Hepimiz yaşamımızın belli dönemlerinde kendimizi yalnız hissetmişizdir. Aslında yalnızlık, yalnız olma şeklinde değil, kendini yalnız hissetme anlamında kavramsallaştırmaktadır. İstenmeyen, fakat acı veren bir yaşantıdan bahsedilir. Gerçekte yalnız olmakla yalnızlık hissetmeyi birbirinden ayırmak gerekir. Bazen kalabalıklar içinde de yalnız ve izole hissedebiliriz.
Günümüz dönemi yalnızlığın neredeyse salgın olarak yayıldığı “yalnızlık çağı” olarak da adlandırılabilir. Özellikle maddi olarak zenginleşen, kaynakları gün geçtikçe artan ülkelerde insanların giderek yalnızlaştığı ve izole olduğu dikkatçekmektedir.
Araştırmalar gösteriyor ki psikolojik problemlerle yalnızlık arasında oldukça yüksek bir ilişki var. Özellikle depresyon ve yalnızlık arasında sıkı bir bağ görülmektedir. Bireyin depresyon düzeyi arttıkça yalnızlığı artmakta; yalnızlığı arttıkça depresyon düzeyi de artmaktadır.
Böylesine etkili bir duyguyu neden hissediyoruz? Insanlarneden yalniz hisseder?
Bireylerin kendisine ilişkin bilişsel algıları onun yalnızlık duygusunu yaşamasında önemli bir etkendir. Diğer insanlarla ilişkileri konusunda kendisini yetersiz algılamakta, sosyal performansını olumsuz değerlendirmekte ve kendilerini sosyal çekicilik açısından yetersiz algılamalarından dolayı iletişim kurmaktan çekinmektedir. Kendisini diğer insanlara açma konusunda güven hissetmemekte ve kendisi açmayı riskli ve güvensiz olarak değerlendirmektedir. Kısacası başkalarıyla arasına duvar örmektedir.
Yalnızlık yasayan bireyler iletişim halinde olduğu diğer kişileri de güvenilir görmezler ve onlarında kendisi hakkında böyle düşündüğünü varsaymaktadırlar.
Genetik yatkınlık da yalnızlık duygusu üzerinde etken olarak görülür. Yanında çevresel etkenler ve kişinin psikolojik durumu da önemli olmaktadır. Erken çocukluk döneminde ev ya da okul değiştirme, arkadaş kaybı, ebeveynlerin ayrılması ya da ölmesi, okulda arkadaş edinememe, sosyal becerileri geliştirememe yaşamın ileri dönemlerinde yalnızlık duygusunun hissedilmesine zemin hazırlamaktadır.
Yalnızlık hissi süreklilik kazandığında çeşitli bedensel ve ruhsal sorunlara yol açmaktadır. Örneğin bağışıklık sisteminin enfeksiyon hastalıklarındaki koruyucu etkisinin azaldığı, enfeksiyonlara yatkınlığın arttığı araştırmalarla gösterilmiştir. Araştırmalar sosyal çevrenin sağlığı etkilediği, yalnız ve sosyal olarak izole insanların daha erken öldüğünü degöstermiştir.
Ruhsal açıdan sonuçlarına bakıldığında ise bu duygunun sürekli olması durumunda kişide anksiyete ve özgüven azlığı oluşur, gerginlik ve öfke ile sosyal izolasyona yol açar. Kişide zamanla depresyon ve kalıcı özgüven azlığı ortaya çıkar.
Peki yalnızlık duygusu ile nasıl başa çıkarız?
Öncelikle yalnızlığın size has olmadığını herkesin hayatının belli bir döneminde yalnızlık hissedebileceğini unutmayın.
İlk yapmanız gereken yalnızlığı tanımlamaktır. Yalnızlık hissinin sürmesine yol açanın ne olduğuna odaklanmanız gerekir.
Bireyler içsel kaynaklarını ve içsel gücünü geliştirerek de bu yalnızlık ve boşluk duygusunun üstesinden gelebilir. İçsel gücünü geliştirmeyi öğrenen kişiler zaman içerisinde, yalnız kaldığında bu durumla baş etmeyi ve farkındalığı arttıkça da yalnız kalma endişesinin üstesinden gelmeyi başaracaktır.
Kendinize bazı hedefler belirleyip, bir şeyleri değiştirmeye karar verebilirsiniz. Karar vermek iyi hissettirecek ve motivasyonunuzu arttıracaktır. Bu evreden sonra kendinize bazı hedefler belirlemeniz, risk almanız, yeni şeyler denemeniz, değiştirebileceklerinizi belirleyip, değiştiremeyeceklerinizi kabul etmeniz önemlidir.
Bireysel farklılıkların da göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Bu nedenle tüm bu belirttiklerimi bir uzman desteği ile yürütmek de bir tercih olabilir.
Unutmayalım ki her insan değişme gücü ve becerisine sahiptir; ince dokunuşlarla, bu değişim kendiliğinden ortaya çıkacaktır. Yaşadığınız yalnızlık ve boşluk duygusunun içinde boğulmaktansa, bu duygularınızı kabullenip nedenlerini araştırabilirsiniz.
Psk. Burçin Koyuncu
(13.12.2019)