İslam, sadece ahlakı esas alan ya da öne çıkartan değil, ahlak ile hukukun birbirinden ayrıştırılamayacağına vurgu yapan bir dindir.
Özünde insanı, dini ve dünyayı birbirinden ayrıştırarak anlamaya çalışan bir tasavvur biçiminin; parçalanmalar yaşamış olsa bile, farklı bir “bakma/görme” biçiminin varlığını hâlâ canlı bir şekilde sürdürdüğü İslam ümmetinde benimsenmesi, dün olduğu gibi, yarın da kolay olmayacağa benzemektedir.
Hıristiyanlık on dört yüzyıllık tecrübeden sonra nasıl dönüşüme uğradıysa, İslam da, on dört yüzyıllık bir tecrübe ve hakikat anlayışından sonra, müslümanların anlama ve yaşama biçimlerinde giderek bir dönüşüme uğramaktadır. Buna, müslümanların eliyle İslam’ı – Kitab’ı ve Sünnet’i değil- hayata aktarım biçimiyle sekülerize edilmesi diyebiliriz.
Başlangıçta müslümanlar, içinde yaşadıkları “hayat evrenleri”nin, karşı karşıya geldikleri “modern durum”a cevap veremeyen taraflarına çözüm bulmak için Kur’an’a ve Sünnet’e başvurmuşlar, fakat gelinen nokta hiç de başlangıçta umut edildiği gibi olmamıştır.
Günümüz müslümanları bu defa tam tersinden hareketle, Kur’an ve Sünnet’in yardımına başvurarak, modern hayat evrenini İslamî yapmaya çalışmaktadırlar.
Ahlakın anlam düzeyinde uğradığı mahiyete ilişkin değişim, müslümanların giderek tüketici bir kitle olmasına sebep olmaktadır. Bundan dolayı müslümanlar, modern dünyanın neredeyse bütün “meta”larını, İslamî isimler/kavramlar ile tüketime hazır hale getirmektedirler.
Bugün İslâm, mahiyetleri aynı, ama kullandıkları yöntem değişik olan ve farklı kesimlerden gelen iki değişim talebiyle karşı karşıyadır. Bunların biri müslümanlardan gelmektedir. Müslümanlar, İslam’ı, içinde yaşadıkları gerçekligin taleplerine göre yorumlamak istemektedirler.
İkinci değişim talebi ise dışarıdan, ulusal ve uluslararası odaklardan gelmektedir. Bu talep sahipleri, müslümanların değişmelerini ve bunu da açıkça ilan etmelerini istemektedirler.
(Abdurrahman Arslan, Yeni Bir Anlam Arayışı, Bilge Adamlar-2013)
Yazan ve Nakleden: Şeref Aziz TAHA