İzmir’in Selçuk ilçesindeki Efes, Aydın’ın Didim ilçesindeki Milet ve Söke’deki kazı alanlarından çıkarılan Helenistik Dönem’e ilişkin Kybele figürleri, İzmir Arkeoloji Müzesi Gömü Odası’nın son konukları oldu.
AA’nın haberine nazaran Göremediklerinizi Görmüş olacaksınız projesi kapsamında her ay eşi olmayan eserlerin depolardan çıkarılarak sergilendiği müzede, mart ayı süresince Kybele ve ona birlikte rol alan aslan figürlerinin betimlendiği 4 yapıt sergilenecek.
Tarih öncesi dönemlerde bolluğun ve bereketin sembolü olduğuna inanılan ve Helenistik Dönem’de de inanışı devam eden ana tanrıça Kybele’nin ayakta ve oturarak betimlendiği mermer eserlerde gücün sembolü olarak aslanlar da yer ediniyor.
Baş kısmı bulunmayan heykellerde Kybele’ye sevgilisi olduğuna inanılan Attis ve başrahip de birlikte rol alıyor. Yüksek dağ zirvelerinde, su kaynaklarında, deniz kenarlarında yada naturel alanlarda bulunan eserlerin boyları da 20 ila 50 santim içinde değişiyor.
“DOĞANIN DA GÜÇLÜ HAYVANLARIYLA BETİMLENMİŞ”
İzmir Arkeoloji Müzesi Uzmanı Elvan Tural, 2021 senesinde başlamış olan projeyle her ay oldukça ender eserleri ziyaretçilerle buluşturduklarını, 2022’de de çalışmalarını “kült” temasıyla sürdürdüklerini söylemiş oldu.
Neolitik Çağ’dan kalma 8 bin senelik eserleri ocak ayında, Tunç Çağı’na tarihlenen ortalama 5 bin senelik eserleri de şubat ayında sergilediklerini özetleyen Tural, mart ayının konuğunu da Kybele olarak belirlediklerini söyledi. Tural, Kybele’nin Anadolu kökenli bir tanrıça olduğuna işaret ederek şu detayları verdi:
“Neolitik Dönem’de mukaddes nesnelere yansımasını gördüğümüz ana tanrıça, Hitit ve Hurri kültüründe Kubaba, Frig kültüründe ‘dağa ilişkin olan ana’ anlamına gelen Matar Kubileya, Helen kültüründe tüm tanrı ve tanrıçaların anası anlamına gelen Meter, Roma kültüründe ‘büyük ana’ anlamına gelen Magna Mater olarak karşımıza çıkıyor. Bereketi, doğayı, doğurganlığı, yaşamın idamesini temsil ediyor. Bu yüzden Anadolu için oldukça mühim. Ana tanrıça Kybele adını alıyor ve sonraki metinlerde adı geçmiyor. Adını anmanın dahi tanrıçaya saygısızlık olduğuna inanılıyor. Kybele yerine tüm tanrıların anası olarak ifade ediliyor.”
Kybele’nin Anadolu ve Ege’de yoğun tapınım gören bir tanrıça bulunduğunu söyleyen Tural, bilhassa su bulunan bölgelerde, denize bakan kayalıklardaki ana tanrıça figürüne denizcilerin sıhhat ve bolluk için adakta bulunduğunu aktardı.
Tural, Kybele sergisinin mart ayında ziyaretçisiyle buluşmasının da Hanımefendiler Günü dolayısıyla daha da anlamlı bulunduğunu söyleyerek “Tabiat ananın hakimi Kybele tabiat ananın da en kuvvetli hayvanlarıyla betimlenmiş. Bu eserler kadının varlığının erken dönemden itibaren insan yaşamındaki önemini ortaya koyuyor” dedi.