DİJİTAL hizmetler ile konaklama sektöründe yeni vergiler getiren Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Kanunu Meclis Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Yasaya göre, dijital hizmet sağlayıcıları tarafından sunulan her türlü reklam hizmetleri Dijital Hizmet Vergisi’ne tabi olacak. Dijital Hizmet Vergisi’nden muaf olanlar ile bu vergiden istisna tutulan hizmetler belirlendi. Buna göre, Türkiye’den elde edilen hasılatı 20 milyon liradan veya dünya genelinde elde edilen hasılatı 750 milyon Euro’dan veya muadili yabancı para karşılığı Türk lirasından az olanlar Dijital Hizmet Vergisi ödemeyecek. Bu verginin oranı yüzde 7.5 oldu. Bu oranı yüzde 1’e kadar indirme veya iki katına kadar artırma konusunda Cumhurbaşkanı’na yetki verildi.
Hükümetin yeni vergi düzenlemesi çalışma hayatının iki tarafının da tepkisini çekmişti. Türkiye'nin en büyük iki iş örgütü Türk Sanayici ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) ve Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) tasarı Meclis’teyken yeni vergi düzenlemesine itiraz eden bir açıklama yapmıştı. İşverenler gibi sendikalar da vergi düzenlemesinin gözden geçirilmesini istiyordu. DİSK, TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ çalışandan kesilen vergilere karşı itirazlarını dile getirdi. Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, Hak-İş Genel Başkanı Mahmut Arslan ve DİSK Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, ortak bir metin imzalayarak Meclis’e sunmuştu. Metinde, "işçilerin net ücretinin enflasyon ve artan vergi oranı nedeniyle her geçen gün azaldığına dikkat çekilerek, gelir vergisi tarife basamakları ve oranlarının acil olarak çalışanlar lehine güncellenmesi" talebi dile getirilmişti.
Düzenlemeyle “Konaklama Vergisi” adıyla yeni bir vergi kalemi geldi. Otel, motel, tatil köyü, pansiyon, apart otel, misafirhane, kamping, dağ evi, yayla evi gibi konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte satılmak suretiyle konaklama tesisi bünyesinde sunulan yeme, içme, aktivite, eğlence hizmetleri ile havuz, spor, termal ve benzeri alanların kullanımı gibi hizmetler Konaklama Vergisi’ne tabi olacak. Yasaya eklenen maddeyle, konaklama vergisi 31 Aralık 2020’ye kadar yüzde 1 olarak uygulanacak.
Eser sahiplerine tanınan serbest meslek kazançlarında istisna tutarı 500 bin lirayla sınırlı tutuldu. Spor hakemlerine ödenen ücretlerin gelir vergisinden istisna tutulmasına ilişkin düzenleme, basketbol ve voleybol dallarının en üst liglerinde görev alanlar hariç, amatör spor yarışmalarını yöneten hakemlerle sınırlandırıldı.
Amatör spor dallarının desteklenmesi amacıyla bir fon oluşturuldu. Yasaya önergeyle eklenen maddeye göre, spor kulüpleri ve sportif alanda faaliyette bulunan şirketlerce sporculara ödenen ücretlerden kesinti yapılacak.
Gelir vergisi tarifesine yeni dilim eklenerek üst dilim yüzde 35’ten yüzde 40’a çıkarıldı. Böylece 500 bin lira ve üzerinde kazanç elde edenler yüzde 40 oranında gelir vergisi ödeyecek.
Vergi kaybı cezalarında ilk kez işlenip işlenmediğine bakılmaksızın indirim oranı yüzde 50 olarak belirlendi. Uzlaşmanın olması halinde ödenecek vergi kaybı cezası için yüzde 25 indirimden yararlanma olanağı getirildi.
Değeri 5 milyon lira ve üzerinde olan mesken nitelikli taşınmazlardan “değerli konut” vergisi alınacak. Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri 5 milyon ile 7.5 milyon lira arasında olanlar binde 3; 7.5 milyon lira ile 10 milyon lira arasında olanlar binde 6; 10 milyon lirayı aşanlar da binde 10 oranında vergilendirilecek. Süresinde yapılan itirazlar 15 gün içinde değerlendirilerek sonuçlandırılacak ve kesinleşen değer aynı usulle ilgilisine tebliğ edilecek.
TÜSİAD'dan itiraz
TÜSİAD, yeni vergi düzenlemesi hakkında yaptığı açıklamada, vergisel düzenlemelerin toplumun tüm kesimlerini ilgilendiren ve ekonomi üzerinde önemli etkileri olan düzenlemeler olduğu belirtildi.
Açıklamasında;
* Uyumlu mükelleflere tanınan vergi indirimindeki bazı belirsizliklerin giderilmesi,
* Belirli sınırı aşan ücretlilere beyanname verme hakkının tanınması,
* İzaha davet müessesesinin kapsamının genişletilmesi,
* Kanun yolundan vazgeçme müessesesi getirilerek vergi idaresi ve yargısının iş yükünün azaltılmasının, idarenin etkin ve verimli çalışmasını sağlayacak, vergi adaletinin sağlanmasında katkı sağlayacağı vurgulandı ve "Kayıt dışı ekonomi ve sahte belge ile etkin mücadele edilmesine de katkıda bulunacaktır" denildi.
MÜSİAD; "Adaletin sağlanması esastır"
Tüm vergi türlerinde adaletin sağlanması esastır. Ancak maalesef mevcut vergi sistemimiz, ekonomimizin gelişmesine; tasarruf, yatırım ve istihdama birçok engel teşkil ederken, kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı istihdamla mücadelede yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yeni vergi taslağını oldukça önemsiyoruz. Buna karşın, kanun teklifinde yer alan bazı maddelerinin mutlaka yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda; mükellef sayısının artmasına ve verginin tabana yayılmasına yardımcı olacağına inandığımız altı dilimli bir gelir vergisi teklifinde bulunuyoruz. Bu kapsamda 75 bin TL'ye kadar olan gelirlerin vergi oranı %15; 150 bin TL'nin 75 bin TL'si için 11 bin 250 TL, fazlası için %20 olmalıdır. Yine teklifimizde 225 bin TL'nin 150 bin TL'si için 26 bin 250 TL, fazlası için %25; 300 bin TL'nin 225 bin TL'si için 45 bin TL, fazlası için %30; 500 bin TL'nin 300 bin TL'si için 67 bin 500 TL, fazlası için %35 gelir vergisi uygulaması öngörüyoruz. Son olarak 500 bin 1 TL'nin 500 bin TL'si için 137 bin 500 TL, fazlası için %40 oranında gelir vergisi tespit edilmelidir.
"DİJİTAL HİZMET VERGİSİ, KONAKLAMA VERGİSİ DE GELDİ SONUNDA"
İbrahim Atilla Acar (Prof. Dr.) -Son on yıldır, devletten ekonomik olarak beklentilerin arttığı gibi; gelişmiş ülkeler başta olmak üzere, tüm dünyada adil bir vergilemeye olan ihtiyaç da artmıştır. Devletin kaynakları yetmez olmuştur. Devlet açısından yeni vergilendirilebilir alan arayışı ve eski vergilendirilmiş kapasiteni genişletme arayışları devam etmektedir. Warren Buffet ve George Soros gibi finans kapitalin önde gelen isimleri dahi servetin daha fazla vergilendirilmesi yönünde görüşler beyan etmişlerdir. Pek çok kişi de zenginlerin, daha fazla vergilendirilmesinin adil bir vergi sistemi için şart olduğunu ifade etmektedirler.
Zenginlerin vergi potansiyelinin yanısıra yeni bir vergilendirilebilir alan olarak dijital ve elektronik sistemlerin vergilendirilmesi konusu, vergi konusunda ilgi çekici olmaya devam etmektedir. Bilgi teknolojisinde yaşanan gelişmeler ve yenilikler, sosyal, kültürel ve ekonomik alandaki küreselleşmenin hızını artırmıştır. Aynı zamanda dijital hizmet ağları da çokuluslu şirketlerin mukim olmadıkları ülkelerde önemli bir fiziki varlıkları olmadan, hatta basit bir irtibat ofisi aracılığıyla büyük ticari faaliyet sunmalarına imkan vermektedir. Bunların faaliyette bulundukları ülkelerin kamu gelirlerine adil bir katkı sağlamaları gerektiği halde ülkeler bundan yeterince yararlanamamaktadır.
Söz konusu dijital alan başta reklam gelirleri olmak üzere resim, müzik, video, yazı, program tanıtım gibi pek çok alan için içerik oluşturabilmekte ve bunun da sonucunda milyarlarca bedellik değerler vergisiz işlem görebilmektedir. Bunların vergilendirilmesine ilişkin çalışmalar bütün dünya ile birlikte Türkiye'de de başlamış bulunmaktadır. Yeni düzenleme paketinin adı "Dijital Hizmet Vergisi Kanunu..." adı ile TBMM'ye sunulmuştur. Buna göre teklif edilen düzenlemeler şöyledir:
Dijital Hizmet Vergisi
Türkiye'den elde edilen hasılatın 20 milyon Türk Lirasından veya dünya genelinde elde edilen hasılatın 750 milyon Avrodan az olması Dijital Hizmet Vergisi için muafiyet sınırı olarak kabul edilmiştir. Görüldüğü gibi verginin muhatabı dijital hizmet sağlayan büyük işletmeler olmuş olacaktır. Dijital hizmet vergisinin matrahı, aylık vergilendirme dönemleri için elde edilen hasılatın %7,5'i olacaktır.
Konaklama Vergisi
Dünyanın artan turizm potansiyeli, günlük ya da sezonluk varış noktasındaki yerlerde ek bir hizmeti gündeme getirmektedir. Buna istinaden daha nitelikli kamusal hizmet sunmak amacıyla merkezi yönetim veya yerel yönetimlerin katlandığı kamusal maliyetlerin bir kısmının finanse edilebilmesi amacıyla, konaklama tesislerinin verdiği hizmetler üzerinden turizm vergisi, turist konaklama vergisi, ziyaretçi vergisi, şehir vergisi gibi isimlerle vergi alınması eskiden beridir pek çok ülkede uygulanmaktadır.
Verginin mükellefi konaklama hizmetlerini verenlerdir, verginin oranı da % 2'dir. 2020 sonuna kadar Konaklama vergisi oranının % 1 olarak uygulanması öngörülmüştür.
Konaklama Tesisinin Türü Vergi Tutarı (TL)(Kişi Başına Gecelik)
5 yıldızlı otel ve tatil köyleri 18
4 yıldızlı otel ve tatil köyleri 12
3 yıldızlı otel ve belediye belgeli konaklama tesisleri 9
2 ve 1 yıldızlı otel, pansiyon, motel, apart otel ve kampingler 6
Butik otel ve özel konaklama tesisleri 18
Diğer 6
Lüks Konut Vergisi
Lüks konutlar da ek vergi kapsamına alındı. 5 ile 7,5 milyon lira arası konuttan yıllık binde 3; 10 milyon liranın üzeri konuttan ise binde 10 oranında vergi alınacak. Bu değerli konut vergisinin yaklaşık 147 bin yapıyı etkilemesi bekleniyor.
Çok kazananları ilgilendiren bir durum da şöyle belirlendi: Daha önceden, 500 bin lira ve üzerinde kazancı olandan alınan vergi yüzde 35 olarak alınırken bu oran yüzde 40'a çıkartıldı. Bunun da yaklaşık 46 bin kişiyi etkilemesi bekleniyor.
Sporcu Vergilerinde düzenleme
Lig usulüne tabi spor dallarında en üst ligde faaliyette bulunan sporcuların ücretlerinden kesinti yüzde 15'ten yüzde 20'ye çıkartılıyor. Hakem ücretleri de vergilendirilecek.
Vergi deyince her ne kadar kanun kuvveti ve meclisin tasarrufundan söz edilse de G7, G20, Avrupa Konseyi ve OECD işbirliği yaparak küresel bir dijital vergi çerçevesi oluşturmaya çalışırken Türkiye'nin tek başına bir düzenlemeye gitmesi aceleci bir davranış olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu, eylül sonunda, bu konuda 2020 yılı sonuna kadar küresel bir çerçeve oluşturulamazsa AB'nin tek başına harekete geçeceğini duyurmuştu.
Fransa'da dijital hizmet vergisi yüzde 3 oranında uygulanmaya başlandı. İtalya 2020'de yüzde 3 vergi almaya başlayacak. İngiltere'de ise yüzde 2 oranında uygulanmasına yönelik tasarı aralık ayında yapılacak seçimler nedeniyle ertelendi. Konu vergi olunca, bu tartışmalar bitmeyecektir.
"SADECE YENİ YÜKLER GETİRİYOR"
Burhan Özfatura (Eski İzmir Defterdarı) -Bu tasarının hiçbir yararı olmayacak. Sadece yeni yükler getiriyor. Yeni zamlar getiriyor. Bir tür varlık vergisi getiriyor. Vergi adaletini sağlayacak hiçbir düzenleme yok. Gene verginin yüzde 80'i endirek vergi. KDV, ÖTV ve ücret stopajından oluşuyor. Maliye Bakanlığı'nın hiç denetim gücü kalmadı. Hesap Uzmanları Kurulu, Maliye Teftiş Heyeti ve Gelirler Kontrolörlüğü kapatıldı. Kayıt dışı zirve yaptı. Kimse fatura ve fiş vermiyor. Denetimler sadece politik baskı aracına dönüştürüldü. En önemlisi iktidara güven yok. Çünkü israf, yolsuzluklar, rüşvetler, yandaşlara aktarılan kaynaklar, toplumu dejenere etti. İnsanlar vergi kaçırmayı artık hak görüyor. Çünkü iktidara güvenmiyor. En önemlisi de Maliye Bakanlığı'ndaki liyakat sahipleri hep devre dışı bırakıldı. Bakanlığa hep yandaşlar hakim. Onların da ekonomi ve maliye konusunda bir birikimleri yok.
Tek bildikleri vergi oranlarına zam yapmak. Halbuki enternasyonal bir kanun var. Vergi yükü artarsa tepkiler de artar, vergi kaçağı da artar. Ekonomi zaten çökmüş durumda, kimsede ödeme gücü yok. Mevcudu ödeyemeyenlere yeni yükler getiriyorsunuz. Çözüm tabi ki tasarrufta. Bu borç ve faiz yüküyle, bu israfla hiçbir tedavi yapılamaz. Şu anda bütçe açığı 100 milyar TL'yi aştı ve daha da artacak. Asıl çözüm demokrasi ve hukuk düzeninin gelmesinde. Türkiye'de tabi bu yüzden yeni yatırımlar yapılmıyor, sermaye yurt dışına kaçıyor. Üretim devamlı düşüyor. Üretim yoksa neyin vergisini alacaksın. Bunların gerçek anlamda beyin reformu yapmaları, hatalarını terk etmeleri ve olayı bilenlerle de istişare etmeleri, konuları birkaç yandaşın eline bırakmamaları gerekiyor.