Erlend Loe tarafından yazılan Doppler isimli kitap ile birlikte keşfettiğim doppler etkisi için yazmak istedim. Eğer kitap ile ilgili bilgi almak ve değerlendirmesini incelemek istiyorsanız aşağıdaki linki takip edebilirsiniz.
Doppler etkisi için kitap ile herhangi bir bağ bulamasam da durum biraz dikkat çekici. Bu tanım ilk olarak Avusturyalı fizikçi Christian Doppler tarafından öne sürülmüş. Daha sonrasında ise ilk o ortaya çıkardığı için onun ismiyle anılmaya başlanmış.
Doppler etkisi tanımı ne ifade ediyor?
Doppler etkisi tanım olarak gözlemci ve dalga kaynağının hareket etmesi ile ortaya çıkan değişiklikleri ifade ediyor. Herhangi bir olayı gözleyen kişi bu tanımda gözlemci oluyor ve gözlenen olay ya da nesne de kaynak olarak tanımlanıyor. Bu ikisi arasındaki ilişki, doppler etkisi ile tanımlanıyor. Günümüzde hareket hızının belirlenmesinde daha çok kullanılan bu durum, ilgi alanlarında işleri çok daha kolay hale getiriyor.
Doppler etkisinin tanımlanması adına örnekleme sizin için de yararlı olacaktır. Bir ambulans ile bir gözlemci olarak kişi arasındaki doppler etkisi örneği;
Doppler etkisi ile ilgili bir örnek
Bir ambulans sirenindeki sesler, kendini sürekli tekrar eder. Hep aynı frekans ile yayılan bu seslerde bir değişiklik yaşanmaz. Fakat eğer ambulans gözlemciye göre hareket etmiyorsa gözlemcinin duyacağı seslerin kendini tekrar etme sıklığı, kaynaktan yayılan seslerin kendini tekrar etme sıklığıyla eşit olacaktır.
Burada önemli detay, gözlemci ve kaynağın birbirine göre hareket edip etmediği. Eğer birbirine göre hareket edilmiyorsa doppler etkisi gibi bir durum oluşmaz. Fakat bu hareket birbirine göre olursa, bu durumda doppler etkisinden söz edilir ve hesaplamalar yapılabilir. Bu etkinin genel olarak prensibi ise şöyledir; kaynak gözlemciye yaklaştıkça sesler kendini çok daha fazla tekrar etmeye başlar ve ses dalgası kaynaktan çıkan dalgaya göre çok daha büyük olacaktır. Kaynak ile gözlemci arasındaki mesafe arttıkça ise tam ters bir etki görülür.
Doppler etkisi ne işe yarar?
Işık ve ses dalgalarında doppler olayının etkileri çok farklı alanlarda kullanılabilir. Özellikle hız hesaplamasında bu etki kullanılmaktadır. Bu nedenle de ses dalgalarında doppler olayı formülü ya da ışıkta doppler olayı formülü gibi çeşitli aramalar yapılarak bu sistemin nasıl çalıştığına dair araştırmalar yapılmaktadır. Bu hesaplamaların yapılabilmesi adına ise kaynaktan yayılan dalganın özellikleri ve gözlemci tarafından alınan dalganın özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bu veriler bilindikten sonra formül doğrultusunda işlemler yapılabilir. doppler olayı hangi dalgalarda gözlenir noktasında ise kişilerin dikkat etmesi gereken detay, kaynak ve gözlemci için belirtmiş olduğumuz detaylardır.
Doppler etkisi ile ilgili bir örnek video
Bu durum ile ilgili detaylı bilgi alabilmek adına kaynak olabilecek bir video da hazırladım. Video ise şöyle;
Doppler etkisi evrenin genişlemesi ya da ultrasonda doppler etkisi gibi çok farklı alanlarda farklı araştırmalar bu konuda yapılmış durumda. İlgi duyduysanız biraz daha fazla araştırma yapmanızı öneririm.
Eğer aradığınız doppler etkisi, kitap ile ilgiliyse doppler kitap konusu için buradaki yazıma göz atabilirsiniz. Doppler kitap dışındaki bir terim olarak keşfettiğim bu yazı umarım okuyucular için faydalı olur.