Şehir Merkezi haricinde 17 adet içesi bulunmakta.
|Bağlar||Bismil||Çermik|
|Çınar||Çüngüş||Dicle|
|Eğil||Ergani||Hani|
|Hazro||Kayapınar||Kocaköy|
|Kulp||Lice||Silvan|
|Sur||Yenişehir|
2018 Seçim istatistiklerine göre 1.732.396 kişilik nüfusa sahiptir ve her geçen gün büyümektedir.
Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nde yer alan tarihi bir ildir.
Diyarbakır mimari yönden ilginç eserlere sahip bir kent. Nebi Camisi ve Ulu Cami tarihsel geçmişleri ve mimari tarzları ile birer şaheser.
Milattan önce 700 yılında kurulan Diyarbakır beşiklik ettiği, Hurriler, Asurlular, Medler, Romalılar, Bizanslılar, Emeviler, Abbasiler, Oğuzlar, Selçuklular ve Osmanlılardan kalma zengin bir tarihsel mirasa sahip. Bu eserler içinde camiler, medreseler, hanların yanı sıra çok sayıda kilise de var.
Diyarbakır gezilecek yerler listemizde Diyarbakır’ın mutlaka görülmesi gereken yerlerini sizler için sıraladık.
belirli kısımlardan örnek resimler göstereceğiz elbette ama bazılarını atlamak zorunda kalabiliriz, daha fazla uzatmadan görsellere geçelim.
Diyarbakır Gezilecek Yerler Listesi
Ulu Cami
Ulu Cami: Şehirde bulunan tarihi camiler içinde en büyüğü ve en ünlüsü olan Ulu Cami, Anadolu’nun en eski camilerindendir. Yapı 639 yılında Hz.Ömer Döneminde şehrin merkezindeki en büyük mabed olan Martoma Kilisesinin bulunduğu alana inşa edilmiştir.
Daha sonra 1091 yılında Büyük Selçuklu Hükümdarı Melikşah’ın buyruğu ile büyük bir onarım gördüğünü, değişik dönemlerde birçok kez onarım ve eklentilerle bugünkü şeklini aldığını kitabelerinden öğrenmekteyiz.
Dicle Nehri
Dicle Nehri: Eğer Diyarbakır’ın tarihine bir yolculuk yapmayı planlıyorsanız, şehrin doğal güzelliklerini de ziyaret yerlerinize dahil edip gezi listenizin ilk sıralarına Dicle Nehri’ni mutlaka dahil etmelisiniz.
Hasan Paşa Hanı
Hasan Paşa Hanı: Hasan Paşa Hanı, Diyarbakır’da Ulu Camii’nin doğu girişinin karşısında, Gazi Caddesi’nin üzerinde yer alan tarihî handır. hadi gelsin çaylar 🙂
Sülüklü Han
Sülüklü Han: 1683 yılında Hanilioğlu Mahmut Çelebi ve kız kardeşi Atike Hatun tarafından yapılan tarihi Sülüklü Han 2010 yılı itibariyle restore edilip ziyaretçilerin hizmetine girmiştir. Hasan Paşa hanı gibi son dönemlerin popüler mekanları arasında yer almaktadır. Han içerisinde eski bir kuyu bulunur.
Kervansaray
Kervansaray: Mimarisi ve iç yapısı ile Diyarbakır’da mutlaka gezilmesi gereken yerlerden biri olan kervansarayın yapımına 1521 yılında başlanmış ve 1527 yılında bitirilmiştir.
Han 72 oda, 17 dükkan ve 800 deve alabilecek kapasitede bir ahırdan oluşuyor. Bugün restore edilerek otel haline getirilmiştir.
4 Ayaklı Minare
4 Ayaklı Minare: Akkoyunlu Kasım Han Tarafından Yaptırılan Şeyh Mutahhar camisinin Dört Ayaklı Minaresi Yekpare Dört Sütun Üzerinde Inşaa Ettirilmiş Ilginç Anıtlardandır. Minarenin Sütunları Altından Yedi Defa Geçenin Her Dileğinin Yerine Geldiğine Inanılır.
Minaresindeki Kitabesinde Camiinin 1500 Tarihinde Akkoyunlu Sultanı Kasım Bey’in Zamanında Yapılmış Olup, Anadoludaki Tek Örneğidir.
Diyarbakır Surları
Diyarbakır surları: Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırları içerisinde bulunan Diyarbakır ilinin simgesi niteliğinde olan MÖ.3.000-4.000 yıllarında Huriler tarafından bugünkü İçkale’nin olduğu yerde yapılmış, büyüklüğü ve yüksekliği itibariyle dünyada birinci, uzunluğu bakımından Çin Seddin’den sonra dünyada ikinci olarak gelen yapının adıdır.
Çay Önü
Çayönü: İlk yerleşim M.Ö. 10200 yıllarında olmuştur ve bölgede M.Ö. 4200’lü yıllara kadar yaşanmışıtır. 6000 yıl boyunca birbirinden farklı mimari tasarımlarda binalar bulunmuştur.(yuvarlak planlı kulübeler, ızgara plan, taş döşemeli vs ) Çayönü kazılarında günümüze kadar gelen taş temelli kerpiç binaların ilk örneklerine rastlanmıştır.
Behram Paşa Konağı
Behram Paşa Konağı: Yapı Behram Paşa sokağının doğu yakasında yer almaktadır. Geleneksel Diyarbakır ev mimarisine uygun şekilde inşa edilmiştir. Yapı doğu ve güney yönde olmak üzere iki bölümde iki katlı olarak yapılmıştır.
Diyarbakır’daki sivil mimari örneklerinden biri olan yapıya bazalt taş hakimdir. Yapının ortasında kareye yakın bir avlu ve bu avlunun etrafını saran eyvan ve oda dizilerinden oluşmaktadır. Tamamen siyah bazalt taştan yapılan Behram Paşa Konağında süslemelerde beyaz kalker taşına yer verildiği görülmektedir.
Cahit Sıtkı Tarancı Evi
Cahit Sıtkı Tarancı Evi: Diyarbakır evlerinin özelliklerini en özgün biçimde muhafaza eden ve en güzel örneklerden birisi olan Cahit Sıtkı Tarancı’nın evi Diyarbakır il merkezinde Camii Kebir Mahallesinde yer almaktadır.
1733 yılında inşa edilmiştir. bir dönem eski Trahom Hastanesi olarak bilinen yapı daha sonra Cahit Sıtkı Tarancı’nın ailesine intikal etmiştir. 1973 yılında Kültür Bakanlığı tarafından satın alınarak müze olarak düzenlenmiştir. Müzede şaire ait özel eşyalar, mektupları ve kitapları ile etnografik eserler de sergilenmektedir.
Diyarbakır mimarisine özellikle Akkoyunlu, Artuklu ve Osmanlı stili hakimdir. İklim şartları göz önüne alınarak, yazlık, kışlık, baharlık bölümlerinden oluşan, içe dönük, orta avlulu ve çok pencereli olarak inşa edilen evin orta avluda oval bir havuzu bulunmaktadır.
On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü)
On Gözlü Köprü (Dicle Köprüsü): On Gözlü Köprü, Dicle Köprüsü, Silvan Köprüsü ve Mervani Köprüsü olarak dört ayrı isimle bilinen ihtişamlı köprü, Mardin Kapısının 3.km batısında yer almaktadır.
Köprünün tarihçesi hakkında bazı kaynaklarda 6.yüzyılda I.Anastasias Döneminde yapıldığı bilgisine ulaşılmaktadır. Köprü zaman içerisinde şehri kuşatan kuvvetler tarafından yıktırılmış, daha sonradan yeniden onarılmıştır.
Şehrin son defa Bizans İmparatoru Juannes Tzimisces tarafından 974 yılında kuşatılması sırasında yıktırıldığı bilinmektedir.
Mar Petyum Kilisesi
Mar Petyum Kilisesi: Sur İlçesi, Özdemir Mahallesinde Şeyh Mattar Cami yakınlarındadır. Ne zaman inşa edildiği tam olarak bilinmeyen kilise, mülkiyeti Katolik Mezhebine bağlı Keldaniler tarafından günümüzde de kullanılmaktadır. Mar Petyun Kilisesi’nin kesin tarihi yazılı kaynakların yetersizliği ve kitabenin olmayışından bilinmemektedir.
Kiliseye giriş sağlayan kuzeybatı köşedeki kapının üstünde 1834 yazılı kitabeye yer verilmiştir. 1834 onarım tarihi olarak kabul edilmektedir. Yapı birçok kez onarım görmüştür. Diyarbakır’da birçok yapıda olduğu gibi ana yapı malzemesi olarak siyah bazalt taş kullanılmıştır.
Hevsel Bahçeleri
Hevsel Bahçeleri: Diyarbakır surlarıyla Dicle Nehri arasında göz alabildiğine uzanır Hevsel Bahçeleri. Efsanelere, türkülere konu olmuştur. Tarımın anavatanı Mezopotamya’nın belki de en eski tahıl ambarı olduğu söylenir ama Hevsel’in barındırdığı yaban yaşam pek bilinmez.
Bu cennet bahçesi, 180’den fazla kuş türünün yanı sıra susamuru, tilki, sansar, sincap ve kirpi gibi birçok memelinin de barınağı.
Gazi Köşkü
Gazi Köşkü: Asıl adı Semanoğlu Köşkü olan yapı 15. yüzyıl Akkoyunlular tarafından yaptırılmıştır. 1. Dünya Savaş’ında karargâh olarak kullanıldığından 1935 yılında belediye tarafından satın alınıp Gazi Köşkü olarak adlandırılarak Atatürk’e armağan edilmiştir.
Mardin Kapısının dışında Dicle Köprüsünün batı yamacındadır. Köşk iki katlı olarak yapılmış, her iki katında birer eyvan ve eyvanların iki yanında mekânlar yer almaktadır. Şuan Atatürk’e ait eşyalar, belgeler ve fotoğraflar sergilenmektedir.
Müze olarak kullanılan köşk, Dicle nehri, Hevsel bahçeleri, Kırklar Dağı ve On Gözlü Köprü manzarasıyla görülmeye değer eşsiz güzellikte bir mekândır. Gezi ve piknik alanı olarak misafirlerini ağırlayan köşkte insana huzur veren bir hava hâkimdir.
Ağil Asur Kalesi
Ağil Asur Kalesi: Üç tarafı derin vadilerle çevrili, öteki tarafı da oyularak, yekpare bir kaya üzerine oturtulmuş kalenin, Asurlular zamanında yapıldığı tahmin edilmektedir. Oldukça büyük bir alana inşa edilen kalenin iç kısmı o dönemde sığınak ve depo olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Kayalar oyularak bugün için bilinen ve görülen 4 tünel kazılarak kaleden metrelerce uzaklıktaki vadilerde bulunan hamam, Dicle Nehri yatağına ulaşmaktadır. Ayrıca sıkışık anlarında düşmana görünmeden yer altından kaçıp güvenli yerlere gitmek için tüneller bulunmaktadır.
Meryem Ana Kilisesi
Meryem Ana Kilisesi: 3. yüzyıldan bu yana kilise, Ali Paşa’da hala ibadete açık. Onarımlardan dolayı, özgün yapısında değişikliklere gidilse de son onarımı 18. yüzyılda gördüğünden tarihin izlerini taşımaya devam ediyor. Üç avlulu Meryem Ana Süryani Kadim Kilisesi, tarihi eserlerini bünyesinde saklıyor.
Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi
Surp Giragos Ermeni Ortodoks Kilisesi: Kiliseyle ilgili bilgiler yazılı kaynaklara ilk olarak 1517 tarihinde geçmiştir. Bu nedenle 16. Yüzyıl’da yapıldığı düşünülmektedir. Kilisede, 1827 ve 1880 tarihlerinde iki büyük yangın çıkmıştır.
1880 yılındaki büyük yangından sonra ek binalar inşa edilmiştir. Yapılan eklemelerden sonra, ikisi kilisenin ikinci katındaki kadınlar mahfilinde; beşi giriş katında olmak üzere dünyadaki tek 7 horanlı Ermeni Kilisesi haline gelen yapı, üç bin kişinin bir arada ibadet edebileceği kapasiteye ulaşmıştır.
Diyarbakır Arkeoloji Müzesi
Diyarbakır Arkeoloji Müzesi: 1934 yılında Ulu caminin külliyesine ait Zinciriye medresesinde açılan müze, 1985 yılında Elazığ Caddesi üzerinde bulunan yeni binasına taşınmıştır.
Müze bölgede gerçekleştirilen kazılar, satın alma ve müsadere gibi yolarla sergiledikleri eserlerin yanında, Çayönü, Hallançemi kazılarının dışında 2000 yıllardan beri Ilısu Barajı kurtarma çalışmalarında birçok tarihi eserle zengin bir koleksiyona sahip olmaktadır.