Çoğu akut bel ağrısı kendi kendinize yapabileceğiniz bazı basit yöntemlerle birkaç haftada geçer. Ancak küçük bir kısım hastada ağrı azalmaz ve ek tedaviler gerekir.
Kas veya ligament gerilmesi: Ağır yük kaldırma veya ani hamleler bel kasları ve omurgayı tutan ligamentleri gerip incitebilir. Hareketsiz kişilerde bele sürekli binen stres nedeniyle ağrılı kas spazmları olabilir.
Bel fıtığı: Omurga kemikleri arasında yastık gibi davranan disk şeklinde yapılar vardır. Diskin içindeki yumuşak kısım kabarıklık yapabilir. Daha ileri durumlarda disk çevresini oluşturan lifler yırtılabilir ve disk içeriği dışarı çıkıp sinir köklerine veya omuriliğe bası yapabilir. Ancak diskte anormallik olması ağrının her zaman disk kaynaklı olduğu anlamına gelmez.
Siyatik: Bel fıtığı veya kireçlenmeyle ilişkili olarak sinir köklerinin sıkışması kalça ve bacağın arkasından ayağa kadar inen keskin ve şiddetli siyatik ağrısı yapabilir.
İskelet bozuklukları: Omurga ön-arkadan bakıldığında düz olmalıdır. Yandan bakıldığında belin normal bir çukurluğu vardır. Normal anatomiden sapmalar (skolyoz, bel düzleşmesi, bel kayması, vb) ağrıya yatkınlık oluşturur.
Kireçlenme: Osteoartrit olarak adlandırılan kireçlenmede kemiklerin köşeleri büyüyerek omurilik kanalını ve sinir köklerinin geçtiği delikleri daraltabilir. Buna bel daralması (spinal stenoz) denir. Omurga kemiklerinin arka tarafta birbirine tutunduğu faset eklemlerdeki yıpranma faset sendromu denen ağrılı durumlara yol açabilir.
Kemik erimesi: Kemik erimesi tek başına ağrı yapmaz. Fakat kemik erimesine bağlı omurlarda çökmeler olabilir. Çökme kırığı denilen bu durum kamburluk, boy kısalması, ağrı gibi şikayetlere neden olur.
Kemiği ilgilendiren diğer sorunlar: Paget hastalığı, osteoid osteoma, kırıklar, vb.
Romatizmal hastalıklar: Ankilozan spondilit, sedefle ilişkili romatizma, iltihabi romatizmal bağırsak hastalıkları bel ağrısı sebebi olabilir.
Diğer nedenler: Bel ağrısı her zaman kas iskelet sistemi kaynaklı olmayabilir. Böbrek taşı, aort damarındaki sorunlar (damar duvarının zayıflaması, bombeleşmesi ve yırtılması), karın veya göğüs boşluğunda tümör, enfeksiyon (brusella, tüberküloz, zona) gibi durumlar da bel ağrısı şikayetine yol açabilir.
Bel omurgası hem omuriliği korur, hem gövdeyi taşır, hem de eğilip kalkma gibi hareketleri yapmamıza olanak verir. Belin kemik ve ligament yapısı koruma ve yük taşıma fonksiyonunu gerçekleştirirken omurlar arasındaki diskler ve beli saran kas yapıları hareketi sağlar. Bel kanalının içinde çok hassas olan omurilik bulunur. Omurilikten çıkan sinirler bel omurları arasındaki küçük deliklerden geçerek bacaklara gider. Bu karmaşık bölgedeki pek çok sorun ağrı nedeni olabilir.
Bel ağrılarında kas krampı, belde künt ağrıdan bıçak saplanır gibiye dek değişen hisler, bacağa yayılan ağrı olabilir. Ağrı eğilmek, yük kaldırmak, ayakta durma veya yürüme ile kötüleşebilir. Belin desteklenmesi veya omurgaya belli açıda eğim vererek azalabilir. Bu nedenle bazı bel ağrılarında geçici kas spazmı sebepli belde yamukluk (fonksiyonel skolyoz) oluşabilir.
Çoğu bel ağrısı kendi kendine uygulanabilecek yöntemlerle birkaç hafta içinde düzelir. Düzelmediği durumlarda doktora başvurabilirsiniz. Nadiren daha ciddi hastalık işaretleri olabilir, böyle durumlarda gecikmeyin. Yeni başlayan mesane ve bağırsak problemleri (idrar yapmada zorlanma, kaçırma, kasıkta uyuşma), ateşin eşlik ettiği durumlar, düşme veya darbe sonrası başlayan ağrılarda acilen başvurmalısınız. Eğer ağrınız çok şiddetli ve dinlenmeyle azalmıyorsa, bir veya iki bacağa özellikle dizden aşağı kadar yayılıyorsa, bacaklarda kuvvetsizlik (ayak parmağını veya bileği çekememe ya da itememe), uyuşma ve karıncalanma varsa, açıklayamadığınız kilo kaybınız varsa gecikmeden muayene olmanız gerekir. 50 yaşından sonra yeni başlayan bel ağrısı, daha önceden kanser hastalığı olması, uzun süre kortizonlu ilaç kullanımı, aşırı alkol kullanımı gibi durumlarda bel ağrısı ileri araştırma gerektirir.
Bel ağrılarının büyük kısmı altı haftadan kısa sürer, bunlara akut bel ağrıları denir. Üç aydan uzun süren bel ağrıları ise kronik grubu oluşturur.
Çocuk ve gençler dahil herkeste bel ağrısı olabilir. Bel ağrısının görülme sıklığını arttıran durumlar:
Alınacak basit tedbirlerle çoğu bel ağrısı atağı önlenebilir veya rahatlayabilir.
Tıbbi öykünün sorgulanması ve fizik muayene tanı koymanın temelidir. Fizik muayenede belin görerek ve dokunularak muayenesi, ağrıyı oluşturan veya şiddetlendiren hareketlerin tespiti, kas gücü, duyu ve refleks değerlendirmesi gibi kısımlar vardır. İlk değerlendirme sonunda doktor ön tanı koyar ve gerekirse bu tanıyı doğrulamak veya diğer olası nedenleri dışlamak için tetkik ister. Röntgen filmi, MRG (emar), bilgisayarlı tomografi (BT), sintigrafi, kan ve idrar tetkikleri, elektromiyografi (EMG) gibi ileri araştırmalar yapılabilir.
Çoğu akut bel ağrısı kendi kendinize yapabileceğiniz bazı basit yöntemlerle birkaç haftada geçer. Ancak küçük bir kısım hastada ağrı azalmaz ve ek tedaviler gerekir.
Basit ağrı kesiciler kullanabilirsiniz. Bel bölgesine yönelik ilk 1-2 gün soğuk, ardından sıcak uygulama kendi kendinize yapabilirsiniz. Yatak istirahati önerilmez. Olabildiğince günlük aktivitelere devam etmelisiniz, fakat beli zorlayıcı hareketlerden kaçınmak gerekir.
Daha şiddetli bel ağrılarında doktor tavsiyesi ile kas gevşeticiler, ikinci ve üçüncü basamak ağrı kesici ilaçlar, kortizon iğneleri kullanılabilmektedir. Bazı antidepresan türü ilaçların kronik bel ağrılarında da yararlı etkisi vardır.
Kronik bel ağrılarını açıklamak için biyopsikososyal yaklaşım kullanılmaktadır. Yani bu ağrıların biyolojik kökeni olduğu kadar psikolojik ve sosyal yönleri de bulunur. Bütüncül yaklaşımda hasta eğitimi önemli yer tutar. Belinizin anatomisini öğrenmek, aktif kalmak, bel ve karnı güçlendirici egzersizler, beli koruyacak şekilde hareket etmeyi öğrenmek, stresten kaçınma yolları eğitimin bileşenleridir.
Bel ağrılarının fizik tedavisinde sıcak uygulamalar, elektrik akımı içeren (TENS, elektrik stimülasyonu, vb) terapiler, ultrason terapisi, traksiyon, manuel terapi, masaj kullanılmaktadır.
Bel kaslarını esnetecek hareketler, bel ve karın kaslarını güçlendirme, postürü düzeltmek yararlıdır. Yoga, pilates gibi özel egzersiz teknikleri de uygun hastalarda tercih edilebilir.
Akupunktur, hacamat, ozon terapi, proloterapi, nöral terapi gibi yöntemler bu konularda sertifikası olan hekimler tarafından seçilecek doğru hastalarda yararlı sonuçlar sağlamaktadır.
Bel ağrılarının çok az bir kısmına ameliyat gerekir. Bacağa yayılan ve hiç geçmeyen bel ağrıları, sinir kökü sıkışmasına bağlı bacak ve ayakta gittikçe ilerleyen kuvvet kaybı gibi durumlar ameliyattan yarar görür. Bu durumlar dışında genel olarak bel daralması ve bel fıtıklarında ilk yaklaşım fizik tedavi gibi ameliyatsız seçeneklerdir.