Mahmut Celalettin Ökten
- Doğum : 1882
- Ölüm : 1961
- Meslek : Alim, hoca
Mahmut Celalettin Ökten, İmam-hatip okullarının açılmasındaki gayretleriyle tanınan, bu okullarda müdürlük ve hocalık yapan din alimidir. Türkiye’nin dini, ilmi, kültürel ve sosyal hayatında önemli yeri olan imam-hatip okullarının kurulması fikrinin ilk sahibi ve ilk program yapımcılarından biri olması dolayısıyla bu okulların tarihinde çok önemli ve unutulmaz bir yeri vardır.
Hayatı
Baba tarafından Gürcüzadeler olarak bilinen, dini ilimler alanında isim yapmış köklü bir aileye mensup olup, Trabzon’da doğdu. Küçük yaşta hıfzını tamamlayıp, Rüşdiyeye kaydoldu ardından Trabzon İdadisi’ne yazıldı. İdâdîde okuduğu yıllarda dedesi Ömer Feyzi Efendi’nin yerine Trabzon Çarşı Camii’nin imam-hatipliğini yaptı. 1905 yılında İstanbul’a giderek Darülmuallimin-i Aliyye’ye girdi. Bu okulu bitirdikten sonra Darülfünun Edebiyat Şubesi’ne kaydoldu. 1911 yılında buradan mezun olunca İstanbul Sultanisi Arapça muallimliğine tayin edildi ve İlmi yetişkinliği yanında başarılı öğretim metodu sayesinde kısa sürede “Celâl Hoca” olarak şöhret buldu.
Harf inkılabından sonra Arapça derslerinin kaldırılması üzerine okulun Türkçe hocalığını da üzerine alan Celal Hoca, uzun yıllar İstanbul’un çeşitli okullarında Türkçe, edebiyat, felsefe ve mantık dersleri okuttu. Vefa Lisesi’nde felsefe hocası iken 1947 yılında emekliye ayrıldı. 1949 yılında ise Maarif Vekaletince İstanbul’da açılan imam-hatip kursuna müdür ve öğretmen olarak tayin edildi. Bu vesile ile okulların eksiklerini görüp, bunları giderme imkanı bulan Celal Hoca birçok yetkili ile görüşmelerde bulundu. Sonunda imam-hatip okullarının açılması yönünde karar alındı ve Celalettin Ökten 1951 yılında İstanbul İmam-Hatip Okulu’nun ilk müdürü oldu.
İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nde 2 yıl ilm-i tevhid ve kelam derslerini okutan Celal Hoca 21 Kasım 1961’de vefat etti, Edirnekapı Şehitliği’ndeki aile kabristanına defnedildi.
Meziyetleri
Arapça, Farsça, Fransızca bilen, özellikle Arap edebiyatına vukufuyla tanınan, İslami ilimler yanında Batı kültürünü de yakından incelemiş bir din alimi olan Celal Hoca, bütün ilmi hayatı boyunca tahkik metodunu uyguladı. Genel felsefe, kelam ve İslam felsefesi alanlarında iyi yetişmiş, bu konularla ilgili olarak Arapça ve Fransızca’dan tercümeler yaptı.
Gayretli, aynı zamanda sabırlı ve kanaatkar bir anlayışla eski kültürün yeni nesle aktarılmasında başarılı hizmetler gerçekleştirdi. Günümüz insanının tasavvur edemeyeceği kadar sade bir hayat yaşardı.
Celal Hoca’nın, tabiatındaki aşırı titizlik ve müşkülpesentlik, okuduğu ve yazdığı her kelime üzerinde duruşu, her noktada kaynak eserleri uzun uzadıya tahkik edişi gibi sebeplerle bazı makaleleri dışında yayımlanmış herhangi bir eseri bulunmamaktadır.
İslami ilimlerde modern metodoloji ve sosyolojinin uygulanmasını arzu eden, klasik kelâmın, çağımız insanının ve İslam dünyasının ihtiyacını karşılayacak yeni ilm-i kelam haline getirilmesini gerekli gören Celal Hoca’nın bu gaye ile hazırladığı tamamlanmamış bazı çalışmaları da bulunmaktadır. 1000 cildi aşkın eserden oluşan kitaplığını Süleymaniye Kütüphanesi’ne bağışladı.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Işık, Emin, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, cilt 7, 1993
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İbrahim Alaettin Gövsa
Âlim ve şair yetiştirmiş bir aileden gelen İbrahim Alâeddin ilköğrenimini İstanbul’da Vezneciler’de Şemsülmaârif Mektebi’nde, orta öğrenimini Trabzon ve Vefa idadilerinde tamamladı. Mekteb-i Hukuk’un son sınıfındayken adliyede zabıt kâtibi ve adliye kütüphanesi memuru olarak çalıştı. İstanbul Dârülfünûnu’nda açılan bir imtihanı kazanarak tayin edildiği Trabzon İdadisi’nde iki yıl kadar edebiyat öğretmenliği yaptı. Bu arada asıl çalışma alanını teşkil eden eğitim konularıyla ilgilenmeye başladı. Edebiyat öğrenimi için İsviçre’ye gitti. Fakat edebiyatın özel merak ve şahsî gayretle elde edilebileceğine inandığından çalışma alanını psikoloji ve pedagojiye kaydırdı. 1916’da Jean-Jacques Rousseau Pedagoji Enstitüsü’nden diploma aldı. Dârülmuallimîn-i Âliye’de pedagoji ve psikoloji hocalığı ve müdürlük yaptı. Dârülfünun’da bir süre psikoloji ve felsefe dersleri okuttu. Maarif Vekâleti Tâlim ve Terbiye Heyeti üyesi oldu. III ve IV. dönem Sivas ve Sinop, VI ve VII. dönem İstanbul milletvekili olarak görev yaptı. 1945’ten ölümüne kadar da Ziraat Bankası idare meclisi üyeliğinde bulundu. Son yıllarında sözlük ve ansiklopedi telif, redaksiyon ve yayım çalışmalarıyla meşgul oldu.
-
-
Hinduizm
Bugünkü durumuyla Hinduizm büyük ölçüde Brahmanizm, kısmen de Paganizm, Budizm ve Jainizm gibi Hindistan’ın yerel inançlarının sentezi mahiyetinde bir dini sistem görünümündedir; ayrıca az da olsa İslami etkiden söz etmek mümkündür. Menşei daha önceye çıksa bile modern anlamıyla Hinduizm’in oluşum süreci, yaklaşık olarak 1. ve 9. yüzyıllar arasında yoğunlaşan bir dizi değişim hareketine kadar uzanmakta; Brahmanizm’in genişlemiş, yerli inançlarla asimile olmuş ve dış etkiler aracılığıyla yeni bir şekle bürünmüş halidir. Bilim adamları arasında Hinduizm’in tarihi gelişim sürecinin bölümlemesi konusunda tam bir ittifak olmasa bile oluşum sürecini dört gruba ayırmak mümkündür. İlki Brahmanizm Dönemi İ.Ö 1500 - 3. yüzyıl, ikincisi Sentez Dönemi İ.Ö. 3. yüzyıl - İ.S. 1. yüzyıl, üçüncüsü Modern Hinduizm’in Doğuşu 1. Yüzyıl - 16. yüzyıl, dördüncüsü ise Modern Hindu Düşüncesi, 18. yüzyıldan günümüze kadar. Hinduizm’in temel doktrinleri büyük oranda kutsal kabul edilen kitaplarda bulunmakta ve Hindu geleneğine göre kutsal kitaplar vahiy ve gelenek olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu nedenle Hinduizm’in temel doktrinleri kutsal kitapların gelişimine paralel olarak şekillendiği için homojen bir yapı sunmaz; bununla birlikte Hindu teolojisinin merkezinde Tanrı kavramı durur.
-
Behçet Necatigil
Çağdaş Türk edebiyatının önemli isimlerinden yazar ve şair Behçet Necatigil İstanbul’da dünyaya geldi. Asıl adı Mehmet Behçet olan şair daha sonra Necatigil soyadını aldı. Henüz iki yaşında iken annesini kaybeden Necatigil, Beşiktaş Cevrî Usta İlkokulu’nda başladığı öğrenimine babasının memuriyeti dolayısıyla bir süre Kastamonu’da devam etti, ardından İstanbul Kabataş Lisesi’ni bitirdi. 1940’ta Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun olan Necatigil, 1937 yılında henüz öğrenciyken Berlin Üniversitesi dil kurslarına katılmak için dört ay Almanya’da bulundu; ayrıca Kabataş Lisesi’ndeki öğretmenliği sırasında iki yıl Edebiyat Fakültesi Alman Filolojisi’nde okudu. Eğitiminin ardından edebiyat öğretmeni olarak Kars Lisesi’nde görev yapan Necatigil, bu görevini farklı şehirlerin farklı okullarında icra etti. Askerlikten sonra 1960’a kadar görev yapacağı Kabataş Lisesi’ne tayin edildi. Sonraki süreçte Çapa Eğitim Enstitüsü’nde çalışan Necatigil emekli olmasının ardından İstanbul Üniversitesi Gazetecilik ve Halkla İlişkiler Enstitüsü ile Yıldız Yüksek Teknik Okulu’nda kompozisyon dersleri verdi.
-
Fatma Aliye Topuz
Türk edebiyatının ilk kadın romancısı olarak tanınan Fatma Aliye 9 Ekim 1862'de İstanbul'da doğdu. Osmanlı Devleti’nin son döneminin büyük devlet adamı, tarihçisi ve hukukçusu Ahmed Cevdet Paşa ile Adviye Hanım'ın kızı olan Fatma Aliye kendisine özel bir eğitim verilmese de ağabeyi Ali Sedat Bey'in evde özel hocalardan aldığı dersleri dinlemesi sayesinde kendini geliştirdi. Fransızca'ya duyduğu ilgi sebebiyle ders alarak bu dili çok iyi düzeyde öğrendi.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun