Büyük şehirler başta olmak üzere Türkiye’nin birçok bölgesinde tüp bebek merkezleri bulunmaktadır. Türkiye dışında tüp bebek tedavisi uygulayan ülkeler de bulunmaktadır. Bunlardan bir tanesi de Azerbaycan’da bulunmaktadır. Azerbaycan tüp bebek tedavisinde Türkiye’de olduğu gibi birçok noktada tüp bebek tedavisini gerçekleştirmektedir.
Azerbaycan tüp bebek merkezimiz ile de umutları tükenme noktasına gelmiş birçok insanı da bebek sahibi yapabilmek için çalışıyoruz. Türkiye’deki kliniklerde olduğu gibi Azerbaycan’daki tüp bebek merkezimiz de Tüp bebek Uzmanı Prof. Dr. Haşmet Mesut Özsoy tarafından tüp bebek tedavisi gerçekleştirilmektedir.
Laboratuar ortamında büyük bir titizlikle gerçekleştirilen tetkikler sonucunda anne ya da baba adayında sonuçların olumlu olması durumunda tedaviye başlanmaktadır. Sonuçların olumlu olması yani anne ya da baba adayında çocuk sahibi olmaya engel bir durum olmayışı durumudur. Bu durumda tüp bebek tedavisine başlanmaktadır. Olumsuz olması hali de; anne adayının rahminin olmaması ya da hiç yumurtasının olmaması ve baba adayının hiç sperminin olmaması durumlarıdır. Bu olumsuz durumların kesinleşmesi halinde tüp bebek tedavisi sonuç vermemektedir.
Tedavi süresi sonrası anne adayının yumurtalığına enjekte edilen spermlerden sonraki süre zarfında yaklaşık 2 hafta kadar beklenir. Bu süreç sonrası yapılan kan testlerinde sonuçların pozitif çıkmasının ardından eğer hasta yurt dışından tedavi amaçlı gelmişse gebelik gerçekleştiğinden dolayı sonraki süreçleri kendi ülkelerinde devam ettirmeleri mümkündür.
Tüp bebek uygulamasına hem anne adayının hem de baba adayının test sonuçlarının uygunluğuna bağlı olarak başlanmaktadır. Anne adayının yumurtalığının olması yani henüz menopoza girmemiş olması ve baba adayının sperm test sonuçlarının da uygun oranlarda çıkması sonucunda tedavi için doğru aday oldukları tespit edilir. Bu aşama sonrasında gelen test sonuçlarına göre uygulanacak tedavi; tüp bebek uzmanı Prof. Dr. Haşmet Mesut Özsoy tarafından belirlenmektedir.
Tüp bebek tedavisinde uygulanabilecek yöntemler şunlardır;
Tüp bebek tedavisinde uygulanacak yöntemlerin belirlenmesinde birçok yardımcı yöntem de kullanılmaktadır. Bunlar;
Diğer yardımcı üreme teknikleri kullanımı sonrası başarısız sonuçlar alınması durumunda kullanılan bir yöntemdir. In vitro fertilizasyon yöntemi için kaba tabirle yumurtanın dışarıdan suni olarak döllenmesinin sağlanması diyebiliriz. Bu yöntem anne adayında bulunan bozukluklar için tercih edilen bir yöntemdir. Yapılan testlerde anne adayında çikolata kisti, yumurtlama bozukluğu olması durumunda bu yönteme başvurulur. Ayrıca anne adayının her iki tüpünün de tıkalı olması durumlarında sıklıkla kullanılan yöntemlerdendir.
Bu yöntemde erkekten alınan spermler arasından kaliteli olanlar ile yumurtaların suni ortamda döllenmesi sağlandıktan sonra anne adayına enjekte edilmesi ile uygulanır. Tüp bebek Uzmanı Prof. Dr. Haşmet Mesut Özsoy tarafından takip edilen süreçlerde yaklaşık 2 hafta sonra sonuçlar elde edilir. Kan testi ile bakılan sonuçların ilk denemede bile pozitif çıkma ihtimali yüksektir. Bu oran anne adayının yaşı, yumurta kalitesi ve baba adayının sperm kalitesine bağlı olarak da değişebilmektedir.
Bu yöntemle tedavi sürecine başlanacaksa burada ilk olarak amaç anne adayının yumurtalıklarını baskılamaktır. Yumurtalıkların baskılanması amacı ile ilaç tedavisine başlanır. Bu sürecin başarıyla tamamlanmasının ardından ikinci adım olarak yumurtalıkların uyarılması sürecine geçilir. Bu süreçte de yumurtaları uyarması için uygun ilaçların kullanımına geçilir. Burada amaç yumurtaların uygun kaliteye sahip hale gelmesi ve sonuç olarak kaliteli yumurta hücreleri elde etmektir.
İkinci adımdaki ilaçlara başlama sürecinden 2 ile 5 gün arasındaki süreçte anne adayından tekrar tahlil örnekleri ve ultrason grafiği istenir. Ultrasonda takibi yapılan yumurtaların istenilen olgunluğa ulaşmasının ardından çatlatma iğnesi yapılmaktadır. Bu süreçten yaklaşık 36 saat yani 1.5 gün sonrasında yumurta hücreleri toplanır. Bu işlem vajinal ultrason eşliğinde yapılmaktadır.
Anne adayının yumurtalarının toplanmasının ardından enjekte işleminin gerçekleşmesi için gerekli diğer koşullar sağlanır. Bunlar öncelikli olarak baba adayından alınan spermlerdir. Anne adayından alınan yumurta hücreleri ile baba adayından alınan spermler suni ortamda yani laboratuar ortamında döllendirilir. Döllenme sonrası oluşan embriyolar 3-5 gün arası laboratuar ortamında gözetim altında tutulduktan sonra anne adayına enjekte işlemi gerçekleştirilir.
Enjekte işleminden sonra embriyoların oluşum sürecine katkıda bulunması amacıyla tedaviye yeni ilaçlar dahil edilir. Enjekte işleminden yaklaşık 12 gün sonrasında kan testi ile tedavi sürecinin sonuçları alınır. Tüp bebek Uzmanı Prof. Dr. Haşmet Mesut Özsoy tarafından tablo değerlendirilir. Gerekli görülmesi halinde ilaçlara devam edilerek gebelik sürecine başlanır.
İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu yöntemi; çiftlerin daha önce tüp bebek tedavisinin olumsuz sonuçlanması durumlarında uygulanmaktadır. Bu yöntemde baba adayından alınan kaliteli bir spermin anne adayının olgun bir yumurtasına enjekte edilmesi işlemi gerçekleştirilmektedir. Ayrıca bu yöntem; azospermi durumlarında da cerrahi yöntemlerle sperm elde edilmesi ile uygulanabilmektedir. Azospermi menide hiç denecek kadar az ya da hiç canlı ya da ölü sperm hücresine rastlanamaması durumudur.
Embriyo yöntemi; suni döllenme ile laboratuar ortamında anne adayının yumurtası ile baba adayının sperminin döllenmesi işleminin ardından, anne adayına bu embriyonun enjekte edilmesi işlemidir. Bu durum için taze embriyo transferi de diyebiliriz. Dondurulmuş embriyo ise; anne adayının rahminin embriyo transferi için uygun olmadığı zaman uygulanan transfer yöntemidir. Bu yöntemde dondurulan embriyolar anne adayının rahminin uygun şekilde hazırlanmasının ardından anne adayına enjekte edilir.
Anne adayının rahim duvarının istenilen kalınlığa ulaşmasının ardından transfer için uygun zaman gelmiş demektir. Dondurulmuş olan embriyolar transfer işleminden önce uygun ortamda çözdürülerek anne adayına transferi gerçekleştirilir. Embriyoların kaç tanesinin enjekte edileceği konusu anne adayının yaşıyla yakından alakalı bir konudur.
35 yaş altı anne adaylarında doğurganlığın daha fazla olması nedeniyle 1 adet embriyo transferi gerçekleştirilmektedir. 35 yaş üstü anne adaylarında ise doğurganlığın azalması göz önüne alınarak en fazla 2 adet olmak üzere embriyo transferi gerçekleştirilmektedir.
Tüp bebek tedavisinin en önemli işlemlerinden biri olan Blastokist; yumurtanın embriyo haline gelmesinin ardından geçen 5 veya 6 gün sonrasını ifade eder. Laboratuar ortamında oluşturulan bu embriyolar kuluçka makinelerinde bekletilerek embriyonun 5 ya da 6. gününde en fazla iki embriyo olması koşuluyla kaliteli olan embriyolar anne adayına transfer edilir.
Transfer için 5 gün beklenmesinin özel bir nedeni bulunmaktadır. Daha sağlıklı ve kaliteli embriyoların 5 veya 6. günde belirlenmesi daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Böylelikle düşük yapma olasılığının azalması ve ana rahmine tutunmada daha yüksek bir sonuç elde edilmektedir.
Çoğul gebeliklerin olması ihtimalinin çokluğu nedeniyle transfer edilen embriyo sayısına bir sınırlama getirilmiştir. Bu sayı ülkeye göre değişiklik gösterebilmektedir. 5. ya da 6. gün sonunda seçilen embriyolardan en sağlıklı olanlar seçilerek transfer işlemi gerçekleştirilir.