NİTELİKLİ Çevirmenler Dil ve Çeviri İşletmeleri Federasyonu (TURÇEF) Alanya Temsilcisi ve Genel Sekreterliği görevini 2 yıldır sürdüren Yeminli Tercüman Kemal Değirmenci, ülke genelinde tercümanların yaşadığı sıkıntıları Yeni Alanya’ya anlattı. Meslek olarak acilen ‘oda’ kapsamında birleşilmesi gerektiğini belirten Değirmenci, Tercümanlık ile ilgili yasanın oluşması gerektiğini de vurguladı. İşte Yeni Alanya’nın soruları ve Değirmenci’nin yanıtları:
‘BU KAPSAMDA ENDER BİR KURULUŞUZ’
- Uzun yıllardır tercümanlık hizmeti veriyorsunuz. Bu konuda her alana hakim bir profesyonelsiniz. Sohbetimize başlamadan önce kendinizle ilgili neler söylemek istersiniz?
Ben Kemal Değirmenci. 10 dernek, 52 yurt içi ve yurt dışı temsilciliği ile Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı olmak üzere tüm bakanlıklar ile çalışmalar yürüten, Türkiye’nin en üst çevirmenlik meslek kuruluşu olan Nitelikli Çevirmenler Dil ve Çeviri İşletmeleri Federasyonu (TÜRÇEF)- Yeminli Çevirmenlik Federasyonu Genel Sekreterliği görevini 2 yıldır yürütmekteyim. Aynı zamanda 15 yıldır faaliyet gösteren ve tüm dünya dillerinde çeviri hizmeti olan Global Tercüme Ltd. Şti. Yönetim Kurulu Başkanıyım.
’23 DİLDE HİZMET VERİYORUZ’
- Alanya içinde hizmet verdiğiniz dünya dilleri neler?
Konferans, fuar, sempozyumlarda, iş görüşmelerinde simultane ve ardıl çeviri hizmeti vermekteyiz. Ayrıca ülkemizin önde gelen birçok organizasyonlarında ve yurtdışı basın toplantılarında aynı anda çok dilde ve çok sayıda tercümanla çeviri hizmeti verebilen ender bir kuruluşuz. Alanya içinde hizmet verdiğimiz diller: İngilizce, Almanca, Rusça, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Arapça, Arnavutça, Boşnakça, Bulgarca, Çekçe, Çince, Danca, Farsça, Fince, İsveççe, Kazakça, Letonca (Latviaca), Norveççe, Özbekçe, Sırpça, Ukraynaca, Moldavca.
‘YANLIŞI TELAFİ ETMEK DAHA ZORDUR’
- Ekibinizdeki çalışma arkadaşlarınızı belirlerken hangi kriterlere göre hareket ediyorsunuz?
Çalışma arkadaşlarımızı dil seviyelerine göre belirliyoruz. İşe yeni başlayan bir arkadaşımız önce basit çeviriler yapıyor. Ardından profesyonel arkadaşlarımızın denetimi ve kendi edindikleri tecrübelerle adli vakalarda olduğu gibi mesleki terimlerin daha hakim olduğu alanlarda yazılı ve sözlü çeviriler yapabiliyorlar. Alanya’da sadece noterde kayıtları olan tercüman arkadaşlarımız var. Bunların çoğu eski tercümanlar. Belli bir müşteri potansiyeli tutturmuşlar ya da sadece notere gelen müşterilere bakıyorlar. Mesela bir kişi yabancı bir dili üst düzeyde biliyordur ama mesleğinin terimsel anlamlarını bilmediği için tercüman olmamalıdır. Böyle bir durumda lütfen çeviri yapmasınlar. Yapamıyorum demek ayıp değil. Yanlışı telafi etmek daha zordur. Biz bu hassaslıkta devam ediyoruz. Öyle de devam edeceğiz. Ona göre bir kadro hazırladık. Türkiye ve yurt dışı genelinde, Almanya’da İngiltere’de, Fransa’da üniversitelerde eğitmenlik yapan tercümanlarımız var. Bu kadroyu kurduk. Onun için bizden hangi dilde çeviri hizmeti alındığında olumsuz bir sonuç çıkmayacağına, hizmetimizden memnun kalınacağına yüzde yüz eminiz.
‘ÇÜNKÜ BİZ DENETLİYORUZ’
- Noter tercümanları federasyona katılıyor mu? Ayrı çalışmalarının nedeni var mı?
Onlar bize katılmıyorlar. Katılmamalarının nedeni de belli. Birincisi böyle bir kuruluşu kabul etmemeleri. Çünkü biz denetliyoruz. Kendileri denetlenmeyi kabullenemiyorlar. Bağımsız olmayı tercih ediyorlar veya potansiyel bir kurumu kaptığı için 'Ben zaten buradan kazanıyorum, neyime lazım' diyor. Birçoğu buranın vereceği kazancın farkında değil. Alacakları daha fazla yetkinin halen bilincinde değiller. Maalesef egosu olan da 'Ben neden buranın yetkilisi, kurucusu değilim' diyor. 40 yıldır Alanya'da tercümanlık yapıp meslektaşlarını bir dernek çatısı altında toplayabilmeyi düşünmemişler.
‘YETKİ TERCÜMANLARA VERİLMELİ’
- Türkiye’de tercümanların en büyük sorunu nedir?
Çevirmenlik mesleği için İngiltere dışında Türkiye dahil tüm ülkelerde enstitü bulunmaktadır. Kanunu olmadan federasyon veya Çin ve Amerika’da olduğu gibi dernekler yetkilendirilmektedir. Örneğin Almanya’da bulunan BDÜ aynı bizim gibi kurulan bir federasyondur. Alman hükümeti tarafından da yetkilendirilmiştir. Almanya’da çeviri yapacak kişiler bu federasyonun üyesidir ve sicil numarasına sahiptir. Çevirmen olacak kişilerin kriterleri Çevirmenlik Meslek Federasyonu tarafından belirlenmiştir. Ülkemizde ise Yeminli Tercümanlık Kanunu yok. 1972 yılında ülkemizde tercüman sayısı az olduğu için ihtiyaç duyulduğu zamanlarda noterlik kanununun 96’ncı maddesi içine sıkıştırılmıştır. Birkaç cümle ile tanımlanmış bir şekilde noterlere verilen yetki ile hala yeminli çeviri işi yürütülmektedir. Dünyanın global bir hale gelmesiyle çeviri sektörü büyük ivme kazanmıştır ve kar sağlayan bir iş haline gelmiştir. Tabii noterler de ellerinde bulunan bu yetkiyi bırakmak istemediler. Oysaki hiçbir meslek diğer bir mesleği takdir yetkisiyle atama yada tayin etme yetkisine sahip değildir. Noterler de 4 yıllık Hukuk Fakültesi mezunudur. Çevirmenlerin birçoğu ise 4 yıllık Mütercim Tercümanlık veya yabancı dil bölümü mezunu veya yurtdışında eğitim almış kişilerdir. Biz meslek grubumuzla ilgili kanunun çıkmasını ve yetkinin sadece bizim alanımıza verilmesini istiyoruz. Devlet dairelerimizde her seferinde bir tercümana ihtiyaç olmayabilir. Biz aynı yapılan işlemler için gerekli şablonu bir seferlik hazırlamaya hazırız. Devlet kurumlarımız çekinmeden bizimle her konuda irtibata geçebilirler. Çünkü her mutlu yabancı kalıcı yabancıdır. Bu da Alanya’mız için kazanç olur.
‘ÜLKEMİZİ MADDİ VE MANEVİ SIKINTIYA SOKUYOR’
Ülkemizde ne yazık ki niteliksiz, çevirmenlik formasyon eğitimi almamış birçok kişinin yeminli çevirmen olmasından dolayı büyük sıkıntılar yaşanıyor. Yapılan hatalı ve yanlı çeviriler hem ülkemizi hem de vatandaşlarımızı maddi ve manevi sıkıntıya sokuyor. Çevirmenin yazdığı her evrakın dil bilmeyen ikinci bir kurum tarafından onaylanması ve çevirmenin takdirle atanması stratejik önem taşıyan bu mesleğe uygun değildir.
‘NOTERİN GÖREVLERİNDEN KESİNLİKLE ÇIKARILMALIDIR’
- Son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı?
Yazılı çevirmenlik işleri noterin görevlerinden kesinlikle çıkarılmalıdır. Türkiye’de tercümanlık bir meslek ama görünürde meslek değil. Beni resmi olarak kimse tanımıyor. Mesleğimizin niteliği ne yazık ki bu kadar düşürüldü. Halbuki bizim mesleğimizin niteliği gerçekte çok farklı. Milyarlarca dolarlık bir sözleşmede tercümanın önemi çok büyüktür. Yatırımcı tercümana güvenmese sözleşmeyi feshedebilir. Ağır cezada yargılanan bir insan hakkında yapılan çeviri çok önemlidir. Uluslararası bir sözleşmede her terim çok önemlidir. Biz aynı anda mesleki dilinin kavranmasına dikkat ediyoruz. Mesela hukuk çevirisini yapan tıp çevirisini yapmak zorunda değil. Yaptığımız işe hakimliğimiz bizim bilir kişiliğimizi gösteriyor. Yorum yapma yetkimiz kesinlikle yoktur. Sadece yabancı dil değil Türkçe'de bile bölgelere göre anlam farkları ve aksanlar var. Biz sadece çeviri değil aynı zamanda bilgi paylaşımı ve danışmanlık hizmeti de veriyoruz. Bunu yapmaya da mecburuz. Çünkü amacımız ülkemizin yurt dışında iyi temsil edilmesi. Bizim alanımız turizm, ekonomi, siyaset olsun bunların hepsiyle beraber etik bir sektör. Bu alanlar hep lazım. Eğer insanlar bilinçli, tecrübeli, donanımlı olursa aktarımlar iyi not alır. (GÜLŞAH ANAK)