İran’ın 1979 İslam devrimi, din ve modernite arasındaki ilişki hakkındaki düşüncelerimizi değiştiren belirleyici bir olaydı. Ayetullah Humeyni’nin kitlesel İslam seferberliği, modernleşmenin hiçbir şekilde doğrusal bir dini düşüş sürecini ima etmediğini gösterdi .
Bununla birlikte, İranlıların devrim sonrası dini inançlarına ilişkin güvenilir, büyük ölçekli veriler her zaman eksik kalmıştır. Yıllar geçtikçe, araştırmalar protesto ve baskı dalgaları, İranlılar arasında siyasi sistemlerinde büyük bir hayal kırıklığı olduğunu gösterdi . Bu, kurumsal din ile sürekli olarak derin bir hayal kırıklığına dönüştü.
Haziran 2020’de, İran’daki Tutumları Analiz ve Ölçme Grubu ( GAMAAN ) adlı araştırma enstitümüz Abdorrahman Boroumand İnsan Hakları Merkezi’nin kurucu ortağı Ladan Boroumand ile çevrimiçi bir anket gerçekleştirdi .
Çevrimiçi İranlılara ulaşmak
İran’ın nüfus sayımı, nüfusun% 99,5’inin Müslüman olduğunu iddia ediyor , bu da devletin dinsizliğe, din değiştirmeye ve tanınmayan dini azınlıklara yönelik aktif düşmanlığını gizleyen bir rakam.
İranlılar devlete karşı konuştukları için sürekli bir intikam korkusuyla yaşıyorlar. İran’da siyasi açıdan hassas sorulara cevap arayan insanları aramak veya kapıları çalmak mümkün değil . Bu nedenle dijital anketlerin anonimliği, İranlıların din hakkında gerçekte ne düşündüklerini anlama fırsatı sunuyor.
Devrimden bu yana, okuryazarlık oranları keskin bir şekilde arttı ve şehir nüfusu önemli ölçüde büyüdü. İran’daki internet penetrasyon seviyeleri, yaklaşık 60 milyon kullanıcısı olan İtalya’dakilerle karşılaştırılabilir ve sayı amansız bir şekilde artıyor: Yetişkinlerin% 70’i en az bir sosyal medya platformunun üyesidir .
İran’daki dini inançla ilgili anketimiz için, önceki büyük ölçekli anketlerimizde hangi grupların daha düşük katılım oranları gösterdiğini analiz ettikten sonra çeşitli dijital kanalları hedefledik. Anketin bağlantısı Kürt, Arap, Sufi ve diğer ağlar tarafından paylaşıldı. Ve araştırma asistanımız, rejim yanlısı Şii kanalları da bunu takipçileri arasında yaymaya ikna etti. Anketi Instagram sayfalarında ve bir kısmı birkaç milyon takipçisi olan Telegram kanallarında paylaşarak geniş kitlelere ulaştık.
Verilerimizi temizledikten sonra, İran’da yaşayan yaklaşık 40.000 İranlıdan oluşan bir örnekle baş başa kaldık. Örneklem, 2017 başkanlık seçimlerinde beş demografik değişken ve oy verme davranışı kullanılarak 19 yaşın üzerindeki okuryazar İranlıların hedef nüfusuna göre ağırlıklandırıldı ve dengelendi.
Laik ve çeşitli bir İran
Sonuçlarımız , sekülerleşmedeki artış ve çeşitli inanç ve inançlarla birlikte İran’ın dindarlığında dramatik değişiklikler olduğunu ortaya koyuyor. İran’ın% 99,5 nüfus sayımı ile karşılaştırıldığında, sadece% 40’ının Müslüman olduğunu tespit ettik.
İran’ı Şii bir millet olarak tasvir eden devlet propagandasının aksine , sadece% 32 açıkça böyle tanımlarken,% 5 Sünni Müslüman ve% 3 Sufi Müslüman olduğunu söyledi. Diğer bir% 9 ateist olduklarını söyledi ve% 7 maneviyat etiketini tercih etti. Seçilmiş diğer dinler arasında,% 8’i onların Zerdüştler olduğunu söyledi – biz bunu Fars milliyetçiliğinin bir yansıması ve Zerdüşt inancına sıkı sıkıya bağlı kalmaktan ziyade İslam’a bir alternatif arzusu olarak yorumluyoruz -% 1.5 ise Hristiyan olduğunu söyledi.
İranlıların çoğu,% 78, Tanrı’ya inanıyor, ancak yalnızca% 37 ölümden sonra yaşama inanıyor ve yalnızca% 30 cennete ve cehenneme inanıyor. Diğer antropolojik araştırmalara paralel olarak , katılımcılarımızın dörtte biri cinlere veya cinlere inandıklarını söyledi. Yaklaşık% 20’si, Tanrı dahil hiçbir seçeneğe inanmadıklarını söyledi.
Bu rakamlar , İran’da dini çeşitliliği teşvik ettiği bilinen genel bir sekülerleşme sürecinin yaşandığını gösteriyor. % 90 gibi ezici bir çoğunluk, kendilerini dindar ailelere inanmaktan veya uygulamadan selamlıyor olarak tanımladı. Yine de% 47’si yaşamları boyunca dinini kaybettiklerini ve% 6’sı bir dini yönelimden diğerine geçtiklerini söyledi. Daha genç insanlar, yaşlı katılımcılara göre daha yüksek seviyelerde dinsizlik ve Hıristiyanlığa geçiş bildirdiler.
Üçüncüsü, yasal olarak ölçülülüğü zorlayan bir ülkede ara sıra alkol içtiklerini söyledi. % 60’ından fazlası zorunlu Müslüman günlük namazlarını yerine getirmediklerini söyledi, bu da 2020 devlet destekli bir ankette % 60’ın Ramazan ayında oruç tutmadığını bildirdi (çoğunluk “hasta” olduğu için). Buna karşılık, İslam Devrimi’nden önce 1975’te yapılan kapsamlı bir ankette ,% 80’den fazlası her zaman dua ettiklerini ve orucu gözlemlediklerini söyledi.
Din ve mevzuat
Toplumsal sekülerleşmenin dini yönetim sistemine eleştirel bir bakış açısıyla da bağlantılı olduğunu bulduk:% 68’i, inananlar parlamentoda çoğunluğa sahip olsa bile dini reçetelerin yasa dışı bırakılması gerektiğini kabul etti ve% 72’si tüm kadınların başörtüsü takmasını zorunlu kılan yasaya karşı çıktı İslami peçe.
İranlılar ayrıca dini çeşitlilikle ilgili liberal olmayan laik görüşlere de sahipler:% 43 hiçbir dinin kamusal alanda din değiştirme hakkına sahip olmaması gerektiğini söyledi. Bununla birlikte,% 41’i her dinin kamuya açık olması gerektiğine inanıyordu.
Kırk yıl önce, İslam Devrimi sosyologlara Avrupa tarzı sekülerleşmenin tüm dünyada evrensel olarak takip edilmediğini öğretti. Anketimiz tarafından onaylanan İran’ın müteakip sekülerleşmesi, Avrupa’nın da istisnai olmadığını, daha çok dini ve seküler güçler arasındaki karmaşık, küresel etkileşimlerin bir parçası olduğunu gösteriyor.
Düşüşü daha yüksek sekülerleşme seviyelerine bağlanan nüfus artışı üzerine yapılan diğer araştırmalar da İran’da dindarlıkta bir düşüş olduğunu gösteriyor. İran 2020’de en düşük nüfus artışını% 1’in altında kaydetti .
Dünyaya internet üzerinden ve aynı zamanda son 50 yılda küresel İran diasporasıyla etkileşimler yoluyla daha fazla erişim, ülke içinde yeni topluluklar ve dini deneyim biçimleri yarattı. İran, temel şekillerde değiştiğini düşündüğümüz şekliyle, devlet gücünün ve dini otoritenin gelecekte çözülmesi muhtemelen bu toplumsal dönüşümleri daha da kötüleştirecektir.
- Pooyan Tamimi ArapUtrecht Üniversitesi Dini Araştırmalar Yardımcı Doçenti
- Ammar MalekiYardımcı Doçent, Kamu Hukuku ve Yönetişim, Tilburg Üniversitesi