Molotof-Ribbentrop Paktı, onun gibi bir grup insandaki son mahkmu olarak, SSCB ve Almanya'nın ihanetinin kesin bir sembolü haline geldi.
Geçtiğimiz yaz sonunda, pek askeri olmayan tarihçiler, başta askeri olmak üzere, belgenin imzalanmasının 76 yıldönümünü kutladı; bu, yalnızca II. Dünya Savaşı arifesinde Avrupa siyasi haritasının yapılandırmasını değil, aynı zamanda savaş sonrası dünyanın sorunlarının çoğunu da belirledi. Bu, resmi adı Almanya ile Sovyetler Birliği arasındaki Saldırganlık Olmayan Paktı olan Molotof-Ribbentrop Paktı.
Birkaç tane tarihsel belgelerin sadece çağdaş olaylar üzerinde değil, aynı zamanda yüzyılın sonraki üç çeyreğinde uluslararası ilişkiler üzerinde de önemli bir etkisi vardır. Molotov Paktı - Ribbentrop sağlar. Çünkü hazırlık ve imzasındaki katılımcıların hiçbiri hayatta kalmadı ve bu anlaşmanın değerlendirilmesi uzun zamandır tarihsel bir meseleden politik bir meseleye dönüştü. Kabul et, inanılmaz bir gerçek: 75 yıldan fazla bir süre önce yapılan anlaşma, modern siyaseti ciddi şekilde etkiliyor! Ve hepsi, büyük ölçüde, sadece kötü şöhretli pakt, son yıllardaki olaylar gibi, öncelikle Rusya'nın öncelikle kendi çıkarlarından yola çıkarak uluslararası politikada hareket etme hakkını belirlediğinden. Ve SSCB'nin “müttefikleri” nin o zamandan hoşlanmadığı gibi, Rusya'nın mevcut “ortakları” da bundan hoşlanmıyor.
Beş yıllık müzakereler
Yılın Ağustos 23'inde Almanya ile Sovyetler Birliği arasındaki 1939'taki Agresif Olmayan Anlaşma'nın imzalanmasının anlamını anlamak için, yılın 1934'ine kadar geçmişe biraz daha ileri gitmek gerekiyor. O zamanlar Adolf Hitler liderliğindeki Almanların Nazi liderliği, Birinci Dünya Savaşı’nın sona ermesine neden olan Versailles Barış Anlaşması’nın aşağılayıcı koşullarına katlanmak niyetinde olmadığını bütün Avrupa’ya yeterince açık bir şekilde anlattı. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Anlaşması “Doğu Paktı” nı formüle etme ve imzalama girişimi için Fransa’nın Sovyet girişimi Almanya tarafından torpidolandı. Ancak yalnız değil: Berlin ile birlikte böyle bir antlaşma fikri Varşova'yı gömdü. Prensip olarak, bu Moskova için beklenmeyen bir şey değildi: 1918’lerin ortasına kadar, Polonya’nın Batı’daki son derece agresif dış politikası ve Büyük Britanya ve Fransa’dan geniş çaplı desteği ile SSCB’nin ana düşmanı olarak görülmesi şans eseri değildi.
Dahası, “Doğu Paktı” fikri reddedilir olmaz, Almanya Polonya ile ikili bir saldırganlık karşıtı anlaşma imzalamayı başardı. Sonuncusu tam olarak Sovyet-Alman olanı gibi uzun bir benzer dizide bu tür ilk belgeydi. Not: Sonuncusu! 1939’un Ağustos ayının sonuna kadar, en belirsiz durumda olan ve en sınırsız komşularından en sınırlayıcı eylemlerden bile olsa en saldırgan eylemleri beklemeye hakkı olan Sovyetler Birliği olduğunu açıkça izliyor.
Alman Büyükelçi Hans-Adolf von Moltke, Polonya lideri Jozef Pilsudski, Alman Propaganda Bakanı Josef Goebbels ve Polonya Dışişleri Bakanı Jozef Beck (soldan sağa). 1934 yılı, Polonya-Alman anlaşmasının imzalanmasından sonra. Fotoğraf: Deutsches Bundesarchiv
Ama Avrupa'daki genel duruma geri dönelim. Savaş öncesi Avrupa saldırganlık önleme sistemlerinin tarihi konusunda büyük bir Batı Alman araştırmacı olan Rolf Aman'a göre, “saldırganlık önleme geçmişte çözülmedi ve şu anda barış sorununu çözmüyor. Tarihsel analiz, saldırganlık önleme anlaşmalarının çoğunun neredeyse yalnızca inisiyatifini tamamladıkları ülkeler tarafından ihlal edildiğini göstermektedir. Bu tür paktlar sadece "ahlaki silahsızlanmaya" yol açtı, sınırlı ölçekte savaş ve koşullu dolaylı saldırganlığın uygulanmasına yönelik koşulları yarattı. " Ve ne yazık ki, bu Molotov-Ribbentrop Paktı açısından tamamen doğrudur. Sadece kimin ve hangi nedenle bu belgenin imzalanmasını zorladığını hatırlamanız gerekiyor. Ve ortak versiyonun aksine, hiç Sovyetler Birliği değildi.
Polonya cephesi ne olabilir
Gerçekten de, Sovyet liderliği Almanya ile benzer bir anlaşma yapmakla ilgilendi. 1939’in başlangıcında, Avrupa toplu güvenlik sistemi pratikte var olmaktan çıkmıştı. İspanya İç Savaşı, Avusturya Anschlusları, Çekoslovakya Sudetenland'ının işgali - tüm bu olaylar açıkça, önde gelen Avrupalı güçlerin, İngiltere ve Fransa'nın, çıkarlarını doğrudan etkilememesi durumunda, herhangi bir eylem için Almanya'yı affetmeye hazır olduğunu belirtti. Ve Berlin’in doğuda en agresif adımları atması, Moskova’da var olan korkuları, Londra’nın ve Paris’in bu yönde Alman genişlemesinin geliştirilmesiyle ilgilendiği yönündeki endişeleri doğruladı.
Ayrıca, 1934'te imzalanan Alman-Polonyalı saldırganlık sözleşmesinde, üçüncü ülkelerden birinin taraflarındaki çatışmalarda tarafsızlığa saygı konusunda daha fazla bağlayıcı nokta bulunmadığı da dikkat çekicidir. Başka bir deyişle, Polonya Sovyetler Birliği'ne saldırmaya karar verirse, Almanya ona askeri yardım sağlayabilir. Moskova'da bu ihtimal ciddiye alındı. Buna göre, Sovyet partisi ve askeri liderlik, açıkça Polonyalı tarafın Sovyet karşıtı söylemini zorluyordu. Bu, özellikle, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından, Mayıs 2015’inde, Almanya Başbakanı Angela Merkel’le yapılan ortak basın toplantısında, Molotov-Ribbentrop Paktının sonuç şartlarına değinilerek belirtildi. Ancak, 76 gibi yıllar önce, Batı bu sözleri duymadı, ancak Moskova’nın Batı demokrasileri tarafından “onaylanan” gibi olumsuz değerlendirmesini tekrar gözden geçirme arzusunu bir ipucu haline getirmeyi başardı.
Ancak Batı Avrupa tarihçiliğinde bile, Varşova'daki 1930’lerin ikinci yarısında, “üçüncü Avrupa” yaratma fikrinden ciddi bir şekilde bahsettikleri, ana rol oynayacağı yer olan, Baltık’tan Karadeniz’e tarafsız bir ülke konfederasyonu olan Baltık Birliği Polonya. Tasarımına göre, bu koalisyonun Anglo-Fransız etkisine ve Eksen ülkelerinin artan baskısına karşı olması gerekiyordu - öncelikle Almanya ve İtalya. Aynı zamanda, Varşova'da, ortak bir Polonya-Macaristan sınırı kurma ve Polonya-Romanya birliği oluşturma fikrini yüksek sesle dile getirdiler. Ve bu planların uygulanması, sadece Litvanya ve Çek Cumhuriyeti ile Polonya'da var olan bölgesel çatışmaları önledi.
Almanya'nın Avusturya'yı ilhak etmesi ve Çekoslovakya'yı işgal etmesi üzerine karar verildi. O sırada Polonya, birliklerini 1920'ten geldiğini iddia ettiği Cieszyn bölgesine gönderdi ve Litvanya'nın anayasadan Vilnius'u cumhuriyetin başkenti ilan eden bir madde bırakmasını istedi. Varşova'daki son şartlara uymamak, kendi askeri güçlerini elde etme ihtimaliyle bağlantılıydı ve SSCB'nin yalnızca doğrudan siyasi müdahalesi, Litvanya sınırında yoğunlaşan Polonya kuvvetlerini durdurdu.
Daha fazlasını alın - daha az alın
Her bir toplantıda bize ve diğer komşuların para, yemek ve kamu hizmetlerini onunla paylaşmasını gerektiren bir komşumuzun merdivenlerimizde yaşadığını ve bunu çok agresif bir biçimde yapmamızı hayal edelim. Dahası, bu saldırgan komşu, başka bir komşuyu da yanına çekmeyi başardı - emekli bir Özel Kuvvetler askeri, bir zamanlar ailesi bir apartman dairesinde üç odayı işgal etti, ancak bir işten çıkarıldıktan sonra. Her ne kadar özel kuvvetler emekli de eylemlerde ve ifadelerde çok utangaç olmasa da, komşu-saldırgan üzerinde etkili olan ve onunla hemfikir olabileceği izlenimini veriyor. Kendimizi yabancı saldırganlıktan korumak için bu çok açık bir müttefik olmasa bile vazgeçecek miyiz? Cevap bence çok açık.
Benzer şekilde, Almanya ile bir saldırganlık karşıtı anlaşmanın imzalanmasının anlamı SSCB'nin liderliği için açıktı. Moskova, Berlin’le ortak güvenlik konusunda hemfikir olmayı başarırsa ve bütün bunlar Londra ve Paris’le tekrar tekrar ortak güvenlik konusundaki görüşmelerin kesintiye uğramasına rağmen, Sovyetler Birliği ordusunu güçlendirmek için gereken zamanı alacak - sonuçta, hava artık sadece savaş kokuyor, ve açıkçası yanma kokuyor. Ayrıca, kendilerini başta Polonya olmak üzere başarısız Baltık Birliği katılımcılarının tahmin edilemeyen eylemlerinden korumak mümkündür.
Öte yandan Almanya, SSCB ile Sovyetler Birliği'nin kendisinden daha fazla bir saldırganlık karşıtı anlaşma ile ilgilendi. Berlin’de, yalnızca İngiltere ve Fransa’yla ve onların uydularıyla sonuçlanan bir ittifakın Moskova’yı ona karşı çıkmaya zorlayabileceği anlaşıldı. Anglo-Sovyet müzakerelerinde bir kilitlenme olduğu anda, Alman tarafı saldırganlık karşıtı bir pakt oluşturma ve imzalama çabalarını sert bir şekilde yoğunlaştırdı. SSCB bu belgeye güvenlik garantisi verdiyse, Nazi Reich Batı'da Doğu’dan tehdit korkusu olmadan hareket edebildi. Aslında, yakında başlayan II. Dünya Savaşı'nı kanıtladı.
Kremlin'de Stalin ve Ribbentrop Kremlin'de Stalin ve Ribbentrop Fotoğraf: Deutsches Bundesarchiv / wikipedia.org
Bu şartlar altında Molotof-Ribbentrop Paktı imzalandı. Çok sonraları, bu pakette gizli bir protokolün var olduğu bilindiğinde, devasa bir skandala neden olan oydu. SSCB ile Almanya arasındaki savaş öncesi Avrupa’daki etki alanlarının bölünmesi konusundaki anlaşmaya Stalin-Hitler’in hapsi ve kanlı paylaşılması, hatta daha da kötüsü denildi ve altı yıl sonra Ocak 1945’te benzer bir belgenin imzalandığından kimse endişe duymadı. Stalin ve Roosevelt ve Churchill. Ancak, Sovyet-Alman paktı nesnesinin protestocuları yaptıysa, yılın 1939'in yamyam antlaşmasını muzaffer güçlerin de imzaladığı Yalta anlaşmalarının ağırlıklı noktaları ile karşılaştırabilirsiniz!
Ancak, 1939 yılında, Sovyetler Birliği, güvenliğinden endişe duyuyor, gerçekte olduğundan çok daha fazla kağıt aldı. Gizli protokol, Almanya ve SSCB’nin Baltık Ülkeleri’ndeki ilgi alanlarının sınırının, aynı zamanda Polonya’da kalan Vilnius’u alan Litvanya’nın kuzey sınırı olduğunu belirtmiştir. Polonya toprakları boyunca, çıkarların bölünmesi Narevu, Vistula ve Sana nehirleri boyunca gerçekleşti ve belgede belirtildiği gibi Polonya’nın bağımsızlığı konusu, daha sonra tarafların anlaşmasıyla “nihayetinde açıklığa kavuşturulabildi”. Ek olarak, protokol SSCB'nin Almanya'nın reddettiği Bessarabia'ya olan ilgisini de kaydetti.
Aslında, 1 Eylül’ünden sonra, 1939’tan sonra, Alman’ın Polonya’ya karşı saldırganlığının başladığı ve ülkesinin kısa süre sonra hükümetin merhametine terk ettiği zaman, Sovyetler Birliği, verilen gizli protokolden çok daha küçük bir alana yer verdi. Batı Belorussya ve Batı Ukrayna toprakları, yılın 1920'inden önce Rusya'nın bir parçası olan Bugüne kadar - yani, Polonya tarafından işgal edilmeden önce - Sovyet oldu. Bessarabia, 1920'lerden önce aynı zamanda bir Rus bölgesi olan Sovyet oldu. Aslında, Moskova, İç Savaş kaosunda ve müdahalesinde kaybettiği toprakları geri kazanmıştır.
Gerçek Sovyet-Alman ilişkileri açısından bakıldığında, bu anlaşma çok az değişti ve diğer benzer eylemlerin geleneğine tamamen uyuyordu. Anlaşma taraflarının birbirlerine saldırmaktan kaçınmasını ve eğer birinin üçüncü tarafın askeri eylemlerinin hedefi haline gelmesi durumunda tarafsızlıklarını gözlemlemesini, “diğer tarafa doğrudan veya dolaylı olarak yönlendirilen” güçler grubuna katılmayı reddetmesini ve karşılıklı değiş tokuşu düzenlemeyi taahhüt ettiğini belirtti. tarafları etkileyen konularda bilgi.
Sendikayı unutmuş müttefikler
Sovyetler Birliği’nin neden Ağustos’un 23 Ağustos 1939’inde Almanya’yla saldırganlık anlaşması imzaladığının sorusunu gündeme getiren, hatırlamaya değer başka ne var? Bu tür anlaşmaların, SSCB'nin Avrupa dış politika arenadaki konumunu önemli ölçüde karmaşık hale getirmesi, diğer ülkelerle, Moskova'nın çatışmasıyla bağlantılı bir şekilde ya da bir başkasıyla, Berlin daha önce imzaladı. Litvanya ile yapılan saldırganlık karşıtı anlaşma, yılın 22 Mart 1939'inin (aynı zamanda Almanya'nın Memel bölgesine aktarılması - modern Klaipeda çevresindeki topraklar - Danimarka ile 31 Mayıs 1939 - Letonya ve Estonya - Anlaşma - 7 Haziran 1939) arasında imzalandı. Böylece, bir kez daha vurguladığımız Sovyetler Birliği, Almanya’nın ortaklarıyla benzer bir anlaşma imzalayan son ortak oldu. Ve bu anlaşma, savaş öncesi Sovyet tarihindeki şüphesiz olumlu rol oynamıştı. 22 Haziran'dan bir buçuk yıl önce kalan Kızıl Ordu’nun yeniden silahlandırılmasının temelini atması yeterliydi; bu da Büyük Vatanseverlik Savaşı’nın ilk döneminde büyük kayıplara mal oldu.
SSCB'ye Alman saldırısının duyurulması. Fotoğraf: waronline.org
Ve hatırlanması gereken bir şey daha, her zaman siyasi anlaşmalara gelmesidir. Cynical Batılı politikacılar uzun zaman önce politik oyunlarda müttefik olmadığı, sadece geçici ortaklar olduğu ilkesini belirlediler. Ancak, her zaman olduğu gibi, Batı demokrasileri sadece kendilerine ve onların uydularına bu yaklaşımı kullanmalarına izin veriyor. Bir başkası, daha az güçlü olmayan, ancak daha az ilkesiz olan, aynı olanı ele geçirdiğinde оружияgizli komplolar hakkında çığlık atıyor, insan haklarını ihlal ediyor ve kana susamış hırslar. Çok temiz olmayan bir dış politika anlaşması yapmak zorunda kalan bir ülke olsa bile, ortağının ihaneti için bu ortağa - vatandaşlarının milyonlarca canı için muazzam bir bedel ödemek zorundasınız. Bütün medeniyeti, kendisini aldatan rakibinden kurtarmak için ödeme yapmak. Sonra onu kandırmakla suçlanan kişi.
Ancak, o zaman, yılın Ağustos ayındaki 1939’inde, Sovyet liderliğinde bile, hiç kimse bu anlaşmanın SSCB tarafından ne kadar ihtiyaç duyulacağı konusunda uzun bir yankı olacağını düşünemezdi. Moskova daha güçlü ve daha güçlü olmak için zaman kazanmaya çalıştı ve aldı. İki yıldan daha az bir sürede gerçekleşen Büyük Vatanseverlik Savaşı, yalnızca Sovyet hükümetinin korkularının geçerliliğini doğruladı. Savaş sonrası olaylar, “siyasi oyunlarda müttefik yok” ilkesinin ne kadar adil olduğunu kanıtladı. Muzaffer ülke, SSCB gibi en kısa sürede sarsıldı ve iç siyasi felaketler arasında uçtu, tam olarak Avrupa'daki Ağustos 23'unun 1939'inde Nazizm ve Stalinizm kurbanlarının anısına çağrıldı. Molotof-Ribbentrop Paktının zorunlu bir zorunluluk olduğu ve böyle bir sıradaki sonuncuydu, Batı hatırlamamayı tercih ediyor - oyunumuzu bozmayacak şekilde düşünmeliyiz.