1. 1901 yılında Karl Landsteiner kan gruplarını A, B ve 0 olarak ayırdı. 1930 yılında tıp ve fizyoloji alanında Nobel ödülünün sahibi oldu.
2. AB0 sistemi tek kan grubu sistemi değil Lutheran, Duffy, Bombay ve OK gibi isimlendirilen 33 kan grubu sisteminin olduğu uluslararası kan derneği tarafından açıklanmıştır.
3. Kan hücrelerinin yüzeyinde bulunan farklı moleküller sayesinde kan grubu belirlenir. Kan nakli işleminden sonra alıcı ve vericinin kan hücreleri üzerinde bulunan moleküller arasında uyum sağlanmaz ise ölümcül bağışıklık tepkimeleri meydana gelebilir.
4. Vermond üniversitesinde çalışma üreten araştırmacılar 2012 yılında Junier ve Langereis adı verilen iki farklı kan grubu keşfetti. Bu kan gruplarının antijenleri bebeği ile arasında kan uyuşmazlığı sorunu olan hamile bir kadın üzerinde çok önceleri tanımlanmıştı fakat bu kan gruplarının antijenlerinin genetik temelleri öncesinde bilinmiyordu.
5. Kan grupları biz insanlara özel bir durum değildir. Köpeklerde de 12’den fazla kan grubu bulunmaktadır.
6. Doktorların yaptığı deneylerin arasında kan grupları keşfedilmeden önce insan ve hayvanlar arasında kan nakli vardı. 1667’nin aralık ayında akıl hastası bir kişiye tedavi amaçlı Doktor Jean-Babtiste Denis dana kanı naklini gerçekleştirdi. Bu nakil denemesinde bir sorun yaşanmadı fakat ikinci bir denemeye kalkışan doktor vücudunda reaksiyonlar gördü. Böbrek ağrısı ve kusma gibi şikayetlerle idrar renginin siyahlaştığı görüldü. Üçüncü nakil sonrasında hastanın tüm fonksiyonları durdu. Doktor Denis cinayet ile hakim karşısına çıktı ama hastanın ölme nedeni yaptığı kan nakli işlemi değil, arsenik zehirlenmesi idi. Doktor davadan beraat etti.
7. New Eangled’da 19 yüzyılda tüberküloz salgını ile vampir paniği aynı ana denk geldi. Ölen kişilerin aile fertlerinin de bir süre sonra hastalanması ve hastalıklarının ağırlaşarak ölümle sonuçlanması bölge halkını dehşete düşürdü.
8. Ekseter’de 1892 yılında tüberküloz nedeniyle hayatını kaybeden 19 yaşındaki Mercy Brown’un annesi ve iki kız kardeşi de aynı sebepten ölmüştü. Bu hastalığa erkek kardeşi de yakalanınca ölmüş olan aile fertlerinden birinin vampir olduğu ve erkek kardeşin bu sebeple hastalandığı söylentisi dilden dile yayıldı. Baba George Brown kızları ve karısının cesetlerini mezarlarından çıkarma kararı aldı. Fakat Mercy’nin cesedi hariç diğer tüm bireylerin cesetleri çürümüştü. Vampir olduğuna kesin gözüyle bakılmaya başlanan Mercy’nin göğüs kafesi açılarak kalbi yerinden çıkarıldı, yakıldı ve külleri suyla karıştırılıp hasta olan erkek kardeşe içirildi. Herkes erkek kardeşin iyileşip hayata devam edeceğini düşünürken, o iki ay sonra öldü.
9. Dünyada yaklaşık 14 bin böcek kan emerek beslenmektedir. Tahtakurusu bu durumun en bilinen örneklerindendir. Şeffaf görünümde olan bu tahtakurularının beslendikten sonra rengi kırmızıya dönüşmektedir.
10. Hemofili hastalığı insan kanında pıhtılaşma faktörünün eksik olması nedeniyle ortaya çıkan genetik bir hastalıktır. İngiltere Kraliçesi Victoria hemofili hastalığı taşıyıcısı olduğu için bu hastalık kraliyet hastalığı olarak da lanse edilmiştir.
11. 2009’da araştırmalar yürüten bilim insanları kraliyet hastalığının çok az rastlanan türden bir hastalık olduğunu açıkladı. Kraliyet ailesi hastalığı olarak bilinen hemofili B, Amerika’da her 250 bin erkekten birinde görülmektedir. Hemofili B’nin görülme olasılığı Hemofili A’dan 5 kat azdır. Türkiye’de bu hastalık mustarip olan hasta sayısı 5500’dür.
12. Günümüzde düzeli pıhtılaşma faktörünün hemofili hastalarına enjekte edilmesi ile hastalar tedavi edilmektedir. Bu hastalığa sahip insanların kanlarında pıhtılaşma faktörü ya çok az bulunuyor ya da hiç bulunmuyor. Bu nedenle kanama olmasını durdurmak ya da azaltmak için hastaya düzenli olarak yapay pıhtılaşma faktörü enjekte edilir. İşlevsel pıhtılaşma faktörü genini hastaların hücrelerine eklemenin yollarını arayan araştırmacılar bu konuda çalışmalarını sürdürmektedir. Altı hemofili B hastası 2011’de gen terapisi sayesinde enjeksiyon sıklığı azaldı hatta bazı hastalarda gerek kalmadı.
13. Kanla ilgili her hastalığın tedavisi gen terapisi değildir. Örneğin dondurmayı hızlı yedikten ya da çok soğuk bir şey içtikten sonra meydana gelen dondurma baş ağrısı ilginç hastalıklardan biridir.
Kaynakça:
http://discovermagazine.com/2014/oct/27-20-things-you-didnt-know-aboutblood
Yazar: Taner Tunç