İslam Dünyasının Dahisi: El-Cezeri
Güdüm biliminin en büyük dahisi kabul edilen El Cezeri aynı zamanda fizikçi olup robot ve matriks ustasıdır. 1153 yılında Cizre’nin Tor mahallesinde doğmuş olup 1233 yılında doğduğu şehirde hayatını kaybetmiştir. Öğrenimini Kürt Medresesi Camia’da bitirdikten sonra yine medrese de fizik ve güdüm bilimi olarak bilinen sibernetik alanına yönelen El Cezeri, yaşadığı dönemde bir çok ilke imza attı. Alışılmışın dışındaki pek çok buluşu da hala kullanılmaktadır. Diyarbakır’a gittiği bir dönemde icadlarını Otomata olarak da bilinen ‘’Hayal ve Tekniğin Birleşmesiyle Oluşan Marifetler’’ adlı kitabında topladı. Yazdığı kitabın bir nüshasını Abbasi Hükümdarına diğer bir nüshasını Artukoğlu Hükümdarına sunan El Cezeri, bu kitapta Arşimet, Pisagor gibi Yunanlı bilimcilerin mekanik ve matematiğe dayalı olarak aletlerin çalışma yapısını ve biçimlerini ortaya koydu. Daha sonra Bağdat’a gönderilen kitap ne yazık ki Moğol istilası sırasında kayboldu.
1. Otomata
El Cezeri’nin icadlarının olduğu bu kitap kısacası bir mühendislik kitabıdır. Bağdat’a gönderilenlerin Moğol istilası sırasında kaybolmasının yanı sıra Diyarbakır’daki kitabın ise saraydan çalındığı rivayet edilmektedir. Kitabın tamamı olmasa da bir bölümü bugün Topkapı Sarayı’nda korunmaktadır. Sadece 16 sayfasına ulaşabildiğimiz bu kitap içindeki icadların bazıları Artuklu sarayında yapılıp kullanılmıştır.
2. Otomata – Su Hilesi
Kitap içindeki bir icad örneği. Buradaki robot, belli aralıklarla terazi ucundaki kovalardan biri dolar diğeri boşalır; böylece ardışık zamanlı sıra ile her iki tarafta da eşit aralıklarla su alımı sağlanır. Bu icat, sanayi devriminden sonra ileri derecede yağ püskürten ağır iş ve seri üretim yapabilecek fabrika makinalarının belli aralıklarla durmasını ve bir diğer makinanın çalışmasını sağlayan düzeneklerin anahtarı olmuştur.
3. Otomata – Filli Su Saati
Çağın ötesindeki buluşlarıyla herkesi etkileyen El Cezeri, sibernetik bilimi denince akla ilk gelen isimdir. Yaptığı icadları sadece kurmakla yetinmeyip, otomatik olarak çalışan sistemler arasında da dengeyi sağlamayı başarmıştır. Zira otomatik olarak işleyen bu sistemlerin üstünde bunları control eden başka bir sistem vardır.
4. Otomata – Kandil Saati
Kitap içerisindeki çizimler renk açısından zengin olmasının yanı sıra figürler Uygur üslubunda olup hareketsizdir. Her insan figürü muhakkak bir hayvan ile gösterilmiş olup; birinin diğerini harekte geçirdiği figürler olarak karşımıza çıkmaktadır. Kitabın yer yerinde alınan ölçümler, titiz bir çalışmanın ürünü olduğu göstermektedir. Burada kandil saati robotu örneği vardır. Kitaptaki diğer icatlara örnek olarak; içki sunma makinası, kan alma makinası ve saz çalan robotlar verilebilir.
5. İsmail Ebu'l İz Bin Rezzaz El Cezeri
Robotik bilimin babası, ilk mekanikçi ve büyük mühendis sıfatlarına en yakışan isim belki de El Cezeri’dir. Leonardo Da Vinci’den 300 sene önce dişli çarklar ve esaslarına dair bir çok temel kaideleri kitabında yazmıştır. Tüm bu çalışmaları günümüzde dahi bazı bilim insanlarını hayrete düşürmektedir.
DİĞERLERİ
Rönesans'ın Etkili 5 İsmi
‘Yeniden doğuş’ anlamında Fransızca bir sözcük olan Rönesans, tam da adına yakışır sanatçıları bu dönemde barındırmıştır. 15. Yüzyılda başlayan bu kültürel akım, Klasik Antik Çağı yeniden canlandırma arzusu taşımış; sanatçılar gotik fikirlerden yüz çevirdikleri gibi sanatsal ilginin merkezini Tanrıdan insana çevirmiştir. Rönesans boyunca sanatçılar bir işi yapan anonim zanaatkarlar değil, kimliği belli yaratıcı entelektüeller olarak karşımıza çıktılar. Canlı modeller kullanarak oran çalışmalarında ideal güzelliği keşfedenler; Leonardo da Vinci, Michelangelo ve Raffaello gibi sanatçılar bütün yeteneklerini olabildiğince geliştirerek Rönesans insanını kendi kişiliklerinde somutlaştırdılar. Sarsıcı güzelliğe, güce ve dengeye sahip sanat eserleri; kendilerinden sonraki pek çok kuşa tarafından örnek alındılar.
5 Maddede Bosna’daki Türk Sembolü: Drina Köprüsü
Bosna Hersek’in Visegard şehrinde bulunan Türk mimarisinin estetik ve güzelliğinin önemli bir örneği olan Drina Köprüsü, Osmanlı tarihinin önemli sadrazamlarından Sokullu Mehmed Paşa adına yapıldı. Bu değerli yapının mimarı ise, tarihin gördüğü en büyük mimarlardan biri olan Mimar Sinan’dı. 5 asra yakın tarihiyle halen daha işlevini sürdüren bu köprü yalnızca Türk kültürünün değil, dünya mirasının bir parçası durumunda.
Fethi ve Fatih'i Öğrenmek İsteyenlere 10 Kitap Önerisi
Osmanlı Devleti’nin en şanlı padişahlarından Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u fethetmesi ve Bizans İmparatorluğu’nun bu vesileyle tarihin tozlu raflarına karışması, yalnızca Türk tarihi açısından önemli bir gelişme olmakla kalmayıp, Avrupa tarihi için de kırılma noktası oluşturdu. Tarihi derinden etkileyen bu önemli olayın nasıl cereyan ettiğini ve fethin başmimarı Fatih Sultan Mehmed'in hayatını etraflıca öğrenmek isteyenler için 10 adet tavsiye kitap derledik. Neden mi bu kitaplar? Cevabımız hemen aşağıda.
5 Maddede Arabistanlı Lawrence'ın Serüveni
Osmanlı İmparatorluğu’na karşı İngilizlerin desteği ile planlanan Arap ayaklanmasında rol üstlenen Thomas Edward Lawrence İngiltere'nin Kuzey Galler bölgesinde evlilik dışı bir çocuk olarak dünyaya geldi. Özellikle kaleme aldığı anıların kitaplaştırılması ve adına çekilen filmle şöhreti daha da artan Lawrence dünya çapında tanınan bir figüre dönüştü. Ancak onun kahraman olduğu yönündeki yaygın görüşün aksine Batı kamuoyuna pohpohlanan suni bir kahraman olduğu görüşü mevcut. Benliğinin oluştuğu süreçten suni kahraman iddialarına kadar çeşitli yönleriyle Arabistanlı Lawrence tarihi fotoğraflarla bu çalışmada.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun