Hayatımızın her alanında mimariden mobilyaya ahşap oymacılığı kullanıldı. Unutulmaya yüz tutmuş bir sanat olan ahşap oymacılığı üzerine, bu sanatı icra eden Türkiye’de sayılı isimlerden olan Mehmet Kiriş ile konuşuldu.
Geçmişten günümüze evlerde ve saray mimarisinde ahşap oyma sanatı kullanıldı. Özen ve sabır isteyen, yoğun emek harcanan ahşap oymacılığı hem yapım aşamasıyla hem de kullanılmaya hazır hale gelmiş şekliyle görenleri hayran bıraktı.
“Aşkla Ve Hevesle Başladım”
On yıl önce ahşap oymacılığına başlayan ve başlamasının bir anda olduğunu belirten Kiriş, ”Böyle bir sanatla meşgul olmak içimden geldi, bir sanatla uğraşmam gerektiğini düşünürken, oymacılık aklıma geldi. İlgim ahşap oymacılığı alanına yoğunlaştı” dedi ve sözlerine şu şekil devam etti, “Ahşap ve malzemeleri ile birlikte kırk metre kare bir atölye kiralayarak ilk orada başladım. Aşkla ve hevesle başladım. Başlamamda, etrafımda sanatseverlerin de oluşması beni daha çok teşvik etti. Baktık ki bu sanata ilgi var, heves var, meraklısı var. Biz daha bir şey bilmezken etrafımızdakiler hocam demeye başladı. Öyle başlamıştım, bugünlere kadar geldik. Sanatımıza beğeni ve ilgi çok yüksek” dedi.
“Osmanlıda Sanatımıza Daha Çok Değer Verilmiştir”
Kiriş, ahşap oyma sanatının doğal ahşaplara istediğimiz şekilleri ve desenleri üzerine çizip, çelik bıçaklarla oyarak kabartılma halini almasına oyma sanatı denildiğini ifade etti ve tarihi ile ilgili olarak “İnsanlığın başlamasıyla oymacılık başlamıştır. Taş oymacılığı derken ahşap oymacılığına geçilmiştir. İnsanlık ne kadar eskiyse, oymacılık da o kadar eski geçmişe sahiptir. Selçuklu döneminde oymacılık ilerletilmiştir, Osmanlı dönemindeki gelişmelerle farklı alanlarda kullanılmış ve katkılarda bulunulmuştur. Osmanlı’da sanatımıza daha çok değer verilmiştir” şeklinde konuştu.
Ahşap oymacılığında hangi malzemelerin kullanıldığına dair, “Doğal ahşap olan Afrika kökenli; Akaju, Sapelli, Tik, Okima, Ayous, yerli ahşaplarımızdan; Ceviz Ağacı yoğunluktadır. En çok kullanılan ceviz ve gürgendir. Dut ağacı, kestane ağacı, çam ağacı, armut ve elma gibi vb. ahşapları kullanıyoruz” dedi.
“ İslam Sanatı Doğallık İster, Cilanın Da Doğal Olması Gerekir”
Sabır ve emek isteyen ahşap oyma sürecini anlatan Kiriş, ”Elimizde ceviz ahşabı var, bir çiçek yapacağız diyelim. Önce ahşabımızı siliyoruz, zımparasını yapıyoruz pürüzsüz hale gelene kadar. Yapmak istediğimiz çiçek desenini üzerine çiziyoruz. Çizim süreci bittikten sonra, bir bıçakla oymaya başlıyoruz.
Çiçeğin kabarık kalmasını sağlıyoruz. Çiçeğin haricindeki yerlere derine dalarak bıçaklarla aşağı indirme tekniğimize Derin- Oyma tekniği diyoruz. Çiçeğimizin etrafını boşaltıp tablomuzun çerçeve aşamasına geçiyoruz. İç desenine uyum sağlayacak çerçeveyi tablomuza monta ediyoruz ve zımpara yapıyoruz. Yaptığımız sanat İslam sanatıdır. İslam sanatı doğallık ister, cilanın da doğal olması gerekir. Kimyasal uygulamıyorum. Kendim hazırladığım gomad cila tekniği ile cilalıyorum. Askısını da taktıktan sonra kullanılmaya hazır oluyor” şeklinde ifade etti.
“Kırmamak İçin Ahşabın Dilini Bilmemiz Gerekiyor”
Ahşap oyma sanatının çok hassas olduğunu belirten Kiriş, ”Çalışma sırasında, ahşabın su yönüne, lif yönüne dikkat ediyoruz. Bıçağımızı vururken kırmamaya dikkat ediyoruz. Kırmamak için de ahşabın dilini bilmemiz gerekiyor. Ters yönden vurursak tablomuz zarar görür, dolayısıyla güzel bir netice elde edemeyiz ” ifadelerine yer verdi.
“Çocuklarıma Miras Olarak Bırakacağım”
Yoğun olarak mobilya, konakların lamba göbekleri, tavan süslemelerinde ve hanlarda geniş uygulama alanlarına sahip olan oymacılık sanatını devam ettirmek için çırak yetiştirdiğini ifade eden Kiriş, ”Bildiklerimi tamamen onlara aktarıyorum, onlarında yetişmesine vesile oluyorum” dedi. Kiriş son olarak oymacılık sanatına başladığı günden bugüne destek veren çocuklarına eserlerini miras olarak bırakacağını belirtti.
Bu gönderiyi değerlendirmek için tıklayın!