İran, Güney Kore bandıralı bir gemiyle mürettebatını rehin aldığı iddialarını reddetti. Tahran’dan bugün konuyla ilgili olarak yapılan açıklama, İran'ın Amerikan yaptırımları kapsamında 7 milyar dolar tutarındaki fonlarının serbest bırakılması için Seul'e baskı yapmak üzere Basra Körfezi'nde Güney Kore bandıralı bir tankere el koyduğu yolundaki haberlerden bir gün sonra geldi.
MT Hankuk Chemi adlı gemiye ve geminin 20 kişilik mürettebatına stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda el konulması, Tahran'ın, 20 Ocak’ta ABD başkanlığı görevini devralacak olan Joe Biden'a gönderdiği mesaj olarak değerlendiriliyor.
İran hükümet sözcüsü Ali Rabiei, düzenlediği basın toplantısında, "Bu gibi suçlamalara alışığız. Ancak eğer bir rehin alma durumu varsa, o da Kore hükümetinin bize ait olan 7 milyar dolara el koyması, bu parayı temelsiz gerekçelerle rehin almasıdır" dedi.
İran Büyükelçisi'ne nota veren Güney Kore ise geminin serbest bırakılması talebinde bulundu ve meseleyi görüşmek üzere İran'a heyet gönderileceğini bildirdi. İran ise geminin çevre kirliliğine yol açtığı gerekçesiyle tutulduğunu kaydediyor.
İran'ın Basra Körfezi'ndeki deniz taşımacılığını sekteye uğratma becerisi, Biden'ın görevi devralacağı 20 Ocak'tan sonra İran ve Amerika arasında yürütülmesi beklenen zor müzakerelerde Tahran'ın kullanacağı en büyük kozlardan biri olarak görülüyor. İran, daha önce de İngiltere bandıralı bir tankeri iki ay boyunca alıkoymuştu.
Diğer ülkeler gibi Güney Kore'nin de Amerikan yaptırımları çerçevesinde İran'ın mali sisteme erişimini kısıtlama zorunluluğu bulunuyor. Bu yaptırımlar, Trump tarafından, Amerika'nın, eski Başkan Barack Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmadan çıkışı sonrasında getirilmişti.
İran, yasadışı olarak nitelediği yaptırımların ekonomisine zarar verdiğini ve Corona pandemisiyle mücadelesini aksattığını kaydediyor.
Trump'ın Amerika'yı anlaşmadan uzaklaştırmasından bu yana İran, anlaşma şartlarını ihlal eden bazı adımlar attı. 20 Ocak günü başkanlık görevini devralacak olan Biden, anlaşmanın yeniden sağlanması için öncelikle İran'ın anlaşma şartlarına tam olarak uyması gerektiğini savunuyor. İran ise önceliğin ekonomik yaptırımların kaldırılmasında olduğunu öne sürüyor.
Tahran'ın Pazartesi günü Ferda nükleer tesislerindeki uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yüzde 20 oranına çıkaracağını açıklaması ise nükleer anlaşma şartlarının yeni bir ihlali olarak kabul ediliyor.
"Mürettebat güvende"
Güney Kore Dışişleri Bakanı Kang Kyung-wha, Salı günü yaptığı açıklamada, tankerin serbest bırakılması için diplomatik girişimlerde bulunduğunu ve İran Dışişleri Bakanı ile temasta olduğunu söyledi.
İran'ın Seul Büyükelçisi Said Bademci Şabestari ise Güney Kore Dışişleri Bakanlığı'nda yapacağı görüşme öncesinde gemi mürettebatının durumuna ilişkin soruyu "Hepsi güvende" şeklinde yanıtladı. Güney Kore haber ajansı Yonhap'ın Güney Kore Dışişleri Bakanlığı'ndan bir kaynağa dayandırdığı haberine göre Büyükelçi Şabestari, Güney Kore Dışişleri Bakanlığı'nın Afrika ve Ortadoğu'dan sorumlu yetkilisi Koh Kyung-sok ile Seul'de bugün biraraya geldi.
Güney Kore Dışişleri Bakan Yardımcısı Choi Jong-kun'un ise Pazar günü İran’ı ziyaret etmesi bekleniyor.
Öte yandan Güney Kore Savunma Bakanlığı, 300 kişiden oluşan korsanlıkla mücadele ekibini Choi Young adlı muhriple birlikte Körfez bölgesine göndermeye hazırlanıyor.
Silahlı askerlerle müdahale
MT Hankuk Chemi adlı geminin bağlı olduğu ve merkezi Güney Kore'nin Busan kentinde bulunan Taikun Denizcilik firması, Reuters haber ajansına, geminin ele geçirilmesinden önce İranlı yetkililerin çevre koruma yasalarının olası ihlalini soruşturduklarına yönelik hiçbir işaret olmadığını bildirdi.
Taikun firmasından Lee Chun-hee, "Eğer bu gerçekten deniz kirliliğiyle ilgili bir mesele olsaydı öncelikle sahil güvenliğin gemiye yanaşması beklenirdi. Ancak bunun yerine silahlı askerler mürettebata yaklaştı ve soruşturulmaları gerektiğini söyledi" dedi.
Tahran Times gazetesi, Pazar günü yayınladığı bir haberinde, İran'ın Corona virüsü aşıları dahil tüketici ürünleri satın almak için dondurulmuş fonlarını kullanmak amacıyla bir anlaşma müzakere etmeyi umduğunu yazmıştı.
Güney Kore haber ajansı Yonhap'a göre bir dışişleri bakanlığı yetkilisi, İran hükümetinin, Dünya Sağlık Örgütü'nün küresel aşı girişimi COVAX aracılığıyla Corona virüsü aşısı temin etmeye çalıştığını söyledi.