Paketlenmiş gıdalarda %20 ve içeceklerden ise %40, oranında şekeri azaltılması üzerine yapılan bir simülasyona göre Türkiye’de 530 bin kardiyovasküler vaka (inme, kalp krizi, kalp durması gibi), 110 bin kardiyovasküler ölüm ve 160 bin diyabet vakası önlenebilir.
Massachusetts General Hospital (MGH), Tufts Üniversitesi Friedman School of Nutrition Science & Policy, Harvard TH Chan School of Public Health ve New York City Department of Health and Mental Hygiene (NYC DOH) ve ABD Ulusal Tuz ve Şeker Azaltma Girişimi (NSSRI) araştırmacılarından oluşan bir ekip, simüle etmek için bir model oluşturdu. Bu modelin sonuçları ABD nüfusuna göre hesaplandı aynı simülasyonun Türkiye karşılığı nüfusa göre oranlandı.
Yasal Yaptırımlar ve Reformülasyon Konusunda Ortak Fikir
2018’den bu yana süren araştırma için 15 kategoride paketlenmiş gıda ve içecek incelemeye alındı. Ürünler şeker azaltma politikasına uyum sağlamayı taahhüt eden şirketlerden seçildi ve sonuç olarak şekerlerin reformülasyonu konusunda fikir birliğine varıldı.
Baş yazar Dr. Siyi Shangguan durumu “Ticari olarak hazırlanan yiyecek ve içeceklerin şeker içeriğini azaltmak; şeker vergisi koymak, ilave şeker içeriğini etiketlemek veya okullarda şekerli içecekleri yasaklamak gibi şekeri kesmek için yapılan diğer girişimlerden daha büyük bir etkiye sahip olacaktır.” şeklinde özetledi.
Uluslararası çapta bir çok çalışma özellikle okullarda ve çocukların kolay ulaşabileceği noktalarda ürünleri şeker içeriğine göre etiketlemek ve hatta özel şeker vergilendirmelerini öngörmekte. Ancak, bilim tabanlı simülasyon sistemleri sektörel kaynakların doğru kullanımı ile daha etkin sonuçların olmasını hedefliyor
Sağlık Harcamalarında Tasarrufu Beraberinde Getiriyor
Yapılan araştırmanın bir diğer ayağı ise, hastalıkların azalmasına bağlı olarak sağlık harcamalarında gerçekleşecek tasarruf. ABD’de şekere bağlı hastalıkların ve ölümlerin azalması ile 10 yıl içinde 120 milyar dolara yakın tasarruf sağlanacağı tahmin ediliyor.
Türkiye nüfusuna oranla simülasyona bakıldığında aynı tasarrufun 25 milyar dolara denk geleceği tahmin ediliyor. Simülasyonun en önemli özelliğinden biri de, 35- 79 yaş arasında yaşayan nüfusun tamamına yakınının sağlık harcamaları üzerine çalışılmış olması. Aynı zamanda simülasyon tüm sosyo ekonomik sınıfları ele alarak yapıldığı yayınlandığı Circulation da özellikle belirtilen bir durum.
Reformülasyon Başarısı Aslında Biliniyor
Ürün reformülasyon çabalarının, trans yağlar ve sodyum gibi diğer zararlı besin maddelerini azaltmada başarılı olduğu gösterilmiştir. Bununla birlikte, Birleşik Krallık, Norveç ve Singapur gibi ülkeler ise şeker reformu çabalarında başı çekmektedirler. ABD ise şeker azaltma politikaları uygulama konusunda yeni ve hızlı başlayan ülkelerden. Avrupa ise halen hazırlık aşamasında. Ülkemizde ise konu hakkında bilim çevreleri genel görüşü mevcut ancak, yasal zemine oturması için bir hayli beklemek gerekecek.
Şekerli yiyecek ve içecek tüketmek obezite ve tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık gibi hastalıklarla güçlü bir şekilde bağlantılıdır, bu Dünya’da ve Ülkemizde önde gelen ölüm nedenidir. İkinci sırada ise kardiyovasküler hastalık var ve düşük gelir gruplarından olanlar orantısız bir şekilde bu grupta yer almaktadır.
Tufts Üniversitesi’ndeki Friedman Beslenme Bilimi ve Politikası Okulu’nun kıdemli yazarı ve dekanı Dr (PH) Dariush Mozaffarian, “Şeker, gıda arzında makul miktarlara indirilmesi için en belirgin katkı maddelerinden biridir” diyor. “Bulgularımız, on yıldan daha kısa bir sürede sağlık, sağlık eşitsizlikleri ve sağlık harcamalarında büyük iyileştirmeler sağlayabilecek gönüllü şeker azaltma hedefleri olan ulusal bir program uygulama zamanının geldiğini gösteriyor.” demektedir.
Kaynaklar
- Massgeneral.com
- SienceDaily.com
- Siyi Shangguan, Dariush Mozaffarian, Stephen Sy, Yujin Lee, Junxiu Liu, Parke E. Wilde, Andrea L. Sharkey, Erin A. Dowling, Matti Marklund, Shafika Abrahams-Gessel, Thomas A. Gaziano, Renata Micha. Health Impact and Cost-Effectiveness of Achieving the National Salt and Sugar Reduction Initiative Voluntary Sugar Reduction Targets in the United States: A Micro-Simulation Study. Circulation, 2021; DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.121.053678