Hukuk (Özet) : Hukuk, her şeyden önce bir düzen demektir. Ancak hukukun öngördüğü düzen, fiilen gerçekleşen bir düzen değildir. Hukuk, maşer ortamında insanların fiilen kesinlikle davrandıklarını değil, kesinlikle davranmaları gerektiğini gösterir. Hukuk, kendisine uyulmak ve uygulanmak bâtınin vardır. Doğruluk değeri nedeniyle, insanlar arası ilişkileri bir düzene etkilemek, toplumsal yaşamın gerçekleşmesini hazırlamak lüzum. İnsanlara, “Bana uy; Beni gerçekleştir” buyruğu ile seslenir. Hukuk düzeni, doğduğu andan itibaren bireyin katsına onaylama edilmesi ve uyulması müstelzim, mutlak muhik kurallar olarak çıkar. İnsan, özgür bir varlıktır ve iradesini hukukun buyrukları doğrultusunda kullanabileceği kadar, onlara aykırı bir yönde de kullanabilir. Bu nedenle maşer ortamında insanların hareket ve davranışlarının dostluk kurallarına uymaması, her hengâm mümkündür. “İşte dostluk, isim davranışlarını değerlendiren, çıkar çatışmalarına çözüm getiren kurallardan, normlardan meydana gelen bir mekanizma, bir bütündür.” İnsan-isim, isim-huy ilişkilerinin insanlığın hissedar çıkarı ve huzuru bâtınin evrensel ilkelerle güvence altına hileınmasıdır. Hukuk, âdemiyet seviyesi bâtınin göstergedir. Hukukun temeli, kaynağı üzerine birhayli görüş ortaya atılıtır. Bunlar kaynağı: tanrı, derslik çıkarları, maşer sözleşmesi, huy ve insanlar olarak belirten mezheplerdir. Hukuk Nedir Hukuk, toplumun genel menfaatini veya fertlerin ve toplumun hissedar iyiliğini hazırlamak maksadıyla konulan ve halk gücüyle desteklenen kaide, kazı ve seçimın kâffesidür. Elan münteşir bir teşhismıyla dostluk, adalete yönelmiş toplumsal yaşamma düzenidir. Hukuk Kelime Mealı Hukuk kelimesi Arapça “kazı” kökünden hasılat ve kazı kelimesinin çoğkoca olarak bilinmektedir (galat-ı meşhur). Gündüz feneriçda “kazı” kelimesinin çoğkoca “ilenme’kak”tır. Türk Yürek Kurumu’na gereğince dostluk kelimesi, “Toplumu düzenleyen ve devletin yapmış oldurım gücünü belirleyen yasaların kâffesidür”. Bunun dışında hukukun “haklar” manaı da vardır. Mecazi anlamda ise, ahbaplık, ülfet manaında da kullanılır. Beceri Mealı Hukuk dönemden döneme değiştiği bâtınin hala doyurucu bir teşhism bünyelamamıştır. Kant “Hukukçular hala hukukun teşhismını aramaktadırlar” der. Günümüzde en çok onaylama edilen teşhismı ise: “Sınırlı bir zamanda belli başlı bir toplumdaki ilişkileri düzenleyen ve uyulması mevki zoruna (müeyyide) bentlanmış kurallar kâffesidür.” Ilmî bir disiplin olarak dostluk, kendi ortamında yapı taşı olarak ikiye ayrılır. Umumi olarak hukukun zevat arası ilişkileri bahis kayran kısmına Özel Hukuk, zevat ile mevki veya devleti oluşturan kurumlar arası ilişkileri düzenleyen kısmına ise Hep Hukuku adı verilir. Bu ayırım roma hukukundan kalma bir ayrımdır (ius privatum-ius publicum). Uygar Hukuk, Ticaret Hukuku ve Devletler Özel Hukuku özel hukukun, buna ödenek Esas Hukuku, Ceza Hukuku ve İdare Hukuku halk hukukunun kellelıca zir dallarıdır. Hukuk Kuralları ve Özellikleri Hukuku başka toplumu aranjör kurallar olan örf ve adetler, gelenekler ve dinlerden ayıran özellik mevki aracılığıyla güvenceye hileınmış ve cebri yapmış oldurımlara sahip olmasıdır. Hukuk kuralları isim davranışlarını düzenler ve bulunduğu toplumun eder yargılarını taşır. Soyutluk ve genellik özelliği sebebiyle benzeşim nitelikteki tüm durumlarda uygulanması esenlanır. Yapmış oldurım (Müeyyide) Hukuk kayranında yapmış oldurım halk gücü ile uygulanır. Hukuka uymayı zorlama, uymayanları cezalandırma ve uyulmadığı durumlardaki zararları en aza indirmek bâtınin kullanılır. Hukuk düzenini esenlamayı ve korumayı ammaçlayan yapmış oldurımlar gene dostluk düzeninin öngördüğü şekilde alegori getirilir. Maddi ve manevi yapmış oldurımlar olarak ikiye ayrılır. Maddi yapmış oldurımlar hukuka aykırı durumlarda uygulanırken manevi yapmış oldurımlar bu durumları çelmek bâtınin kullanılır. Ceza hukukunda ölüm, mahpus ve kazanç cezaları; temel hukukunda siyasetten men, vurgun metres; vergi hukukunda vergi ve gizliceçılık cezaları kadar derece derece dostluk dallarında derece derece yapmış oldurımlar vardır. Hukukun Dayanağı Hukukun dayanağı ile alakalı çeşitli dönemlerde kuramlar üretilmiştir. Bunları sıralamamız gerekirse; bilinçi bir irade olarak gharabelik kuramlar, irade dışı olarak gharabelik kuramlar ve pozitivist kuramlar. Bu kuramların birtakımlar felsefik değil ortaya konduğu dönemin problemlerını çözmek veya siyasal mezhepleri dostluk biliminde dile getirme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. İdesi ve ideali adalet olan dostluk, genel olarak şu şekilde teşhismlanabilir: “Hukuk, adalete yönelmiş toplumsal bir yaşamma düzenidir.” Bu teşhismdan, hukukun üç ayrı fonksiyonu alegori getirdiğini görmekteyiz. Bu fonksiyonlar düzen, uygulamalı yarar ve adalettir. Hukukun Toplumdaki Fonksiyonları 1. Düzen Fonksiyonu Hukukun bu fonksiyonu ile anlatılmak maksut, hukukun toplumsal yaşamı düzenleyip insanların amerikan barış ve emniyet ortamında bir arada yaşamalarını esenlamaktır. 2. Tatbikî Yarar (Sosyal İhtiyaçların Kontralanması) Hukukun uygulamalı amacını, toplumsal gerçeklik belirler. Hukuk bu fonksiyonu ile maşer ortamında yaşayan insanların, birbirleri ile tasarlamak zorunda oldukları ilişkilerini ve biyolojik, ruhsal bir varlık olarak insanın bünyesından meydana gelen gereksinimlerinı katlamaya çhileışır. Hukuk bu fonksiyonu ile tevellüt, teehhül, ölüm vb. önemli biyolojik olayları da çeşitli hükümlerle düzenler. Hiçbir dostluk düzeni yaşamın yapı taşı gerçeklerini görmezden gelemez. Hukuk düzeni, insanın natürel bünyesına ve bundan gelecek gelen gereksinimlerine şayan tutulmak zorundadır. Hukuk önemli ölçüde, soylu erki gerçeklere de kapalıdır; soylu erki yoksulluklara uymalı ve onları katlamalıdır. 3. Doğruluk Hukuk bu fonksiyonu ile belli başlı bir organize altına aldığı içtimai ihtiyaçları, özü salt bir müsavat düşüncesi olan adalet ölçüsüne vurarak sahih kimliğini kulaklıır. Hukukun idesi ve ideali adalettir. En kesik teşhismıyla adalet, “bir müsavat düşüncesi”dir. “Doğruluk, nesnel (objektif) ve öznel (sübjektif) tutulmak üzere iki derece derece anlamda kullanılır. Doğruluk aslında ahlâki bir kavramdır; Bu kapsamda, erdem, fazilet manaında şahsi bir özelliği deyimler. Eş her hengâm haklı olana yönelir, herkese kendine düşeni hasretmek yolunda sakır sakır ve değaksiyonmez bir çaba gösterir. İşte bu hareket ve çabayı gösteren adalet, özne (süje) ile alakalı oluşundan ötürü öznel (sübjektif) adalet olarak nitelenir. Bir erdem olan öznel adaletin dışında ve ondan önce nesnel (objektif) bir adalet nosyonı vardır. Nesnel adalet, kişinin bir özelliğini değil, kişilerin konkre durumlarda gerçekleştireceği takanak biçiminin bir özelliğini deyimler. İşte dostluk kayranında hukuki eder olarak hanek konusu olan adalet de, bu nesnel anlamda adalettir. Çünkü dostluk, insanlar arası ilişkileri biçimlendiren, onlara görünür ve algılanabilir bir düzen veren, bu amaca yönelen normlar kâffesidür.” Maşer bâtınindeki davranış ve ilişkilerin değerlendirilmelerini bâtınermiş kurallar tümü olarak dostluk, bu değerlendirmelerde adalet ölçüsünü kullandığı ve kullanmak yerinde bulunmuş olduğuna gereğince, adaletin böylecene, hukukun da bir değerlendirilme ölçüsü olacağı doğaldır. Hukuk normlarında adalet acaba ne ölçüde yansıtılmıştır ? Mevcut dostluk ne denli adaletlidir ? İşte burada yasa üstü adalet nosyonı ortaya çıkmaktadır. Bu, bütün dostluk sistemine ve sistemlerine hükümran kâin, nesnel ve salt bir eder niteliğindeki adalettir. Hukuk bir maşer düzenini bâtınerir. Hukukun varlık nedeni de adalettir; icap mevcut düzeni savunmak, gerekse onu değaksiyontirmeyi meşrulaştırmak bâtınin her hengâm adalete kellevurulur. Nesnel ve yasa üstü adalet hukukta katmıza yerleşmiş dostluk düzenlerinin birincil örneği, olması müstelzim dostluk manaında dostluk idesi olarak çıkar. Bu niteliği ile adalet, mevcut dostluk düzenlerinin kendisine şayan olup olmadığı açısından bir eder ve değerlendirme ölçüsü olur. Tekrar bu özelliği ile adalet, aynı zamanda hukukun idealidir. Hukukun akdetmek amacını güttüğü şey adalettir. Birbirleri ile olumlu ve zararlı katlıklı ilişkilerde kâin bu üç fonksiyon muvazene ortamında olduklarında, adil bir dostluk düzeninin gerçekleşmesi esenlanır. Olağan olarak bütün dostluk normları bu üç fonksiyonu da kapsar. Sonuç olarak dostluk, hem adaleti gerçekleştirecek, hem toplumsal yaşamma uyacak, hem de bu toplumsal yaşamın amerikan barış ortamında sürebilmesi bâtınin bir düzen görünümünü esenlamaya çhileışacaktır.