Ticaret eyleminin insanlık tarafından keşfedilmesi insanlık tarihinin erken dönemlerine dayanmaktadır. Pek çok tarihçi ticaretin, takas yöntemiyle başlamış olduğunu düşünmektedir.
Ticaretin ortaya çıkış nedeni, insanın ihtiyaçlarını karşılama arzusudur. Üretimin ve kaynakların kısıtlı olmasından dolayı insan, kendinde olmayan mal veya hizmeti bir başkasından sağlamak istemiş, bunun için de kendinde bulunan mallar ile değiş tokuş yapmaya başlamıştır.
Tarımsal faaliyetlerin genişlemesiyle yeni değişim araçları ortaya çıkmış ve ticaret hacmi artırılmış ve bu hacim BARTER ismini almıştır. Paranın icat edilmesiyle barter etkisini kaybetmiş olsa da son zamanlar da adından çok bahsedilmektedir. Peki, barter nedir? Nasıl çalışır?
Barter, bir firmanın satın aldığı mal ve hizmetin bedelini kendi ürettiği mal veya hizmetle geri ödemesidir. Para olmaksızın yapılan, sahip olunan mal ve hizmete karşılık, ihtiyaç duyulan mal ve hizmetin satın alınması işlemidir.
Barter, dünya da özellikle ABD’de 45 yıldır uygulanan bir sistem. Bugün çeşitli ülkeler de 600 binden fazla kuruluş barter sistemini kullanmaktadır. The Business Trend Analysts’in yaptığı araştırmada Dünya Ticaret’inin yüzde 40’ı barter sistemi ile yapılmaktadır. Kullanımı günden güne artmaktadır. Peki, Türkiye’de barter nedir? Nasıl çalışır? Avantajları ve Dezavantajları nedir?
Barter, yasal bir iştir. Ticaret kanunu ve borçlar kanunu hükümlerine tabidir. Uygulamaları Maliye bakanlığı tarafından denetlenmekte ve onaylanmaktadır.1992 yılından beri uygulanmaktadır. Detaylı bir inceleme ve araştırma yaptığımda özellikle doğu ve güneydoğu Anadolu’da ki işletmeler Barter istiyor.
Barter Sisteminde, 3 taraf vardır. Alıcı, Satıcı, Barter şirketi. Diyelim ki; Üretici firmasınız, Ürününüzü güvenilir bir ortamda satmak ya da pazarınızı genişletmek istiyorsunuz. Barter Şirketi’ne gidiyorsunuz. Şirkete önce üye oluyorsunuz ve üye olurken barter şirketine teminat vermek zorundasınız. Üyeliğiniz onaylandığında Talepleriniz dikkate alınıyor ve Barter şirketi üzerinden belirli tarih ve saatte ürününüz için seans oluşturuluyor. Ürününüzü almak isteyen alıcı ile bir araya getirilip anlaşmanız sağlanıyor. Anlaşma sağlandıktan sonra işleme onay verilir ve ticaret başlar. Siz satıcı olarak ürününüzü sattınız ve faturayı karsı tarafa kestiniz, alacağınızı isterseniz alıcı firmadan başka bir ürün alarak ya da barter şirketinden barter çeki alabilirsiniz. Barter Şirketi’ne üye olan firmalara barter çekinizi vererek ürün alabilirsiniz. Burada bütün sorumluğu barter şirketi yükleniyor.
Barter’ı borsa gibi düşünebilirsiniz. Üye oluyorsunuz ve belirli seansları var, siz alacağınız ürünün fiyatını yüksek bulduğunuzda barter firması ile görüşüp, Karşı firmanın fiyatı düşürmesini talep edebiliyorsunuz. Barter burada aracılık faaliyetini yürütüyor ve bunun
karşılığında belirli komisyon alıyor(Komisyon yüzde 5’e kadar çıkabiliyor).Bu komisyonu barter şirketine nakit ödemek zorundasınız.
Barter sözleşmesine göre barter ile alım yapıp borçlandığınızda verdiğiniz teminat şekline göre 12 ayda ürün satarak borcunuzu ödemeniz gerekir; bu olmadığında vade sonunda borcunuzu nakit ödersiniz. Barter piyasasında TL, Dolar, Euro kullanılmaktadır. Genellikle dolar kullanılmaktadır.
Barter sisteminin avantajları ne derseniz; Pazarınızı genişletir, Yeni pazarlar bulmanızı sağlar, stoklarınızı eritir, en önemlisi tahsilat garantisi sağlar.
Barter sistemi güvenli mi derseniz; Bu sizin çalıştığınız barter Şirketi’ne bağlı, genel olarak barter sisteminin işleyişine ve prosedürlerine baktığımız da güvenli diyebiliriz.
Mesela; Siz barter şirketinde bir ürün sattınız. Karşı alıcı firmada battı bu durum da alacağınıza bir şey olmuyor ve alacağınız barter şirketi tarafından garantili olup, Barter şirketi size nakit veya barter çeki ile ödeme yapıyor.
Kısaca özetlemek gerekirse;
Barter şirketleri ticaret sektörüne yeni bir soluk getirebilirler. Prosedürlerine ve uygulamalarına baktığımız da güvenli bir ortam yaratıyorlar, tabi bunda önemli olan yukarıda da yazdığım gibi çalıştığınız barter şirketi. Barter şirketinizi seçerken çok önem gösterin. Özellikle kuruluş tarihlerine bakın.
Barter’ları bir banka gibi düşünün. Hemen hemen işleyiş tarzları aynı sadece barter da para yok takas var.
Barter da güven ortamını artırmak için devlet ’in yaptırımlarının artırılması ve devlet ‘in barter’ı teşvik etmesi gerekir. Bu sayede güvenli bir ticaret ortamının olacağı düşüncesindeyim.
Elimden geldiğince kısa ve öz bir şekilde barter Sistemi’ni anlattım. Umarım faydası olur.