BİLİMİN TANIMI
Bilim, insanoğlunun tabiattan kaynaklanan korkusu, merakı ve evreni anlama çabası sonunda ortaya çıkmış ve zamanla gelişmiştir. İnsanların merakı çevresini ve kendisini araştırmaya itmiştir. Modern anlamda “bilim” kavramı ilk kez 19. yüzyıl ortalarında İngiltere’de kullanılmıştır. Bilim insanı kavramı da yine İngiltere’de ilk kez 1840 yılında Wheweel tarafından ortaya konmuştur.
Bu tarihten sonra bilimin tanımı ve odak noktası konusunda birçok tanım ve ifade bulunmaktadır. Bazı araştırmacılara göre bilimin odak noktası insan, diğer bazı insanlara göre ise doğadır. Bu nedenle bilimin birçok tanımı bulunmaktadır. Bu tanımlardan birkaçı kısaca şöyledir;
- Bilim, doğal ve toplumsal dünyayı açıklayan geçerli ve güvenilir bilgiler bütünüdür.
- Bilim, doğal ve toplumsal olgu ve olaylar hakkında deney, gözlem ve test yoluyla elde edilen tutarlı ve düzenli bilgilerdir. Bilim, insanoğlu için doğal ve toplumsal gerçeği arayış faaliyetidir.
- Bilimsel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak doğal ve toplumsal dünya hakkında elde edilen genel geçerli bilgilerdir.
- Olgu ve olaylar arasındaki ilişkileri belli bir teorik yaklaşım çerçevesinde açıklayan mantıklı ve tutarlı bilgilerdir.
Bu tanımlara bakıldığı zaman bilim; insanoğlu için doğal ve toplumsal gerçeği arayış faaliyetidir. Bilim insanları bir sorunu çözmek amacıyla belli teorik yaklaşımı, bu teorik yaklaşıma uygun bir araştırma yöntem ve tekniklerini, elde edilen verilerin yorumlanması ile ilgili akılsal ve mantıksal çözümlemeleri yaparak bilinmeyeni bilinir kılmaya çalışmaktadır.
BİLİMSEL BİLGİNİN ÖZELLİKLERİ
Bilimsel bilgi, tabiat ve toplumsal dünyanın sistematik bir şekilde incelenmesi sonucunda elde edilmiştir. Bilimsel araştırmaların aşamalarına bağlı kalınarak elde edilen bilimsel bilginin özellikleri şu şekilde özetlenebilri;
- Bilimsel bilgi gerçektir. · Bilimsel bilgi mantıksaldır. · Bilimsel bilgi nesneldir. · Bilimsel bilgi kolay anlaşılır, açık ve nettir. · Bilimsel bilgi genellenebilir bir bilgidir. · Bilimsel bilgi geçerli ve güvenilirdir. · Bilimsel bilgi araştırma yöntem ve teknikleriyle elde edilir. · Bilimsel bilgi eleştireldir.
Konu ve Kullandıkları Yöntemlerine Göre Bilimlerin Sınıflandırma
Formel Bilimler
Konusunu doğadan almayan yani duyularımızla kavrayamadığımız, fakat duyular üstü bir ideal varlık alanını ele alan bilim dallarıdır. Bu bilimler ilke ve sembolleri konu edinen genelleme ve tümdengelim yöntemlerini kullanan matematik, mantık geometri gibi bilimlerdir. Formel bilimlerin konuları düşüncede bulunduğu için deney yöntemini (tümevarım) değil de akıl yürütme yöntemini (tümdengelim) kullanırlar.
Doğa Bilimleri
Tabiatı çeşitli açılardan inceleyen ve açıklamaya çalışan ve tümevarım yöntemini kullanarak ve tabiat kanunlarını bulmaya çalışan fizik, kimya, biyoloji, astronomi, jeoloji gibi bilimlerdir. Niteliksel araştırmalar, katılımcılardan alınan görüşlerin derinlemesine anlaşılmasına yardım ederken, niceliksel araştırmalar bu görüşlerin ölçülmesine yaramaktadır.
Sosyal Bilimler
Doğal ve sosyal bilimlerin temel deneysel yöntemlerinden ayrılan, büyük oranda çözümleyici, eleştirel veya düşüntülü yöntemler kullanarak insan durumunu inceleyen disiplinlerdir. Hem tümevarımı, hem de tümdengelimi kullanan tarih, antropoloji, psikoloji, sosyoloji, siyaset bilim, dilbilim bilimlere verilen addır. Bu konuların araştırmalarını içeren nitel araştırma, insanın kendi sırlarını çözmek ve kendi çabasıyla biçimlendirdiği toplumsal sistemlerin derinliklerini keşfetmek üzere geliştirdiği bilgi üretme yollarından birisidir.