1 Mali Tablolar Analizi1. Mali Analiz Kavram Muhasebenin tan m ve fonksiyonlar hat rlanacak olursa, analiz etme fonksiyonununmuhasebenin taraflar na bilgi sa lamada nemli bir ad md r. Muhasebeyi biri letmenin iktisadi faaliyetlerine ili kin finansal bilgileri l mek ve e itli ki ilere bufinansal bilgileri raporlamak gayesiyle kullan lan bir s re 1 olarak tan mlayacakolursak, tan m n ikinci b l m ndeki raporlama fonksiyonu sadece zet bir bilgidenibaret de ildir, bu bilgi analiz edilmi ve yorumlanm bir bilgidir taraflar n tekrar etmek gerekirse, bunlar i letme sahip ya da ortaklar ,y neticiler, al anlar, kredi kurulu lar , devlet, kamu ve potansiyel ortaklar gibiilgililerdir.
2 Muhasebeye taraf olan bu ilgililer kendi menfaatleri yarar na alacaklar kararlarda muhasebenin retti i bilgilerden yararlan rlar. te bu muhasebe bilgilerinin, i letme hakk nda karar verecek ya da verme durumundaolan ilgililer i in mali analize tabi tutularak ekonomik kararlarda kullan labilecekbilgilere d n t r lebilmesi analiz, analiz tekniklerini muhasebe bilgilerine uygulamak suretiyle bulunacakanaliz sonu lar n n i letmenin mali durumunu ve faaliyet sonu lar n anlamak zereyorumlanmas d r. Muhasebe s recinde mali analiz yapabilmek i in yayg n olarak kullan lan e itli analizt rleri vard r; bunlar n ba l calar ve en ok kullan lanlar unlard r; Kar la t rmal Tablolar Analizi Dikey Analiz Trend Analizi Oran Analizi2.
3 Mali Tablolar Analizi Mali Analiz, mali Tablolar zerinde yap lmaktad r. letmenin temel mali Tablolar nbilan o ve gelir tablosudur. Dolay s yla mali analiz konusu i lenirken bilan o ve gelirtablosunu bir kez daha incelemekte yarar olacakt Bilan oBilan o bir i letmenin belirli bir andaki mali durumunu g steren bir tablodur. Malidurumundan kas t; i letmenin sahip oldu u varl klar ile varl klar n sa land kaynaklar n parasal b y kl d o kalemlerinden varl klar, D NEN VARLIKLAR ve DURAN VARLIKLAR olarak s n fland r lmakta ve her s n flamada hesap gruplar ile bu hesap gruplar nda yer1 Accounting Principles, Roger - James Don EDWARDS - R.
4 F. SALMANSON, BusinessPublications, Inc., USA, 1983alan hesaplar (bilan o kalemlerini) bulunmaktad r. Dolay s yla bilan o d zenleme dekullan lan bilan o kalemleri ile hesaplar aras nda bir ili ki vard r ve bilan od zenlemeye yarayan bir hesap plan olmas gerekir. lkemizde Tekd zen Muhasebe Sisteminde yer alan Tekd zen Hesap Plan bilan odag sterilmesi gereken t m bilan o kalemlerini kapsamaktad r. Bu hesap plan nda yeralan hesaplar n bilan o tarihindeki hesap kalanlar ile bilan o d nen Varl klar letmenin serbest e harcayaca eldeki ve bankadaki nakit ile bir y l i inde paraya evrilmesi m mk n de erlerin tamam d nen varl klar olarak adland r l r.
5 D nenvarl klar; haz r de erler, menkul k ymetler, ticari alacaklar, di er k sa vadelialacaklar, stoklar, gider ve gelir tahakkuklar ile di er d nen varl klardan olu d nen varl klar toplam na br t al ma sermayesi denir. Br t al masermayesi, i letmenin pe in al lar , retim, bak m ve onar m, sat lar gibi g nl ki lemlerini y r tmesine ve k sa vadeli bor lar n n denmesine yarar. Dolay s ylad nen varl klar toplam n n yeterli b y kl kte ve her bilan o kaleminin yer ald birbirle imde olmas gerekir. Yeterli b y kl kteki ve kalitedeki bir birle imden olu an d nen varl klar ya da br t al ma sermayesi, i letme faaliyetlerinin verimli ve k rl olmas n sa az olan ve birle imi kalitesiz olan (yani her bilan o kaleminin yer almamas )
6 D nen varl klar i letme faaliyetlerinin ba ar yla y r t lmesine imkan fazla olan d nen varl klarda at l kalm olarak de erlendirilir ve varl klar nverimli ve k rl kullan lmamas na neden olacakt nen varl klar ticari i letmelerde duran varl klardan fazla olmas gerekirken, sanayii letmelerinde ise az olmas normal kabul Varl klarBir y ldan daha fazla s rede i letme faaliyetlerinde kullan lacak, hatta bir y ldan nceparaya evrilmesi d n lmeyen ya da paraya evrilmesi m mk n olmayan de erlerise duran varl klar olarak adland r l r. Duran varl klar; uzun vadeli ticari ve di eralacaklar, mali duran varl klar, maddi duran varl klar, maddi olmayan duranvarl klar, zel t kenmeye tabi varl klar, gelecek y llara ait giderler ve gelirtahakkuklar ile di er duran varl klardan olu varl klar n d n m hemen hemen hi yoktur; ancak varl klar n verimlikullan lmas na ve k rl l a etkisi vard r.
7 Yeterli bir maddi duran varl k b y kl m terilerin taleplerine k sa s rede cevap verebilecek bir kapasiteyi temsil eder. Yinei tirak ya da ba l ortakl k gibi yap lar n duran varl klar aras nda yer almas i letmenink rl l neticesinde ba ka yat r mlara girdi ini g sterir. Uzun vadeli alacaklar nb y kl i letmenin k rl bir alanda ne kadar uzun vade yapabildi ini ifade uzun vadeli alacaklar n fazlal , i letmenin sat kabiliyetindeki yetersizli ininbir sonucu da sa Vadeli Yabanc KaynaklarBir y l i inde denmesi gereken bor lar k sa vadeli yabanc kaynaklar olarakadland r l r. Ancak bu bor lar n d nen varl klardan kar lanmas esast r.
8 Letmenin4mali bor lar , ticari bor lar , di er bor lar , al nan avanslar , denecek vergi ve di eryasal y k ml l kleri, bor ve gider kar l klar , gelecek aylara ait gelir ve gidertahakkuklar ile di er k sa vadeli yabanc kaynaklar k sa vadeli yabanc kaynaklargrubunu olu sa vadeli yabanc kaynaklar n toplam , kar l d nen varl klar grubundan kacaknakit veya mallar temsil eder. Bu bor lar n i indeki banka kredileri ile tahvilli bor lari letmeye ayr ca faiz y k de sa vadeli yabanc kaynaklar n uzun vadeli yabanc kaynaklardan az olmas ylece i letmedeki bor lanma maliyeti d k, k sa vadeli bor deme kabiliyetiy ksek olacakt sa vadeli yabanc kaynaklar i letmenin nakit ihtiyac n n kar lanmas ya da stoklar nkredi al nmas nedeniyle do ar.
9 Dolay s yla bu kaynaklar n d nen varl klar i inharcanmas da esast r. Bu kaynaklar n duran varl klar i in harcanmas ise, geriye bird n getirmeyece i i in k sa vadeli bor deme kabiliyetini d al ma sermayesi, br t al ma sermaye durumundaki duran varl klardan k savadeli yabanc kaynaklar n kar lmas ile bulunur. Do al olarak k sa vadeli yabanc kaynaklar n bir net al ma sermayesi sa lamas a s ndan, d nen varl klardan k kolmas beklenir. B ylece i letmenin g nl k faaliyetlerini s rd rebilmesi m mk nd al ma sermayesi noksan ise, duran varl klar n k sa vadeli yabanc kaynaklardanaz olmas durumunda ortaya kar. Yani duran varl klardan k sa vadeli yabanc kaynaklar n kar lmas nda bulunan sonu negatiftir.
10 Bu de i letmenin g nl kfaaliyetlerini s rd remeyece i anlam na gelmektedir. letmenin k sa vadeli bor deme kabiliyetinin iyi olmas her zaman i in bankalardankredi bulabilmesi ve sat c lardan kredili mal alabilmesi anlam n ta r. letmede bir net al ma sermayesinin bulunmas ise varl klar n verimli kullan ld n ve faaliyetlerink rl oldu unu ifade Vadeli Yabanc Kaynaklar letmenin bir y ldan daha uzun vadeli bor lar uzun vadeli yabanc kaynaklar olarakadland r l r. Uzun vadeli yabanc kaynaklar n, i letmedeki duran varl klardan kacakde erlerden kar lanmas beklenir. letmenin uzun vadeli mali bor lar , ticaribor lar , di er bor lar , al nan avanslar , denecek vergi ve di er y k ml l kleri,bor ve gider kar l klar , gelecek y llara ait gelir ve gider tahakkuklar ile di er uzunvadeli yabanc kaynaklar ndan olu vadeli yabanc kaynaklar i letmeden kacak nakit ve mal teslimleri ile bu nakit ve mal de erlerinin duran varl klar n yarataca katma de erlerdenolu mas beklenir.