Sevmediği birinin yanında kalmaya mecbur olanla, sevdiğinden ayrı kalmaya mecbur kalan müsavidir. Seven sevdiğini müsait durumda davet eder de, karşı taraftan beklenilen cevabı bulursa, bu davet yerini bulmuştur.
Sen sende olan ile kanaat et ki, seninle olan kimse de seninle kanaat etsin.
Muhabbette saadet, elini atınca yakalayabileceği birine takılıp, yakaladıktan sonra da, Allah tarafından mu'ahaza ve insanlar tarafından da kınanmaya tabi tutulmayacak bir halde bulunmaktır. Bunun salahı da, karşılıklı sevgide anlaşmaktadır. Bunun hürriyeti de, sevdiği ile yalnız ve başbaşa kalmaktır, tamamı ise, bunların halinden etrafın gafil kalmasıdır ki, bu da olsa olsa ancak cennette olur. Muhabbetin tam karşılığını bulmak ise, yalnız cennettedir. Yoksa, eğer bunlar tamamen dünyada olacak ve kıskanılanlar ortadan kaldırılmış, sevgileri de yok olmuş olsa, fecaatlar biribirini kovalar ve lezzetler bitmeden önce, ömürler son bulurdu. Kıskanmanın kalktığı an muhabbetin de kalkacağına inan.
Kıskanmak faziletten sayılan ahlaktır. Bunda mertlik, temizlik ve adalet vardır. Zira, adaleti olan kimse, başkasının hürmetine tecavüzü de kabul etmez. Bu tabiatta olanın izzet-i nefsi vardır. İzzet-i nefsi olan bunu kıracak şeyleri hazmedemez.
Arkadaşlarımdan biri anlattı. Demişti ki; ben kıskanmanın ne oduğunu bilmiyordum, ama birinin sevgisine müptela oldum da, sonra öğrendim. Bunu söyleyen, temiz ahlaklı biri değildi, ama anlıyordu.
Muhabbetin beş derecesi vardır:
Birincisi, sevdiğini güzel görmesi, görüntüsünü hayallemesi veya ahlakını güzel olarak kabul etmesidir. Bu karşılıklı samimiyetten olur. Sonra, hoşuna gitmesidir ki, bakanın, bakılanı yakından görmek istemesidir. Sonra, ülfettir ki, sevdiğini görmemekten vahşet duymasıdır. Sonra, sevenin aklının, gönlünün sevdiği ile meşgul olmasıdır, buna gazellerde (aşk) denir. Daha sonrası şagaf'tır ki, yemeğe, içmeye ve uykuya mani olur. Çok kere hastalığa veya vesveseye veya ölüme götürür. Muhabbetin son mertebesi budur.
Biz kadınlardan, daha hareketli ve daha tezcanlı olanların daha çok aşık olduğunu zannediyorduk, halbuki, eğer anlayışsızlıktan gelmiyorsa, daha sakin olan kadınların daha çok aşık olduklarını tesbit ettik.
Suret Güzelliği
Sevimlilik nedir? diye benden soruldu. Ben dedim ki; Sevimlilik, yüzde tatlılık, güzellikte incelik, harekette letafet, işaretlerde hafiflik ve nefsin kabul edeceği surette olmasıdır. Burda, başlı başına açık güzellik olmasa bile, bu sıfatların bir araya gelmesi sevimlilik meydana getirir. Bazen nice özel güzellikler vardır ki, dış gürünüşü itibariyle güzel kabul edilmekle baraber, tatlı bir tavır gösteremediği için güzel ve sevimli kabul edilmemektedir. Demek ki sevimlillik; akıllılık ve sadeliktir. Sevimliliğin aslında kendine has lügati yoktur, her bakanın görüşüne göre değişir. Bu, yüze çekilmiş bir peçe, kalbi kendine çeken bir parlaklıktır. Belirli bir güzelliği olmasa bile, görenler onun güzelliği üzerinde birleşir. Tek tek sıfatlarında fevkalâdelik olmasa bile, görenlerin dikkatini üzerinde toplar, sanki görenin nefsini çeken hali olur. Sevimliliğin en yüksek mertebesi budur işte...
Bundan sonra da, bunu değerlendirmeler değişir,bazen güzellikten, bazen de sevimlilikten bahsedillir. Ama hiçbir zaman tek yönlü güzelliği, tarif ettiğimiz sevimlilikten üstün görenini bulamazsın.
ibn hazm
Paylaş
Muhabbet Hakkında Görüşler Mumine Forum