Uyuz hastalığı, sarcoptes scabiei von hominis adlı bir akar türünün sebep olduğu bulaşıcı bir cilt hastalığıdır. Bu hastalık, ciltte kaşıntı ve döküntüye neden olarak insanları rahatsız eder. Özellikle sonbahar ve kış aylarında daha sık görülür ve oldukça bulaşıcıdır. Bu yazımızda uyuz hastalığının belirtileri, bulaşma yolları ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi vereceğiz.
Uyuz Hastalığı Nedir?
Uyuz hastalığı, tıp literatüründe skabies olarak adlandırılır ve sarcoptes scabiei von hominis adlı akarın neden olduğu bir deri hastalığıdır. Bu akarlar, ciltte tüneller açarak ilerler ve kaşıntıya yol açarlar. Uyuz hastalığı genellikle 4 ila 8 hafta süren bir süreç içinde gelişir. Bu süre boyunca akarlar, cilt üzerinde tüneller açarlar ve bu tünellere yumurtalarını bırakırlar.
Uyuz Belirtileri Nelerdir?
Uyuz hastalığı, ciltte şiddetli kaşıntıya neden olan bir hastalıktır. Kaşıntı tedavi edilmezse ciltte döküntü, yaralar ve enfeksiyonlara yol açabilir. Uyuzun bıraktığı yumurtalar ile çoğalan akarlar, insan vücudu dışında birkaç gün kadar yaşayabilirler. Bu nedenle, toplu yaşam alanlarında kişiden kişiye bulaşma riski yüksektir. Uyuzun en sık görüldüğü bölgeler arasında parmak araları, bilekler, dirsekler, ayaklar, göbek çevresi ve koltuk altı bulunur. Bu bölgelerdeki kaşıntı hastalığın belirgin bir işaretidir.
Uyuz Hastalığı Nasıl Bulaşır?
Uyuz hastalığı son derece bulaşıcıdır ve kişiden kişiye kolayca geçebilir. Hastalığın bulaşma riski toplu yaşam alanlarında daha yüksektir. Uyuz hastalığı, temas yoluyla bulaşır ve ortak kullanılan yatak, çarşaf, havlu ve kıyafetler aracılığıyla yayılabilir. Ayrıca uyuz akarları, insan vücudu dışında kısa bir süre yaşayabilirler, bu da bulaşma riskini artırır. İnsandan insana bulaşan uyuz hastalığı, kişisel hijyenle ilişkilendirilmez.
Uyuz Hastalığının Tedavisi
Uyuz hastalığı teşhis edildiğinde, hızlı bir şekilde tedavi edilmelidir. Tedavi, genellikle cilt üzerine uygulanan özel bir krem veya losyon kullanılarak yapılır. Ayrıca enfeksiyonların önlenmesi için antibiyotik reçete edilebilir. Uyuzun bulaşmasını önlemek için hasta olan kişinin temasını sınırlamak önemlidir. Aynı yatakta yatan kişilerin de tedavi edilmesi gerekebilir.
Uyuz hastalığı, ciltte şiddetli kaşıntıya neden olan ve tedavi edilmezse ciddi sorunlara yol açabilen bulaşıcı bir hastalıktır. Hızlı ve etkili tedavi, hastalığın yayılmasını önlemek için önemlidir. Ayrıca uyuzun kişisel hijyenle ilgili olmadığını unutmamak önemlidir, çünkü herkes bu hastalığa yakalanabilir. Kendinizi veya başkalarını uyuzdan korumak için doktora başvurmanız önemlidir.
Uyuz Hastalığının Belirtileri ve Tanısı
Uyuz, ciltte yaygın bir parazitik enfeksiyon olup, çoğu zaman bilek, dirsek, koltuk altı, göğüs, bel, kalça, genital bölge, ayak ve el parmak aralarında şiddetli kaşıntılara neden olur. Kadınlarda meme uçları, erkeklerde ise genital bölge de enfeksiyonun etkilediği bölgeler arasında yer alır. Ayrıca çocuklarda kulak arkası, yüz, avuç içi ve ayak tabanlarında da kaşıntı görülebilir. Uyuz akarlarının açtığı tüneller, çıplak gözle görülebilecek ince çizgiler şeklinde cilt yüzeyine çıkar. Bu enfeksiyon, şiddetli kaşıntıya ve bu kaşıntının neden olduğu tahrişe bağlı olarak farklı cilt enfeksiyonlarının gelişmesine yol açabilir. Bu nedenle, aşağıdaki belirtilerle karşılaşıldığında bir sağlık profesyoneline başvurulması önemlidir:
- Özellikle geceleri artan şiddetli kaşıntı
- Cilt yüzeyinde, özellikle parmak aralarında beyaz veya gri renkli, 1-10 mm uzunluğunda çizgiler
- Sıcak banyo sonrası kaşıntının artışı
- Akarların neden olduğu tünellerin üst kısmında kir birikimi veya siyah nokta benzeri oluşumlar
- Cilt yüzeyinde inci tanesi gibi görünen, içi sıvı dolu lezyonlar
- Yaygın kızarıklık, döküntü ve yara oluşumu
Crusted Kabuklu Uyuz Nedir?
Crusted kabuklu uyuz, halk arasında kabuklu uyuz veya Norveç uyuzu olarak bilinir. Bu tür uyuz hastalığı, bağışıklık sistemi zayıf olan bebeklerde, yaşlı bireylerde veya ciddi hastalığı olan kişilerde görülür. Crusted kabuklu uyuz, tipik uyuz hastalığına ek olarak ayak tabanı, el, avuç içi, boyun, kafa ve yüz bölgesinde şiddetli kaşıntılara neden olabilir. Bu hastalıkta, cilt yüzeyinde uyuz akarlarının yumurtalarını içeren kalın kabuklar görülebilir. Bir crusted kabuklu uyuz hastasının vücudunda yaklaşık 2 milyon uyuz akarı veya yumurtası bulunabilir. Bu nedenle hastaların başkalarına bulaştırma riski oldukça yüksektir. Crusted kabuklu uyuz, immün sistemi baskılayan nörolojik hastalıkları olan kişiler, Down sendromlu bireyler, kemoterapi görenler, AIDS hastaları, yaşlılar ve bağışıklık sistemi tam olarak gelişmemiş bebeklerde görülebilir.
Uyuz Hastalığının Tanısı Nasıl Koyulur?
Uyuz hastalığının tanısı, genellikle hastanın öyküsünün alınması ve fiziksel muayene ile konur. Enfeksiyonun semptomları genellikle tanı için yeterlidir, ancak bazı durumlarda doktor, laboratuvar testleri yapmak için doku örneği alabilir. Tanı konduktan sonra, uyuz hastalığı belirtileri olmasa bile aile bireyleri de kontrol edilmelidir. Çünkü aynı evde yaşayan kişilere uyuz hastalığının bulaşma riski yüksektir ve enfeksiyonun belirtileri ortaya çıkması 2 ila 6 haftayı bulabilir.
Uyuz hastalığı, ciltte şiddetli kaşıntılara ve enfeksiyonlara neden olabilen bir enfeksiyon türüdür. Hızlı ve etkili tedavi, hastalığın yayılmasını önlemek için kritik öneme sahiptir. Uyuzun kişisel hijyenle ilişkilendirilmemesi önemlidir, çünkü herkes bu hastalığa yakalanabilir. Kendinizi veya başkalarını uyuzdan korumak için bir sağlık profesyoneline başvurmanız önemlidir.
Uyuz Hastalığının Tedavisi
Uyuz hastalığı tanısı konulduktan sonra, genellikle doktor tarafından bir tedavi planı hazırlanır. Bu tedavi genellikle kremler ve losyonlar kullanılarak uygulanır. Bu özel kremler ve losyonlar, kaşıntının en fazla hissedildiği gece saatlerinde boyundan aşağı tüm cilde sürülür. Sabah uyandığınızda duş almanız gerekebilir. Bazı durumlarda doktor, kaşıntıyı hafifletmek ve diğer semptomları kontrol altına almak için ağızdan alınan ilaçlar da önerebilir. Tedavi sürecinde doktorun önerdiği ilaçların doğru şekilde ve süresince kullanılması hastalığın etkili bir şekilde tedavi edilmesi için kritik önem taşır.
Uyuz Hastalığından Nasıl Korunulur?
Uyuz hastalığından korunmanın en etkili yolu, uyuzlu bir kişi ile doğrudan cilt temasını önlemektir. Uyuzlu bir kişinin kullandığı nevresim, havlu ve giysiler başkaları tarafından kullanılmamalıdır. Bu kişisel eşyalar en az 60°C sıcak suyla yıkanmalıdır. Yıkanamayan eşyalar, halılar, yatak takımları gibi eşyalar iyice süpürülmeli ve elektrikli süpürgenin torbaları atılmalıdır. Uyuz akarının bulunabileceği düşünülen yüzeyler çamaşır suyu ve sıcak suyla temizlenebilir.
Eğer aile bireylerinden biri uyuz teşhisi almışsa, tüm aile üyelerinin bir sağlık profesyoneline başvurarak gerekli sağlık kontrollerini yapması önerilir. Bu, hastalığın yayılmasını önlemek için önemlidir.
Uyuz hastalığı tedavi edilebilir bir enfeksiyon türüdür ve uygun tedavi ile hastalığın semptomları hızla hafifler. Sağlıklı günler dileriz.