-
Psk.Dan. Sinem KUZUTarih: 03-12-2018 22:40:00
Güncelleme: 03-12-2018 22:40:00
“Hayat kendini bulmak demek değil.Hayat kendini yaratmak demek.”
George Bernard Shaw
Bağlanma, kişinin kendisi için önemli gördüğü kişilere karşı geliştirdiği güçlü duygusal bağdır.Yani aslında bebeğin anne ile olan duygusal ilişkisidir.Bebek, dünyaya gözlerini açtığı ilk andan itibaren bir güven duygusuna ihtiyaç duyar.Bu güven duygusunun oluşması için ilk koşul fiziksel yakınlıktır.Hatta bu fiziksel yakınlığın oluşması için bebekler doğar doğmaz anne kucağına verilir.Çünkü bebek dokuz ay boyunca anne karnındadır ve bir anda bilmediği yeni bir ortama girer.Bu yeni ortama girdiğinde kaygılanır ve kendisini güvende hissetmez.Ancak annesinin kucağına verilen bebek, anne karnındaki güvenli ortamın devam ettiğini hisseder.Annesinin kokusu, sesi bebeğin kendisini güvende hissetmesine yardımcı olur.Yapılan araştırmalar gösteriyor ki yeni doğan bebekler o ilk güven duygusunu alamadığı zaman ilerleyen yıllarda kaygılı bir kişilik yapısında olabiliyor.
Doğumdan itibaren anne ve bebek arasında oluşan bağ bebeğin kişilik gelişimini ve ileriki yaşamını önemli ölçüde etkiler.Bağlanma içinse yaşamın ilk iki yılı kritik yıllardır.Bebek bu iki yıl içerisinde öncelikle annesine daha sonra ise çevresindekilere ve yaşama bağlanır.Dünyanın kendisi için güvenilir bir yer olup olmadığına bu süreçte karar verir.Bu ilk iki yıl içerisinde bebeğin fizyolojik ihtiyaçlarının (beslenme, altını değiştirme, uyku) zamanında giderilmesine, anne ve bebek arasında duygusal yakınlık kurulmasına (emzirirken anne ile bebek arasında yeterli göz kontağı oluşturulması, annenin bebeğe yeterince sarılması, dokunması, okşaması, öpmesi, kucağa alması, sevgi sözcükleri gibi) dikkat etmek gerekir. Bunlar anne ile bebek arasındaki bağın güçlenmesini sağlar.Fizyolojik ihtiyaçları vaktinde ve yeterince karşılanan bebek, kendisinin sevildiğine ve emniyette olduğuna inanırsa güvenli bağlanmanın temelleri atılmış olur ve bebek dış dünyaya karşı güvenle yaklaşır.
Erikson’un temel güvene karşı güvensizlik (0-2 yaş) evresinde bir saplantı yaşandıysa çocuğun bağlanma problemi yaşama olasılığı oldukça yüksektir.Bu dönem güven duygusu kazanma açısından kritik bir öneme sahiptir.Bu dönemde çocuk güven duygusunu kazanmış olmalıdır.Aksi takdirde annesine ve dış dünyaya karşı güven kazanamamış çocuk kendisine ve diğer insanlara güvenemez, bağımlı kişilik yapısında olur.
Öyleyse çocukluktaki bağlanma tarzlarına bir göz atalım. Ainsworth’e göre çocuklukta üç tür bağlanma stili vardır.
1.Güvenli bağlanan çocuklar: Bu bağlanma stiline sahip çocuk hem kendisine hem de annesine yani dış dünyaya güvenir.Annesinin kendisini her zaman koruyup gözeteceğine inanır.Annesini yanında göremeyince rahatsız olur, ilk başta ağlama tepkisi gösterir.Ancak bu sakinleştirilebilir bir ağlamadır ve bir süre sonra kaybolur.Çocuk annesi ortama geri döndüğünde bir rahatlama hisseder ve annesiyle olumlu bir iletişime geçer.(Örneğin annesine sarılma ya da gülücük atma davranışı sergiler.)
Bu bağlanma stiline sahip çocukların anneleri çocuğunun ihtiyaçlarına karşı duyarlıdır.Bu yüzden bu çocukların bebekliklerinde tüm ihtiyaçları zamanında ve yeterince karşılanmıştır.
Güvenli bağlanma stiline sahip çocuklar genellikle yetişkinliklerinde de bunu devam ettirirler.Bu bireylerin özgüveni yüksek ve benlik algısı olumludur.Bu bireyler dış çevre ile olumlu yakın ilişkiler kurmakta zorlanmazlar.
2.Güvensiz-çelişkili bağlanma: Bu bağlanma stiline sahip çocuk sürekli annesiyle birlikte olmak ister.Çünkü “ben dış dünyada yalnız yaşayamam” düşüncesindedir.Annesi yanından ayrıldığında ya da bulunduğu ortamda annesini göremediğinde kaygılanır ve annesi dönünceye kadar ağlar.Annesi döndüğünde ise rahatlayamaz.Annesine karşı koyar ama aynı zamanda annesiyle temas kurmak da ister.Örneğin annesine bir yandan sarılırken diğer yandan da ona bağırıp vurabilir, annesini ısırabilir.
Yani bu bağlanma stiline sahip çocuk kendisine güvenmez.Ancak annesine güvenir.Bunun sebebi ise ebeveynlerinin tutarsız davranışlarıdır.
Çocukluğunda annesine bu kadar bağımlı olan birey yetişkin olduğunda da anne-babasından ayrılmakta güçlük çeker.Çünkü bu bireylerin özgüvenleri düşüktür ve yalnız kalmaktan korkarlar.Eğer ebeveynlerinden ayrılırlarsa da eş, sevgili, arkadaş gibi dış dünyada birine bağlanırlar.Güvenecek birine ihtiyaç duydukları için bu kişilerle aşırı yakınlık kurmak isterler.Bu yüzden aşırı kıskanç ve sahiplenici tavırlar sergilerler.Bağımlılık, onaylanma ihtiyacı ve reddilmeye karşı aşırı duyarlılık en dikkat çeken özellikleridir.
3.Güvensiz-kaçınmacı bağlanma: Bu bağlanma stilinde çocuk annesine yani dış dünyaya güvenmez.Aynı zamanda kendisine de güvenmez.Çünkü bu çocuğun 0-2 yaş arasında temel ihtiyaçları zamanında ve yeterince karşılanmamıştır.Muhtemelen anne, bebek ile iletişiminde soğuk ve uzak bir tutum sergilemiştir.Çocuk annesinin kendisini her zaman koruyup gözeteceğine inanmamaktadır.Bu yüzden güvensizliğini annesinden kaçınarak sergiler.Bulunduğu ortamda annesini göremediğinde kaygılanmaz.Annesine güvenmediği için annesinin varlığı ya da yokluğu onu çok etkilemez.Aksine annesi geri geldiğinde annesinden kaçma, ona sırtını dönme gibi tepkiler gösterebilir.
Bu çocuklar kendisine ve dış dünyaya olan güvensizliklerini genellikle yetişkinliklerinde de devam ettirirler.Bu yüzden duygusal bağlılık gerektiren romantik ilişkilere girmekte kararsız ve isteksizdirler.
Görüldüğü gibi kimlik oluşumunda, kişiliğinin şekillenmesinde, özgüven oluşumunda, sağlıklı ve doyum veren ilişkiler kurmada, eş seçiminde, bireyin annesi ve dış dünya ile güvenli bir bağ kurmasında çocuklukta anne ile kurduğu duygusal bağ son derece önemlidir.Bu duygusal bağ bireyin yetişkinlikteki bağlanma stili için de bir temel oluşturur.Bu yüzden başta anneler olmak üzere ebeveynler bebeğin ihtiyaçlarını zamanında ve yeterince karşılama hususunda ve yukarıda bahsedilen diğer konularda son derece duyarlı olmalıdırlar.
Ve metnin en başında yer alan George Bernard Shaw’ın “Hayat kendini bulmak demek değil.Hayat kendini yaratmak demek.” sözünde de belirttiği gibi bizlerin bu makaleyi okuduktan sonra yapması gereken, sadece bağlanma stilimizi bulmak değil bunu keşfettikten sonra daha güvenli bir bağlanma stili oluşturmanın yollarını aramaktır.
KAYNAKÇA
Gelişim Psikolojisi.(2017).Ankara: Pegem Akademi
Gerrig, R., Zimbardo, P.(2014).Psikoloji ve Yaşam.(Sart, G.)Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
Santrock, J.(2015).Yaşam Boyu Gelişim.(G.Yüksel).Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
https://www.google.com.tr/amp/s/aklinizikesfedin.com/guvensiz-baglanma-3-farkli-baglanma-tipi/amp/
https://www.google.com.tr/search?client=ms-android-samsung&ei=Go36W727IcOrrgSK1qfoAg&q=yenido%C4%9Fan+bebe%C4%9Fe+g%C3%BCvende+oldu%C4%9Fu+hissettirilmezse+bebek+%C3%B6l%C3%BCr&oq=yenido%C4%9Fan+bebe%C4%9Fe+g%C3%BCvende+oldu%C4%9Fu+hissettirilmezse+bebek+%C3%B6l%C3%BCr&gs_l=mobile-gws-wiz-serp.3..30i10.28417.42591..43669...0.0..1.1077.10230.0j35j6j0j1j1j1j1......0....1.........0i71j35i304i39.FvFk7wjul9c
http://www.aydindenge.com.tr/yazi/uzman-klinik-psikolog-halil-utku-altin/04/08/2017/guvenli-baglanma-nasil-gerceklesir
http://www.bilgeanne.com.tr/guvenli-baglanma-testi/
http://demetinkuzusu.blogspot.com/2014/12/guvenli-baglanma-nasl-gerceklesir.html?m=1