İngilizce Meali:
2. And relieve you of the burden -
3. Which had broken your back?
Meali :
Elmalılı-orijinal 94:2
Ve indirmedik mi senden o bârını?
Elmalılı-orijinal 94:3
Ki zâr etmiÅti bütün zahrını?
Elmalılı 94:2
Senden yükünü indirmedik mi?
Elmalılı 94:3
O senin sırtını ezen yükü.
DiyanetMeali 94:2-3
Belini büken yükünü üzerinden almadık mı?
DiyanetVakfı 94:2
Yükünü senden alıp atmadık mı?
DiyanetVakfı 94:3
O senin belini büken yükü .
Ãmer.N.Bilmen 94:2-3
Ve senden yükünü indirmedik mi? Ãyle ki, senin sırtına pek aÄırlık vermiÅti.
İbni Kesir 94:2
Yükünü üzerinden atmadık mı?
İbni Kesir 94:3
Ki o senin belini bükmüÅtü.
Besirul Kur’an Tefsiri:
2-3. âSenin belini büken yükünü üzerinden almadık mı?â
        Bir de senin sırtından yükünü almadık mı? Ki o yük senin belini çatır çatır çatırdatmıÅ, sırtını gıcırdatmıÅ, belini bükmüÅ, bel kemiklerini gevÅetmiÅ, sırtını zayıflatmıÅ, sırtını ezmiÅti.
Rabbimizin indirdiÄi bu yük konusunda bazı müfessirler demiÅler ki, efendim Allahâın Resûlü nübüvvet öncesi bir kısım günahlar iÅlemiÅti, bazı hataları olmuÅtu da peygamberlik sonrası iÅte bunların hacâleti altında, üzüntüsü içinde bulunuyordu da Rabbimiz onları indirdiÄini, baÄıÅladıÄını anlatıyor demiÅler. Yani buradaki Rabbimizin indirdiÄi vizr kelimesini günah olarak anlamıÅlar. İÅte nübüvvet öncesi iÅlediÄi bu günahlarından ötürü Allahâın Resûlü çok üzülüyor, çok sıkılıyordu da Allah bunları affetti, onun omuzundan onları indirdi demiÅlerdir.
Bu çok yanlıŠbir anlayıÅtır. Zira Rasûlullah Efendimizin hayatı PeygamberliÄinden önce de tertemizdi. Allahâın Resûlü KureyÅâin gözlerinin önünde doÄup büyümüÅtü. ÃocukluÄu, gençliÄi onların arasında geçmiÅti. ÃocukluÄundan beri onun hayatına muttali olan, tüm geçmiÅini bilen KureyÅ ona bir tek günah bile isnat edememiÅtir. EÄer böyle bir fiyaskosunu bilselerdi bunu ayyuka çıkarırlardı. Seni Åöyle Åöyle yaparken görmedik mi ey Peygamber? Seni falan zaman Åu Åu günahları iÅlerken yakalamadık mı? Åimdi böyle bir geçmiÅin sahibi olarak bize neler söylüyorsun? derlerdi. Ama Rasûlullah Efendimizin can düÅmanları olan KureyÅ müÅrikleri zerre kadar bu konuda ona bir Åey isnat edememiÅlerdir. Rabbimiz da Yunus sûresinde Rasûlullah Efendimizin Nübüvvet öncesi hayatının temizliÄine Åehadet etmektedir:
        âEy Muhammed, de ki: âAllah dileseydi ben onu size okumazdım, size de bildirmemiÅ olurdu. Daha önce yıllarca aranızda bulundum, hiç düÅünmüyor musunuz?â
        (Yunus 16)
De ki ey peygamberim: âEÄer Allah dileseydi ben bunu size okumazdım. Allah dileseydi ben bunu size duyurmazdım. Allah dileseydi bu Kurâanâı size bildirmez ve öÄretmezdim. Size risâletten söz etmezdim. Muhakkak siz de biliyorsunuz ki ben daha önce aranızda bir ömür boyu yaÅadım. ÃocukluÄum, gençliÄim aranızda geçti. Bundan önceki hayatımı biliyor ve tanıyorsunuz. Bundan önce size bu tür Åeylerden bahsettiÄim oldu mu? Daha önce din, iman, kitap, vahiy gibi Åeylerden hiç söz ettim mi? DüÅünmüyor musunuz?
Veya daha önce benden utanacaÄım bir davranıÅa Åahit oldunuz mu? Akıllarınızı kullanmıyor musunuz? Gerçekten de Allahâın Resûlünün risâlet öncesi kırk yılı onların arasında geçmiÅti. Bu dönem içinde senelerce Allahâın Resûlüânün Allah bana vahyediyor, bana vahiy geliyor dediÄi hiç görülmemiÅtir, duyulmamıÅtır. Ne göklerden, ne Allahâtan, ne gaybdan, ne cennetten, ne cehennemden, ne diriliÅten, ne hesaptan, kitaptan, ne geçmiÅten, ne gelecekten bir gün bile olsun tek kelime söz söylememiÅtir. ÃocukluÄundan itibaren herkesin sevip saydıÄı çok iyi bir insandı, ama kendisine Rabbi tarafından vahiy gelene kadar toplumun yönünü belirleyecek, uçuruma doÄru giden toplumunu kurtuluÅa götürecek bir bilgisi olmadıÄı için de hiçbir Åey diyemiyordu.
İÅte Rabbimiz buyurur ki, kırk yıl sizin aranızda büyümüÅ, bun-dan önce bu konularda size tek kelime bile söylememiÅ, hayatında yüz kızartıcı, baÅını önüne eÄdirecek bir tek fiyaskosu olmamıŠbir peygamberin bu geçmiÅi onun peygamberliÄinin en büyük delilidir diyerek o insanları bu konuda düÅünmeye çaÄırıyordu. Diyordu ki, ne gördünüz onda? Hangi günahına, hangi yüz kızartıcı durumuna muttali oldunuz?
İnsanlar onun böyle bir Åeyine Åahit olamadıkları gibi Allahâın Resûlü tenhada da günah iÅleyecek bir yapıda deÄildi. Kaldı ki eÄer tüm KureyÅâi atlatıp onların göremeyeceÄi bir tenhada günah iÅlemiÅ te onun sıkıntısı altında olmuÅ olsaydı, o zaman bu günahı asla Allahâtan gizli kalmayacaÄı için Rabbimiz onun önceki hayatının temizliÄine Åehadette bulunmazdı. EÄer Allahâın Resûlü tüm insanları atlatarak gizlice günah iÅleyen birisi olsaydı elbette Allah onu savunup insanlıÄa örnek yapmazdı.
Ãyleyse buradaki vizr günah deÄildir. Bu vizr aÄır yük demektir. Bunu Åöyle anlamaya çalıÅıyoruz:
1. Sûrenin önceki bölümünde de zikrettiÄimiz gibi Allahâın Resûlü kavmini, Mekke toplumunu koyu bir cehalet içinde gördükçe çok üzülüyordu. İnsanlar cansız putlara tapınıyor, Åirk adam boyu yükselmiÅ, ahlâksızlık ve fuhuÅ toplumu boÄacak hale gelmiÅ, kuvvetliler zayıfları eziyor, kız çocukları diri diri topraklara gömülüyor, toplum ya-ratıcılarından habersiz süratle cehenneme doÄru yuvarlanıyordu. Bütün bu durumları gören Allahâın Resûlü çok üzülüyordu. Bu korkunç fesadın önünü alabilecek bir çare, bir yol bilemiyor, bulamıyordu. İÅte bu çaresizlik onun belini büküyor, sırtını çatırdatıyordu. İÅte Rabbimiz de ona bir kitap, bir Åeriat indirerek yol gösterdi ve sırtındaki o yükü indiriverdi.
Veya meselâ önceleri Allahâın Resûlü bu dinin hâkimiyetinin, bu dinin yayılmasının sorumluluÄunu kendi omuzlarında hissediyor ve bunun derdiyle beli bükülüyordu da daha sonra gelen âyetlerle Rab-bimiz bu dinin hâkimiyetinin, bu dinin yayılmasının bizzat kendisine ait olduÄunu, Peygamberinin böyle bir sorumluluÄunun olmadıÄını anlatarak Rasûlullah Efendimizin omuzlarındaki yüklerini indiriyordu.
Veya yine daha önce de ifade ettiÄimiz gibi Allahâın Resûlü kendisine gelen âyetleri ezberlemeye çalıÅıyordu. Bunun sorumluluÄunun kendisine ait olduÄunu zannediyor ve bunu kendisine dert ediniyordu. Bunu sırtında bir yük ve sorumluluk biliyordu da, Rabbimiz gönderdiÄi daha önce okuduÄum âyetleriyle: âPeygamberim! Sen yo-rulma! Sen bunu dert edinme! Gelen âyetleri, sûreleri ezberleyeceÄim diye dilini hareket ettirip durma! Sen nötr ol! Sen Bizim elçimizin oku-yuÅuna tabi ol! Åunu kesinlikle bilesin ki Biz sana okuyacaÄız ve sen öÄrenmiÅ olacak ve asla unutmayacaksın! Biz onu, o Kurâanâı senin beynine kazıyacak, kalbine nakÅedeceÄiz!â buyurarak onun bir yükünü daha indiriyordu.
Bir de Allah sevgilisine onun yükünü hafifletecek, onun derdini ve dâvâsını paylaÅacak arkadaÅlar, dostlar, sahâbeler verdi. İnananlar verdi Rabbimiz ona. O kadar ki, onun dâvâsı uÄruna kendi çocuklarından, çoluklarından, mallarından, mülklerinden, doÄup büyüdükleri öz vatanlarından bile vazgeçebilecek kadar sevgilinin yoluna baÅ koyabilecek sevgililer verdi. Bu kadar çok ve samimi havari hiçbir peygambere nasip olmamıÅtı. İÅte Rabbimiz onun yükünü omuzlayacak, onun yükünü ve dâvâsını paylaÅacak bu sahâbeleriyle omuzlarındaki aÄırlıÄı indirip hafifletiverdi.
Meselâ Hz. Ãsâ (as)âın tüm havarilerinin adedi on bir kiÅiydi. Bunlardan biri de isyan edip Hz. Ãsâ (as)âyı ele vermeye teÅebbüs et-miÅti. Åimdi onun yanında bir de Rasûlullah Efendimize verilenleri dü-Åünün.
Daha önce hiç kimseye nasip olmayacak biçimde Rabbimiz Peygamberine yardımcılar verdi. İÅte bu cemaat, bu ümmet, bir Peygamberin yükünü hafifleten, derdini ve sorumluluÄunu paylaÅan en büyük destektir.
Åunu göz ardı etmeyelim ki eÄer bizler de Rasûlullah Efendimiz kadar bu mübarek yükü çekmeyi iliklerimize kadar hissedersek elbette Allah bize de yardımcılar gönderecektir. Bizim sorumluluk an-layıÅımız, bunu dert biliÅimiz bu kadarmıŠki Allah bu kadar yardımcı göndermiÅ. İÅte Peygamberin yükünün indirilmesini böyle anlıyoruz. Allah bizi de aynı Åuura erdirsin de o Åuurumuz sonucunda bize de yardımcılar göndersin inÅallah.
Ãmer Nasuhi Bilmen Tefsiri:
2. Ve senden yükünü indirmedik mi?.
2.   (Ve) Ey Son Peygamber!, (senden yükünü indirmedik mi?.) Yâni: Peygamberlik vazifesini yapma hususundaki zorlukları gidererek seni kolaylıklara eriÅtirdik, tam bir muvaffakiyetle o pek mühim, yüce vazifeni yerine getirmeye güç yetiriyorsun.
3. Ãyle ki, senin sırtına pek aÄırlık vermiÅti.
3.       (Ãyle ki:) O üzerine almıŠolduÄun peygamberlik görevi, o manevî yük (Senin sırtına pek aÄırlık vermiÅti.» sonra ilâhî bir yardım olarak o aÄırlıÄı duymaz oldun, o lan sî vazifeyi tam bir kolaylıkla yapmaya muvaffak bulundun.
Evet Yüce Peygamber, risâletin baÅlangıcında ne kadar heyecanlar içinde kalmıÅtı, halka dini hükümleri bildirmeÄe çalıÅıyordu. Bir takım inkarcıların hâllerinden dolayı pek üzüntülü bulunuyordu, fakat Cenab-ı Hak, o mübarek Peygamberine manevî bir güç ihsan buyurdu, artık risâlet vazifesini manevî bir zevk ile yapmaya devam ederek bir nice muvaffakiyetlere nail oldu.
“Inkaz” siklet, aÄırlık vermek, yükün sırta aÄırlık vererek kemikleri gizlice çatırdamaya getirmesi demektir.