* Elektrik tedarik şirketlerinin, endüstricilerden, periyodik kontratlarda kilovatsaati 4.2 liraya varan düzeyde fiyat istedikleri öğrenildi. 4.2 liralık ünite fiyat, EPDK tarafından belirlenen spot piyasadaki 4 TL’lik yeni tavan fiyatın da üzerinde. Kısa bir müddet öncesine kadar 3-3.5 TL talep ediliyordu.
* Önümüzdeki devirde elektrik üretim maliyetlerinin önemli oranda artacağını öngören piyasa etraflarına nazaran, elektrik üretimi hedefli kömür ve doğalgaz fiyatlarının önemli oranda artacak olması, hidro kaynaklı arzda düşüş, döviz kurlarında yaşanacak yükselişler ise elektrik üretim maliyetlerini artıracak.
* Endüstriciler, güç maliyetlerindeki artışın hesapları alt-üst etmesinden korkuyor. Dışarıda resesyon beklentisi, içeride düşen alım gücü nedeniyle maliyet artışlarını eskisi üzere eser fiyatlarına yansıtamayacaklarına dikkat çeken iş insanları, artan güç maliyetlerinin rekabet gücünü zayıfl atmasından tasa ediyor.
Enerji sorunu bu kış da endüstricinin bir numaralı gündem hususu olmaya devam edecek. Geçen yıl TL’deki kıymet kaybı nedeniyle arka arda güç artırımlarıyla karşılaşan üreticiler, bu yıl da Rusya- Ukrayna Savaşı nedeniyle global piyasalarda yaşanan güç krizinden ve artan üretim maliyetlerinden nasibini alacak. Elektrik tedarik şirketlerinin, kömür ve doğalgaz kaynaklı üretim maliyetlerindeki artışları, hidroelektrik santrali barajlarındaki su düzeyinin düşmesi ve döviz kurlarındaki artış beklentileri münasebetiyle elektrik ünite fiyatlarını yüzde 20-35 düzeylerinde artıran teklifler sundukları belirtiliyor.
Dünya gazetesinden Merve Yiğitcan’ın dal temsilcilerinden edindiği bilgiye nazaran, belli müddetli elektrik mukavelelerinde elektriğin ünite fiyatı (kilovatsaat) için son devirde 3,0- 3,5 liradan kelam ediliyordu. Maliyet artışlarını münasebet gösteren elektrik tedarik şirketlerinin, mukavelelerde bu sayısı 4,0-4,2 TL’ye çıkarma istikametinde teklifler sundukları öğrenildi. Vadeli sözlemeler için teklif edilen bu fiyatın, spot piyasada oluşan fiyatların çok üzerinde olduğuna, hatta EPDK tarafından belirlenen aktüel tavan fiyatı bile aştığına işaret ediliyor. Meğer endüstrici, elektriği daha uygun fiyattan elde edebilmek için spot piyasa yerine elektrik tedarik şirketlerinden periyodik mukavelelerle almayı tercih ediyor. Fiyat artışlarını kıymetlendiren gerçek kesim temsilcileri, elektriğe gelecek her bir kuruşluk artırımın endüstricinin maliyetini epeyce ağırlaştıracağını vurgularken, dışarıda resesyon içeride düşen alım gücü nedeniyle bu maliyet artışını ne ihracat ne de iç piyasa fiyatlarına yansıtmalarının mümkün olduğunu, bu nedenle kar kaybının artarak devam edeceğini lisana getiriyor.
YAYAN: ÜRETİMİ SÜRDÜRMEK ZOR
Elektrik kullanımının en ağır olduğu kesimlerden biri demir ve demir dışı metaller… Fiyat artışlarının son derece can yakıcı olduğu bir devirden geçtiklerini lisana getiren TOBB Demir ve Demir Dışı Metaller Sanayi Meclis Lideri Veysel Yayan, kesimin geçmişte yurtiçindeki fiyat artışlarını ihracat yoluyla yurtdışında tamamlama imkanına sahip olduğunu, lakin mevcut konjonktürde artık bunun geçerli olmadığını söyledi. Bilhassa global piyasalarda çelik fiyatlarında yaşanan düşüşü hatırlatan Yayan, “Bu noktada güç fiyatlarındaki artışları kendi fiyatlarımıza yansıtmamız da pek mümkün olmuyor. Endüstrici bıçak sırtında…” diye konuştu. Güç maliyetlerinin tüm dünyada arttığını kaydeden Yayan, “Enerji Bakanlığı’nın içinde bulunduğumuz kaidelere nazaran bir ayarlama yapacağını düşünüyorum. Bugünkü güç maliyetleriyle ihracat yapmak, üretimi devam ettirmek çok güç. Yenilenebilir güç can simidi olabilir. Fakat bizim kesimin güç ölçüsüne bakıldığında güneş gücü ile lakin bunun yüzde 5’i-6’sı karşılanabilir” sözlerini kullandı.
LAÇİN: KARLILIKLARIMIZ ETKİLENİYOR
Aynı vakitte Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD) İdare Konseyi Üyesi olan Silverline İdare Şurası Lideri Mustafa Laçin, genel güç masraflarının birinci 7 ayın ortalaması alındığında geçen yıla nazaran 3,5 kat arttığını, bunun içindeki elektrik sarfiyatının de yaklaşık 3,4 kat arttığını aktardı. Laçin, “İlave artışlar maliyetlere büyük bir yük getiriyor. Hepimiz en başta faiz ve kambiyo masraflarından bahsediyoruz ancak güç fiyatları da bunlara muadil bir sarfiyat kalemi. Bu artışları fiyatlara yansıtalım desek de alım gücü ile ilgili hem içeride hem dışarıda sorun var. İstediğimiz üzere fiyatlara yansıtamıyoruz. Meğer rekabet gücünü kaybetmemek ismine eser fiyatlarımızı artırmamız gerekiyor fakat bunu piyasanın elverdiği formda ve çok muhafazakar davranarak artırabiliyoruz. Bu maliyetleri müşteriden çıkarmamız mümkün değil” dedi. Bu durumun karlılıkları direkt etkilediğine işaret eden Laçin, bu noktada yenilenebilir gücün değerine ait şunları söyledi: “Kendi firmam özelinde söylemem gerekirse bizim yenilenebilir güç yatırımlarımız var. Bunu ikiye üçe katlamak istiyoruz. Fakat burada değerli olan şu ki; şu anda beşerler mevcut tesisinde bacayı tüttürmeye çalışıyor.”
EROĞLU: DAHA YÜKLÜ ARTIŞLAR OLABİLİR
TOBB Plastik, Kauçuk ve Kompozit Sanayi Meclis Lideri Yavuz Eroğlu, sanayicilerin artırımlardan rahatsız olduğunu söylerken, sanayi elektriğinde Türkiye’nin şu anda Avrupa’nın en ucuz ülkelerinden biri olduğuna dikkat çekerek, probleme farklı bir boyuttan yaklaştı. “Geçmiş yıllarda, Avrupa’nın en kıymetli sanayi elektriğini kullanıyoruz, diyerek sorunun tahlili noktasında yetkili kurumlarla çalışmalar yapmıştık” diyen Eroğlu, “Ancak bu periyotta Dünya Güç Ajansı datalarına nazaran Türkiye’deki sanayi elektriği rekabet ettiğimiz birçok ülkenin çok altında seyrediyor. Yapılan bu kadar artışa karşın Türkiye’deki elektrik fiyatları Avrupa’nın en ucuz elektrik fiyatlarından biri haline geldi. Bunda yaklaşan seçimin tesiriyle güç fiyatlarının sübvanse ediliyor olması ihtimali de mevcut” tabirlerini kullandı.
FAYAT: REKABET GÜCÜMÜZ ZAYIFLIYOR
Üretimde en kıymetli masraflardan birinin güç olduğu hazır giysi bölümünde güç faturalarının bir yılda yüzde 350 arttığını söyleyen TOBB Hazır Giysi ve Konfeksiyon Dal Meclisi Lideri Onur Fayat, bu artışı ne kur artışı ne de enflasyonla kompanse edebileceklerini aktardı. Endüstrici için elektriğe gelen her bir kuruş artışın ek bir yük getireceğini söyleyen Fayat, “Bu artışlar bir maliyet kasveti yaratıyor. Resesyon beklentisi nedeniyle esasen ihracat siparişlerimiz çok açık formda yavaşladı. Hem içeride hem de dışarıda bu artışları fiyatlara yansıtamaz durumdayız. Hasebiyle her türlü maliyet artışı bizi zora sokacaktır” diye konuştu.
BOZAY: GÜCÜN HİSSESİ YÜZDE 85’LERE ÇIKTI
Türkiye Çimento Sanayicileri Birliği (TÜRKÇİMENTO) CEO’su Volkan Bozay, çimento bölümünde maliyetlerin büyük bir kısmının ithal güç maliyetlerinden oluştuğunu vurgulayarak, yükselen güç fiyatlarıyla dalın üretim maliyetlerindeki artışa dikkat çekti. Bozay, “Geçen yılın birebir periyoduna nazaran Haziran 2022’de, TL bazında, elektrik fiyatında yaklaşık yüzde 270 artış gerçekleşti. Gerek döviz kurlarındaki artış gerekse de güç ünite maliyelerindeki yükseliş, güç maliyetlerinin değişken maliyetler içindeki hissesini yaklaşık yüzde 85’ler seviyesine kadar çıkardı. Bu durum kesimin üretim dinamiklerini olumsuz tarafta etkilemektedir” dedi.
ÖNEL: ESER MALİYETLERİ ARTIYOR
İstanbul Tüccarlar Kulübü Lideri İlker Önel, endüstricinin ana girdi maliyetlerini oluşturan güç maliyetlerinin işletmelerin sermayelerine önemli yük getirdiğini söylerken, birebir vakitte son eser maliyetlerini de olumsuz etkilediğini kaydetti. Önel, “Yılın başında elektrik fiyatları yüzde 50- yüzde 125 ortasında artarken, Haziran 2022’de tekrar sanayi ve ticaret abonelerine yüzde 25 artırım yapıldı. Artan ünite fiyatlar faturaları yükselttiği üzere operasyonel maliyetlermizi de artırıyor” sözlerini kullandı. Yenilenebilir güç yatırımları birinci 6 ayda 2021’i solladı Endüstricinin kendi elektriğini üretme tarafındaki iştahı her geçen gün artıyor. Bilhassa geçen kış İran doğalgazındaki sorun nedeniyle OSB’lerde belli vadeli elektrik kesintilerine maruz kalan endüstriciler, yenilenebilir güç üretimi noktasındaki yatırımlarına sürat vermiş görünüyor. Bu yılın birinci 6 ayında elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımına yönelik düzenlenen yatırım teşvik evrakı adedi 862 olurken, sabit yatırım fiyatı 13,4 milyar TL olarak hesaplandı. Adet bazında birinci 6 aydaki teşvik yatırımları 2021’in tamamında düzenlenen teşvik dokümanı adedinin çok üzerinde. Geçen yıl elektrik üretimi, iletimi ve dağıtımı alanında düzenlenen yatırım teşvik evrakı adedi 724 olurken, bu sayı 2020’de 616, 2019’da 384, 2018’de ise 584 olarak kayıtlara geçti.