Kişilik bozukluğu, bireyin kendine has kültüre göre, beklenenden farklı sapmalar göstermekte olan, sürekli bir şekilde gerçekleşen iç yaşantılar ve davranışlar olarak ifade edilmektedir.
Genç erişkinlik dönemlerinde başlar, zaman geçtikçe kalıcı bir hal alır, sıkıntıya ve yahut işlevsellik bozukluğuna neden olur. Her bireyde farklı özelliklerde görülebilecek olan kişilik özellikleri, kişilik bozukluğu olarak ifade edilebilmesi için, esneklik içermeyen ya da uyumsuzluk içermeyen, işlevsellikte fazlaca belirgin bir bozulma ya da kişisel sıkıntı gibi durumların olması gerekir.
Kişilik bozukluğunun toplumda görülme ihtimali ise %7 – 11 arasında değişkenlik göstermektedir. Kişilik bozukluğu hastalığının bilinen en önemli nedeniyse genetik bir mirastır. Genetik anlamda kişilik bozukluğu yatkın olan bir insanın çocukluğunda da kötü şeyler yaşama durumuna bağlı olarak kişilik bozukluğunun ortaya çıkma durumu ihtimali çok fazladır.
Özellikle de çocukluk dönemlerinde yaşanmış olan şiddet ve de cinsel travma durumları kişilik bozukluğunu fazlasıyla etkilemektedir. Anneyle ya da babayla kendi aralarında yaşanan ve çocukla olan ilişkisi de oldukça önemli bir durumdur. Kişilik bozukluğuna neden olabilir.
Kişilik Bozukluğunun Sebepleri Nelerdir?
Kişilik bozuklukları sadece bir nedene bağlı olmaksızın, kimi zaman birkaç kimi zaman onlarca sebebin bir araya gelmesi ve birbirlerini negatif çekim ile etkilemeleri sonucu oluşmaktadır. Temelinin çocukluk yıllarına ait olduğu düşünülen kişilik bozukluğu, ebeveynler ile iletişim ve diğer travmaların sonucu olarak gelişmekte, daha sonra insanın öz-algısı ve tutumları ile yerleşmekte ve hayatı olabildiğince olumsuz etkilemektedir. Diğer insanların bu tip kişilere karşı davranışları, tutumları ve algıları da insan tarafından hissedildiğinde, öz-saygı ve kendine güven azalmakta, bunun sonucu olarak da kişilikte dalgalanmalar meydana gelmektedir.
Değişik kişilik tiplemelerinde anne-babaların çocuklarını yetiştirme yöntemlerindeki abartılı tutumlar ve dengenin kaçırılmasının önemli yer tuttuğu düşünülmektedir. Aşırı koruyucu aile tutumları gelecekte bireyin ayakları üstünde duramamasına, iş hayatına atılamamasına neden olmakta ve bu durum ilerleyen safhalarda diğer etkenlerle birleştiğinde kişilik bozukluklarına neden olabilmektedir.
Kişilik Bozukluklarının Çeşitleri Nelerdir?
DSM sınıflandırma ölçütlerine göre, kişilik bozuklukları üç ana küme altında incelenmektedir.
A kümesi kişilik bozuklukları
- Paranoid kişilik bozukluğu
- Şizoid kişilik bozukluğu
- Şizotipal kişilik bozukluğu
B kümesi kişilik bozuklukları
- Antisosyal kişilik bozukluğu
- Borderline (Sınırda) kişilik bozukluğu
- Histrionik kişilik bozukluğu
- Narsistik kişilik bozukluğu
C kümesi kişilik bozuklukları
- Çekingen kişilik bozukluğu
- Bağımlı kişilik bozukluğu
- Obsesif kompülsif kişilik bozukluğu
Kişilik Bozukluğu Tedavisi
Kişilik bozukluğu hastalığına maruz kalan kişilerin kötü bir yanıysa psikolojik yardım istememe durumudur. Birey içerisinde bulunduğu kişilik bozukluğu hastalığıyla günlük aktivitelerini, gerçekleri oldukça farklı olarak hissetmekte ve sorunlarını kendine has bir bakış açısıyla olduğunu düşünmektedir. Yaşanan bu durumda kişilik bozukluğu hastasının yakınlarına çok fazla bir iş düşmektedir.
Kişilik bozukluğu hastalığı tedavi edilmediği zaman bireyin aşk hayatını, iş hayatını ve sosyal yaşamını olumsuz olacak bir şekilde etkileyecektir. Kişilik bozukluğu hastalığı olduğu bilinmekte olan ya da kişilik bozukluğundan şüphe duyulan kişide ilk dikkat edilmesi gerekli olan konu bireyin çocukluk dönemleridir. Yetişkin yaşlarda kişilik bozukluğu hastalığı yaşamakta olan bireylerin geneli çocukluk dönemlerinde travmalara maruz kalan kişilerdir. Bilinçaltlarına kadar işleyen bu travma süreleri yaş ilerledikçe değişik bir kişilik geliştirmesine neden olmuş bunun neticesinde de kişilik bozulmaları yaşamaya başlamıştır.
Kişilik bozukluğu hastalığı genellikle 18 – 20 yaşlarında olan insanlarda başlar. Süreç geçtikçe kendi içinde iyileşme durumu bulunsa da bu durum çok zayıftır, kişilik bozukluğu hastalığını uzman bir psikoterapiden başkası iyileştiremez.