Öksürük Neden Olur?
Öksürük sorunu, akut bir durum ya da kronik bir sağlık problemi olabilir. Akut öksürük rahatsızlığı ani bir şekilde başlar ve kişiden kişiye göre değişse de genellikle iki ile üç hafta kadar bir süre sürer. Akut öksürük problemi , pek çok insanın yaşamış olduğu bir öksürük türüdür. Akut öksürük problemlerinin bilinen en yaygın sebebi ise, soğuk algınlığı, grip ya da kişilerde ki akut bronşittir. Akut öksürük sorunu genellikle üretken bir öksürüktür, bir başka değişle akciğerler ve boğazdan gelen mukus ya da balgamı üretmiş olması durumudur.
Kronik öksürük hastalığı kişiden kişiye değişse de genellikle iki ile üç haftadan daha uzun sürer ve bazı durumlarda her gün şiddetli öksürüğe sebep olmuş olur. Bazıları düzensiz koşullar tekrarlayan ve uzun süre sürmüş olan öksürük rahatsızlığına sebep olabilir fakat kronik öksürük probleminin yaklaşık yüzde 90’ı geniz akıntısı, astım rahatsızlığı, gastro özofageal reflü hastalığı, kronik bronşit ve ACE inhibitörleri kullanımından kaynaklanmaktadır.
Soğuk Algınlığı, Nezle ve Grip
Soğuk algınlığı, nezle ve grip öksürüğün bilinen en yaygın nedenleridir. Genellikle, öksürük hastalıklar iyileştikten sonra ortaya çıkmaktadır. Belirtiler birkaç gün sonra ortadan kaybolurken öksürük haftalarca kalabilmektedir çünkü virüsler hava yollarınızın şişmesine ve aşırı duyarlı olmasına neden olur. Bu durum da öksürüğü tetikler. Virüsler temizlendikten sonra bile öksürük uzun süre devam edebilmektedir.
Bronşit (Akut Öksürük)
Soğuk algınlığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı ya da tıkanıklık gibi diğer belirtilerin yanı sıra kuru, gıdıklayıcı bir öksürüğe sebep olabilir. Fakat öksürük baskın bir belirti ise akut bronşitiniz olabilir. Akut bronşit durumunda genellikle ıslak,üretken öksürük olmaktadır. Öksürürken mukus çıkarmanız ve bu mukusun renkli olmuş olması olası bir durumdur. Ancak, mukustaki renk bronşitin viral mi yoksa bakteriyel mi olmuş olduğunu belirlemek için yeterli değildir. Koyu kahverengi yada kan balgamlı öksürükler durumunda enfeksiyonun oluşmuş olması daha muhtemeldir. Fakat, vakaların büyük çoğunluğunda akut bronşit viral kaynaklıdır.
Zatürre ya da Pnömoni (Akut Öksürük)
Üretken akut öksürük sorunu (özellikle renksiz veya kanlı balgam nedeniyle) antibiyotiklerle tedavi edilen ve potansiyel olarak ciddi bir hastalık olmuş olan pnömoniyi oluşturur. Ayrıca yüksek ateş, genel yorgunluk,halsizlik, nefes darlığı ve titreme de diğer belirtileridir.
Öksürük sorunu hemen ortaya çıkmayabilir. Bazı durumlarda ise, akciğerlerdeki enfeksiyon çok daha yoğun olabilir, öksürük sorunu oluşmadan önce hastalığı tedavi etmek için birkaç gün antibiyotik kullanılması gerekecektir.
ACE İnhibitörleri (Kronik Öksürük)
ACE inhibitörleri, kan damarlarını rahatlatan ve kan akışını arttıran, yüksek tansiyonu tedavi etmek için kullanılan bir ilaç sınıfıdır. Ne yazık ki, vücut içerisin de parçalandıklarında öksürük sorunu refleksinite tikleyebilecek bradikinin adı verilen maddenin miktarını artırırlar.
- Bu öksürük genellikle sadece rahatsızlık vermekten daha kötü olabilmektedir. Öksürükler çok kuru olabilir ve uykuda kişiyi rahatsız edebilir. Daha çok boğmaca belirtilerine benzemektedir.İlaçları bıraktıktan sonra bir ACE inhibitörü öksürüğünün ortadan kalması 3 yada 4 hafta sürebilir.
Geniz Akıntısı (Kronik Öksürük)
Kronik öksürük rahatsızlığının en yaygın sebeplerinden biride geniz akıntısı hastalığıdır. Sinüslerinizdeki drenaj burun yolu ile çıkmak yerine boğazınızın arkasından akar. Bu durumda geniz akıntısı boğazı oldukça fazla tahriş ederek öksürüğü tetikler. Geniz akıntısı sorunu olmuş olduğunda genellikle kalın ve tuzlu bir sıvının boğazınızdan geri döndüğünü farkedersiniz. Oluşan tahriş özellikle geceleri uykuları bölen öksürüklere bile sebep olmaktadır.
Gastro özofageal Reflü Hastalığı
Gastroözofageal reflü hastalığı, kronik öksürük hastalığının en yaygın sebeplerinden birisidir. Pek çok hasta mide yanması ve mide ekşimesi sorunu yaşamaktadır. Fakat, öksürüğün de bir reflü hastalığı belirtisi olmuş olduğu pek bilinmemektedir.
- Midedeki asitler yemek borusuna kadar gider ve boğazı etkiler. Asitler bu seviyeye geldiğinde, boğazı yakarak tahriş eder ve kuru öksürüğü tetikler.
- Gastroözofageal reflü hastalığı durumunda ağır bir yemek yedikten sonra öksürüğün arttığı fark edilir. Uyurken asit özofagustadaha kolay hareket etmektedir bu nedenle, genellikle gece veya sabahın ilk saatlerinde öksürükler daha da kötüleşir.
Astım (Kronik Öksürük)
Astım hastalığı, geniz akıntısı ve gastroözofageal reflühastalığı ile beraber kronik öksürük sorununun en yaygın olarak bilinen 3 sebebini oluşturur. Astım hastalığının yaşandığı sırada ciğerlerinizin içerisinde ki hava taşıyan tüpler daralır. Bu durum genellikle hırıltılı solunumve nefes darlığı gibi belirtilere sebep olur ve beraberinde kuru öksürüğü ortaya çıkarır. Aslında, öksürük rahatsızlığı astım hastalığının bilinen veyaşanan en yaygın belirtisidir. Bunun ile birlikte, daha yaygın olarak görülmekte olan bir diğer astım hastalığı belirtilerine de sahip olabilirsiniz.
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (Kronik Öksürük)
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı ya da KOAH, kronik öksürüğün bilinen ciddi bir sebebidir. KOAH, solunum yollarının hasar görmüş olması sebebi ile solunumu zorlaştırmakta olan ve zorlayan ilerleyici ciddi bir hastalıktır. Genellikle kişilerde uzun süreli sigara içilmesi, duman ya da toz gibi tahriş edici maddelere maruz kalma sebebi ile tetiklenmektedir.
- Kronik bronşit ve amfizem olarak bilinen iki tip KOAH bulunmaktadır. Kronik bronşitte, solunum yollarınızın astarı sürekli olarak iltihaplanır. Bu, üretken bir öksürüğe neden olur. Amfizem,akciğerlerindeki hava keselerini kademeli olarak inceler ve kana çarpan oksijen miktarını azaltır. Bu da kuru öksürük, hırıltı ve nefes darlığına neden olur.
Akciğer Kanseri (Kronik Öksürük)
Her ne kadar her öksürük sorununda ve belirtisinde akciğer kanseri hastalığının akla gelmesi pek nadir bir durum da olsa, bazı durumlarda bu ihtimali göz önünde bulundurup düşünmek gerekir. Genellikle, akciğer kanseri durumunda öksürükle beraber başka tahrip edici belirtiler de yaşanmaktadır.
- Akciğer kanseri durumunda kilo kaybı, öksürük, yorgunluk ve göğüs ağrısı diğer belirtileri oluşturmaktadır.
Öksürük Nedir?
Pek çok kişinin sık sık yaşamış olduğu öksürük problemi , ciddi bir hastalığın belirtisi de olabilir. Yaygın olmuş olarak soğuk algınlığı,grip, nezle gibi bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanır, fakat bulaşıcı olmayan başka sebepleri de bilinmektedir.
Bu sebepler aşağıda belirtilenlerden biri ya da birkaçı olabilir :
- Hava kirliliği
- Tozlu ortam
- Kirlilik
- Tahriş
- Gastro özofageal reflü hastalığı,
- Boğmaca
- Kronik bronşit
- Astım
- Amfizem
- Akciğerdeki kanseri
- Kalp yetmezliği,
- Bazı ilaçlar (örneğin ACE inhibitörleri)
- Geniz akıntısı
- Sigara içilmesinden kaynaklanabilir.
Öksürük problemi yaşıyor iseniz ve bu sebep ile bir doktora başvurduysanız, başvurduğunuz doktor genellikle öksürüğün asıl sebebine odaklanmaktadır ; örneğin, öksürük bir ACE inhibitöründen kaynaklanıyor ise, inhibitör alımını kesmenizi ve kullanmamanızı isteyebilir. Satılmakta olan pek çok öksürük bastırıcı çaylar yada ilaçlar da bulunmaktadır. Bunun ile birlikte, öksürük ilaçlarının öksürük için ne kadar faydalı olup olmadığı hala araştırılmaktadır.
Öksürük Belirtileri
Öksürük probleminin başlangıcı herhangi başka bir hastalığın tek bir işareti bile olabilir yada akciğer, kalp, karın ve sinir sisteminin bilinen bazı hastalıklarının belirtileri ile birlikte de ortaya çıkabilir.
Öksürük Nasıl Anlaşılır?
Öksürük sırasında yaygın olarak görülen belirtilerin bazıları şunları içermektedir :
- Nefes darlığı
- Kolay yorulma
- Hırıltı nefes alma
- Burun akıntısı
- Boğaz ağrısı
- Mide ekşimesi
- Kilo kaybı
- Ateş ve titreme
- Gece terlemeleri
- Yutma sırasında yutma güçlüğü ya da öksürük
Öksürük Tedavisi
Öksürük Nasıl Geçer?
Öksürük sorunu yaşıyorsanız ve bu durum aşırı bir rahatsızlık vermiyorsa normal hafif bir öksürük türü ise, bu tür kısa süreli öksürük için tedavi her zaman gerekli bir durum değildir, çünkü muhtemelen birkaç hafta içinde kendi kendine iyileşecek viral bir enfeksiyon sebebinden kaynaklanmaktadır. Evde istirahat edip, dinlenip bol miktarda sıcak ya da ılık sıvı tüketmek ve gerek görülürse doktorunuzun reçete etmiş olduğu ağrı kesiciler almak yeterli olacak ve kısa sürede normale dönmenizi sağlayacaktır.
- Öksürüğün altta yatan bir nedeni varsa, tedavi yardımcı olabilir.
Örneğin :
- Astım, solunum yollarındaki iltihaplanmayı azaltmak için inhale steroidlerle tedavi edilebilir.
- Alerjik olunan şeylerden kaçınmak ve alerjik reaksiyonları hafifletmek için antihistaminikler alınabilir.
- Bakteriyel enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilebilir.
- Midenin asidini nötralize etmek için antasitlerle, midenin ürettiği asit miktarını azaltmak mümkündür.
- Hava yollarınızı genişletmek için KOAH,bronkodilatörler ile tedavi edilebilir
- Sigara içiyorsanız, sigarayı bırakmak öksürüğü iyileştirmeye yardımcı olabilmektedir.
Öksürük için hangi doktora gidilir : Öksürük için başlangıç olarak aile hekiminize başvurabilirsiniz. Altta yatan nedene bağlı olarak tanı ve tedavi için bir kulak burun boğaz uzmanından yardım alabilirsiniz.