GÖZ HASTALIKLARI KLİNİĞİ - Katarakt
Halk dilinde göze perde inmesi olarakta adlandırılan katarakt göz merceğinin kesifleşerek buzlu cam gibi opaklaşmasıdır.Göz merceği irisin ve gözbebeğinin arkasındadır.Görevi, gözün arka bölümünün iç yüzünü kaplayan ve ışığa duyarlı olan retina üzerinde görüntü oluşumunu sağlamaktır. Mercek bulanıklaştığında hem ışınların retina üzerine odaklanmasını bozar hem de bir süre sonra ışığın geçişini tamamen engeller ve bu nedenle görmeyi azaltır.
Katarakt hastalarının en sık şikayeti giderek artan bulanık görmedir. Bunun yanında erken dönem katarakt hastalarında, özellikle loş ortamda ve karanlıkta oluşan ışık saçılmaları, ve çift görme sıklıkla saptanır. Ayrıca; hasta da gözlük camlarını sık sık değiştirme ihtiyacı oluşur. Gece araba kullanımı giderek güçleşir, gözde kamaşma şikayeti olur. Keza kataraktı olan kimse, okurken ya da yakın işler yaparken yeterli ışık bulamamaktan yakınır. Daha önce yakını bulanık görüyor iken katarakta bağlı gelişen nükleer miyopi, hastanın yakını görmesini düzeltebilir ki bu durum "ikinci görüş" olarak adlandırılır. Katarakt ilerledikçe görüş tekrar bozulmaya başlar. Kataraktın son aşaması, tamamen opaklaşan lense bağlı olarak göz bebeği rengind değişkliğin oluşumudur.
Katarakt tanısı çok olgunlaşmış olgularda dışardanda göz bebeğindeki beyazlık olarak görülebilir. Ancak çoğunlukla yukarıda belirtilen şikayetlerle gidilen bir göz hekimi muayenesinden sonra tanı konulur.
Katarakt özellikle yaşlı hastalarda saptanmakla birlikte yeni doğan da dahil olmak üzere her yaşta görülebilir. Senil katarakt diye tarif ettiğimiz yaşa bağlı olarak gelişen katarakt en sık nedendir. Bebeklerdeki metobolik ve doğumsal rahatsızlıklar, hipokalsemi, cilt rahatsızlıkları, beslenme ve elektrolit dengesizlikleri, steroid benzeri ilaç kullanımı, travma ve geçirilmiş göz enfeksiyonları diğer katarakt nedenleri olarak sayılabilir.
Başlangıç evredeki nükleer kataraktlar kişinin miyopik gözlük ihtiyacına neden olurken kortikal katarakt dediğimiz kenarı tutan olgular da daha çok hipermetropik gözlük ihtiyacına neden olmaktadır.Gözlükle yeterli görme sağlanabilen olgularda gözlük kullanılabilir. Ancak katarakt ilerleyici bir süreç olduğundan bu geçici bir düzelme sağlar. Kataraktın günümüzdeki kesin tedavisi cerrahi tedavidir. Cerrahi tedavide günümüze kadar pek çok yöntem kullanılmış olmasına karşın bugün en geçerli yöntem farklı renk katarakt ekstraksiyonu ve kısaca halk arasında laserle katarakt ameliyatı veya fako olarak bilinen yöntemdir.
Görme bozukluğu kişinin günlük yaşamını aksatacak kadar ilerlediğinde katarakt için ameliyat kararı verilmelidir.Eğer katarakt tamamen olgunlaşıp buzlu cam gibi opak hale gelmişse daha acil bir şekilde tedavi edilmelidir. Olgunlaşmış bir kataraktın şişmesi ve hatta göz içinde dağılması bile mümkündür .Bu durum; göz tansiyonununun kontrolsüz yükselmesinden, kalıcı görüş kaybı gibi çeşitli bir çok ciddi probleme neden olabilmektedir. Doğumsal kataraktlar özellikle şiddetli göz tembelliğine neden olduğundan çok acil bir şekilde tadavi edilmelidir.
Son yıllarda geliştirilen en yeni ve en güvenli ameliyat tekniği fakoemülsifikasyondur (FAKO). Halk arasında dikişsiz laserli ameliyat olarak bilinir. Ultrasonik dalgalar oluşturan özel bir cihaz yardımıyla göze ufak bir alandan girilir, katarakt parçalara ayrılır. Ardından yerine suni mercek (göz içi lens) koyulur. Bu yöntem gelişmiş alatler yardımı ile 2,5-3mm lik bir tunel kesiden göz içersine girilerek yapıldığından her hangi bir dikiş konulmamaktadır. Suni göz merceği doğal göz merceğinin ön ve arka kapsülleri arasına yerleştirildiği için mercekte kayma, düşme, yer değiştirme, problemli olgular dışında çok nadiren görülmektedir.
Fako yöntemi ile katarakt ameliyatı çoğunlukla damlayla yapılır. Ameliyattan 15 dakika önce 5 er dakika arayla iki kez damlatılan lokal ağrı önleyici damla olguların büyük çoğunluğunda yeterli anestezi sağlamaktadır. Çok nadiren göz çevresine iğne yapılması gerekebilir Özellikle yaşlı, düşkün ve 18 yaş altındaki hastalarda genel anestezi gerekebilir. Operasyon ortalama 5-10 dakika kadar surer. Operasyondan sonraki ilk gün gözün kapalı kalması önerilir.
İyileşme süresi kısadır. Eski tekniklerle uygulanan geniş kesi ameliyat sonrası görmenin düzelmesini geciktiriyordu. Fako yöntemi İle uygulanan küçük kesi görmenin düzelmesini çabuklaştırır. Hasta 1-2 gün sonra normal yaşantısına dönebilir.
Tekrarlaması mümkün değildir. Ancak göz içi merceğin konduğu saydam torba kalınlaşabilir. Görmeyi azaltan bu durum ameliyata gerek kalmadan YAG laser yapılarak bir kaç dakikada açılarak düzeltilir. Fako ameliyatlarında merceğin doğal yerine yerleştirilmesi, keskin kenarlı mercek dizaynı ve hidrofobik karekterde arka kapsule yapışan lens materyallerinin geliştirilmesi kapsül opaklaşması ihtimalini azaltmıştır. Kapsül opaklaşma riski yüksek olgularda önceden yapılan posterior kapsüloreksis bu problem tamamen ortadan kaldırmıştır.
Başlangıçta katarakt hastalarında PMMA materyalinden yapılmış katlanmayan lensler kullanılırdı. Fako yöntemi ile birlikte katlanabilen lensler kullanılmaya başlandı. Katlanabilen göz içi mercekleri; yapıldıkları malzemelere, konuldukları anatomik yerlere ve refraktif özelliklerine göre farklılıklar gösterir. Hammadellerine göre hidrofilik akrilik, hidrofobik akrilik, silikon ve mixt tipte olabilirler. Günümüzde yoğun biçimde hidrofilik akrilik veya hidrofobik akrilik lensler kullanılmaktadır. Tek odaklı olarak dizayn edilmiş lensler kişinin sadece uzak veya yakın görmesinde düzelme sağlayabilir. Bu lenslerle hem uzak hemde yakının aynı anda düzeltebilmesi mümkün değildir. Ancak bir göz uzak diğeri yakına ayarlanarak kısmi düzelme sağlanır. Son bir kaç yılda geliştirilen uzak ve yakını bir arada gösterebilen multifokal (çok odaklı) lensler sayesinde bu problemi ortadan kaldırılarak hem yakın hemde uzağın bir arda görülebilmesi mümkün olabilmektedir. Uygun olgularda takılan multifokal lensler; katarakt cerrahisi sonrası hastaların yaşam sıtandartlarında ciddi yükselme sağlıyabilmektedir.
• Ameliyattan 2-3 saat sonra başlayarak ilk gün saat başı, 1 gün sonra günde altı defa ve 1 haftadan sonra günde 4 defa olmak üzere 1 ay ilaç kullanılması gerekmektedir. Ameliyattan sonraki 1.gün, 3.gün ve 7.günde ve 1. Ayda kontrol gereklidir. • İlk gün genelde bulanık görme olur. Bir miktar batma ve ağrı olabilir. • Ameliyat sonrası İlk hafta biraz daha dikkat etmekde fayda var. Efor gerektiren sporlar, havuz, sauna vb etkinliklerden uzak durmek gerekir. • Ameliyat gerçekleştikten sonra gözlük ihtiyacı hissetmeniz mümkündür. %70-80 ihtimalle uzak gözlüğüne ihtiyaç duyulmaz. • Çok odaklı lens takılmış kişilerde %90 olasılıkla uzak ve yakın için gözlüğe gerek olmaz.