İlaçsız Tüp Bebek Tedavisi (IVM)
Tüp bebek tedavisi (IVF), bir yumurta ve spermin laboratuvarda bir araya getirilme sürecini ifade eder. Tüp bebek prosedürlerinin büyük çoğunluğunda, yumurtaları çoklu yumurta üretmeye teşvik etmek için 8-12 gün boyunca süren yumurtalık stimülasyon aşaması gerçekleştirilir. Birden fazla yumurta üretildiğinde hamilelik oranının daha yüksek olduğuna inanılmaktadır.
İlaçsız tüp bebek tedavisi de, tüp bebek tedavisini tercih edecek çiftler için bir yöntemdir. Başarılı bir gebelik oluşturmak amacıyla, yardımcı seçeneklerin olumlu ve olumsuz yönleri dengelenerek bir tedavi planı oluşturulmalıdır.
İlaçsız tüp bebek yöntemi nedir?
Doğal tüp bebek tedavisi olarak da adlandırılan ilaçsız tüp bebek yöntemi, klasik bir prosedür ile aynı işlemlerin uygulandığı; ancak birden fazla yumurta üretmek için yumurtalıkların hormonal stimülasyonu aşamasının yapılmadığı bir kısırlık tedavisidir. Yalnızca adet döngüsü sırasında doğal olarak oluşan foliküller tedavi için kullanılır. Çoğu durumda, bir folikül oluşur ve bu nedenle tedavi için bir yumurta kullanılır.
İlaçsız tüp bebek tedavisi kimlere uygulanabilir?
İlaçsız tüp bebek tedavisi esnek ve uyarlanabilir bir prosedürdür. Hastaya ve döngüye bağlı olarak, bazı durumlarda stimülasyon aşaması eklenebilmektedir. Bu uygulama için uygun adaylar şöyledir:
- Polikistik over sendromu bulunan veya yumurtalık hiperstimülasyon sendromu geliştirme riski yüksek olan,
- Düzenli adet döngüleri yaşayan,
- Doğurganlık ilaçlarına olumlu yanıt veremeyen,
- Perimenopoz döneminde olan,
- Önceki standart tüp bebek döngüsünde hormonal enjeksiyonlarla yumurtalık stimülasyonuna zayıf yanıt veren,
- Yalnızca erkek faktörü kısırlığı nedeniyle hamile kalamayan,
- Normal yumurta rezervi olan ancak, daha düşük maliyetli bir yaklaşım isteyen kadınlar için uygulanabilir.
Bununla birlikte ilaçsız tüp bebek tedavisi yumurtlamayan kadınlar için bir seçenek değildir. Düşük yumurtalık rezervi, tubal oklüzyon, endometriozis, pelvik adezyon gibi problemlerin mevcut olduğu durumlarda da uygulanamamaktadır.
İlaçsız tüp bebek tedavisi nasıl yapılır?
İlaçsız tüp bebek tedavisi ile ilgili zamanlama, geleneksel tüp bebek tedavisinden daha az tahmin edilebilir durumdadır. Kadının fizyolojisi süreci yönetir ve birbirini izleyen her adım ondan önceki aşamaya bağlıdır. Genel olarak, doğal bir tüp bebek döngüsü şöyle ilerlemektedir.
- Adet dönemi başladığında gerekli randevular ayarlanır, tedavi süreci planlanır.
- gün ultrason ve olası kan tetkikleri yapılır.
- 7 ile 11. günlerde ultrason ve olası kan çalışmaları tekrarlanır.
- Genellikle 9 ile 15. günler arasında gerçekleşen yumurtlama gününde, yumurta çatlatma iğnesi uygulanır.
- 11 ile 17. günlerde yumurta alma prosedürü gerçekleştirilir.
- Döllenme gerçekleşir ve embriyo oluşursa transfer aşamasına geçilir.
İlaçsız tüp bebek döngülerinde stimülasyon ilaçları kullanılmamaktadır. Kadının vücudu, doğal olarak en iyi yumurtayı seçer ve serbest bırakır. Yumurta olgunlaştığında, genellikle döngünün onuncu günü civarında yumurta alınır. Yumurta toplama işlemi basit bir işlemdir. Sadece bir folikül ve yumurtanın alınmasından dolayı kısa sürede gerçekleşebilir. Birçok hasta sedasyon veya ağrı kesici ilaç kullanmadan prosedürü tamamlar, aynı gün günlük yaşamına geri dönebilir. Yumurtalar, modern laboratuvar teknikleri kullanılarak partnerin spermiyle döllendirilir. Embriyo transferi prosedürü sırasında rahime tek bir embriyo aktarılır ve döngü sonlanır. İki haftalık bekleme süreci sonrasında hamilelik testi yapılır. Tüm prosedür adet döngüsüne dayanır ve yaklaşık 10-14 gün içerisinde tamamlanır.
İlaçsız tüp bebek yaptıranlar avantajlı mıdır?
- Yan etki riski düşüktür: Doğurganlık ilaçlarının bazı yan etkileri arasında yumurtalık hiperstimülasyon sendromu (OHSS), şişkinlik, ruh hali değişimleri ve hassas göğüsler bulunur. Doğurganlık ilaçları, ilaçsız tüp bebek tedavisinde kullanılmadığı için, bu tür yan etki riski önemli ölçüde daha düşüktür.
- Stres faktörünü azaltır: Yumurtalıkların geliştirilmesi esnasında kullanılan hormon içerikli enjeksiyonlar ağrıya neden olabilir. Ayrıca hormon seviyelerinin düzensiz olarak yükselmesiyle birlikte ruh hali değişimleri de görülebilmektedir. Bu aşamanın gerçekleşmemesi kadının yaşayabileceği rahatsızlıkları en aza indirgeyeceği için stres faktörü de oluşmayacaktır.
- Döngüler arasındaki bekleme süresi azdır: Klasik bir tüp bebek döngüsünde yumurtalıkları uyarmak için kullanılan doğurganlık ilaçları nedeniyle tedavi döngüleri arasında iki ila üç aylık bir bekleme süresi gerekir. Doğal yöntemle yapılan tüp bebekte ise yumurtalık stimülasyonu yapılmadığı için, tedavi döngüleri arasında uzun bir bekleme süresi gerekmez.
- Maliyeti daha düşüktür: Doğurganlık ilacı kullanımına ihtiyaç duyulmaması, tüp bebek tedavisi maliyetini önemli ölçüde azaltır ve uygulamayı daha uygun bir seçenek haline getirir.
- Çoklu gebeliğin oluşması engellenir: İlaçsız tüp bebek tedavisinde genellikle tek bir yumurta hücresi kullanılacağı için birden fazla embriyonun transferi de gerçekleşmeyecektir. Böylece çoklu gebelik ve çoklu gebeliğin oluşturabileceği risklerden kaçınılır.
- Bazı kanser türlerinin riskleri azalır: İlaçsız tüp bebek tedavisi, hormonla ilişkili kanser riski olan veya ailede hormonal kanser öyküsü bulunan olan kadınlar için daha güvenli bir tedavi seçeneğidir.
- Dini veya kişisel tercihlere önem verilir: Bazı hastalar, kişisel veya dini nedenlerle doğal tüp bebek yöntemini seçebilirler. Gebe kalmak için gerekli olan tıbbi müdahale miktarını azaltmak isteyenler için uygun bir yöntemdir.
İlaçsız tüp bebek tedavisinin riskleri nelerdir?
- Stimülasyon ilaçları olmadığında yumurtlama erken veya geç dönemde gerçekleşebilir ve yumurtlama günü kaçırılabilir.
- Döngülerin yaklaşık %40’ı bir yumurta elde edilemediği ya da elde edilen yumurta döllenmediği için embriyo oluşumuyla sonuçlanamamaktadır.
- İlaçsız tüp bebek tedavisinde yalnızca bir yumurta elde edilir. Bu nedenle başarı için yalnızca bir şans var. Yumurta sağlıksızsa veya döllenme olmazsa döngü sona erer.
- Yumurta alımı aşaması ilaçsız tüp bebek tedavisinde de uygulanır. Bu prosedürün olumsuz etkenleri doğal tedavide de geçerlidir.
- İlaçsız tüp bebek tedavisinin başarı oranları, klasik bir döngüye oranla önemli ölçüde daha düşüktür.