YÖK yasa tasarısında ne var?
Yeni yasa taslağına göre YÖK’ün ismi Türkiye Yüksek Kurulu (TYK) olarak değiştirilecek.
Yeni Yüksek Öğretim Yasa Taslağı tartışmaya açıldı. Yükseköğretim Kurumu’nun (YÖK) internet sayfasında kamuoyuyla paylaşılan taslakta önemli değişiklikler yer alıyor.
Yeni yasa taslağına göre YÖK’ün ismi Türkiye Yükseköğretim Kurulu (TYK) olarak değiştirilecek.
Yeni Yüksek Öğretim Yasa Taslağı, YÖK’ün internet sayfasında yayınlanarak kamuoyu ile paylaşıldı. Yeni yasa taslağına göre YÖK’ün ismi Türkiye Yüksek Kurulu (TYK) olarak değiştirilecek ve yeni taslağa göre tek tiplilikten farklılaşmaya gidilecek. Türkiye Yükseköğretim Kurulu’nun organları, Genel Kurul, Yürütme Kurulu ve Başkanlıktan oluşacak. Yükseköğretim Genel Kurulu, Kurul’un en üst karar organı olup, başkan dahil 21 üyeden oluşacak. Üyelerden 5’i siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında belirlenecek üye sayısının ikişer katı olarak gösterecekleri adaylar arasından, her siyasi parti grubuna düşen üye sayısı esas alınmak suretiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM); 5’i Cumhurbaşkanı; 5’i üst düzey kamu görevlileri veya profesör unvanına sahip öğretim üyeleri arasından Bakanlar Kurulu; 6’sı kendi üyesi olmayan profesörler arasından Rektörler Kurulu tarafından seçilecek.
Genel Kurul ayda en az bir kere toplanacak ve başkan gerekli gördüğü takdirde Genel Kurulu toplantıya çağırabilecek. Genel Kurul en az 14 üye ile toplanıp, bu kanunda aksi belirtilen haller dışında katılanların salt çoğunluğu ile karar alınacak. Oyların eşit olması halinde başkanın oyu yönünde karar alınacak.
Genel Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıl olacak. Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli olanlardan üyeliğe seçilenlerin kurumlarıyla ilişkileri devam edecek ve süreleri sona eren üyelerin Kurul’a yeniden seçilmeleri mümkün olacak. Genel Kurul üyelerinin emeklilik yaşı öğretim üyelerininki ile aynı olacak. Ancak üyelerin görev süreleri bitinceye kadar yaş haddi aranmayacak.
Yürütme Kurulu, başkan ve başkan vekilleri dahil 9 üyeden oluşacak. Yürütme Kurulu’na TBMM, Cumhurbaşkanı, Bakanlar Kurulu ve Rektörler Kurulu kontenjanlarının her birinden en az bir olmak üzere Genel Kurul tarafından 6 üye seçilecek.Yürütme Kurulu, üye tamsayısının en az üçte ikisi ile toplanıp, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar alacak. Cumhurbaşkanı, Kurul üyelerinden birini başkan olarak atayacak. Genel Kurul üyeleri arasından birisi başkan, diğeri Genel Kurul üyeleri tarafından iki başkan vekili seçilecek.
Rektörler Kurulu, yükseköğretim kurumlarının rektörlerinden oluşacak. Rektörler Kurulu kendi üyeleri arasından 2 yıl için bir başkan ve iki başkan yardımcısı seçecek. Taslağa göre Rektörler Kurulu’nun görevleri ise şöyle:
“Yükseköğretim kurumlarında yürütülen eğitim-öğretim, araştırma ve topluma hizmet konularını görüşmek, iyi uygulama örneklerini paylaşmak. Yükseköğretim kurumlarının sorunları ve çözüm önerileri konusunda yılda en az bir defa Türkiye Yükseköğretim Kurulu’na görüş bildirmek. Türkiye Yükseköğretim Genel Kurulu’na üye seçmek. Türkiye Yükseköğretim Kurulu’nun ihtiyaç duyduğu konularda bilimsel görüş oluşturmak üzere komisyonlar kurmak. Rektörler Kurulu’nun sekretarya hizmetleri, Türkiye Yükseköğretim Kurulu Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilir. Rektörler Kurulu’nun çalışma usul ve esasları Türkiye Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan bir yönetmelikle düzenlenir.”
YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA ÜNİVERSİTE KONSEYİ OLUŞTURULABİLECEK
Devlet yükseköğretim kurumlarında üniversite konseyi oluşturulabilecek. Devlet yükseköğretim kurumlarında üniversite konseyi oluşturulabilmesi için ilgili yükseköğretim kurumunun en az 10 yıldan beri eğitim-öğretim faaliyetini sürdürüyor olması, son 5 yıl içinde bütçesinin Kurul tarafından belirlenen miktarını kendi öz gelirlerinden elde ediyor olması, ilgili yükseköğretim kurumunda görev yapan öğretim elemanlarının en az üçte ikisinin katıldığı oylamada katılanların salt çoğunluğunun oyu ile yükseköğretim kurumu bünyesinde üniversite konseyi oluşturulmasının kabul edilmiş olması şartı aranacak. Üniversite konseyi kurulması yönündeki değerlendirme Bakanlar Kurulu’na sunulduktan sonra Bakanlar Kurulu nihai kararı verecek. Belirlenen şartları taşıyan üniversiteler, konseyinin kurulmasını doğrudan Bakanlar Kurulu’na teklif edebilecek. Üniversite konseyi şu üyelerden oluşacak:
“Üniversite öğretim üyeleri tarafından her biri farklı fakültelerde görev yapan öğretim üyeleri arasından seçilen 5, Bakanlar Kurulu tarafından seçilen 2, Kurul tarafından ilgili üniversitenin profesör unvanlı öğretim üyeleri arasından seçilen 2, bu dokuz üyenin ilgili üniversitenin mezunları arasından seçtiği 1 ve son üç yıl içinde üniversitenin bulunduğu ildeki vergi mükellefleri içerisinde en çok gelir vergisi ödeyen gerçek kişiler ya da kurumlar vergisi ödeyen tüzel kişi temsilcileri arasından veya ilgili üniversiteye en çok bağışta bulunanlar arasından seçtiği bir kişi olmak üzere 11 üyeden oluşur.”
Görev süresi 4yıl olarak belirlenen üniversite konseyi üyelerinin görevleri ise şu şekilde açıklandı:
“Rektör ve dekanları seçmek ve atamak, üniversite stratejik planını onaylamak, üniversitenin yatırım programını ve bütçe tasarısını hazırlamak, bütçe tertipleri arasında aktarma ve ödenek ekleme yapılmasını karara bağlamak, üniversite adına kamulaştırmaya, gayrimenkul satın alınmasına, üniversitenin mülkiyetindeki gayrimenkuller üzerinde üçüncü kişiler lehine aynî hak tesisine karar vermek, öğrenci kontenjanlarını Kurul tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde belirlemek, sözleşmeli öğretim elemanlarına ödenecek ücretleri belirlemek.”
Üniversite konseyi kurulan devlet yükseköğretim kurumlarında yeni alınacak öğretim elemanları kadrolu veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilecek. Sözleşmelerde uygulanacak tavan ücretler, unvanlar itibarıyla diğer kanunlarda öğretim elemanları için ek ders ücreti ile döner sermaye ek ödemesi hariç kadrosuna bağlı olarak mali haklar kapsamında verilmesi öngörülen ödemenin üç katını aşmamak üzere üniversite konseyi tarafından belirlenecek.
ÖĞRENCİ KONSEYLERİ OLUŞTURULACAK
Yükseköğretim kurumlarının her düzeyinde sunulan hizmetler ile eğitim-öğretimin ortam ve şartlarının iyileştirilmesi, üniversitelerde öğrencilere yönelik olarak yaşam kalitesinin artırılması, öğrencilerin mezuniyet sonrası döneme hazırlanması ve yükseköğretim kurumlarının karar süreçlerine öğrencilerin katkılarının sağlanması amacıyla rektörlüğe önerilerde bulunmak üzere her yükseköğretim kurumunda bir öğrenci konseyi oluşturulacak. Öğrenci konseylerine yürütecekleri faaliyet programı çerçevesinde rektörlükçe her yıl bütçeden belirli bir tutar ayrılacak. Yükseköğretim kurumları tarafından faaliyetlerini gereği gibi yürütebilmeleri için öğrenci konseyine uygun bir mekan tahsis edilecek.
Türkiye Yükseköğretim Öğrenci Konseyi, yükseköğretim kurumları öğrenci konsey başkanlarının kendi aralarından seçtikleri bir başkan ve 10 üyeden oluşacak. Konseyin yürüteceği yıllık faaliyet programları çerçevesinde Kurul tarafından her yıl bütçeden belirli bir meblağ ayrılacak.
YÖK tarafından hazırlanan ve tartışmaya sunulan yüksek öğretim yasa taslağına göre, bünyesinde tıp veya diş hekimliği fakültesi bulunan üniversitelerde Sağlık Bakanlığı’nın görüşü alınarak Kurul kararı ile üniversite hastanesi kurulabilecek.
Yabancı yükseköğretim kurumlarının Türkiye’de fakülte, enstitü, konservatuar ve meslek yüksekokulu açabilmesine, Kurul’un teklifi üzerine mütekabiliyet şartı aranarak Bakanlar Kurulu kararı ile izin verilebilecek. Türkiye’deki devlet yükseköğretim kurumlarının yurtdışında yükseköğretim birimi açabilmesine Kurul’un teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile izin verilebilecek.
YÜKSEKÖĞRETİME GİRİŞ SİSTEMİ
Yükseköğretim yasa taslağında yükseköğretime giriş koşulları değişmedi. Öğrenciler yükseköğretim kurumlarına kişisel başarıları dikkate alınarak, esasları Kurul tarafından belirlenen sınavlar ile girecekler. Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurtdışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Kurul tarafından belirlenecek. Yükseköğretim kurumlarının faaliyetleri Kurul’un denetimine olacak ve bu denetimler yükseköğretim denetçileri tarafından yapılacak. Öğretim elemanları ve öğrenciler, siyasi partilere üye olabilecek, yükseköğretim kurumlarındaki görevlerini aksatmamak ve bir ay içinde kurumlarına bildirmek kaydıyla siyasi partilerin merkez organları ile bunlara bağlı araştırma ve danışma birimlerinde görev alabilecekler. Siyasi partilerin merkez organları ile bunlara bağlı araştırma ve danışma birimlerinde görev alan öğretim elemanları, bu görev süresince TYK ile yükseköğretim kurumlarında idari görev alamayacaklar. Siyasi partilere üye olan öğretim elemanları ve öğrenciler, yükseköğretim kurumları içinde siyasi parti faaliyetinde bulunamayacak ve siyasi parti propagandası yapamayacaklar.
ADLİ SORUŞTURMA
Görevi ile bağlantılı olarak işledikleri iddia edilen suçlardan dolayı başkan hakkında başkanın katılmadığı ve Milli Eğitim Bakanı’nın başkanlığında yapılan Genel Kurul toplantısında, kendi üyeleri arasından seçilecek en az 3 kişiden oluşan bir komisyon oluşturulacak. Öğretim üyeleri ile ilgili olarak oluşturulan inceleme komisyonlarına seçilecek öğretim üyelerinin, suç işlediği iddia edilen öğretim üyesi ile aynı veya daha üst akademik unvana sahip olması şartı aranacak.
ÖĞRENCİLERE İLİŞKİN DİSİPLİN HÜKÜMLERİ
Yükseköğretim kurumlarında disiplin cezasını gerektiren eylemler kapsamında şu maddeler yer alacak:
“Yükseköğretim kurumu yetkililerince sorulan hususları cevaplandırmamak veya yanlış bilgi vermek, izinsiz ilan asmak, asılmış duyuruları değiştirmek veya yok etmek, yükseköğretim kurumlarının işleyişini ve eğitim-öğretimin düzenini bozmak, kopya yapmak veya teşebbüs etmek, öğrenme ve öğretme hürriyetini engelleyici eylemlerde bulunmak, usulsüz belge düzenlemek veya kullanmak, kurum personelinin veya öğrencilerin şeref ve haysiyetini zedeleyen sözlü veya yazılı eylemlerde bulunmak, yükseköğretim kurumlarına sarhoş gelmek, yükseköğretim kurumlarında alkollü içki içmek, kurum personeli ve öğrencilerini tehdit etmek, kurum personeli ve öğrencilerine fiili saldırıda bulunmak, hırsızlık yapmak, kuruma ait malzemeyi tahrip etmek veya bilişim sistemine zarar vermek, intihal yapmak, kendi yerine başkasını sınava sokmak veya başkasının yerine sınava girmek, yükseköğretim kurumlarında cinsel tacizde bulunmak, yükseköğretim kurumlarında 6136 sayılı Kanun’a aykırı davranmak, yükseköğretim kurumunun bilişim sistemine girerek kendisine veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamak, suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, böyle bir örgütü yönetmek veya bu amaçla kurulan örgüte üye olmak veya yardım etmek, yükseköğretim kurumlarında uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri kullanmak, taşımak, bulundurmak, satmak, satın almak, başkalarına vermek veya ticaretini yapmak, kişilerin vücudu üzerinde cinsel davranışlarda bulunmak suretiyle cinsel dokunulmazlıklarını ihlal etmektir.”
Belirlenen eylemleri işleyenlere eylemin ağırlık derecesine göre uyarma, kınama, bir haftadan bir aya kadar uzaklaştırma, bir yarıyıl veya iki yarıyıl uzaklaştırma, yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilecek.