Tarihler 19 Ağustos 1839’u gösteriyordu fotoğraf hayatımıza girdiğinde. 21 Ekim 1839’da Marsilya rıhtımında bir an önce Scamandre gemisine binmek isteyen sabırsız bir kalabalık vardı. Yolcular arasında Fransız ressam Émile Jean Horace Vernet, ressam Charles Marie Bouton ve daguerreotype uygulayıcısı Frédéric Auguste Antoine Goupil-Fesquet de vardı. Amaçları dünyanın ilk fotoğraf gezisini gerçekleştirmekti. Öyle de oldu. Malta, Santorini, İskenderiye, Kahire, Luksor, Süveyş, Sina Dağı, Gazze, Beytüllahim, Kudüs, Nablus, Şam, Trablusşam, Beyrut, Larnaka, Rodos, Kos, İzmir, Çanakkale, İstanbul ve Roma’dan geçtiler. 2019 bu yolculuğun 180. yılı. Aynı güzergâhta günümüzün fotoğraf teknikleriyle çekimler yapmak amacıyla yola çıkan Engin Özendes, Bir Yol Öyküsü: Fotoğrafın Ardından 180 yıl projesi için harekete geçti. Farklı uzaklıklarda, farklı bölgelere giden on fotoğrafçı otuz bir yerde çekim yaptı. Yolculuğun bugünkü kahramanları ise Coşkun Aral, Laleper Aytek, Ali Borovalı, Murat Germen, Sinan Koçaslan, Yusuf Sevinçli, Alp Sime, Lale Tara, Serkan Taycan ve Cem Turgay.
GEÇMİŞE BAĞLI KALMADIK
Proje koordinatörü Engin Özendes, “Frédéric Auguste Antoine Goupil-Fesquet, gezi izlenimlerini 1843’te yayımlanan Horace Vernet’nin Doğu Seyahati adlı kitapta kaleme almış. Bu sayede gidilen yerleri tespit ettik. 180. yılı bekledim. Rota tamamen aynı değil. Bugünün ulaşım şartları ile gidebileceğimiz 31 istasyon belirledim.” diyor. Ve devam ediyor Engin Hanım: “On arkadaşım bu projede yer aldı. Onları uzun yıllardır takip ediyorum. Kime hangi bölge uyar, kendimce paylaşımlar yaptım.” Özendes, özellikle Ortadoğu’da çekimler yaparken Coşkun Aral ve Murat Germen’in tutuklanma aşamasına gelen bazı olumsuzluklar yaşadığını hatta Gazze ve Şam’a giremediklerini belirtti. Bugünü belgelediklerini dile getiren Özendes, sergide hem bugünden hem de geçmişten 400’ün üzerinde kare olduğunu söylüyor. Pera Müzesi’ndeki sergi, 1 Mart 2020’ye kadar açık olacak.
LALE TARA: KOS’TA DÜŞLERİMİ GERÇEKLEŞTİRDİM
1839 yılında gerçekleşen ilk fotoğraf gezisinin gerçekleştiği rotanın izini şimdinin olanaklarıyla yeniden sürmenin büyük bir ayrıcalık olduğunu belirten Lale Tara, çekimlerini Kos’ta gerçekleştirdi. Kos’ta düşlerinin peşinden gittiğini belirten Tara şöyle konuşuyor; “Antik çağın büyük ressamı, Kos’lu Apelles ne yazık ki Kos’lu Afrodit adlı eserini tamamlayamadan ölmüştü. Düşlediğim öykü ona olan saygımı anlatan bir sahneyle başlayacak, kameranın karşısına Afrodit olarak geçecek, yapıtı da Apelles’e Saygı olarak adlandıcaktım. Projede çektiğim her bir karenin içinden geçen Kos Adası’nın tarihi ve güncel dokusunun, kurguladığım öyküyle buluşup bütünleşmesi için özen gösterdim.”
MURAT GERMEN: MISIR’DAKİ EMPERYALİZMİ BELGELEDİM
İskenderiye, Kahire, Luksor ve Süveyş’e giden Murat Germen, Mısır’daki emperyalizm etkilerini belgelemiş. “Amacım emperyalist ülkelerin dünyaya hakim olurken kullandıkları stratejiler ile koloniyalizm ve sömürgeciliğin izlerini sürmekti.” diyen Germen, “Özellikle Süveyş Kanalı için İngilizlerin Mısır’da yapmadıkları manipülasyon kalmamış. Gittiğim yerlerde emperyalizmin izlerini kayıt altına almaya odaklandım. Bu fotoğrafları işlenmiş bir suç sonrası yapılan ‘olay yeri inceleme’ için gerekli deliller olarak da görmek olası. Emperyalizmin günümüzde biçim değiştirdiğini düşünüyorum.” şeklinde konuştu.