Türkmen kadınlarının geleneksel kıyafetleri çok renklidir ve kendilerine has tarzlarıyla ayırt edilir. Türkmenlerin geleneksel kıyafetleri halkın manevi ve sosyal yapısını yansıtır. Bu kıyafetler, halkın millî değeri olan terbiye unsurlarının da temel taşıdır. Türkmenler, kız çocuklarını küçük yaşlarından itibaren aile ve anneliğe yönelik yetiştirirler. Yetişkin yaşa ulaştıklarında kızları süslemeye başlarlar ve bu dönemde onlara koyu renk kumaş üzerine canlı renklerle işlenmiş nakışlı elbiseler giydirirler.
Nakışlardaki canlı renkler baharı simgeler, koyu kumaş ise uyuyan yeryüzünün baharda uyanışını yansıtır. Tabiatın canlanmasıyla rengârenk çiçeklerin açışını anımsatan bu tarz elbiseler, genç kızların da bahar mevsimine benzemesini anlatır. Böylece bu dönemin kıyafet tarzı; canlanmanın, dirilişin, başlangıcın, gücün ve sağlığın yansımasını içerir.
İkinci kıyafet tarzı ise orta yaş kadınlarını yansıtır ve sarı renk ağırlıklı olur. Sarı renk, sonbaharın rengidir. Fakat bu renk karamsarlığın değil güneşin rengi olup her tarafı aydınlatan, ısıtan, ışık saçan özelliklere sahiptir. Yeryüzüne güneşin hâkimiyeti; kadının aile içindeki çocuklar ve diğer yetişkinler üzerindeki yeri ve etkisi anlatılır. Ağaç ve yaprak desenli olan bu dönemin kıyafetleri; kök salmış, güçlü aileyi simgeler. Ayrıca uzun yaşam anlamını da taşır.
Üçüncü tarz ise olgun yaşa geçiş olarak düşünülen 60 yaş üzeri kadınların giydiği elbiselerdir. Bu yaşın rengi beyazdır. Kumaşların üzerindeki desenler, çöldeki seyrek ağaçların benzeridir. Yaş ilerledikçe boş alanların artması; bu dönemdeki kadınların görüş genişlikleri, aydın zekâları ve olgunluklarıyla bağdaştırılır. Hayatın genişliği; yeni nesillere yer açma ve imkânlar sağlamaktadır.
Türkmen kadınlarının geleneksel kıyafetlerinin anlamının temelinde kök salma ve büyüme, ağaç gibi dallanıp budaklanmak yatmaktadır. Tabii ki bu da annelik ve ailedir. Türkmen kadını, önce annedir ve ailenin yapı taşıdır; Türkmen halkının nesillerinin çoğalmasındaki başkahramanıdır. Bu nedenle de Türkmenlerde kadın ağaca benzetilir ve ağırlıklı olarak ağaç desenli kıyafetler tercih edilir.
Erkekler ise güzel hayvan ve kuş desenli kıyafetler giyerler. Örneğin; uçan turna deseni, onların dileklerini belirtir ve “uçan kuş kadar özgür olmak” anlamına gelir. Burada Türkmen erkeğinin özgür ruhunun; güç, güven ve bağımsızlık ile bütünleştiği görülür.
Shurubu KAYHAN