Mevlana, bugünkü Afganistan sınırları içerisinde yer alan, horasan bölgesindeki Belh şehrinde 1207 yılında dünyaya gelmiştir. Asıl adı Muhammed Celaleddin’dir. “Mevlaya ait olan” anlamına gelen Mevlana ismi, kendisine genç yaşta ders okutmaya başladığı sıralarda verilmiştir. Anadolulu anlamına gelen Rumi ismi ise kendisine batılılarca verilmiş bir lakaptır.
Mevlana, gelmiş geçmiş en büyük tasavvufçulardandır. Tasavvuf bir insan sanatıdır ve Mevlana da ömrünün çoğu döneminde insanlara hizmet için çalışmış, halk tarafından sevilen ve sayılan ayrıca bir tasavvuf şairidir. Mevlana henüz 9 yaşındayken çok büyük zorluklar içinde babası Bahâeddin Veled ve annesi Mümine Hatun ile birlikte Konya’ya göç etmişlerdir. 1225 yılında Şerefeddin Lala’nın kızı olan Gevher Hatun ile Karamanda evlenmiştir.
Mevlana’nın Allah aşkını konu alan şiirleri ve sözleri günümüzde hala önemini yitirmemiştir. Çoğu ders kitaplarında, bazı romanlarda konu olan Mevlana, unutulmayacak bir geçmişe sahiptir. Zira kendisi Allah yolunda kalbini eritmiş, nefsini öldürmüş büyük bir tasavvufçudur.
O Life of the heart, Husamu-'d-Din, My zeal burnt within me to write this sixth part! The Masnavi became a standard through thy influence, Thy sword (Husam) has made it an exemplar to the world O spiritual one, I now offer it to thee, This sixth part of the entire Masnavi. Story I: The Hindu Slave who loved his Master's Daughter Story II: The Fowler and the Bird Story III: The Drunken Turkish Amir
The Book Five of the Masnavi must be read in order to understand the other first Four volumes. It also includes popular stories from the local bazaar to fables, tales from Rumi’s time: Story I: The Prophet and his Infidel Guest Story II: The Arab and his Dog Story III: The Sage and the Peacock Story IV: Muhammad Khwarazm Shah and the Rafizis of Sabzawar Story V: The Man who claimed to be a Prophet
The Fourth Book begins with an address to Husamu-'d-Din, and this is followed by the story of the lover and his mistress, already commenced in the third book. A certain lover had been separated from his mistress for the space of seven years, during which he never relaxed his efforts to find her. At last his constancy and perseverance were rewarded, in accordance with the promises "The seeker shall
Book three of the Masnavi must be read in order to understand the other first two volumes. It also includes popular stories from the local bazaar to fables, tales from Rumi’s time. Story I: The Travelers who Young Elephant Story II: The Villager who invited Townsman to visit him Story III: The Jackal who pretended to be a Peacock Story IV: Moses and Pharaoh Story V: The Elephant in a Dark Room..
The Composition of this Masnavi has been delayed for a season; Time is needed for blood to become milk. Till thy fortune comes forth as a new-born babe, Blood becomes not milk, sweet and pleasant to the mind. When that light of God, Husamu'd-Din Turned his course down from the summit of heaven, This Masnavi, which is the polisher of spirits, Its recommencement occurred on the day of "Opening."
The "Masnawi" is Rumi's greatest poetic work, composed during the last years of his life. He began it when he was between the ages of 54-57 [about 1258-1261] and continued composing its verses until he died in 1273. It is a compendium of sufi stories, ethical teachings, and mystical teachings. It is deeply permeated with Qur'anic meanings and references.
Bu, Mesnevi kitabının ve mânevi delillerin altıncı cildidir. Vehim ve şüphe karanlıklarını aydınlatan, zan ve tereddüt hayallerini gideren bir ışığa benzer.
Fakat bu ışığı hayvani duyguyla görmenin imkânı yoktur. Çünkü hayvanlık durağı, aşağılıkların en aşağısıdır ve o duraktakileri, aşağılık âlemin suretini yapsınlar, düzeltsinler diye yaratmışlardır.
Yıldızların nuru olan Şah Hüsameddin, beşinci cildin başlamasını istiyor...
Ey Allah ışığı cömert Hüsameddin, beşeri bulantılardan durulanların üstatlarına üstatsın sen!
Halk perde ardında olmasaydı, halkın gözleri açık olsaydı ve havsalalar dar ve zayıf bulunmasaydı.
Seni övmeye manevi bir tarzda girişir, bu sözlerden başka sözler söyleyecek bir dudak açardım.
Bu faydası en ulu olan en güzel konağa dördüncü göçtür. Bahçeler nasıl gök gürleyince sevinir, gözler nasıl uykuyla uzlaşırsa bunu görünce de ariflerin gönülleri öyle neşelenir. Ruhların huzuru, bedenlerin şifası bu dördüncü göçtedir. Bu göç, tam ihlas sahiplerinin sevip istedikleri, yolcuların dileyip arzuladıkları gibidir. Gözlere nurdur, ruhlara neşe..
Ey Hak ziyâsı Hüsâmeddin, şu üçüncü defteri de meydana çıkar. Bir şeyin üç kere yapılması sünnettir.
Üçüncü defterde sır hazinelerini aç, özürleri bir yana at.
Senin kuvvetin Allah kuvvetinden sızıp gelmekte… Hararetle atan damarlardan değil.
Şu aydın güneş çırağı, fitille, pamukla, yağla, aydınlanmıyor ya.
Böylece durup duran gök kubbenin ne ipi var, ne direği!
Bu ikinci cildin gecikmesinde bazı hikmetler vardır. İşin faydalarına dair Allah hikmetleri, kula tamamiyle malûm olsa kul, o işi yapamaz, âciz kalır. Allahnın sonsuz hikmetleri; idrakini yıkar,harabeder. Kul o işe koyulmaz. Ulu Allah, o sonsuz hikmetlerden pek az bir miktarını, kula yular yapar, onu o işe çeker. O işin faydasından hiç haber vermese kul hiç harekete gelmez.
Dinle, bu ney nasıl şikâyet ediyor, ayrılıkları nasıl anlatıyor:
Beni kamışlıktan kestiklerinden beri feryadımdan erkek, kadın… herkes ağlayıp inledi. Ayrılıktan parça parça olmuş, kalb isterim ki, iştiyak derdini açayım. Aslında uzak düşen kişi, yine vuslat zamanını arar.
5. Ben her cemiyette ağladım, inledim. Fena hallilerle de eş oldum, iyi hallilerle de..