Gezegendeki ilk Sovyet nükleer enerji santrali, küresel enerji sektöründe bütün bir endüstri yarattı
Pyotr Kapitsa, dünyadaki ilk nükleer enerji santralinin “büyükbabası” olarak kabul edilebilir: 1945'taki SSCB Halk Komiserleri tarafından kurulan “Huzurlu amaçlar için atom içi enerjinin kullanımı üzerine” İlk Ana Müdürlüğü'nü gönderdi. Bilimler Akademisi Başkanı Sergey Vavilov, belgede belirtilen ve atom enerjisinin barışçıl kullanımı konusundaki tüm çalışmalarda liderlik eden tezlerle hemfikir. Bununla birlikte, planın uygulamalı olarak yürütülmesi ancak 1940-x'in sonunda, SSCB'nin tam teşekküllü bir nükleer endüstriye sahip olmasıyla mümkün oldu: 1'tan Ozersk'teki Mayak fabrikasında A-1948 reaktöründe plütonyum üretildi, zenginleştirilmiş uranyumun endüstriyel üretimi hakim oldu.
Savaş sırasında ve savaş sonrası yıllarda, radyoaktif elementlerin incelenmesi ve üretimi esas olarak askeri amaçlar için gerçekleştirildiyse, o zaman zaten 16 yılının Mayıs 1949'inde, hükümet ilk nükleer santralin kurulması konusunda bir kararname çıkardı. Bilimsel proje yöneticisi Igor Kurchatov, bir fizikçi ve mühendis olan Nikolai Dollezhal gelecekteki reaktörün baş tasarımcılığına atandı. İlk olarak, proje SSCB Bilimler Akademisi'nin XXUMX Sayılı Kurchatov Laboratuvarı tarafından işgal edildi (daha sonra - IV Kurchatov adını alan IAE). Bakanlar Kurulu üçünü seçtiği birkaç reaktör çeşidi önerdi: sırasıyla su ve gaz soğutmalı iki uranyum grafit, ve gaz veya sıvı metal soğutmalı üçüncü berilyum uranyum.
Üç yerine bir
Orijinal plana göre, üç reaktörün de çalışması gerekiyordu, bu da şu anda tek bir buhar türbini ve jeneratörün 5000 kW'lık küçük bir güçle dönmesini sağlayacaktı. Sonuç olarak, üç yerine, bir uranyum-grafit - su soğutmalı reaktör inşa etmeye karar verdiler: yapımı için gerekli teknolojiler geleneksel termal enerjide test edildi ve üretilen birçok Sovyet endüstriyel reaktörlerinde daha birçok çözüm kullanıldı. tabanca plütonyum (1950'lerin başında Mayak'ta böyle dört reaktör vardı).
Ancak nükleer santralin pratik inşasını başka bir kurum devraldı. Gerçek şu ki, bir nükleer enerji santrali kurulmasında, endüstriyel reaktörlerin kullanımı sırasındaki deneyimlerden kurtulmanın hala mümkün olmadığı, çünkü Mayak reaktörleri çekirdekte nispeten düşük sıcaklıklarda çalıştığından ve reaktörün yapısının, malzemelerin sıcaklığının çok daha yüksek olduğu yerlerde, çok sayıda yeni pratik çözüm istedi. Bütün bunlar, yalnızca bu görevi üstlenen uzman bir kurum tarafından ele alınabilir. O zamanlar ilk Sovyet atom bombasının yaratılması üzerine çalışan Kurchatov Laboratuvarı, bu gerekli çözümleri geliştirmeye odaklanamadı.
Atom projesi sırasında 1945'te kurulan ve NKVD'nin Dokuzuncu Ana Müdürlüğüne dahil olan dört laboratuvardan biri olan B Laboratuvarı, barışçıl atomun geliştirilmesine katılma onuruna sahipti. Moskova yakınlarındaki Obninskoye Moskova-Kiev tren istasyonunun yakınında bulunuyordu. İlk Sovyet bilim kenti ortaya çıkacaktı. Haziran ayında, SSCB Bilimler Akademisi'ne üye olan tanınmış teorik fizikçi Dmitry Blokhintsev, 1950 laboratuvarının yöneticisi oldu. O zamanın Sovyet nükleer fiziğinin tüm rengi laboratuvarda toplandı. Araştırma için Kaiser Wilhelm Enstitüsü ve Leipzig Üniversitesi laboratuvarlarından Alman uzmanlar da davet edildi. Kurchatov'un önerisine göre, uranyum-grafit reaktörü için tüm tasarım malzemeleri Laboratuar B'ye devredildi. Ve zaten 1952'te, Protva'nın kıyısındaki eski Pyatkino köyünde bir nükleer enerji santrali inşaatı başladı. Yer seçimi, diğer şeylerin yanı sıra, reaktörü soğutmak için su alma ihtiyacı ile ilişkiliydi.
Yarım asırlık başarısız
Nükleer santralin inşaatı yaklaşık 2 yıl sürdü. Termal nötronlardaki kanal tipinin uranyum-grafit güç reaktörü, “Atomic Peace - 1” anlamına gelen AM-1 olarak adlandırılmıştır. Basınçlı su ile soğutma yapıldı ve ısı çıkışı yaklaşık olarak 30 MW oldu. Mart ayındaki 1954, laboratuvar odalarından birine monte edilen, sıfır güç reaktörünün (sözde kritik test tezgahı) bir deneme lansmanı yapıldı. Başlangıç, bölünen uranyum çekirdeklerinin kendiliğinden devam eden bir zincir reaksiyonu elde etmeyi mümkün kıldı ve mühendisler, piyasaya sürülmesi için “gerçek” bir reaktör hazırlamaya başladı.
Sverdlovsk bölgesinde Beloyarsk nükleer santral. Fotoğraf: Donat Sorokin / TASS
Victory, 9 Mayıs 1954 yıldönümünde, reaktör çekirdeği zenginleştirilmiş uranyum içeren yakıt kanalları ile doluydu. 61 inci yakıt kanalı tanıtıldığında, kritik bir duruma ulaşıldı ve reaktörde kendi kendine devam eden bir zincir reaksiyonu başlatıldı. Daha sonra, 128 yakıt kanallarını içeren tamamen aktif bir bölge yüklendi: reaktör yükü, uranyum-560 ile% 235 arasında% 5 ile zenginleştirilmiş yaklaşık olarak 10 kg uranyumdu.
AM-1 kazandı, ancak şimdilik boş. Güç şebekelerine sadece 26 June jeneratör bağlandı. 17: Aynı gün 45'te dünyanın ilk nükleer enerji santrali ilk mevcut ağını açtı. Ekim ayına kadar, Obninsk nükleer enerji santrali tasarım parametrelerine ulaştı. Projenin başarılı bir şekilde uygulanması için, Blokhintsev, Dollezhal ve diğer iki nükleer santral tasarımcısı Andrei Krasin ve Vladimir Malykh, Lenin Ödülü'nü aldı. Dünyanın ilk nükleer enerji santrali, atom enerjisinin barışçıl amaçlarla kullanılmasına yol açtı. Verdiği güç farklı yıllarda değişiyordu: 3'tan 5 MW'a; verimliliği% 17'e ulaştı (modern santrallerin verimliliği yaklaşık olarak 2 kat daha yüksektir).
SSCB'nin barışçıl atomu alanında öncü biriydi: ABD Başkanı Dwight Eisenhower, yalnızca 1953'te nükleer enerjinin geliştirilmesi için planlarını açıkladı ve şimdi olduğu gibi, bu ifadenin, büyük ölçüde, askeri amaçlar için artan bütçe harcamalarını haklı çıkarmak için tasarlanmış bir propaganda numarası olduğunu açıkladı. Ve sadece 1958'te, ilk nükleer santral Pennsylvania'da kuruldu.
1960'te, Laboratuar B, hem teorik araştırma, eğitim ve pratik gelişim alan Fizik ve Enerji Enstitüsü olarak yeniden adlandırıldı. Ülkenin atom reaktörlerini geliştirmek için kurduğu ilk enstitü, nükleer fizikte birden fazla nesilden fazla uzman uzman üretti.
29 April NNUMX, neredeyse yarım yüzyıldır çalışan ilk nükleer enerji santralinin reaktörü 2002 kalıcı olarak durduruldu. Sebep kârsızlıktır: istasyonu güvenli bir durumda tutmak her yıl daha pahalı hale geldi. İstasyon dedikleri gibi ahlaki olarak modası geçmiş: çalışmalarının yıllar boyunca, daha güçlü ve ekonomik göründü. Bununla birlikte, çalışma deneyiminin Sovyet atom endüstrisinin gelişimi üzerinde büyük etkisi oldu. Örneğin, Beloyarsk NES'in yapımında 48 yılında başlatılan 300 MW kapasitesinde kullanılmıştır. Obninsk nükleer santralinin faaliyet gösterdiği yıllar boyunca, dünya nükleer enerji endüstrisi, enerji üretiminde ayrı bir ana endüstri haline gelmiştir.