Yapay bozukluklar
ORTAK ÖZELLİKLERİ:
1- Hastalar, kendilerine hasta rolünü yakıştırmak amacıyla, isteyerek –denetim altına alınamıyor bile olsa- bedensel ya da psikolojik belirtiler çıkartırlar.
2- Tıbbi ya da psikiyatrik bozuklukların bulgularını amaçlı olarak çıkartırlar ve hastalık belirtilerini-hastalık öykülerini yanlış anlatırlar.
3- Dışarıdan gelen bir uyarı olmadan hasta rolünü benimsemek ortada görünür tek nedendir.
4- Hastaneye yatırılma, çoğu zaman başlıca amaç olur ve bir yaşam biçimi olarak ortaya çıkar.
5- Söz konusu bozuklukların kompulsif bir niteliği vardır.
DSM-IV-TR’ye göre YAPAY BOZUKLUK TANI ÖLÇÜTLERİ
A- Fizik ya da psikolojik belirti ya da bulguların amaçlı olarak ortaya çıkartılması ya da bu tür belirti ya da bulgular varmış gibi davranılması,
B- Bu davranışın altında yatan motivasyon, hasta rolünü benimsemedir.
C- Böyle davranmayı gerektiren dış etken yoktur.
YAPAY BOZUKLUK TİPLERİ
1- Daha çok bedensel belirti ve bulguları olan tip (Münchausen Sendromu):
· Bulantı, kusma, ağrı, katılmalar gibi bedensel belirtilerin amaçlı olarak çıkartılmasıdır.
· Hastalar amaçlı olarak idrarlarına ya da dışkılarına kan katarlar, yapay yollarla vücut ısılarını yükseltirler, kan şekerlerini düşürmek için insülin alırlar.
· Bir çok cerrahi girişime uğradıkları için skarlardan dolayı ızgara görünümünde karınları vardır.
2- Daha çok Psikolojik belirti ve bulguları olan tip:
· Varsanı, sanrı, depresyon, acayip davranışlar gibi belirtiler amaçlı olarak çıkartılır.
· Belirtilerin bir açıklaması olarak, baş etmekte zorluk çektikleri büyük bir yaşam olayına ilişkin bir öykü uydurabilirler.
· Psödolojiya fantastika, hastanın kendisinin de inandığı abartılı yalanlardan oluşur.
· Özellikle Opiyatlar olmak üzere madde kötüye kullanımı sık görülür.
3- Mikst tip:
4- Başka türlü adlandırılamayan tip:
· Tanı ölçütlerini karşılamayan durumlar içindir.
· ÖRNEK: Bakım verenin yapay bozukluğudur: Kişi, bakımını üstlendiği kişi üzerinden hastalık belirti be bulgularını isteyerek çıkartması, hasta rolünü dolaylı olarak benimsemesidir.