“36. Ahilik Haftası” dolayısıyla yazılı basın açıklaması yapan Yaranbaşı, Ahiliğin iyi ahlakın, doğruluğun, kardeşliğin, yardımseverliğin birleştiği bir kültür olduğunu belirterek “Ticaret ile ahlakı buluşturan bir hayat düsturu olan Ahilik, milli şuuru ve gücünü dayanışmasından alan yapısı ile dünyada benzeri bulunmayan bir kültür ve medeniyet hazinesi. Milli birlik ve beraberliğimizin her zaman en büyük teminatlarından birisi olan Ahilik kültürü, ticareti düzenleyen ve bu alanlarda faaliyet gösteren başta Bakanlığımız olmak üzere tüm kurum ve kuruluşlar için önemli bir rehber niteliğinde.
Selçuklular zamanında ortaya çıkan, Osmanlı Beyliği’nin kuruluşunda rol oynayan, siyasi, askeri, sosyal, ekonomik ve eğitim örgütü olan Türk kültürü ve İslami değerleri birleştiren ‘Ahilik Teşkilatı ve Ahilik’, Türklerin İslâmiyet’i topluluk halinde kabul ettikleri yıllarda, Türk örf ve adetleri ile İslâm inancını kaynaştırmak amacıyla geliştirilen bir düşünce sistemi ve yaşam tarzı olarak tanımlanabilir. Bu düşünceyi ve yaşam tarzını benimseyenlere de ‘Ahi’ denilmekte” ifadelerini kullandı.
TARİHTEN SİLİNMEYECEK
Yaranbaşı, Ahiliğin esnaf ve sanatkârın teşkilatlanmasına öncülük ettiğini, tarihten silinmeyecek etkiler bıraktığının altını çizerek şunları vurguladı:
“Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da yaşayan halkın ticaret, ekonomi, sanat, iş ahlakı, çalışma yaşamı ve çeşitli meslek alanlarında, yamak-çırak, kalfa-usta hiyerarşisini kurmuş ve yetişmelerini sağlamış, özünde iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenlenmiş bir örgütlenme biçimi. Ahilik’te, ben değil, biz var. Ahilik iyilikleri yaymak, kötülüğü ve kötüleri engellemek. Ahilik fakir ile zengini bir tutmak. Ahilik, tüm toplumsal ve ticari ilişkilerde dürüst ve güvenilir olmak. Ahilik kardeşliktir, eli açıklık, cömertlik. Ahiliğin vizyonunu oluştururken temel kabul ettiği görüşlerin başında insan sevgisi gelmekte. Bu sebeple ahilik, bir sınıfın, bir zümrenin ya da bir kişinin diğeri üzerinde egemenliğine karşı olmuş, insanlar arasında ayrılık gütmemiş, eşitliği ve eşit davranmayı insanın temel hakkı olarak kabul etti.
Ahiliği oluşturan temel unsurlardan biri de birer iş, sanat ya da meslek sahibi olmaları ve ortak toplumsal değerleri, birlikte yaşamayı ilke edinmeleridir. Meslek, sanat ya da bir iş sahibi olmayan Ahi olamaz. Her ahi, yeteneğine göre bir mesleğin içinde yer alır, iş sahibi olur, buradaki hüner ve becerilerine göre çıraklık, kalfalık dönemlerini geçerek sanatında, mesleğinde ya da işinde usta olur. Ahilik kurumunun kendisinde belirginleştirdiği bu vizyonla misyonunu gerçekleştirir, vizyonundan aldığı bu güçle sosyal ve toplumsal hayata katkı sağlar.
Ahi için iş, meslek ve sanat, vizyonunu tamamlayan bir itibar ve güç. Toplumsal ve sosyal bir kurum olan ahilik örgütünün vizyonu doğrultusunda belirlediği hedefleri gerçekleştirmeye yönelik bir misyon yüklendiği görülmekte. Teşkilâta girmek isteyenin ahlak ve terbiyesi üzerinde yapılan incelemeler olumlu olursa, durum zaviyede görüşülür, uygun bulunanlar bir törenle üyeliğe kabul edilirdi. Usta çırağın Ahi kardeşi, kalfa ise yol kardeşidir. Her çırağın bir ahi kardeşi (ustası) ve iki yol kardeşi(kalfası) olurdu. Çırak, zaviye reisinin izninden sonra bu üç sanatkârın gözetimi altında çalışmaya başlardı. Mükemmel ve müreffeh bir toplum hayatı oluşturmak ahilik kurumunun misyonunu oluşturan temel unsur. Ahilik amaçlarının başında insanlara ve insanlığa hizmet gelmekte. Ahilik, toplumda yaşayan fertleri birbirine yaklaştırmak ve aralarında dayanışma kurulmasını sağlamak.”
İSRAF YASAK
Ahilikte ihtiyaca göre üretim fikri hâkim olduğunu ve israfı yasakladığının altını çizen Yaranbaşı “İsrafın yasaklanması, ihtiyaçları kışkırtacak davranışlardan uzak durulması anlamına da gelmekte. Bu prensiplere uygun olarak ahilik, üretimi ihtiyacın bir fonksiyonu olarak ele almakta. İhtiyaç kadar üretim fikri, gerekli hallerde üretimin sınırlandırılması sonucunu da doğurmakta. Üretilen her mal ve hizmetin sadece satış fiyatı ile ölçülemeyecek bir değeri var. Kıtlık ve aşırı üretim durumlarında malın satış fiyatı ile gerçek değeri arasındaki fark büyür. Kıtlıkta malın satış fiyatı gerçek değerinin çok üzerine çıkar ve tüketici mağdur olur. İhtiyaç fazlası üretimde ise; malın satış fiyatı gerçek değerinin çok altına düşer ve üretici mağdur olur. Ahilik, gerek üreticinin gerekse tüketicinin mağdur olacağı bu gibi durumların yaşanmasına izin vermez. Böylece emeğin gerçek değerini bulacağı ortam sağlanmış olur. Kolay kazanç, ahi ahlâkı yönünden makbul değildir. Kazanç, meşakkatli olacak, güç olacak, alın teri ve emek karşılığında elde edilecek” ifadelerini kullandı.
HELAL KAZANÇ
Yaranbaşı, Ahilikte esas olanın helâl kazanç, ahinin doğru olması ve hak ettiğinden fazlasını kazanma yoluna sapmaması ahlâk kaidesi haline getirildiğini belirterek “Ahilik ahlâkında doğruluk, ekonomik bir öz taşımakta eşyanın bilinen biçimde imâl edilmesi ve belirli bir fiyata satılması anlamına gelmekte. Günümüzdeki rekabet araçlarının çoğu ahilikte yasaklandı. Fiyat düşürerek ve daha kalitesiz mal kullanarak rekabet yapılamaz. Ahilik, kendini ve yakınlarını geçindirecek insaflı ve dürüst bir ticarete karşı değil. Ama mal biriktirme ve yığma peşinde koşan, haris ve istismarcı bir ticarete karşı. Bunlara karşılık ferdin yaptığı iş ile bütünleşmesi teşvik edilmekte. Bu sebeple üretilen eşya, sanatkâr için ekonomik değerinin üzerinde bir mana taşımakta. Böylece sanatkârın işine ruhunu yansıtması sağlanmakta, rekabet ise daha mükemmel üretim şeklinde ortaya çıkmakta. Ahiler dayanışmacı bir ruh yapısına sahiptir. Zengin ile fakir, üretici ile tüketici, emek ile sermaye, millet ile devlet, kısaca toplumun bütün fert ve kurumları arasında iyi münasebetler kurarak herkesin huzur içinde yaşamasını sağlamak, ahilerin başta gelen amacı oldu. Ahi birlikleri, köklü kültür değişmelerinin yaşandığı bir dönemde birbirlerine karşı çatışmacı tavır alan grupları uzlaştırmak, zayıflayan aşiret bağları yerine yerleşik hayat tarzına uygun koruyucu değerler meydana getirmek, Bizanslılara karşı Türk esnaf-sanatkârlarının menfaatlerini korumak ve toplumda huzurun sağlanmasına yardımcı olmak amacıyla kuruldu” dedi.
Ahilik Haftası ile Ahilik kültürünün yeniden tazelenerek filizleneceğini vurgulayan Yaranbaşı “Ticarî hayatımızın temellinde yer alan bu kültür ile kardeşlik, birlik, beraberlik ve dayanışma duygularımız yeniden pekişecek. Ticaret ve ekonomi alanında esnaf ve sanatkârımıza olduğu kadar sosyal ve kültürel alanda da halkımıza yol gösterici olan Ahilik 2023 ve 2053 hedeflerimize öncülük edecek” dedi.
Yaranbaşı açıklamasını Ahilik Haftası’nı kutlayarak tamamladı.