Karabağ'da Azerbaycan ve Ermenistan orduları arasında yaşanan şiddetli çatışma, her iki tarafın da hedeflerine ulaşamaması durumunda zırhlı araçlarda ciddi kayıplara yol açmaktadır. Azerbaycan "blitzkrieg" üzerine bir bahis oynadı ve insan gücü ve araçlarında muazzam bir avantajla, Ermeni savunmasında hızlı bir atılım yapamadı ve daha önce işgal ettiği toprakları geri döndüremedi. Ermenistan sıkı bir savunma yaptı ve düşmanın savunulan bölgeye girmesini engelledi.
Belirlenen hedeflere ulaşılamadı: Azerbaycan "baskını" gerçekleşmedi, Ermeni savunması kırılmadı. Aynı zamanda Azerbaycan da göreceli bir başarıya sahip: Ermeni tarafını sıkıştırıyor, geri çekilmek zorunda. Azerbaycan ordusu toprakların derinliklerine doğru ilerliyor, zaten birkaç sınır köyünü işgal etti ve Ermeni ordusuna baskı yapmaya devam ediyor.
Taraflar 150'ye kadar imha beyan ediyor tanklar rakip, ancak bu verilerin gerçekliğe ne kadar karşılık geldiğini söylemek zor. Bu kadar sınırlı bir operasyon alanı için, tanklardaki kayıplar gerçekten ciddidir; belirlenen hedeflere ulaşılmazsa, maliyet-fayda oranı eleştirilere dayanmaz.
Bu verilere dayanarak, yabancı uzmanlar, düşman ateş silahlarından hafif zayıflıkları ile bağlantılı olarak orduda tankların vurucu bir güç olarak bulunmasının tavsiye edilebilirliği hakkında sorular sormaktadır. Diğerleri, sebebin tanklar değil, kullanımlarının zayıf taktikleri olduğuna inanıyor.
Sonuç çıkarmak için henüz çok erken, çatışma tüm hızıyla devam ediyor, ancak tankların kullanımındaki bazı olumsuz yönler şimdiden görünür durumda. Tarafların ortaya çıkan başarısızlıklarının nedenleri farklı uçaklarda yatıyor olabilir: muhalifler gerekli güç ve araçlardan, harekat tiyatrosunun özelliklerinden, personelin yetersiz eğitimi ve ordunun diğer şubeleriyle işbirliği içinde tank kullanma taktiklerinden yoksundur. Bakalım rakiplerin neyle ve nasıl savaştığını ve zırhlı araçlarda kayıpların neden yüksek olduğunu görelim.
Rakiplerin kuvvetleri ve araçları
Muhalifler arasındaki güçlerin varlığı büyük ölçüde ekonomik kaynakları ve seferberlik üsleri tarafından belirlenir; Azerbaycan'da çok daha güçlüler. Kişi başına düşen GSYİH Ermenilere göre neredeyse beş kat fazla ve nüfusu üç kat fazla, bu bakımdan çok daha fazla vatandaşını silah altına alabiliyor. Bu nedenle, Azerbaycan ordusunda 131 bin kişi var ve Ermeniler - sadece 45 bin.
Açık kaynaklardan, rakiplerin emrinde ne anlama geldiği kabaca yargılanabilir. Hemen hemen tüm silah sistemlerinde Azerbaycan, Ermenistan'dan birkaç kat daha üstündür. Azerbaycan ordusunun 760 tankı var ve Ermeni ordusunun her iki orduda da sadece 320'si var, doğal olarak farklı üretim ve farklı konfigürasyonlara sahip Sovyet-Rus tankları var.
Azerbaycan ordusunda Ermenilerde yaklaşık 470 T-72 tankı, 200 T-90S ve yaklaşık yüz T-55 tankı var - yaklaşık 270 T-72 tankı, 40 T-55 tankı ve iddiaya göre birkaç T-80 tankı. Aslında, T-72'ler her iki tarafta da birbirine zıttır.
Tank türleri, önemli sayıya rağmen, T-90S dışında hepsinin modasının geçtiğini gösteriyor. Elbette altı T-90S taburu güçlüdür, ancak hepsi nasıl kullanılacağına bağlıdır.
Azerbaycan, kundağı motorlu topçu ve MLRS sayısında Ermenistan'a göre en büyük avantaja ulaştı. Bunda kesin bir mantık vardı: Düşmanın savunmasını derinlemesine kırma görevini Bakü koydu. Azerbaycan ordusu 390 kundağı motorlu toplarla donanmıştır: 122-mm "Karanfil", 152-mm "Akatsia", 152-mm "Msta-S", 152-mm "Dana", 120-mm "Nona-S", 120-mm "Viyana", 203-mm "Pion", tanksavar sistemleri "Krizantem" ve ayrıca 285 çekili silahlar: 152-mm D-20, 152-mm "Sümbül-B", 122-mm D-30, 130-mm M -46, 100-mm MT-12 "Rapier" ve 400 adede kadar 120-mm ve 82-mm harç.
Azerbaycan'da 450 MLRS sistemi var: 122-mm Grad, 122-mm RM-70, 300-mm Smerch, Turkish 107-mm T-107, 122-mm T-122 ve 302-mm T-300 Kasirga ", Hırvat 128-mm RAK-12 ve 301-mm Belarus" Polonez "yanı sıra jet alev makineleri TOS-1A" Solntsepek ".
Ermenistan'da sadece kırk kadar kendinden tahrikli top vardır: 122-mm "Karanfil" ve 152-mm "Akatsia" ve 200'e kadar çekili top: 152-mm D-20, 152-mm "Sümbül-B", 152-mm D-1, 122 -mm D-30, 130-mm M-46 ve 100-mm anti-tank tabancaları MT-12 "Rapier" ve 80 adet 120-mm havan topu. Yalnızca yaklaşık 70 MLRS sistemi vardır: çoğunlukla 122-mm Grad, birkaç 300-mm Smerchi ve Chinese 273-mm WM-80-4.
Yukarıdaki verilerden Azerbaycan'ın tanklarda 2,4 kat, kundağı motorlu toplarda 10 kat ve MLRS için 6,4 kat avantajlı olduğu ve bunun da düşmanlık davranışını etkilediği görülmektedir. Azerbaycan, daha önce işgal edilmiş toprakların kurtuluşu için ciddi bir şekilde savaşa hazırlanıyordu ve onu serbest bıraktı, bu nedenle tanklarda ve ağır silahlarda ciddi bir avantaj yarattı.
Alan olarak küçük olan tiyatro, özellikle 300 mm kalibreli MLRS ile ilgili olarak, hedeflere vurma ve düşman savunmasının derinliklerindeki alanları vurma yeteneğine sahip tanklar, ağır toplar ve korkunç yıkıcı güce sahip çoklu fırlatma roket sistemleriyle doymuştur. Ayrıca Azerbaycan, Türkiye ve İsrail'de yapılan drone, keşif, şok ve "kamikaze" yi yoğun bir şekilde kullandı. En etkili Türk saldırısı İHA Bayraktar TB2 oldu. Her iki tarafın orduları da çok çeşitli ATGM'lere doymuş durumda. silah kullanılmış zırhlı araçlara karşı.
T-90S dışındaki tüm kullanılmış tanklar zaten güncelliğini yitirmiş durumda ve özellikle geceleri ve kötü hava koşullarında hedefleri aramak ve tespit etmek için gelişmiş bir sisteme sahip değiller. Dağlık ve oldukça engebeli arazi koşullarında, onlardan bir hedef bulmak çok sorunludur ve düşmanın iyi bir şekilde keşfedilmesi, hazırlanmış pusuların organizasyonu ve yüksek hassasiyetli silahların kullanılmasıyla, böyle bir tank kolay bir av haline gelir.
Çatışmanın tarafları tarafından tank kullanma taktikleri
Karabağ harekat tiyatrosunun tankların kullanımı için ideal bir yer olarak adlandırılamayacağı unutulmamalıdır. Bu dağlık ve yoğun bir şekilde kesintiye uğramış, sınırlı ulaşım iletişimine sahip, operasyonel güç ve araç manevrası olasılığını hariç tutan ve genellikle düşmanlıkların doğrudan düşmanın görüş alanı dışındaki davranışlarını içeren bir arazidir. Arazi, tankların tehlikeli olduğu alanlarda topçu ve ATGM'lerle komuta yüksekliklerinin ele geçirilmesine, pusuların ve güçlü noktaların organizasyonuna katkıda bulunur.
Bütün bunlar, düşmanlıkların belirli bir özgüllüğünü ve Azerbaycan'ın başarıyla kullandığı, keşif, gözlem, hedef belirleme ve ateşi ayarlama veya düşman hedeflerini yok etme için farklı bir İHA sınıfının kullanılmasının yüksek verimliliğini öngörmektedir.
Mesajlardan da anlaşılacağı gibi, tankların başlıca kayıpları topçu ateşi, MLRS sistemleri ve uzun mesafelerdeki insansız hava araçlarından, düşmanla temastan bile önce; yaklaşan tank savaşları hakkında henüz güvenilir bir bilgi yok. Bu aşamada, tankların bu tür silahlara karşı savunmasızlığı görülebilir ve onları yukarıdan tankın en zayıf korunan kısımlarına vurmalarına ve bunun sonucunda önemli kayıplara uğramalarına izin verir. Bu tür silahların kullanımına ilişkin yeterli bilgi olmadığı için bu çatışmada tanksavar sistemlerinin tanklara karşı kullanımının ne kadar etkili olduğunu söylemek zor.
Savaş alanındaki parçalı bilgilere, fotoğraflara ve videolara göre Azerbaycan ve Ermenistan taraflarının tank kullanma taktikleri hakkında pek çok soru ortaya çıkıyor. Tank ve topçu olarak ciddi bir avantaja sahip olan Azerbaycan, düşmanın savunmasını yarıp geçmedi, onu sıkma taktiklerini seçti. Askeri-ekonomik potansiyeli kıyaslanamayacak kadar yüksek olduğu için bu tür taktikler bir dereceye kadar başarıya götürür, ancak tanklardaki ciddi kayıpları açıklamak zordur. Rakipler, piyadeleri desteklemek için çoğunlukla küçük gruplar halinde tanklar kullanıyor ve aynı zamanda kayıplara da maruz kalıyor, zaten hasarlı ve yanan T-90S'nin bir videosu var. Cephenin herhangi bir bölümünde büyük ölçekli tank kullanımı yoktur ve arazi bunu engeller.
Her iki tarafta da tank kullanma taktiklerinde kusurlar var ve personelin yetersiz eğitimi de hissediliyor. Örneğin, çatışmanın ilk günlerinde, Azerbaycan tankları mayın tarlalarında kayıplar yaşadı, bu da saldırı bölgesindeki arazinin etkisiz keşif ve kazıcı hazırlıklarını gösteriyor. Savaş alanındaki fotoğraf ve videolardan da açıkça görülüyor ki, zırhlı araçlar pratikte taraflarca maskelenmiyor ve İHA'lar ve MLRS'ler için kolay bir av haline geliyor.
Videolardan biri, bir Ermeni tank biriminin piyade ile etkileşime girerken nasıl beceriksizce bir saldırı düzenlemeye çalıştığını gösteriyor. Başka bir videoda, arazinin kıvrımlarına saklanmak yerine, bir Ermeni tankı bir tepenin tepesine ulaşır, ateş açar ve hemen hedef olur ve düşman ATGM tarafından yok edilir.
Kayıplar ve tankların ne tür bir silahla vurulduğuna dair güvenilir bir istatistik yoktur, ancak savaş alanından gelen bilgilere göre, ana kayıplar İHA'lar, toplar ve MLRS'den kaynaklanmıştır. Aynı zamanda, tanklar çoğunlukla yürüyüşte, konuşlanma veya yoğunlaşma yerlerinde ve çok nadiren çarpışmalarda imha edilir.
Bu çatışmada tankların kullanılması, yeni ve etkili bir hava saldırısı aracı olan İHA'dan ne kadar korunmaya ihtiyaç duyduklarını açıkça gösterdi. Bu tür silahlardan elde edilen tanklar artık pratik olarak savunmasızdır, pahalıdır ve üzerlerinde İHA'lardan koruma uygulamak pek tavsiye edilmez, bu özel toplu hava savunma sistemlerinin görevidir. Modern orduların çoğu bu tür tehditlerin varlığının farkındadır ve onları etkisiz hale getirmek için hava saldırılarına karşı uygun toplu savunma araçları geliştirir.
Karabağ çatışmasının bu aşamasının sonuçlarına dayanarak tankların geleceğinin yararsızlığı hakkında sonuçlar çıkarmak kesinlikle anlamsızdır, çünkü bu, tankların kullanımında ciddi kısıtlamalara sahip (karakteristik savaş özelliklerini kullanma olasılığı hariç) belirli bir harekat sahasında yerel bir çatışmadır, ayrıca bunların kullanımının her zaman düşünülmemiş taktikleri ve zayıf hazırlıkları vardır. personel.