ABD TÜRKİYE`DEN NE İSTİYOR?
ABD’nin Türkiye’den önemli beklentileri var .Bu beklentiler-aynı zamanda-Türkiye’nin kırmızı çizgilerini oluşturuyor.Bu beklentiler büyük ölçüde-hatta şu an itibarıyla, bütünüyle-AB’nin de talepleri.Zaten Türkiye AB bekleme odasında bu isteklerin gerçekleştirilmesi için tutuluyor,yoksa kimsenin onu AB’ye alacağı falan yok …Şu günlerde ABD beklentilerinin ikisi gündemde.Kürt demokratik açılım paketi ve Ermenistan sınır kapısının açılması en yeni gelişmeler.31 Aralık 2009’a kadar Türkiye’nin Kıbrıs bandıralı Rum gemilerine limanlarını açması gerekiyor.AB ile müzakere süreci bunu zorunlu kılıyor.Bu konunun da Türkiye’nin gündemine getirilmesinin eli kulağındadır.
ABD için şu zaman diliminin en önemli beklentisi Afganistan’da duruma egemen olmak ve kendi elleriyle yetiştirdiği El Kaide’yi etkisiz kılmak.Bu konunun ABD için ne kadar yaşamsal önem taşıdığına daha önceki yazılarımda değinmiştim.ABD Türkiye’den Afganistan için muharip birlik istiyor.Zaten Soros “Türkiye’nin en değerli ihraç malı askeridir” dememiş miydi?..Ancak Genelkurmay Başkanı Orgeneral Başbuğ geçtiğimiz haziran ayında-hem de ABD gezisinde- bunun olanaksız olduğunu belirtmişti.ABD bu konuda istediğini elde edemeyecektir, çünkü Mehmetçiğin kanı ABD çıkarları için dökülecek kadar ucuz değildir.
Türkiye üzerindeki bir diğer beklenti, şu sıralar gündemde olan.Kürt açılımı konusu.Kürt toplumunun bireysel,demokratik,kültürel,siyasal ve ekonomik taleplerinin büyük çoğunluğu haklı ve meşru isteklerdir.Bugünün koşullarında pek çok çevrede makul karşılanan istekleri,bu satırların sahibi-dünya görüşü gereği- 1970’li yıllarda savunmaktaydı.Ancak bütün bu isteklerin gelip dayanacağı bir sınır vardır.Ayrılık isteği gündeme geldiğinde akan sular durur,her şey yeniden gözden geçirilir.Bugün ayrılıkçı bir örgüt olduğundan zerre kadar kuşku duyulmayan PKK etkisiz kılınmadan,Kürt kökenli sade yurttaşın beyninden ayrılık düşüncesi kazınmadan açılım taleplerinin bütününün kabul edilmesi olacak şey değildir.Kürt kanaat önderleri ve aydınları kendilerini çok zeki görebilir, PKK’nın ayrılıkçı bir örgüt olmadığını öne sürebilirler.Yalnız şunu akıllarından çıkarmasınlar,Türk yurtsever aydınları da,onların sandığı kadar saf değildir…Bugün bir taşra karakolunu birkaç saat elinde tutacak gücü olmayan bu ayrılıkçı örgütün Türkiye’yi dize getirdiği gibi sanal bir ortam yaratılarak, Öcalan’ın ve PKK’nın muhatap alınması isteniyor.Daha da önemlisi dağ kadroları için af talep ediliyor.Aslında PKK bütün politikalarını-zaten-DTP aracılığıyla sürdürmüyor mu,ayrıca legalleşme isteğini böyle bir coşkuyla masaya taşımasının anlamı ne?..Bu taleplerin kabul edilir yanı yoktur.
Türkiye’nin ABD karşısında bir başka yumuşak karnı Kıbrıs.ABD ve AB bugün itibarıyla bütünüyle ortak hareket ediyorlar.Ancak ileride temel politikalarında değişiklik olması ve karşı karşıya gelmeleri bir olasılıktır.Bu,şu an için çok düşük bir olasılıktır belki ama yarınların ne getireceğini kimse bilemez…Yunanistan,Kıbrıs Rum Kesimi,ABD ve AB;Kıbrıs Türklerini Adada azınlık bir cemaat statüsüne zorluyorlar.Uyguladıkları politikaların başka türlü açıklanması mümkün değil.Yönetim,mülkiyet ve güvenlik konuları anlaşmazlıkların ana başlıkları ve bu konularda uzlaşma olanaksız görünüyor…Bu arada Kıbrıs’ın Türkiye için olağanüstü önemi gözlerden kaçırılmaya çalışılıyor ve toplum sanki bir şeylere hazırlanmak isteniyor.Gerçekleşmesi mümkün olmayan bir AB hayali için,Türkiye’nin Kıbrıs bandıralı Rum gemilerine limanlarını açması Londra ve Zürih Anlaşmalarının iptalini kabul etmek anlamına gelecektir.Başta garantörlük yetkisi olmak üzere bütün haklarını yitiren bir Türkiye’nin çıkarlarını savunması çok güçleşecektir.Bu konu birkaç satırla geçiştirilecek türden değil.Çok yakında sorun gündeme geldiğinde fazlasıyla konuşulacaktır.… Yunanistan’la aramızdaki ada sahanlığı kıta sahanlığı ve FIR Hattı konuları ise şu an için buzdolabında tutuluyor.Türkiye’yi sahillerine hapsetmeyi amaçlayan bu konular da ileride ABD ve AB desteğinde masaya taşınacaktır..Hazırlıklı olmakta yarar var.
Fener Rum Patrikhanesi’nin ekümenikliği Türkiye’nin başını ağrıtan bir başka sorun. Malum, Rusya Federasyonu Ortodoks ülkelerin liderliğine soyunan bir ülke .Doğu Avrupa’da ve eski Yugoslavya coğrafyasında, ileride bu kozunu kullanmak isteyecektir.ABD ve AB ise İstanbul’da başka bir Ortodoks ruhani merkez yaratarak Rusya’nın önünü kesmeye çalışıyor.En az bunun kadar önemli bir başka beklentileri de, bir Türkiye-Rusya gerginliği yaratarak bu iki ülkenin arasını açmak.Çünkü Türkiye-Rusya ittifakının dünyanın bütün dengelerini alt üst edeceğini biliyorlar.Böyle bir yakınlaşmanın Atlantikçilerin aleyhine olacağını çok iyi görüyorlar …Heybeliada Ruhban Okulu’nun açılması bu projenin türevi olan bir politika.Onu bundan ayrı değerlendirmemek gerekir…Ayrıca ABD Karadeniz’in doğusunu ve batısını denetimi altına alabilmek için Montreaux’yü delmeye uğraşıyor.Bunun da bizim hoşumuza giden bir yanı olmasa gerek.
Şu anda en sıcak konu, Ermenistan sınır kapısının açılması. ABD burada da “olmaz işler” peşinde koşuyor. Kafkaslarda Ermenistan’ı Rusya’dan uzaklaştırıp yanına çekme hesapları yapıyor, bunun için de bizi –tek kelimeyle-“kullanıyor”.Bir anlamda 2008 Ağustosunda Rusya-Gürcistan Savaşı sonrası yaşadığı büyük prestij kaybını gidermeye ve Kafkaslara uzanmaya çalışıyor .Oysa Ağustos 2008 tarihi çok özel bir tarihtir.Rusya-Gürcistan Savaşı sonrasında ABD’nin dünyanın biricik gücü olmadığının tescilidir.Bundan sonra hiçbir Kafkas-Hazar-Orta Asya ülkesinin Rusya ile ters düşecek politikalara öyle kolaylıkla yönelemeyeceğinin ilanıdır.Şimdi ABD bu boş hayalleri için Türkiye’nin dış politikasına büyük zarar verecek isteklerde bulunuyor.Hükümet de bunları uygulamaya çalışarak kendisini tüketiyor.Bu çok önemli konuyu ayrıca Türkiye-Ermenistan-Azerbaycan ilişkileri çerçevesinde -en kısa zamanda- ele almakta yarar var.
Şimdilerde pek dillendirilmeyen ama sırası geldiğinde Türkiye’nin önüne konacak başka konular da var .Bunlar-elbette-ABD’nin de beklentileri ama süreç AB.yol haritasıyla hayata geçirilmeye çalışılacak…Karbondioksit salınımı nedeniyle atmosfer kirlendiği için sanayileşmemizin engellenmesine yönelik yaptırımlar sırada bekliyor…Ayrıca Fırat-Dicle sularının kullanımı konusunda bir AB Konsorsiyumu kurulması planlanıyor.
Bunlar ABD’nin AB .desteğinde Türkiye beklentilerinin başlıcaları.Bunların gerçekleşme şansı ABD’nin gücüne,-daha doğrusu-güç yitirme sürecinin hızına ve Türkiye kamuoyu ile iç dinamiklerinin direncine bağlı olacak.
Bu konuların her birinin ayrıca ve ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekiyor.
Dr. Vakur Kayador
Odatv.com