Geçtiğimiz günlerde T.C Başbakan Yardımcısı Sayın Prof.Dr. Beşir Atalay ile Başbakanımız ortak basın toplantısı ile 2013-2105 ekonomik protokolü ile birebir bağlantısı olan dört projeye ait sonuçları KKTC halkı ile paylaştılar. Bu projeler, protokolün uygulanması bağlamında KKTC ekonomisine sürdürülebilirlik kazandırmaya yönelik uzman kurum ve/veya universiteler tarafından hazırlanan bilimsel raporlar niteliğindedir.
Artık İş Kurumsal ve Toplumsal Bilince Kaldı
Geçtiğimiz günlerde T.C Başbakan Yardımcısı Sayın Prof.Dr. Beşir Atalay ile Başbakanımız ortak basın toplantısı ile 2013-2105 ekonomik protokolü ile birebir bağlantısı olan dört projeye ait sonuçları KKTC halkı ile paylaştılar. Bu projeler, protokolün uygulanması bağlamında KKTC ekonomisine sürdürülebilirlik kazandırmaya yönelik uzman kurum ve/veya universiteler tarafından hazırlanan bilimsel raporlar niteliğindedir. Başka bir ifade ile, işbu projeler kapsamında alınacak ekonomik önlemler populizm veya siyasi rant odaklı değil bilimselliğin ve ekonomik aklın gereği olacaktır. Bu çerçevede, şeffaflık ve hesap verebilirlik gereği 'KKTC'de İşgücü Piyasasının Analizi', 'KKTC Devletinde Fonksiyonel-Kurumsal Gözden Geçirme Projesi', 'KKTC Yükseköğretim Stratejisi ve Eylem Planı' ile 'KKTC ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Arasındaki Ticaret Kaymasının Analizi ve Kuzey İçin Politika Önerileri Ortak Projesi' adı altında dört projenin sonuçları basınla paylaşılarak kamuoyunun bilgisine getirildi.
Turkiye Cumhuriyeti tarafından Yardım Heyeti Başkanlığı vasıtasıyla finanse edilen bu projeler KKTC ekonomisinin sürdürülebilirliği ve kendi ayakları üzerinde durmasının anahtarı niteliğini taşımaktadır. Bu önlemleri almak sadece siyasi iradeye bağlı değildir. Zira, siyasi iradeyi işler hale getirebilecek kurumsal ve toplumsal iradedir. Palyatif, zümresel ve hatta kişisel çıkarların peşinde koşarak statükoya sıkı sıkıya sarılan kurum, kuruluş ve toplumsal dinamikler bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da toplumun geleceğini kurtarabilecek rasyonel ve bilimsel önlemlere takoz olmaya devam edebilecektir. Şöyle ki, statükoyu değiştirmedi diye günümüzde devamlı olarak siyasileri suçlayanlar statükonun bizati kendileri değil midir?
Sözkonusu dört projenin öngördüğü önlemleri aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:
KKTC'DE İŞ GÜCÜ PİYASASININ ANALİZİ
Rapora göre, KKTC'nin yüksek nitelik ve eğitim düzeyine sahip iş gücünün istihdam edilebileceği tekno-parkların ve bilişim sektörü yatırımlarının gerçekleştirilmesi, hem etkin bir ekonomik yapının oluşmasını sağlayacak, hem de atıl bir insan kaynağı oluşmasını, eksik istihdam olgusunun ortaya çıkmasını ve bunun beyin göçü ile sonuçlanan olumsuz sonuçlarını ortadan kaldıracak. Bu kapsamda Türkiye'nin sanayi ve üretim stratejisinin belirli ölçüde KKTC'yi de içine alacak şekilde genişletilmesi ve özellikle ar-ge çalışmalarının adadaki altyapı eksikliklerinin giderilmesi sonrası belirli ölçüde KKTC insan hakları kullanılarak gerçekleştirilmesi birçok açıdan olumlu sonuçlar doğurabilecek. Çalışma içerisinde kullanılan 'politika döngüsü' yaklaşımının öngördüğü üzere bu çalışma çerçevesinde kurgulanan politikalar başka sorun alanları oluşturabilir ve oluşan yeni sorun alanlarının çözümüne yönelik yine hedefi etkin işleyen bir iş gücü piyasası olan önlemler almak gerekebilir. Bu kapsamda tüm sosyal tarafların içinde olduğu, KKTC özelinde hedefe yönelik sonuçlar üretmesi beklenen iş gücü piyasası analizi çalışması önemli bir ilk adım olarak değerlendirilmeli.
KKTC DEVLETİNDE FONKSİYONEL-KURUMSAL GÖZDEN GEÇİRME PROJESİ
Rapora göre, Reformun birinci önceliği devletin merkezinde bir yönetim kapasitesi oluşturmak. Mali yönetim reformuna ise öncelikle bütçenin kapsamı genişletilerek başlanmalı. KİT’lerin çıkartılacak bir çerçeve mevzuat çerçevesinde, etkin, profesyonel, şeffaf ve hesap verebilir bir şekilde işletilmesi sağlanmalı; Personel reformu, kamu yönetimi reformunun ayrılmaz bir parçası olmalı. Kamu hizmetlerinin her alanında yaygın olarak iyileştirmelere gidilmeli, sağlık ve sosyal güvenlikte hizmette adalet ve eşitlik sağlanmalı, erişim ve hizmet kalitesi artırılmalı. Telekomünikasyon ve ulaştırma gibi hizmetlerde kamunun görevleri ve örgütlenmesi yeniden yapılanmalı; Telekomünikasyon dairesi şirketleşmeli, rekabet sağlanmalı. Güvenlik ve sivil savunma hizmetlerinde sivilleşme ve etkinlik artırılmalı. Rapora göre, bu ölçekte bir reform programının stratejik bir bakış açısıyla tasarlanması, reform yönetimine ilişkin ayrı bir kurumsal yapı oluşturulması ve etkin bir iletişim politikası ile kamuoyu desteği sağlanması gerekmekte.
KKTC YÜKSEKÖĞRETİM STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI'
KKTC yüksek öğrenim sektörünün mevcut durumu, dünyadaki trendler ve ulaşılması arzu edilen vizyondan hareketle belirlenen stratejik amaçlar şunlardır. Yüksek öğrenim ve eğitim turizminde uluslararası rekabet gücüne sahip sürdürülebilir bir marka haline gelinmesi; ülkenin uluslararası yüksek öğrenim pazarından aldığı payın artırılması ve eğitim turizmiyle yeni pazarlara açılması; sektörün ülke ekonomisine ve kalkınma sürecine yaptığı katkının azami düzeye çıkarılması.
KKTC yüksek öğrenim sektörü ve eğitim turizminin gelişimi için belirlenmiş olan 'Stratejik Atılım alanları' ise şunlar: '
-Politik liderlik, sahiplenme, ulusal mutabakat ve etkin yönetimin sağlanması
-Müşteri memnuniyetinin sağlanması ve sürekli olarak artırılması
-Sektörün uluslararası rekabet gücünün ve çekiciliğinin artırılması, imajının güçlendirilmesi
-Uluslararası eğitim ürün ve hizmet çeşitliliğinin sağlanması
-Uluslararası sektör markasının oluşturulması; tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin güçlendirilmesi
-Sektörün performans, etkinlik ve verimliliğinin izlenmesi ve değerlendirilmesi.'
KKTC İLE GÜNEY KIBRIS RUM YÖNETİMİ ARASINDAKİ TİCARET KAYMASININ ANALİZİ VE KUZEY İÇİN POLİTİKA ÖNERİLERİ ORTAK PROJESİ
Rapora göre, değerlendirmeler ışığında projede geliştirilen temel politika alanları, amaç ve hedeflerin şöylece özetlenmesi mümkün;'Çok amaçlı AVM ve/veya AVS'lerin kurulması; KKTC'nin ucuzlatılması (Marka ürünler, elektronik eşya ve yedek parça gibi ürünlerdeki fiyat farklılıklarının aşağı çekilmesi, bu çerçevede Stopaj, KDV, Navlun, Gümrük Vergisi Fon gibi faktörlerin dikkatle değerlendirilmesi gereği); Ticari Ürünlere Olan Tüketici Güveninin Sağlanması; Mağaza Hizmet Kalitesinin Yükseltilmesi; Doğal ve Tarihi Güzelliklerin Sunumunun Etkinleştirilmesi; İki Toplum Arasında Güven Artırıcı ve Ticareti Geliştirici Politikaların Geliştirilmesi; Gümrük Denetimlerinin Etkinliğinin Artırılması; Kurumsallaşma Gereği'
Yukarıda da ifade etmeye çalıştığım gibi, bu ülkenin kurtuluşu ve dolayısıyla anavatanın kucağından inerek kendi ayaklarında durması için esas olan son derece bilimsel proje ve raporların hazırlanması değildir. Bunun yerine, başta sendikalar olmak üzere kurumlarımızın ve toplum katmanlarının bügünün sürdürülemez olduğunu idrak etmesidir. Bu noktadan sonra ise gerek maddi gerekse manevi kısa vadeli çıkarları ile örtüşmese dahi yukarıdaki ve benzeri raporların gerektirdiği yapısal önlemlerin alınmasına dönük irade ve bilinç ortaya koymak sürüdürülebilir bir ülke olma yolunda siyasilerin de samimiyetsizliğini ve makam hırslarını bertaraf edebilecektir.