Görsel sanatların zirvesi olarak kabul edilen sinemanın 120 yıllık o büyüleyici yolculuğuna bundan böyle birlikte tanıklık edeceğiz. Güncel sinema haberlerini, bir an önce keşfetmeniz gereken yapımları, en kapsamlı film kritiklerini, yerli ve yabancı festivalleri, yönetmen ve oyuncuları özel olarak mercek altına aldığımız yazıları; kısacası sinemaya dair ne varsa bundan böyle BlogKriter‘den takip edebilirsiniz. Günün anlam ve önemine uygun, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü konulu “Sinemada Kadın Temsili” yazımdan umarım keyif alırsınız…🌹
Öncelikle 8 Mart’ın bize dayatıldığı ölçüde öyle cicili bicili bir gün olmadığını, daha da ötesi kutlamaktan öte, saygıyla anılması gereken bir gün olduğunu belirtme ihtiyacı duyuyorum. 8 Mart 1857 tarihinde Amerika’da ağırlıklı olarak kadın işçilerin çalıştığı bir dokuma fabrikasında büyük çaplı bir grev gerçekleştirildi. 40 bin kadının dahil olduğu greve polis şiddeti damga vurdu. Fabrika içinde başlayan yangın, barikatlardan ötürü dışarı kaçamayan 129 kadın işçinin hayatını kaybetmesine neden oldu. O olaydan sonra tüm dünyada 8 Mart, kadın emeğinin sembolü haline geldi. Bu vesileyle gecesini gündüzüne katarak her alanda emek harcayan tüm kadınlara selam ederek, listemize hemen başlıyorum.🌸
1. Persepolis (2007), IMDb: 8,1
İran Sineması, dünyanın en prestijli sinemalarından biri. Baskı rejiminin egemen olduğu, kadının toplumsal yaşamda yer bulamadığı, daha da ötesi kadının neredeyse yok hükmünde sayıldığı bir toplumda, sinema ne üretir? Elbette tecimsel sinemayı bir tarafa koyarsak, gerçek bir sinemacı toplumsal sorunlardan bağımsız öykülerle ilgilenmez. İran Sinemasını bu denli özel kılan da tam anlamıyla bu. Gerçek yaşamda deyim yerindeyse dört duvarın arasına sıkıştırılan kadınların beyaz perdede bir anlamda vücut bulabilmesi, oldukça kıymetli. Listemizde bu nedenle İran başta olmak üzere Ortadoğu coğrafyasından çok sayıda filme yer vermeye çalıştım. Son dönemde İran Sinemasından çıkan en etkileyici yapımlardan biri olan Persepolis, esasen bir animasyon filmi. Yönetmen, İran’da 1970 senesinde yaşanan karşı devrimi, Marjane’nin dünyasından gösteriyor. Huzurlu bir yaşama sahip olan halk, Şah iktidardan düşünce geleceğe dair umutlarını pekiştirir; fakat mollaların yönetime geçmesi İran için tam anlamıyla sonu başlangıcı olacaktır.
2. The Stoning of Soraya M. (2008), IMDb: 8,0
Soraya’yı Taşlamak filmi gerçek bir hikayeden besleniyor. Aynı adlı bir edebiyat eserinden uyarlanan filmde; toplum tarafından kadınlara duyulan nefretin, içinde esasen gizli bir korkuyu da barındırdığına vurgu yapılıyor. 1986 yılında İran’ın ufak bir köyünde kocası tarafından iftiraya uğrayan bir kadın, köylüler tarafından vahşice katledilmişti. Bu olayı beyazperdeye taşıyan Soraya’yı Taşlamak filmini İran asıllı Amerikalı yönetmen C. Nowratesh üstleniyor.
3. Volver (2006), IMDb: 7,6
İspanya sineması ile yakından ilgilenenler büyük usta Almodovar’ı iyi bilir. Dünyada kadın sineması denildiği zaman akla gelen ilk yönetmenlerden biri olan Almodovar’ın eşsiz yapıtı olan Dönüş filmini 8 Mart’ın anısına izlemenizi tavsiye ederim. Pek çok filminde olduğu gibi yönetmenin favori oyuncusu olan P.Cruz, bu filmde de başrolü kapmış durumda. Raimunda çocukları için türlü fedakarlıklar yaparak hayatını idame ettirmeye uğraşır. Bir gün teyzesinin ölüm haberini alır ve cenazeye katılmak adına ablası Sole ile beraber kasabanın yollarına düşerler. Raimunda ve Sole’yi cenazede çok büyük bir sürpriz bekliyordur. Yıllar önce bir yangın sonucu kaybettikleri anneleri bir anda geri dönmüştür. Yer yer komedi unsurları da barındıran Dönüş filmi o sene Cannes Film Festivali’nde pek çok ödül kazanmıştı.
4. Mustang (2015), IMDb: 7,6
Aslında Türkiye Sinemasında kadının temsili açısından epey başarılı örnek var. Vurun Kahpeye, Asiye Nasıl Kurtulur, Toz Bezi, Teyzem, Gelin, İki Genç Kız, Adı Vasfiye, Fahriye Abla, aklıma gelen ilk örnekler. Ben tercihimi yakın zaman önce izlediğim, belleğimde henüz tazeliğini koruyan bir filmden yana yapmak istedim: Mustang.
Mustang kelime anlamı olarak “yabani, evcilleştirilemeyen at” anlamına geliyor. Filmi tamamlayıp, hikayeye genel anlamda baktığınızda yönetmen Deniz Gamze Ergüven’in neden bu ismi tercih ettiğini çok daha iyi anlayacaksınız. İnegöl’de kırsal bir bölgede geçen film; beş kız kardeşin büyüme/büyüyeme hikayesini; bir yandan ergenliğin yaratığı çatışmaların, diğer yandan ise toplumsal baskının ve ataerkil zihniyetin ayak seslerini hissettirerek anlatıyor.
5. Wadjda (2012), IMDb:7,5
Ortadoğu coğrafyasından bir film daha: Orijinal adıyla Vecide! Ülkenin ilk kadın yönetmeni olan H. Mansour, ufak bir kız çocuğunun gözünden Suudi Arabistan’da kadına olan yaklaşımların ne boyutlarda olduğunu acı biçimde gözümüze sokuyor. Riyad’da yaşayan 10 yaşındaki Wadja, erkek arkadaşı Abdullah tarafından dışlanır. Abdullah, kız olduğu için Wadja’yı her fırsatta küçümser. Henüz çocuk yaşata bile olsa Abdullah’ın durumu, ne yazık ki Arabistan’da erkeklerin kadına bakışının bir yansımasıdır. Wadja, Abdullah’ı bisiklet yarışında yenerek ona bir ders vermek ister; fakat bunun için önce bir bisiklete sahip olması gerekir. Çevresi, bir kız çocuğunun bisiklete binmesini pek hoş karşılamaz. Tüm bu baskılara rağmen Wadja o bisiklete sahip olmanın bir yolunu bulacaktır.
6. Offside (2006), IMDb: 7,3
İran erkek futbol takımı 2006 senesinde düzenlenecek olan Dünya Kupası’na katılabilmek adına Bahreyn ile kendi sahasına çok kritik bir müsabakaya çıkacaktır. Futbol İran’da çocukların, yaşlıların ve hatta kadınların bile her zaman ilgisini çeken bir eğlence aracıdır. Ne yazık ki ülkede kadınların bir futbol maçını erkeklerle beraber herhangi bir stadyumda canlı olarak izleyebilmesi yasaktır. Bu yasağı delmek isteyen bir grup kadın, erkek kılığında içeriye girmeye çalışır. Bu harika hikayenin altında İranlı büyük yönetmen Cafer Penahi’nin imzası bulunuyor. Bir dönem çektiği filmlerden dolayı hapse atılan yönetmen, bu filmiyle Berlin’de büyük ödülün sahibi olmuştu.
7. Made In Dagenham (2010), IMDb: 7,2
Kadın sorunlarına mizahın penceresinden bakmaya çalışan Kadının Fendi filmi, 1968 senesinin İngiltere’sine odaklanıyor. Bir araba fabrikasında çalışan kadın işçiler, erkeklerle eşit koşullarda çalışmadıklarını ileri sürerek ayaklanırlar. Özellikle de eşit kazanç haklarına sahip olmak adına hem eşlerine hem de patronlarına karşı büyük bir mücadele yürüten kadınlar; birleşerek, çoğalarak güçlenmeye başlarlar. Örgütlü bir mücadelenin önünde hiçbir şeyin duramayacağı ortadadır. Sonuç mu? Zafer elbette kadınların…
8. Suffragette (2015), IMDb: 6,9
“Köle olmak yerine asi olmayı seçerim” hiç şüphe yok ki bu filmi en iyi özetleyen replik. Dilimize “Diren” olarak çevirebileceğimiz Suffragette filmi, tarihin en önemli toplumsal feminist hareketlerinden birini merkezine alıyor. Hükümete karşı oldukça büyük bir mücadele başlatan kadınların hikayesini anlatan Suffragette filminin yönetmen koltuğunda da kadın yönetmen Sarah Gavron oturuyor. Watts ufak yaşlardan beri ağır koşullarda çamaşırcı olarak çalışmaktadır. Tesadüfler sonucu kadınların oy kullanma hakları için mücadele yürüten bir grup direnişçi kadınla tanışır. Kendini bir anda bu direnişin içinde bulan Watts’ın yaşamı ciddi anlamda değişmeye başlar. Ailesi ve çevresi, Watts’ın bu girişimlerinden pek hoşnut olmaz. Watts ise zaman geçtikçe bu gruba kendini daha fazla ait hisseder.
9. The Iron Lady (2011), IMDb: 6,4
Fransa İngiltere ortak yapımı olan bu film, adından da anlaşılacağı üzere İngiltere’nin “Demir Leydi” lakaplı başbakanı M. Thatcher’in hikayesini aktarıyor. Bilindiği üzere Margaret Thatcher, tarihe adını sadece İngiltere’nin değil tüm Avrupa’nın ilk kadın başbakanı olarak yazdırmıştı. Thatcher’i gerçek alamda “Demir Leydi” yapan süreç, 1982 senesinde Arjantin ile yaşanan Falkland kriziydi. O dönem Margaret Thatcher erkek egemenliğine karşı tek başına oldukça cesur bir şekilde mücadele etmiş ve kadınları da bu direnişe ortak etmeyi başarmıştı. Demir Leydi’nin erkek egemenliğine karşı yürüttüğü büyük mücadele, üzerinden yıllar geçmesine rağmen hala bugün bile kadınlara ilham vermeyi başarıyor. Filmde efsane Demir Leydi’ye ünlü oyuncu M. Streep hayat veriyor.
BONUS: A Star Is Born (2018), IMDb: 7,8
Kadın mücadelesi değil de kadının gücünü ele alan taze yapım bir filmi de BONUS olarak iliştirmek istedim. 2018 Amerikan yapımı olan “Bir Yıldız Doğuyor” filminin başrol oyuncuları, Lady Gaga ve Bradley Cooper. Spoiler vermeyi asla hak etmeyen bir tür romantik, dram, müzikal tadındaki bu filmin en çok da film için özel olarak yazılıp bestelenmiş şarkılarına hayran kalacaksınız. Lady Gaga’yı şarkıları ve hafızalarda yer eden sahne şovlarının dışında oyunculukta da harika işler çıkardığını görmekse harika bir duygu.
Kadınlar Günü’nü kutlamıyor, kadın kimliğine selam ederek bu günü anıyorum🌹 Hepinize şimdiden iyi seyirler dilerim.☺️