Herkesin bildiği üzere Türkiye insansız hava araçları konusundaki uzmanlığını, insansız deniz ve kara araçlarına da yansıtmak ve insansız sistemler konusunda dünyaya öncülük etmek istiyor. Deniz sahasında bu girişimin ilk ürünü, Ares Tersanesi ve Meteksan ortaklığında geliştirilen ULAQ SİDA ailesi oldu ve hepimiz 4 farklı platforma sahip bu aileyi çok sevdik. Ancak gelişmelerin burada kalmayacağı ve İHA sektöründeki Baykar Savunma-TUSAŞ tatlı rekabetinin burada da yaşanması bekleniyordu ve öyle de oldu.
Türk savunma sanayisinin ortaya koyduğu insansız deniz aracı çözümlerine, 2 yeni aracı içinde barındıran güçlü bir aile daha katılıyor. SEFİNE Tersanesi, ASELSAN, SEFT Gemi Tasarım, ARMELSAN, ROKETSAN ve Türk Loydu, Mavi Vatan’ın güvenliği için mükemmele giden yolda güçlerini birleştirdiler. Bu güçlü ortaklığın üreteceği RD-09 İDA (İnsansız Deniz Aracı) olarak, NB-57 ise Denzialtı Savunma Harbi (DSH) Aracı olarak tasarlandı ve üretilecek farklı modeller de yolda. 7 Temmuz 2021 tarihinde NB-57’nin Sac Kesimi ve RD-09’un Kaynak Töreni gerçekleşti ve belki de dünyanın en iyi SİDA’ları kısa süre sonra TSK saflarında olacak.
Bizde RD-09 ve NB-57 ile ULAQ versiyonları arasında yaşanacak tatlı bir rekabette, hangisinin ön plana çıkacağını sizlerle beraber araştırmak istedik. İDA gibi dünya genelinde çok bakir kalan bir sektörde bile milli çözümlerimizi kıyaslar duruma gelmemize vesile olan herkese şimdiden teşekkürlerimizi sunuyoruz.
2 Milli SİDA Ailesinin Bilek Güreşini Kim Kazanır?
Karşınızda ULAQ SİDA ve ULAQ DSH’ye karşı RD-09 ve NB-57. Karakteristik özellikler ile başlıyoruz.
ULAQ SİDA’nın boyu 11 m ve ULAQ DSH’nin boyu 11,8 m iken RD-09 ve NB-57’nin boyu 15 m. Dolayısıyla Sefine Tersanesinin daya büyük bir SİDA tasarladığını görüyoruz. Tabi bu husus, menzilinden taşıdığı yüke kadar pek çok üstünlüğü de beraberinde getirecektir.
ULAQ SİDA’nın hızı 65 km/sa (35 knot) ve ULAQ DSH’nin hızı ise 45 km/sa (24 knot)’tir. Yeni SİDA’ların daha büyük olmalarına rağmen daha hızlı olduğunu da görüyoruz. Açıklanan bilgilerde her iki SİDA’nın 67 km/sa (36+ knot)’in üzerinde sürate sahip olduğu belirtiliyor.
Görevlerin icrasındaki en önemli parametrelerden biri olan seyir siasına baktığımızda ise yenilerin açık ara üstünlüğünü görüyoruz. ULAQ’ların menzili 400 KM (215 nm) iken RD-09’un menzili 1100 KM (600 nm)’yi geçiyor. Bu kapsamda gerçekten de tanıtım videosunda gösterildiği gibi RD-09 tek seferde Libya önlerine kadar seyir yapabiliyor.
Görev yani denizde kalma süresinin mümkün mertebe uzun olması da harekatın planlayıcılarının elini ciddi şekilde rahatlatan bir artıdır. Şimdiye kadar ULAQ’ın denizde kalış süresi ile alakalı bir bilgi paylaşılmadı ancak menzil ve sürat verilerini düşündüğümüzde 1-2 gün kalabileceğini değerlendirebiliriz. RD-09 ise 80 saatten fazla yani 3,5-4 gün denizde kalabilecek. Yeni SİDA’lar, bu konuda ciddi seviyede ilerdeler.
Açık kaynaklardan takip ettiğimiz kadarıyla ULAQ SİDA Deniz Durumu-5 (DD-5)’te yani 3 m dalga yüksekliğinde görev yapabiliyor ve DD-6’da yani 4 m’de hayatta kalabilme/dayanma kabiliyetine sahip. RD-09’un ise DD-4’te (2 m) görev yapabildiğini ve DD-5’te yüzmeye devam ettiğini görüyoruz. Bu kapsamda ULAQ SİDA’nın daha denizci bir tekne yapısına sahip olduğu açıktır.
ULAQ’ın haberleşme menzili 200 km iken RD-09’un menzili konusunda bilgi paylaşılmadı. Ancak 1100 km menzile sahip bir SİDA’nın uydu muhabere sistemiyle donatılacağını düşünebiliriz. Aynı özelliğe kuşkusuz ULAQ’ta kolayca sahip olabilecektir. Dolayısıyla burada eşitlik olduğunu kabul ediyoruz.
ULAQ SİDA’nın deplasmanı 6 ton ve faydalı yük kapasitesi 2 tondur. Bu değerlerin aradaki 1 m’lik fark nedeniyle ULAQ DSH’de biraz daha fazla olacağı düşünülebilir. RD-09’un ağırlık bilgisi henüz paylaşılmadı ancak, Çin’in Jari ismini verdiği 15 m’lik SİDA’nın ağırlığı tam 20 Ton. Mini destroyer olarak isimlendirilen Jari’nin 8 adet DAS (VLS) içerisinde hava savunma ve gemisavar füzeleri taşıdığını hesaba katacak olursak, RD-09’un da 10-15 Ton aralığında olacağı kanaatine kesinlikle varabiliriz. Faydalı yük kapasitesi de 3-4 Ton aralığında olacaktır. Yani yeni SİDA’lar, ULAQ’ların yanında cüsseli ve daha güçlü duruyorlar. Tanıtım videolarında da ULAQ korvet ve fırkateynler tarafından taşınırken, RD-09 ve NB-57’nin daha çok TCG ANADOLU ve DİMDEG gibi büyük gemiler tarafından taşınacağı ifade ediliyor.
Sizler gibi bizi de heyecanlandıran en önemli özellik ise tabi ki SİDA’ların taşıyacağı silah yükü. Bu aşamada ilk önce keşif-gözetleme, daha sonra da DSH versiyonlarını inceleyeceğiz. ULAQ SİDA tek seferde 4 adet L-UMTAS veya 2 adet L-UMTAS ve 4 adet Cirit füzesi taşıyabilmektedir. Ares Tersanesi ürününde Uzaktan Kumandalı Silah Sistemi-UKSS ise bulunmuyor. RD-09’un daha önce ifade ettiğimiz üzere boyut avantajını burada da misliyle görüyoruz. Özellikle trimaran gövde yapısı seçilerek yük kapasitesinin daha da artırılması bu açıdan müthiş bir esneklik sunuyor. RD-09 Silah Sistemi olarak; 8 adet L-UMTAS Füzesi veya 4 adet L-UMTAS ve 8 adet Cirit olmak üzere 12 füze veya 16 adet Cirit füzesi taşıyabiliyor. Ayrıca tüm bunların yanında Aselsan STAMP UKSS bulunduruyor.
Mavi Vatan ve hatta ötesinde denizaltıların korkulu rüyası olacak avcılarımıza bakacak olursak; ULAQ DSH, 2 adet 324 mm ORKA hafif torpidosunun yanında 12 adet sonoboy taşıyabilecek. NB-57 ise aynı anda 4 adet ORKA’nın yanında 6 adet DSH Roketi veya 24 adet sonoboy taşıma kapasitesiyle donatılmış durumda. Bu versiyonda da Sefine Tersanesi UKSS’den vazgeçmezken, Ares Tersanesinin bunu dikkate almadığını görüyoruz. SİDA’ların silah yükünü genel olarak değerlendirecek olursak RD-09 ve NB-57’nin muadillerini ikiye katladığını söyleyebiliriz.
Elektronik ve diğer sistemlere baktığımızda her iki ailenin de aşağı yukarı aynı oranda sahip olacağı özellikler ise donanmamızın gücünü ciddi oranda artıracak. SİDA’larımız; stealth yapıları sayesinde düşük RKA, ısı ve iz yayılımı, iletişimin koptuğu anlarda bile otonom olarak göreve devam edebilme, otonom ve sürü yetenekli seyir ve harekat kabiliyeti, dinamik konumlandırma ile bir noktada sabit kalma ve yüksek stabilite, gelişmiş elektrooptik sistemler sayesinde yüksek çözünürlüklü görüntü elde etme, uydu sistemi ile kontrol ve gerçek zamanlı görüntü ve video aktarımı, kargo uçakları, askeri gemiler veya kara yoluyla taşınıp görev noktalarına intikal edebilme imkan ve kabiliyetine sahip olacaklar.
Tespit ve Değerlendirmeler
Türk Deniz Kuvvetleri için ilk etapta 40 adet insansız suüstü/sualtı aracı, Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından tedarik edilecekti. Bunların hepsinin artık ULAQ olmayabileceğini değerlendirebiliriz.
Cüsse ve faydalı yük açısından RD-09’un daha büyük olması bazı konularda önemli bir artı olsa da bazı yönlerden de dezavantaj teşkil etmektedir. Örneğin İDA’ların en önemli avantajlarından biri küçük ve stealth karaktere sahip olmaları nedeniyle radarda görünmemeleri veya geç tespit edilmeleridir. Radarda uzak mesafelerden tespit olunmaları durumunda büyük gemiler tarafından avlanmaları kolaylaşır. Sizlerin de dikkatini çekeceği üzere bu durum Anka ile Bayraktar TB-2 arasındaki büyüklük-küçüklük oranına çok benziyor. TB-2 küçük ve daha az faydalı yüke sahip olmasına rağmen farklı özellikleriyle ön plana çıkmayı başardı ve en çok satılan İHA’mız oldu. ULAQ ile RD-09 arasında yaşanacak rekabette neler olabileceği konusundaki yorumlarınızı merakla bekliyor olacağım.
ULAQ SİDA üretim sürecine girdiğinde tüm dünyadaki tek rakibi Çin’in ürettiği Jari’ydi. Rekabet olmayan yerde ARGE sürecinin ivmelenerek artamayacağı gerçeğinden hareketle bu hususun SİDA teknolojimizin gelişimini olumsuz etkileme durumu vardı. Ancak yeni SİDA’lar sayesinde artık ciddi bir rekabet ortamı oluşacak ve TSK dünyada en iyi olma yolunda ilerleyen İHA’lardan sonra en iyi olmak için sürekli gelişen İDA’larla da donatılacak ve bu husus elbette ihraç yolunu da çok süratli bir şekilde açacaktır.