Köpekler ve Kokular: Beyin Taramalarına Göre Köpekler Aslında Kokularla ‘Görebilir’. Diyabet, kanser ve hatta pozitif COVID-19 vakalarını koklamaya kadar, hepimiz köpeklerin güçlü bir koku alma duyusuna sahip olduğunu biliyoruz. Yine de araştırmacılar, köpek beyinlerindeki koku ağlarının büyüklüğünü görünce şaşırdılar.
Cornell Üniversitesi’nden veteriner nörogörüntüleme araştırmacısı Erica Andrews ve meslektaşları, MRI taramalarını kullanarak evcil köpeklerin koku alma beyin yollarını haritalandırdılar.
Verilerle ekip, köpek beyninin sinir yollarının 3D haritalarını oluşturdu ve koku alma beyin bölgelerini birbirine bağlayan geniş beyaz cevherin izini sürdü ve köpeklerin koku alma ve görme sistemleri arasında büyük, daha önce bilinmeyen bir bilgi yolunu ortaya çıkardı.
Cornell Üniversitesi nörogörüntüleme araştırmacısı Pip Johnson, “Burun ve oksipital lob, işlevsel olarak köpeklerdeki görsel korteks arasındaki bu bağlantıyı hiçbir türde görmedik” diye açıklıyor.
“Gerçekten tutarlıydı. Ve boyut açısından, bu yollar insan koku alma sisteminde tarif edilenlerle karşılaştırıldığında gerçekten dramatikti, daha çok görsel sistemlerimizde göreceğiniz gibi. “
Bu muhtemelen zeki köpek arkadaşlarımızın görmeden bile son derece muhteşem varlıklar olduğunun kanıtı. Emekli veteriner Laura Sanders verdiği demeçte, “Eğitimli köpeklerin ve tespit köpeklerinin davranışlarına dayanarak bu bağlantının var olduğunu teorize eden birçok insan oldu, ancak kimse bunu kanıtlayamadı” diyor.
Bir köpeğin burnu, biz insanların 50 milyon kadar koku alma reseptörüne kıyasla 220 milyondan fazla koku algılayıcı hücre ile etkileyici bir şekilde donatılmıştır. Sadece bu organla, köpekler mekansal farkındalık oluşturabilir, kimyasal iletişimleri okuyabilir, ruh halimizi hissedebilir ve her türlü şeyi izleyebilirler.
Johnson, “Köpeklerde bir ton anlam ifade ediyor. Bir odaya girdiğimizde, öncelikle kapının nerede olduğunu, odada kimin olduğunu, masanın nerede olduğunu bulmak için vizyonumuzu kullanırız. Oysa köpeklerde, bu çalışma, koku almanın, çevrelerini nasıl öğrendikleri ve kendilerini nasıl yönlendirdikleri açısından vizyonla gerçekten bütünleştiğini göstermektedir” diyor.
Taranan 23 köpek içinde, araştırmacılar ayrıca koku alma ampulünü (aşağıdaki resimde) diğer dört beyin bölgesine de güçlü bir şekilde bağlayan beyaz beyin maddesinin bilgi yollarını belirlediler.
Köpekler ve Kokular
Tıpkı insanlarda olduğu gibi, piriform kortekse (yeşil) ve limbik sisteme (mavi) giden koku alma yollarının kokuyu hafızaya ve duygulara bağlaması muhtemel. Entorinal korteksin (pembe yol) kokuları işlediği ve ayrıca hafızaya bağlandığı düşünülmekte.
Görme bağlantılarının yanı sıra, koku alma ampulü ile kortikospinal sistem (turkuaz) yoluyla beyin sapı arasındaki bağlantılar da beklenmedik bir bulguydu. Bu bağlantılar, Andrews ve meslektaşları, daha yüksek beyin işlemesine girmeden, kokulara daha içgüdüsel tepkilerin ortaya çıkmasına izin verebilir.
Araştırmacılar, görüntüleme modellerinde gördüklerini doğrulamak için iki köpek beynini inceledi. Bununla birlikte, bu fiziksel bağlantıların diğer türlerden bu beyin bölgeleri hakkında bildiklerimize dayanarak spekülasyonların ötesinde ne anlama geldiğini kesin olarak söyleyebilmemiz için elektrofizyolojik araştırmanın gerekli olduğuna dikkat çekiyorlar.
Ve elbette, bu aşamada köpeklerin kokuları ‘görebildiği’ anlamına gelip gelmediği hakkında hiçbir fikrimiz yok, ancak beyin oldukça garip şeyler yapabiliyor.
“Bu bulgular, koku alma sisteminin köpek bilişinde baskın olmasa da belirgin bir rol oynadığını ve köpek bilişlerini incelerken dikkate alınması gereken hayati bir ağ haline getiren ana işleme yollarının çoğunda bağlantılara sahip olduğunu göstermektedir.”
Andrews ve meslektaşları, bir sonraki adımda kedilerin ve atların koku alma sistemlerini haritalamayı hedefliyor. Her ikisinin de inanılmaz koku alma güçleri vardır, ancak atlar otoburdur, bu yüzden muhtemelen koku alma duyularını çok farklı kullanırlar. Ayrıca ön veriler, kedilerdeki koku alma beyin yollarının köpeklerden daha geniş olabileceğine bile işaret ediyor.
Kaynak: The Journal of Neuroscience