Türkiye’de can kaybının 41 bini aştığı deprem felaketinde binlerce evin neredeyse bir kağıt gibi yıkılması, uluslararası bilim dünyası içinde de hararetli tartışmalara yol açıyor.
Jeoloji mühendisliği alanındaki araştırmaları yayınlayan İngiltere’nin saygın bilim dergilerinden Ground Engineering, Türkiye’nin 11 ilinde ve Suriye’nin kuzeyinde korkunç bir yıkıma yol açan depremlerin tüm dünyadaki jeoloji mühendisleri açısından “büyük ders” olduğunu yazdı.
Dergiye konuşan uzmanlar, deprem felaketinin yol açtığı yıkımın, sismik alanlara yönelik imar yasalarına bağlılık, daha iyi bir risk analizi ve kapsamlı zemin etütleriyle azaltılabileceğini vurguladı. Depremlerin yol açtığı yıkımın nedenlerinin dünya bilim camiasında ve mühendislik topluluklarında araştırıldığı kaydedilen yazıda, deprem bölgelerine gelen İngiliz ekiplerin de bu konuda araştırmalar yaptığı belirtildi.
YIKIMIN EN BÜYÜK NEDENİ…
Dergi, ABD Jeolojik Araştırma kurumundan David Wald’ın “Bu boyutta bir deprem dünyanın her yerinde zarar verirdi ancak bölgedeki birçok bina özellikle riske açık durumdaydı” ifadelerine yer verdi. Türkiye’nin deprem yönetmeliklerinde yaptığı değişikliğe karşın bölgede birçok binanın şiddetli depremlere uygun yapılmadığının görüldüğü kaydedilen yazıda, birçok uzmanın Türkiye’deki inşaat kalitesi, eski binaların güvenli kılınması ve kaçak yapılaşmayla ilgili sorunları gündeme getirdiği aktarıldı.
Antakya’da onlarca ev depremde yerle bir oldu.
Bournemouth Üniversitesi’nden afet yönetimi uzmanı ve jeolog Henry Bang, binanın sağlamlığı ve yapısal altyapı tasarımının Türkiye’de yaşanan felakette önemli rol oynadığına dikkat çekerek “Hasar alan binaların resimlerine bakınca çok güçlü depremlere uygun tasarlanmadıkları belli oluyor. Birçok çok katlı ev iskambil kağıdı gibi çöktü” dedi.
Hull Üniversitesi’nden deprem uzmanı Dave Petley de, bu büyüklükte bir depremde bile bu kadar çok sayıda binanın yıkılmasının beklenmeyeceğini ifade ederek “yetersiz inşaat kurallarının ya da kuralların doğru şekilde uygulanmamasının yanı sıra beklenmeyen zemin koşullarının da korkunç yıkıma yol açtığı” yorumu yaptı.
‘SADECE PROSEDÜR OLARAK GÖRÜLÜYOR’
Yazıda, Türkiye’de yaşanan felaketin, jeolojik ve teknik incelemelerle risk analizinin özellikle sismik aktivitenin yoğun olduğu yerlerde olası depremlere hazırlık açısından çok önemli olduğunu ortaya koyduğu vurgulandı.
Jönköping Üniversitesi’nden Mühendislik Profesörü Reza Ahmadi Naghadeh, “Genelde jeolojik raporlara inşaat projelerinde yeterince önem verilmiyor. Bunlara sadece prosedür gözüyle bakılıyor” dedi.
Dergiye göre birçok uzman, dünyanın çok az yerinde bilimsel bilginin inşaat süreçlerinde ve mühendislik alanında yeterince kullanıldığını belirtti.