyasada istikrarlar kayboldu
İzmir Ticaret Odası (İZTO) Lideri Mahmut Özgener, yurtdışında yaşanan enflasyon artışlarının ve öteki ekonomik meselelerin ülkemizde olduğu kadar çok dalgalanmalara yol açmadığını söyleyerek, itimadın sağlanması için Merkez Bankası’nın somut adımlar atması gerektiğinin altını çizdi. Ülke iktisadında kaynakların gerçek kullanılmadığını ve piyasada dengelerin kaybolduğunu söyleyen Özgener, “Merkez Bankası inancın tekrar sağlanması için somut adımlar atmalı. Türk Lirası’nda bir günde yaşanan yüzde 17’lik paha kaybıyla yatırım yapan, üreten, çalışan, projeler oluşturan geniş kitleler olumsuz etkileniyor. Hızlı kıymet kaybı fiyatları belirlemede külfet yaşatıp piyasaların istikrarını bozuyor. Ferdî yatırımcılar ve şirketler çok oynak piyasalarda oluşacak ziyanlara karşı yalnızca kelamlı olarak uyarıldı lakin bu kâfi değil. İtimat sağlayacak somut adımlar atılmalı. Yurtdışında yaşanan enflasyon artışları, ülkemizde olduğu kadar çok dalgalanmalara yol açmadı. Bunun sebebini para siyasetinde belli bir öngörülebilirlik üzerinden ilerlememelerine bağlıyoruz” diye konuştu.
ABB Lideri Muhittin Böcek: Antalya’nın borcu 1,8 milyar lira arttı
Antalya Büyükşehir Belediyesi Meclisi toplantısında belediyenin 2022 yılı performans raporu ile bütçesi görüşüldü. 3,5 milyar lira olarak belirlenen belediye bütçesi oybirliği ile kabul edildi.
Bütçede yatırımlara 1 milyar 54 milyon TL ayrılırken yatırım cari masraflarda 1 milyar 496 milyon lira oldu. Borçlanma ise 300 milyon lira olarak belirlendi. Antalya Büyükşehir Belediye Lideri Muhittin Böcek, 24 Kasım 2021 itibariyle belediyenin 242 milyon Euro yurtdışı borcu bulunduğunu belirti. Böcek, şunları kaydetti. “Kur artışından ötürü borcumuz 2 milyar 754 milyon liradan 4 milyar 590 milyon liraya çıkmış olup belediyemiz ortalama 1 milyar 836 milyon lira borç yüküne girmiştir. Antalya’da borçla ilgili siyaset yapmadan Antalya için yapmamız gereken ne varsa onları da hepinizin takviyesiyle yapmaya devam edeceğiz.”
Bütçenin denk bütçe olması için ne gerekiyorsa yapılacağını söz eden Lider Böcek, şöyle devam etti. “Ayağımızı yorganımıza nazaran uzatacağız. Kırsal bölgelere asfalt bu yıl 5 kat fazla yapacağız. Tarımla ilgili harcama bütçemizi tam 3 katına çıkarmışız. Ülkemiz yanıyor. Biz tasarrufa gidiyoruz. Kara kış fonumuzu açıkladık. Biz insanlarımızın sıkıntılarına derman olmak için geldik.”
Kaynak: Dünya