Adını Deli Baba adlı tarikat şeyhinden aldığı sanılır ve Deller adı ile de anılır. Aşiret, Oğuzlar’ın Avşar boyuna mensuptur. Tarihte, Boynuinceli teşekkülü arasında yer almış aşiretin Eskiil Nahiyesi, Kendirgeçe, Boğazkuyu, Barkağı, Buğra, Günederesi adlı yerleşim yerleri ve Hacıbektaş kazası idari sahasında iki ayrı yerde 64 hanede yaşadıkları tarihi kaynaklarda belirtilir.
Yeniil kazası idari sahasında yaşadıkları bilgisi aktarılır. Develi ve Erciyes kazaları civarında yaylak, Aksaray ve Kırşehir yöresini kışlak olarak kullanan aşirete bağlı tayfaların 1727 yılında Nevşehir’e iskan edildikleri, bazı taifelerinin Arapsun kazası idari sahasında yaşadıkları kaynaklarda yer almakta ve bazı taifelerinin Kayseri, Pınarbaşı ve Develi yörelerinde bulunduğu belirtilmektedir.
Arapsun-Gülşehir ilçesi idari sahasında kurulmuş, eski adı “Deller” olan Yeniyaylacık köyü kurucularının
Aksaray ili idari sahasında kurulmuş Demirci kasabası arazisi içerisinde bulunan Büyükdeller ve Küçükdeller adlı mevkilere adını vermiş oymakların, bu aşirete bağlı olduğu anlaşılır.
Hacıbektaş ilçesi Kızılağıl köyünde yaşayan ve 18. yüzyıl zorunlu iskanlarında bu köyden geldiği anlaşılan Deller sülalesi; Çöl, Koçak, Maraşlı, Parlak soyadları almış oymakların bu aşirete bağlı olduğu anlaşılır.
Ayrıca Deliler aşiretine bağlı taifelerin Gülşehir ilçesine bağlı sekiz köyde, bölgede bulunan Hırka dağı çevresinde kurulmuş bazı köylerde ve Hacıbektaş ilçesi Köşektaş köyünde bulundukları bilgisi aktarılmaktadır.
“Ethem Baba, Abdal Baba
Geldi Deli Baba bile
Kamu rical-î gayb ile
Bir gine görsem yüzlerin.”
Bu tarihi dörtlükte Deli Baba’nın önemi vurgulanmış ve dolayı ile yöredeki nüfus ve nüfuzu anlaşılmaktadır.
KAYNAKÇA
Uçakcı, İ. (2015) “Sivas, Kayseri, Niğde, Aksaray, Nevşehir Yöresi Oğuz Boyları II Aşiret, Oymak, Cemaatler” ss. 218-219, Bilge Oğuz Yayınları: İstanbul.