Türkiye’nin gündemini uzun süre meşgul eden ve sokaktaki vatandaşlarının bile dilinden artık düşürmediği dolar neden yükseliyor sorusuna bir cevap arayalım.
Yeni başkanlık sistemine geçiş ve sonrası yaşanan gelişmelere baktığımızda Rusya ile S400 anlaşması sonucu ABD’nin ekonomik ambargosu, Rahip Brunson olayının yaşanması, ekonominin başına Berat Albayrak’ın getirilmesi ve Merkez Bankası başkanının sık sık gecenin bir vakti görevden alınması gibi en temel faktörler doların yükselmesine neden olmuştur.
Diğer bir yandan Merkez Bankası’nın kurumsal kimliğini kaybederek siyasete göre kararlar alarak faiz indirimine gitmesi de doları etkileyen bir başka temel unsurdur. Türkiye’nin cari açığının artması, azalan döviz rezervleri, yüksek döviz borcu, politikadaki belirsizlikler, arz-talep dengesinin bozulması, üretimden ziyade ithalata ağırlık verilmesi gibi nedenler TL’nin değer kaybetmesine yol açmaktadır. Dış politikaya bakıldığında ise FED kararları, IMF ile olan ilişkiler, yurt dışı faiz oranları ve diğer ülkelerle olan ilişkiler de TL’nin değer durumunu etkileyen dış faktörlerdir.
Türkiye’de, dolara olan talep ülke içindeki dolar oranından yüksek olması doları yükseltir. Üretimden ziyade ihtiyaçları dışarıdan satın almakta doları yükseltir. Yabancı yatırımcıların Merkez Bankası’na olan güvensizliği sonucu ülkeye yatırım yapmamaları da doları yükseltir. Ayrıca turizm gelirlerinin azalması ve yine siyasi çalkantılarının yaşanması da doları yükseltmektedir. Dış faktörler ise küresel ekonomik krizin başlangıç göstermesi, petrol ve doğalgazdaki krizlerin devam etmesi ve yine Pandemi sonucu da doları arttırmaktadır.
Peki, Türk lirasının değerini koruması ve doları düşmesi için neler yapılmalıdır?
1. Her şeyden önce iktidar değişmelidir.
2. Yeni gelecek iktidar, ABD, Rusya ve Çin’e karşı ılımlı bir dış politika yürütmelidir.
3. Merkez Bankası bağımsız olmalıdır.
4. Merkez Bankası, siyasi politikaya göre değil ekonomik konjonktür neyi gerektiriyorsa o yönde kararlar almalıdır.
5. Merkez Bankası, torpilcilerin yeri değil uluslar arası alanda kendini ispatlamış ekonomistlerin yeri olmalıdır.
6. Bu ekonomistler diğer ülkelerin ekonomistleri ile ilişkileri iyi olmalı ve ülkemize doğrudan yatırım çekebilecek iş yapabilmelidir.
7. Merkez Bankası özellikle yabancı basına karşı dürüst olmalıdır.
Bu önerileri dikkate aldığımızda kısa vadede doların 6-7 bandına düşeceğini öngörebiliriz.
14.10.2021 saat 12:30
– Dolar 9,13
– Euro 10,62