SAĞLIKLI YAŞAMAK İÇİN NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR?
Prof. Dr. İbrahim Arslanoğlu Sağlıklı yaşama konusuna ilgim, 30’lu yaşlarda başladı ve zamanla bu ilgi artarak sürdü.Aslında bu konuda bir yazı hazırlamayı pek düşünmezdim fakat kardeşimin kanserden ölmesi buna neden olmuştur. Onun beslenme alışkanlıklarından yaşama bakış tarzına ve spor yapıp yapmadığına kadar pek çok konuda bilgi sahibi idim.Bunları değiştirmesi için çaba harcamama rağmen başarılı olamadım. Amacım, akademik bir yazı hazırlamak değil sağlıklı yaşamak için bazı noktalara dikkatleri çekmektir.Bu yazı dolayısıyla belki konunun uzmanlarını uyarmış olur ve onlardan da yeni şeyler de öğrenebiliriz.
Bilindiği gibi Türkiye, ilaç tüketiminde dünyada birinci sıradadır. Kanımca bu durum, ülkede “Koruyucu Hekimliğin” devrede olmadığını göstermektedir. Oysa bir devletin temel görevlerinden birisi de halkın sağlığını korumaktır. Bu yapılmıyorsa hakim olan politika, insanlar hastalanarak doktora gelsin ve mutlaka ilaç kullansın, anlayışı değil midir? Nitekim eskiden ilaç şirketleri, bazı hekimlere seyahat ve eşantiyon gibi bazı çıkarlar sağlarlar onlar da bunun karşılığında gereksiz ilaç yazarlardı. Umarım, bunun değişmesi için Sağlık Bakanlığı gerekli önlemleri almıştır.
Koruyucu Hekimliğin iş görmediği sağlık politikası, bir taraftan halkımızın sağlığını bozarken öte yandan Türkiye, çok uluslu ilaç şirketlerine gereğinden fazla para kazandırıyor. Bunun için yapılması gereken, koruyucu hekimliğin işletilerek halkın sağlıklı beslenme ve spor gibi konularda eğitilmesidir. Oysa Prof. Dr. Kenan Demirkol(2010) Tıp Fakültelerinin eğitim programlarında(ilgili uzmanlık alanları dışında) sağlıklı beslenme ile ilgili derslerin bulunmadığını söyledi. Bu hayret edilecek bir durum değil midir?
Ayrıca Dr. Ender Saraç, “insan sağlığının birkaç ilaç yutmakla sağlanamayacağını evren içinde insanın bir bütün olarak ele alınması gerektiği”ni ifade eder. Dr. Mustafa Çetiner(2010) ise “Hasta Hekim İlişkileri” adlı makalesinde şunları yazar: “Biz hekimler, çoğu zaman farkında olmadan tedaviyi doğru ilaç vermekten ibaret sanıyoruz. Oysa hastanın karaciğer ve dalağına dokunduğumuz kadar ruhlarına da dokunmalıyız.” Gerçekten bu çok doğru. Kanser tedavisi gören kardeşime, tedavi gördüğü bir üniversite hastanesinde, uzmanlık eğitimi alan bir hekim, kendisinin iyileşmesinin mümkün olmadığını söyleyebiliyor.Bunların istisna olduğunu, hekimlerin çoğunun, sahip oldukları bilgi ve bilinç ile mesleğinin gerektirdiği şekilde davrandıklarına tanık oluyoruz.
Hint Felsefesine göre hastalık, kişinin evrensel ruh ile ilişkisini kesmesinden kaynaklanır. Norman Cousins da ilaçlar her zaman şart değil ama inançlar her zaman şarttır, demiştir(Robbins,1995). İnsan güçlü inanç ve ibadet ile muazzam bir varlığa dayanmış ve yaslanmış olur. Evrensel dinlerin kutsal kitaplarına(Tevrat, İncil ve Kur’an-ı Kerim) göre Tanrı, insanı yaratmış ona ruhundan üflemiştir. Buna kuvvetle inanan bir insanın gücünü tasavvur edebilir misiniz? Gerçekten insan bir yönüyle çok güçlü, diğer bir yönüyle son derece zayıf bir varlıktır. Örneğin yok etmek Tanrı’ya mahsustur. Oysa insanoğlu yaptığı nükleer silahlarla bütün insanlığı ve yaşamı tamamen yok edebilir. Öte yandan Spinoza der ki: “O kadar aciz bir varlığım ki beynimdeki bir kılcal damarın kapanması ile hayatım son bulur.”
A.B.D.de Yale Üniversitesinden Dr. Bernie Siegel’e göre, bazı hastaların inançları, sinir sistemine emir vererek vücutlarının biyokimyasını değiştiriyor.Bu durumda hastanın göz rengi bile değişiyor. Şeker hastalığı veya tansiyon gibi sorunlar hangi kişiliğe girerse inancına göre değişiyor(Robbins,1995)..
Örneğin hiçbir etkisi olmayan bir kimyasal madde, ilaç diye A grubundan yüz hastaya veriliyor. Yalnız bunlara “Bu ilaç bu hastalığa iyileştirir” deniliyor. Hastalar bu ilacın kendilerini iyi edeceğine inandıkları için 100 hastanın 70’i hastalıktan kurtuluyor.Bu defa aynı kimyasal madde, B grubu hastalarından 100 kişiye veriliyor. Yalnız onlara “Bu ilacın bu hastalığa iyi geldiği söyleniyor” deniliyor. Burada ifade kesin değil zayıf olduğu için 100 hastanın sadece 30’unu iyileştiriyor(Robbins,1995).Demek ki hastanın iyileşeceğine önce kendisinin sonra çevresindekilerin inanması gerekiyor.
Edmund Spencer, “kişi zengin olsun, yoksul olsun, hastalığı iyileştiren de mutsuzluğu mutlu kılan da zihindir”demiştir(Robbins,1995)..
Anthony Robbins(1995), “Sakin kafadan daha değerlisi yoktur. Her güçlükten çıkış yolu vardır. Düşünce ile her şey mümkündür. İnsan kafasındaki cenneti cehenneme, cehennemi cennete çevirebilir. Bilinçaltı 24 saat çalışır. O yalnız bedenin koruyucusu değil hayatın da kurucusudur”, demiştir.
Dr. Ender Saraç’a göre “olumlu düşünce ve davranış, sinir sistemini etkiler ve bu doğru beslenmek kadar önemlidir. A.B.D.’de yapılan bir araştırmada insan hücrelerinin % 98’inin bir yıl içinde yenilendiği saptanmıştır.”
Yine Dr. Ender Saraç, “gıdanın alınacağı paranın alınteri ve hakkıyla kazanılması önemli olduğunu haksız kazançla elde edilen para ile satın alınan gıdalar, Vedalara göre kişide ve o yemeği yiyen yakınlarında hastalıklara ve düşük bilinç düzeyine yol açabileceği”ni yazar.
Anthony Robbins(1995), hastalık huzur eksikliğidir, her hastalığın içinde gizlenmiş bir tedavi de vardır, demiştir.
Jack Ensign Addington, başkalarına ve kendisine sürekli olarak hasta olduğunu söyleyen insan, her zaman kendisini hasta hisseder. Öte yandan çok sağlıklı olduğunu söyleyen insan, sağlık ve kuvvet abidesi olur.
Yine aynı yazara göre hasta insan her zaman şu sözleri tekrarlamalı “ Hayat güzel, tabiatı, kendimi ve bütün insanları seviyorum, hastalığa yenilmek istemiyorum.” Demek ki, kalıtımsal bir özür yoksa, sağlıklı beslenilirse, spor, yoga, ibadet birlikte hakkıyla yapılırsa kanımca insan kolay kolay hastalanmaz ve yaşlanmaz.Nitekim tasavvufun babası İbn-i Arabi, “İlahi Aşk” adlı eserinde, “Endülüs’te 90 yaşında bir kadının hizmetinde bulunduğunu ve bu kadının 14 yaşındaki genç bir kız kadar genç ve güzel kalabilmiş olduğu”nu yazar.
Anthony Robbins(1993), şöyle bir olay anlatır: “ Bir okulda sınıfın birisinde çoğunluğun başı ağrıyordu. Öncelikle onların acıyla ilişkilerini kesmelerini ve onu başlarından dışarı atmalarını söyleyerek bilinçlerini değiştirdim. Onlara hayali olarak acının şeklini ve büyüklüğünü göstererek bunu tavandan dışarı atmalarını söyledim. Sonra acılarını güneşe doğru gönderttim ve hiçbir şey kalmayıncaya kadar erimesini hayal etmelerini istedim. Sonunda kendilerini nasıl hissettiklerini sordum. 5 dakika içinde % 95’inin baş ağrısı kalmadı.
Yine Anthony Robbins’(1995)e göre sağlığın temeli, iyi bir kan dolaşımıdır. Çünkü dolaşım sistemi, oksijen ve besinleri vücudun bütün hücrelerine taşır. DERİN NEFES, vakum gibi kan dolaşımı aracığıyla lenfi çeker ve vücudun toksinlerini(zehir) yok etme hızını artırır. Derin nefes kadar vücudu temizleyen başka bir şey yoktur. Araştırmalara göre oksijen azlığı kanser oluşmasında etkilidir. Sağlığın kalitesi, hücrelerin kalitesine bağlıdır. Sağlıkta ilk öncelik, nefes almaya verilmelidir.” Bir de eğer sağlıklı beslenilirse vücut kendi kendisini tamir ve tedavi eder.
Sanayileşme ve otomobil sayısının artması temiz hava almamızı engellemektedir. Kirli havanın etkisini gidermek için Op. Dr. Aytekin Ertuğrul, şu formülü önermektedir. “Bir adet bıldırcın yumurtasını, bir çay kaşığı balla karıştırdıktan sonra bir bardak ılık sütün içine katıp içmek. Bu bronşit, astım gibi üst solunum yolları hastalıkları için son derece tedavi edicidir. Süt oda sıcaklığında olacak veya buzdolabından çıkarıldıktan 10 dakika sonra içilmelidir. 15 gün süreyle aç karna bu kürü yaparsanız, öksürük ve alerjik şikayet kalmıyor. Sonra en az üç ay, ayda 5-10 adet yumurta içmeye devam ediyorsunuz.”
Aslında sağlıklı yaşayabilmek için hem doğru beslenmek hem de olumlu duygu ve düşüncelere sahip olmak gerekiyor. Ayrıca spor yapıp vücudumuzdaki toksinleri atmak ve yeteri kadar diyaframdan derin nefesle oksijen de almak şarttır.Böylece yaptığımız işlere daha iyi konsantre olur ve bunlardan daha büyük bir zevk alabilir ve böylece ruhsal yönden tatmin oluruz. Oysa insanları çoğunluğu ölmeyecek kadar nefes alıp sürekli stres içinde bulunmaktadır.
Sağlıklı Beslenebilmek İçin nelere Dikkat Edilmelidir? Diyetisyen uzmanı Mehtap Ersin Bayrak’a göre “sağlıklı yaşam için bağışıklık sistemini desteklemek amacıyla her gün yeterli miktarda protein tüketilmelidir. Bunların yarıdan fazlası hayvansal protein kaynakları olan et, yumurta ve süt ürünlerinden karşılanmalıdır. Geri kalan kısmı ise tahıl ürünleri, kuru baklagiller, fındık, fıstık ve ceviz gibi yağlı tohumlardan karşılanmalıdır. Ayrıca vitaminler ile bazı besin maddelerini almak gerekir.”
A Vitamini: En çok karaciğer, yumurta sarısı, süt yağı, sarı ve turuncu sebzeler, havuç, kayısı, balkabağı, ıspanak, kabak, tere, marul, maydanoz, dereotu, roka, brokoli, A vitamini bakımından zengin kaynaklardır. A vitamini, görme işlevi, epitel doku devamlılığı, büyüme, gelişme ve üreme fonksiyonları yanında bağışıklığı güçlendirir.
C vitamini: Vücutta depolanmaz onun için bağışıklık hücrelerini geliştirmek için 3 öğün besinlerle birlikte C vitamini içeren sebze ve meyveler tüketilmelidir. Maydanoz, yeşil sivri biber, roka, turunçgiller, kuşburnu, ahududu, soğan, kereviz, brokoli, çilek, kivi C vitaminince zengin besinlerdir.
D vitamini :Güneşin ultraviyole ışınları, cilt yağını D vitamini üretmesi için harekete geçirir. Bundan başka balık yağı, süt ve süt ürünleri, sardalya, uskumru, somon, ton balığı, yumurta sarısı, tereyağı, yulaf ezmesi gibi besinlerde bulunur.Kemik ve dişlerin güçlenmesini sağlar, kalsiyum ve fosforun emilimi için gereklidir. Sinir sistemi ve bağışıklık ve bazı hormonların düzenlenmesinde görev alır. D vitamini içeren besinlerde D vitamini etkin halde bulunmaz önce karaciğer sonra böbrek tarafından iki aşamada aktif hale dönüşür. Eksikliği, kemik ve kas güçsüzlüğü ile raşitizme sebep olur. Fazla D vitamini bebeklerde zihinsel ve fiziksel geriliğe, çocuklarda boyun kısa kalmasına sebep olabilir(beslenme destegi.com).
E Vitamini: Damar içerisinde akışkanlığı sağlar, damar tıkanıklığını önler. Hücre yapısını korur ve selonyum ile birlikte bağışıklık sistemini artırır. Sıvı yağlar, fındık, fıstık ve ceviz gibi yağlı tohumlarda bulunur.
Demir: Bunun eksikliği bağışıklık sistemini güçsüz düşürür ve enfeksiyonlara duyarlılığı artırır. Kırmızı et, yumurta, kuru meyveler, kuru baklagiller ve yeşil sebzeleryanında C vitamini alınmalıdır. Böylece vücut, demirin emilimini sağlar.
Çinko: Bağışıklıkta önemli rolü vardır. Et, karaciğer, yumurta ve deniz ürünleri, çinkonun en iyi kaynağıdır.
Omega 3: Bağışıklık sistemini güçlendirerek hastalıklardan korunmayı sağlar. Balık(uskumru,somon,sardalya), ceviz,badem,soya filizi, koyu ve yeşil yaprak sebzeler, keten tohumu, semizotunda bulunur. Haftada 2-3 kez 150 gram kadar alınmalıdır.
B12: Bağışıklık sisteminde, sinir sisteminde ve kemik iliğinde kan hücrelerinin yapımında görevlidir. B12 vitamini, et, süt, peynir, yumurta ve balık gibi sadece hayvansal besinlerde bulunur.
Probiyotlar: biyolojik değeri yüksek süt, ve süt ürünleri probiyotik ve prebiyotik içeren gıdalar, sindirimi kolaylaştırır ve bağışıklık sistemini güçlendirirler. Bağışıklık sistemini güçlendiren dost bakterilere probiyotik adı verilir. Kefir probiyotik bir besindir ve ayrıca B vitaminlerinin emilimini da artırır.
A.B.D.’de yayımlanan Journal of Clinical Nutrition Dergisi, yemeklerle düzenli olarak tüketilen meyvenin kalp dolaşım hastalıklarını önlediğini yazdı.
Düzenli ve sağlıklı gıda tüketimi ilaçlardan daha fazla kanserden koruyucu etkisi vardır(Kuzu, 5.3.2010).
Kanserden korunmak için neler yapılmalı?
Fiziksel egzersiz yapmak
Aşırı kilolardan kurtulmak
Sigara içmemek
Aşırı alkolden sakınmak
Sağlıklı gıda tüketimi
Bunlara ek olarak yeterli lifli gıda (sebze ve meyve) tüketilmeli fakat aşırı yağ ve rafine edilmiş gıdalardan kaçınmalıdır. Kalsiyum ve D vitamini de kanser ile savaşta önemlidir.
Prof. Dr. Narçin Palavan-Unsal(12.2.2010), su teresinin kansere karşı süper besin olduğunu yazar. Ona göre tıbbın babası Hipokrat hastalarını su teresi ile tedavi etmiştir.
Prof. Dr. Kenan Demirkol, yemeklerde zeytinyağı ve tereyağı kullanılmasını önermektedir. Ona göre “tereyağının çayırda otlayan hayvanlardan elde edilmiş olması gerekir. çiçekyağı 40 derecede buharlaşıp zehir haline gelmektedir. Bu sebeple çiçekyağı kullanılmamalıdır. Akdeniz ülkeleri arasında kanser hastalığında İsrail birinci sırada Türkiye ise ikinci sıradadır ve her iki ülkede de genellikle çiçek yağı kullanılmaktadır. Oysa zeytinyağı 250 derecede buharlaşıp zehir haline gelmektedir. Tencere ve tavaların ısıları ise en fazla 180 derecedir. Bu sebeple hem yemeklerde hem de her türlü kızartmalarda zeytinyağı kullanılmalı, ikinci derecede fındıkyağı tercih edilmelidir.Yalnız zeytinyağı, zeytinlerin soğuk sıkılması ile elde edilirken fındıkyağı ısıtılarak yapılmaktadır.”
Prof. Mehmet Öz, “günde yarım avuç çekirdekli siyah kuru üzüm, yarım avuç fındık, 4-5 ceviziçi yememizi önermektedir.” Uzmanlar, çekirdekli siyah kuru üzümün kanseri tedavi edici özelliğinin olduğunu söylüyorlar. Zeytin yağının da kanser ile birlikte kalp ve damar hastalıklarının oluşmasını önlediğini belirtmektedirler.
Ayrıca sağlıklı yaşamak için günde bir golden elma, bir armut, en az bir kase yoğurt yenilmeli veya tercihen ayran içilmelidir. Yoğurt veya ayran ile vücudumuz kalsiyum ihtiyacını giderir. 21 yaşına kadar kemik gelişimi için 40 yaşından sonra kemik erimesine karşı düzenli olarak yoğurt ve süt alınmalıdır. Ayrıca kalsiyum eksikliği, uykusuzluğu da yol açmaktadır.
Yetişkinler için haftada en az bir kere kırmızı et, iki defa balık bir defa kümes hayvanlarının etini yemek gerekir. Tavuk eti köy tavuğu olmalı, yani tavuk gezinip dolaşarak doğadan beslenmeli(Demirkol, 2010). Şu anda çiftlik tavukları sağlıklı değildir. Bildiğim kadarıyla buralarda yumurtadan çıkan civcivin önüne su ve yem konuluyor ve tepeden de ışık veriliyor. Böylece 40 gün hiç uyumadan ve hareket etmeden civcivler beslenerek kesime götürülüyorlar. Bunlar tamamen yağ deposu olup uzmanlara göre bu insan sağlığı için son derece sakıncalıdır. Ayrıca tavuğa antibiyotik verildiği için kadınlarda kıllanma oluşturabilir. Prof. Dr. Ahmet Maranki’ye göre “sığır yerine koyun veya keçi etini tercih etmemiz gerekir. Çünkü sığıra antibiyotik veriliyor. Oysa koyun ve keçiye antibiyotik verilemiyor, verilirse ölüyor.”
Ayrıca su, hem besin hem de ilaç görevi görmektedir. Erkeklerin günde en fazla 3,5 litre kadınların ise 2,5 litre su içmeleri gerekir. Bu sıcaklık durumuna göre biraz artıp azalmakla birlikte daha fazla su vücut için zararlıdır. Su, çok sıcak ve çok soğuk olmamalıdır. Uzmanlara göre çok soğuk su kalp krizi rizkini artırır. Çinliler, hastaları ılık su ile tedavi ediyorlar. Sağlıklı yaşamada ve bazı hastalıkların önlenmesinde ve zayıflamada suyun sayısız faydaları vardır.Uzmanlara göre bir bardak su insanı kolon kanserinden koruyor.Yine bronşial astım rahatsızlığının temel sebeplerinden birisi yeterli miktarda su içmemektir. Çoğu insan yeterli miktarda su içmediği için hastalanmaktadır. Ayrıca su vücuttaki yağları attırdığı için kilo vermeyi de sağlar.
Günde en az yarım saat müzik dinlemeli, düzenli spor ve kültür fizik yapmalı,. Bunu hergün yapamasa da gün aşırı veya en az iki günde bir spor yapmalı, İki gün aşarsa nezle ve grip olma rizki artabilir. Diyetisyen Müge Ülker, “haftada 4 gün 45 dakika veya 5 gün 30 dakika toplam 150 dakika egzersiz yapılırsa sağlıklı bir vücuda sahip olunabileceği”ni söyler.
Egzersiz ile önlenebilecek hastalıklar: felç, kanser, şeker, karaciğer ve böbrek hastalıkları ve hatta bunama ile depresyon gibi beyin hastalıkları bile var(Urgan, 20109.
Kişi kendisini düşünmemeli, yaşı ne olursa olsun, kendisini unutup kendisini bilime, sanata ve felsefeye vermeli ve kendisinden çok ülke ve insanlık sorunları ile ilgilenmelidir. Sürekli kendisini kişi, hastalıktan kurtulamaz.
Amerikan Doğal Sağlık Ekolü’nün Yaşama Ait Birkaç Basit Kuralı(Kelder:2007):
Pişirilmemiş vejeteryan yiyecekler tüket
Yiyecekleri bağdaştır
Temiz hava soluyun
Bedeniniz hergün orta derecede güneş ışığı ile temas etsin, fakat güneşte yanmayın
Susadıkça saf, katıksız su için
Günde 8 saat uyuyun
Haftada 3 kez ( en az 20’şer dakika ekzersiz yapın. Çok kişi 30 dakika yürüyüşün bütün eksersizleri kapsayacağı görüşündedir.
İkinci maddede, yemekleri bağdaştır, denilmektedir. Bu ne demektir? Öğünlere en sulu yiyecekle başlama ve en az sulu ile bitirme. Yemek sırasında içilen çoğu içecekler, emzimleri sulandırarak sindirim güçlüğü yaratırlar, içmeyin. Asitli içecekler ve asitli meyveler, nişastalardan sonra tüketilmelidir. Nişastalar, proteinler veya yağlı besinlerden sonra tüketilmelidir. Balık çok hızlı sindirildiği için patatesten önce ve sonra yenilebilir.
Dr. Ender Saraç’a göre Ayurveda’da çoğu kez yiyecekle ilaç arasında hiçbir fark yoktur. Ona Göre Sağlıklı Beslenmenin 9 Altın Kuralı şunlardır:
1.Yemeği sakin, huzurlu ve mutlu bir ortamda sadece yemeğe konsantre olarak yemek. Bunun için yemeği oturarak, yavaş ve iyice çiğneyerek yemek
2. Her gün 6 tat almak( tatlı, tuzlu, ekşi, buruk, acı, kekremsi)
3.Yemekten sonra hemen çalışmaya başlanmamalı, birkaç dakika sakin oturulmalı, yiyeceklerin sindirim sistemine yerleşmesine izin verilmelidir.
4. Acıkmadan yemek yenmemeli, öğünler arasında en az 3 saat olmalı, öğle ana öğün olmalı ve saat 12-13 arasında yenilmelidir.
5. Kahvaltı ve akşam yemeği miktar olarak az ve hafif olmalı. Akşam yemeği erken yenmeli, tok karna yatılmamalıdır. Gece, peynir ve yoğurt yenmemeli, açlık varsa bir bardak sıcak süt içilmelidir.
6. Mide çok doldurulmalı, midenin ¾’ünü doldurmak yeterlidir. Bu herkesin avucu ile iki avuç olmalıdır.
7. Yemekte asla soğuk su içilmemelidir, bu sindirimi yavaşlatır, ideali zencefilli sıcak sudur.
8. Meyve ve salatalar hariç yemeklerde çiğ ve ham gıdalar alınması önerilmez. Yemekler iyi pişmiş ve sıcak olmalıdır. Tekrar tekrar ısıtılmamadır. Dondurulan yiyecekler, çözüldükten sonra tekrar dondurulup çözülmemedir.
9. Tereyağ, bal, tahin, üzüm suyu, taze meyve suyu, çeperli tahıllar yararlıdır. Fazla miktarda soğan, sarımsak, yer fıstığı ve mantar yemek doğru değildir. Ayrıca kırmızı et yenmemesi önerilir.
Dr. Ender Saraç’ın kırmızı et yenilmemesi önerisine katılmıyorum. Bu kendisinin Hint felsefesinin fazla etkisinde kaldığını gösterir. Oysa kendisi bir hekim olan Prof. Dr.Kenan Demirkol’a göre “ Omega 3 ile birlikte demir sadece kırmızı ette bulunur, bu sebeple gençlerin hemen hergün et yemeleri gerekir.” Yine uzmanların tavsiyelerine göre 40 yaşını geçenler haftada bir kere kırmızı et, 2 defa balık 1 defa tavuk yemelidir. Tavuğun köy tavuğu olması gerekir. Oysa 2 sene önce kuş gribi bahanesi ile köy tavukları, kimliği belirsiz beyaz önlüklü adamlarca bizzat telef edilmişler ve bunun ardından köy tavuğu yasaklanmıştı. Fakat isterseniz Ankara’da esnaf size köy tavuğunu bulabiliyor. İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hidayet Sarı, bir sohbet sırasında köy tavuğu bulunamıyorsa hindi eti yenilmesini tavsiye etti. Ona göre hindinin tavuk gibi hareketsiz şekilde beslenip geliştirilmesi mümkün değildir, hindi mutlaka hareket etmesi gerekir.
Türkiye’de 1950’lerden beri “hasun”dan yapılan ekmek, kanımca Türk halkının sağlığını bozmuştur.Çünkü bu ekmek, buğdayın kabuğu alınarak yapılmaktadır. Böylece geriye yararsız olan ve sadece yağlanmaya yol açan kısım kalmaktadır. Çıkarılan kabuk kısmı ise tavuklara yedirilmektedir. Oysa buğdayın kabuğunda, vitaminler, madensel tuzlar, yağ, ve protein gibi insan sağlığı için son derece gerekli maddeler bulunmaktadır. Ayrıca ekmeği beyazlatmak için una kanserojen madde ihtiva eden bir boya katılmaktadır. Son araştırmalarda bu maddenin kalp hastalıklarına da yol açtığı saptanmıştır(Geçer, 26.2.2010).
Bütün buğdayı değirmende öğüterek ekmek yapmak bu kadar zor ve imkansız mıdır? Hayır, fakat bunun ülkemizde sanayisi kurulmuş olup bundan çıkar sağlayan yerli ve yabancı çıkar çevreleri bulunmaktadır. Bundan dönülürse onların çıkarları zedelenmiş olur. Halk sağlığını hiçe sayan bu uygulamayı başlatan iktidar olmak üzere bu yanlışlığın devamını sağlayan bütün iktidarlara yazıklar olsun. Prof. Dr. Kenan Demirkol’a göre bu ekmek yasaklanmalıdır. Fakat emperyalizmin kıskacındaki ülkemizde Türk halkı sahipsiz olduğu için halka sağlıklı ve besleyici ekmek bile yedirilememektedir.
Sağlıklı ekmek yemek isteyenlere, fiatı 100-200 lira arasında değişen ekmek makinesi alarak hakiki buğday unundan ekmek yapmalarını tavsiye ederim. Yapanlar bilirler, ekmek makinesine unu, suyu ve mayayı koyuyorsunuz. Makine kendisi bunu yoğuruyor dinlendirip mayalandırıyor ve sonunda pişiriyor. Hanımlara, ekmeği yoğurma, mayalandırma ve pişirme gibi bir zahmeti olmuyor.
Bazı uzmanlara göre sürekli et yeme yerine sebze, zeytinyağı ve balık içeren Akdeniz usulü beslenme, kalp-damar ve mide hastalıklarını önlemektedir.
Son olarak Prof. Dr. Ahmet Aydın’ın Güncel taş Devri Diyeti( Sağlıklı Yaşamın Temel İlkeleri)nden çok kısa bir özet vermek istiyorum:
Genler ve yiyecekler arasındaki uyumsuzluk, şişmanlık, şeker, kalp hastalığı, hipertansiyon,felç, romatizma,ülser,astım, müzmin yorgunluk,kanser ve osteoporoz(kemik erimesi) çok sayıda müzmin hastalığa sebep olmaktadır.
Balıklarda ağır metal rizkini azaltmak için küçük balıklar tercih edilmelidir. Yumurta en kaliteli protein kaynağıdır fakat köy yumurtası tercih edilmelidir. Günde 1-4 adet yenilebilir. Yumurta kızartılarak yenilmemeli, mutlaka yenilecekse zeytinyağı veya fındık yağında ya da tereyağı ile pişirilmelidir. Önce akı pişirilmeli, sarısı çiğ olarak eklenmelidir. Prof. Dr. Kenan Demirkol’a göre yumurtanın et değerine ulaşabilmesi için portakal suyu ile birlikte yenilmeli veya menemen yapılmalıdır.
Patates yüksek şeker içerdiğinden yenilmemelidir. Sarımsak hergün en az 2 diş yenilmeli, sarımsağı ezin en geç 1 saat içinde tüketin. Soğan en az sarımsak kadar değerlidir. Zeytin mümkün olduğu kadar tuzu çıkarılmalı, sele zeytini veya yeşil zeytin tercih edilmelidir.
Kayısı, üzüm, muz gibi şeker içeriği yüksek meyveler sınırlı yenilmelidir. Üzüm çekirdeği ve kabuğu, çilek, yaban mersini, kızılcık gibi meyveler çok yüksek antioksidan etkilere sahiptir.
Soya, söylendiği gibi sağlıklı bir yiyecek değildir, çok az yenmeli hatta hiç yenmemelidir. Kabuklu kuruyemişler(ceviz,fındık,fıstık,ayçiçeği,kabak çekirdeği,badem) günde 1-2 avuç, 25-50 gram kadar oldukça yararlı. Çiğ ve az tuzlu olanı tercih edilmelidir.
Margarin kesinlikle yasaktır. Onun yerine zeytinyağı, halis sızma olanlar tercih edilmeli, riviera ikinci seçenektir. Bunun dışında köy tereyağı, Urfa yağı, kuyruk ve iç yağı yararlıdır. Balıkyağı büyük ölçüde omega3 yağ asidi içerir. Balıkyağından sonra ikinci önemli omega kaynağı keten tohumudur. Öğüttükten sonra 2-3 tatlı kaşığı yenilebilir.
Ekmekle bulgur, mısır,çavdar,makarna, pirinç gibi tahıllar ve bunlarla yapılan yemekler yenilmemelidir. Çayların hepsi çok yararlı özellikle şekersiz içilecek. Kahve ve nestkahve yasak olmamakla birlikte sınırlı içilmelidir.Turşular özellikle çok yararlı. Üzüm sirkesi, nar ekşisi,şalgam suyu ve meyankökü faydalı mikroplar açısından çok yararlı.
Yiyeceklerin içinde bulunan tuz vücudumuzun ihtiyacını karşılar. Az tuz sizi halsiz bırakıyorsa tuzu biraz artırabilirisiniz. Baharatlar içerdikleri vitamin, mineraller, ve antioksidanlar(vücudun pasını sökücü) açısından oldukça yararlıdırlar.
Rafine şekerler ve bunlarla yapılan yiyecekler örneğin pasta, bisküviler, gofretler, baklava, revani, kadayıf v.b. yiyecekler yasaktır. Çikolata haftada bir kere orta boy sütsüz (bitter) olanı yenilebilir. Kadınlarda adet öncesi dönemdeki depresyonu azaltır(çok iyi magnezyum kaynağıdır). Bal halis ise şifa verir. Günde bir iki çay kaşığı yenilebilir. Tatlandırıcılar ve bunlarla yapılan diyet ürünleri yenilmemelidir.(Gönderenin notu, şeker ihtiyacı bal, üzüm, incir, yaban mersini, kayısı, kavun karpuz gibi doğal yiyeceklerle giderilmelidir)
Meşrubatın her türlüsü yasak, evde yapılan meyve suyu içilebilir. Meşrubat olarak ayran, kefir, boza, şalgam suyu veya meyan kökü suyu içiniz.(Gönderenin notu, kola ve gazlı içecekler kesinlikle içilmemeli hele çocuklara hiç verilmemelidir)Günde 6-8 bardak su için, idrarınız koyu ise su içmiyorsunuz, demektir. Şebeke suyu mümkünse içmeyin çünkü klor kanser yapabilir fakat içmek zorunda iseniz suyu musluktan aldıktan sonra en az bir saat dinlendirin kloru uçar. Yemekle birlikte su içmeyin çünkü bu sindirim sıvılarını seyrelterek etkilerini azaltır. Yemekten yarım saat önce veya sonra su içilmelidir. Uykudan önce 1 veya 2 bardak su içilmelidir.
Yemekler kendi suyunda ağır ağır pişirilmeli(buğulama ve güveçte pişirme tercih edilmelidir.Kızartma,ızgara,mikro-dalga gibi hızlı pişirme yöntemleri sakıncalıdır. Dondurulmuş yiyecekleri fazla tüketmeyin. Pişirme sularını atmayın, konserve yiyecekleri ise mümkünse hiç yemeyin.
(Gönderenin notu: banyo yaparken şampuan yerine zeytinyağlı ballı sabun veya sadece zeytinyağlı sabun kullanılmalıdır. Çünkü yanık yağlar toplanarak şampuan yapımında kullanılmaktadır.Bunun sağlığa uygun olduğunu kimse söylemez. Ayrıca tuvalet kağıtlarından doğal olanları tercih edilmelidir. Cep telefonları mümkün olduğu kadar vücudumuzdan uzak tutulmalıdır. Cep telefonlarını kulağınıza dayamak yerine mikrofon veya kulaklık kullanın ve konuşurken mümkünse telefonu elinizle tutmayıp masaya koyunuz.)
Güneşli havalarda en az yarım saat,gözlüksüz olarak güneşe maruz kalınmalıdır.(kışın tercihen 11-13 arası)Güneş ışınları daha rahat uyumanızı sağlar. D vitamini sentezini artırın. D vitamini kemik hastalıklarına, romatizmal hastalıklara, kansere(deri kanseri dahil) ve çeşitli müzmin hastalıklara karşı koruyucudur. Yazın mayo ile güneşlenirken başlangıçta güneşte fazla kalmayın(özellikle 11.00-13.00 arası) Dengeli şekilde yanın, haşlanmayın.
Günde en az yarım saat hızlı yürüyüş yapılmalı ve merdivenler çift çift çıkılmalı, 3-5 dakika kültür fizik yapılmalıdır. Derin temiz hava soluyarak hücrelerdeki oksijeni artırın.
Mümkünse 22.00’den önce yatın. 5 saatten az, 9 saatten fazla uyumayın. İyi bir uyku için midenizin boş olması gerektiğini unutmayınız.
SONUÇ OLARAK SAĞLIKLI YAŞAMAK İÇİN DOĞRU BESLENME, SPOR, GÜÇLÜ İNANÇ VE SAKİN KAFA GEREKLİDİR KAYNAKLAR
Aydın, Ahmet. Taş Devri Diyeti(Sağlıklı Yaşamın Temel İlkeleri), www.