Savunma mekanizmaları, olumsuz durumlar karşısında kalmış bireylerin bilinçsiz bir şekilde geliştirdikleri benliklerini korumaya yönelik olan savunma araçları olarak bilinir. Savunma mekanizmaları kişilere geçici faydalar sağlar, kesin olarak çözümler getirmez. Genellikle kişilerin bilinçsiz bir şekilde yaptıkları psikolojik stratejilerdir. Savunma mekanizmaları nedir, savunma mekanizmaları kaç tanedir gibi soruların cevaplarına yazıdan ulaşılabilir.
İçindekiler
- Psikoloji de Savunma Mekanizmaları Nedir?
- Psikoloji de Savunma Mekanizmaları Nelerdir?
Psikoloji de Savunma Mekanizmaları Nedir?
Savunma mekanizması, engellenme veya çatışma gibi olumsuz durumlarda kalan kişilerin geliştirdiği benliklerini korumaya yönelik araçlar olarak bilinir. Bireyler savunma mekanizmalarını bilinçsiz olarak kullanır. Sürekli olarak kullanıldığı zaman anormal bir nitelik kazandırır. Bireyler savunma mekanizmaları ile duymuş olduğu kaygıyı azaltmaya ve tehdit altında kalan benliklerini korumaya çalışır. Savunma mekanizmalarının bazıları olumlu sonuçlar verirken, bazıları da olumsuz sonuçlar verir.
Psikoloji de Savunma Mekanizmaları Nelerdir?
Savunma mekanizmaları; bastırma, bahane bulma, yansıtma, ödünleme, yüceltme, karşıt tepki geliştirme, özdeşim kurma, hayal kurma, kaçma, yön değiştirme, kendine yöneltme, gerileme, yadsıma ve pollyanna olmak üzere toplam 14 tanedir.
Bastırma Nedir?
Bastırma, bilinçaltına itme, bilinçten uzaklaştırmaya çalışmadır. Kişi için kaygı ve üzüntü veren olay ve durumların unutulması yani bilinçaltına itilmesi olarak bilinir. Bastırma bir unutma biçimi olarak bilinir. Böylece kişiler kendilerine zarar veren duygu ve düşüncelerden kurtulmuş olur. Bastırma mekanizması, Freud’un birçok teorisinin temelini oluşturmaktadır. Bastırma, ego savunma mekanizmalarının en temelini oluşturmaktadır. Genellikle diğer savunma mekanizmaları ile beraber kullanılır. Bu mekanizmanın aşırı aktifliği durumunda kişilerin gerçekleri yadsımalarına, bunun sonucunda da kişilerde davranış bozukluklarının oluşmasına sebep olur.
Bahane Bulma Nedir?
Mantığa bürüme olarak da bilinen bahane bulma, kişilerin herhangi bir olay ve durumlar karşısında asıl nedeni söylemeyip yeni nedenler uydurması olayıdır. Her kişi günlük hayatın belli bölümlerin de bu mekanizmayı etkinleştirmektedir. Böylece kişiler kendilerine karşı duydukları güveni koruyarak, toplumun alay veya suçlamalarından da korunacağına inanırlar. Mantığa bürüme mekanizmasının aşırı olarak aktif olduğu zaman kişiler kendi hayatına etkide bulunamadığını düşünür. Böylece acizlik duygusuna kapılırlar.
Yansıtma Nedir?
Yansıtma, başkasını suçlama veya kendi suçunu başka birine atma olarak da tanımlanabilir. Tam anlamı ile kişinin kendi yanlışlarını, olumsuzluklarını başka kişiler de görmesidir. Saldırganlığa eğilimi olan bir kişinin diğer kişileri de saldırganlık ile suçlaması yansıtmaya örnek verilebilir.
Ödünleme Nedir?
Telafi etme olarak da bilinen ödünleme, bir alanda yapılan başarısızlığın doğurmuş olduğu eksiklik, yetersizlik ve aşağılık duyguları başka bir alanda yapılan başarı ile ortadan kaldırmadır. Ödünleme de bulunmaya sebep olan eksiklik ve yetersizlik bedensel olabileceği gibi sosyal alanlarda yapılan bir başarısızlık da olabilir.
Yüceltme Nedir?
Yüceltme, doğrudan veya doğal bir biçimde doyurulmasını toplumun onaylamadığı, dürtülerin toplum tarafından onaylanan bir sosyal alana kaydırılıp, yani biçim değiştirilip doyurulmasıdır.
Karşıt Tepki Geliştirme Nedir?
Kişilerin duygu ve düşüncelerinin tam olarak zıt yönünde bir davranış geliştirip, benlik bilincini korumaya çalışması karşıt tepki geliştirme olarak bilinir. Genellikle ergenlik dönemlerinde oldukça sık kullanılan bir savunma mekanizmasıdır. Kabul edilmeyen isteklerin sürekli olarak gizli kalması da bu isteklerin git gide artmasına sebep olur.
Özdeşim Kurma Nedir?
Özdeşleşme olarak da bilinen özdeşim kurma da, kişiler kendilerinde yetersiz gördükleri durumlarda başarılı olan kişileri örnek alır. Yapılan işlerde kişinin kendine güveni yok ise, model aldığı kişilermiş gibi davranmaya başlar. Bu durum ilerlediği zamanlarda da kişiler kendi duygu ve düşüncelerinden kopmaya başlar.
Hayal Kurma Nedir?
Fantezi geliştirme olarak da bilinen hayal kurma, kişilerin kendilerini olduğu gibi değil olmasını istedikleri gibi düşlemeleri, acı gerçekleri de tatlı hayaller biçimine dönüştürmeleridir.
Kaçma Nedir?
Problemleri yok sayma, duyarsız kalma, önemsememe gibi kavramlar ile de açıklanabilen kaçma mekanizmalarında, kişi problemler karşısında onları çözmeye yönelik davranışlar göstermek veya çeşitli savunma mekanizmalarına başvurmak yerine tepkisizlik veya vurdumduymazlık içine girerler. Problem kendine ait değilmiş, kendisini ilgilendirmiyormuş gibi davranmaya başlarlar. Kaçma davranışını gösteren kişilerde sorumsuzluk hali bulunur. Söylenenlere kulak asmayan ve oldukça ilgisiz kişiler olur.
Yön Değiştirme Nedir?
Yön değiştirme, tepkileri asıl hedefe veya asıl kişiye değil de başka hedefler ve kişilere yöneltmektir. Kişiler tepkilerinin yönünü ve yerini değiştirip, daha sonra davranışta bulunurlar. Bastırma mekanizmaları ile beraber kullanılır. Kişilerin bir olay karşısında sürekli dikkat çekmeye çalıştığı noktalar varsa kişi pasif olarak yer değiştirmeye çalışıyor olabilir. Bu durum da kişiler arasında ilişkiler bozulabilir.
Kendine Yöneltme Nedir?
Kişilerin asıl hedeflere yöneltemedikleri davranışlarını, kendilerine yöneltmelerine denir.
Gerileme Nedir?
Gerileme, önceki zamanların ve yaşların davranışlarına geri dönerek, seviyesiz davranışlar sergilemektir. Sorunları ile baş edemeyen bir kişinin çocuk gibi tepkiler vererek, ağlaması, problemlere karşı koyması, medeni davranışlar sergilemesi gereken yerlerde küfür ve kavga ile problemleri çözmeye çalışmalarıdır.
Yadsıma (inkar etme) Nedir?
İnkar etme olarak da bilinen yadsıma, kişilerin kendilerine acı veren gerçekleri kabul etmemeleridir. Yadsıma, savunma mekanizmalarının en temel olanıdır. Travmatik olaylar karşısında kişilerin ruh sağlıklarını korumalarında yardımcı işlevi olsa da mekanizmaların aşırı aktifliğinde oldukça tehlikeli olabilir. Yadsıma da kişiler geçici olarak gerçekliği erteler.