Ebeveynlerin Çocuklarına Söylediği Ama Söylememesi Gereken 10 YalanZeynep Ersoz 26 Haziran 2018
Ebeveynler çocuklarına her gün farklı yalanlar söylüyor, sadece farkında değiller.
Çocuklarınıza sürekli olarak yalan söylememelerini tembihleyip siz onlara yalan söylemeye devam ederseniz bir sonuç alamayacağınızı bilmeniz gerekiyor. Anne ve babasının yalan söylediğiniz gören çocuk zamanla yalan söylemenin çok da kötü bir şey olmadığını düşünmeye başlıyor.
Çocuklarımızı koruyup kollamak için zaman zaman yalana başvurmanın mantığını elbette anlıyoruz. Onları o kadar çok seviyoruz ki incinmelerini, zarar görmelerini istemiyoruz. Ancak bunun iyi bir şey olmadığını da görmemiz gerekiyor. Bu şekilde devam etmek onları birer yalancıya dönüştürmekten başka bir şeye yaramayacak.
İşte size ebeveynlerin çocuklarına sıkça söylediği iyi niyetli (!) yalanlardan bazıları.
1. Yaptıklarını Allah görüyor.
Kötü bir davranışını, sözünü, vs. gördüğünüzde Allah seni görüyor demek yerine davranışını anında cezalandırırsanız hareketlerinin bir sonucu olacağını o an görecektir. Hele yaşı küçük bir çocuksa soyut kavramlar anlamakta çok daha zorlanacak, Allah’ın onu cezalandırmadığını gördükçe davranışlarını düzeltme gereği görmeyecektir. Gerçekçi ve anında tedbirlerle davranışlarının sonuçlarını hemen görmesini sağlamak çok daha etkili bir yöntem olacaktır.
2. Sana kötü bir şey olmasına asla izin vermem.
Bir ebeveyn olarak bu sizin temenniniz olabilir, ancak kabul edelim ki böyle bir şey mümkün değildir. Çocuğunuzun her an yanında olmanız, onu her şeyden koruyabilmeniz mümkün değildir. Bunun yerine ona kendini güvende hissettirmeli, ancak hayattaki tehlikelerin de farkında olmasını sağlamanız gerekir. Sana kötü bir şey olmasına asla izin vermeyeceğim demek yerine, sana bir şey olmaması için elimden geleni yapacağım, ancak etrafımızda kötü insanlar olabilir onun için yanımdan ayrılma diyebilirsiniz. Tehlikeli durumlarla karşılaşabileceğini ona uygun bir dille anlatmalısınız. Bu size korkutucu gelebilir, ancak gerçekleri bilmesi her iki taraf için de çok daha iyi olacaktır. Bunu yaparken çocuğun endişeye kapılmasının önüne geçmeli, uygun kelimeleri itinayla seçmelisiniz. Sana kötü bir şey olmasına asla izin vermem dediğiniz çocuğunuzun başına kötü bir şey geldiğinde bilin bakalım ne konumuna düşeceksiniz.
3. Park kapalıymış bugün.
Belki yorgunsunuz, canınız dışarı çıkmak istemiyorsunuz bu son derece anlaşılabilir bir durum, ancak bunun için seçtiğiniz yol önemli. Çocuğunuza park kapalı demek yerine durumu açık bir şekilde anlatabilirsiniz. Yorgun olduğunuzu, başka işlerinizin olduğunu, yarın gidebileceğinizi, vs. söylemek çok daha uygun olacaktır. Elbette sizi anlayışla karşılayıp, tamam demeyecektir. Sızlanacak, ağlayacak, öfkelenecektir ancak unutmayın ki hayat da böyle bir şeydir. Duyguları tanıması açısından bu yaşayacakları önemlidir. Emin olun uzun vadede bu dürüstlüğünüzün faydalarını göreceksiniz.
4. Söz veriyorum hiç acımayacak.
Diyelim ki doktora gittiniz, çocuğunuz aşı olacak ve korkudan bağırıyor. Siz onu susturmak için elinizden geleni yapıyorsunuz ama ne fayda. Neden? Çünkü ilk aşı olmasında ona “hiç acımayacak” dediniz ve artık o sizin yalan söylediğinizi biliyor. Acıyı yaşadı ve sizin ona yalan söylediğinizi anladı. Ona canının yanabileceğini, çok olmasa da acı hissedeceğini ama bunun kısa sürede geçeceğini, bunun gerekli olduğunu söyleyin. Bu sayede hem acıya tahammül etmeyi hem de sizin doğruları söylediğinizi öğrenecek. Ayrıca hiç acımayacak dediğiniz halde canı yandığında size olan öfkesi de artacaktır.
5. Harika bir resim bu, sen gördüğüm en iyi ressamsın.
İster inanın ister inanmayın çocuklarınız öyle kolayca kandırılabilecek, saf bireyler değil. Sesinizin tonundan, vücut dilinizden yaptıkları şeyleri gerçekten beğenip beğenmediğinizi çok iyi anlıyorlar. Yaptığı şeyi koşulsuz şartsız övmek yerine, çalışmasını, yaratıcılığını, vs. övebilirsiniz. Yaptığı çalışmanın ürününü övmek yerine çalışma azmini, emeğini, isteğini, vs. takdir etmeniz onun için çok daha anlamlı ve faydalı olacaktır.
6. Yatma zamanı.
Bu önemli bir sözdür, öyle aklınıza her estiğinde, gerçek yatma zamanının yarım saat, 15 dakika öncesinde söylememeniz gerekir. Çocuk saati okuyamıyor olabilir ancak biyolojik saati ona aşağı yukarı gerçek zamanı söyleyecektir. 9’da yatması gereken bir çocuğa 8.30’da “hadi yatma zamanı” demeyin. Onun yerine uykuya hazırlanmaya başlayalım mı? Diyebilirsiniz. Küçük gibi görünen ancak ebeveyn çocuk ilişkisindeki güven duygusunun inşası için önemli ayrıntılardır bunlar.
7. Duvardaki resmine, evcil hayvanına, vs. ne olduğunu bilmiyorum.
Aslında o kadar iyi biliyorsunuz ki? Nasılsa unutmuştur diye çizdiği resmi siz attınız, ölen hayvanını üzülmesin diye gizlice gömdünüz. Çocuğunuz bu konuları bildiğinizi biliyor, hissediyor. Böyle küçük konularda bile yalan söylemek sizin çocuğunuzdaki kredinizi her gün biraz daha azaltacaktır. Durumu basit cümlelerle açıklamak inanın zor değil ve inanın o bunu anlayacak kadar büyüdü. Bunun yerine bu tür şeylerin sorumluluğunu onlara vermeyi deneyin. Hem siz yalan söylemeyin hem o sorumluluk almasını öğrensin.
8. Hemen döneceğim.
Anlıyoruz niyetiniz gayet iyi, kendini yalnız, terk edilmiş hissetmesin diye yapıyorsunuz bunu, ama yanlış. Çünkü çocuğunuz hemen dönmediğinizi fark ettiğinde sizin yalan söylediğinizi anlayacak ve bu uzun vadede hiç de güzel sonuçlar doğurmayacak. Neden yapıyorsunuz bunu? Yapacak işlerinizin olduğunu, halleder halletmez geleceğinizi, bu sürede onun oyun oynamasını, kitap okumasını, kardeşiyle vakit geçirmesini, vs. istemek bu kadar zor mu cidden? Size göre onun iyiliği için söylediğiniz bu küçücük yalan bile beklenmedik sonuçlara yol açabilir. Bu sadece çocuk için değil sizin için de kötü, çünkü yalan sizin için de sıradanlaşıyor.
9. Benim önemli işlerim var sen gelemezsin.
Bahaneler uydurmak, eğlenmeye giderken o üzülmesin diye başka kılıflar aramak yerine gerçekleri söyleyin. Sizin iyi vakit geçirmeye hakkınız yok mu? Neden bu konuda suçluluk duyuyorsunuz? Tüm zamanınızı çocuklarınıza ayıramazsınız, insan olarak sizin de rahatlamaya, arkadaşlarınızla vakit geçirmeye, kendinize zaman ayırmaya ihtiyacınız var. Bunu samimi bir dille ifade ederseniz inanın yalan söylemekten çok daha kolay olacak. Her şeyden önce “sen gelemezsin” demek bile çocuğun içindeki isyan duygusunu ateşleyecek ve gitmenizi daha zor bir hale getirecek. Doğruları söyleyin, bir yetişkin olarak çocuğunuza nereye gittiğinizi, neden gittiğinizi anlatın. Anlayacaktır.
10. Paramız yok, alamayız.
İstediği oyuncağı, dondurmayı, kıyafeti, vs. almamak için neden böyle bir yalan söylüyorsunuz? Almama sebebinizi doğru şekilde açıklamak yalan söylemekten daha mı zor sizce? Çocukların zekasını ve anlama kabiliyetlerini çok küçümsüyorsunuz. Doğruları söylediğinizde anlamayacaklarını düşünüyorsunuz, ama yanılıyorsunuz.
Sonuç olarak: Çocukların öğrenmesi ve gelişimi için doğruyu bilmek yalandan çok daha iyidir.
Kötü davranışlarının sonuçlarını öğrenmeleri bu davranışlarını düzeltmelerinin en hızlı yoludur. İleride hayal kırıklıkları yaşamamaları için sizden gelecek doğru değerlendirmeleri duymaları önemlidir.
Güven bir ilişkinin en önemli dayanak noktasıdır, bunun için küçük de olsa yalanlar söyleyerek bu temeli zayıflatmayın, dürüst olun. Küçük yalanlarla anı kurtarabilirsiniz, ancak doğruları söyleyerek geleceğe yatırım yaparsınız.