OCD nedir?
OCD kronik bir hastalıktır ve genellikle çocukluk yada gençlik yaşlarında başlar. OCD hastaları tedavi olmak konusunda çekingen davranırlar ve tedavi edilmek girişiminde kendileri pek bulunmazlar. Bu hastalığı olan kişi davranışının aşırı ve anlamsız olduğunu bilir, ama kendini alıkoyamaz ve kendini zorlayarak bu davranışlarını tekrar tekrar yapar.
Obsesif kompülsif bozukluğu (OCD) olan kişiler takıntı, sabit fikir ve sürekli endişe hallerinden muzdariptir. Takıntılar, çoğu anksiyete’nin kaynağı olan ısrarlı, istenmeyen ve nahoş düşünceler olup genellikle saldırganlık, seks, din ya da kayıplarla ilgilidir. Compulsion’lar, ısrarlı ve adet edinilmiş davranışlar, anksiyete‘yi azaltma vasıtası olarak, obsession yani takıntılara eşlik edebilir. Bir obsesif bozukluğu olan kişiler, daima compulsive davranışlardan muzdarip olmasa da; compulsion’ları olan kişiler hemen hemen daima obsession’lu yani takıntılıdırlar.
OCD genellikle ergenlikte veya yetişkinliğin ilk dönemlerinde ortaya çıkar ve anksiyete veya depresyon eşliğinde olabilir, Tedavi edilmezse, bir yaşam boyu devam edebilir. OCD’nin sebebi bilinmemekte; bozukluğun sebebinin, yardım almadıkça, kişinin kontrolü dışında olduğu bilinmektedir.Pek çok uzman, OCD’nin bir beyin kimyası bozukluğu olduğuna inanmaktadır.
Diğer uzmanlar, obsession ve compulsion’ların, psikoterapi esnasında tanımlanması ve çözülmesi gereken, çocukluktaki çözümlenmemiş çatışmalardan kaynaklandığına inanmaktadır. Davranışsal ve bilişsel terapistler, compulsion ve obsession’ların öğrenilmiş davranışlar olduğuna ve doğru tedaviyle unutulabileceğine inanmaktadır.
OCD belirtileri
En sık görülen belirti, zorlayıcı düşünceler ve saplantılardır. Bu saplantılar, örneğin; bir bakteriden korkmak, hastalığın bulaşmasından korkmak, pislikten aşırı nefret duymak olabilir. Bunun sonucu hasta aşırı abartılı bir şekilde temizlikler yapar. Sürekli kontrol ederler yada kendine veya başkalarına zarar verme korkusu içindedirler.
Saplantıların, kafayı takmaların ağırlık derecesi değişebilir. Bazı dönemlerde bu saplantılar yaşamı felce uğratıcı bir ağırlıkta olurken bazı dönemlerde bu saplantı belirtileri daha hafif olabilmektedir.
OCD’ye ne sebep olur?
OCD için belirgin bir sebep tanımlanamamış. Bilim adamları, bu hastalığın beynin ön bölgesiyle(orbital korteks) daha alt yapılar(bazal ganglia) arasındaki koordinasyon bozukluğundan kaynaklandığını ifade ediyorlar. Bu beyin bölgelerinde yer alan bir kimyasal madde olan seratonin seviyesindeki düşüklük, OCD’nin fizyolojik sebebi olarak görülüyor. Psikolojik olarak da kimi dürtülerin ve iç çelişkilerin üzerinin bilinçsizce örtülmesinin ve kontrol edilmesinin bir işareti olarak tanımlanmış. Tüm bunlara rağmen OCD’nin oluşumuna kesin bir sebep belirlenememiş.
OCD tedavi yöntemi
Psikoterapi Bilişsel davranışsal psikoterapide hastanın davranışları değiştirilerek saplantısal düşüncelerinin de değiştirilmesi amaçlanır. Hasta korktuğu şeye uzun süre maruz bırakılır. Örneğin mikroplardan aşırı derecede korkan bir kişilerin kirli şeylerle, mesela kullanılmış bir kağıt parayla temas etmesi sağlanır.
Dikkati başka tarafa çekme, dikkati dağıtma, davranışı defalarca izleterek doygunluk yaratma, saplantılı davranışı benzer başka davranışlara döndürme, ödül ya da ceza gibi yaptırımlar uygulama gibi farklı yöntemler de vardır. Tıbbi Müdahale Tıbbi tedavide ise seratonin seviyesini yükseltmeye yarayan ilaçlar kullanılır. Gerekli tepkiyi vermeyen hastaya tedavinin başlama süresinden 4-8 hafta sonra daha yüksek dozda verilir ve miktar yavaş yavaş artırılır.