Merhaba! Üzerinde çalıştığım projemden ve mezuniyet telaşlarından dolayı bloga ne yazık ki düzenli yazı yazamıyorum. Son birkaç haftadır ise geçmiş 3 yıllık borsa hayatımda öğrendiklerimi paylaşmak istedim. Kısmet bu güneymiş.
Öncelikle bir borsa profesyoneli veya yatırım danışmanı falan değilim tahmin edeceğiniz gibi. Haliyle burada yazılı olanlar kesinlikle yatırım tavsiyesi değildir. Ben sadece yeni başlayacak olan kişilere biraz bilgi vermek istedim. Ve görüşler tamamen bana ait olan kişisel görüşler. İnsanlara göre göreceli olabilecek şeylerden bahsedeceğim.
Son 3 yılda borsada ne öğrendim?
Kural 1: Kimsenin tavsiyesi ile hisse alınıp satılmaz.
Gerek çevrenizde gerek internette prim yapacak, uçacak, kaçacak denen hisse isimlerini bol bol görebilirsiniz. Bunlara itibar etmeyin. Kendiniz düşünün, tartın, biçin. Kendiniz karar verirken de kural 2’yi uygulayın.
Kural 2: Temel Analiz ile Teknik Analizi dövüştürmeyin.
Temel analiz; İçgüdüsel, mantıksal ve sosyal olayların ekonomiye yansıttıklarını tahmin etme yöntemidir. Örneğin; seçim dönemlerinde belirsizlik olacağı için hisse fiyatının düşeceğini düşünmek buna bir örnektir.
Teknik analiz ise; Geçmişteki fiyat hareketlerini çeşitli formülasyon ve grafiklerle inceleyen ve buna göre gelecek hakkında öngörüde bulunan analizlerdir. Fibonacci çizerek tahminde bulunmak, indikatör yorumlamak gibi…
Bloglarda, sosyal medyada, investing gibi platformlarda bu iki analiz biçimini kıyaslayan ve sanki taraf seçme zorunluluğu hisseden çok kişi görüyorum. Bunu yanlış görüyorum çünkü iki analiz biçimi birbirinin tamamlayıcısıdır. İkisi birlikte değerlendirilmedikçe yatırımınızın çok sağlıklı olduğunu söylemek mümkün olmayacaktır.
Kural 3: Asla Duygusal davranmayın.
Bunu öğrenmenin bedeli benim için 8 ay ve on binlerce liralık fırsat maliyeti oldu. Direk örnekle anlatmak istiyorum. Türk Hava Yolları ile sonuna kadar gurur duyuyorum, milli şirketimiz sonuçta. Yatırımcısı olduğunu düşünmek bile mutluluk verici. Geçmişte 10 TL’i gördüğü için 6.60 TL seviyelerine düştüğünü görünce elimdeki sermayenin %25’i gibi bir oranla direk alım yaptım. Hiç düşünmeden, çünkü ikiye katlayacağına adım gibi emindim(!). Sonra bir kaç hafta geçti, THY zarar açıkladı, haliyle hissenin değeri 5.40’lara kadar geriledi. Ne yaptım biliyor musunuz? Gittim diğer hisselerimi sattım maliyet düşürmek adına THY’ye tam portfoy girdim. Maliyet 5.50 lere çekildi. Sonra ne oldu? Hisse 4.70’lere kadar düştü. Çıldırdığımı hatırlıyorum, stresten çoğu vize sınavlarına hiç çalışmadan girmiştim. Mühendislik ölçmeleri ve Dengeleme Hesabı – I derslerine selam olsun! (geçtim ama 🙂 ) 9 ay sonra hisse tekrar 5.60 lara çıkınca ufak bir kar alıp çıktım. Ama 9 ay içerisinde ne oldu biliyor musunuz ? ASELSAN ikiye katladı!
Yani diyeceğim şu ki hisselere gönülden bağlanmak, körü körüne inanmak ciddi bir hatadır. Siz siz olun teknik ve temel analiz yapmadan sadece isme bakarak veya sadece düştüğü için hisse satın almayın.
Kural 4: Tüm yumurtaları aynı sepete koymayın.
Klişe ama kulak ardı edilmemesi gereken bir cümle.Elinizdeki tüm parayı tek bir hisse senedine yatırmamanızı öneririm. Mesela az önceki örnekte paramın %25’i THY de iken en azından %25’i de ASELSAN’da olsa bu kadar üzülmezdim. Bu kuralın finansal literatürdeki adı “risk yönetimi” dir.
Kural 5: Satmadıkça Zarar/Kar Elde Etmezsin.
Bu durumu açıklayacak güzel bir alıntı yapmak istiyorum. “Fiyat ödediğindir. Değer eline aldığındır”. Diyelim ki elinizde 1000 adet X şirketi hissesi var ve birim maliyetiniz 1 TL. Ve hissenin değeri bugün 0.90 TL oldu. Kesinlikle paranızın %10’unu kaybettiğinizi falan düşünmeyin. Sizin elinizde o şirketin 1000 adet hisse senedi var. 0.90 TL sadece bu hisse senedi için yapılan en son alışveriş tutarıdır, hissenizin değeri değil. Ve aynı şekilde hissenizin değeri 1.50 TL olduğunda da eğer satmazsanız para kazanamazsınız. Realize etme kelimesi buradan gelir, borsada kar da zarar da sanaldır. Satarsanız gerçek olur. Yani uzun lafın kısası hissenize ve kendinize güveniyorsanız değer düşüklüğü yaşandığında panikleyip satmayın hemen.
Kural 6: İçiniz nasıl rahat olacaksa öyle davranın.
Hiçbir şey sağlığımızdan ve huzurumuzdan kıymetli değildir. Bir hisse senedi alırken veya herhangi bir yatırım yaparken kendinizi hiçbir şeye mecbur hissetmeyin. Çünkü değilsiniz. Nasıl mutluysanız, nasıl huzurlu bir gün geçireceğinizi düşünüyorsanız öyle yatırım yapın. Hayatımda bir kaç defa aşırı yükselen hisselere günlük al-sat yapma amacıyla girdim. Bazen kar yaptım bazen zarar ettim ama ne olursa olsun gergindim. Kafamı borsadan başka hiçbir şeye veremiyordum. Bu durumu hiç sevmedim. Şu anda zarar pozisyonunda olsa bile, aklıma mantığıma yatan içime sinen hisse senetlerine yatırım yaptığım için stres yapmıyorum. Çünkü bugün olmasa yarın, yarın olmasa birkaç ay sonra yükseleceğine inanıyorum. Strese kapılmayacak şekilde yatırım yapın, size en önemli tavsiyem budur.
Tabi ki başka şeyler de var. Söylenebilecek çok şey var ama detaylı yazı yazmak istemedim sizleri de sıkmamak adına. Sormak istediğiniz şeyler olursa yorum olarak sorabilirsiniz veya mail atabilirsiniz.
Herkese selamlar, sevgiler.