“Bazı kişiler diyor ki: ‘Bilmeden nasıl yaşayabilirsin?’
Neyi kast ettiklerini bilmiyorum.
Ben daima bilmeksizin yaşıyorum.
Benim neyi bilmek istediğimi nereden bileceksiniz?”
– Richard Feynman
Richard Feynman, 1918 yılında ABD’de doğar. 3 yaşına kadar konuşamadığı için ailesi onun özel eğitim alması gerektiğini düşünür. Fakat daha sonra yavaş yavaş konuşmaya başlayınca hızlı bir şekilde bu 3 yıllık açığını kapatır.
Çok zeki bir çocuk olduğu için çevresi tarafından kısa süre içerisinde fark edilir. Çocukken kendine ait bir laboratuvar oluşturur. Zamanının çoğunu oyuncaklarıyla oynayarak değil oluşturduğu bu laboratuvarda deneyler yaparak geçirir. Bozulan radyoları başarılı bir şekilde tamir eder. Öyle ki komşuları bozulan radyolarını tamir etmesi için çocuk Feynman’a gelirler. Bir gün yine laboratuvarında çalışırken hırsızlardan korunmak amacıyla bir hırsız alarmı yapar.
16 yaşında türev ve integral konusuna tamamen hakim bir şekilde liseden mezun olur. 17 yaşında üniversiteye başlar. Lisans eğitimini MIT (Massachusetts Institute of Technology)’te tamamlayarak Princeton’de doktoraya başlar. Genç yaşta profesör olur. Daha sonra referansla Manhattan Projesi’nde çalışmak üzere davet edilir.
Manhattan Projesi, 2. Dünya Savaşı sırasında nükleer silah üretmek için ABD, İngiiltere ve Kanada tarafından oluşturulan bir projedir. Bu projeye katıldığında Feynman, çocuk sayılabilecek bir yaşta olduğu için resmi olarak ismi geçmemektedir.
Teorik Fizik Çalışmaları
Savaş bittikten sonra Feynman, teorik fizik üzerine çalışmalar yapar. Kuantum elektrodinamiği ve nanoteknoloji konularında çalışır. Kuantum fiziğinin gelişmesine çok önemli katkılar sağlar. Atom altı parçacık araştırmaları üzerine yoğunlaşır. Çalışmaları sonucu bir diyagram oluşturur. Bu diyagrama kendi adını verir. Feynman’in oluşturduğu diyagramları kuantum fiziğinde kullanıyoruz. Şu an kuantum bilgisayarlarnın bu noktaya gelmesinde Feynman’ın rolü çok büyüktür.
Feynman’ın ismi bilim dünyası tarafından saygıyla anılmaya başlanır. Seminerlerini dinlemeye Einstein gibi ünlü bilim insanları gelir. 1965 yılında Nobel Ödülü’ne layık görülür.
Karakteri
Feynman’ı ön plana çıkaran özellikleri; zekası, eğlenceli kişiliği, sanata düşkünlüğü ve usta öğreticiliğidir. Zekasının yanında eğlenceli biri olması onun çevresi tarafından sevilmesini sağlar. Klasik bilim insanı profilinin dışında biridir.
Müziğe ilgisi fazladır. Brezilya’da bir üniversitede profosör olarak çalıştığı zamanlar bongo çalmayı öğrenir. İnternet’te bongo çaldığı videoları izlemenizi tavsiye ederim. Videolarda bongo çalarken ne kadar çok eğlendiğini görebiliyoruz.
Kendisi ayrıca bir ressamdır. Kendi adıyla değil de gizli bir mahlasla sanat dünyasında tanınır. Ofey mahlasıyla sergiler açar.
Feynman, oldukça başarılı ve zeki bir bilim insanı olmakla birlikte eğlenceli ve sempatiktir de. Bu özelliği birçok gencin fiziği ve bilimi sevmesinde etkili olmuştur. İnsanlara herhangi bir şeyi öğretebilme konusunda son derece yetenekli bir eğitimci olan Feynman’ın fizik anlatma tekniği çok güçlüdür. Bugün eğitimde Feynman’ın adıyla bilinen bir öğretme tekniği bile vardır.
Bu teknik:
1. Adım: Konuyu Belirleyin.
2. Adım: Konuyu Bilmeyen Birine Anlatır gibi Anlatın.
3. Adım: Takıldığınız Noktada, Kaynağa Geri Dönün.
4. Adım: Basitleştirin ve Benzerlikler Kurun.
Bu tekniği çoğu zaman hayatımızda yeni bir şey öğrendiğimiz zamanlar kullanırız. Bir şeyi tam olarak öğrenebilmemiz için bu teknik neler yapmamız gerektiğini bize göstermektedir. Kalıcı bir öğrenme için bu adımları uygulamalıyız.
Benim de Uyguladığım Bir Teknik
Meslek hayatımın ilk yıllarında öğrencilere ders anlatırken ben de bu tekniği kullanıyordum. İlk önce anlatacağım konuyu belirleyip daha sonra sanki karşımda öğrenciler varmış gibi anlatıyordum. Takıldığım yerde konuyu açıp tekrar çalışıyordum. Öğrencilerin daha iyi anlaması ve unutmaması için örnekler veriyordum. Bunları yaptıktan sonra çok iyi bir şekilde o konuyu öğrendiğimi fark ettim. Einstein’ın da dediği gibi;
“Bir şeyi 6 yaşında bir çocuğa anlatamıyorsanız, siz de anlamamışsınız demektir.”
Sıra dışı bir hayat süren fizikçi Richard Feynman’ı saygıyla anıyorum. Renkli kişiliği, yaşam enerjisi ve öğretileri bize örnek olması dileğiyle;
Hoşça kalın.
Bilimle kalın.
Fizikle kalın…
Çiğdem Mertoğlu