DIŞ CEPHE YANGINLARI, YÖNETMELİKLER, YANGINA DAYANIKLI MALZEMELER VE ALINAN ÖNLEMLER,
TEMEL YANGIN YALITIM MALZEMELERİ
A1 Sınıfı : Kum, çakıl, alçı, beton, tuğla, seramik, cam yünü, taş yünü, perlit.
A2 Sınıfı : Organik bağlayıcılı cam yünü ve taş yünü.
B1 Sınıfı : Alçı-karton plaka, çimentolu odun talaşı, yanma geciktiricili katkılı polistiren ve poliüretan köpük.
YANGIN YALITIMI
Evlerdeki her tür mobilya, perde, duvar kağıdı gibi eşyaların tümü yanıcıdır. Yangınlar için gereken oksijen ise havada bulunur. Sönmemiş bir sigara, elektrik kontağı, güneş ışınları, soba ve ocak gibi ısı kaynakları, bazı kimyasal tepkimeler ve sürtünmeye bağlı olarak ortaya çıkan ısılar ile yanıcı maddelerin herhangi bir şekilde tutuşma sıcaklığına gelmesi yangının başlamasına neden olur. Yanıcı maddelerin ve oksijenin hayatın vazgeçilmez birer parçası olduğu düşünülürse ve yanıcı maddeleri tutuşturabilecek enerjiyi sağlayabilecek teknolojik aletlerin çevremizi sardığı göz önüne alınırsa, aslında yaşanılan mekanlarda yangın çıkma olasılığı sanıldığı kadar düşük değildir. Yangınların zararlı etkilerinin sınırlandırılmasına yönelik, can ve mal güvenliğini sağlayıcı yapısal önlemlere "yangın yalıtımı" denir.
Yangın Yalıtımı Can Güvenliği Sağlar Yangınlarda can kayıplarının önemli bölümü, yanma sırasında ortaya çıkan dumandan ve bu dumanın içindeki gazlardan kaynaklanır. Hidrojen–siyanür, karbondioksit, karbon monoksit ve karbon-sülfür başlıca zehirleyici gazlardır. Bu zehirli gazlar solunduğunda kana karışarak insanı zehirler. Belirli bir süre dumana maruz kalarak zehirli gazları soluyan insanlar hayatını kaybeder. Duman içerisinde zehirli gazların dışında boğucu, tahriş edici veya göz yaşartıcı etkiye sahip başka gazlar da bulunabilir. Bu gazlar öldürücü olabildiği gibi, göz yaşartma gibi etkileriyle kaçış alanı bulmayı zorlaştırarak insan hayatını tehdit edebilir. Amonyak, hidroklorik asit ve kükürt dioksit gibi gazlar tahriş edici etkileri ile insanların sağlığına kalıcı veya geçici zararlar verebilir.
Yangınlarda oluşan ısı ve dumanın can kayıplarına neden olmaması için yangına maruz kalan kişiler en hızlı şekilde tahliye edilmelidir. Yangının ve zararlı etkilerinin yayılmasını önlemek için yapı içerisinde yangına dayanıklı bölümler oluşturulmalıdır. Duman bariyerleri vb. önlemlerle ısı ve dumanın yayılması yavaşlatılarak, insanların zarar görmeden yapıyı terk etmeleri için zaman kazandırılır. Tahliyenin sağlanması amacı ile uygun sayı ve boyutlarda yangın çıkışlarının oluşturulması gereklidir. Yangın anında yapı içerisindeki kişilerin güvenli bir şekilde çıkışa ulaşabilmeleri, yangın yalıtımlı kaçış koridorları ve merdivenleri ile sağlanır. Yangın yalıtım malzemeleri ile oluşturulan bu kaçış yolları, binanın tamamen boşaltılması için gereken sürede yangına ve zararlı etkilerine karsı direnç gösterir.
Yangın Yalıtımı Mal Kayıplarını Azaltır Yangın sırasında açığa çıkan ısı, yapıların kısmen veya tamamen yıkılmalarına neden olabilir. Yangının meydana geldiği yapının içerisinde sıcaklık, kısa sürede çok yüksek değerlere ulaşarak yapının yük taşıyan kısımlarının dayanıklılığını etkiler. Bir odada çıkan yangın ele alındığında, sıcaklık (sıcak havanın yükselmesi ile) zeminden tavana doğru artış gösterir. Belirli bir süre sonra, tavanda sıcaklık yaklaşık 1000 °C'ye çıkar. Betonarme malzemelerin mukavemeti 500 °C'nin üstünde 1/3 oranında azaldığından tavanın çökme riski oluşur. Isı etkisi ile yapı tamamen çökerek kullanılamaz hale gelebileceği gibi, bazı kısmi çökmeler/yıkılmalar yangına müdahale imkânlarını zorlaştıracağından büyük oranda mal kayıplarına neden olur.
Yapının yük taşıyan kısımlarının yangın söndürülene kadar fonksiyonlarını sürdürmesi hayati bir öneme sahiptir. Yük taşıyan yapı elemanlarının, yangın neticesinde oluşan ısıdan etkilenmemeleri için; arkasındaki malzemelere ısı iletimi oldukça düşük olan, yangına dayanıklı yangın yalıtım malzemeleri ile kaplanmaları gereklidir. Yangın yalıtımı yapılarak; yapı malzemelerinde sıcaklık yükselmesi yavaşlatılır ve hem yapının içerisindeki kişilerin yapıyı terk etmeleri hem de söndürme ekiplerinin yangını kontrol altına almaları için süre kazandırılır. Yangının yayılımı; yapı içerisinde yangın dayanımlı bölümlerin oluşturulması ile yavaşlatılır. Yangın yalıtım malzemeleri ile oluşturulan bu dirençli bölümler ile belirli sürelerde yangının yayılımı sınırlandırılarak; itfaiye ekiplerinin yangın büyümeden müdahale edebilmeleri için zaman kazandırılır. Dolayısıyla mal kayıpları yangın yalıtımı ile azaltılmış olur. Ayrıca, yangının katlar arasında ve komsu binalara yayılarak can ve mal kaybının artmaması için dış cephelerde yangın yalıtımı önlemleri alınır. Yangın yalıtımı yapılmamış binalarda yangının çok hızlı bir şekilde büyümesi sonucu oluşan ısı nedeniyle, itfaiye ekiplerinin yangına müdahale edememesi, yapıyı tamamen kullanılmaz hale getirebilir. Yangın neticesinde oluşan mal kayıplarının azaltılmasında; yangın yalıtımı önlemleri ile birlikte; otomatik yangın söndürme sistemleri, yangın dolapları vb. aktif önlemler de önemli rol oynar.
Yangın Yalıtımı Nasıl Yapılır.
Yangının Tanımı ve Yanma Üçgeni
● Bir yanma reaksiyonunun başlaması için yanıcı madde ile beraber, oksijenin ve tutuşmayı sağlayacak ısıl enerji kaynağının varlığı gerekir.
● Oksijen: Atmosfer (%21) %16 yeterli
● Yanıcı Madde: Her türlü eşya ve malzemeler
● Isıl Enerji: Elektriksel, mekanik, kimyasal, solar vb. enerji kaynaklarından sağlanır.
Yapı /Yalıtım malzemelerinin Yangına Tepki Sınıfı
• Döşemelerde kullanılanların dışındaki yapı/Yalıtım malzemelerinin sınıfları:
A1: Hiçbir şekilde yangına katkıda bulunmayan malzemeler.
A2: Yangına aşırı derecede sınırlı katkıda bulunan malzemeler.
B: Yangına çok sınırlı boyutlarda katkıda bulunan malzemeler.
C: Yangına sınırlı boyutlarda katkıda bulunan malzemeler.
D: Yangına makul boyutlarda katkıda bulunan malzemeler.
E: Yangına karşı tepki performansı kabul edilebilir olan malz.
F: Yangına karşı tepki performansı belirlenemeyen malz.
İlave Sınıflandırmalar – Duman Gazı Üretimi
s1: Duman gazı üretimi çok sınırlı.
s2: Duman gazı üretimi sınırlı.
s3: Duman gazı üretimi
s1 ve s2 sınıflarının gerekliliklerini karşılamayan
İlave Sınıflandırmalar – Damlacık Teşekkülü
d0: Alev damlacıkları veya parçacıkları meydana gelmeyen.
d1: Alev damlacıkları veya parçacıkları çabucak sönen.
d2: Alev damlacıkları veya parçacıklarının teşkili
d0 ve d1 sınıflarının gerekliliklerini karşılamayan.
26 Eylül 2019 Perşembe 39 Yangına Dayanıklılık Sınıfları
2000/367/EC sayılı komisyon kararında; yük taşıyan ve yangın-ayırıcı yapı elemanları; yangına karşı gösterdikleri nasıl direnç gösterdiklerine göre sınıflara bölünmüştür.
Bir malzemenin yangın direncinin karakterize edilmesi için kullanılan ve dakika cinsinden ifade edilen başlıca temel kriterler:
R: Yük taşıma kapasitesi
E: Bütünlük
I:Yalıtım
Yangın dayanıklılık süresi; R, REI, RE, EI, E harflerinden sonra, dakika cinsinden performans süreleri 15, 20, 30, 60, 90, 120, 180, 240 veya 360 olarak ifade edilir.
Örnek: 155 dakika yük taşıma kapasitesine, 80 dakika bütünlüğe ve 42 dakika yalıtıma sahip olan bir bina elemanı R 120 / RE 60 / REI 30 olarak gösterilir.
Yangından Korunma Önlemleri
Yapılar; yangın anında açığa çıkan ısı ve dumandan kaynaklanan tehlikeleri en aza indirerek, can ve mal güvenliğini sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.
● Pasif Önlemler: Tasarım aşamasında alınan yapısal tedbirler, “pasif önlemler” olarak adlandırılır. Kabaca pasif önlemler; yangının ve yanma ürünlerinin yayılmasını yavaşlatır, yanma ürünlerinin yıkıcı etkilerine karşı kalkan görevi görür ve yapı içerisinde yaşayan kişilerin güvenli bir şekilde tahliyesine olanak sağlayarak, yapılarımızın savunma hattını oluşturur.
● Aktif Önlemler: Yangının algılanarak yapı içerisinde yaşayan kişilerin uyarılması, yangının söndürülmesi ve duman gazlarının tahliye edilmesi gibi yangın anında devreye giren mekanik sistemler ise “aktif önlemler” olarak adlandırılır. Aktif önlemler; yangının ve zararlı etkilerinden korunmada yapılarımızın hücum silahları olarak düşünülebilir.
Tasarım Esasları – Yapı Malzemeleri Yönetmeliği 305/2011/EU
● Yük taşıyan yapı elemanları, yangın anında Yönetmelikte tanımlanan minimum zaman aralığı boyunca fonksiyonlarını sürdürecek şekilde korunmalıdır,
● Yapılardaki alev ve duman oluşumu ile yayılımı sınırlandırılmalı,
● Komşu yapılara yangın yayılımı sınırlandırılmalı,
● Yapı içerisinde yaşayanlar yapıyı terk edebilmeli veya başka şekillerde kurtarılabilmeli,
● Kurtarma ekibinin yapı içindeki emniyeti göz önüne alınacak şekilde tasarlanmalıdır.
YAZI, YANDAKİ LİNKDEN ALINTIDIR,..