Bahar mevsiminin ilk ayıda olsa kış mevsimi gibi insanı donduran dert ayı Marta geldik. Mart ayı sözleri ile atalarımızın bu ay için söylediği deyim ve atasözlerinden bir demet sunuyoruz.
Mart havası gibi: Günü gününe uymayan, huyu sürekli değişebilir (kimse).
Mart havası gibi:Kararsız, huysuz (kimse)
“Eee, Mart ne de olsa” diye ekledi, kış ayazları da ondaydı yaz sıcakları da. Nazan Bekiroğlu
Mart çıkmadıkça dert çıkmaz:“Kış hastalıkları, mart sona ermedikçe bitmez” anlamında kullanılan bir söz
Mart martladı, tavuk yumurtladı: Mart geldiğinde tavuklar yumurtlamaya başlar.
Martta sürmez, eylülde ekmezsen sabanı bırak: Çiftçilikle ilgili işleri vaktinde görmeyen kişi çiftçiliği bırakmalıdır.
Gökyüzü, sabahki sağanak yağmurla yıkanmış, tatlı bir mavilikteydi, mart ayının ılık güneşi altında leylaklar tomurcuklanıyordu. Emile Zola
Mart ayı dert ayı: “Mart ayında havalar sık sık değiştiği için insan kendisini koruyamaz ve hasta olur” anlamında kullanılan bir söz
Mart içeri, pire dışarı: Tedirgin edici biri geldiğinde öteki tedirgin edici gitmek ister.
Mart kuruluk, nisan yağmurluk: Herkes, ortam ve koşulların işine uygun olmasını bekler veya ister.
Martta tezek kuruya, nisanda seller yürüye: Herkes, ortam ve koşulların işine uygun olmasını bekler veya ister.
“Nehir kenarları bahsederler ya hani Mart sularından,
Bütün kırgınlıkların sonu,kalbindeki sevinçtir bu.”
Sarah Jio
Martta yağmasın, nisanda dinmesin: Martta yağmur yağması ekinde çok zarar getirir, nisanda yağarsa çiftçinin yüzü güler.
Martta yağmaz, nisanda dinmezse sabanlar altın olur: Kara kışta karlar, martta yağmaz, nisanda durmazsa değme çiftçinin keyfine.
Mart ayı dert ayı: Kışla ilgili sorunların son aşamasına vardığı ay mart ayıdır. Mart ayı türlü vergilerin ödeme zamanı olması nedeniyle, getirdiği sıkıntılar açısından yurttaşlar arasında bu biçimde dile getirilir.
Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır: Mart ayındaki şiddetli soğuklarda insanlar ellerine geçen her şeyi yakmak zorunda kalırlar. Mart ayının çok soğuk geçtiğini anlatır.
Gencin iradesi mart ayının havası gibidir.
Asla hava güzel diyemezsiniz, görünüşte hava güzel olsa bile her an değişebilir.
Jules Payot
Yalnız sende biter oldu artık bütün lisânlar
Sende yalnız varlığını Kaf Dağı’na asanlar
Mart zemheri tipisinde buza kesti tüm mevsim
Baharını doğurmaya seni arar insanlar
Hakan İlhan Kurt
Mart yağar, nisan övünür; nisan yağar, insan övünür: Martta yağmur yağar, nisan kurak geçerse nisan ayında ekinler yine gelişmeye başlar. Ama en iyisi, çiftçinin yüzünü güldüren yağmurun nisanda yağmasıdır.
Mart dokuzunda çıra yak, bağ buda: “Mart ayının dokuzunda bağların kesinlikle budanması gerekir, bu iş gündüz yetiştirilemezse gece çıra ışığında yapılmaya değecek kadar önemlidir” anlamında kullanılan bir söz
Kara kışta karlar, martta yağmaz, nisanda durmazsa değme çiftçinin keyfine:Kara kışta kar yağar, martta yağış olmaz, nisanda da çok yağmur yağarsa o yıl bol ürün alınır; çiftçinin yüzü güler.
Mart dokuzunda çıra yak, bağ buda: Eski takvime göre martın dokuzu (yeni takvime göre martın yirmi ikisi) olunca gece ışık yakma pahasına bağ budama işinin savsaklanmadan yapılması gerekir. Bu iş gündüz yetiştirilemezse gece çıra ışığında yapılmaya değecek kadar önemlidir” anlamında kullanılan bir söz
Neden liman deyince
Hatırıma direkler gelir
Ve açık deniz deyince yelken?
Mart deyince kedi,
Hak deyince işçi
Ve neden ihtiyar değirmenci
Allaha inanır düşünmeden?
Ve rüzgârlı havalarda
Yağmur iğri yağar?
Orhan Veli Kanık