Suçu Bildirmeme Suçu Nedir?
Suçu bildirmeme suçu, işlenmekte olan veya işlenmiş olmakla birlikte sonuçlarını sınırlama imkanı bulunan herhangi bir suçun yetkili makamlara bildirilmemesi yani yetkili makamların bu suçun işlendiğinden haberdar edilmemesidir. Bu suçun düzenlenmesi ile amaçlanan, suç ve suçlu olanları takip ve cezalandırmakla hükümlü olan adli makamların saygınlığı ve adaletin ya da toplumun düzenliliğinin devamını sağlamasıdır.
Suçu Bildirmemeye Yönelik Kanuni Düzenleme Nedir?
Suçu bildirmeme suçu, 5237 sayılı TCK.'nun özel hükümlerin yer aldığı ikinci kitabın, dördüncü kısmında, “adliyeye karşı suçlar” başlıklı ikinci bölümünde 278-280 inci maddelerinde düzenlenmiştir.
- TCK m. 278’de, suçu bildirmemenin temel hali,
- TCK m. 279’da, kamu görevlisinin suçu bildirmemesi hali,
- TCK m.280’de ise sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi hali düzenlenmiştir.
Suçu Bildirmeme Suçu Nasıl Oluşabilir?
Suçu bildirmeme suçu, iki hareketin meydana gelmesiyle oluşabilmektedir. Bu haller şu şekildedir:
- İşlenmekte Olan Bir Suçun Yetkili Makamlara Bildirilmemesi: Bir suçun işlenmekte olan suç olarak nitelendirilebilmesi için o suçun en azından teşebbüs aşamasına gelmiş olması gerekmektedir. İcra hareketlerine başlanan yani işlenmekte olan suçların ise yetkili makamlara bildirilmemesiyle işlemekte olan suçu bildirmeme suçu oluşacaktır.
- Henüz icra hareketlerine başlanmayan hazırlık aşamasındaki suçlar için ise bildirme yükümlülüğü de doğmayacağından bu durumun bildirilmemesi suç oluşturmamaktadır.
- İşlenmiş Olmakla Birlikte Neticeleri Sınırlanabilecek Bir Suçu Yetkili Makamlara Bildirmeme: Bir suçun işlenmesinin ardından meydana gelebilecek olumsuz neticeleri bildirim ile önleme imkanı bulunan kişi bu bildirimi yapmaz ise suçu bildirmeme suçunu işlemiş olacaktır. Örneğin adam yaralama suçu işleyen kişi, mağdurun başında ölmesini beklerken, bunu gören üçüncü kişinin daha ağır olan ölüm neticesinin meydana gelmesini önlemek için suçu bildirmesi gerekmektedir. Bu halde bildirim yapmayan kişi, suçu bildirmeme suçu ile cezalandırılacaktır.
Suçu Bildirmeme Suçunun Temel Halinin Cezası Nedir?
TCK m. 278/1 düzenlemesi uyarınca işlenmekte olan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Aynı düzenlemenin ikinci fıkrasına göre; işlenmiş olmakla birlikte, sebebiyet verdiği neticelerin sınırlandırılması halen mümkün bulunan bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen kişi de ilk fıkra hükmüne göre yani bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Daha Fazla Ceza Verilmesini Gerektirecek Bir Hal Var Mıdır?
TCK m. 278/3 düzenlemesi ile suçun temel halinde verilecek olan cezanın yarı oranda artırılacağı yani faile verilecek cezanın 1.5 yıla kadar hapis cezası olacağı haller öngörülmüştür. Bu düzenlemeye mağdurun;
- 15 yaşını bitirmemiş bir çocuk,
- Bedensel veya ruhsal bakımdan engelli olan kimse veya
- Hamileliği nedeniyle kendisini savunamayacak durumda olan biri olması halinde faile verilecek olan ceza yarı oranda artırılacaktır.
Herkes Suçu Bildirmekle Yükümlü Müdür?
Tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kimselerin suçu bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Tanıklıktan çekinme hakkı bulunan kimseler CMK m. 45’te düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre şüpheli veya sanığın;
- Nişanlısı,
- Evlilik bağı kalmasa bile eşi,
- Kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu,
- Üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları ve
- Evlatlığı
tanıklıktan çekinme hakkına sahip kimselerdir. bu kimselerden birinin suçu bildirmemesi halinde suçu bildirmeme suçu oluşmayacaktır. Bir örnek vermek gerekirse oğlunun veya kızının işlemiş olduğu bir suçu yetkili makamlara bildirmeyen bir baba suçu bildirmeme suçunu işlemiş olmayacaktır.
Kamu Görevlisinin Suçu Bildirmemesi Suçu Nedir?
Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi yani TCK m. 279’daki suçun oluşabilmesi için, kamu görevlisinin işlenmekte olan veya işleniş olmakla birlikte sonuçları sınırlanabilecek bir suçu görevi nedeniyle öğrenmesi gerekir. Görevi başında olmadığı halde bir kamu görevlisinin şahit olduğu suçlar bu madde kapsamında değildir. Yani görevi başında olmamasına rağmen suça şahit olan kamu görevlisi TCK m.278 yani suçu bildirmeme suçunun basit haliyle cezalandırılacaktır.
Kamu Görevlisinin Suçu Bildirmemesi Suçunun Yaptırımı Nedir?
Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi yani TCK m. 279 suçun temel haline göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli bir hal olarak kabul edilmiştir. TCK m. 279’a göre kamu görevlisinin suçu bildirmemesi suçunun cezası şu şekildedir:
- Kamu adına soruşturma ve kovuşturmayı gerektiren bir suçun işlendiğini göreviyle bağlantılı olarak öğrenip de yetkili makamlara bildirimde bulunmayı ihmal eden veya bu hususta gecikme gösteren kamu görevlisi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK md.279/1).
- Suçun, adlî kolluk görevini yapan kişi tarafından işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK md.279/2).
Sağlık Mensubunun Suçu Bildirmemesi Suçu Nedir?
Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi yani TCK m. 280’deki suçun oluşabilmesi için, sağlık mesleği mensubu olan kişinin bir suçun işlendiğini “görevi nedeniyle” öğrenmesi gerekmektedir. Görevi başında olmadığı halde bir sağlık mensubunun şahit olduğu suçlar bu madde kapsamında değildir. Yani görevi başında olmamasına rağmen suça şahit olan sağlık mensubu TCK m.278 yani suçu bildirmeme suçunun basit haliyle cezalandırılacaktır.
Devlet hastanelerinde çalışan doktor, diş doktoru, hemşire vb. gibi tüm sağlık görevlileri kamu görevlisi sayıldığından onların bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi halinde TCK md.279’da düzenlenen kamu görevlisinin suçu bildirmemesi hükümleri uygulanacaktır. Bu nedenle TCK m. 280 sadece özel hastanelerde veya kurumlarda çalışan sağlık görevlilerini kapsamaktadır.
Sağlık Mensubunun Suçu Bildirmemesi Suçunun Yaptırımı Nedir?
Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi yani TCK m. 280 suçun temel haline göre daha ağır cezayı gerektiren nitelikli bir hal olarak kabul edilmiştir. Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi suçunun cezası şu şekildedir:
- Görevini yaptığı sırada bir suçun işlendiği yönünde bir belirti ile karşılaşmasına rağmen, durumu yetkili makamlara bildirmeyen veya bu hususta gecikme gösteren sağlık mesleği mensubu, bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (TCK md.280/1).
Memurlar Bakımından Bu Suç Soruşturulmadan Önce Soruşturma İzni Alınması Şart Mıdır?
Görevi sebebiyle öğrendiği suçu bildirmeme suçu işleyen tüm memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yargılanması için haklarında 4483 sayılı kanun kapsamında soruşturma izni alınması gerekir. Soruşturma izni alınmadan kamu görevlisinin ifadesi dahi alınamaz.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Verilen Hapis Cezasının Adli Para Cezasına Çevrilmesi Mümkün Müdür?
Kişiye verilen hapis cezasının adli para cezasına çevrilebilmesi kişiye 1 yıl veya daha az süreli hapis cezası verilmiş olması gerekmektedir. Suçu bildirmeme suçu için verilen cezasının 1 yıl ve daha az süreli hapis cezası olması mümkündür. O halde bu suç için kişiye 1 yıl veya daha az süreli hapis cezası verildiği takdirde bunun adli para cezasına çevrilebilmesi mümkündür.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Veya Hapis Cezasının Ertelenmesi Kararı Verilmesi Mümkün Müdür?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı (hagb) ve hapis cezasının ertelenmesi kararı benzer şartlarda verilmekte olup her iki karar da 2 yıl veya altında olan cezalar adına verilmektedir. Bu nedenle suçu bildirmeme suçu sebebiyle verilecek cezaya göre ve diğer kanuni şartların da sağlanması halinde, kişi hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya hapis cezasının ertelenmesi kararı verilmesi mümkündür.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Uzlaşma Mümkün Müdür?
Suçu bildirmeme suçu, adliyeye karşı işlenen suçlardan olup uzlaşma kapsamında değildir.
Suçu Bildirmeme Suçu Şikayete Tabi Midir?
Suçu bildirmeme suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almadığından Savcılık tarafından resen soruşturulmaktadır. Şikayete tabi olmaması sebebiyle suçu bildirmeme suçu bakımından herhangi bir şikayet süresi yoktur ve bu suç için şikayetten vazgeçme herhangi bir hüküm doğurmaz.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Zamanaşımı Süresi Nedir?
Suçu bildirmeme suçunun soruşturulması bakımından herhangi bir süre aranmamaktadır. Ancak dava zamanaşımı süresinin dolması halinde ceza davası düşeceğinden, dava zamanaşımı süresi içerisinde suçun soruşturulması ve bir neticeye bağlanması gerekmektedir. Suçu bildirmeme suçu bakımından ise dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suç, bu zamanaşımı süreleri içerisinde her zaman soruşturulabilir, bu zamanaşımı süreleri geçtikten sonra ise soruşturma yapılamaz.
Suçu Bildirmeme Suçu Bakımından Görevli Mahkeme Hangisidir?
Suçu bildirmeme suçu nedeniyle yapılacak yargılamalar bakımından görevli mahkemeler Asliye Ceza Mahkemeleridir.
[widget-129]