Annie Leibovitz’in fotoğrafı. Scarlett Johansson – Külkedisi
Bu türün tarihi, 19. yüzyılın ortalarında, neredeyse ilk dagerreyotiplerin ortaya çıktığı aynı zamanda başladı. Müşteriler, atölyeden portrelerini sipariş ederken, sıradan insanların portrelerinden on kat daha pahalı olan ünlülerin resimlerini satın almaktan da çekinmediler. Her stüdyo, şu ya da bu ünlüyü çekme hakkını elde etmeye çalıştı ve böylece kendisine sürekli bir gelir kaynağı sağladı. Ancak ünlü kişilikler, fotoğraflarını çekme hakkı için giderek daha fazla ödeme talep etti. İngiliz yazar Charles Dickens, 1867’de Amerika Birleşik Devletleri’ne yaptığı bir gezi sırasında, kendisine para ödenmediği sürece bir fotoğrafçı için poz vermeyi reddetmesiyle buna bir örnek verdi.
Fransa’da ünlülerin fotoğraflarını satarak para kazanan ilk kişi, fotoğrafçı Adolphe Eugene Dizderi oldu. 1860 yılından bu yana Dizderi stüdyosunda ünlü bir kişinin kartvizit formatında bir fotoğrafını ve biyografik bilgi içeren bir poster satın almak mümkündü. Bunlar esas olarak popüler aktörlerin ve aktrislerin görüntüleriydi, ancak girişimci fotoğrafçı kendini bununla sınırlamadı ve ayrıca Papa’nın, imparatorluk ailesinin üyelerinin, önde gelen siyasi şahsiyetlerin, sanatçıların ve yazarların portrelerini yayınladı.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, ünlü çağdaşların portrelerinin modası, 19. yüzyılın 40’lı yıllarında ortaya çıktı. Bu türde özellikle başarılı olan, 1850’de Ünlü Amerikalılar Galerisi’ni bulan ünlü bilim adamı Samuel Morse, fotoğrafçı Matthew Brady’nin (Mathew Brady) öğrencisiydi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 1860 başkanlık seçimleri sırasında meydana gelen bir olay, hayatı ve işi ile bağlantılıdır. Brady’nin aday Abraham Lincoln portresi halk arasında o kadar popülerdi ki, Lincoln’ün seçim zaferine katkıda bulundu. Abraham Lincoln bu desteğe şu tarihi ifadeyle değer verdi: “Brady beni başkan yaptı.” Bu tanıma, fotoğrafın artan toplumsal öneminin ilk değerlendirmelerinden biridir.
z
Richard Avedon. Beatles, 1967
Willy Rizzo’nun fotoğrafı. Salvador Dali, büyüteçler. Paris, 1950
Herb Ritz’in fotoğrafı. Jack Nicholson III. Londra, 1988
z
Brady’nin ünlü vatandaşı, büyük Fransız aktris Sarah Bernhardt ve İngiliz yazar Oscar Wilde’ın birlikte fotoğraf çektirmeyi arzuladıkları moda portre ressamı Napoleon Saroni, 1870’lerde kendisi “Broadway’in cazibe merkezlerinden birine dönüştü: Broadway boyunca yürüdü ve yürüyüşü yalpalıyordu, sanki tüm dünyayla tanışıyormuş gibi sola ve sağa eğildi.
Tür gerçekten de ancak 20. yüzyılın başında sinemaya paralel olarak, malzeme aldığı yerden gelişmeye başladı. Amerikalı fotoğrafçı Edward Steichen, modern göz alıcı moda fotoğrafçılığına yansıyan bu türün yasalarını yarattı. Steichen ünlüleri ulaşılmaz, soğuk ve insan olan her şeye yabancı tanrılara dönüştürdü. Marlene Dietrich, Greta Garbo, Charlie Chaplin ve Fred Astaire gibi film yıldızlarının ikonik portrelerini yarattı. Steichen’in önümüzdeki 15 yıl boyunca birlikte çalıştığı Vanity Fair dergisi 1923’te onu zamanımızın en büyük portre ressamı ilan etti.
[LINK_TO ARTICLE 4767]
İtalyan Willy Rizzo moda fotoğrafçısı olarak başladı. Daha sonra Brigitte Bardot, Marlene Dietrich, Marilyn Monroe, Le Corbusier, Alfred Hitchcock, Josephine Baker, Coco Chanel, Ürdün Kralı Hüseyin, Pablo Picasso gibi ünlü kişilikleri fotoğrafladı. Ustanın çalışmasındaki en iyi çekimlerden biri, karizmatik doğası birçok fotoğrafçının dikkatini çeken Salvador Dali’nin portresi. Rizzo, büyük sürrealisti bir gözünde büyüteçle yakaladı ve resmine paralel çizdi.
Amerikalı fotoğrafçı Arnold Newman’ın (Arnold Newman) portreleri, çevresel portre (çevrede portre) tarzında yapılmıştır. Yönetmen Woody Allen yeni bir senaryo düşünüyor, besteci Igor Stravinsky piyanoya yaslanıyor, Başkan John F. Kennedy Beyaz Saray’ın eşiğinde… Newman’ın görüntüleri sadece karakterin mesleğini anlatmakla kalmıyor, onun psikolojisini de gözler önüne seriyor. İyi düşünülmüş, mükemmel çerçeve kompozisyonu, ustanın çalışmasını 20. yüzyılın en iyi fotoğraf eserleri arasına koyuyor.
Helmut Newton, öncelikle erotik türün bir takipçisidir, ancak portre fotoğrafçılığında da iz bırakmıştır. Kurumsal “agresif erotizm” tarzı, Nastassja Kinski, Margot Hemingway, Sigourney Weaver, Serge Gainsbourg ve eşi Jane Birkin’in portrelerinde ortaya çıktı.
Amerikalı Richard Avedon’un (Richard Avedon) kamera merceği önünde birden fazla ünlü nesli değişti. 1999’da Random House, fotoğrafçı tarafından oluşturulan müzisyenlerin, aktörlerin, modellerin ve sanatçıların en iyi portrelerini toplayan 1960’ların bir fotoğraf kronolojisi olan Avedon: The Sixties adlı kitabı yayınladı. The Beatles’ın ünlü fotoğrafında Avedon, kitlesel pop kültürünün idollerini pop art tarzında tasvir etti.
John Lennon’un yer aldığı aynı derecede ünlü bir başka fotoğraf, müzisyenin 8 Aralık 1980’deki ölümünden sadece birkaç saat önce fotoğrafçı Annie Leibovitz tarafından çekildi. Annie Leibovitz, yıllar içinde Rolling Stone ve Vanity Fair dergileri için ünlülerin fotoğraflarını çekti. Ünlü top modeller, moda tasarımcıları, oyuncular ve sporcuların katılımıyla Vouge dergisi ve Disney Studios için yaptığı muhteşem fotoğraf çekimleri büyük ün kazandı.
z
Helmut Newton’un fotoğrafı. Serge Gainsbourg ve Jane Birkin.
Tazio Secchiaroli’nin fotoğrafı. Brigitte Bardot.
Edward Steichen’in fotoğrafı. Fred Astaire, 1927
z
Amerikalı fotoğrafçı Herb Ritts, olağanüstü bir portre ressamı ve yetenekli bir siyah beyaz fotoğraf ustası olduğunu kanıtladı. Sezgisel stil anlayışı, Jack Nicholson, Richard Gere, Dustin Hoffman, David Bowie, Madonna ve daha pek çok kişinin canlı, akılda kalan görüntülerini yaratmasına izin verdi. 1999’daki Pirelli takvimi için Ritz standart olmayan bir çözüm önerdi: her ay kadın güzelliği idealinin belirli bir dönemine karşılık geldi, örneğin Letizia Caste, 1950’lerin pin-up kızı imajını somutlaştırdı.
Siyah beyaz fotoğrafçılığın özlü estetiği Robert Mapplethorpe’a yakındır. Görüntüleri kontrast üzerine inşa edilmiştir: Andy Warhol’un acımasız bir deri ceket giymiş beyaz saçları, siyah arka plana karışan siyah bir elbise giymiş Isabella Rossellini’nin porselen beyaz yüzü.
Amerikalı David Lachapelle (David Lachapelle) ve Fransız ikili Pierre ve Gilles’in (Pierre et Gilles) resimlerinde, Pierre’in fotoğrafçı olarak rol aldığı ve Gilles’in resim yaptığı ünlüler tamamen farklı görünüyor. Hem Lachapelle hem de Pierre ve Gilles kitsch yetiştiriyor ve ünlü müşterilerine, tıpkı eski atölyelerin günlerinde olduğu gibi, parlak bir manzarada kafalarını bir deliğe sokmalarını teklif ediyor. Fotoğrafçıların ve model olarak hareket eden ünlü kişiliklerin işbirliğinden, bir yandan öznelerin bireyselliği ve diğer yandan fotoğrafçının benzersiz yaratıcı tarzı ile işaretlenmiş fotoğraflar doğdu. Edward Steichen, Arnold Newman, Richard Avedon, Willy Rizzo ve daha pek çok kişinin orijinal fotoğrafları gibi ünlüler, fotoğrafçılara yeni ifade yöntemlerini denemeleri ve aramaları için ilham verdi.
z
Pierre ve Gilles. Şanghay Çiçekleri, 2005
Robert Mapplethorpe’un fotoğrafı. Andy Warhol, 1986
Arnold Newman’ın fotoğrafı. Igor Stravinsky.