Boşanma davası eşlerden birinin yerleşim yerinde veyahut eşlerin son 6 aydaki ikamet ettikleri yer aile mahkemesinde, anlaşmalı veya çekişmeli olmak üzere iki şekilde açılabilir;
ANLAŞMALI BOŞANMA DAVASI
Eşlerin anlaşmalı boşanma haklarının doğması için en az 1 yıllık evli olmaları gerekir. Anlaşmalı boşanma davasının en önemli unsuru anlaşma protokolüdür. Aile mahkemesi hazırlanan protokolü esas alarak boşanma ve ferileri hakkında karar verir. Protokolde hatalı bir madde bulunması veya ihmali olarak bazı maddelerin bulunmaması telafisi güç sorunlara yol açabilir. Bu sebeple anlaşma protokolünün uzman avukatlar tarafından hazırlanması kişinin hak kaybına uğramaması adına büyük önem taşımaktadır.
ÇEKİŞMELİ BOŞANMA DAVASI (İHTİLAFLI BOŞANMA DAVASI)
Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma davası açma sebepleri şunlardır;
a-) Zina
b-)Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış
c-)Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme
d-)Terk
e-)Akıl hastalığı
f-) Evlilik birliğinin temelden sarsılması
Bunlardan evlilik birliğinin temelden sarsılması boşanmanın genel sebebini oluştururken diğerleri özel sebeplerdir. Özel sebeplere dayalı olarak açılacak olan boşanma davalarının bazılarının hak düşürücü süreleri tabi olması, bazılarında ciddi şekil şartları aranmasından dolayı günümüz boşanma davalarının büyük çoğunluğu boşanmanın genel sebebi olan evlilik birliğinin temelden sarsılmasına dayalı olarak açılmaktadır (TMK m. 166/1). Bu sebeple bu yazımızda boşanmanın genel sebeplerini ve boşanma davası ile birlikte görülen maddi-manevi tazminat, velayet ve nafaka hususlarını ele alacağız.
EVLİLİK BİRLİĞİNİN TEMELDEN SARSILMASI NEDENİYLE BOŞANMA
TMK m.166/1; ‘’ Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.’’ Davacının kusuru daha ağır ise davalının buna itiraz hakkı vardır. Eşler arasında ortaya çıkan her türlü uyuşmazlık ve anlaşmazlık evlilik birliğinin temelden sarsılmasına gerekçe oluşturur. Dolayısıyla bu sebeple boşanma davası açabilmenin sebepleri sınırlı sayıda değildir. Somut olay hakkındaki Yargıtay kararları, tarafların iddialarını ispatlayabilmeleri, hakimin vereceği kararda etkilidir. Taraflar boşanma sebeplerini tanıklar, whatsapp konuşmaları…vs. deliller ile ispatlayabilirler. Tarafların boşanma sebebi yaptıkları olayı affetmeleri veyahut en azından hoş görmeleri halinde ise hakim bu vakıayı boşanma sebebi olarak değerlendirmeyecektir.
Boşanma davası genellikle içerisinde; maddi-manevi tazminat, velayet, kişisel ilişki kurulması ve nafaka unsurlarını da barındırır;
MADDİ-MANEVİ TAZMİNAT
Boşanma neticesinde mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen taraf kusursuz veya daha az kusurlu olmak kaydıyla kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat talep edebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir. Maddi ve manevi tazminat boşanma davasıyla birlikte talep edilebileceği gibi ayrı bir dava açılarak da talep edilebilir. Ezcümle; boşanma davası ile birlikte; eşin maddi ve manevi tazminata hak kazanabilmesi için boşanmaya sebep olan olaylarda kusursuz olması veyahut daha az kusurlu olması gerekmektedir.
VELAYET
Boşanma neticesinde çocuğun velayetini eşlerden biri alabildiği gibi hakim tarafından ortak velayete de karar verilebilir. Ancak ortak velayet kararının uygulamada çok fazla görülmediğini belirtmekte fayda vardır. Hakim; çocuğun üstün menfaatini gözeterek velayet hakkında karar verir. Velayet konusunda çocuğun kardeşlerinden ayrılmaması, yaşı küçükse anneye olan ihtiyacı gibi durumlar hakim tarafından göz önünde bulundurulur. Kanunlar velayet hakkı kendisinde olmayan eşe kişisel ilişki kurma hakkı tanımıştır. Burada da yine çocuğun üstün yararı gözetilerek; hakim, velayet hakkı kendisinde olmayan taraf ile çocuğun kişisel ilişkisini düzenler.
TEDBİR NAFAKASI
Boşanma davası sürecinde bakıma muhtaç olan eş kendisi ve çocukları için tedbir nafakası talep edebilir. Tedbir nafakasına dava süresi boyunca ödenmek üzere hükmedildiğinden boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte kendiliğinden ortadan kalkar. Tedbir nafakasına hükmedilebilmesi için tarafların kusur durumuna bakılmaz.
YOKSULLUK NAFAKASI
Boşanma neticesinde yoksulluğa düşecek olan taraf, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Ancak lehine yoksulluk nafakasına hükmedilecek olan tarafın boşanmaya ağır kusuru ile sebep olmaması gereklidir. Yoksulluk nafakası alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin vefatı halinde yoksulluk nafakası ortadan kalkar. Hakkaniyetin gerektirdiği veya tarafların maddi durumlarının değiştiği durumlarda yoksulluk nafakası miktarının artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.
İŞTİRAK NAFAKASI
İştirak nafakası; velayet hakkı kendisine bırakılmayan eşin velayet hakkı verilen eşe çocuğun giderleri için mali gücü oranında yaptığı katkıdır.
Boşanma davası, izah edildiği üzere fer’ileriyle birlikte tazminat, nafaka ve velayet davasını da içeriğinde barındırır. Boşanma davasında taraf olan eşin bu hususlardan hiçbirinde hak kaybına uğramaması adına alanında uzman avukatlar tarafından davanın takip edilmesi önemlidir.
Olgun Hukuk- Av. Ümit OLGUN
Aile-Miras-Kişiler Hukuku Departmanı
Av. Özge ARIK& Av. Hasret ERDEM BACAK
Derleyen; Stj.Av. Osman Yasin BİCAN
+90 (332) 400 00 38
+90 (332) 400 00 48
+90 (332) 342 48 84
+90 (553) 048 68 12
email@example.com
Fetih mah. Kültür cad. Nefer sok. Olgun Plaza No:1/b Posta Kodu: 42000 Karatay / KONYA