Bugün hepimiz, Sony PlayStation, Nintendo Wii ve Microsoft’un Xbox’ı üzere konsolları biliyoruz ve muhtemelen şu anda, televizyonumuzun yanında bunlardan birine yahut daha fazlasına bir yer ayırıyoruz. Başarılı bir oyun konsolu yüz milyonlarca ünite satabilir. Dahası, satılan her oyun için üreticisine inanılmaz ölçüde gelir sağlayabilir.
Fakat yakın geçmişte piyasaya sürülen her konsol, kendisine istekli bir izleyici kitlesi bulamadı. Magnavox Odyssey ve Atari VCS üzere çığır açan makineler, 1970’lerde bu konsepti milyonlarca meskene soktuğundan beri, birçok konsol gelip geçti. Ve kimileri, üreticisine “keşke hiç yapmasaydık” dedirtecek kadar başarısız oldu.
Aşağıda, işte bu başarısız konsollardan altı adedini bulacaksınız…
1. Amstrad GX4000 (1990)
30 yaşın altındaki herkese Amstrad markasını duymuştr. 80’lerde İngiltere’deki oyuncular için Lord Alan Sugar tarafından kurulan şirket, düşük maliyetli konut mikro bilgisayarları serisiyle ünlüydü. Dahası, Sinclair ZX Spectrum ve Commodore 64’e meydan okuyacak kadar da iddialıydı.
Lakin 90’ların sonunda, bu cins bilgisayarların özel oyun konsollarına taban kaybettiği bir periyotta, Amstrad da partiye katılmak için GX4000’i piyasaya sürdü. Kağıt üzerinde yeterli bir fikir üzere görünüyordu. Sistem, Amstrad’ın CPC bilgisayar serisinde kullandığı mimariye dayanıyordu ve bu nedenle mevcut bir kitaplığın avantajına sahipti. Birebir vakitte, piyasaya yeni çıkmış olan Sega Mega Drive / Genesis’ten çok daha ucuz bir seçenekti.
Ne yazık ki, oyunların birden fazla yalnızca CPC versiyonlarının düz portlarıydı ve saf güç açısından GX4000, Sega ve Nintendo’nun güçlü 16-bit konsolları tarafından adeta ezildi. Yazılım dayanağı azaldı ve geliştirilmekte olan birçok oyun, halkın ilgilenmediği anlaşılınca iptal edildi. Toplamda yaklaşık 15.000 adet satıldı ve Amstrad, 1991’de konsolun üretimini bitirmek zorunda kaldı.
2. Philips CD-i (1991)
Hollandalı elektronik devi Philips, 80’lerin sonlarında CD-ROM teknolojisinin ortaya çıkmasıyla filizlenen multimedya pazarını fethetme emelleri olan birçok şirketten biriydi. Aslında 1984’te CD-i (“interaktif” manasına gelen “i”) haline gelecek olan bir şey üzerinde çalışmaya başladı ve birinci üretim ünitesi 1991’de piyasaya çıktı.
Philips, Görüntü CD’leri, Karaoke CD’lerini ve eğitim başlıklarını içeren medyaya odaklanmasına karşın, CD-i’yi görüntü oyunlarının yararlı dünyasına bir bilet olarak öngördü ve hatta Nintendo ile Üstün Mario’ya dayalı özel oyunlar üretmek için bir mutabakat bile imzaladı.
Oyunculara yönelik yine tasarlanmış bir sistemin piyasaya sürülmesine ve Goldstar / LG, Grundig ve hatta Sony üzere şirketler tarafından uyumlu sistemlerin üretilmesine karşın CD-i, yaratıcısı için maliyetli bir ticari başarısızlık olmaktan kurtulamadı. Sırf yaklaşık 1 milyon adet satabildi ve tarihin tozlu raflarına çıkmaktan kurtulamadı.
3. Atari Jaguar (1993)
1990’larda Atari, 70’lerde ve 80’lerde büyük bir hakimiyet elde eden şirketten çok farklı bir şirketti. 1984 yılında kurulan Atari Corp., Warner Communications tarafından Commodore’un kurucusu Jack Tramiel’e satılan Atari’nin eski bilgisayar ve konut konsolu kısımlarının küllerinden doğdu.
Atari ST ve Atari Lynx üzere eserler, şirketin sırasıyla mesken bilgisayarlarına ve oyunlara olan ilgisini ortaya koydu, lakin 1993’e gelindiğinde, önemli bir hite gereksinimi vardı.
Jaguar, Cambridge merkezli Flare Technology tarafından geliştirildi ve dünyanın birinci 64-bit konsolu olarak tanıtıldı. Gerçekte ise CPU ve GPU 32-bit komut seti kullandı.
Jaguar’ın oyunlarının PlayStation üzere sistemler tarafından vaat edilenlerle karşılaştırıldığında hayli kolay olduğu ve sonunda 250.000’den az sistemin satıldığı ortaya çıktığında, kaçınılmaz son da gelmiş oldu.
4. 3DO Interactive Multiplayer (1993)
90’ların başındaki dünya hatırlandığında, 3DO konseptinin neden bu kadar ses getirdiğini anlamak kolay. Eski Electronic Arts efsanesi Trip Hawkins tarafından kurulan The 3DO Company’nin vizyonu, çok fazla yenilik vaat ediyordu.
3DO temel teknolojiyi oluşturacak ve akabinde Sanyo, Goldstar / LG ve Panasonic dahil olmak üzere öbür donanım üreticileri lisanslı üniteleri üretecekti. Mega Drive ve SNES’in en güzel oyuncular olduğu 1993’te kulağa epeyce heyecan verici geliyordu, lakin konsolun Kuzey Amerika’daki 700 dolarlık fahiş fiyatı, ana akım muvaffakiyet talihini öldürdü.
Sony PlayStation ve Sega Saturn 1994 yılında sahneye çıktığında, 3DO bariz bir formda güçsüz kaldı. Yaklaşık 2 milyon adet satıldı ve 3DO, odağını üçüncü şahıs yayıncılığına kaydırdı.
5. Sega 32X (1994)
90’ların başındaki 16-bit Mega Drive / Genesis’in başarısı, Sega’yı tıpkı vakitte bir sanayi başkanına dönüştürdü. Tabi bu başarıda, mavi kirpi Sonic’in de büyük hissesi vardı.
Şirket düşünülemez olanı yaptı ve global görüntü oyun pazarının birçoklarını Nintendo’dan çaldı. Mega Drive / Genesis ile SNES ortasında şiddetli bir rekabete yol açtı. Bununla birlikte, Sega bu inanılmaz muvaffakiyetten yararlanmaya geldiğinde tökezledi ve tanınan 16-bit sisteminin gücünü artırmak gayesiyle bir dizi yeni aygıt piyasaya sürdü.
Birinci olarak, ana akım başarısı için çok değerli olan ve ömrü boyunca yalnızca 2,24 milyon adet satan Mega CD geldi. Fakat, 1994’te piyasaya sürülen 32X çok daha maliyetli bir başarısızlıktı.
Mega Drive / Genesis ile birebir anda piyasaya sürülen yeni kuşak 32-bit Sega Saturn ortasındaki boşluğu kapatmayı amaçlıyordu. Bunun nedeni, Satürn’e yükseltmeyi göze alamayanların daha düşük maliyetli bir alternatife sahip olmalarıydı.
32X, Satürn ile tıpkı temel teknolojiye dayansa da, değerli kartuşlar kullanıyordu ve o kadar güçlü değildi. Birkaç oyun üretildi ve Sega, ‘gerçek’ 32-bit rakibine odaklanmak için üniteyi süratle durdurdu.
6. Virtual Uzunluk (1995)
Kimileri Wii U’yu Nintendo’nun en utanç verici donanım yanılgısı olarak görse de, bu ödül aslında Virtual Boy’a gidiyor. Game & Watch avuç içi serisi ve Game Uzunluk dahil Nintendo’nun en başarılı eserlerinden kimilerinin ardındaki isim olan Gunpei Yokoi tarafından geliştirilen Virtual Uzunluk, konut ve taşınabilir sistemin tuhaf bir birleşimiydi; 3D derinlik izlenimi yaratmak için özel bir LED ekran kullandı.
Konsol çok sayıda kusur yaptı: Yüklü olarak kırmızı olan görseller birtakım insanların baş ağrısına neden oldu ve bu bahttan kurtulacak kadar şanslı olanlar, konsol oynamanın tek yolu olan bir masanın üzerine kambur olmanın acısına katlanmak zorunda kaldılar.
32-bit işlemci içermesine karşın, Virtual Boy’un yazılımı çoğunlukla 2D’ydi, Sony PlayStation’ın yeni bir 3D grafik çağını müjdelediği bir vakitte çok az ilgi uyandırmaktan kaçamadı.
Daha da berbatı, Virtual Boy’da yayınlanan oyunlar en âlâ ihtimalle ortalamaydı ve bir yıl içinde şirket aygıtı iptal etti.