ileri
Endeksler
ZİRAİ KAZANÇ ÖLÇÜLERİNİN TESPİTİ HAKKINDA
YÖNETMELİK
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 12.2.1987, No : 87/11549
Dayandığı Kanunun Tarihi : 4.1.1961, No: 213
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 23.3.1987, No: 19409
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5, Cildi : , S.
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Amaç
Madde 1 - Zirai kazanç ölçüleri; gerçek veya götürü usulde vergiye tabi
çiftçilerin beyan ettikleri hasılat ile ziraat birimlerinden (dekar, hayvan
ve meyve ağacı sayısı gibi) almaları gereken ürünler arasında randıman, fiyat,
işçilik ve maliyet açısından karşılaştırma ve kontrolu sağlamak amacıyla tesbit
edilir. Tesbit edilecek ölçüler, zirai kazançlarını bilanço veya işletme hesabı
esasına göre tesbit edenlerin beyan ettikleri giderlerin kontrolu amacıyla da
kullanılabilir.
Götürü gider usulünde vergiye tabi çiftçilerin beyan ettikleri hasılata
uygulanacak götürü gider emsalleri için Vergi Usul Kanununun 45 inci maddesinin
ikinci bendindeki oranlar esas alınır.
Madde 2 - Zirai Kazanç Ölçüleri;
a) Yıllık istihsal değeri,
b) Götürü gider emsali,
c) Ortalama randıman miktarı,
d) Ortalama işçilik tutarı,
e) Ortalama maliyet bedeli,
f) Ortalama satış fiyatından,
meydana gelir.
Bu ölçüler Vergi Usul Kanununun 45 inci maddesinde ayrı ayrı tanımlanmış-
tır.
Zirai Kazanç Ölçülerinin Tespiti
Madde 3 - Zirai Kazanç ölçülerinin tespiti Vergi Usul Kanununun 46 ncı mad-
desinde öngörülen esaslar çerçevesinde Zirai Kazançlar İl Komisyonlarınca tak-
dir ve tespit olunur.
Bu ölçülerin tespitinde dekar (dönüm) bin metrekarelik toprak parçası ola-
rak kabul edilir.
Zirai Kazançlar İl Komisyonu
Madde 4 - Zirai Kazançlar İl Komisyonu Valinin başkanlığında Defterdar, Ge-
lir Müdürü, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı İl Müdürü, il merkezindeki T.C.
Ziraat Bankası şube müdürü ve seçilmiş üç üyeden oluşur. Ormancılığa ilişkin
konuların görüşülmesinde komisyona ayrıca Orman İşletme Müdürü veya tevkil
edeceği bir temsilci katılır.
Zirai Kazançlar İl Komisyonu üyelerinin seçilmesi ile ilgili esaslar Vergi
Usul Kanununun 84 üncü maddesinde belirtilmiştir.
Zirai Ürün Çeşitleri ve Birimleri
Madde 5 - Zirai ürün çeşitlerini ve birimlerini gösterir bir liste Zirai
Kazançlar Merkez Komisyonu tarafından hazırlanarak (Ek 6 cetvel halinde) bu
Yönetmeliğe eklenmiştir.
İl komisyonları tarafından zirai kazanç ölçülerinin takdir ve tesbiti, bu
listelerde kayıtlı ürün çeşitleri ve birimleri esas alınmak suretiyle yapıla-
caktır.
Zirai kazanç ölçüleri tesbit edilen her bölge için ürün çeşitlerine göre
aynı mahiyetteki listeler il komisyonları tarafından hazırlanacaktır.
Listede bulunmayan bir ürün türüne rastgelindiğinde, bu ürün listeye ekle-
necek ve birimi Merkez Komisyonundan sorulacaktır.
İlin Bölgelere Ayrılması
Madde 6 - Bir ilin çeşitli bölgelerinde, doğal ve ekonomik şartların deği-
şik olmasından dolayı zirai kazanç ölçüleri farklı olabilir. Bu durumda, ara-
larında önemli farklar bulunan bölgeler ayrılmak ve her bölge için ürün çeşit-
leri ve birimleri listesi ayrı ayrı hazırlanmak veya zirai kazanç ölçüleri ay-
rıca gösterilmek suretiyle takdir ve tesbitler yapılır.
Bölge Ayırımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Madde 7 - a) Doğal Şartlar
Zirai üretimi etkileyecek doğal şartların başında arazi durumu, iklim, böl-
genin doğal zenginlikleri ile bitki örtüsü gelir. Araziler tarımsal açıdan kı-
raç, taban ve sulu olmak üzere üçe ayrılır. Bu ayırım, bölgelerin ayrılmasında
olduğu kadar aynı bölge içinde ürün verimini tesbit ederken de kullanılabilir.
Bölge ayırımı yapılırken;
i) Toprağın; yükseklik, yöney (maraz) ve eğimi ile fiziksel ve kimyasal
özellikleri,
ii) Bölgenin iklim (sıcaklık, yağış, rüzgar gibi) durumu,
iii) Doğal şartların meydana getirdiği bitki ve hayvan ürünlerinin özellik-
leri (Niğde'nin dermason fasulyası, Samsun'un kokulu tütünü gibi),
dikkate alınacaktır.
b) Ekomonik Şartlar
Bölgesel ayırım yapılırken, zirai faaliyetleri etkilemesi bakımından önemli
farklar doğurabilecek:
i) Ulaşım durumu (yol ve araç imkanları),
ii) Ürünlerin korunması, depolanması, sürüm ve satış şartları, satış orga-
nizasyonu,
iii) Çiftçilerin teşkilatlanma durumu (kooperatifleri ve birlikleri),
iv) Maliyet unsurlarındaki farklar,
v) ÜrÜn fiyatları,
dikkate alınacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Zirai Kazanç, Ölçülerin Tesbit Şekli
Ortalama Randıman Miktarının Tesbiti
Madde 8 - Ortalama randıman: Zirai faaliyetlerde birim olarak kabul edilen
ölçüler başına, yıl içinde elde edilebileceği tahmin olunan ürün ve yan ürün
veya ürünlerin ortalama miktarıdır.
a) Tarla, bağ, bahçe ziraatında dekar,birim olarak kabul edildiğinden, bir
dekardan alınabilecek ürün ile sap, saman gibi yan ürünlerin miktar olarak
tamamı ortalama randımanı verir.
Meyve ziraatında birim, ağaç adedi veya dekar olduğundan, bir ağaçtan veya
dekardan alınabileceği tahmin ve takdir edilen ortalama meyve miktarı, o ürün
için ortalama randımanı gösterir.
b) Hayvancılıkta birim hayvan adedi olduğundan, bir hayvandan alınabilecek
süt, yavru, kıl, yapağı, tiftik gibi ürünler, o hayvan türü için ortalama
randıman, ifade eder.
c) İşlenmiş zirai ürünlerde hammadde birim; kilogram, litre, adet gibi öl-
çülerden oluştuğundan, mamul veya yarı mamul maddeler toplamı ortalama randıma-
nı verecektir. Bir kilogram zeytinden ikiyüzelli gram yağ, bir kilogram sütten
dokuzyüz gram yoğurt gibi,
d) Su ürünlerinde ortalama randıman tespiti,
i) İç sularda (göl, gölet ve akarsular dahil),
ii) Denizlerde,
olmak üzere ayrı ayrı yapılır.
Su ürünlerinde randıman tespiti, denizlerdeki sınırları belirlenebilen ürün
alanlarında (Dalyan, Voli yerleri ve benzeri) hektar veya dekar, iç sularda
(Göl, gölet ve akarsularda) dekar, balık yetiştiriciliği yapılan kültür işlet-
meciliğinde m2 olarak birim alandan alınabilen balık miktarı üzerinden yapılır.
Sınırları belirlenemeyen üretim alanlarında randıman tespiti yapılmaz.
Satış birimi su ürünlerinde kg.'dır.
Ortalama randıman belirlenirken Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığının ve
diğer ilgili kamu kuruluşlarının bu yöndeki çalışmalarından yararlanılır. Bağ,
bahçe, meyve ve hayvan gibi, ürün vermeleri belli zamana bağlı ziraat kolların-
da, ortalama randımanı belirlerken her bölgenin özelliklerine göre normal ürün
çağına ermiş, belli verim yaşına gelmiş birimlerin dikkate alınması gerekir.
Orman ürünlerinde ise; amanejman planları yapılmış ormanlarda randıman
planlarda verilen artımın (eta) ortalama miktarı kabul edilir.
Orman ürünlerinde kullanılacak olan (tomruk, direk, kağıt ve sellüloz odu-
nu, ambalajlık odun ve diğer sınai odunları) m3, yakacak odunlar ise kg. olarak
gösterilir.
Öte yandan zirai alet ve makinaların ücret karşılığında kiraya verilmesinde
de ayrı ölçüler tesbit edilir.
Ortalama İşçilik Tutarının Tespiti
Madde 9 - Ortalama İşçilik Tutarı: Bir ziraat biriminden (dekar, ağaç ve
hayvan adedi gibi) yıl içinde elde edilebilecek ortalama ürün çeşidine isabet
eden ortalama işçilik tutarı olup, ortalama maliyetin içinde yer almıştır.
Zirai Kazanç Ölçüleri ile ilgili olarak ortalama maliyet bedeline uygula-
nacak işçilik oranları aşağıda gösterilmiştir.
1 Nolu Cetvel: Hayvan ve Orman Ürünleri
Hayvan Ürünlerinde:
- Büyükbaş (Besi) hayvanları için % 10,
- Büyükbaş (Süt) hayvanları için % 25,
- Koyun, Keçi % 35,
- Tavuk, Bıldırcın (Damızlık % 15) % 10,
- İpek Böceği (Kutu) % 45,
- Arı (Kovan) % 20,
- Tavşan, Vizon % 10,
olarak tesbit edilmiştir.
Orman ürünlerinde ise % 16'dır.
2 Nolu Cetvel: Tarla, Bağ, Bahçe Ürünleri ve Meyveler
- Tahıllarda:
a) Mekanize işletmelerde % 5,
b) Diğer işletmelerde % 20,
- Çapa Bitkileri % 35,
- Sebzeler % 60,
- Meyveler % 50,
- Şeker Pancarı % 40,
- Diğerleri % 50,
3 Nolu Cetvel: Kiraya verilen ziraat alet ve makinaları
Zirai alet ve makinalar için ortalama işçilik söz konusu değildir.
4 Nolu Cetvel: İşlenmiş Zirai Ürünler
Bu cetvelde yer alan zirai ürünler için uygulanacak ortalama işçilik oranı
% 20'dir.
5 Nolu Cetvel: Hayvan Satışları
Bu cetvelde yer alan hayvan satışları ile ilgili olarak uygulanacak olan
ortalama işçilik tutarı % 20'dir.
6 Nolu Cetvel: Su Ürünleri
Bu cetvelde yer alan su ürünleri ile ilgili olarak uygulanacak ortalama
işçilik tutarı (Kültür Balıkçılığı dahil) % 25'dir.
Ortalama Maliyet Bedelinin Tespiti
Madde 10 - Ortalama Maliyet: Ziraat birimi başına (Dekar, ağaç ve hayvan
adedi gibi) yılda elde edilebilecek ürünler için bunların üretiminden satışa
sunuluncaya kadar ki aşamalarda yapılan veya yapılması mutad olan ve İl Komis-
yonlarınca ortalama olarak takdir ve tesbit edilen -işçilikler dahil- bütün
giderlerin toplamıdır.
Ortalama maliyet, büyük ve küçük baş hayvanlar (kümes hayvanlar, dahil) ve
bunların ürünleri ile kara ve su avcılığı ile su ürünleri için hasılatın yüzde
80'i; diğer zirai ürünlerde ise yüzde 70'idir. Ancak, tevsik edilmek ve beyan-
namede gösterilmek şartıyla zirai faaliyette kullanılan arazi ve binalarla il-
gili kiralar, ayni vergi, resim ve harçlarla işletme için alınan ve işletmeye
harcanan borç paraların faizleri ayrıca maliyete eklenebilir.
Ortalama Satış Fiyatının Tespiti
ileri