Bir çoğumuzun kafadan ikinci dünya savaşı filmlerini sevmemizin sanırım en büyük nedeni düşük bir bütçe, düdük bir ekip ve ekipmanla ikinci dünya savaşı filmi çekilmeyeceğini ve kendimizi filmin başından sonuna kadar zengin bir dünyada bulacağımızı bilmemizdir. Ticari sinema izleyicisi olarak tanımlanan, “sinemayı düşünmekten ziyade düşünmemek için” kullanan kesim için bu tarzdaki filmlerin sonu zaten bellidir ve galibi baştan bilinen bir macerayı izlemeyi seçmek bile galipten taraf olarak ne doğru seçim yapabildiğini kendine kanıtlamaktır aslında.
Bu türün “Savunma, Atak, Zafer, Çok Yaşa Amerika” döngüsünün dışında kalmayı becerebilmiş, tarihin bu en kanlı devrine damga vuranları kıyasıya eleştirmeyi beceren, bizi kendi içimizde derin bir sorguya sürüklemeyi başaran eserlerse genellikle sinema salonlarına ve televizyon kanallarına ulaşamadan birkaç festivalde boy gösterip ortadan kaybolurlar.
İnsanoğlunun bir yandan ikinci dünya savaşında savaşırken, öte yandan kendi içindeki şeytanla savaşını anlatan müthiş eserleri daha fazla kaybolmasınlar diye aşağıda sizler için listedim.
BİR. Europa Europa
Bu film 1990’dan kalma kayıp hazine. Ülkemizde ticari sinema izleyicisi tarafından çok bilindiği söylenemez. Agniezke Holland eseri değerli bir yapıt. Film “soykırım kaçınılmazsa soyunu kırdırmamak için her şeyinle soyunu kırana benzemek mübahtır” mesajı etrafında dönüyor. Soyununca da soyunun özelliklerini nasıl saklanacağına dair akıllardan çıkmayacak bir kesit sunuyor.
İKİ. Amen
Costa Gavras abimizin esasında size tarih dersinde okutulanlar laf salatasıydı alın tarihi bir de bu açıdan tekrar öğrenin dediği müthiş eser. Filmden önce İkinci Dünya savaşında olan soykırımın, 1939- 1946 arasında hiç bir dünya devleti tarafından yapıldığının kabul edilmediğini ve bu durumun esasında soykırımın gerçekleşmesine zemin hazırladığını ve bütün bu olanların çok değil 60 sene önce yaşadığımız gezegende bizden 2 kuşak öncesi tarafından yapıldığını 10 kez boş bir kağıda yazın. Filmi izlerken şu an bir Vatikan’da görevde olan bir kardinal mi dünya meseleleri üzerinde daha etkilidir herhangi bir Alman generali mi diye kendinize sorun, sonra WW2 sırasında Vatikan’da olanlarla şu anki durumu karşılaştırın. Film zamanın Papa’sına “Ulan Papa sen kendine Papa’ymışsın, burnunun dibinde çoluk çocuk demeden masum insanlar sistematik bir şekilde yok edilirken sen beluga havyarı yemeyi garantiye almak uğruna, ey cemaati hırıstiyan durdurun ulan bu katliamı yazıktır günahtır, savaşı er meydanı dışına taşıyan bizden değildir diyememişsin” diye avaz avaz bağırıyor, filmin sonunda içinizden gelirse çekinmeyin siz de bağırın için. Bütün bunların yanı sıra yaşananların tamamen bir mühendislik problemi olarak incelenmesi var ki bu da işin ayrı bir boyutu olarak aklınıza kazınacak, filmi seyrettiğinizi söylerseniz gazın adını soracağım dikkatli izleyin.
ÜÇ. the Damned
Baştan uyarıyorum, bu bir Luchino Visconti filmidir ve Amerikan televizyonlarında X rated olarak yayınlanan ilk film olma ününe sahiptir. Sabrına ve töleransına güvenmeyen bu filmi izlemesin. Son sahnesi bir çok insan için rahatsızlık vericinin ötesindedir. Visconti’nin savaşı yaratan ve savaşı körükleyen dönemin sanayici ailelerini konu aldığı film bir çok eleştirmen için bir masterpiece’dir. Filmin konusunu merak edenler için önce iki hazırlık sorusu. Sizce bu büyük savaşın arkasında sadece devletler mi vardı, gücü elinde tutan büyük aileler savaş sırasında çitlembik mi çitliyorlardı ? Peki bu aileler bugün çitlembik sektöründe olabilirler mi, mutfağınızda onların ürünlerinden bulunuyor olma ihtimali sizce nedir ? Bu soruları cevaplarken büyüklerinizden yardım alabilirsiniz, ancak filmi büyüklerinizle izlemeniz yasak.
DÖRT. Gel ve Gör
Bu müthiş yapıtı bir arkadaşımın tavsiyesi ile geç de olsa bulduğum için çok mutluyum. Doğu cephesinde Almanya ve Rusya ana karası arasında kalan bugünkü Belarus’ta, yere gömülü bir tüfek bularak partizanlara katılmaya karar veren Florya’nın tanık olduklarına, tanık olmaya yüreğiniz yeterse buyurun izleyin. Aleksey Krevchenko’nun film boyunca derinleşen ve belki de hiç bir zaman hafızanızdan çıkmayan müthiş yüz ifadesi için filmin çekimlerinde genç yaşında tanıklık edeceği vahşete karşı hipnotize edildiğine dair rivayetlerin olduğunu da not etmeden geçmeyelim.
BEŞ. Dunkirk
Sinemada en iyi non-linear hikaye anlatıcılarının başında sayılan Christopher Nolan’ın yazıp yönettiği, ikinci dünya savaşının daha başlarında 1940’da batı cephesinde Operation Dynomo olarak da bilinen başarısız askeri manevranın ardından Dunkirk isimli küçük sahil kasabasında sıkışıp kalmış 300.000 bin ingiliz askerinin kurtarılış operasyonunu anlatan bir baş yapıt.
ALTI. Napola
Hiç düşündünüz mü savaş sürerken 14-16 yaş arası segment ne yapıyordu, o zamanlarSMS yoktu, blackberry desen hiç yoktu, IPAD değil Molpet bile icat edilmemişti. Peki her toplumda bulunması zorunlu olan geleceğini yetiştirme sistemi, bizim o zamanlar söylediğimiz şekilde maarif sistemi ne işler peşindeydi. Alman’lar sizce çok sürmez üç sene içinde Amerika’ları Berlin’in batısından Stalin de doğusundan girerler bizi de tüm bu yaptıklarımıza pişman ederler geleceğimizi onlara emanet ederiz diye mi düşünüyorlardı ? Konuya ilgi duyan dostlar bilirler Alman toplumu o dönemde kendilerinin inevitable yani yenilemez olduğuna toplum olarak çok sağlam bir şekilde inandırmıştır. Böyle bir toplum içinde genç nesiller içinden elit subay yetiştirilmesi de doğal olarak önemli görevlerden biriydi. Bu yeni yetmeler belki de 10 sene sonra 3. Reich’in NYC belediye başkanı olacaklarını kafalarının bir yerinde için için düşünüyorlardır. Hitler gençliğine içeriden bir bakış açısı ile bakmak isteyenlere az bilindik değerli bir film.
YEDİ. Valkyrie
Hitler’in de çok sevdiği iddia edilen Wagner’in Valküre operasından esinlenilerek isimlendirilen Hitleri yok etme operasyonunu teatral belgesel tadında işleyen, ülkemizde ticari film izleyicisine de ziyadesi ile ulaşmış yakın dönem mahsülüdür. Listeye almamdaki en büyük sebep Alman’lara ” Ya kardeşim anladık Hitler deliydi, çevresindekiler de caniydi ama aranızda hiç mi helal süt emmiş vatan evladı yoktu da bu olanlara dur diyemedi” denmeden önce izlenmesinde fayda olan sonrasında da çok derinlemesine inmeden olan bitenler hakkında ufak bir araştırma yapmaya pencere açan iyi kotarılmış anti Hitler filmi olması.
SEKİZ. Flame and Citron ve Max Manus : Man of War
DOKUZ. Max
ON. the White Ribbon
ON BİR. Meraklısına önce tokatı çakıp sonra düşün bakalım diyen bir hoca tadında geliyor,
YEDEK TALİHLİ. Senaryosundaki mantık hataları ve mutlu son için zorlama çözümleri yüzünden buraya alıp almamakta çok kararsız kaldım, yine de savaşın insanların içindeki vahşet potansiyelini nasıl ortaya çıkardığını çok başarılı bir şekilde ortaya koyduğu için en sonunda listenin sonuna eklemeye karar verdim. Fury