Hipertansiyon Nedir?
Kalpten vücuda pompalanan kanın atar damarın duvarına uyguladığı basıncın kalp hastalıklarına sebep olabilecek düzeyde yüksek olduğu tıbbi duruma hipertansiyon ya da yüksek tansiyon denir.
Tansiyon yani damar duvarlarına uygulanan kan basıncı, kişinin kalbinin pompaladığı kan miktarı ile atardamarlar veya toplardamarlardaki kan akışına karşı meydana gelen direnç miktarına göre belirlenir. Kalp atarken ölçülen kan basıncı sistolik, kalp gevşediğinde ölçülen tansiyona ise diyastolik değer denir. Sistolik basınca küçük tansiyon, diyastolik basınca ise büyük tansiyon denir. Kalp damar rahatsızlığı olmayan ve 18 yaşın üstünde olan kişilerin ishtirahat halindeki sistolik değeri en fazla 120mmHg veya 12, diyastolik değer ise 80mmHg veya 8 olamlıdır. Bu tansiyon değeri 12/8 olarak okunur. Tansiyon yüksekliği olan kişilerde ise bu değer normalin üzerinde seyreder.
Hipertansiyon Belirtileri Nelerdir?
Tansiyon değeri 180/110mmHg’nin üzerinde olmadığı sürece kişide herhangi bir belirti olmayabilir. Fakat uzun süre yüksek seyrettiğinde çeşitli zararlar verebilir. Yaygın olarak görülen yüksek tansiyon belirtileri şu şekilde sıralanabilir:
- Nefes darlığı yaşama
- Bulanık veya çift görme
- Kulak çınlamaları
- Burunda kanama
- Kalpte ağrı ve düzensiz kalp atışları
- Özellikle geceleri sıkça idrara çıkma
- Bacaklarda ödem ve şişlik
- Halsizlik, yorgunluk ve isteksizlik hali
- Baş dönmeleri ve baş ağrısı
Hipertansiyon Nedenleri Nelerdir?
Tansiyon yüksekliği neden olur? Sorusunun iki temel cevabı genetik ve çevresel faktörlerdir. Birinci derece yakınlarda hipertansiyon olan kişilerde tansiyon yüksekliği olma olasılığı çok daha fazladır. En sık görülen yüksek tansiyon nedenleri ise şu şekilde sıralanabilir:
- Aşırı tuz içeren besinler tüketilmesi
- Aort damarının kalpten çıkan bölümünün dar olması
- Böbrek tümörleri
- Tiroit hastalıkları
- Hamilelik
- Obezite
- Yüksek kolestrol
- Şeker hastalığı
- Kafa içindeki basınç yüksekliği
- Kronik veya akut gelişen böbrek hastalıkları
- Sigara ve alkol kullanılması
- Soğuk algınlığı ilaçları, bazı ağrı kesiciler ve doğum kontrol hapları gibi ilaçlar
- Böbrek üstü bezlerinden aşırı salgılanan kortizon veya aldesterona bağlı oluşan crohn ve cushing hastalıkları
Hipertansiyon Nasıl Teşhis Edilir?
Doktor, hipertansiyon şikayetiyle giden hastanın öncelikle tansiyonunu ölçer. Bu cihaz tansiyon değerinin mmHg yani milimetre civa değerini verir. Bu ölçümün ilk ve daha yüksek olan değeri kalp attığındaki basıncı gösteren sistolik değeri ölçer. Daha düşük olan ikinci sayı değeri ise, nabız atışları arasındaki kalbin dinlendiği basınç değeri olan diyastolik değeri verir.
18 yaş üstü kişilerde tansiyon ölçümü 4 ana kategoriye ayrılabilir:
Normal Tansiyon: 120/80 mmHg altındaki değerlerdir.
Öncül Hipertansiyon veya Öncül Yüksek Tansiyon: 120-129/80-89 mmHg ve üzeri değerlerdir. Bu durumda bir tedavi yapılmazsa tansiyon kötüleşme eğilimindedir.
1.Evre Hipertansiyon: 130-139/80-89 mmHg arasındaki değerlerdir.
2.Evre Hipertasniyon: 140/90 mmHg arasındaki değerlerdir.
Normal şartlarda bireyin tansiyonu okunurken her iki değerde önemlidir. Fakat 50 yaş üstü kişilerde sistolik değer daha fazla önem taşır. Doktor hipertansiyon tanısını koymadan önce hastaya en az 2 veya 3 kere tansiyon ölçümü yapar. Doktor bunun yanı sıra kişinin evde kendi tansiyonunu da ölçümlemesini ister. Bunun yanında ambalatuvar kan basıncı izleme ismindeki 24 saatlik bir testte önerilebilir. Bu testin yapıldığı cihaz, 24 saat boyunca kişinin tansiyonunu düzenli aralıklarla ölçer ve tansiyonun gece-gündüz değerlerinin değişiminin ölçümünü sağlar. Bu değerlerin sonucunda doktor hastanın fiziki muayenesini yaparak kan, idrar, kolestrol ve elektrokardiyogram testi yapmasını isteyebilir.
Hipertansiyon Nasıl Tedavi Edilir?
Yüksek tansiyon hastalarının tedavilerinde ilk adım olarak yaşam tarzı değişikliği uygulanır. Bu değişikler şu şekilde olabilir:
- Tuz tüketiminin azaltılması
- Fazla kilolu ise ideal kiloya ulaşması
- Meyve ve sebze tüketiminin artırılması
- Sigara ve alkol kullanımının bırakılması
- Düzenli bir egzersiz programı benimsemesi
- Margarin ve kuyruk yağı gibi doymuş yağ oranı olan yağların diyetten çıkarılması
Bu değişikliklere rağmen kişinin tansiyonu düşmüyorsa ilaç tedavisi başlanır. Kronik bir hastalık olan hipertansiyon düzenli kontrol edilmesi gereken bir rahatsızlıktır. Tedavide başarılı olunması için hastanın ilaçlarını düzenli alması ve doktor kontrollerine periyodik bir şekilde gitmesi gerekir.
Tansiyonu Ne Düşürür?
Yüksek tansiyonu olan hastalar için evde tansiyon düşürücü bazı uygulamalar yapılabilir. Bunlardan bazıları şu şekilde sıralanabilir:
- Tansiyon yüksekliği yaşandığı zaman bir bardak suya bir limonun suyu sıkılarak içilmesi kan basıncını düşürebilir.
- Yüksek tansiyon olduğu zaman hastanın elleri ve ayaklarını suyla yıkaması veya soğuk su ile duş alması kan basıncını düşürücü etki sağlayabilir.
- Tuzsuz yoğurt ayran tüketilmesi de tansiyonu düşürebilir. Yalnız özellikle tuzsuz olması gereklidir.
- Halk arasında yaygın olarak kullanılan sarımsak kan basıncını düşürücü bir özellik taşır.
- Nar suyu, greyfurt suyu ve kekik suyu gibi besinler de kan basıncını düşürerek tansiyonun düşmesine yardımcı olur.
Dilerseniz bu konu ile ilgili videomuzu izleyebilirsiniz.