Ayakta durma sebebiyle ortaya çıkan bu toplardamar genişlemesi insana özgü bir hastalıktır, toplar damar hastalıklarının en sık görülenidir, tedavi seçenekleri, kaçınılması gerekenler, yan etkileri gibi bir çok konu hakkında aklınıza gelebilecek tüm soruların cevaplarını özet şeklinde bulabileceksiniz. Bir çoğumuzun hafife aldığı hastalık ihmal edildiğinde kişinin özgürlüğünü elinden alan hatta yürümesine bile engel olabilecek sonuçlara neden olabilmektedir.
Varis
Varis Nerelerde Görülür
Toplar damar olan her yerde görülebilir ancak en sık görüldüğü yerler bacaklardır, daha seyrek olarak yemek borusunda, erkeklerde yumurtalıklarda, siroz hastalarında karın bölgesinde, vajina dudaklarında, vajina içinde, kadınların göğüslerinde, her iki cinste de kollarda ve ellerde görülebilir. Elmacık kemiklerinin üstleri ve burun bölgesinde görülenler daha çok kılcal damar çatlaması şeklindedir. Oluşma nedenleri de farklıdır. Yüz bölgesinde kalın olanlar seyrek olarak göz kenarlarında olabilir. Aslında bunların hiçbiri hastalık sayılmaz ancak görsel olarak kişiyi rahatsız ettiği için estetik amaçlı yok edilebilir.
Varis Kimlerde Görülür
Herkeste görülebilir ama en çok orta yaş kadınlarda rastlanır, çocuklarda çok seyrek görülür ve doğumsal bir sorundur.Ayakta durmayı gerektiren meslekte çalışanlarda daha sıktır. Bunun sebebi ayakta durmanın damara yaptığı basınçtır.
Hamilelik döneminde gerek bebeğin yaptığı baskı, alınan fazla kilolar, hareketsizlik ve hormonal etkilere bağlı olarak normalde daha hızlı şekilde genişlemektedir, doğumla birlikte büyük oranda gerileyip düzelir. Düzelmeyenler tedavi edilmelidir yoksa bir sonraki gebelikte daha çok sorun yaratır. Gebelik süresince uygun ölçülerde çorap giyilmesi hastalığı geriletmese de şikayetlerin azalmasını sağlayabilir. Hamilelik dönemi varisi olanlar için sıkıntılı bir dönem olduğu için hamile kalmadan önce tedavi olma doğru bir yaklaşım olur.
Kılcal Damar Çatlamaları
Telenjektazi denilen ince varislerdir. Normal gözle görülemeyecek kadar ince kılcal varislerin 1 mm ve daha kalın hale gelmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Daha çok estetik kusur yapar ancak sızlama ve kramp şikayetleri olanlarda sıkça sebep bu kılcallardır. Radyo frekans ve lazerle tedavi edilir, lazer 3-10 seans arası gerekebilir ancak radyo frekansla % 90-95 tek seansta tümüyle yok edilebilir seyrek olarak 2.seans gerekebilir. Tecrübeli ellerde sakleroterapi ve köpüklü tedavi de son derece başarılı sonuçlar verir. Geçici olarak pembelik ve kahverengi lekelenmeler olabilmektedir ancak mutlaka kendiliğinden düzelir. Son yıllarda geliştirilen silgi lazer de kılcal damar çatlamalarında oldukça etkili bir yöntemdir.
İç Varis
Bacaklardaki toplardamarlarda derinde ve yüzeyde olmak üzere iki damar sistemi vardır ve kirli kanı kalbe taşır. Bunlardan dışarıda olan genişlediğinde gözle görülür ve bunlara varis denir. İçeride olanlarda genişleme olmaz bu sebeple iç varis tanımlaması doğru bir tanımlama değildir ama halk arasında yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.
Dış Varis
Alında diğerlerinden farklı değildir, derisi ince olan diğer bir deyimle deri altı yağ dokusu ince olan kişilerde sanki dışarı fırlamış gibi görünebilir. Bu dışarı doğru fırlamış görünmesi diğerlerinden farklı olduğunu göstermez.
Varisin Dereceleri
Grade 1 Varis
Kılcal damar çatlaması denmektedir. Cilde çok yakın genişlemiş kapiller (kılcal) damarlardır 0.1–1 mm arasında daha çok kırmızı varistir.Bacaklarda olabildiği gibi özellikle orta yaş üstü insanları da yüz bölgesinde oldukça sık rastlanır.Genellikle ciddi fiziksel rahatsızlık yapmazlar ama görsel olarak çirkin görünüme sebep olurlar.Özellikle etek giyen kadınlarda sıkıntı yapabilir. yazın kısa şort veya mini etek giymek isteyenlere engel olacak kadar yaygın olabilir.Ayak bileği civarında olanların rengi biraz daha mora çaldığı için daha dikkat çekici olabilmektedir.Bu tür kılcal damarlar bacaklar dışında yanaklar, burun üstü, burun kenarları gibi alanlarda da görülebilmektedir.
Grade 2 Varis
Cilt yüzeyine yakın seyreden kırmızı, yeşil, mor renkli 1-3 mm çapında daha çok ağ şeklinde varistir. En sık diz arkası ve ayak bileğine yakın bölgelerde görülür ancak bacağın her yerinde görülebilmektedir.Ciddi bir rahatsızlık vermez ancak etek giyen kadınlarda ve yazın kısa şort giyenlerde sosyal sorun yaratabilmektedir.Tedavisi en kolay varis tipidir ve köpükle kısa sürede hiçbir iz kalmayacak şekilde yok edilebilir.Her ne kadar doktora başvuranlar arasında ilk sırayı almasa da genel taramalarda en sık karşılaşılan düzeyidir. Ağrı, sızı kramp gibi şikayetler pek rastlanmaz.Bu düzeyde tedavi planlanması ve başlanması en doğru yaklaşım olur, çünkü ilerlemeden yok edilmiş olur.
Grade 3 Varis
Orta kalınlıkta diye de tanımlanmaktadır. Cildin hemen altında mavimsi 3-4 mm çapında basıncı düşük varistir. Görsel kirlilik yanında hastada ağrı, kramp, sızlama ve yanma gibi şikayetler de yapar.2.Dereceden daha seyrektir ancak yine de neredeyse her 100 kadından 20 sinde görülür. Bu düzeydekilere pake exizyonu ameliyatı yapılmaktaydı ancak tedavi edilenlerin neredeyse tamamında hastalık tekrarladığı için pake exizyonu büyük oranda terk edilmiş ve ameliyatsız yöntemlere geçilmiştir.Ameliyatsız yöntemlerle hiçbir sorun yaşanmadan yok edilebilir.En yaygın tiptir daha doğrusu doktora baş vurma derecesi en fazla 3. derecede olur.Yine en sık tedaviye alınan hasta gurubudur.
Grade 4 Varis
Varisin en ilerlemiş seviyesidir.Toplar damarlar parmak kalınlığına erişmiş, kıvrılmış ve cidarı ileri derece incelmiştir.Tedavi geciktirilirse damarlar bilek kalınlığına kadar genişleyebilir. Teşhisi muayeneyle konulabilir.
Tüm dereceler gibi bu da ameliyatsız tedavi yöntemleriyle tedavi edilebilir. Eskiden standart ameliyat yapılırdı ama son yıllarda geliştirilen yeni tedavi yöntemleriyle çok ileri grade 4 varisler de ameliyatsız, ayaktan yani sosyal yaşama ara vermeden tedavisi yapılabilmektedir. Ameliyatlardan sonra tekrarlamanın sık görüldüğü bu tite ameliyatsız yöntemler sonrası tekrar ihtimali çok düşüktür
Varisin bu sınıflaması dışında bir de class 1-5 arası sınıflaması vardır, bu daha çok bilimsel kaynaklarda kullanıldığı için konuya eklenmemiştir.