11.10.2018 12:43:28
GÖRME VE GÖRÜLME İHTİYACI
Sürekli ne kadar sevildiğimizi paylaşalım diye çırpınıyoruz. Eğer bunu gösteremezsek sevginin var olduğuna kimseyi ikna edemeyeceğimizi düşünüyoruz…
Sosyal Psikoloji Profesörü Abraham Maslow, 1943 yılında öne sürdüğü “İhtiyaçlar Hiyerarşisi” kuramıyla insanın yaşam içerisinde motivasyonunu oluşturan güdülerinin de kendi içerisinde bir sistemi olduğundan bahsetmiş ve bunların 5 ana grupta toplandığını söylemişti.
Maslow, bu ihtiyaçları;
1- Fizyolojik ihtiyaçlar
2- Güvenlik ihtiyaçları
3- Ait olma ve sevgi ihtiyacı
4- Saygı ihtiyacı
5- Kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak sıralamıştı.
Maslow, “Kendini gerçekleştirme ihtiyacı”nı en üst düzeye koymuştu. Adeta bir merdivenin basamakları gibi ardışıklık arz eden bu ihtiyaçlarda, bir basamak çıkılmadan diğerine geçilmiyor; karşılanan her ihtiyaç düzeyi, kişide bir tatmin oluşturuyordu. Üstelik bir alt düzeydeki ihtiyaç karşılanmadan, bir üst düzey ihtiyaç için talep de oluşmuyordu. Örnek olarak yemek yeme ihtiyacını karşılayan fakat güvenlik ihtiyacını karşılayamayan savaş mağduru bir insanı düşünelim. Bu kişi o anda üst basamaktaki ait olma ve sevilme ihtiyacına gereksinim duymaz. Çünkü onun için önemli olan, bulunduğu basamakta ki güvenlik ihtiyacını ve hayati ihtiyaçlarını karşılayıp hayatta kalabilmektir. Maslow bu kuramıyla insanın önce yeme, içme, cinsellik gibi temel ihtiyaçlarının ve ardından da güvenlik ihtiyacının karşılanması gerektiğini vurgulamıştır. Daha sonra ise bir topluluğa ait olma, sevilme ve saygı görme ihtiyaçlarının karşılanarak insanın yaşamsal olarak temel motivasyona sahip olacağını belirtmiştir. Son olarak ise kendini tanımak ve yeteneklerinin farkında olup onları kullanma ihtiyacı olarak adlandırabileceğimiz kendini gerçekleştirme ihtiyacından söz etmiştir. Bu kuram çok tartışılsa da hala iktisadi ve idari bilimler, sosyoloji, psikoloji ve pedagoji eğitiminin verildiği fakültelerde okutulan ana derslerden biri. Ancak şöyle bir gerçek var ki; Maslow, bugün yaşasaydı bu hiyerarşiyi kesinlikle bu şekilde planlayamazdı. Çünkü değişen ve dönüşen dünya ile birlikte ihtiyaçlar hiyerarşisi de değişti. Hatta en temelinden sarsıldı bile diyebiliriz.
Nasıl mı?
Modern insanın en temel ihtiyacı artık yeme, içme, barınma ve güvenlik değil. Bunların hepsi bir kenara itildi ve aniden ortaya çıkan, insanı biraz da ürküten yeni bir ihtiyaç belirdi: “Görme ve görülme ihtiyacı”.
Şimdilerde hepimizin en büyük ihtiyacı her zaman her şartta ne olursa olsun kendini gösterebilmek ve birilerini görebilmek. Varlığını sürdürebilmek için yemek yiyen insandan, yemek yediği mekânı ve içinde bulunduğu anın her detayını tüm dünya ile paylaşan, paylaşmak isteyen insana evirildik. İnsan yaşamının belki de en önemli ihtiyacı olan sıvı tüketimini bile şova dönüştürmüş duruma geldik. Hemen hemen herkesin hesap oluşturduğu sosyal mecralarda, nereye bakarsak bakalım bir şeyler yiyen ve içen insan fotoğrafları ya da videolarıyla karşılaşmamız mümkün. Hayatımızda her ne olursa olsun mutlak bir sergileme, paylaşma ihtiyacı hissediyoruz. Daha kötüsü şu ki; eğer sergileyemeyeceksek o anın bir değeri yokmuş gibi hissediyoruz.
Maslow’un ikinci basamakta belirttiği güvenlik ihtiyacıydı ancak bu durum onun da önüne geçti. 2015 yılı verilerine göre dünyada o yıl selfie çekebilmek uğruna hayatını kaybeden insan sayısı köpekbalığı saldırısından ölen insan sayısından daha fazla.
Maslow’un piramidinde üçüncü ve dördüncü basamakta ait olma, sevilme ve saygı duyulma ihtiyaçları yer alıyor. Bu ihtiyaçların aile arasında, arkadaş ortamında ya da en çok içinde bulunduğunuz ortamdaki kişilerce (iş, okul, kurs...) karşılanması gerekiyor. Yani bizi en fazla sevmesini isteyeceğiniz kişiler tarafından sevilmek, onlar tarafından saygı görmek ve içinde bulunduğumuz ortama ait olmak istiyoruz. Bunu hep göstersinler, dile getirsinler ve biz de sürekli gösterelim istiyoruz. Fotoğraf çekip gösterelim, video çekip gösterelim, durumumuzu paylaşalım gösterelim... Sonsuz bir döngü içerisinde ne kadar sevdiğimizi ve ne kadar sevildiğimizi paylaşalım diye çırpınıyoruz. Eğer bunu gösteremezsek sevginin var olduğuna da kimseyi ikna edemeyeceğimizi düşünüyoruz.
Kendini gerçekleştirmeye gelince… Bu basamağa günümüz koşullarında ulaşmak çok zor. Buna rağmen kendini yaşam gurusu gibi görenler ise birkaç bilge söz ve birkaç yaşam felsefesine bağlı kalarak kendilerini avam kamarasının üstünde görüyorlar. Bu düzene ne kadar karşı olduklarını ne yazık ki yine bu düzenin sloganlarıyla ve araçlarıyla anlatmaya çalışıyorlar. Bu durum da kendi içinde bir paradoks oluşturuyor.
Sevgili Maslow, senin ihtiyaçlar hiyerarşin artık değişti. Tüm ihtiyaçların önüne başka bir ihtiyaç eklendi:
Görme ve görülme ihtiyacı.
Tuncay T.
Eğitimci
Bu içeriği arkadaşlarınızla paylaşmak ister misiniz?
All Photos from Unsplash