Hoşgörü-diyalog-uzlaşma... Tek adamlığa karşı güçler ayrılığı, yetki paylaşımı... Koalisyon korkusu değil uzlaşma kültürü... Yarınki Almanya seçimlerini düşünürken böyle bir halkayı çekiyorum.
Almanya'da yarın seçimler var. Yalnız Almanya'yı değil, Avrupa'yı da, Amerika'yı da, Rusya ve Çin'i de, elbette Türkiye'yi de ilgilendiren bir seçim bu... En yakın ihtimal, sandıktan birinci parti olarak sosyal demokratların, SPD'nin çıkması. Muhafazakâr Angela Merkel'in 16 yıllık başbakanlık koltuğuna SPD lideri Olaf Scholz'un oturması bekleniyor. Ama yeni hükümet de bir koalisyon olacak. Bu kez bir sosyal demokratın başbakanlığında kurulacak koalisyonda, muhafazakârlarla birlikte Yeşiller ve Hür Demokratlar'ın da yer alması bekleniyor. Almanya seçimleri birçok açıdan yazılabilir. Ama ben bir noktayı öne çıkarmak istiyorum. Dikkat çekmek istediğim bu nokta uzlaşma diye özetlenebilir. Ya da hoşgörü-diyalog-uzlaşma geleneği de denebilir. Yetkiyi paylaşmak da olabilir. Yetkileri tek elde toplamayı değil, tek adamlığa karşı "güçler ayrılığı"nı ön plana çıkaran yönetim anlayışı da denebilir. Almanya, Hitler cehennemi sonrasında bu büyük uzlaşmalar sayesinde bir büyük güç olarak çıkmıştı dünya sahnesine... Savaş sonrası Alman siyasetine damgasını vuran uzlaşma kültürü olmuştu. Ülkeye koalisyon korkusu değil, tek adam korkusu damgasını vurmuştu. Siyasal partiler hem kendi içlerinde, hem kendi aralarında farklılıkları kabul eden bir çizgi izlemişlerdi. Sağ ve sol birbirini düşman gibi görmemişti. Toplumsal ve siyasal kutuplaşmalar siyaset meydanından uzak tutulmuştu. Partiler, koalisyon hükümetlerini birbirlerinin kuyusunu kazmak için değil, ya da sorun biriktirmek için değil, ülkenin temel sorunlarına çözüm üretmek için, istikrar için kurmuşlardı. Bu açılardan, İkinci Dünya Savaşı sonrasında "çok partili demokrasi"ye adım atan Türkiye'ye bakarsak ne görüyoruz? Siyasette uzlaşma değil kavga vardır. Partiler arasında düşmanlık kültürü ağır basar. Askeri darbeler karşısında demokrasi ittifakları hiç olmamıştır. Ara sıra sahneye çıkan sözde koalisyon hükümetleri, temel sorunları çözüm için değil, koalisyon ortağına kazık atarak, nasıl en kısa zamanda seçime giderim kurnazlığı üzerine kurulmuştur. Hatırlayın, 1950'leri, 1960'ları, 1970'leri, 1980'leri, 1990'ları... DP-CHP kavgaları... AP-CHP kavgaları... Onar yıl arayla gelen askeri darbeler... Bayar-İnönü kavgaları... Demirel-Ecevit kavgaları... Özal-Demirel kavgaları... O saç saça, baş başa Yılmaz-Çiller kavgaları... Uzlaşmadan nasipsiz, düşmanlık kültürüyle beslenmiş tüm bu kavgalar Türkiye'nin temel sorunlarını çözmedi, sorunlarını biriktirdi, büyüttü ve ülkeyi her geçen yıl demokrasiden, hukuktan uzaklaştırdı. Siyasetin merkezindeki bu büyük çöküşten doğan -ve eskiden askeri darbelerin doldurduğu- boşluktan ise bu kez bir sivil darbe, bir tek adam çıktı. Soru: Bundan kurtulabilecek miyiz? Demokrasi ve hukukun üstünlüğü bizim kapımızı da çalacak mı? Almanya'nın İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurduğu hoşgörü-diyalog-uzlaşma üçgenini biz de başarabilecek miyiz? "Koalisyon korkusu"ndan kurtulabilecek miyiz? Can Dündar son yorumunda "umutsuz olmaya hakkımız yok" demiş, muhalefet cephesindeki olumlu kıpırdanmalara, iyimserlik verici bazı gelişmelere işaret etmiş... Ben de tek adamlık rejimine karşı bir demokrasi ittifakı, bir demokrasi koalisyonu bu memlekette de kurulabilir, diyerek yazımı noktalıyorum.