Değerli Okurlarım,
27 Eylül tarihi Türk denizcilik tarihi açısından önemli bir zaferin yıl dönümü tarihidir. Bir başka tabirle 27 Eylül tarihi Türk askeri denizcilik tarihinin doruğa ulaştığı, üstünlüğünü Avrupe’ya gösterip kabul ettirdiği Preveze Deniz zaferinin yıl dönümü günüdür. Bun içinde bulunduğumuz 27 Eylül tarihi isw bu zaferin 479. Yıl dönümünü yaşadığımız bir tarihtir. Preveze deniz zaferi neden önemlidir? Sorusuna cevap aradığımızda hemen şunları sıralayabiliriz düşüncesindeyim. Preveze deniz zaferi Osmanlı devletine Kuzey batısını tam manasıyla ele geçirdiği topraklarla çevreleyememesine rağmen denizcilikteki gücü sayesinde, donanmasının gücü sayesinde adeta bir iç deniz haline getirmesini temin etmiştir. Nasıl Roma İmparatorluğu Akdeniz’i topraklarıyla çevreleyip bir iç deniz haline getirmişse Preveze zaferiyle Osmanlı devleti de İspanya, Fransa, İtalya toprakları kendisinde olmamasına rağmen Akdeniz’i bir iç deniz durumuna sokabilmiştir. Bu durum tartışmasız donanmasının İnebahtı yenilgisiyle hezimete uğramasına kadar kesintisiz sürmüştür. Yine hemen belirtebiliriz ki Preveze zaferi Osmanlı denizcilerine dünya denizlerinde üstünlük kurma imkanını da sağlamıştır. Gerçi bu üstünlük okyanuslarda tam manasıyla gerçekleşemese de Akdeniz, Ege, Marmara, Karadeniz hatta Kızıldeniz gibi denizler de tam manasıyla gerçekleşmiş, okyanuslarda tam manasıyla hakimiyet kuramasa da Osmanlı denizcileri Hint okyanusunda Hindistan, Endenozya kıyılarında Portekizlilerle çarpışmalara girebilmiş, bazı üstünlükler de sağlayabilmiştir. Ayrıca Atlas okyanusunda boy gösteren Osmanlı denizcileri İzlanda sularında Amerika kıyılarına boy gösterebilmişler, yer yer yağma ve kısa süreli toprak işgalleri bile gerçekleştirebilmişlerdir. Preveze deniz zaferi Türk ırkının yetiştirdiği büyük Türk denizcilerinin de tam manasıyla birer yıldız gibi ışıldamasını sergileyen bir deniz zaferidir. Başta Barbaros Lakabıyla bilinen Hayrettin Reis, Turgut Reis, Seydi Ali Reis gibi daha pek çok Türk denizcisi burada görkemlerini ortaya koymuşlar ve Türk denizcilerinin Avrupa denizcilerine nazaran daha üst seviyede olduğunu ispatlamışlardır. Ne var ki Türk denizcilik tarihinin en doruk noktası olan Preveze zaferinden sonra artık ünlü denizcilerin yerini çekirdekten yetişme denizcilerin yerini Divanı Hümayunun tayin ettiği denizci bile olmayan karacı askerlerin almaya başlaması denizcilerin kendi kararlarını esas alan icraatlar yerine divanı humayunun kararlarını uygulamaya yönelmesi nedeniyle denizciliğimiz gerilemeye yönelmiştir. Barbaros’un ve Turgut Reis’in ölümlerinden sonra onların yerini dolduracak değerde denizciler yetişmemesi İnebahtı yenilgisinin daha sonraki dönemlerde Çeşme limanında Mısır ve Osmanlı donanmalarının yakılmasının Karadeniz Sinop’ta Türk donanmasının Rusların baskınıyla tahrip edilmesinin yarattığı eksiklikler nedeniyle denizciliğimiz gerilemiş hele hele 2. Abdülhamit’i Haliç’e hapsedip çürütmesi nedeniyle Osmanlı donanması adeta yok seviyeye inmiştir. Öyle ki Balkan harplerinde Osmanlı donanmasını sadece Hamidiye kravözörü temsil edebilmiştir. Osmanlı denizciliğinin Preveze zaferinden sonra peyder pey gerilemesi nedeniyle Preveze deniz zaferi aynı zamanda Türk denizciliğinin gerilemeye başlamasının da başlangıç noktası olan bir zaferdir. Bu nedenle milletçe bu zaferi iyi tanımalıyız. Bu amaçla genel bilgilere baktığımızda, ansiklopedilere baktığımızda, Preveze zaferinin şöyle anlatıldığını görürüz:
Preveze Deniz Savaşı (27 Eylül 1538) Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanmasını Adriyatik Denizi'ndeki Preveze Kalesi (Preveze) önünde yendiği bir deniz savaşıdır. Savaş sonunda Akdeniz'deki askeri üstünlük Osmanlılara geçmiştir.
Preveze Deniz Savaşının Önemi
Preveze Zaferinden sonra Akdeniz, Türk gölü hâline geldi. Her biri birer deniz kurdu olan Osmanlı leventlerine denizler dar gelip, okyanuslara açıldılar. Avrupa krallarının desteğindeki deniz korsanlığının önüne geçilip, deniz seyahati, ticareti ve sahildeki halkın emniyet ve huzuru sağlandı. Kuzey Afrika’daki İslâm devletleri, Avrupa devletlerinin tecavüzlerinden korundu. Denizden hac yolu emniyet altına alınarak, hacılar, korsan taarruzundan emin olarak hac yaptılar.
Preveze Deniz Savaşı (Özet)
Osmanlı donanması, Barbaros Hayreddin Paşa'nın 1533'te kaptan-ı deryalığa atanmasına değin Akdeniz'de önemli bir varlık gösterememişti.1538'de Ege'deki bir dizi adanın Venediklilerden alınması, Akdeniz'de ticari ve askeri çıkarları bulunan Avrupa devletlerini harekete geçirdi.Venedik,İspanya,Portekiz,Malta ve Papalık donanmalarından büyük bir haçlı donanması oluşturuldu ve Amiral Andrea Doria'nın komutasına verildi.Osmanlılara ait Preveze kalesi'ni kuşatan Andrea Doria, Osmanlı donanmasının gelmesi üzerine Venedik egemenliğindeki Korfu'ya çekildi.Osmanlı donanması da 24 Eylül'de Arta Körfezine girdi.Ertesi gün Andrea Doria'nın komutasındaki Haçlı donanması Preveze'nin 2 mil kadar açığında demirledi.Osmanlı donanmasını 27 Eylül'de körfezden çıkaran Barbaros, daha üstün olan Haçlı donanmasını önce açık denizde savaşmaya zorladı.Andrea Doria Barbaros'un Akdenizdeki bütün Osmanlı donanmasını getirtmek için başta oyalama savaşı vereceğini sanıyordu çünkü Barbaros'un kendilerine oranla 3 te 1 lik bir donanmayla savaşacagını tahmin etmiyordu.Beklenmedik bu saldırı karşısında önce Santa Maura'ya çekilen Andrea Doria, 28 Eylül gecesi rüzgarın elverişli olmasından faydalanarak bir karşı saldırıya girişti.Savaşın iyice yoğunlaştığı sırada, rüzgarın durmasıyla çekdiri türü gemilerden oluşan Osmanlı donanması üstünlük sağladı. Böylece Haçlı donanmasının çok sayıda refakat ve savaş gemisi çevirme harekatlarıyla batırıldı.Büyük kayıplar veren Andrea Doria gece karanlığından yararlanarak savaş alanından uzaklaştı. Haçlı donanmasını izleyen Osmanlı donanması daha sonra Preveze önlerine döndü.Kanuni Barbarosa büyük ödüller vermiş ve kaptanıderyalığı bahşetmiştir..