ÖMÜR ŞAHİN KEYİF- Washington
BirGün
Cumhuriyetçi Parti adına Başkanlık adaylığı için mücadele veren 13 aday, dün Las Vegas’ta beşinci kere kozlarını paylaştı. Canlı yayınlanan şovda aday adayları mücadele ettikleri makam için ‘Başkanlık’tan çok ‘Başkomutanlık’ ifadesini kullandı, savaş ve güvenlik politikalarını anlattı. Güney Carolina Senatörü Lindsey Graham (Cumhuriyetçiler arasında yapılan anketlerde yüzde 0,3’le 11. sırada) tartışmanın ilk yarısında ‘İster kabul etsin, ister etmesin. Yeni Başkan savaş başkanı olacak’ dedi. Adayların çoğunluğu, ortaya bunun aksini koymadı.
Trump’la yarışırlar
Paris ve Sen Bernardino saldırıların ardından, Los Angeles’te IŞİD tehditi nedeniyle okulların tatil edilmesi sonrası, iyice yükselen ‘ulusal güvenlik’ endişesi tartışmanın ana konusu olurken, kilit soru ise ‘Kim Amerika’yı koruyabilir’ oldu. Yanıtlar çerçevesinde verilen dış politika mesajlarından ise adeta kan damladı. Anlatılanlara bakılacak olursa, Cumhuriyetçilerin hayallerinin gerçek olması halinde, yakın zamanda; Suriye’de kitlesel ölümlere neden olacak halı bombardımanlarından, ‘güvenli bölge’den, radikal saldırganların ailelerine yönelik infazlardan, Irak ve Suriye’ye giren binlerce ABD postalından, göçmenlere yönelik baskılardan ve dahi ABD’de uygulanacak internet yasaklarından bahsetmeye başlayacağız.
Cumhuriyetçi adayların çoğu, ırkçı çıkışlarıyla gündem olan ve anketlerde yüzde 33’le ilk sırada görünen İnşaat devi Donald Trump’ın ABD’ye Müslüman girişini durdurma önerisini dün de sahiplenmedi. Hatta Graham Müslümanlardan özür diledi. Ancak, Cumhuriyetçiler, hedef kitlelerinin ‘ulusal güvenliği’ en büyük tehdit olarak gördüğüne ilişkin anketler yayınlanmaya devam ederken; şiddet ve korkudan beslenme konularında Trump’la yarıştı.
‘Halı bombardımanı’
Anket ortalamalarına göre, Cumhuriyetçi seçmenin yüzde 16,1’inden destek alan Teksas Senatörü Ted Cruz (ikinci sırada), daha önce IŞİD’in ‘halı bombardımanıyla’ yok edilmesini önermişti. Pentagon, bu tür bir saldırının seçenekler arasında olmadığını açıklamıştı. IŞİD’in kontrolü altındaki alanlarda yüzbinlerce sivilin olduğu hatırlatılan Cruz, geri adım atmadı. 1. Körfez savaşı’nda günde 1.100 hava saldırısı, 36 günlük halı bombardımanı ve kara müdahalesini hatırlatarak, bugün Obama’nın gönderdiği günlük 15 ila 30 hava saldırısı yetmez, dedi. Cruz, Amerikan halkına teröristleri avlayıp öldürme sözü verirken, Meksika sınırına inşa edeceği duvarı Trump’a ödeteceğini söyledi.
Göçmenlere ilişkin ayrımcı ifadeleriyle dikkat çeken Trump’a, (yüzde 33’le birinci sırada) bu defa ABD içindeki ‘radikal saldırganların ailelerini de yok etme’ önerisi soruldu. Saldırganların aileleri saldırılardan haberdar, bu konuda çok çok sıkı olacağım, dedi Trump, önerisini yineledi. Trump’ın konuşulan çıkışlarından biri de ‘Bizim fikrimizdi ama şimdi IŞİD bizden daha iyi kullanıyor’ dediği internete dair, “IŞİD’in üye akışını durdurmak için kısmi yasaklama getirmeye açık olduğu” açıklaması oldu.
İnternet yasağı
Dijital medya sadece internet yasağıyla değil aynı zamanda potansiyel ‘terörist’leri ‘izleme’ imkânıyla da gündeme geldi. Sosyal medya üzerinden takip konusunun en tutkulu savunucularından biri HP’nin eski CEO’su Carly Fiorina’ydı (yüzde 2,3’le sekizinci sırada). ‘9/11’de Ulusal Güvenlik Teşkilatı benden yardım istedi, ettim’ diyen Fiorina, Başkan olursa bilişim sektöründen istihbarat yardımı isteyeceğini söyledi. Sık sık ‘Amerika’yı geri alalım’ diyen Fiorina, istihbarat argümanını “ABD’deki her ebeveyn, her işveren sosyal medya kontrolü yapıyor fakat hükümet yapamıyor” diyerek savundu.
Pennsylvania Eski Senatörü Rick Santorum da daha fazla telefon dinleme yetkisi istedi.
“Başkası savaşsın”
IŞİD’le savaşmak için bölgeye asker göndermenin alternatifi olarak Arapları ve Türkleri kullanmak da öneriler arasında yer aldı, IŞİD’e karşı savaşan Kürtlerin daha fazla desteklenmesi ve silahlandırılması konusunda ise pek çok aday hemfikirdi.
Kentucky Senatörü Rand Paul ise Ortadoğu’da rejim değişikliğinin radikalleri beslediğini söyledi ve konuşmasını ekonomiye dikkat çekerek tamamladı. Donald Trump Esad’ın “iyi bir adam olmadığını” söyledi ama politikasının Esad’ı devirmekten önce IŞİD’le savaşmak olacağını belirtti.
Kim daha sert?
Gecenin en sıkı tartışmaları ise Trump ile babası ve ağabeyinden sonra ailenin üçüncü Başkan adayı Jeb Bush (Yüzde 4’le beşinci sırada) arasında yaşandı. Bush, Trump’ı ciddi olmamakla eleştirirken, Trump ise Bush’un üzerine, yeterince ’sert’ olmadığını ileri sürerek gitti. ‘Başkomutan zor zamanlarda sert çağrılar yapabilmeli’ diyerek Fiorina’nın da girdiği sertlik yarışının unutulmaz repliklerinden biri ise Beyin ve Sinir Cerrahı Dr. Ben Carson’ın (Yüzde 12’yle beşinci sırada) ağzından çıktı.
“Bu gece halı bombardımanı gibi acımasız şeylerden bahsediyoruz. Siz kibarlığıyla bilinen, hayat hikayesiyle ilham veren biri olarak, binlerce sivilin ölümüne neden olacak hava saldırılarına nasıl emir vereceksiniz?” diye soruldu kendisine. Şöyle dedi: “Dediğiniz gibi ben beyin cerrahıyım. Bazen, şimdi kafanı açıp içinden tümörü çıkaracağız, dediğim çocukların gözlerini görmelisiniz. O anda beni pek de sevmiyorlar. Fakat sonra çok seviyorlar. Bazen büyük resme bakabilmeli ve bin tane itiraz nedeniyle ölmektense işi bitirmenin daha merhametli olduğunu anlayabilmelisiniz…” ve ekledi Carson, “Acımasız değil de sert diyelim”…
***
İklimi değil IŞİD’i konuşun
Pew’in araştırmasına göre, Demokratların ise yüzde 73’ü iklim değişikliğini bir tehdit olarak görürken, Cumhuriyetçilerin sadece yüzde 22’si bu fikri paylaşıyor. Anketlerde yüzde 2,3’le yedinci sıradaki Ohio Valisi John Kasich de seçmen kitlesinin bu eğilimine yanıt vererek, Paris’te iklim yerine IŞİD’in nasıl yok edileceği konuşulmalıydı, dedi. Solondan çok alkış aldı ama sosyal medyada alay konusu oldu.