“ÖTEKİ” GÖRÜLEN İKİ MAHALLENİN KAVGASI
Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa, 2. Mahmut’a karşı isyan ederken, Mersin diye bir yeri hiç bilmiyordu. Tarihin çelişkili diyalektiği öyle kuruldu ki, Modern Mersin’in kuruluş hikayesinin en başında Kavalalı ailesioldu.
Kavalalılar 1831 yılında bugünkü Mersin’in bataklıkları kurutularak çok iyi tarım arazileri olacağını tespit ettiler. İşte o gün başlayan göç öyküsü,bugünkü BAHÇE mahallesinin oluşumunu sağladı..
ÖNCE LAZKİYE MAHALLESİ
Mersin toprakları tarım yapmaya elverişliydi ama, tarım yapacak bilgiye sahip insan gücü yoktu. Dağ köylerinde oturan Yörük Türkmenler hayvancılıkla geçiniyorlardı. İşte bu sebepten Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın oğlu İbrahim Paşa, Suriye ve Mısır’dan modern tarımı bilen fellahları (çiftçileri)getirmeye başladı.
Gelenler bugünkü Kiremithane’ye Huu adı verilen saz ve kilden meydana gelen kulübeler yaptılar. Civardaki bataklıklar kurutuldu ve böylece tarım süreci başladı.
Kiremithane civarı tıpkı Lazkiye’deki gibi tarım arazileri olmaya başladı.
Lazkiye ve Mısır’dan gelen fellahlar bugünkü bahçe mahallesinde bahçecilik yapmaya başladılar. 1860 ve 1870’li yıllarda çeşitli yerlerden gelen Rum, Ermeni, Yahudi, Maruni zenginlerin bahçelerinde artık fellahlar çalışıyordu.
Uray caddesine aynı yıllarda Osmanlı içinden ve dışından bir çok tüccar, gemici, yelkenci, bankacı gelmişti. Arap çiftçilerin bir kısmı, Uray caddesindeki zenginlerin bahçelerinde,kimileri de Ermeni ve Yahudilerin iş yerlerinde çırak ve kalfa olarak çalışıyordu. İşte bu nedenledir ki günümüz Mersin’inde zanaatkarlık halen Arapların elindedir. Uray caddesinin zenginleri ile fakir Araplar arasındaki bu ilişki kurtuluş savaşına kadar sürdü.
Öte yandan dağ köylerinde oturanlarla Tarsus’tan gelenler de bugünkü Camii şerif mahallesine yerleştiler. Bugünkü Mersin 1860-70 ve 1880’lerde üç mahalleden oluşuyordu. Bugünkü Çavuşlu mahallesinde ise Rumlar yaşıyordu. Bu arada İhsaniye mahallesi de 1900 yıllarında oluştu. 1914’lere kadar Mersin’in mahalleleri sadece bunlardı. Çok dinli, çok etnik yapılı ve çok kültürlü bir Mersin vardı o zamanlar.
Adana-Mersin tren yolunun yapımına 1865 yılında başlandı ve 1886 yılında hizmete açıldı. Tren yolunun yapımı sırasında olmak üzere, yolun faaliyete geçmesiyle birlikte işgücüne gereksinim oldu. İşte o yıllarda indir-bindir işinde çalışmak için Doğu ve Güneydoğu illerinde bir çok emekçi Mersine geldi. Haliyle bu işçilerin büyük kısmı tren garının civarındaki barakalarda oturuyorlardı.
Kurtuluş savaşı sonrası Mersin’de mülkiyet el değiştirdi. Tarım arazileri ve bir çok başka şey yerli Türk unsurlara geçti. Mersin giderek büyüyordu. Kiremithane’de yaşayan ve Bahçe mahallesinde Rum, Ermeni ve Yahudilerin bahçelerinde amelelik yapan Arap çiftçilerin zenginleri, bir zamanlar çalıştıkları bahçelerin sahibi oldular.
Zengin Arap aileler Cumhuriyet Mersin’inin kurucu unsurları arasında yer alıyordu.
YENİ MAHALLE
Tam da o günlerde, tren garının civarında barakalarda yaşayan emekçilerin bir kısmı bugünkü Yenimahalle’de yeni evler yaptırmaya başladılar.
Doğu ve Güneydoğu’dan gelen Kürt yurttaşlar Mersin’de asimile oldular ve Yenimahalle’nin asli unsurları olarak tarihe geçtiler. Bahçe mahallesi sakinleri ile Yeni Mahalle sakinleri o günden sonra birbirlerini çekemediler. Çünkü her iki mahalle’de “Yeni Mersin”in nimetlerinde en az yararlananlardandı.
Yeni Mersin, daha çok dağ köylerinden gelen ve sonuçta Kurtuluş savaşına şöyle ya da böyle katılmış Türk unsurlarca kuruluyordu. Bu bağlamda Bahçe Mahallesi ile Yeni Mahalle “ÖTEKİ” görülüyordu. Günümüzde de olduğu gibi, kavga zenginlikte değil, fakirlikteydi. Mersin’in o günkü siyasi ve ekonomik rantlarından yeterince faydalanamayan Bahçe ve Yenimahalle sakinleri sürekli olarak birbirlerini rakip gördüler.
Her iki mahalleden “delikanlılar” çıktı. Yakın tarihe kadar Yenimahalle delikanlılarının öyküleri ve Bahçe Mahallesinin ‘’ağırabi’’leri anlatılır.
Bahçe mahallesi ile Yenimahalle arasındaki rekabetin temeli yoksullukta eşitliğe ve yoksulluk nedeni olarak birbirlerini görmelerine dayanıyordu.
Bu iki mahalle birbiriyle uğraşırken maalesef nimetler başkaları tarafından kullanıldı.
Share on Facebook