Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın memleketi Rize'de kentsel dönüşüm mağduru Emnine Kobal’ın kızı Hülya Kobal, kamulaştırma kararını iptal ettirmelerine rağmen süren dönüşüm projesi nedeniyle evlerinin temelinin zarar gördüğünü açıklayarak, “Kentsel dönüşüm yapıyoruz diye kazı yapana kadar evimiz sapasağlamdı. Şimdi ölüm korkusu ile yaşıyoruz” dedi.Kobal, her büyük fırtınada evin yavaş yavaş kaydığını açıkladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın memleketi Rize’deki kentsel dönüşüm, Hemşin’de yaşayan 77 yaşındaki Emine Kobal’ı mağdur etti. 2010 yılında Kobal’ın evine ve komşularının evlerine kamulaştırma kararı verildi. Kobal evi hakkında verilen kamulaştırma kararını yargıya taşıyarak, iptal ettirdi. Ancak Kobal’ın evinin bulunduğu bölgede süren kentsel dönüşüm faaliyetleri devam etti. Bu faaliyetler nedeniyle de Kobal’ın evinin temeli zarar gördü. Şimdi 77 yaşındaki kadın ‘evim yıkılacak’ korkuyla yaşıyor. Kobal’ın kızı Hülya Kobal ise evin her büyük fırtınada yavaş yavaş kaymaya başladığını vurgulayarak, ölüm korkusuyla yaşadıklarını vurguladı.
Kobal, annesinin mağduriyetini geçtiğimiz ay Hemşin’e gelen Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum'a durumu aktardıklarını söyleyerek, Bakan Kurum'un müteahhide talimat vererek evin derhal sağlama alınmasını istediğini açıkladı. ANKA’ya konuşan Kobal, 1 aydır annesinin evinin temelinde sağlamlaştırma çalışmalarının yapılmadığını vurgulayarak, "Her yağmurda polis, heyelan tehlikesi nedeniyle evi boşaltmamız için kapıya geliyor. Biz de yağmur dinene kadar uyku uyuyamıyoruz. Kentsel dönüşüm yapıyoruz diye kazı yapana kadar evimiz sapasağlamdı. Şimdi ölüm korkusu ile yaşıyoruz" diye konuştu.
"Canımıza kast edenler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunduk ama oradan da sonuç alamıyoruz" diyen Kobal, kamulaştırmaya itiraz ettiklerini ve mahkemeyi kazandıklarını hatırlatarak, ‘hukuksuzca arazilerine girilerek’ evlerine zarar verildiğini ifade etti. Kobal, evlerini terk etmeye zorlandıklarını vurgulayarak, bunun için kimi kamu görevlilerinin de kendilerine ‘baskı ve telkinde’ bulunduğunu söyledi. Kobal, evlerinin temelini tehlikeye düşüren kentsel dönüşüm çalışmaları nedeniyle oluşan riskin ortadan kaldırılmasını, istinad duvarı ile temelin sağlama alınmasını istiyor.
NE OLMUŞTU?
Hemşin'deki kentsel dönüşüm fikri ilk olarak eski evlerin yenilenmesi için 2006’da ortaya çıktı. 2008’de TOKİ’yle bir protokol imzalandı ancak belediye ve ilçe sakinleri arasında uzlaşma sağlanamadı. Bu esnada yönetim değişti ve yeni projeyle Hemşin’in tümüyle yıkılıp 157 konut ve 29 dükkânlı bir kentsel dönüşüm projesi uygulanmasına karar verildi.
2011'DE BAKANLAR KURULU ACELE KAMULAŞTIRMA KARARI ALDI
2010’da üç vatandaş TOKİ ve Hemşin Belediyesi’ne haklarının gasp edildiği gerekçesiyle dava açtı. Rize Bölge İdare Mahkemesi kentsel dönüşüm projesiyle ilgili yürütmeyi durdurma ve iptal kararı verdi. Ancak 2011’in sonunda tüm Hemşin’in kentsel dönüşüm alanı ilan edilmesi için Bakanlar Kurulu’ndan izin kararı çıktı. Hemşinliler bu karar üzerine Danıştay 6’ncı Dairesi’ne dava açtı. Danıştay davayı kabul etti ve bölgeden keşif ve bilirkişi inceleme raporu istedi ama Bakanlar Kurulu bu sefer 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27’nci maddesine dayanarak ‘acele kamulaştırma’ kararı aldı. Vatandaşlar sefer “Yurt savunmasıyla ilgili maddenin kentsel dönüşüm için kullanılması hukuka aykırı” diye dava açtı. Danıştay yine yürütmeyi durdurma kararı aldı. Hemşin Belediyesi, Başbakanlık ve İçişleri Bakanlığı, Danıştay’ın keşif kararına itiraz etti ancak bu dava reddedildi.
Hemşin Belediye Başkanı Halim Kazım Bekar, "Danıştay’a açılan dava süreci devam ediyor. İptal kararı gelirse, yeni karar alınır süreç devam eder." demişti.
2019'DA YENİDEN BAŞLADI
AKP Rize Milletvekili Muhammed Avcı, 27 Mart 2019'da Hemşin'de yaptığı açıklamada, 500 gün içerisinde projenin tamamlanacağını belirterek, şunları söylemişti: “Uzun zamandır üzerinde uğraştığımız, maalesef mahkeme kararlarıyla bu zamana kadar ertelenen Hemşin’in kentsel dönüşüm projesi bugün itibariyle başlamış durumdadır. Hemşinli hemşerilerimizle birlikte bu gururu yaşıyoruz. 500 günlük bir süre var. İnşallah bu süreden de önce buranın dönüşümünü tamamlayacağız. Burada 106 adet konut, 24 işyeri, bir anaokulu, bir kaymakamlık lojmanı olmak üzere bir kompleks inşa edilecek.”
SAMSUN İDARE MAHKEMESİ KENTSEL DÖNÜŞÜMÜ UYGUN BULMADI, KARAR TEMYİZ İÇİN DANIŞTAY'A GİTTİ
Kentsel dönüşüm projesi için hukuka uygun olmadığı yönünde karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi, “Doğal güzelliklere sahip, kentsel nüfusu artmayan, yapılaşma süreci imar planına göre olağan seyrinde devam edebilecek, kırsal nitelikli bir yerleşim kent merkezinin tamamını yıkarak geleneksel doku ve yaşamdan uzak kentsel nitelikli bir karakterde yapılaşmasını amaçlayan kentsel dönüşüm kararının planlama esasları başta olmak üzere, şehircilik ilkelerine ve kentsel dönüşüm uygulamalarının amacına uygun olmadığına” karar verdi.
Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi açıkladığı nedenlerle Rize İdare Mahkemesi’nin “davayı ret" kararını kaldırarak dava konusu işlemi de iptal etti. 2 Mayıs 2019’da alınan karar, temyiz için Danıştay’a gitti. Mahkemenin kamulaştırma kararını iptal ettiği Emine Kobal'a ait evin bulunduğu arazide yapılan kazı faaliyetleri içinde insanların yaşadığı evi heyelan tehlikesi ile karşı karşıya bıraktı.