Endometriozis, Uterus (Rahim) iç kısmına benzer Endometriyal dokunun anormal büyümesidir, ancak Rahim dışında bir yerde bulunur.
Endometriyal doku, Menstruasyon yani Adet sırasında her ay dökülür. Ektopik yerleşim yerlerinde bulunan Endometrial doku alanları Endometriyal İmplant olarak adlandırılır.
Bu lezyonlar en sık Yumurtalık, Fallop Tüpleri, Rahmin yüzeyi, Bağırsak ve Periton‘da görülürler. Nadiren Pelvis dışında ortaya çıkabilir.
Endometriyal implantlar sorunlu olabilmelerine rağmen genellikle iyi huylu’dur (yani Kanserli değildirler).
Endometriozis (Çikolata Kisti) Nedir ?
Çikolata Kisti de denen Endometriozis, Uterus iç yüzeyini döşeyen Endometrial dokunun Yumurtalıklar, Fallop tüpleri veya Karın boşluğu gibi Uterus dışındaki bölgelerde olması ile karakterize kronik bir hastalıktır.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Neden Olur ?
Endometriozisin kesin nedeni halen bilinmemektedir. Muhtemelen, adet kanamaları sırasında rahim içindeki dokuların tüplerden geçerek karın boşluğuna yerleşmesi ve burada gelişimini sürdürmesi ile olur.
Endometrioziste kalıtsal yatkınlığın önemli bir faktör olduğu düşünülmektedir.
Endometriozis Belirtileri Nelerdir ?
Endometriozisi olan Kadınların çoğunda semptom yoktur.
En yaygın olan semptomlar :
Genellikle Menstruasyondan önce ortaya çıkan ve Menstruasyon sonrasında azalan Ağrı
Ağrılı Cinsel ilişki
Bağırsak hareketi veya idrara çıkma sırasında Kramp
Kısırlık
Pelvik muayene ile Ağrı
Fonksiyonel (İşlevsel) Kistler Nedir ?
İşlevsel kistler ya Folikülün büyümeye devam etmesiyle (Folikül kisti) veya oluşan sarı cisimin gerilememesiyle (Corpus Luteum kisti) ortaya çıkarlar.
İşlevsel Kistler yumurtalıklarda üreme çağında en sık görülen kist türleridir.
Folikül Kistleri
Yumurtlama sürecinde oluşan Folikül adı verilen keseciğin aşırı büyümesiyle ortaya çıkarlar.
Bu kistlerin çoğu 5 santimetre veya daha ufak çaptadır ve genellikle belirti vermezler.
Folikül kistleri 1-3 adet döngüsü sonrasında kendiliğinden veya bu tür kistlerin varlığında Doktor tarafından sıklıkla verilen Doğum kontrol haplarının yardımıyla büzülerek kaybolurlar.
Corpus Luteum Kistleri
Folikül Kistlerinin aksine bu tür kistler genellikle ağrılı’dırlar.
Yumurtlama sonrasında normal olarak oluşan sarı cisimin (Corpus Luteum) aşırı büyümesiyle veya bu yapının içine kanama olmasıyla ortaya çıkarlar.
Normalde belli bir süre sonunda ortadan kalkması gereken sarı cismin Progesteron Hormonu salgısına devam etmesiyle adet kanamasının gecikmesine neden olabilirler.
Bu kistler Folikül kistlerinden daha büyük olmaya meyillidirler.
Folikül Kistlerinde olduğu gibi kendiliğinden veya doğum kontrol hapları yardımıyla kaybolmaları mümkün olmakla beraber bu süreç Folikül kistlerine göre daha uzun olabilir.
Endometrioma (Çikolata Kisti)
Endometriozis adı verilen durum Yumurtalıklar içinde oluştuğunda burada içi koyu kahverengi, eskimiş kan dolu, sıvı çikolatayı andıran görünümde bir sıvı içeren kistik oluşumlar meydana gelebilir.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Tedavisi Nasıldır ?
Tedavilerin amacı ağrıyı gidermek ve kısırlığı ortadan kaldırıp gebe kalmayı sağlamaktır.
Bu amaçla değişik tıbbi ve cerrahi tedaviler uygulanır.
Öncelikle tıbbi tedavilerle sorun giderilmeye çalışılır ama büyük çikolata kistleri ya da tıbbi tedaviyle giderilemeyen ağrı gibi sorunlar varsa cerrahi düşünülmelidir.
Peritoneal Endometriozis tedavisinde ilk seçenek ilaç tedavisidir; ağrı kesiciler ve Hormon ilaçları verilir.
Hormon ilaçlarının başlıcaları ise progesteron, estrogen ve progesteron içeren doğum kontrol hapları, menopoza sokan iğneler ve hormon içeren rahim içi araçlardır.
Ağrı kesiciler ağrı olduğu zaman kullanılır.
Endometriozis (Çikolata Kisti) Ameliyatı Nasıldır ?
Eğer ilaç tedavisine cevap alınamaz, ağrı artar veya kist büyür ise cerrahi yapılır. Günümüzde operasyon genellikle Laparoskopi (kapalı ameliyat) ile yapılır.
Cerrahi sonrası kistin tekrarlamasını engellemek açısından ilaç tedavisi genellikle verilir.
Cerrahi tedaviyi takiben en geç bir 8 ay içerisinde kendiliğinden gebelik oluşmaz ise yumurtlamanın uyarılması ve rahim içine sperm aşılanmasıyla bu şans arttırılabilir.