Giriş Tarihi: 19.9.2020 21:41 Son Güncelleme: 20.9.2020 07:28
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, resmi Twitter hesabından İspanyol Gribi ile Koronavirüs arasındaki benzerliğe değindi. Bakan Koca yaptığı açıklamada, "Koronavirüsle aynı şekilde bulaşan H1N1 virüsüne karşı alınacak tedbir de aynıydı. O salgından tedbir dersi alalım" denildi.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, koronavirüs salgını ile İspanyol Gribi arasındaki bağlantıya değindi. Bakan Koca, koronavirüsle mücadele kapsamında uyulması gereken tedbirlere dikkat çekti.
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, İspanyol Gribi ile koronavirüs salgını arasındaki benzerliği örnek gösterdi.
Bakan Koca Twitter hesabından yaptığı açıklamada, "İSPANYOL GRİBİ SALGININDA, Koronavirüsle aynı şekilde bulaşan H1N1 virüsüne karşı alınacak tedbir de aynıydı: Maske, mesafe, temizlik. Bunlar iyi bilinmiyordu, yaygın uygulanmadı. Virüs 500 Milyon insana bulaştı. 50 ila 100 Milyon can kaybı oldu. O salgından tedbir dersi alalım." ifadelerine yer verdi.
İspanyol gribi nedir, nasıl bitti? İspanyol gribi ne zaman çıktı, kaç yıl sürdü, belirtileri nelerdi?
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, sosyal medya hesabından corona virüs ile ilgili uyarılarda bulunmaya devam ediyor. Bakan Koca son paylaşımında 1918'lerde dünyaya diz çöktüren, 50 milyonu aşkın insanın ölümüne sebep olan İspanyol gribini örnek vererek uyardı. Miilyonlarca vatandaş ise İspanyol gribini araştırmaya başladı. Peki İspanyol gribi nedir, nasıl bitti? İspanyol gribi ne zaman çıktı, kaç yıl sürdü, belirtileri nelerdi?
Bakan Koca paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
"100 yıl önce dünya bir salgın yaşadı. İspanyol Gribi salgınında tahminen 50-100 Milyon can kaybı oldu. Hastalığa yol açan H1N1 virüsü, bugünkü Koronavirüsle aynı şekilde bulaşıyordu. Sizce, can kaybı neden I. Dünya Savaşındakinden bile fazlaydı? Üzerinde düşünmeye değer bir soru."
Bakan Koca diğer bir paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
"İspanyol gribi salgınında, Koronavirüsle aynı şekilde bulaşan H1N1 virüsüne karşı alınacak tedbir de aynıydı: Maske, mesafe, temizlik. Bunlar iyi bilinmiyordu, yaygın uygulanmadı. Virüs 500 Milyon insana bulaştı. 50 ila 100 Milyon can kaybı oldu. O salgından tedbir dersi alalım."
İspanyol gribi nedir ve ne zaman çıktı? İşte tarihin en büyük salgını hakkında bilgi!
50 milyondan fazla insanın hayatını kaybetmesine neden olan İspanyol gribi, insanlık tarihinin gördüğü en büyük salgınlardan biriydi. ABD başta olmak üzere pek çok bölgeyi etkileyen salgın, şimdilerde koronavirüs salgını nedeniyle merak konusu oluyor. Peki, İspanyol gribi nedir ve ne zaman çıktı?
İspanyol gribi 1918-1920 yılları arasında H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün yol açtığı grip salgınıdır. İspanyol Gribi, 500 Milyondan fazla kişiye bulaşması sonucu 18 ay içinde 50 milyon dolayında insanın ölümüne sebep olarak insanlık tarihinde bilinen en büyük salgınlardan biri olmuştur. Salgın ılımlı ilk dalga, şiddetli ikinci dalga ve artçı üçüncü dalga olmak üzere üç dalga halinde seyretmiştir. İspanyol Gribinin bir özelliği, zayıf, yaşlı ve çocuklardan çok, sağlıklı genç erişkinleri etkilemiş olmasıdır. I. Dünya Savaşı'nın son aylarında tüm dünyayı etkisi altına almış, hatta kimi tarihçilere göre dört yıl süren savaşın sona ermesinde önemli bir etken olmuştur. İşte, salgın hakkında merak edilenler...
Türkçede 1918'den itibaren "İspanyol Nezlesi" sözcük grubu kullanılmıştır. Yıllar sonra açılan bazı toplu mezarlardan alınan örnekler sonucunda domuz gribine sebep olan H1N1 virüsünden (birkaç ufak farklılık haricinde aynı) kaynaklandığı anlaşılan hastalık, İngilizceden tercümeden dolayı "İspanyol Gribi" olarak anılmaya başlanmıştır. Salgın İspanya'da başlamamasına rağmen İspanyol nezlesi olarak adlandırılmasının sebebi ise İspanya'nın, I. Dünya Savaşı'nda yer almamış olması ve askerî sansür nedeniyle diğer Avrupa devletlerinde salgından söz edilmezken İspanyol basınının salgın konusunu ilk kez gündeme getirmiş olmasıdır.
VİRÜS NE ZAMAN ORTAYA ÇIKTI?
"İspanyol gribi" ilk kez 11 Mart 1918'de ABD'nin Kansas eyaletinde tespit edilmişti. Salgın, 1918'in Eylül-Kasım aylarında, Türkiye dahil tüm dünyada pik noktasına ulaştı ve yaklaşık 50 milyon insanın canına maloldu. H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün yol açtığı bir salgın olduğu anlaşıldı.
TÜM DÜNYAYI ETKİLEDİ
İspanyol gribi salgını 1918 Eylül-Kasım aylarında zirve noktasına ulaşmış ve Osmanlı dahil tüm dünya ülkelerini etkilemiştir. Hindistan'da 17 milyon kişi, yani ülke nüfusunun %5'i bu hastalıktan ölmüştür. ABD'de nüfusun yaklaşık %28'i hastalığa yakalanmış ve 500.000 - 675.000 kişi hayatını kaybetmiştir.
Britanya'da 250.000, Fransa'da 400.000 kişinin öldüğü tahmin edilmektedir. Fiji adalarında nüfusun %14'ü iki haftalık bir süre içinde İspanyol Nezlesi'nden ölmüştür.
Hastalığa dönemin önemli isimlerinden de yakalananlar olmuştur. Max Weber, Ressam Gustav Klimt, İspanya Kralı XIII. Alfonso ve Sophie Halberstadt Freud bu kişiler arasında sayılabilir.
100 yıl önce 100 milyon kişiyi öldüren İspanyol Gribi'nin üzerindeki sır perdesi aralanamıyor Esra Olcaycan
Birinci Dünya Savaşı sona ererken dünyayı kasıp kavuran İspanyol Gribi tüm dünyada 50 ile 100 milyon arası kişinin ölümüne neden oldu. Bilim insanları bugün hala 1918 yılında dünya nüfusunun %2'sini ortadan kaldıran hastalığın nedenlerini araştırıyor.
100 yıl önce, 1918 yılında Birinci Dünya Savaşı henüz devam ederken yayılan salgın hastalık, Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Fransa ve Almanya başta olmak üzere pek çok ülkede savaş motivasyonunu düşürür endişesiyle kamuoyundan saklandı ve sansürlendi.
Kasım 1918'de doktorlar solunum yolları enfeksiyonuna neden olan bir salgından bahsetmeye başladığında virüs tüm dünyada aylardır görülüyor ve yayılıyordu.
Savaşa katılmayan tarafsız ülke İspanya'da salgından sansürsüz bahsedilmesi dolayısıyla hastalık İspanyol Gribi olarak adlandırıldı. Asya kıtasından, Afrika'ya, Kuzey ve Güney Amerika kıtalarından Okyanusya'ya tüm dünyayı etkisi altına alan salgının çıkış noktası kesin olarak bilinmiyor. Salgının tarih sayfalarına ilk kez not edildiği yerlerden biri Mart 1918'de Amerika Birleşik Devletleri askeri kampları.
İspanyol Gribi diğer grip salgınlarından 50 kat daha ölümcüldü
Bilim insanları İspanyol Gribi virüsünün, su kuşlarını etkileyen bir virüsün mutasyona uğraması sonucu ortaya çıktığı kanısında.
Alaska'da ve en uzak Pasifik Adaları'nda dahi görülen İspanyol Gribi'nin dünya nüfusunun yüzde 30'una etki ettiği tahmin ediliyor.
En çok 15-35 yaş grubunu etkileyen İspanyol Gribi'ne yakalananların bir kısmı sadece birkaç gün içinde hayatını kaybediyordu. Ölüm oranı yüzde 2,5 ile 5 arasında değişen İspanyol Gribi klasik grip salgınlarından 50 kat daha ölümcüldü.
Hastalığa yakalananların derisi mavimsi bir renge bürünüyor ve pek çok kişi ilk semptomlardan sonra 48 saat içinde boğularak hayatını kaybediyordu. Yapılan otopsilerde hastaların akciğerlerinin kanla veya sıvıyla dolduğu görülüyordu.
Mustafa Kemal Atatürk de İspanyol Gribi'ne yakalanmıştı
Antibiyotiklerin henüz bulunmadığı bir dönemde dünyayı vuran İspanyol Gribi Fransız Şair Guillaume Apollinaire, Avusturyalı Ressam Egon Schiele ve Alman sosyolog Max Weber gibi pek çok önemli ismin hayatını kaybetmesine neden oldu.
Mustafa Kemal Atatürk ve dönemin İspanya Kralı 13. Alfonso da Nazım Hikmet'in Kuvayi Milliye Destanı'nda bahsettiği İspanyol Gribi'ne yakalananlar arasındaydı.
İnsanoğlu dünya tarihi boyunca birçok amansız hastalıkla mücadele etti. Bunların çoğu insanlığın azmi karşısında yenildi ve ortadan kalktı. Bugün bu hastalıkların çoğunun adlarını sadece işin uzmanları biliyor. Tarih boyunca "Mahşerin Dördüncü Atlısı" denilen kolera, çiçek, verem, cüzam, sıtma, difteri, tifo, tifüs, frengi, grip ve veba gibi bulaşıcı hastalıklarla mücadele eden insanoğlunun dramı, Andrew Nikiforuk, Murat Yolun ve Doris Flexner'ın araştırmalarında genişçe anlatılır.
Son yıllarda karşımıza çıkan Sars, Mers, kuş gribi, domuz gribi ve en son koronavirüs gibi hastalıklar ise geçmişte insanlığın karşılaştığı salgınlar gibi bulaşıcı ve çok hızlı yayılıyorlar.
DOMUZ GRİBİ
Grip muhtemelen çiçek hastalığı gibi at, inek, domuz, ördek gibi hayvanların evcilleştirilmesi sırasında insanlarda da görülmeye başlandı. Grip salgınları 18-19. yüzyıllara kadar geniş bölgeleri etkilemedi. Şehirlerin büyümesiyle birlikte grip salgınları da arttı.
Grip fazla önemsenmeyen ve genelde bir haftada geçen bir hastalıkken 1918'de amansız bir hastalık olarak insanlığın karşısına çıktı.
Iowa, ABD'nin en önemli domuz üretim merkezlerinden birisiydi. 1918 Eylül'ünde geleneksel domuz yarışından sonra domuzlarda gizemli bir hastalık görüldü.
Milyonlarca domuz hastalanırken, on binlercesi öldü.
Domuz üreticileri de bu salgından etkilenmişti.
1918 sonbaharında Kansas'ta bulunan kışlalardaki askerlerin çoğu gribe yakalanmışlardı.
Salgın Amerikalı askerlerle Avrupa'ya taşındı. Genç ve sağlıklı askerler hastalığa yakalandıktan sonra burun kanamasıyla karşılaştılar ve çoğu 48 saat içinde nefes almaya çalışarak öldüler. Grip, ABD şehirlerinde çok hızlı yayılarak, kamu işlerini yapacak insan bırakmadı. Cesetler günlerce ortalıkta kaldı.
Cenazelerin gömülmesi ayları buldu.
Hastalık, Amerika'dan Hindistan'a, Japonya'dan İspanya'ya birçok ülkeyi etkiledi.
Türkiye'de de on binlerce insanın ölümüne sebep olan salgını hiçbir ilaç durduramadı.
SOĞAN UMUTLARI OLDU
İnsanlar gribe yakalanmamak için ellerinden gelen her şeyi yapıyorlardı. Toplantılar yasaklandı, okullar tatil edildi, kütüphanelerde kitap dağıtımı durdurulurken ulaşım araçları dezenfekte edildi. El sıkışmak bile suç hâline gelmişti. Amerikan ordusunda sabahları sirke ve suyla gargara yapmak mecburi olmuştu. Gribe karşı çok ilginç korunma yöntemleri de vardı. Kimileri ayağına salatalık bağlıyor, kimileri cebine patates koyuyor, kimileri de çocuklarını soğanların içine sokuyorlardı. En yaygın korunma biçimi ağza takılan pamuklu maskelerdi.
San Francisco'da maske takmak mecburi olduğu için tepki olarak "Maske Aleyhtarları Birliği" kuruldu. Polis binlerce göstericiyi bu yüzden tutukladı. Hastalık yaşlı genç demeden çok kısa sürede bulaştığı insanı öldürdüğü için epidemiyologlar, yani salgın uzmanları İspanyol gribi virüsüne öldürücü etkisinden dolayı "süper virüs" adını vermişlerdi.
1919 Nisan'ında salgın sona erdiğinde Hindistan'da 18.5 milyon, Rusya'da 440 bin, İngiltere'de 228 bin, Fransa'da 240 bin, İtalya'da 390 bin, Amerika Birleşik Devletleri'nde 675 binden fazla can almıştı.
Amerika bu hastalık yüzünden savaştaki kaybından çok daha fazla insanını kaybetmişti.
Nüfusa kıyaslandığında ölüm oranları Asya kıtasında binde 12, Amerika kıtasında binde 8.24, Avrupa kıtasında binde 6.6, Afrika kıtasında ise yüzde 10'du.
Araştırmacılara göre salgın dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 25'ini, yani 400 milyondan fazla insanı etkilemişti. İspanyol gribi bütün dünyada 18 ayda 20 milyondan fazla insanın ölümüne yol açmıştı. Grip salgını sonucunda ölenlerin sayısıyla ilgili birçok rakam verilir. American Medical Association, salgında ölenlerin sayısını 21 milyon olarak verirken, salgının neticesinde 50, hatta 100 milyon insanın kaybedildiği iddia eden araştırmacılar da vardır. Ancak o dönemde dünya nüfusunun yarıya yakınını oluşturan Çin ve Hindistan gibi ülkelerde sağlıklı istatistikler olmadığı için salgında hayatını kaybedenlerin sayısıyla ilgili verilen rakamlar sağlıklı değildir.
İspanyol Gribi Osmanlı İmparatorluğu'nda da ölümlere sebep oldu.
Ancak İstanbul dışındaki durumu net olarak bilemiyoruz. İstanbul'da gripten vefat edenlerin sayısı 6.835 olarak verilir.
İSPANYA'NIN ÜZERİNE KALDI
1918'deki salgına "Yıldırım nezlesi", "Flanders gribi" "İspanyol gribi", "İspanyol nezlesi", "İspanyol kadını" gibi adlar verilmişti.
Ülkeler dünya savaşı devam ettiği için basına sansür uygulayarak kendi vatandaşları ile ilgili ölüm haberlerini yayınlatmamışlardı.
İspanya savaşta taraf olmadığı için grip salgını ile ilgili haberlere sansür uygulamamış, bu yüzden de yüz binlerce insanın ölümüyle ilgili haberler gazetelerde çıkmıştı. Bu yüzden grip "İspanyol gribi" adını almıştı.
1957'de görülen grip salgını 1918'deki kadar olmasa da binlerce kişinin ölümüne sebep oldu. Bu salgında ABD'de 70 bin kişi öldü. Daha sonraki yıllarda salgınlar olduysa da geniş çaplı ölümler yaşanmadı.
Grip Almanlar'a I. Dünya Savaşı'nı kaybettirdi
GRIP salgını I. Dünya Savaşı'nda orduların savaşma kabiliyetlerini de yakından etkiledi. Almanlar, Rusya'nın savaştan çekilmelerinden sonra bütün kuvvetlerini toplayarak, 1918 baharında harbi Fransa cephesinde bitirecek son bir saldırıya giriştiler. Fransız ve İngilizler'e büyük darbeler indirerek ilerlediler. Paris'in doğusundaki Marne Nehri'ne ulaştılar. Ancak Amerika'nın da destek verdiği İtilaf devletleri Almanlar'ı durdurdular. Almanya'nın I. Dünya Savaşı'nı kaybetmesinden sonra hatıralarını kaleme alan Almanya'nın önde gelen generallerinden Erich Ludendorff, Fransa'ya karşı taarruzlarında başarısız olmalarının sebebini grip salgını olarak gösterir. Alman İmparatoru Wilhelm bile gripten dolayı cepheyi terk etmek zorunda kalmıştı.
İSPANYOL GRİBİ NEDİR, NE ZAMAN ÇIKTI, KAÇ YIL SÜRDÜ?
İspanyol gribi ya da İspanyol nezlesi, 1918 - 1920 yılları arasında H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türünün yol açtığı grip salgınıdır.İspanyol Gribi, 500 Milyondan fazla kişiye bulaşması sonucu 18 ay içinde 50 milyon dolayında insanın ölümüne sebep olarak insanlık tarihinde bilinen en büyük salgınlardan biri olmuştur.Salgın ılımlı ilk dalga, şiddetli ikinci dalga ve artçı üçüncü dalga olmak üzere üç dalga halinde seyretmiştir. İspanyol Gribinin bir özelliği, zayıf, yaşlı ve çocuklardan çok, sağlıklı genç erişkinleri etkilemiş olmasıdır. I. Dünya Savaşı'nın son aylarında tüm dünyayı etkisi altına almış, hatta kimi tarihçilere göre dört yıl süren savaşın sona ermesinde önemli bir etken olmuştur.
Türkçede 1918'den itibaren "İspanyol Nezlesi" sözcük grubu kullanılmıştır. Yıllar sonra açılan bazı toplu mezarlardan alınan örnekler sonucunda domuz gribine sebep olan H1N1 virüsünden (birkaç ufak farklılık haricinde aynı) kaynaklandığı anlaşılan hastalık, İngilizceden tercümeden dolayı "İspanyol Gribi" olarak anılmaya başlanmıştır. Salgın İspanya'da başlamamasına rağmen İspanyol nezlesi olarak adlandırılmasının sebebi ise İspanya'nın, I. Dünya Savaşı'nda yer almamış olması ve askerî sansür nedeniyle diğer Avrupa devletlerinde salgından söz edilmezken İspanyol basınının salgın konusunu ilk kez gündeme getirmiş olmasıdır.