Okumanın zevklerine bağlıysanız, bunu önerecek kanıtların olduğunu keşfetmekten memnuniyet duyabilirsiniz. kurgu okumak senin için iyi. Psikolog ve romancı Keith Oatley, Bilişsel Bilimler Alanında Trendler bölümünde yayınlanan bir makalede, kurgunun ve özellikle edebi kurgunun yaşamlarımız için yararlı bir güç olduğunu savunarak durduğunu dile getirdi.
Uzun zamandır tutuldu - yüksek fikirli hümanizm Dr. Samuel Johnson'ın, 18. yüzyılda, şiddetle ciddi edebi eleştirmen FR Leavis 20 yüzyılda - bu edebiyat sizin için iyidir. Ancak bir kez gerekli görülen tek kanıt, eleştirmenlerin yargı ve duyarlılığına dair bir kanıt olsa da, Oatley ve diğer psikologlara bugün daha somut kanıtlar talep ettikleri için teşekkür edilmeleri istendi.
İddiasını test etmek zor edebiyat bizi daha iyi insanlar yapar. Çok fazla kurgu okuyan insanların ortalama olarak, daha düşünceli, daha yararlı, daha çok sevilen ve belki de bilmeyenlerden daha başarılı olup olmadığını görmek işe yaramaz. Çok fazla kurgu okuyan insanların, özellikle de “kaliteli” şeylerin başlaması için daha avantajlı bir arka plandan geldiğine dair açık bir fikir de dahil olmak üzere pek çok başka açıklama var - okuma, hayranlık uyandıran niteliklerinden sonra gelen bir özellik olacaktı. nedenleri yerine.
Oatley, iddiasını, çoğu 20 yılında yapılan ve kendisinin ve başkalarının çeşitli deneysel kanıtlarına dayandırıyor. Okuma kurgusunun bildirilen etkileri arasında (ve bazı durumlarda filmler ve hatta video oyunları gibi anlatıların yer aldığı diğer kurgu) daha empatik tepkilerdir - katılımcı tarafından bildirildiği gibi, ya da zaman zaman artmış olan yardımcı davranışın gösterdiği gibi - cinsel ilişkide azalma ve ırkçı klişeleşme ve başkalarının zihinsel durumlarını bulmada gelişmeler.
Bir başka ilginç bulgu seti, beyin aktivasyonunun fMRI ölçümlerinden gelir: İnsanların, etraflarında bulundukları diğerlerinin eylemlerinin bir tür bastırılmış taklitine katılma eğiliminde olduklarını biliyoruz. İnsanların eylemlerini okurken de aynı şey olur: Bir hikayedeki bir karakterin bir ışık kablosu çektiği söylenirse, örneğin, okuyucunun beyni, tutuşma davranışının başlamasıyla ilgili alanlarda harekete geçer.
Bu tekniklerin çoğu, insanları bir şeyler okuduktan hemen sonra test etmeyi içerir. Şimdi yaygın olarak inanıyordu ki insanlar belirli şekillerde davranmak için “prime” edilebilir kısa bir süre için, sadece düşünce süreçlerinde kısa vadeli bağlantıları aktive ederek, diğer devletlere karşı daha işbirlikçi ve daha duyarlı olma dâhil. Bunlar, satıcılar veya sahne sihirbazları tarafından kullanılan kısa vadeli etki türleridir ve bir kişinin eğiliminde veya davranışında gerçek değişiklikler göstermez ve kesinlikle kişilik veya karakterde değişiklik değildir.
Ne dilediğine dikkat et
Oatley pek çok örnek verir, ancak sadece sonuca varmaya dikkat etmemiz gerektiğini önermek istiyorum. Çünkü hepimiz kurgunun bizim için iyi olduğuna inanmak istiyoruz, kolay kolay ikna edilmemeye dikkat etmeliyiz. Ve deneylerin birçoğu ilginç sonuçlar verirken, bunlardan yapılan iddialar bazen iddialı görünüyor.
Oatley'in kısa öykü okumanın insanların kişiliğini “önemli miktarlarda” ve “kendi yöntemleriyle” değiştirdiğini düşünün. Kısa bir hikaye okumak, hatta iyi bir hikaye bile kişiliğinizde önemli değişiklikler yaratabilirse - özellikle gerçekte gerçekleşmesini istediğiniz değişiklikler olsa, olağanüstü olurdu. Genelde, eğer böyle bir karakter yaratmanın, ömür boyu sürecek bir işin zor olduğunu düşünürüz. Ve en acayip okuyuculardan hangisi - kişilikleri, en son okudukları kurgu türüne bağlı olarak, sürekli bir akış halindeler mi?
Oatley'in bu deneylere yönelik muamelesi, kurgunun doğası ve bizi eğitmek için nasıl çalıştığı hakkındaki teorisi üzerine kuruludur. Kurguların, pilotları eğitmek için kullanılan uçuş simülatörlerine benzeterek benzettiği gerçekliğin “simülasyonları” olduğunu söylüyor. Aynı şekilde, kurguların oraya gitmeden ve gerçek insanlar arasında pahalı hatalar yapmadan başkalarının zihinlerini öğrenmemize yardımcı olduğunu iddia ediyor.
Ancak bu benzetme şu soruyu soruyor: Uçuş simülatörleri eğitim yardımcıları olarak çalışıyor, çünkü tasarımcıları uçakların nasıl çalıştığını çok iyi biliyor ve simülatörlerin aynı şekilde çalışmasını sağlamak için özen gösteriyorlar. Kurgu yazarlarının zihnin nasıl çalıştığını bildiğini varsayamaz - aslında, Oatley gibi psikologlar onu romancılardan tamamen farklı yöntemler kullanarak anlamakta zorlandılar. Romancılar biliyorsa, neden psikologlar rahatsız ediyor?
Şaşırtıcı olurdu - hem de çok hayal kırıklığı yaratıyor - eğer kurgu hiç kimseyi daha iyi bir insan yapmazsa. Bazı kurgu türlerinin (örneğin şiddetli pornografi) bazı insanlar için bazen kötü olduğundan emin olabiliriz. Taklit etme yönündeki insan eğilimleri bunu şiddetle tavsiye ediyor. Bu araştırma alanını yönlendirdiğimden şüphelendiğim, bazı kurguların bazı durumlarda bazı insanlar için iyi olduğunu keşfetmektir. Hangisinin, kimin ve neyin zaman alacağını bulmak.
Yazar hakkında
Gregory Currie, Profesör ve Felsefe Bölüm Başkanı, York Üniversitesi
İlgili Kitaplar
{amazonWS: searchindex = Kitaplar; anahtar kelimeler = okuma keyfi; maxresults = 3}