2 Yoğun BakımBir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde oluşan, ciddi işlev bozuklukları veya yetmezliklerinin ve altta yatan nedenlerin izlem, tanı ve tedavisi ile bu işlevlerin sürdürülmesi için uygulanan yöntemlerin tümüdür.
3 Dünyada ve Türkiye’de Yoğun Bakım Tarihçesi Modern yoğun bakım kavramı, yılında Kırım Savaşı’nda Florence Nightingale’in yoğun bakım gerektiren hastaları özel hemşirelik hizmeti uygulamak için tek bir yere toplaması ile oluşmuştur.
4 Dünyada ve Türkiye’de Yoğun Bakım Tarihçesi yılları arasında suni solunum ve araçları ile ilgili çalışmalar yapılmıştır.Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’ndeki yoğun bakım ünitelerinin başlangıcını ise ameliyat sonrası derlenme odaları oluşturmuştur.1923 yılında John Hopkins Hastanesi’nde beyin cerrahisi hastalarının ameliyat sonrası bakımı için üç yataklı bir ünite kurulmuştur.İkinci Dünya Savaşı, Kore ve Vietnam Savaşları, yoğun bakım hastalarının resusitasyonu ve triyajı konusunda önemli gelişmelere neden olmuştur.
5 Dünyada ve Türkiye’de Yoğun Bakım (YB) Tarihçesi 1959’da Prof. Dr. Sadi Sun ve Prof. Dr. Cemalettin Öner hocaların çalışmalarıyla ilk YB Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde dört yataklı bir ünite kurulmuştur.Türkiye’deki İlk Yoğun Bakım Servisleri Haydarpaşa Numune Hastanesi Taksim Hastanesi İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi A.Ü. Tıp Fakültesiİkinci Dünya Savaşı, Kore ve Vietnam Savaşları, yoğun bakım hastalarının resusitasyonu ve triyajı konusunda önemli gelişmelere neden olmuştur.
6 Yoğun Bakım ÜniteleriBir ya da daha fazla organ veya organ sistemlerinde ciddi işlev bozukluğu nedeniyle yoğun bakım gereksinimi olan hastaların iyileştirilmesini amaçlayan, yerleşim biçimi ve hasta bakımı açısından ayrıcalık taşıyan, ileri teknolojiye sahip cihazlarla donatılmış, 24 saat yaşamsal göstergelerin gözlemi ve hasta tedavisinin yapıldığı kliniklerdir.
9 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Yoğun bakımlar kabul edebileceği hastaların klinik durumuna, sağlık personeli, donanım ve mekânsal özelliklerine göre basamaklandırılır.Yoğun bakım ünitelerinde ameliyathanelerde olduğu gibi sterilizasyon şartlarını sağlayacak şekilde hepafiltre veya benzeri mikroorganizmaları süzebilen ve tutabilen havalandırma sistemi tercih edilmelidir.Yoğun bakım ünitelerinde zemin ile duvar kaplamalarının kolay temizlenebilir nitelikte olması şarttır.
10 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Yoğun bakım ünitelerinde, hastaların sürekli gözetim ve izlenmesine uygun nitelikte bir mekân,kolay ulaşılabilir mesafede yerleştirilmiş el yıkama amaçlı lavabo (her 4 yatak için en az bir)her yatak için el dezenfektanıyatak aralarında gerektiğinde kullanılmak üzere uygun biçimde ayırma düzeneğiher yatak için ayrı elektrik ve merkezi tıbbî gaz sistemi bulunmalıdır.Yoğun bakımlarda, «yataklı tedavi kurumları enfeksiyon kontrol yönetmeliği»nde tanımlanan işler yürütülmelidir. Enfeksiyon kontrol komitesinin aktif çalışması ve bildirimlerin düzenli yapılması sağlanır.
11 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Kardiyovasküler cerrahi yoğun bakım ünitesi, ameliyathane steril alanında olmamak kaydıyla, ameliyathane ile irtibatlı olmalıdır.Yenidoğan yoğun bakım ünitesi ile diğer yoğun bakım ünitelerinin birbiriyle irtibatlı olmaması gerekir. Ancak; yenidoğan yoğun bakım ünitesi doğumhane ile bağlantısı olmak zorundadır.Üçüncü basamak yoğun bakım ünitesi olan hastanelerde ikinci ve birinci basamak yoğun bakım hastasının bakımı da yapılabilir.Yatak sayısı 10’a kadar olan yoğun bakımlar, tek ünite olarak düzenlenir. 10’dan fazla olanlar ise her biri 6–10 yataktan oluşan birden fazla üniteye ayrılabilir.Yoğun bakım hastalarının refakatçileri için uygun bekleme alanı düzenlenmelidir.
12 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Uzman nöbetinin olmadığı hastanelerde, uzmanların icap nöbeti tutması ve yoğun bakım ünitesinde eğitimli hemşirenin istihdam edilmesi halinde birinci basamak yoğun bakım hizmeti verilebilir.Yoğun bakım ünitesi olan hastanelerde, hizmet verecek sorumlu doktorların 3. basamak yoğun bakım ünitesi olan bir hastanede temel bilgileri alması (en az 3 ay) başhekimler tarafından sağlanır.Yoğun bakım gerektiren 1 ay – 16 yaş arası çocuk hastaların bakımı ve tedavisi tercihen çocuk yoğun bakım ünitelerinde veya genel yoğun bakım ünitelerinin erişkinlerden uygun şekilde ayrılmış bölümlerinde yapılabilir.
13 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Dal hastanelerinde ilgili uzmanlık dalının gerektirdiği yoğun bakım üniteleri kurulur. Diş hastaneleri ile Göz, Ruh Sağlığı, FTR, Deri ve Zührevi hastalıkları hastanelerinde yoğun bakım ünitesi kurulmayabilir.Ancak yoğun bakım ihtiyacı gereken durumlarda hastanın nakli süresince yaşam desteği (transport ventilatörü, monitör, oksijen kaynağı, entübasyon seti, balon-valf-maske sistemi (ambu), defibrilatör v.b.) sağlamak için gerekli donanım bulundurmalıdır
14 Yoğun Bakım Ünitelerinin Nitelikleri Yoğun Bakım Sorumlusu (Ülkemizde TUTG yoğun bakım uzmanı olmadığından)Anesteziyoloji ve Reanimasyon, İç hastalıkları, Göğüs Hastalıkları veya Genel Cerrahi uzmanlarından birisi olabilir. Yoğun Bakım hizmetinde devamlılık esas olduğundan, asıl görevi nedeniyle çok yoğun olan, ilgili dalda aynı işi yapacak başka hekimin olmadığı uzmanların sorumlu atanması doğru değildir.Zorunluluk halinde sorumluluk dönüşümlü olabilir. Nöbetlerde ise, eğer hastane imkânları uygunsa yoğun bakım sorumlusu olan uzman hekim ile aynı uzmanlık alanından, değilse aynı görevi yapabilecek yukarıda sayılan diğer uzmanlık dallarından bir doktorun bulunması sağlanmalıdır
15 Hizmet Düzeyine Göre YB 1. Düzey – en az 2 Yatakİdeali 6-8 yatak. 4 hastaya 1 hemşire2. Düzey - en az 6-8 Yatak2 hataya 1 hemşire.YB girişinde ayrı bir ön geçiş alanı olmalıdır.3. Düzey - en az 8-12 Yatak1 hataya 1 hemşire.Her 4 yatak için bir izolasyon odası olmalıdır
16 Hizmet Düzeyine Göre YB 1. Düzey YB – Fizyolojik olarak stabil olmayan mekanik ventilasyon ve vazoaktif ilaç uygulaması gibi yoğun tedavi yöntemleri gerektiren hasta grubudur.-postoperatif kardiyotorasik cerrahi-ileri sepsis-intoksikasyon hastaları
17 Hizmet Düzeyine Göre YB 2. Düzey YB – İleri monitörizasyon tekniklerinden yarar görebilecek acil/ yoğun tedavi gerektiren hasta grubudur. Tam zamanlı çalışan YB uzmanı vardır.-kardiyak, hepatik veya renal yetmezlik-majör operasyon geçiren-mevcut klinik tabloya akut /ciddi bir sistemik patoloji eklenen hastalar
18 Hizmet Düzeyine Göre YB 3. Düzey YB – Kötü prognoza sahip bir patolojisi mevcut olan mortalite riski çok yüksek hasta grubudur. Tam zamanlı çalışan YB uzmanı vardır.-Metastatik karsinom-perikardiyak tamponat veya havayolu obstrüksiyonu-son dönem kalp, akciğer patolojileri
19 Çalışma Sistemine Göre YB Açık YB sistemiYarı-kapalı YB sistemiKapalı YB sistemi
20 Günün 24 saati Haftanın 7 günü Yılın 365 günü Hafta sonu, tatil veya mesai saati dışında yatan veya YBÜ’den çıkan hastalarda mortalite ve morbidite yüksek !YB’lar; Bir yada daha fazla organ veya organ sistemlerinde ciddi işlev bozukluğu nedeniyle yoğun bakım gereksinimi olan hastaların iyileştirilmesini amaçlayan, yerleşim biçimi ve hasta bakımı açısından ayrıcalık taşıyan, ileri teknolojiye sahip cihazlarla donatılmış, 24 saat yaşamsal göstergelerin gözlemi ve hasta tedavisinin yapıldığı kliniklerdir.
21 Administrative (Yönetim) YB ilkeleri CAREClinical (Klinik)Administrative (Yönetim)Research (Araştırma)Education (Eğitim)YB bakım destek tedavisi 4 TEMEL AMACIDoku perfüzyonunu sağlamakMikroorganizmaları yok etmekYetmezlikteki organları desteklemekYeterli beslenmeyi sağlamak
22 YB HEMŞİRESİ GÖREV TANIMI Karmaşık ve yaşamı tehdit edici problemleri olan hastaların tanılamasını yapabilenHastaları sürekli izleyenKaliteli ve ileri yoğun bakım ve tedavi girişimlerini uygulayabilenHasta ve yakınları ile terapötik ilişki kurabilenKoruyucu, iyileştirici ve rehabilite edici girişimleri uygulamaktan sorumlu sağlık profesyonelidir.
23 Çalıştığı birim : Yoğun bakım ünitesi Bağlı olduğu yönetici: Yoğun bakım ünitesi sorumlu hemşiresiYerine bakacak kişi : Yoğun bakım hemşiresiAlması gereken eğitimleri:-CPR-Enfeksiyon eğitimi-Yoğun bakım hemşireliği eğitimi
24 YOĞUN BAKIM HEMŞİRESİNİN ÖZELLİKLERİ 1-Ekip çalışmasına yatkın olan (Ekipte; doktor, hemşire, diyetisyen, klinik fizyoteraspist, eczacı ve diğer uzmanlar)2-Eğitime ve gelişime açık olan3-Kriz yönetimi yapabilen4-Kritik düşünebilen5-Hızlı karar verme yeteneğine sahip olabilen6-Hemşirelik sürecini kullanma yeteneğine sahip
25 7-Terapötik iletişim kurabilen 8-Hasta-aile eğitimi yapabilen9-Bilgisini uygulamalarına aktarabilen10-Stresli ortamlarda çalışabilen v.b gibi özelliklere sahip olmalıdır.
26 YOĞUN BAKIM HEMŞİRESİNİN GÖREV YETKİ VE SORUMLULUKLARI 1-Hemşirelik süreci2-Etik uygulamalar3-Hasta ve hemşire güvenliği/ Risk önleme4-Klinik uygulamalar5-Terapötik iletişim6-Eğitim
27 1. Hemşirelik SüreciYoğun bakım hemşiresi hastayı üniteye kabul eder ve hasta-ailesinin üniteye uyumunu sağlar.Verileri uygun tanılama teknikleri kullanarak,sistematik şekilde,sürekli toplanmasını sağlar.Bağımlı/bağımsız hemşirelik fonksiyonlarını ve uygun terapötik hemşirelik girişimlerini içeren bakım planını uygular
28 1. Hemşirelik SüreciHemşirelik girişimlerini uygun ve güvenli bir şekilde kaydeder ve bakımın devamlılığını sağlar.Bakım standartlarına göre hemşirelik verir ve bakımı yönetir.
29 2. Etik UygulamalarHasta yararına olan karar ve girişimleri etik ilkeler doğrultusunda belirler.Hasta haklarını savunur.Hasta ve ailesi ile ilgili kayıtların gizliliğini sürdürür.Etik karar vermeyi kolaylaştıran kaynakları araştırır ve bunlardan yararlanır.
30 3. Hasta ve Hemşire Güvenliği / Risk Önleme Kurumun güvenlik ve risk yönetimi programına katkıda bulunur ve destekler.Hemşirelik bakımında gerekli olan asepsi,sterilizasyon ve izolasyon tekniklerine uyar ve uyulmasını sağlar.Hasta bakımını planlama ve sunmada güvenlik,etkinlik ve maliyetle ilgili faktörleri göz önünde bulundurur.
31 4. Klinik UygulamalarHasta değerlendirilmesinde, kurumun benimsediği skorlama sistemleri ve skalalardan yararlanır.Temel ve ileri yaşam desteği protokollerine uygun acil girişimleri başlatır.Acil ilaç seti,tıbbi malzeme ve cihazları kullanıma hazır bulundurur.
32 5. Terapötik İletişim ve Profesyonel İlişkiler Bakım verirken hasta, ailesi ve sağlık profesyonelleri ile işbirliği içinde çalışır.Uygun iletişim tekniklerini bilir. İletişim teknikleri ve terminolojisini ona göre kullanır.Çalıştığı vardiyada gerektiğinde hasta durumunu ilgili kişilere rapor eder.
33 6. EğitimHasta ve ailesinin eğitimlerinde ,onların geleneksel ve kültürel özelliklerini dikkate alır.Yoğun bakım hemşireliği ile ilgili bilgi ,beceri ve yetkinlikleri güncelleştirir. Klinik becerilerini arttırabileceği ve deneyim kazanabileceği eğitim fırsatları araştırır.Öğrenci hemşirelerin klinik eğitimleri için öğretici ortamın yaratılmasına katkıda bulunur.