KPI ne demek? KPI açılımı nedir? KPI Neden Önemlidir?
- Yazdir
- Arttir - Azalt
- Yorum 0
En genel tanımıyla da hedef anlamına gelmektedir. Hayatımızın her döneminde yeri olan hedeflerin, iş hayatındaki, daha sistematik belirlenmiş, ölçülebilir olan karşılığı. İşte, KPI nedir sorusunun detaylı yanıtı.
KPI nedir?
KPI esas olarak Key Performance Indicator (Anahtar/Temel Performans Göstergesi) sözcüklerinin kısaltılmasıdır.
Anahtar Performans Göstergesi (KPI) bir şirketin temel iş hedeflerine ulaşmasında ne kadar etkin olduğunu gösteren ölçülebilir bir değerdir. Organizasyonlar KPI’ları hedeflerine ulaşmakta ne kadar başarılı olduklarını değerlendirmek için birden fazla seviyede kullanırlar. Yüksek seviyeli KPI’lar, firmanın genel performansına odaklanırken, düşük seviyeli KPI’lar satış, pazarlama ya da çağrı merkezi departmanlarındaki süreçlere odaklanırlar.
KPI yalnızca ilham aldığı eylem kadar değerli olabilir. Sıklıkla organizasyonlar piyasada tanınmış KPI’lara körü körüne bağlanırlar ve sonra da neden bu KPI’nın işlerindeki başarıları ve herhangi bir pozitif değişimi etkilemediği hakkında meraka düşerler.
KPI’nin en önemli ama gözden kaçan yönlerinden birisi de bir iletişim şekli olduğudur. Bu nedenle herhangi başka bir iletişim şekli ile en iyi pratiklere ve kurallara uyarlar. Kısa, öz, açık ve konuyla ilgili bilgiler her zaman daha iyi özümsenir ve eyleme dökülür.
KPI’ları formüle etmek için bir strateji geliştirilmesi açısından, takımınız temeller ile başlamalıdır ve organizasyonunuzun hedeflerini, onlara nasıl ulaşmayı planladığınızı ve bu bilginin neyi etkileyeceğini anlamaya çalışmalıdır. Bu durum analistlerden, bölüm başkanları ve yöneticilerden geri bildirim almayı içeren tekrarlayıcı bir süreç olmalıdır. Bu gerçeği bulma misyonu ilerledikçe, iş süreçleri KPI ile ölçülecek ve kiminle bu bilginin paylaşılması gerektiğini gösteren daha iyi bir anlayış ortaya çıkacaktır.
KPI Neden Önemlidir?
Temel performans göstergeleri, bir işletmenin ne kadar iyi çalıştığına ışık tutar. KPI’lar olmadan, bir şirketin liderlerinin bunu anlamlı bir şekilde değerlendirmesi ve daha sonra performans sorunlarına yönelik operasyonel değişiklikler yapması zor olacaktır.
Mevcut ve geçmiş performansın ölçümlerine dayanan iş başarılarını veya sorunlarını vurgulamanın yanı sıra, KPI’lar gelecekteki sonuçlara işaret edebilir, yöneticilere olası işletme sorunları hakkında erken uyarılar verebilir veya yatırım getirisini en üst düzeye çıkarmaya yönelik fırsatlar konusunda rehberlik edebilir. Bu tür bilgilere dayanarak, daha az veriye dayalı rakipler karşısında rekabet avantajı elde etme potansiyeli ile iş operasyonlarını daha proaktif olarak yönetebilirler.
Bir KPI Nasıl Tanımlanır?
Anahtar performans göstergelerini tanımlamak zor iş olabilir. KPI’daki işlemsel kelime “anahtardır” çünkü her KPI bir performans ölçütüyle belirli bir işletme sonucuyla ilişkili olmalıdır. Bir KPI tanımlarken şu adımları izleyin:
İstediğiniz sonuç nedir?
Bu sonuç neden önemlidir?
İlerlemeyi nasıl ölçeceksiniz?
Sonucu nasıl etkileyebilirsin?
İş sonuçlarından kim sorumludur?
Sonucuna ulaştığını nereden bileceksin?
Sonuca yönelik ilerlemeyi ne sıklıkla gözden geçireceksiniz?
KPI Türleri Nelerdir?
Kuruluşunuzun amaçlarına ve hedeflerine bağlı olarak, çeşitli anahtar performans göstergelerini takip edebilirsiniz.
Doğru başlangıçta doğru KPI’ların seçilmesi, şirketinizin performansı hakkında eyleme geçilebilecek ve yararlı bilgiler alabilmek için çok önemlidir. Her işletme departmanı farklı KPI’ları ölçer çünkü hepsinin farklı görevleri ve hedefleri vardır.
Beş ana KPI türü vardır:
İşletme KPI’ları
Finansal KPI’lar
Satış KPI’ları
Pazarlama KPI’ları
Proje Yönetimi KPI’ları
Pazarlamacıların Bilmesi Gereken Önemli KPI’lar
ROI (Return on Invesment) Nedir ?
Yatırımın geri dönüşü olarak tanımlanır. Kısaca ne koydum ne aldım parametresidir. 100 lira harcama yaptım, 150 lira kazandı isem 150/100 = 1,5 veya %150 lik bir ROI var demektir.
CR (Conversion Rate) Nedir ?
Türkçe’ye, dönüşüm oranı olarak çevirebiliriz. Ziyaretlerden (tıklamalar) kaç tanesinin satış veya benzeri bir hedefe dönüştüğünün oranıdır. Formülü Conversion / Tıklama şeklindedir. Örneğin sayfamızı 100 kişi ziyaret etti ve bunlardan 2’si iletişim formunu doldurdu ise, bu form için CR= 2/100=%2 dir.
Aşağıda ise pazarlamacılar için önemli bazı KPI ları görebilirsiniz
Finansal Performansla İlgili KPI’lar
1. Net Kar (Net Profit)
2. Net Kar Marjı (Net Profit Margin)
3. Brüt Kar Marjı (Gross Profit Margin)
4. Faaliyet Kar Marjı (Operating Profit Margin)
5. Fazla Vergi ve Amortisman Öncesi Kar (EBITDA)
6. Gelir Artış Oranı (Revenue Growth Rate)
7. Toplam Paydaş/Hissedar Getirisi (Total Shareholder Return (TSR))
8. Ekonomik Katma Değer (Economic Value Added (EVA))
9. Yatırımın Getirisi (Return on Investment (ROI))
10. İşletme Sermayesi Getirisi (Return on Capital Employed (ROCE))
11. Varlık Getirisi (Return on Assets (ROA))
12. Özvarlık Getirisi (Return on Equity (ROE))
13. Borç-Özsermaye Oranı (Debt-to-Equity (D/E) Ratio)
14. Nakit Dönüşüm Döngüsü (Cash Conversion Cycle (CCC))
15. Cari Oran (Working Capital Ratio)
16. Faaliyet Gider Oranı (Operating Expense Ratio (OER))
17. Sermaye-Satış Oranı (CAPEX to Sales Ratio)
18. Fiyat Kazanç Oranı (Price Earnings Ratio (P/E Ratio))
Müşteri ile ilgili KPI’lar
19. Net Tavsiye Skoru (Net Promoter Score (NPS))
20. Müşteri Koruma Oranı (Customer Retention Rate)
21. Müşteri Memnuniyeti Endeksi (Customer Satisfaction Index)
22. Müşteri Karlılığı Skoru (Customer Profitability Score)
23. Müşteri Yaşam Süresi Değeri (Customer Lifetime Value)
24. Müşteri Kaybı Oranı (Customer Turnover Rate)
25. Müşteri Bağlılığı (Customer Engagement)
26. Müşteri Şikayetleri (Customer Complaints)
Pazarlama Performansı ile İlgili KPI’lar
27. Pazar Gelişme Oranı (Market Growth Rate)
28. Pazar Payı (Market Share)
29. Marka Değeri/Özü (Brand Equity)
30. Müşteri Yaratma Maliyeti (Cost per Lead)
31. Dönüşüm/Kambiyo Oranı (Conversion Rate)
32. Arama Motoru Sıralaması (anahtar kelimelerle) ve tıklama oranı (Search Engine Rankings (by keyword) and click-through rate)
33. Sayfa Gösterimi ve Geri Dönüş Oranı (Page Views and Bounce Rate)
34. Online Müşteri Bağlılığı Seviyesi (Customer Online Engagement Level)
35. Online Reklam Oranı (Online Share of Voice (OSOV))
36. Sosyal Ağ İzi (Social Networking Footprint)
37. Sosyal Etki Skoru (Klout Score)
Operasyonel Performans Ölçümünde Kullanılan KPI’lar
38. 6 Sigma Seviyesi (Six Sigma Level)
39. Kapasite Kullanım Oranı (Capacity Utilisation Rate (CUR))
40. İşleyim Atığı Seviyesi (Process Waste Level)
41. Sipariş Döngü Zamanı (Order Fulfilment Cycle Time)
42. Sevkiyat Dakiklik Oranı (Delivery In Full, On Time (DIFOT) Rate)
43. Envanter Fire Oranı (Inventory Shrinkage Rate (ISR))
44. Proje Takvimi Çeşitliliği (Project Schedule Variance (PSV))
45. Proje Gider Çeşitliliği (Project Cost Variance (PCV))
46. Kazanılan Değer Metriği (Earned Value (EV) Metric)
47. İnovasyon Havuzu Gücü (Innovation Pipeline Strength (IPS))
48. İnovasyon Yatırım Getirisi (Return on Innovation Investment (ROI2))
49. Pazara Sürüm Süresi (Time to Market)
50. İlk Kazanç (First Pass Yield (FPY))
51. Yeniden İşleme Seviyesi (Rework Level)
52. Kalite Endeksi (Quality Index)
53. Toplam Ekipman Verimliliği (Overall Equipment Effectiveness (OEE))
54. Süreç/Makine Arıza Seviyesi (Process or Machine Downtime Level)
55. İlk İlişki Azmi (First Contact Resolution (FCR))
Çalışan Performansı ile İlgili KPI’lar
56. İnsan Kaynağı Katma Değeri (Human Capital Value Added (HCVA))
57. Çalışan Getirisi (Revenue Per Employee)
58. Çalışan Memnuniyeti Endeksi (Employee Satisfaction Index)
59. Çalışan Bağlılığı Seviyesi (Employee Engagement Level)
60. Personel Müdafaa Skoru (Staff Advocacy Score)
61. Çalışan Erime Oranı (Employee Churn Rate)
62. Ortalama Çalışma Süresi (Average Employee Tenure)
63. İşe Devam Etmeme Faktörü (Absenteeism Bradford Factor)
64. 360 Derece Geridönüt Skoru (360-Degree Feedback Score)
65. Maaş Rekabet Oranı (Salary Competitiveness Ratio (SCR))
66. İşe Alım Zamanlaması (Time to Hire)
67. Eğitim Yatırımı Getirisi (Training Return on Investment)
Çevresel ve Sosyal Sürdürülebilirlik KPI’ları
68. Karbon Ayakizi (Carbon Footprint)
69. Su Ayakizi (Water Footprint)
70. Enerji Harcama Kapasitesi (Energy Consumption)
71. Saklama ve Geliştirme Seviyesine Göre Birikim (Saving Levels Due to Conservation and Improvement Efforts)
72. Tedarik Zinciri Ölçümü (Supply Chain Miles)
73. Atık Azaltma Oranı (Waste Reduction Rate)
74. Atık Geridönüştürme Oranı (Waste Recycling Rate)
75. Ürün Döngüsü Oranı (Product Recycling Rate)
SMART KPI nedir?
Bir performans göstergesinin alaka düzeyini değerlendirmenin bir yolu SMART hedefler kriterlerini kullanmaktır.
Bunlar: Belirli, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, Uygun, Zaman Sınırlı. Diğer bir deyişle:
Hedefiniz Spesifik mi?
Bu hedefe yönelik ilerlemeyi ölçebilir misiniz?
Amaç gerçekçi olarak ulaşılabilir mi?
Kuruluşunuzla hedef ne kadar alakalı?
Bu hedefe ulaşmak için zaman çerçevesi nedir?
KPI Yazmak ve Geliştirmek
Bir KPI yazarken veya geliştirirken, bu KPI’nın belirli bir iş sonucu veya hedefi ile nasıl ilişkili olduğunu göz önünde bulundurmanız gerekir. KPI’lar iş durumunuza göre özelleştirilmeli ve hedeflerinize ulaşmanıza yardımcı olacak şekilde geliştirilmelidir. KPI yazarken aşağıdaki adımları izleyin:
1. KPI’nız için net bir amaç yazın.
KPI’nız için net bir amaç yazmak, KPI’ların geliştirilmesinin en önemli konularından biridir. Bir KPI’nın kilit bir iş hedefi ile yakından bağlantılı olması gerekir. Kuruluşun başarısına entegre olması gerekir.
Aksi halde, bir iş sonucunu ele almayan bir hedefi hedefliyorsunuzdur. Bu, en iyi ihtimalle, kuruluşunuz üzerinde etkisi olmayan bir hedefe doğru çalışıyor olduğunuz anlamına gelir. En kötüsü, işinizin başka yerlere en iyi şekilde yönlendirilebilecek zaman, para ve diğer kaynakları israf etmesine neden olacaktır.
KPI’lar isteğe bağlı sayılardan daha fazlası olmalı. Kuruluşunuzun ne yapmaya çalıştığı konusunda stratejik bir şeyler ifade etmeleri gerekir. Bir şirketin iş modeli hakkında KPI’larına bakarak çok fazla şey öğrenebilirsiniz.
2. KPI’nızı paydaşlarınızla paylaşın
Doğru şekilde iletişim kurmazsa, KPI’nız işe yaramaz. Çalışanlarınız – kuruluş vizyonunu yerine getirmekle görevli insanlar ne olduklarını bilmiyorlarsa hedefler koymanın ne anlamı kalıyor? KPI’nızı paylaşmamak, kuruluşunuzun hangi yöne yöneldiğini göremeyen çalışanlarınızı ve diğer paydaşları yabancılaştırmak ve sinirlendirmek riskini taşıyabilir.
KPI’ların etkili olması için bağlamlara ihtiyacı var. Bu sadece ne ölçtüğünüzü açıklamakla değil, neden ölçtüğünüzü açıklamakla başarılabilir. Aksi halde, sadece sizin veya çalışanlarınız için bir anlamı olmayan bir ekrandaki numaralardır.
Çalışanlarınıza neyi ölçtüğünüzü neden ölçtüğünüzü açıklayın. Neden bir KPI’ya diğerine karar verdiğinizle ilgili soruları yanıtlayın. Ve hepsinden önemlisi? Dinleyin. KPI’lar yanılmaz değildir. Çalışanlarınızı dinlemek, kuruluşunuzun temel hedeflerinin nerede uygun şekilde iletilmediğini belirlemenize yardımcı olacaktır.
3. KPI’yı haftalık veya aylık olarak gözden geçirin.
KPI’larınızı düzenli olarak kontrol etmek, bakım ve geliştirmeleri için esastır. Tüm KPI’lar başarılı değildir. Bazılarının ulaşılamayan hedefleri var olabilir. Bazıları, gerçekleştirmeleri beklenen temel iş hedefini takip etmekte başarısız olabilir. Sadece düzenli olarak kontrol ederek KPI’larınızı değiştirme zamanının gelip gelmediğine karar verebilirsiniz.
4. KPI’nın uygulanabilir olduğundan emin olun.
Senin yapma KPI eyleme beş adımlı bir işlemdir:
İşletme hedeflerini gözden geçirin
Mevcut performansınızı analiz edin
Kısa ve uzun vadeli KPI hedefleri belirleyin
Ekibinizle hedefleri inceleyin
İlerlemeyi gözden geçirin ve yeniden ayarlayın
Bunun çoğunu çoktan geçtik, ancak hem kısa hem de uzun vadeli hedefler geliştirme ihtiyacına odaklanabilirsiniz.
Örneğin, yılın ilk çeyreğinde 1.500 bültene abone olmak istediğinizi varsayalım. Oraya ulaşmak için aylık, iki haftada bir veya hatta haftalık hedefler belirlemek isteyeceksiniz. Bu şekilde, uzun vadeli bir hedefe ulaşmak için yolunuzda gerekli olduğu sürece sürekli olarak yeniden değerlendirebilir ve değiştirebilirsiniz.
Hedefleri her aya göre eşit olarak bölebilirsiniz. Bu durumda Ocak ayında 500 abonelik, Şubat ayında 500, Mart ayında ise 500 abone olacaktır. Ancak, daha spesifik olmak isteyebilirsiniz. Ocak ve Mart aylarında Şubat ayından daha fazla gün vardır, bu yüzden belki de bu aylar için 600’lük bir hedef belirlemek isteyebilirsiniz. Veya belki de Şubat ayında genellikle daha fazla web sitesi trafiği elde edersiniz (belki de işletmeniz büyük bir ticari fuarda bulunur), bu nedenle o ay içinde 800 hedef belirlemeye karar verirsiniz.
Her ne ise, kısa vadeli hedefler belirlemek için KPI hedeflerinizi kırdığınızdan emin olun.
5. İşletmenizin değişen ihtiyaçlarına uyacak şekilde KPI’nızı geliştirin.
Hiç güncellenmeyen KPI’lar hızlı bir şekilde eski hale gelebilir.
Örneğin, kuruluşunuzun yakın zamanda yeni bir ürün hattı başlattığını veya yurt dışına açıldığını varsayalım. KPI’larınızı güncellemezseniz ekibiniz taktiksel veya stratejik yöndeki değişikliği yakalamayan hedefleri kovalamaya devam edecektir. Sonuçlarınıza göre, yüksek düzeyde performans göstermeye devam ettiğinizi düşünebilirsiniz.
KPI’larınızı aylık olarak (veya ideal olarak haftalık olarak) incelemek size ince ayar yapma veya tamamen değiştirme şansı verecektir. Aynı hedefe ulaşmanın yeni ve muhtemelen daha etkili yollarını bile bulabilirsiniz.
6. KPI’nın ulaşılabilir olduğunu görmek için kontrol edin
Takımınız için ulaşılabilir hedefler belirlemek esastır. Çok yüksek bir hedef, ekibinizin başlamadan önce bile pes etmesi riskini taşır.
7. KPI hedeflerinizi gerektiği gibi güncelleyin
KPI’lar statik değildir. Her zaman gerektiği gibi gelişmeleri, güncellemeleri ve değiştirmeleri gerekir. KPI’larınızı belirler ve unutursanız, artık işinizle ilgili olmayan hedefleri takip etme riskini alırsınız.
Yalnızca KPI’larınıza karşı nasıl performans gösterdiğinizi değil, aynı zamanda hangi KPI’ların tamamen değiştirilmesi veya çöpe atılması gerektiğini görmek için düzenli olarak kontrol etme alışkanlığı edinmelisiniz.
KPI Panosu nedir?
Bir KPI panosu, bireysel KPI’lara, takım hedeflerine ve şirket hedeflerine yönelik ilerlemeyi izlemek için ölçtüğünüz tüm ölçümleri gösteren tek bir bilgi kaynağıdır.
Örneğin, ekip liderleri farklı çalışanlar için birden fazla KPI tanımlarsa, bir KPI gösterge tablosu onlara tanımladıkları ve atadıkları tüm KPI’lar için ölçtükleri bireysel ölçümleri gösterir. Aynı şekilde, şirket liderleri her ekibin şirket hedeflerine yönelik ilerlemesini ve katkılarını izlemek için KPI panolarını kullanabilirler.