Değerli dostlarım tarihi değerlerini anlatmaya çalıştığımız ilçemizin belki de en önemli bir sırrını taşıyan Akkaya Kalemizle devam edeceğiz. Kim yapmış, ne amaçla yapmış, hangi dönemde yapmış, hepsine cevap bulmaya çalışalım. Çaylarınızı koyup arkanıza yaslanıp tarihi serüvene ortak olun birlikte …
Osmanlının dağılma dönemidir. Nüfus yapısı gereği birçok milletten hala çok sayıda insan vardır, hepsi Osmanlı vatandaşıdır. 1789 yılında Fransa’da başlayan milliyetçi akım imparatorlukları parçalanma noktasına getirmişti. Bu akımdan Osmanlı İmparatorluğu da oldukça etkilenmiş, bugünkü sınırlara gelene dek birçok devlet bu akım neticesinde kurulmuştur. Dağılmadan yıllar yıllar önce henüz Hristiyanlık ortada yok iken çok tanrılı dinlerin hüküm sürdüğü bir dönemde Pontus İmparatorluğu’nun, ataları sayılan ve sınırları Amasya Sinop’tan başlayıp Kafkaslara kadar uzanan bir medeniyet kuran Mithralılar tarafından M.Ö 2. ve 1. yy kurulduğu tahmin edilmektedir. Savaşçı bir toplum olan Mithralılar zehir biliminin ve kimyasal silah denen baş belasının da kurucu atalarıdır.
Nasıl mı oldu? Hepsini yazacağız. Yazımız uzun keyifle okumaya devam ediniz … Güzel bir mayıs ayıdır. Roma İmparatoru gözünü bugünkü İran sınırlarında kalan Pers İmparatorluğu’na dikmiş, Persleri yok ederek bir numaralı asıl güç olma yolunu seçer. Fakat Perslerle olası bir savaş durumunda önemli bir köprü vazifesi gören Mithra Devleti’ne elçiler gönderilir. Bu hikaye antik tarihçi Ksenophon’un ‘’Onbinlerin Dönüşü‘’ isimli kitabında detaylıca anlatılır. Denilir ki, Pers savaşında bizimle birlikte olun, bize yardımcı olun ve topraklarınızdan geçmemize izin verin. Aksi takdirde kadın, çocuk, erkek fark etmeksizin kılıçtan geçirip şehrinizi ve devletinizi yerle bir ederim, diye açık bir mesaj gönderilmiştir. Elçiye zeval olur mu dostlar? Olmamış tabii ki gelen elçiye. 6 .Mithridathes Romalılara karşı savaşacaklarını, tehditlerine boyun eğmeyeceklerini ve savaşacakları vadiyi tarif eder.
Şimdi buraya bir çentik atalım ve 6.Mithridathes kimmiş, neciymiş bi bakalım. Bu kişi annesini çocuk yaşında kaybeder. Babası yani 5. Mithridathes üvey annesi Leodika isminde biriyle evlenir. 5.Mithridathes ölünce kozları elinde toplamak isteyen Leodika 6. Mithridathes’e karşı onu zehirlemek ve bir şekilde görevinden etmek için elinden gelen her şeyi yapar. Güzel bir söz vardır ‘’Seni öldürmeyen şey güçlendirirmiş” diye. Esasen aynen öyle de olmuş. Durumun artık içinden çıkılacak hâl almadığını anlayan genç kral Mithra Karadeniz dağlarında yaşar 20’li yaşlarına kadar. Bu zamana kadar en büyük korkusu olan zehirlenmeye karşı panzehiri bulur ve kendi kendine dozlar vurmaya başlar ve artık tam 20’li yaşlarına geldiğinde devletin ikinci kez başına geçer. Üvey annesi Leodika’ya gereken cezayı verir ve devleti ele geçirir. Ne var ki sonu yine azılı düşmanı olan Romalılar tarafından olur. Zehirlenerek ölmeyeceği için yakınındaki askerine kılıcını vererek kalbinden kendisini öldürmesini ister. Cünkü 6. Mithra için ölmek esir olmaktan daha şerefli bir durumdur.
Şimdi dostlar savaş eşiğine giren iki devletin çarpışmasına devam edelim.
Elçiler gönderilmiş ve Pers savaşında Mitralıların yanlarında olmasını ve tâbi olunmasını isteyen Romalı haydutlara karşı en güzel cevap yine 6. Mithradathes tarafından verilecektir. Savaşın olacağı ve Romalıların geliş istikametinde çok değerli olan ve o dönem için nadir bir besin maddesi olan karakovan balı için arı kovanları kurulur. Kovanların olduğu alana doğru gelen Roma ordusu kovanların olduğu peteklerden bal yemeleri sonucu binlercesi yerlere serilir ve kısmi felç geçirir. İşler tam da Mithralıların istediği gibi olur ve Roma ordusu zehirli ballardan yedikleri için zehirlenirler. Bu zehirli bitki Karadeniz yaylalarımızda çokça olan avu gülleri diye bildiğimiz sarı açelya çiçekleridir.
İşte dostlar Mithralılar savaş stratejileri sayesinde Roma karşısında azınlık bir grup olmalarına rağmen onbinlerce Romalı haydutu yerle bir eder. Akkaya kalesi bu adamların döneminden kalmadır. Adak çukurları, kerpiç malzemeler, su sarnıçları, taş oyma basamaklar, su kuyuları ve terk edilmiş yıkık bir kilise yazımın en başında değindiğim tehcir dönemine kadar Hristiyan vatandaşlar tarafından kullanılan bir alandı. Tabiî ki ilk dönemde antik inançlar için kurulan bir tapınak yada kült merkeziydi.
Akkaya Kalesi’nin ilçemiz ve bölgemiz adına önemli bir geçiş kapısı olma potansiyeli vardır. Akademik çalışmalar ve çeşitli üniversitelerin kürsüleriyle yapılan alan taramasında hepsinin ortak görüşü alanda öncelikle bir temizlik çalışmasının yapılması ve sonrasında üniversiteler kontrolünde kazı yapılması gerekliliği hakkındadır. Bizlere destek veren, yanımızda olan, bilgilerinden istifade ettiğimiz ve bu yazının temelini oluşturan kıymetli hocalarıma teşekkür ederim.
Prof. Dr. Yücel ŞENYURT Hacı Bayram Veli Üniv. Ark. Bölümü
Yar. Doç. Dr. Tuğrul ÖZCAN Ordu Üniv. Tarih Bölümü
Doç. Dr. Yılmaz BÜKTEL Trakya Üniv. Sanat Tarihi Bölümü
Prof. Dr. Engin BEKSAÇ Trakya Üniv.
Sanat Tarihi Bölümü
Hasan Buyruk Ordu Üniv. Sanat Tarihi Bölümü
Öğr. Gör. Seçkin EVCİM Ordu Üniv. Sanat Tarihi Bölümü