İstanbul için felaket deprem senaryosu
28 Ocak 2020 08:37
Bilim insanları beklenen İstanbul depreminin yaşatacağı insani ve ekonomik yıkıma dikkat çekerek uyardı: Bir an önce önlem alınsın. İstanbul gibi büyük bir kentte facia yaşanır…
Sibel GÜLERSÖYLER-Özlem GÜVEMLİ / Sözcü
Türkiye, günlerdir depremi konuşuyor. Elazığ’da meydana gelen deprem sonrasında herkesin aklında tek bir soru var. Depreme hazır mıyız?
İstanbul için olası bir deprem senaryosunda, 48 bin binanın çökeceği ve depremin büyüklüğünün 7,5 büyüklüğünde olacağı konuşuluyor.
Peki, 1999 Marmara depremini acı bir şekilde yaşayan İstanbullular, geçen 20 yılda ne gibi önlemler aldı?
Bu soruların cevaplarını TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Nusret Suna’ya sorduk.
“1999 DEPREMİNDEKİ ORTA HASARLI BİNALAR BOYANARAK VATANDAŞA SATILDI”
Suna, 1999 depreminde Avcılar ilçesi ile deprem merkezi arasının 100 kilometre olduğunu belirterek, “O dönem Avcılar, Pendik ve Tuzla ilçelerindeki binaların çoğu ağır hasar almış ve çökmüştü. O dönem ki rakamları hatırlatmak istiyorum. 3 binden fazla yapımız ağır hasar gördü, 50 bin yapı tamamen yıkıldı, 30 bin yapı az ve orta hasara uğradı. Bine yakın İstanbullu vatandaşımız da hayatını kaybetti. O günden bu yana baktığımızda, çöken binaların enkazları kaldırıldı. Peki az ve orta hasarlı binalara ne yapıldı biliyor musunuz? O binalar sıvandı, boyandı ve kiralandı ya da satıldı. Vatandaşlarımız da mağdur oldukları için, bile bile o deprem güvenliği olmayan binalarda oturmaya başladılar ve hala oturmaya devam ediyorlar” dedi.
Suna, “Eski Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki, 2018 yılında İstanbul’da 600 bin hasarlı binanın yer aldığını açıklamıştı. 2018 yılındaki imar barışından sonra da yeni Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Türkiye’de 7 milyondan fazla yapının deprem güvenliği olmadığını, kaçak olduğunu belirtmişti. 2 milyon yapı stoğu varsa İstanbul’da bunun da yarısının kaçak, iskansız olduğu anlaşılıyor” diye konuştu.
“48 BİN BİNANIN ACİLEN TESPİT EDİLİP YIKILMASI LAZIM”
Çözüm önerilerinin de hızlıca hayata geçirilmesinin önemine değinen Suna, “İstanbul’un acilen yapı stoğunun envanteri çıkartılmalı. Bu envanter çıkarıldığı zaman yapınızın risk durumu belirlenecek, öncelik sıraları belirlenecek. Biz de diyoruz ki ilk aşamada 48 bin binanın acilen tespit edilmesi ve yıkılması lazım. İkinci sırada da hasar alacak binaların güçlendirilmesi geliyor, deprem böyle beklenir” ifadelerini kullandı.
“ELAZIĞ’DAKİ DEPREM İSTANBUL’UN SADECE BİR MAHALLESİ BÜYÜKLÜĞÜNDE”
Suna, İstanbul’un sadece bir ilçesi kadar yer kaplayan Elazığ depreminde 72 binanın yıkıldığını belirterek, “Şu an 5-10 bina üzerinde enkaz kaldırma çalışmaları sürüyor. İstanbul’da dar sokaklardaki çöken binalara ekipler nasıl ulaşacak? 48 bin bina çökmesi durumunda kimden, nasıl yardım gelecek? Depremde 72 saat denilen ve hayati önem taşıyan altın saatler içerisinde çöken binalarda mahsur kalan İstanbullulara nasıl ulaşılacak? Her bina başına 10 kişi koyduğunuzda oluşacak rakamı düşünebiliyor musunuz? Bizim riski azaltmamız lazım ki az hasar olsun ve deprem anında her binaya yetişebilelim. Elazığ’daki olay İstanbul’daki bir mahalle büyüklüğünde olmasına rağmen, hala enkazların altında kalan ulaşılamayan vatandaşlar var. 72 saat içinde 48 bin çöken binaya ulaşacak ekibimiz var mı? Hayır, yok maalesef” dedi.
“AVCILAR’DA 10 BİN BİNA YENİLENMELİ”
Deprem tecrübesini acı bir şekilde yaşamış Avcılar’ın Belediye Başkanı Turan Hançerli, 20 yıldır bir şeyler yapılmadığını belirterek, “20 yılda depreme güvenli bir şehir inşa edilebilirdi. Ancak bugünden itibaren artık yapacağımız şeylerin hızını ve niteliğini konuşmamız lazım. Her çaba çok kıymetli ama çaba ve çalışmanın ihityaçla paralel olması lazım. İhtiyaç ne sorusu? mutlaka sorulmalı. Biz Avcılar’da yaklaşık 10 bin binanın yenilenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Artık, geçmişi unutalım ve yarına bakalım, önümüze bakalım, neler yapabiliriz acilen bunları konuşalım. Avcılarlılar yapılarını yenilemek için bir çaba içerisinde ve biz de belediye olarak buna yönelik çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bunlardan birisi de imar planı değişikliği. Yeni bir imar planı yapmak için çaba sarf ediyoruz ve onun dışında hızla gerçekleşecek plan notları ile bu yenilenme sürecini hızlandırmaya çalışıyoruz fakat Büyükşehir Belediye Meclisi’mizden henüz bu karar geçmedi. Şubat ayında inşallah geçecek ve nisan ayında Avcılar’da ciddi bir yenilenme başlayacak” şeklinde konuştu.
“KARAR MECLİSTEN GEÇENE KADAR OTURMA EYLEMLERİNE DEVAM EDECEĞİM”
Hançerli, Büyükşehir Belediye Meclisi’nde kalan imar planı değişikliği kararları için oturma eylemi başlattığını ve karar meclisten geçene kadar bu eylemini sürdüreceğini de sözlerine ekledi.
Olası bir İstanbul depremini değerlendiren Hançerli, deprem sonrasındaki arama kurtarmanın çok kıymetli olduğunu ancak öncesinde binaların güçlendirilmesinin ve riski azaltmanın çok daha önemli olduğuna değindi. Hançerli, “Deprem sonrası arama kurtarma zor bir süreç. Çok insan ve makine kaynağına ihtiyaç var. Elazığ’da çöken binalar az sayıda olmasına rağmen, saatler sonra bile enkaz altındaki insanlara ulaşılamadı aynı senaryoyu İstanbul için düşündüğümüzde ekipler yetersiz kalacaktır ve bunlara yönelik de çalışmalar yapılması gerekiyor” diye konuştu.
Deprem öncesi dayanıklı binalar inşa etmenin önemli olduğunun altını çizen Hançerli, “Bunun yolu da güçlü yapılar inşa etmekten geçiyor. Bunun için de uluslararası standartlara uygun planların olması gerekiyor, Avcılar’ı hiç bilmeyen birisinin dahi o planlara bakarak arama kurtarma çalışmalarını yapabilmesine hazır hale getirmeye çalışıyoruz amacımız en az hasarla bu süreci atlatabilmek” dedi.
© REUTERS / Ümit Bektas