Category Archives: Fizik
Maddeyi, maddenin uzay-zamanda hareketini enerji ve kuvveti de kapsamak üzere bütün ilgili kavramlarla birlikte inceleyen doğa bilimidir.
Tyndall etkisi
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Sinonim: Tyndall dağılımı, Tyndall olayı, Işık küçük yüzen parçacıklara saçılmış ve böylece görünür hale getirilmiştir. Oftalmolojide, ışık yarık lamba muayenesi sırasında sulu göz odasındaki proteinler tarafından dağıldığında Tyndall fenomeninden bahsedilir, Örn; üveitte. 19. yüzyıldaki yaşamış olan irlandalı fizikçi John Tyndall‘ın adını taşıyor.
Fraction of inspired oxygen (FiO2)
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Solunan hava hacmindeki oksijen molekülünün yüzdesini ifade eder. Normal değer %21’dir. Oksijenle zenginleştirilmiş hava, 0.21’den daha yüksek bir FiO2’ye sahiptir; % 100 oksijen 1.00 değeriyle gösterilir. FiO2, oksijen toksisitesini önlemek için mekanik ventilasyonda bile tipik olarak 0,5’in altında tutulur. Nefes almakta zorluk çeken hastalara oksijen bakımından zenginleştirilmiş hava verilir, bu da atmosferden daha yüksek bir FiO2 anlamına gelir. Genellikle tıpta kullanılan FiO2, gaz değişimine katılan oksijen yüzdesini temsil etmek için kullanılır. Barometrik basınç değişirse, FiO2 sabit kalırken, kısmi oksijen basıncı barometrik basınçtaki değişiklikle değişir.
Bulut
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Eski Türkçedeki bula- fiilinden türemiştir. Proto Germanik dilde *klūtaz, *klutaz (“yumru, kitle, küme yığın”)’dan türeyen cloud ve İndo-Germanik dilde u̯elg „ıslak, nemli“ ‘den ise Wolke türemiştir. Bulut, havada bulunan kristaller, damlalar içeren buhar kümelenmesidir. Bu kümelenmenin içinde bulunan maddelerin gökyüzünde yükseklere çıkıldıkça hava soğuduğundan havadaki su buharı yoğunlaşır ve küçük damlacıkları oluşturur. Bu damlalar birleşerek daha büyük damlaları meydana getirebilir ve maddenin havada kalmasını sağlayan dengeyi bozarak yeryüzüne yağış olarak düşebilir. Bu yağışa yağmur diyoruz. Güneş ışığı atmosferden geçerken mavi dalga boyundaki ışınlar daha fazla saçıldığı için gökyüzü mavi renkte görünür. Havada kümelenen […]
mōmentum
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Latincedeki moveō (“hareket, hareket halinde olmak, harekete neden olmak”) + -mentum (“fiilimsi yapan ektir”)’nin bileşmesiyle oluşmuş movimentum‘dan türemiş isimdir. Anlamları: Hareket, seyir, dürtü, rota, Değişiklik, devrim, hareket, rahatsızlık, Parçacık, parça, nokta, (zamansal) kısa alan, an, kısa zaman. neden, koşullar; ağırlık, etki, an. Önem. Modern fizikte ise bir nesnenin hareketini sürdürme gücüdür. Hal Tekil Çoğul Nominatif mōmentum mōmenta Genitif mōmentī mōmentōrum Datif mōmentō mōmentīs Akusatif mōmentum mōmenta Ablatif mōmentō mōmentīs Vokatif mōmentum mōmenta
Osmoz
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Sinonim: Osmosis, Osmose. Ana Hint-Avrupa’daki *wedhe- “itmek, vurmak”den türeyen Antik Yunancadaki othein, zamanla farklılaşarak ὠσμός (ōsmós, “itmek”) olmuştur. Çözücü maddelerin (Ör; su gibi) yarı geçirken bir zarla ayrılı az yoğun ortamdan çok yoğun ortama enerji harcamadan geçişidir.
Neden Bronzlaşırız?
Tahmini okuma süresi: 3 dakika Tatil sezonun bitimine yaklaştıkça, önceden sarışın olan birçok insanın artık etrafta esmer dolaşmaya başladığına daha da çok şahit oluruz. Bunun sebebinin ne olduğunu tabii ki biliyoruz, güneşlenerek ya da bir şekilde güneş ışığına maruz kalarak bronzlaşıyorlar. Yalnızca çevrenizle de sınırlı değil; eğer tatile gidebilen şanslı kişilerdenseniz ve güneşlenmeyi seviyorsanız, teninizdeki bu renk değişimine doğrudan tanıklık etmişsinizdir. Peki nasıl oluyor da güneş ışığına maruz kaldığımızda tenimizin renginde değişim meydana geliyor? Konuya geçmeden önce, güneş ışığının ne olduğunu detaylandırmak gerekiyor. Güneş ışığı, Dünya’ya 3 farklı formda ulaşır: kızılötesi, görünür ışık ve morötesi […]
DAHA YAKIN OLMAK İÇİN: ELEKTRON MİKROSKOPLARI
Tahmini okuma süresi: 7 dakika Artık neredeyse takip etmekte zorlanmaya başladığımız teknolojik gelişmeler ve doğuşuna tanık olduğumuz yeni ürünler (malzeme bilimi ve biyoloji alanındaki gibi), geçmişteki bilimsel çalışmaların, detaylı ve analitik incelemelerindeki titizliğin ve başarının birer ürünüdür. Daha özgün bir keşifte bulunmak ya da üretilmiş olandan daha iyisini üretebilmek için, eldeki sonuçların ve bu sonuçlara ulaşılırken izlenmiş olan yöntemlerin tam olarak anlaşılmış olması birinci kuraldır. Hızla gelişen teknoloji dünyasında, ilk olarak dilimize yerleşmiş olan mikro-teknoloji yerini hemen hemen her sektörde duymaya başladığımız “nanoteknoloji”ye bırakmış durumda. Teknolojinin başına eklediğimiz “nano” terimi, Yunanca’dan gelmekte ve herhangi bir […]
Karbondioksidi yakıta dönüştürme yöntemi bulundu
Tahmini okuma süresi: < 1 dakika Bilim adamları, laboratuvar ortamında fotosenteze benzer bir süreç yaratarak karbondioksidi kullanılabilir yakıta dönüştürdü. ABD Enerji Bakanlığının Argonne Ulusal Laboratuarı ve Illinois Üniversitesinden araştırmacılar, “yapay yaprakta”, fotosentez sırasında bitkilerin katalizör olarak kullandığı enzim yerine “tungsten diselenide” denilen metal bileşiği kullandı. Araştırmacılar fotosenteze benzer sürecin sonunda karbondioksidi karbonmonokside dönüştürmeyi başardı. Bilim adamları, sera gazı olmasına rağmen kimyasal açıdan karbondioksitten çok daha aktif karbonmonoksidi kullanılabilir yakıt metanole dönüştürmüştü. Araştırmayı yürüten ekipten Larry Curtiss, tek başına karbondioksidi başka bir şeye dönüştürmenin zor olduğunu, kardondioksidin karbonmonokside dönüşmesi tepkimesine doğada rastlanmadığını belirterek, “Fotosentezde ağaçlar enerji kaynağı […]
UltraSonografi
Tahmini okuma süresi: 4 dakika Sinonim: Ekografi, Yansılanım. Ses dalgaları kullanarak vücudun içinin görüntülenmesidir. Bkz; Sono–graf–i 20 kHz’i aşan ses frekansları, ultrason olarak kabul edilir. Tıbbi ultrasonografi ise bu dalgalar yardımıyla elde edilen görüntüleme sistemidir. Klinikte kullanılan ultrason cihazlarının frekansı 50 kHz – 150 MHz’dır. Ultrason dalgaları mekanik titreşimlerdir. Farklı ortam ve materyallerde farklı dalga boylarına sahip olurlar. Ultrason cihazı, klinikte teşhis için kullanılan en sık görüntüleme yöntemlerinden biridir. Hatta kullanılan diğer görüntüleme yöntemlerine göre daha ucuz olduğundan bazı yerlerde en sık başvurulan görüntüleme tekniğidir. Farklı üretici firmalar, çeşitli boyutlarda ve nitelikte ultrason cihazları üretirler. […]