Dizden Ses Gelmesi – Dizinizden Neden Ses Geliyor Olabilir?
Dizden ses gelmesi pek çok kişiyi fizik tedavi ve rehabilitasyon polikliniklerine muayene için getiren bir şikayettir. Dizlerin kütlemesi, kıtlaması, çıtırdaması, sürtünme veya öğütme hissi olması gibi sorunlar oldukça sık olarak görülmekte ancak her zaman önemli bir hastalık olduğu anlamına gelmemektedir.
Vücudumuzdaki pek çok eklemden çıtlama, kıtırdama, kütleme gibi farklı şekillerde ifade edilen sesler gelebilir. Tıpta buna krepitus denilir. Dizler bu tarz değişik seslerin oluşabildiği eklemlerin başındadır. Dizden ses gelmesi çömelme sırasında veya dizin tam olarak bükülüp açıldığı hareketlerin herhangi birinde oluşabilir. Oturup kalkarken, yere çökerken, namaz kılarken, merdiven çıkarken veya yürürken dizlerden ses gelebilir. Dizden ses gelmesi ödem ve ağrı ile beraber olmadıkça genelde tıbbi yönden endişe edilecek bir sorun değildir. Yani dizden ses gelmesi kişide mutlaka eklem kireçlenmesi, romatizmal hastalık veya menisküs yırtığı gibi bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Diz ekleminin anatomisi
Dizlerimiz koca bir menteşe gibi işlev görür. Uyluk kemiği (femur) kaval kemiğine (tibia) diz eklemi ile bağlanır. Baldır kemiği (fibula) ve diz kapağı da eklemin yapısına katılır. Menisküs denilen iki kıkırdak parçası femur ve tibianın birbirine çarpmasını önler. Sıvı dolu bir kapsül olan sinoviya eklemi kayganlaştırır. Dört tane güçlü ligament kemikleri birbirine bağlar.
Dizden ses gelmesi nedenleri
Peki herhangi bir sorunu işaret etmiyorsa bu dizimizdeki bu sesler nasıl oluşuyor? Nedenlerden biri yaşla beraber kemiklerin ekleme bakan yüzlerini saran kıkırdak tabakasında düzensiz yüzeylerin oluşmasıdır. Bir diğer sebep kemikleri birbirine bağlayan ligamentlerin veya eklem zarının, hareket ettikçe kemik üzerinde sürtünmesidir. Sert veya tutuk bir eklem hareket ettirildiğinde genelde kemikler arasındaki açıklık genişler ve eklem sıvısı buraya hücum eder. Bazen eklem sıvısı içinde küçük gaz kabarcıkları oluşabilir. Dizinizi büktüğünüzde bu kabarcıkların bir kısmı patlar ve çıtlama olarak algılanır.
Dizden ses gelmesi, çıtlaması, kütlemesi genelde ekleme zarar verici bir şey veya bir hastalığın habercisi değildir. Ancak artrit veya kireçlenme gibi hastalıklarda bu çıtırıtılar ağrılı ve kısıtlayıcı olabilir.
Dizden ses gelmesine yol açan hastalıklar ve sorunlar
Dizde ses gelmesi ile beraber ağrı ve şişlik de varsa doktora muayene olmanız gerekebilir. Bu belirtiler şu sorunları işaret ediyor olabilir:
Menisküs yırtığı: Menisküsler diz ekleminde kemiklerin birbirine çarpmasını önleyen conta gibi yerleşen, şok emici kıkırdak dokulardır. Gençlerde spor esnasında dizin aniden dönmesi menisküs yırtığına yol açabilir. Yaşlılarda görülen menisküs yırtıkları ise genelde yıllar süren tekrarlayıcı hareketlerin neden olduğu yıpranmalara bağlıdır.
Kıkırdak hasarı veya yıpranması: Bazen kemikleri saran kıkırdak tabakası hasarlanabilir hatta bir parçası koparak eklem içinde serbest bir şekilde bulunabilir. Bu tür bir hasar dizde ödem ve takılma yapabilir. Kıkırdak tabaka kireçlenme denilen artrit durumunda da bozulmaktadır. Diz kireçlenmesinde eklem hareket ettikçe sürtünme veya öğütme hissi ve kıtırtı sesleri oluşabilir. Diz kireçlenmesi yaş ilerledikçe daha sık görülür.
Kondromalazi patella: Diz kapağının arkasındaki kıkırdak tabakanın hasarıdır. Aşırı kullanım veya yaralanma sonucu oluşur, diz kapağı altında künt ağrı yapar. Ağrılı çıtlama veya kütürdeme olabilir.
Patellofemoral sendrom: Kondromalazi patellanın öncülü gibi düşünülebilir. Kıkırdakta yapısal hasar oluşmadan önce diz kapağındaki strese bağlı oluşan diz ağrısıdır.
Sağlıklı dizler için ipuçları
Dizden ses gelmesi eğer ağrı yapmıyorsa veya başka bir hastalığa eşlik etmiyorsa tedavi gerektirmez. Düzenli egzersiz yapmak bacakları ve dizleri kuvvetlendirir. Egzersizlerden önce ısınma hareketleri yapmayı unutmayın. Germe egzersizleri ile bacak kaslarınızın esnekliğini arttırın. Size uygun egzersizler için doktorunuza danışın. Ayak sağlığına uygun esneklikte ayakkabılar kullanın. Normal kiloda kalmaya dikkat edin.
Dizden ses gelmesi, dizde kireçlenme ve artrit durumlarında bazı bitkisel ürünler yararlı olabilmektedir. Zerdeçal, akgünlük, omega-3 yağ asitleri, resveratrol, yumurta kabuğu zarından yapılan preperatlar eklem ağrılarının tedavisinde önerilebilmektedir.