“Sıra dışı olmak” nedir sorusu ile başlamak istiyorum yazıma, çünkü biliyorum ki, pek çok kişi için anlamı farklı olabiliyor. Ama önemli olan benim bakış açım ve bu söze verdiğim anlamlar. Bunlardan birincisi galiba “cesaretli olmak”. Hangi kişi olursa olsun, birisi kafasına koyduğu bir fikri hayata geçirmek için, inatla başarmaya çalışıyorsa, ben bu kişileri ayakta alkışlamayı seviyor ve takdir ediyorum.
Çevremde bu tiplemeye uygun çok fazla kişi ile karşılaşmıyorum ama bazen öyle birine rast geliyorum ki, ne derse yanında olmayı tercih ediyorum. İşte bunlardan birisi de, Yaşar Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Doç.Dr. Meneviş Uzbay Pirilli.
Hayranlıkla izliyorum onun yaptıklarını. O bir “iklim aktivisti”, o bir “ekolojik okur yazar uzmanı”, o mücadele ruhuna sahip birisi..
Geçtiğimiz aylar içerisinde, yapmış olduğu bir AB projesi kapsamında yapmayı düşündüğü bir kampanya ile ilgili beni aradı. “Meltem haydi, yeşil dönüşüm için Karbon Ayak İzimizi Düşürelim Kampanyası” başlatalım mı dedi. Tam benim sevdiğim bir eylem olacaktı ve pek çok kişinin bir arada ses vereceğine inandığım “ortak bir sesleniş” olacaktı. Hayır demek mümkün değildi, ama bunun bir kahramanı, kampanya yüzü olması gerekiyordu. Çok düşünmeye gerek yoktu, sanatçılığı ile hayran olduğum, UNDP’nin Sürdürülebilirlik Elçisi MERT FIRAT, bizim gerçek kahramanız olabilirdi. Onunla iletişime girip, olumlu yanıtını alıncaya kadar, kalbimizin ne kadar hızlı çarpmış olacağını tahmin ediyorsunuzdur. Ve başladık, tüm İzmir’de bulunan sivil toplum örgütleri, işletmeler, ilgili kuruluşlar ile görüşmeye. Başta Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer yanımızdaydı, çünkü onun da bir sözü vardı şehrine, imzalanan uluslararası sözleşmelere ve vatandaşlarına…
SERA GAZINI DÜŞÜRME VAADİ
İzmir kentimizde, doğayla uyumlu, dirençli, refahı yüksek, biyolojik çeşitliliğini koruyan yeşil ve “iklim nötr” bir kent olma doğrultusunda ve AB Yeşil Dönüşüm stratejilerine uygun olarak, 2050 için net sıfır karbon salımı konusunda bir hedefimiz var. 2030’a kadar en az yüzde 40 oranında da azaltmayı taahhüt ediyoruz.
Böyle olunca da, ekonomi, teknoloji ve enerji alanlarında kentimizde gerçekleştirilen önemli girişimlerin yanı sıra kentin yeşil dönüşümünü gerçekleştirmek için, kent sakinlerinin, tüketim alışkanlıklarının çeşitli boyutlarında karbon ayak izlerini azaltarak, yaşamlarını sürdürülebilirlik doğrultusunda davranış değişikliği benimsemeleri, kentimizin yeşil dönüşüm ve iklim nötr hedefinin gerçekleşmesine büyük katkı verecektir.
Bu kapsamda, İzmir ile birlikte 7 Avrupa ülkesi pilot kentlerinde yürütülmekte olan ve İzmir Büyükşehir Belediye’mizin yaygınlaştırılmasını desteklediği PSLifestyle (Pozitif ve Sürdürülebilir Yaşam Tarzı Projesi) AB Horizon-LC-GD-10-3 Projesi, iklim ve çevre kriziyle mücadele sürecine vatandaşların aktif katılımını sağlamayı amaçlıyor.
Kent sakinleri, proje kapsamında geliştirilmiş olan PSLifestyle web uygulamasını kullanarak, gündelik yaşamlarının ve tüketimlerinin çeşitli alanlardaki karbon ayak izleri hakkında bilgi sahibi olacak ve daha önemlisi düşük karbonlu ve sağlıklı yaşamlar için bireysel yaşam planlarını tasarlayıp uygulayabileceklerdir.
Ne dersiniz, 2024 yılı sonuna kadar İzmir’de 500 bin vatandaşa ulaşabilir miyiz?
Ulaşabiliriz dedik, 7 çevreye duyarlı kadın. Sıra dışı dediğimiz Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Dr. Gözde Bakırcı Türköz, Süslü Kadınlar Bisiklet Turu Kurucusu Sema Gür, İklim ve Gıda Aktivisti/Buğday Derneği üyesi Pembe Albayrak Emul, Kent Konseyi-Tarım Birimi’nden Belkıs Üner ile kuruverdik “Sürdürülebilir Yaşam Tarzı Platformu”nu ve “Yeşil Dönüşüm için Ayak İzini Azalt Kampanya” aracılığı ile sadece 500 bin değil, tüm İzmir’e ulaşmayı ve diğer şehirlere de ilham olmaya…
BİR NİYET MEKTUBU
20 Aralık 2023 bizim için, kampanyanın başlangıç tarihi oldu. İzmir kentimizin iş dünyasının önde gelen işletmeleri, dernekler, kulüpler, belediyeler, üniversiteler, çevre konusunda aktif kuruluşlar ve kent paydaşları temsilcilerini bir araya getirerek, bu kampanyayı desteklemelerini ve bu doğrultuda karbon ayak izi uygulamasını kullandırarak, kendi çalışanlarına, üyelerine, iş ve iletişim ağlarında, bu kampanyayı yaygınlaştırmaları doğrultusunda bir iyi niyet beyanını imzalamaları için, bir araya getirdik.
Durum vahim! Bugüne kadar İzmir’de proje kapsamında 6000 vatandaşa ulaşılması sonucunda, tüketimde yıllık ortalama kişi karbon ayak izi 8000 ton olduğu ortaya çıktı. 2030 yılına kadar kentimiz için öngörülen yüzde 40 emisyon azaltım hedefi göz önüne alındığında, bu kampanyanın yaygınlaştırılmasıyla, mümkün olduğunca çok sayıda vatandaşa ulaşılması, tüketimdeki karbon ayak izleri hakkında farkındalık yaratılarak, vatandaşların sürdürülebilir ve sağlıklı yaşama ilişkin davranış değişiklikleri benimsemelerine ve kentin nötr hedefine katkı vermelerine olanak sağlayacaktır.
DÜŞÜREMEZSEK NE OLUR?
Bugüne kadar İzmir’dePSLifestyle Projesi kapsamında6000 kent sakinini kapsayan uygulamada, tüketimdeki kişi başına yıllık karbon ayak izi ortalama olarak 8 ton/kişi/yıllık olarak saptanmıştır ve bu değer Türkiye’nin ortalaması olan 4.9 ton/kişi/yıllık değerin üstündedir. İzmir kentimizde kent sakinlerinin yaşam tarzlarını ve tüketim alışkanlıklarını daha doğayla uyumlu ve sağlıklı kılarak tüketim karbon ayak izlerini düşürmelerinin, Kentimiz’in 2030 için yüzde 40 toplam emisyon azaltım taahhüdüne önemli katkısı olacaktır.
Emisyonları düşürmemek durumunda, kentimizde, ülkemizde ve küresel düzeyde, karşılaşacağımız temel sorunları IPCC 2023 raporları şöyle sıralamaktadır; yüksek olasılıkla, aşırı ısı, kuraklık, taşkınlar, orman yangıları ve toprak kaymaları; orta olasılıkta ise deniz seviyelerinde yükselmeler ve fırtınalar meydana gelecektir. Bizler de, kent sakinleri olarak, 2030'daki yüzde 40 taahhüdüne uyarak, tüketim karbon ayak izimizi en az bu oranda azaltmalıyız.
BEN DÜŞÜRMEK İÇİN SÖZ VERDİM. YA SİZ?
Aplikasyonu ilk kullandığımda, herhalde yanlış yaptım diye düşündüm. Bir iki kez üst üste yaptım. Durum vahimdi. Karbon ayak izim 18 ton/yıllık (veya 18,000 kg/yıllık) Gerçekten çok yüksek. Türkiye ortalaması 4.9 ton/kişi/yıllık iken, neredeyse benimki 4 katına yakın. Artık değişmek zorundayım, artık davranış değişikliğini hangi alanlarda yapmam gerektiği konusunda kendime bir plan hazırlamalıyım. Ben kararımı verdim. Umarım sizler de bu yazımı okuduktan sonra, böyle bir karar alabilirsiniz. Ama öncelikle, kendi karbon ayak izinizin ne olduğunu öğrenmek isteyebilirsiniz. Haydi o zaman, bununla ilgili sizlere bir link sunuyorum. Sonra da, kampanyamıza katılmanızı ve karbon ayak izini düşürme kararınızı vermenizi istiyorum. İnanın, sizler de bir vatandaş olarak, ben tek başına ne yapabilirim ki, sorusunu kendinize sormaktan vazgeçip, komşunuza, arkadaşınıza da bunun önemini anlatmaya başlayacaksınız ve birer “İklim Aktivisti” olacaksınız.
PSL karbon uygulamasında tüketiminizdeki karbon ayak izinizi ölçmek ve aynı zamanda doğayla uyumlu pek çok önerileri görüp sürdürülebilir yaşam planları yapmak için aşağıdaki linki kullanabilirsiniz.
https://www.lifestyletest.eu/tr/