Genellikle dudak ve ağız çevresinde kendini gösteren “herpes simplex” adıyla da bilinen virüsün sebep olduğu bir hastalıktır.Dünya nüfusunun %80’inin bu virüse maruz kaldığı bilinmektedir. Ülkemizde 9 milyona yakın kişinin uçuk nedeniyle acı ve sıkıntı çektiği tahmin edilmektedir.
Uçuk ağız içinde ve dudaklarda su kabarcıklarına yol açan ve sık rastlanan, virüs yoluyla bulaşan bir hastalıktır.
Oral herpes de denilen bu son derece bulaşıcı virüs, açık yaralardaki sıvı ile doğrudan temas yoluyla yayılır. Enfeksiyon iyileştikten sonra fiziksel ve duygusal stresler başka bir uçuğu tetikleyene kadar virüs sinirlerde etkisiz şekilde kalır.
Nadir rastlanan durumlarda virüs parmağa sıçrar ve dolama denilen ağrılı bir şişkinliğe neden olur. Genital herpese, çocuklarda sık rastlanmayan farklı bir virüs neden olur.
Uçuğun ortaya çıkma belirtileri
İlk belirti diş etleri ile ağız içindeki ve çevresindeki diğer dokuların şişmesi ile ağrıdır. Tükürük salgılanmasında da bir artış görülebilir. Dudaklarda etkilenen bölge acılı olmadan Önce kaşınabilir ve karıncalanabilir. Birkaç gün sonra ağzın içinde ya da dudaklarda küçük su kabarcıkları görülebilir, bunlar daha sonra patlar, içindeki sıvıyı akıtır ve 3-4 gün içerisinde iyileşir.
Virüsün bulaşmasını engellemek için virüsün etkin olduğu aşamada çocuğunuzun diğer çocuklar ile doğrudan temas içinde olmaması gerekir. Diğer belirtiler arasında salgı bezlerinin şişmesi, asabiyet, baş ağrısı ve ateş sayılabilir. İlk defa görüldüğünde çok ağrılıdır, sonraki uçuklar daha az ağrılı geçer.Çocuk parmağını ağzındaki yaralara sürdüğünde dolama olabilir. Dolama, parmak uçlarında kırmızı, şiş ve oldukça ağrılı apselere neden olur.
Uçuğun ortaya çıkmasına sebep olan durumlar nelerdir?
- Bağışıklık sisteminin zayıflaması
- Stres ve moral bozukluğu
- Aşırı güneş ışınları ve ultraviyole ışınlar
- Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk
- Hormonal değişimler (hamilelik ve adet dönemi)
- Dişe yapılan müdahaleler
- Aşırı alkol kullanımı
Uçuğun oluşum evreleri nelerdir?
Uçuk çıkacak bölgenin 0-24 saat öncesinden ; yanma,kızarma ve kaşınma gibi durumlarının görülmesiyle anlaşılır.
Ardından iltihaplı bir şişkinlikle kendini gösterir.
Kabarcıklar zamanla kuruyup patlar ve bunun ardından iltihaplı bölge kabuk tutmaya başlar.
Kabuklanmaya başladığında uçuk küçülür ve zamanla kabuk düşer yerine kuru doku oluşur.
Uçuk yayılabilir mi?
Uçuğun patlaması, yayılması için en uygun evredir. Diğer insanlara bulaşabilir.
Uçuğa karşı nasıl önlem alınmalıdır?
Uçuğa dokunduğumuzu düşünürsek dokunan yerin çok iyi şekilde temizlenmesi gerekir.
Uçuklu kişinin çatal,kaşık,bardak gibi eşyalarının ayrı ve ona özel olması sağlanmalıdır.Aksi taktirde diğerlerine de bulaşabilir.
Uçuğa dokunduktan sonra asla göze dokunulmamalıdır. Uçuğa dokunduktan sonra göze dokunulursa körlük oluşumuna kadar gittiğini düşünülmektedir.
Uçuk,sıkılmamalı ve de patlatılmamalıdır.
Uçuk, olabildiğince kuru tutulmalıdır.
Uçuğun ilaçla tedavisi nasıl olur?
Doktora uçuk belirtilerini anlatın. Doktor genelde bu belirtileri dinleyerek ve görsel bir muayene ile teşhis koyabilir. Tedavi, hastalığın beraberinde getirdiği rahatsızlığı azaltmaya yöneliktir ve bolca sıvı almayı, asitli yiyecek ve içeceklerden kaçınmayı, ağrı için asetaminofen almayı ve bazen de ağızdaki acıyı geçirmek için özel bir gargara kullanmayı içerir. Çocuğunuzun bol bol dinlenip uyumasına özen gösterin.
Bazı çocuklar antiviral ilaçlarla tedavi edilir; ancak bu belirtiler genelde birkaç gün sonra kendiliğinden geçer. Uçuk’un belirli bir tedavisi ve ileride nüksetmesini önlemenin bir yolu yoktur. Uçuk genelde stresli zamanlarda, çocuk güneşe çıktıktan sonra ya da çok fazla yorulduğunda görülür.
Günümüzde hala kesin bir tedavisi bulunmamaktadır.Ancak uygulanan birkaç yöntem vardır :Antiviral içerikli ilaçlar, kremler tedavide etkin rol oynamaktadır.”Vectavir”,”Zovirax” ve “Herpatch” bilinen en etkili kremlerdir.
Uçuğun halk arasında bilinen tedavi yöntemleri nelerdir?
Uçuğun üstüne buz koyun ve bunu sık sık tekrarlayın.Bu yöntem uçuğun ağrısını azaltırken etkisini de zayıflatır. Sarımsağın suyunu uçuğun çıktığı bölgeye bastırmadan gezdirin.Bu işlem uçuk çıkmadan uygulanmalı ve yaktığı hissedilmelidir.