Şeker Hastalığı Nedir? Hangi Tipleri Bulunmaktadır?
Bu konuyu okumadan önce mutlaka GENEL BİLGİLER BÖLÜMÜNÜ okuyunuz !
Şeker hastalığı, kan şekerinin açlık ve tokluk için belirlenmiş sınırlardan daha yükseğe çıkmasıdır.
Açlık kan şekerinin en az 8,5 saat aç olan bir kişide 100 mg altında olması gerekir. Açlık kan şekeri 126 mg üzerine çıkmışsa buna şeker hastalığı diyoruz. Buna karşın 100-126 mg arasında bulunursa buna da bozulmuş açlık şekeri demekteyiz.
Tokluk kan şekerinden kastımız yemeğin başlangıcından 2 saat sonraki kan şekeri değeridir. Normalde 140 mg dan azdır. Hatta normal kişilerin çoğunda 120 mg dan düşüktür. Tokluk kan şekeri 140 – 200 mg arasında bulunursa buna bozulmuş tokluk şekeri veya glukoz intoleransı diyoruz. Eskilerde buna gizli şeker denilirdi. Ancak bu gün bu isimlemeden vazgeçildi.
Bozulmuş açlık ve bozulmuş tokluk şekeri bulunan kişilerde mutlaka şeker hastalığı çıkar diye bir koşul yoktur. Buna karşın çıkma ihtimali çok yüksektir. Hele birinci derecede kan akrabalarında şeker hastalığı olanlar çoksa bu olasılık çok daha fazladır. Bu bağlamda bozulmuş açlık ve bozulmuş tokluk kan şekerini tip 2 şeker hastalığının habercisi gibi veya basamağı gibi kabul edebiliriz.
Şeker metabolizmasındaki bozukluk ve şeker hastalığı teşhisi ilgili laboratuvar tetkiki, şeker yüklemedir. Şeker yükleme için kişinin en az 8.5 saat aç olması gerekmektedir. Yükleme açlık kan şekeri ölçümü için kan aldıktan sonra 75 gr glukoz (üzüm şekeri) içirilerek yapılır.
Glukoz içirildikten sonra 2 ayrı yöntem bulunmaktadır:
İlki basit yöntemdir. 2 saat sonra şeker ölçümü kanı alınır. Yani iki şeker değeri vardır açlık ve glukozdan 2 saat sonrası şeker değeri. Bu özellikle zamanı kısıtlı olan hastalarda pratiktir. Açlık 126 mg üzerindeyse ve veya 2 saatlik şeker 200 üzerinde ise kişi şeker hastasıdır.
İkinci şekil uygulamada ise yine açlık şekeri sonrası 75 gr glukoz içirilmesini takiben 30-60-90-120 dakikalarda, yani 2 saat süreyle her yarım saatte bir şeker ölçümü için kan alınır.
Şeker yükleme esnasında hastanın fazla yürümemesi, oturması önerilir. Şeker ölçüm zamanları arasında hastanın uzun mesafe yürümesi veya tempolu şekilde kısa mesafe yürümesi yalancı şeker düşmelerine yol açarak; yükleme sonuçlarını yanıltacaktır.
Şeker yükleme, şeker hastalığı ve şeker metabolizma kusuru beklentisi ve şüphesi olan herkese yapılır. Ancak şeker yükleme gereğini doktor belirler. Buna karşın kendisinde şeker olabileceğini şüphe eden kişi de şeker yükleme testinin uygun olup olmayacağını doktoruna danışabilir.
Yükleme sonucunda AKŞ (Açlık Kan Şekeri) nin 126 dan yüksek olması yukarda da değindiğimiz gibi şeker hastalığıdır. 100-125 arası olması bozulmuş açlık; 2. Saat şeker değerinin 140-200 arası olması ise bozulmuş tokluk olarak isimlendirilir.
Şeker hastalığı tipleri
Şeker hastalıkları aşağıdaki gibi sınıflanabilir:
Tip 1 şeker hastalığı (DM tip 1) beta hücrelerinin, yani insülin salgılayan hücrelerin yok denecek kadar tahrip olması ve buna bağlı kesin insülin eksikliği ile kendini gösteren şeker hastalığıdır.
Tip 2 şeker hastalığı hücrelerde insülin duyarlılığı azalması yanı sıra beta hücrelerinden insülin salgı yetersizliği ile kendini gösteren şeker hastalığıdır.
Gestasyonel diabet (gebelik şeker hastalığı) daha önce şeker hasta olmayan bir gebede gebelik esnasında ortaya çıkan şeker hastalığıdır.
Diğer farklı sebeplere bağlı olarak belirlediğimiz son gurupta ise bazı hastalıkların sebep olduğu şeker hastalığı yer alır. Bir çok hastalık şeker hastalığına sebep olabilir. Çok basit bir örnek, pankreası ameliyatla çıkarılmış kişilerde beta hücreleri de çıkacağından şeker hastalığı olur. Kortizon fazlalığı olan Cushing hastalığında şeker hastalığı olur. Bu konuda şeker hastalığına sebep daha bir çok olan hastalık örnek verilebilir.