Obezite Nedir? Obeziteyi Tedavi Etmek ve Obezite Pandemisini Durdurmak Mümkün mü?
Obezite, Sadece İrade Eksikliği ile Açıklanabilir mi?
Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.
Özet
Obezite, sağlık açısından risk oluşturan anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlanır. 25'in üzerinde bir vücut kitle indeksi fazla kilolu; 30'un üzerinde ise obez olarak kabul edilir. Metabolik, genetik ve çevresel faktörlerin, beslenme alışkanlıkları ve yetersiz fiziksel aktivite gibi faktörlerle birleşmesinden kaynaklanır. Obezitenin ana tedavisi, diyet, fiziksel egzersiz, yaşam tarzı değişiklikleri ve cerrahi prosedürleri icerir.
- Türkçe Adı Obezite
- İngilizce Adı Obesity
- Latince Adı Obesitas
- OMIM 601665
- Diğer İsimleri Aşırı Şişmanlık
Obezite, aşırı vücut yağının sağlığı olumsuz yönde etkileyebilecek ölçüde biriktiği bir durumdur. Vücut kitle indeksi (İng. "Body Mass Index") 30 kg/m2'nin üzerinde olan kişiler "obez" olarak sınıflandırılır. Vücut Kitle İndeksi, kısaca VKİ, bir kişinin kilogram cinsinden ağırlığının, metre cinsinden boyunun karesine bölünmesidir; 25-30 kg/m2 aralığı "aşırı kilolu" olarak tanımlanır. Bazı Doğu Asya ülkeleri obeziteyi hesaplamak için daha düşük değerler kullanırlar.
Obezite sadece kozmetik bir endişe değildir. Kalp hastalığı, diyabet, yüksek tansiyon ve bazı kanserler gibi diğer hastalık ve sağlık sorunları riskini artıran tıbbi bir sorundur. Bazı insanların kilo vermekte zorluk çekmesinin birçok nedeni vardır. Obezite genellikle kalıtsal, fizyolojik ve çevresel faktörlerin beslenme şekli, yetersiz fiziksel aktivite ve egzersiz faktörlerle birleşmesi sonucu ortaya çıkar.
Obezitenin ana tedavisi, diyetler ve fiziksel egzersiz de dahil olmak üzere yaşam tarzı müdahaleleri yoluyla kilo vermekten oluşur. Hangi diyetlerin uzun vadeli kilo kaybını destekleyebileceği açık olmasa da ve düşük kalorili diyetlerin etkinliği tartışılsa da, uzun vadede kalori tüketimini azaltan veya fiziksel egzersizi artıran yaşam tarzı değişiklikleri de bir miktar kalıcı kilo kaybı sağlama eğilimindedir.
Obezite, yetişkinlerde ve çocuklarda artan oranları ile dünya çapında önde gelen önlenebilir ölüm nedenlerinden biridir. 2015 yılında 195 ülkede 600 milyon yetişkin (%12) ve 100 milyon çocuk obezdi. Obezite kadınlarda erkeklere göre daha sık görülmektedir.
Patogenez
Obezitenin nedenleri muhtemelen çok faktörlüdür ve genetik yatkınlığı içerir. Nihayetinde, obezite, temel metabolik süreçler için enerji kullanımı ve fiziksel aktiviteden enerji harcaması dahil olmak üzere, enerji alımı ve enerji harcaması arasında uzun süredir devam eden bir dengesizlikten kaynaklanır. Bununla birlikte, endokrin bozucular (örneğin, bisfenol A), bağırsak mikrobiyomu, uyku/uyanıklık döngüleri ve çevresel faktörler de dahil olmak üzere, bir kişinin obeziteye yatkınlığını arttırdığı görülmektedir.
Obezite patogenezi birbiriyle ilişkili ancak farklı iki süreci içerir:
- Sürekli pozitif enerji dengesi (enerji alımı > enerji harcaması)
- Vücut ağırlığı "ayar noktasının" artan bir değerde sıfırlanması
Bunlardan ikincisi, diyet ve(ya) yaşam tarzı değişiklikleri yoluyla kaybedilen kiloların neden zamanla geri alınma eğiliminde olduğunu açıklar, bu da etkili obezite tedavisinin önündeki büyük bir engeldir.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Diyetin obezite riski üzerindeki etkisi, enerji harcaması veya iç metabolik ortamdaki değişikliklerden ziyade, büyük ölçüde kalori alımı üzerindeki etkisiyle açıklanır. Bu nedenle, son derece lezzetli ve enerjisi yoğun diyetlerin alışılmış tüketimi, makro besin içeriğinden bağımsız olarak aşırı kilo alımına zemin hazırlar. Diyetin ötesinde, sosyoekonomik durumdan kimyasal maruziyetlere ve hareketsiz yaşam tarzına kadar değişen çevresel faktörler obezite riski oluşturabilir.
Patofizyoloji
Biyolojik düzeyde, obezitenin gelişimi ve sürdürülmesinde rol oynayan birçok olası patofizyolojik mekanizma vardır. Bu araştırma alanına, leptin geninin 1994 yılında J. M. Friedman'ın laboratuvarı tarafından keşfedilmesine kadar neredeyse hiç yaklaşılmamıştı. Leptin ve ghrelin periferik olarak üretilirken, merkezi sinir sistemi üzerindeki etkileriyle iştahı kontrol ederler. Özellikle, bu ikisi ve iştahla ilgili diğer hormonlar, beynin gıda alımının ve enerji harcamasının düzenlenmesinde merkezi bir bölge olan hipotalamus üzerinde etki eder. Hipotalamusta, iştahı bütünleştirmedeki rolüne katkıda bulunan birkaç devre vardır, melanokortin yolu en iyi anlaşılan yoldur. Devre, sırasıyla beynin beslenme ve tokluk merkezleri olan lateral hipotalamusa (LH) ve ventromedial hipotalamusa (VMH) çıkışları olan arkuat çekirdek olan hipotalamusun bir alanı ile başlar.
Arkuat çekirdek iki farklı nöron grubu içerir. Birinci grup, nöropeptid Y (NPY) ve aguti ile ilişkili peptidi (AgRP) birlikte ifade eder ve LH'ye uyarıcı girdilere ve VMH'ye engelleyici girdilere sahiptir. İkinci grup, pro-opiomelanokortin (POMC) ve kokain ve amfetaminle düzenlenen transkripti (CART) birlikte ifade eder ve VMH'ye uyarıcı girdilere ve LH'ye engelleyici girdilere sahiptir. Sonuç olarak, NPY/AgRP nöronları beslenmeyi uyarır ve tokluğu engellerken, POMC/CART nöronları tokluğu uyarır ve beslenmeyi engeller. Her iki kavisli çekirdek nöron grubu, kısmen leptin tarafından düzenlenir. Leptin, POMC/CART grubunu uyarırken NPY/AgRP grubunu inhibe eder. Bu nedenle, leptin eksikliği veya leptin direnci yoluyla leptin sinyallemesindeki bir eksiklik, aşırı beslenmeye yol açar ve bazı genetik ve kazanılmış obezite biçimlerini açıklayabilir.
Vücut yağ kütlesi ile orantılı konsantrasyonlarda dolaşan adiposit hormonu leptin, obezite ve enerji homeostazı arasındaki ilişkide önemli bir rol oynamaktadır. Leptin eksikliği, hem insanlarda hem de hayvanlarda şiddetli hiperfajiye ve obeziteye neden olur ve fizyolojik leptin replasmanı leptin eksikliği olan bireylerde hem hiperfajiyi hem de obeziteyi iyileştirir. Bu nedenle, insanlarda normal vücut ağırlığı bakımının bozulmamış leptin tarafından düzenlenen sinir devreleri gerektirdiğine şüphe yoktur.
Ancak bu gözlemler, leptin veya onun akraba reseptörünün genetik eksikliklerinin insan obezitesinin önemli nedenleri olduğunu göstermez. Bu tür bireyler var olmasına rağmen, bunlar nadirdir. Buna karşılık, obez olan çoğu bireyde plazma leptin seviyeleri yükselir (vücut yağ içeriğindeki artışla orantılı olarak), bu da yaygın obezite biçimlerinin "leptin direnci" ile ilişkili olma olasılığını yükseltir (yani, suprafizyolojik plazma leptin seviyeleri, leptine karşı doku direncinin üstesinden gelmek ve böylece enerji alımı ve enerji harcamasının birbirine uymasını sağlamak için gereklidir). Adipositler vücut yağ içeriğiyle orantılı olarak leptin salgıladığından, bu durumda plazma leptin düzeylerini yükseltmenin tek yolu obez olmaktır.
Gıda Alımını Düzenleyen Yollar
Gastrointestinal sistemden gelen preabsorbtif ve postasorptif sinyaller ve plazma besin seviyelerindeki değişiklikler, gıda alımını düzenlemek için kısa ve uzun vadeli geri bildirim sağlar:
- Gastrointestinal hormonlar (örneğin, glukagon benzeri peptit 1, kolesistokinin, peptit YY) gıda alımını azaltır.
- Öncelikle mide tarafından salgılanan ghrelin, besin alımını artırır.
- Yağ dokusundan salgılanan leptin, beyne ne kadar yağ depolandığını bildirir. Leptin, normal kilolu kişilerde iştahı bastırır, ancak yüksek leptin seviyeleri, artan vücut yağı ile ilişkilidir. Kilo verildiğinde leptin seviyeleri düşebilir ve ardından beyne bir açlık sinyali gönderebilir.
Hipotalamus, enerji dengesinin düzenlenmesinde yer alan çeşitli sinyalleri birleştirir ve ardından gıda alımını artıran veya azaltan yolları harekete geçirir:
- Nöropeptid Y (NPY), aguti ile ilişkili peptit (ARP), alfa-melanosit uyarıcı hormon (alfa-MSH), kokain ve amfetamin ile ilişkili transkript (CART), oreksin ve melanin konsantre edici hormon (MCH) gıda alımını artırır .
- Kortikotropik hormon (CRH) ve ürokortin onu azaltır.
Limbik sistem (amigdala, hipokampus ve prefrontal korteks), aşerme, alışkanlık ve ödül de dahil olmak üzere gıda alımı için hedonistik yola aracılık eder. Duygu ve stresin ghrelin gibi düzenleyici peptitleri etkilediği gösterilmiş olduğundan, yemek yeme arzusu homeostatik yolları geçersiz kılabilir. Bu etkilere dopamin aracılık eder.
Belirti ve Semptomlar
Bir kişinin genel sağlığı söz konusu olduğunda fazladan birkaç kilo almak önemsiz görünse de, çok fazla kilo almak bazen ciddi bir tıbbi duruma yol açabilir. Obezitenin en görünür belirtisi, genellikle vücut kitle indeksi ile ölçülen aşırı vücut yağıdır. 30 veya daha fazla VKİ obeziteyi gösterirken, VKİ 25 ila 30 arasında olan bir kişi fazla kilolu olarak kabul edilir (VKİ hesaplamaları, 18 yaşın altındaki kişiler, hamile kadınlar ve belirli etnik kökenlerden gelen kişiler için sağlıklı bir kiloyu yanlış ölçebilir). Yetişkinlerde obezitenin yaygın belirtileri şunlardır:
- Özellikle bel çevresinde aşırı vücut yağı
- Nefes darlığı
- Normalden daha fazla terleme
- Horlama
- Uyku problemi
- Cildin kıvrımlarında biriken nemden kaynaklanan cilt sorunları
- Kilo almadan önce kolayca yapılabilecek basit fiziksel görevleri yerine getirememe
- Hafif ila aşırı arasında değişebilen yorgunluk
- Ağrı, özellikle sırt ve eklemlerde
- Olumsuz benlik saygısı, depresyon, utanç ve sosyal izolasyon gibi psikolojik sorunlar
Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri
Obezitenin etiyolojisi, enerji alımı ve enerji çıkışı arasındaki basit bir dengesizlikten çok daha karmaşıktır. Bu görüş, obezitenin gelişiminde rol oynayan çeşitli mekanizmaların kolayca kavramsallaştırılmasına izin verse de, obezite, çok fazla yemenin ve(ya) çok az egzersiz yapmanın sonucundan çok daha fazlasıdır. Obezite gelişimindeki olası faktörler şunları içerir:
- Metabolik faktörler
- Genetik faktörler
- Aktivite seviyesi
- Endokrin faktörler
- Irk, cinsiyet ve yaş faktörleri
- Etnik ve kültürel faktörler
- Sosyo-ekonomik durum
- Diyet alışkanlıkları
- Sigara bırakma
- Hamilelik ve menopoz
- Psikolojik faktörler
- Gestasyonel diyabet öyküsü
- Annelerde emzirme öyküsü
Bununla birlikte, sanayileşmiş ülkelerde hareketsizliğin yaygınlığı dikkate değerdir ve obezitedeki artışla ilişkilidir.
Beslenme Şekli
Obezitenin oluşumunda diyet önemli bir rol oynar. Kişisel seçimler, gıda reklamları, sosyal gelenekler ve kültürel etkiler ile gıda bulunabilirliği ve fiyatlandırma, bireyin neyi, ne kadar yediğini belirlemede rol oynar.
- Fast Food: Toplumlar enerji açısından yoğun fast food öğünlerine giderek daha fazla bağımlı hale geldikçe, fast food tüketimi ve obezite arasındaki ilişki daha ilgili hale geliyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde, fast food yemeklerinin tüketimi üç katına çıktı ve fast food'dan alınan kalori alımı, 1977 ile 1995 arasında dört katına çıktı.
- Porsiyon Boyutu: Fast food porsiyonları, 1980'lerde olduğundan 2 ila 5 kat daha büyüktür. Örneğin, 1970'lerden beri hem Amerika Birleşik Devletleri'nde hem de Danimarka'da hazır ambalajlı ve restoran gıdalarının porsiyon boyutları artmıştır. Kanıtlar, enerji açısından yoğun gıdaların daha büyük porsiyonlarının daha fazla enerji alımına ve dolayısıyla daha yüksek obezite oranlarına yol açtığını göstermiştir
- Şeker Tüketimi: Daha fazla şekerli içecek (meyve suları, alkolsüz içecekler, meyve içecekleri, sporcu içecekleri, enerji ve zenginleştirilmiş su içecekleri, şekerli buzlu çay ve limonata dahil) içmek toplam enerji alımını artırır ve böylece metabolik sendrom, obezite ve tip 2 diyabet riskini artırır. Yiyecek ve içeceklerde daha fazla ilave şeker tüketen çocukların aşırı kilolu olma riski daha yüksektir. Şeker tek başına obezite ve metabolik sendroma neden olan bir faktör değildir, daha ziyade aşırı tüketildiğinde sağlıksız beslenme davranışının bir bileşenidir.
- Aşırı İşlenmiş Gıda Tüketimi: Çok sayıda araştırma, aşırı işlenmiş gıda tüketiminin hem erkeklerde hem de kadınlarda hem abdominal obezite hem de genel obezite ile pozitif doza bağlı bir ilişkisi olduğunu göstermiştir. İşlenmemiş ve minimum düzeyde işlenmiş gıdalardan zengin bir diyet, daha düşük obezite riski ve daha az kronik hastalık ile bağlantılıdır. Aşırı işlenmiş gıdalarda kullanılan belirli işleme bileşenleri, obezite riskinin daha da artmasıyla ilişkilendirilmiştir. Endüstriyel yağlardan trans yağ alımı, erkeklerde artan abdominal obezite ve kadınlarda artan ağırlık ve bel çevresi ile ilişkilendirilmiştir. Benzer şekilde, kızarmış yiyeceklerin yoğun tüketimi, nüfus düzeyinde daha fazla obezite riski ile bağlantılıdır. Daha bireysel düzeyde, kızarmış gıda tüketimi ve artan kilo almanın göreceli riski, genetik yatkınlığa bağlı gibi görünmektedir.
Metabolizma
Kanıtlar, bazı obez insanların az yemek yiyip yavaş metabolizma nedeniyle kilo aldığına dair yaygın olarak ifade edilen görüşü desteklemiyor. Ortalama olarak obez insanlar, normal kilolu veya zayıf insanlardan daha fazla enerji harcamasına sahiptir ve aslında daha yüksek Bazal Metabolizma Hızına sahiptir. Bunun nedeni, artan vücut kütlesini korumak için daha fazla enerji gerektirmesidir.
Obez insanlar, normal kilodakilere kıyasla ne kadar yiyecek tükettiklerini de eksik bildirirler. Bir kalorimetrede gerçekleştirilen insan deneklerin testleri bu sonucu desteklemektedir.
Genetik Faktörler
Diğer birçok tıbbi durum gibi, obezite de çevresel ve genetik faktörler arasındaki etkileşimin bir sonucudur. Çalışmalar, kilo alımına ve vücut yağ dağılımına katkıda bulunabilecek çeşitli genlerdeki varyantları tanımlamıştır; bununla birlikte, sadece birkaç vakada genler obezitenin birincil nedenidir.
Obezite, Prader-Willi sendromu, Bardet-Biedl sendromu, Cohen sendromu ve MOMO sendromu gibi çeşitli sendromlarda önemli bir özelliktir. "Sendromik olmayan obezite" terimi bazen bu durumları dışlamak için kullanılır.
İştahı ve metabolizmayı kontrol eden çeşitli genlerdeki polimorfizmler, belirli beslenme koşulları altında obeziteye yatkınlık oluşturur. Genetiğe atfedilebilecek obezite yüzdesi, incelenen popülasyona bağlı olarak %6 ile %85 arasında büyük ölçüde değişmektedir. Obezite gelişiminde genetik faktörlerin katılımının %40-70 olduğu tahmin edilmektedir. Bu obezojenik veya leptojenik genlerin bazıları, obez bireyin kilo vermeye veya kilo yönetimine verdiği yanıtı etkileyebilir.
Obeziteye karşı koruyucu olabilecek genler de vardır. Bu genler arasında, GPR75, ALK, TBC1D1 ve SRA1 bulunur.
Alınan ve Harcanan Enerjinin Dengesi
Kalori alımı enerji ihtiyacını aştığında kilo alınır. Enerji alımının önemli belirleyicileri şunlardır:
- Porsiyon boyutları
- Yiyeceklerin enerji yoğunluğu
Yüksek kalorili gıdalar (örneğin, işlenmiş gıdalar), rafine karbonhidratlardan zengin diyetler ve alkolsüz içecekler, meyve suları ve alkol tüketimi kilo alımını teşvik eder. Taze meyve ve sebzeler, lif, kompleks karbonhidratlar ve yağsız proteinler açısından zengin, tüketilen ana sıvı su olan diyetler kilo alımını en aza indirir.
Diyet ve gıda temini ile ilgili çeşitli sosyal, ekonomik ve çevresel faktörlerin hastanın dengeyi sağlama yeteneği üzerinde önemli bir etkisi vardır. Şeker ve yağ oranı yüksek içecekleri veya yiyecekleri teşvik eden obezojenik pazarlama, insan davranışını olumsuz yönde etkiler. Bu tür reklamlar, enerjisi yoğun yiyecek ve içeceklere yönelik tercihi artırabilir (Örneğin, fast food ve abur cubur gibi beyin ödül merkezini uyarabilen yüksek yağlı ve yüksek şekerli ürünlerin reklamları, "ucuz", "raf ömrü uzun" veya "tadı karşı konulmaz" olacak şekilde tasarlanır). Beyin ödülü, artan vücut yağ kütlesini açıklamak için makul bir mekanizma sunar, ancak bu teoriye göre sadece belirli kişilerin bu özelliği sergilediği görülüyor.
Klinisyenler, obezitenin etkin yönetimi için enerji alımını, metabolizmasını ve harcamasını etkileyen hasta sağlığı faktörlerinin sistematik bir değerlendirmesi gereklidir. Bununla birlikte, bu üç faktörü ele almayı amaçlayan davranış değişiklikleri yoluyla obeziteyi yönetmeye çalışmak çoğu zaman başarısızdır. Bu da, enerji yönetimi anlayışımızın ve bu üç faktör arasındaki etkileşimlerin henüz tam olarak anlaşılmadığını göstermektedir.
Sedanter Yaşam Tarzı
Hareketsiz bir yaşam tarzı obezitede önemli bir rol oynar. Dünya çapında daha az fiziksel güç gerektiren işlere doğru büyük bir kayma oldu ve şu anda dünya nüfusunun en az %30'u yetersiz egzersiz yapıyor. Bu, öncelikle mekanize taşımacılığın artan kullanımından ve evlerde emek tasarrufu sağlayan teknolojinin daha yaygın olmasından kaynaklanmaktadır.
Çocuklarda, muhtemelen güvenlik kaygıları, sosyal etkileşimdeki değişiklikler (mahalle çocuklarıyla daha az ilişki gibi) ve yetersiz kentsel tasarım (güvenli fiziksel aktivite için çok az kamusal alan gibi) nedeniyle fiziksel aktivite düzeylerinde düşüşler (özellikle yürüme ve beden eğitimi miktarında güçlü düşüşler) var gibi görünmektedir.
Ayrıca, hem çocuklarda hem de yetişkinlerde televizyon izleme süresi ile obezite riski arasında bir ilişki vardır.
Sosyal Belirleyiciler
Genetik etkiler obeziteyi anlamak için önemli olsa da, belirli ülkelerde veya küresel olarak görülen mevcut dramatik artışı açıklayamazlar. Harcanan kalorinin üzerinde kalori tüketiminin obeziteye yol açtığı kabul edilmekte; ancak küresel ölçekte bu iki faktörde değişimlere neyin sebep olduğu çok tartışmalıdır.
Sosyal sınıf ve vücut kitle indeksi arasındaki korelasyon küresel olarak değişmektedir. 1989'da yapılan bir inceleme, gelişmiş ülkelerde yüksek sosyal sınıftan kadınların obez olma olasılığının daha düşük olduğunu buldu; farklı sosyal sınıflardaki erkekler arasında önemli bir fark görülmedi. Gelişmekte olan dünyada, yüksek sosyal sınıflardan kadınlar, erkekler ve çocuklar daha yüksek obezite oranlarına sahipti. Bu incelemenin 2007'de yapılan bir güncellemesi aynı ilişkileri buldu, ancak bunlar daha zayıftı. Korelasyon gücündeki azalmanın küreselleşmenin etkilerinden kaynaklandığı hissedilmiştir.
VKİ ve sosyal sınıf arasındaki ilişkiler için birçok açıklama yapılmıştır. Gelişmiş ülkelerde zenginlerin daha besleyici yiyecekler alabildiği, zayıf kalmaları için daha fazla sosyal baskı altında oldukları ve fiziksel uygunluk için daha büyük beklentilerle birlikte daha fazla fırsata sahip oldukları düşünülmektedir.
Gelişmemiş ülkelerde gıdayı karşılayabilme, fiziksel emekle yüksek enerji harcaması ve daha büyük bir vücut ölçüsünü destekleyen kültürel değerlerin gözlemlenen kalıplara katkıda bulunduğuna inanılmaktadır. İnsanların hayatında sahip olduğu vücut kütlesine yönelik tutumlar da obezitede rol oynayabilir.
- Gıda Çölleri: "Gıda çölü" terimi ilk kez 1990'ların başında İskoçya'nın batısındaki bir kamu sektörü konut planında ikamet eden biri tarafından, yiyeceklerin pahalı ve nispeten elde edilemez olduğu yoksun bir mahallede yaşama deneyimini yakalamak için kullanıldı. İfade ilk olarak 1995 yılında, Birleşik Krallık hükümetinin Beslenme Görev Gücü'nün Düşük Gelirli Proje Ekibi adına bakkal dağıtımı ve gıda perakendeciliğini araştıran bir politika çalışma grubunun raporunun bir parçası olarak "resmi" bir yayında ortaya çıktı. "Gıda çölü" terimi, sakinlerin uygun fiyatlı ve sağlıklı bir diyete erişiminin olmadığı nüfuslu kentsel alanları tanımlamak için kullanılır. Raporlar, gıda çöllerinin sağlıklı bir diyetin bileşenlerini oluşturan gıdaların bulunabilirliğini ve satın alınabilirliğini kısıtlayarak halk sağlığına zarar verebileceğini öne sürdü. Yapılan araştırmaya göre mahalleler taze ürünlerle süpermarketlere daha fazla erişime sahip olduğunda, sağlıksız beslenme alışkanlıklarında ve obezite düzeylerinde azalma oluyor. Süpermarketlere bu kadar az erişimden en çok "düşük gelirli, azınlık ve kırsal mahalleler" etkileniyor ve enerjisi yoğun gıdaların bulunduğu fast-food restoranlarına ve marketlere daha fazla erişime sahip olma eğiliminde. Örneğin, bir araştırma, yüksek yoksulluk bölgelerinin ve tüm Afro-Amerikan bölgelerinin (gelirden bağımsız olarak), ağırlıklı olarak beyaz yüksek gelirli topluluklardan, bireylerin sağlıklı seçimler yapmasını sağlayan gıdalara erişme olasılığının daha düşük olduğunu buldu.
- Stres: Stres ve duygusal beyin ağları, obeziteye yol açabilecek yeme davranışlarını teşvik eder. Stresörler, vücut, beyin ve gıda alımı arasındaki karmaşık etkileşimlerin altında yatan sinir ağları artık daha iyi anlaşılmıştır. Stresörler, sinirsel bir stres-tepki ağını aktive ederek, artan duygusal aktiviteye ve bozulmuş yürütme işlevine yönelik bilişi önyargılı hale getirir. Bu, yanıtların bilişsel bir değerlendirmesinden ziyade oluşturulmuş alışkanlıkların kullanılmasına neden olur. Stres ayrıca hem yemek için motivasyonu artıran glukokortikoidlerin hem de insülinin salgılanmasını indükler. Zevk veren beslenme daha sonra stres-tepki ağındaki aktiviteyi azaltarak beslenme alışkanlığını güçlendirir.
- Eğitim: Yapılan bir araştırma, daha düşük eğitim ve gelir düzeylerinin genellikle daha yüksek obezite olasılığı ve daha yüksek VKİ ile ilişkili olduğunu buldu. Benzer şekilde, yapılan bir çalışmada, en düşük sosyal statüye sahip çocukların, en yüksek sosyal statüye sahip çocuklara göre üç kattan fazla obez olma riskine sahip olduğunu buldu.
- Sigara: Sigarayı bırakanlar, on yıl boyunca erkekler için ortalama 4,4 kilogram ve kadınlar için 5 kilogram almaktadır. 2010 yılında yapılan bir araştırma, ailelerde sigara içilmesi veya annenin sigara içmesi durumunda çocukların obezite için daha yüksek risk altında olduğunu buldu.
- Etiket Okuryazarlığı: Etiket okuryazarlığı, insanların yedikleri gıdalarla ilgili beslenme gerçeklerini anlamaları için önemlidir. 2005 yılında yapılan bir araştırma çalışmasında, 210 obez yetişkin hastanın okuryazarlık düzeyleri belirlendi. Araştırmacılar, <.05 p değeri ile, kilo verme bilgisi ile okuryazarlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişki buldular. Her üç obez hastadan ikisi 9. sınıf okuma seviyesinin altında okuyordu. Bu sonuçlarla, bir kişinin okuryazarlığı ne kadar düşükse, obezite ile ilişkili sağlık etkileri konusunda o kadar az bilgili oldukları ve kilo verme ihtiyacını daha az tahmin ettikleri sonucuna vardılar.
Yemeklerin Sosyal Bağlamı
Yemek zamanı ile ilişkili sosyal bağlam, obezite ile ilgili faktörlerde önemli bir rol oynar. Aile ile beraber yenilen yemek zamanının çocukluk çağı obezitesi üzerindeki etkilerini araştıran çalışmalar, bir veya iki öğün birlikte yemek yiyen ailelerin daha düşük obezite oranlarına sahip olduğunu gösterdi. Sonuçlar ayrıca, birlikte yemek yemeyle bağlantılı olarak, masa sohbetlerinin ve aile dinamiklerinin çocuk ve yetişkinlerde obezite oranlarını düşürmede kilit rol oynadığını gösterdi.
Birlikte vakit geçirmekten keyif alan aileler, aralarında bir bütünlük duygusu yaratır. Aile ile birlikte yenilen yemek zamanı, herkesin günü hakkında konuşabileceği ve ebeveynlerin çocukları için olumlu bir ortam sağladığı bir yerdir. Aile üyeleri, özellikle çocuklarına birbirlerinin günlerini sorarak, birinin hayatlarına ilgi gösterdiğini ve umursadığını görürler. Masada ne kadar olumlu iletişim olursa, kişi o kadar az yiyecek tüketir. Yemeğinizi yavaşlatmak hem kilo vermenize hem de sağlıklı beslenme alışkanlıklarınızı sürdürmenize yardımcı olur çünkü beyniniz her zaman yemenize kapılır ve daha erken doyduğunuzun sinyalini verir. Çocuklar, ebeveynlerinden ve(ya) diğer aile üyelerinden gösterilen sağlıklı bir yaşam tarzını yansıtan bu yeme alışkanlıklarını geliştireceklerdir.
Buna karşılık, birlikte çok az zaman geçiren aile ve(ya) geçirdikleri zaman düşmanca bir ortam olanların obezite oranları artış gösterdi. Aynı şekilde, çocuklarının ne ve ne kadar yediği konusunda daha fazla kontrol sahibi olan ebeveynler, obezite oranlarında artış gösterdi.
Yapılan bir başka araştırma, otoriter beslenme olarak adlandırılan bu beslenme biçiminin çocukların yeme alışkanlıkları üzerinde tam tersi bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Araştırmacılar, çocuğun yağ, şeker ve enerji bakımından yüksek gıdalara erişiminin sınırlandırılmasının veya yasaklanmasının, bu "yasak" gıdaları aşırı yeme arzusuna yol açtığını buldu. Bu tür otoriter bir tutum, çocukta, özgüvenlerini düşürerek kendilerini güvensiz hissetmelerine yol açabilecek bir endişe duygusu yaratır. Bu tür bir ortamda yemek yiyen çocuklar ve yetişkinler, masada telefon başında olmak veya televizyon izlemek gibi, birbirlerini sohbet etmekten alıkoymak için teknolojiyi kullanma eğilimindedir.
Mikroçevre ve Bağırsak Mikrobiyomu
Bağırsak mikrobiyomu hakkındaki bilgimiz ve onun hastalıkla olan karmaşık ilişkisine dair anlayışımız da son yıllarda önemli ölçüde arttı. Örneğin, obezite, daha zayıf konakçılarda bulunandan daha çeşitli viral türleri destekleyen değiştirilmiş bir bağırsak mikro-ortamında rol oynar. Bu ortam, daha ciddi hastalıklara neden olabilecek patojenik varyantların oluşumuna daha duyarlıdır. Artan kanıtlar, bağırsak mikrobiyomunun varyasyonlarının konakçı ağırlığı ve metabolizmasında değişikliklere neden olduğunu göstermektedir. Örneğin, normal bağırsak mikrobiyotasına sahip olanlarla karşılaştırıldığında, mikropsuz erkek fareler (bağırsak mikroflorası olmayan) günde %29 daha fazla yiyecek tüketirken bile %42 daha az toplam vücut yağına sahipti. Bununla birlikte, çekal mikrop kolonizasyonundan sonra, bu farelerin toplam vücut yağı %57 arttı, yağsız vücut kütlesi %7 azaldı ve günlük gıda alımı %27 azaldı.
İnsan vücudu yaklaşık 3,8 × 1013 mikroorganizma içerir ve bunların çoğu gastrointestinal sistemi işgal eder. Mikrobiyal popülasyonun yarısından fazlası bakteridir, bunu Archaea ve Eukarya takip eder. Sağlıklı bağırsak mikrobiyomunun çeşitliliği, birden fazla mikropun benzer işlevleri yerine getirebildiği fonksiyonel fazlalığa izin verir. Normalde, bağırsak mikrobiyotasının konakta karbonhidrat ve lipid metabolizması, vitamin ve amino asitlerin sentezi, epitel hücre çoğalması, patojenlere karşı koruma ve hormon modülasyonu dahil olmak üzere önemli faydalı rolleri vardır. Bağırsak bakterileri, insan sütü oligosakkaritler ve bitki polisakkaritleri gibi sindirilemeyen molekülleri de parçalayabilir. Mikrobiyal popülasyonların dengesizliğinin ("disbiyoz") nörolojik bozukluklar, inflamatuar bağırsak hastalığı, yetersiz beslenme, kanser, diyabet ve obezite dahil olmak üzere çok çeşitli hastalıklarla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Son araştırmalar, kalori kısıtlamasının bağırsak mikrobiyomunu faydalı bir şekilde yeniden şekillendirebileceğini ve antibiyotik kullanımının diyabet ve obezite ile sonuçlanan şekillerde bağırsak mikroflorasına olumsuz şekilde zarar verebileceğini göstermektedir. İnsan çalışmaları, mikrobiyom değişikliklerinin obezite ile ilişkili olduğu bulgularını desteklemektedir; bununla birlikte, kesin mekanizmalar (yani mikroflora çeşitliliğinin oranları ve miktarları) hala bilinmemektedir.
Bağırsak mikrobiyotası, konakçı bağışıklık sisteminde merkezi oyunculardır. Bağırsak mikroflorasındaki rahatsızlıklar, bağırsak astarının iltihaplanmasına neden olabilir. Bu yanıtın, konakçı mikropları tanımlayan ve onlara saldıran TLR'lerin (toll benzeri reseptörler) aracılık ettiği gösterilmiştir. Örneğin, TLR4, Gram-negatif bakterilerin hücre duvarlarındaki bakteriyel LPS'yi (lipopolisakkaritler) tanırken TLR5, bakteriyel flagellini tanır. TLR5 nakavt farelerin vücut kütlesi, vahşi tip kontrollere kıyasla %20 arttı ve epididimal yağ yastığı boyutu %100 arttı. Mikrobiyom tarafından indüklenen alt gastrointestinal sistemdeki diyet lifi ve nişasta fermantasyonu ayrıca bağırsak epitelinde peptit YY (PYY) ve GLP-1, GLP-2 (glukagon benzeri peptitler) gibi bağırsak hormonu üretimini ve K hücreleri tarafından gastrik inhibitör peptitlerinin salgılanmasını düzenleyebilen SCFA'lar (Kısa zincirli yağ asitleri) üretebilir.
Obez hastalarda, katılan enzimler veya glikoz sinyal yolakları aşağı regüle edilir. Spesifik mikrobiyal popülasyonlardaki değişikliklerin, genel filogenetik oranlardan daha önemli olması, enzimlerde ve SCFA'ların üretiminde değişikliklere neden olması, insülin ve glikozun düzenlenmesini daha fazla etkilemesi ve sonuçta obezitenin gelişmesine yol açması olabilir.
Diğer Hastalıklar
Bazı fiziksel ve ruhsal hastalıklar ve bunları tedavi etmek için kullanılan farmasötik maddeler obezite riskini artırabilir. Obezite riskini artıran tıbbi hastalıklar, birkaç nadir genetik sendromun yanı sıra bazı konjenital veya edinilmiş durumları içerir:
- Hipotiroidizm
- Cushing sendromu
- Büyüme hormonu eksikliği
- Tıkınırcasına yeme bozukluğu
- Gece yeme sendromu gibi bazı yeme bozuklukları
Bununla birlikte, obezite bir psikiyatrik bozukluk olarak kabul edilmez ve bu nedenle DSM-IVR'de bir psikiyatrik hastalık olarak listelenmez. Psikiyatrik bozukluğu olan hastalarda aşırı kilo ve obezite riski, psikiyatrik bozukluğu olmayan kişilere göre daha yüksektir.
Teşhis Yöntemleri
Obeziteyi teşhis etmek için doktorunuz genellikle bir fizik muayene yapacak ve bazı testler önerecektir. Bu testler ve ölçümler genellikle şunları içerir:
- Sağlık Geçmişi: Doktorunuz kilo geçmişinizi, kilo verme çabalarınızı, fiziksel aktivite ve egzersiz alışkanlıklarınızı, yeme düzeninizi ve iştah kontrolünüzü, sahip olduğunuz diğer durumları, ilaçları, stres düzeylerini ve sağlığınızla ilgili diğer sorunları gözden geçirebilir. Doktorunuz, belirli koşullara yatkın olup olmadığınızı görmek için ailenizin sağlık geçmişini de gözden geçirebilir.
- Genel Fizik Muayenesi: Bu, boyunuzu ölçmeyi içerir; kalp hızı, kan basıncı ve sıcaklık gibi yaşamsal belirtileri kontrol etmek; kalbinizi ve ciğerlerinizi dinlemek; ve karnınızı muayene edin.
- Vücut Kitle İndeksinin Hesaplanması: Doktorunuz vücut kitle indeksinizi kontrol edecektir. 30 veya daha yüksek bir VKİ, obezite olarak kabul edilir. 30'un üzerindeki sayılar sağlık risklerini daha da artırır. VKİ'niz yılda en az bir kez kontrol edilmelidir çünkü genel sağlık risklerinizi ve hangi tedavilerin uygun olabileceğini belirlemenize yardımcı olabilir.
- Diğer Testler: Obez hastalar, obstrüktif uyku apnesi, diyabet, dislipidemi, hipertansiyon, karaciğer yağlanması ve depresyon gibi yaygın komorbid bozukluklar açısından taranmalıdır. Örneğin, obstrüktif uyku apnesi için, klinisyenler STOP-BANG anketi ve sıklıkla apne-hipopne indeksi (uyku başına meydana gelen toplam apne veya hipopne epizodu sayısı) gibi bir araç kullanabilir.
Sınıflandırma
Obezite tipik olarak sağlığı etkileyebilecek önemli miktarda vücut yağı birikimi olarak tanımlanır. Tıbbi kuruluşlar, insanları Vücut Kitle İndeksine göre obez olarak sınıflandırma eğilimindedir.
Vücut kitle indeksi ölçümleri, bir kişinin boy ve kilo oranını bulan bir formül kullanılarak elde edilir. Formül, bir kişinin kilogram cinsinden ağırlığının, boyunun metre cinsinden karesine bölünmesini kullanır. Bu ölçüm, insanları düşük kilolu, normal kilolu, fazla kilolu veya obez gibi belirli kategorilere ayırmak için kullanılır. Bu kategoriler, belirli potansiyel sağlık sorunları veya risklerinin olasılığını belirlemek için kullanılır.
Yetişkinler için, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) aşırı kiloyu VKİ 25 veya üstü ve obez için VKİ 30 veya üstü olarak tanımlar. Çocuklar için obezite önlemleri, boy ve kilo ile birlikte yaşı da dikkate alır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), VKİ'ye dayalı obeziteyi alt bölümlere ayırır:
- Sınıf 1 Obezite: 30 ila 35 arasında VKİ
- Sınıf 2 Obezite: 35 ila 40 arasında VKİ
- Sınıf 3 Obezite: 40 üzeri VKİ
Belirli kuruluşlar tarafından DSÖ tanımlarında bazı değişiklikler yapılmıştır. Cerrahi literatür, sınıf 2 ve 3 veya sadece sınıf 3 obeziteyi, kesin değerleri hala tartışmalı olan başka kategorilere ayırır:
- Şiddetli Obezite: 35 - 40 kg/m2 arasında VKİ
- Morbid Obezite: 40 - 45 kg/m2 arasında VKİ
- Süper Obezite: 45 - 50 kg/m2 arasında VKİ
Vücut Kitle İndeksinin Sınırlamaları
Vücut kitle indeksi, bir kişinin sağlık durumunu belirlemeye yardımcı olabilecek önemli bilgileri dışarıda bırakır. Örneğin, yalnızca bir kişinin boyunu ve kilosunu kullanmak, sahip olabileceği vücut yağı, kemik ve kas kütlesi miktarını dışarıda bırakır. Kas, yağdan çok daha yoğundur ve bu nedenle, yüksek miktarda kas kütlesine sahip kişiler, daha az tehlikeli vücut yağ seviyelerinde bile daha ağır olabilir.
Ortalamadan daha yüksek kas kütlesine sahip birçok atletik insan, kendilerini aşırı kilolu VKİ aralığında bulacaktır. Tersine, yaşlı bireyler ortalamadan daha az kas kütlesine sahip olabilir ve çocuklar henüz kemiklerini ve kaslarını tam olarak geliştirmemiştir.
VKİ ayrıca diyet ve egzersiz gibi yaşam tarzı alışkanlıklarını, stres seviyelerini veya genetik, çevre veya ırk gibi diğer faktörleri dikkate almaz.
Ayrıca, VKİ tanı ve bakım sonuçlarını belirlediğinde daha fazla sorun ortaya çıkabilir. Bazı kişilerin yeme bozuklukları ve doğurganlık tedavileri gibi konularda bakıma erişimi engellendi. Sigorta şirketleri, kapsam ve oranları belirlerken genellikle VKİ'ye güvenirler ve bu da adil olmayan sonuçlara yol açar.
VKİ hiçbir zaman bireysel sağlığı izlemek için tasarlanmamıştır ve özellikle kadınlar ve beyaz olmayan insanlar için etkili değildir. Bazı etnik grupların diğerlerine göre daha yüksek sağlık riskleri vardır ve bu sağlık risklerini tahmin etmek için VKİ'ye güvenmek, bazı insanları ihtiyaç duyabilecekleri bakımın dışında bırakabilir.
Vücut kitle indeksi, bir kişinin sağlık sonuçlarını iyileştirmede potansiyel bir başlangıç noktası olabilir, ancak aşağıdakiler gibi daha geniş bir önlem yelpazesinin parçası olmalıdır:
- Vücut yağının yağsız kütleye oranı
- Bel çevresi
- Boyun çevresi
- Bel-kalça oranı
- Kan şekeri seviyeleri
- Kolesterol seviyeleri
- Stres seviyeleri
- Uyku alışkanlıkları
- Tansiyon
- Ailenin tıbbi geçmişi
- Diyet
- Fiziksel aktivite seviyeleri
- İçki ve sigara gibi alışkanlıklar
VKİ, sağlık hizmeti sağlayıcılarının daha fazla test yapılıp yapılmayacağını belirlemesine yardımcı olabilirken, sağlığın tek başına yeterli bir göstergesi değildir. Yaşam tarzı alışkanlıklarınız, vücut kompozisyonunuz, etnik kökeniniz ve genetiğiniz de dahil olmak üzere diğer birçok faktör sağlık durumunuzu belirler. VKİ'niz veya genel olarak sağlığınız hakkında endişeleriniz varsa, doktorunuzla konuşun. Sağlık sorunları riski altındaysanız, doktorunuz diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri gibi sonuçlarınızı iyileştirmek için bir plan geliştirmenize yardımcı olabilir.
Vücut Ölçümünde Kullanılan Diğer Yöntemler
Vücut kitle indeksi, kişinin vücut kompozisyonunu değerlendirmek ve bir kişinin zayıf, normal, fazla kilolu veya obez olup olmadığına karar vermek için kullanılan en yaygın yöntemlerden biridir. Bununla birlikte, sadece kiloya bakar ve kas, cinsiyet, yaş, kemik kütlesi, organlar ve cilt gibi şeyleri görmezden gelir. Vücut kompozisyonu analizinde kullanılan diğer yöntemler şunları içerebilir:
- Biyoelektrik Empedans Analizi
- Göreceli Yağ Kitle İndeksi
- Vücut Adipozite İndeksi
- Bel Çevresi Ölçümü
- Bel-Kalça Oranı
- Hidrostatik Tartım
Ek olarak, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve çift enerjili x-ışını absorpsiyometrisi (DXA) dahil olmak üzere görüntüleme prosedürleri, vücut yağının yüzdesini ve dağılımını da tahmin edebilir, ancak genellikle yalnızca araştırma için kullanılır
Biyoelektrik Empedans Analizi
Biyoelektrik empedans analizi, vücuttan zayıf bir elektrik akımının aktığı ve vücudun empedansını (direncini) hesaplamak için voltajın ölçüldüğü vücut kompozisyonunu tahmin etmek için kullanılan bir yöntemdir.
Yöntem esasen elektriksel direnci veya vücut dokuları boyunca bir elektrik akımının akışına karşı direnci belirler, bu daha sonra toplam vücut suyunu tahmin etmek için kullanılabilir; bu da yağsız vücut kütlesini ve vücut ağırlığı tahmin etmek için kullanılabilir.
Göreceli Yağ Kitle İndeksi (RFM)
Göreceli Yağ Kütlesi (İng: "Relative Fat Mass"), insanlarda aşırı kilo veya obezite tahmini için yalnızca boy ve bel ölçümlerinin oranına dayalı bir hesaplama gerektiren basit bir formüldür.
RFM, vücut yağ yüzdesinden daha uygun ve geleneksel vücut kitle indeksinden daha doğru olduğu iddia edilen basit bir antropometrik prosedürdür. Hastanın boy ve bel ölçümünün her ikisi de metre cinsinden oranı, cinsiyet ve boydaki farklılıkları ayarlayan bir sayıdan (erkekler için bu rakam 64, kadınlar için 76'dır) çıkarılmadan önce 20 ile çarpılır:
- Erkekler için RFM: 64−20 x (Boy/Bel Çevresi)\textcolor{#9c1a45}{\bold{\large 64-20\space x\space(\text{Boy/Bel Çevresi})}}
- Kadınlar için RFM: 76−20 x (Boy/Bel Çevresi)\textcolor{#9c1a45}{\bold{\large 76-20\space x\space(\text{Boy/Bel Çevresi})}}
Yaklaşık 12.000 yetişkinden oluşan bir veri tabanında genel olarak doğrulanmış olmasına rağmen, RFM, obezite ile ilişkili sağlık sorunlarıyla ilgili olarak normal veya anormal RFM'yi belirlemek için büyük popülasyonlarda yapılan boylamsal çalışmalarda henüz değerlendirilmemiştir.
Vücut Adipozite İndeksi (BAI)
Vücut adipozite indeksi (İng: "Body Adiposity Index"), insanlarda vücut yağ miktarını tahmin etmenin bir yöntemidir. BAI, vücut kitle indeksinden farklı olarak vücut ağırlığı kullanılmadan hesaplanır. Bunun yerine kişinin boyuna göre kalça ölçüsünü kullanır. Vücut adipozite indeksi şu şekilde hesaplanır:
BAI= kalça çevresi (cm)boy(m)1.5−18BAI=\bold{\Large\textcolor{#9c1a45}{\textsf\ \frac{\text{\large kalça çevresi \small(cm)}}{\text{\large boy\small(m)}^{1.5}} \large-18}}
BAI, en azından kısmen, diğer daha karmaşık mekanik veya elektrik sistemlerine göre avantajları nedeniyle, yağlanmayı ölçmek için iyi bir araç olabilir. Yöntemin, vücut kitle indeksine göre en önemli avantajı, ağırlığa ihtiyaç duyulmamasıdır. Bununla birlikte, genel olarak, BAI'nin vücut kitle indeksinin sınırlamalarının üstesinden gelmediği görülmektedir.
BAI'nin belirtilen avantajları, vücut yağ yüzdesine yakın olması, yaygın olarak kullanılan VKİ'nin sınırlı doğrulukta olduğu ve vücut yağ oranı benzer olan erkekler ve kadınlar için farklı olduğu bilinir ve tartım içermediğinden, terazilere sınırlı erişimi olan uzak yerlerde kullanılabilir.
Bel Çevresi Ölçümü
Bel çevresi ölçümü, göbek (göbek deliği) seviyesinde karın çevresinden alınan ölçümdür. Sağlık uzmanları, hastaları kiloyla ilgili olası sağlık sorunları için taramak için yaygın olarak bel ölçümünü kullanır. Doğru bir bel çevresi ölçümü elde etmek için:
Ayağa kalkın, karın çevresindeki giysileri çıkardığınızdan emin olun ve göbek deliğinizin hemen üst kısmına esnek bir şerit metre sarın. Nefesinizi verdikten sonra sonucu görün.
- Erkekler için: Bel ölçüsü 40 inç veya daha fazlaysa, hastalık riskleri normalden daha yüksektir.
- Kadınlar için: Bel ölçüsü 35 inç veya daha fazlaysa, hastalık riskleri normalden daha yüksektir.
Bu ölçü sadece göbek çevresine baktığı için genel vücut yağ yüzdenizi ölçmez. Bununla birlikte, orta bölge çevresindeki yağ, kol veya bacak yağından daha tehlikelidir.
Bel-Kalça Oranı
Bel-kalça oranı (İng: "Waits-to-Hip Ratio"), bel çevresinin kalça çevresine boyutsuz oranıdır. Bu, bel ölçüsünün kalça ölçüsüne (W⁄H) bölünmesiyle hesaplanır. Örneğin, 76 cm beli ve 97 cm kalçaya sahip bir kişinin bel-kalça oranı yaklaşık 0.78'dir.
Pratik olarak, bel daha uygun bir şekilde doğal belin en küçük çevresinden, genellikle göbek deliğinin hemen üstünden ölçülür ve kalça çevresi de aynı şekilde kalçanın veya kalçanın en geniş kısmından ölçülebilir. Ayrıca farklı vücut tiplerinde ve obezitede olduğu gibi belin içbükey değil dışbükey olması durumunda, bel göbeğin 2,5 cm üzerinde yatay bir seviyede ölçülebilir.
Bel-kalça oranı genellikle obezitenin bir ölçümü ve kalp hastalığı, diyabet ve yüksek tansiyon gibi çeşitli sağlık sorunlarının olası bir göstergesi olarak kullanılır.
Hidrostatik Tartım
"Sualtı tartımı", "hidrostatik vücut bileşimi analizi" ve "hidrodensitometri" olarak da adlandırılan hidrostatik tartım, vücudunun yoğunluğunu ölçmede kullanılan bir tekniktir. Bir cismin kendi hacmindeki su ile yer değiştirmesini belirten, Arşimet ilkesinin doğrudan bir uygulamasıdır.
Arşimet ilkesine göre, suyun daldırılmış bir cisme uyguladığı kaldırma kuvveti, cismin yer değiştirdiği suyun ağırlığına eşittir. Örneğin, katı bir taş blok, kuru zeminde 3 kg, su dolu bir kaba daldırıldığında 2 kg ise, 1 kg su ile yer değiştirmiştir. 1 litre su 1 kilogram (4 °C'de) olduğundan, bloğun hacminin 1 litre ve taşın yoğunluğunun (kütle/hacim) 3 kilogram/litre olduğu sonucu çıkar.
Hidrostatik tartımı yapabilmek için öncelikle kendinizi karada tartmanız gerekir. Sonrasında, büyük bir su tankına girecek ve sıfırlanmış bir teraziye yerleştirilmiş bir sandalyeye oturacaksınız. Ardından, ciğerlerinizdeki tüm havayı dışarı atın ve su altı ağırlığı ölçülene kadar hareketsiz kalın. Ortaya çıkan rakamlar daha sonra vücut yağ yüzdenizi belirlemek için özel hesaplamalarda kullanılacaktır.
Hidrostatik tartım, vücut yağ yüzdesini ölçmek için en doğru yöntemdir (çünkü yağ kütlesi ve yağsız kütlenin yoğunluğu sabit kalırken kemik ve doku gibi yağsız dokular suda daha yoğun hale gelir), Ancak, maliyetli ve zaman alıcı olduğu için klinik uygulamadan ziyade araştırmalarda daha sık kulanılır.
Ayırıcı Tanı
Obezitenin ayırıcı tanısı şunları içerir:
- Assit (karın boşluğunda sıvı toplanması)
- Akromegali
- İyatrojenik Cushing Sendromu
Tedaviler veya İdare Yöntemleri
Obezite yönetimi, yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar veya ameliyatı içerebilir. Obezitenin ana tedavisi, öngörülen diyetleri tüketerek ve fiziksel egzersizi artırarak kilo vermekten oluşur. Obezitenin en etkili tedavisi bariatrik cerrahidir. Şiddetli obezite cerrahisi, uzun süreli kilo kaybı ve genel mortalitede azalma ile ilişkilidir.
Diyet programları, kısa vadede ve (daha az ölçüde) uzun vadede kilo kaybına neden olabilir, ancak egzersiz ve danışmanlık ile birleştirilmesi daha büyük sonuçlar sağlar. Diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri, hamilelikte aşırı kilo alımını sınırlamada etkilidir ve hem anne hem de çocuk için sonuçları iyileştirir.
Hasta Değerlendirme ve Beklentiler
Hasta herhangi bir kilo verme programına kaydedilmeden önce, klinisyen o kişinin beklentileri hakkında net bir fikre sahip olmalıdır. Gerçekçi olmayan beklentileri olan bir hasta, bunlar gerçekçi ve ulaşılabilir hedeflere dönüştürülene kadar kaydedilmemelidir.
Belirli bir hedefin, genel bir hedeften çok daha büyük bir başarı şansı vardır. Belirli bir hedef belirlemek için hasta aşağıdaki soruları yanıtlamalıdır:
- Neyi başarmak istiyorum?
- Neden istiyorum? (belirli hedefin nedenleri, amacı veya faydalarını tanımlayın)
- Ne kadar zaman ayırabilirim? ( konum belirleyin ve zaman çerçevesi oluşturun)
- Gereksinimlerim ve kısıtlamalarım neler?
Ayrıca, kilo kaybını sürdürmek için gereken diyet, egzersiz ve davranıştaki değişikliklerle ilgili olarak hastanın motivasyon düzeyinin net bir değerlendirmesi de çok önemlidir. Bu değerlendirme, hasta bir kilo verme programına kaydolmadan önce tamamlanmalıdır (Kapsamlı, yazılı, bilgilendirilmiş onam alınmalı ve beklenen kilo kaybı ve gerekli değişikliklerin ayrıntılarına değinmelidir).
Kilo Kaybı İle İlişkili Morbidite
Obezitenin kendi içinde artan morbidite ve mortalite ile ilişkili olmasına rağmen, kötü izlenen kilo kaybı ve(ya) kilo döngüsü eşit derecede korkunç sonuçlara yol açabilir. Kilo kaybı ayarında dikkat edilmesi gereken önemli potansiyel komplikasyonlar arasında şunlar vardır:
- Kardiyak aritmiler
- Elektrolit düzensizlikleri (hipokalemi bunlardan en önemlisidir)
- Hiperürisemi (ürik asit yüksekliği)
- Kolelitiazis (safra kesesi taşı)
Psikiyatrik Komorbiditeler
Uygun olmayan bir adayda kilo vermeye çalışmanın potansiyel zararı nedeniyle, herhangi bir cerrahi, tıbbi veya diğer kilo verme programına kaydolacak tüm hastalar, ciddi akıl hastalığı (örneğin, şiddetli veya tedavi edilmemiş depresyon) ve yeme bozuklukları açısından taranmalıdır.
Obezite ile yaygın olarak ilişkilendirilen psikolojik ve psikiyatrik sorunların çoğu, bir kilo verme programına kaydolmak için kontrendikasyon değildir; örneğin, hafif ila orta dereceli depresyon tipik olarak kilo kaybıyla düzelir. Bununla birlikte, klinisyenler ve hastalar kayıttan önce bu sorunlardan haberdar olmalıdır. Ek olarak, klinisyen, hasta bir kilo verme programına başlamadan önce bu tür sorunların nispeten istikrarlı, durgun veya iyi yönetildiğinden emin olmalıdır.
Diyet
Birçok diyet modeli etkilidir. Konvansiyonel diyetler genel olarak 2 kategoriye ayrılabilir:
- Dengeli ve düşük kalorili diyetler veya azaltılmış porsiyon boyutları
- Farklı makro besin bileşimlerine sahip diyetler
- Düşük yağlı diyetler (örneğin, Ornish diyeti)
- Düşük karbonhidratlı diyetler (örneğin, Atkins diyeti)
- Orta seviye diyetler (örneğin, 3 ana makro besinin, yani yağ, karbonhidrat, proteinin %30-40 oranında benzer oranlarda yendiği Zone diyeti)
- Diyabetik hastalar için diyet (örneğin, Joslin diyeti %40-45 karbonhidrat, %20-30 protein, %35'ten az yağ)
Enerji Harcaması ve Kilo Kaybı (Kalori Açığı)
Kalori açığı elde etmek, sürekli kilo kaybının sağlanmasında hala en önemli bileşendir. Bununla birlikte, bireysel enerji harcamalarındaki önemli farklılıklar ve yetersiz kalorili planlara uyum, bir bireyin ne kadar kilo vereceğini güvenilir bir şekilde tahmin etmeyi zorlaştırır.
Ek olarak, enerji harcamasının vücut ağırlığı ile ilgili olduğu gerçeği unutulmamalıdır. Tipik bir yetişkinde 1 kg ağırlığın temel düzeyde korunması için yaklaşık 22 kcal/kg enerji gereklidir. Bu nedenle, kilo kaybı enerji tüketimini azaltma eğilimindedir ve kalori açıklarının etkisini azaltır.
Daha düşük enerji harcamaları nedeniyle, yaşlı denekler sürekli kilo kaybı sağlamada artan zorluk yaşarlar. Enerji harcamasındaki tahmini azalma, 30 yaşından sonra her on yılda 100 kcal'dir. Muhtemelen daha büyük yağsız kütle oranları nedeniyle, erkekler kalori açıkları benzer olduğunda kadınlardan daha fazla kilo verme eğilimindedir.
Kilo Verme Hedefleri
Bir tıbbi tedavi programı ortamında kilo kaybı için makul bir hedef haftalık yaklaşık 0.5 ila 1 kilogramdır. Bununla birlikte, her hasta için kilo verme hedefinin bireyselleştirilmesi gerektiği ve tek taraflı olarak standart boy-ağırlık normlarına dayandırılamayacağı giderek daha belirgin hale gelmektedir.
Hastanın kilosuna ek olarak, kişiselleştirilmiş kilo verme hedefleri belirlenirken göz önünde bulundurulması gereken faktörler, diğer aile üyelerinin kilosu ile hastanın kültürel, etnik ve ırksal geçmişidir. Araştırmalar, daha genel bir sağlık programına kıyasla kültürel olarak uyarlanmış bir kilo verme programı ile daha fazla kilo kaybının sağlanabileceğine dair kanıt buldu.
Diyete bağlı kilo kaybı, iştahı artıran yüksek hormon seviyelerine neden olabilir. Başarılı kilo kaybından sonra, bu hormonların dolaşımdaki seviyeleri, diyete bağlı kilo kaybından önce kaydedilen seviyelere düşmez. Bu nedenle, obezitenin nüksetmesini önlemek için davranış değişiklikleri gibi uzun vadeli stratejilere ihtiyaç vardır.
Davranışsal Değişiklikler
Kilo kaybı için davranış değişikliği, aşırı gıda alımına, kötü beslenme seçimlerine veya alışkanlıklarına ve hareketsiz aktivite alışkanlıklarına katkıda bulunan öğrenilmiş davranışları ele alır. Bu yaklaşım daha iyi sonuçlar verebilse de, doğası gereği zorlu ve zaman alıcıdır.
Davranış değişikliğini etkilemek, öğün dışı yemeyi ve atıştırmayı destekleyen faaliyetleri, ipuçlarını, koşulları ve uygulamaları belirlemek için hastanın günlük aktivitelerinin ayrıntılı bir envanterini çıkarmakla başlar. Klinisyen veya diyet uzmanı daha sonra bu uygulamaları değiştirmek için kişiselleştirilmiş bir plan geliştirmek için hastayla derinlemesine bir tartışma yapmalıdır. Bu yöntemin etkinliği, yüksek motivasyona sahip bir hastaya ve uzun vadeli takibi sürdürmeye istekli, kendini işine adamış bir danışmana bağlıdır.
Yeterli miktarda uyku, enerji alımının azaldığı zamanlarda yağsız kütlenin korunmasını olumlu yönde etkiler. Aksine, yetersiz uyku, vücudun yağ kütlesinin genişlemesini sınırlama yeteneğini zayıflatır. Bu nedenle sağlıklı bir uyku düzeni, diğer müdahalelerin kilo verme faydalarından yararlanmak için önemlidir. 7 ila 8 saat uyku idealdir. Daha kısa (6 saatten az) veya daha uzun (9 saatten fazla) uyku süresi, artan toplam vücut ağırlığı ile ilişkilidir.
Egzersiz Programları
Yoğun bir egzersiz programına başlanmadan önce, hastalar kardiyovasküler ve solunum yeterliliği açısından taranmalıdır. Bulunan herhangi bir klinik olarak anlamlı anormallik, uygun uzman doktorlar tarafından tam bir değerlendirmeyi gerektirir ve ancak bu sorunlar yeterince yönetilip stabilize edildikten sonra hasta aktif bir egzersiz programına başlamalıdır. Bunun aksine, orta düzeyde bir egzersiz programına (örneğin yürüme) başlayan hastalarda ön taramaya gerek yoktur.
Aerobik izotonik egzersiz, obez olan kişiler için en büyük değere sahiptir. Nihai minimum hedef, haftada 5-7 kez 30-60 dakikalık sürekli aerobik egzersiz yapmak olmalıdır. Artan fiziksel aktivite ve haftada 300 dakika egzersiz, önemli kilo kaybı ve kilo kaybının daha uzun süre korunması ile ilişkilidir.
Direnç eğitimi de dahil olmak üzere anaerobik izometrik egzersiz, yukarıda açıklanan aerobik hedefe ulaşıldıktan sonra dikkatli bir şekilde ek olarak eklenebilir. Direnç eğitimi, kas kütlesi kaybını en aza indirmede değerlidir ve özellikle diyabetli hastalarda kaslar tarafından glikoz alımını arttırdığı için faydalıdır.
Diyete bağlı kilo kaybının yaklaşık %27'si kas kaybından kaynaklandığından, kalori kısıtlamasına egzersizin eklenmesi önemlidir. Çalışmalar, diyet ve egzersiz birleştirildiğinde kas kütlesi kaybının toplam kilo kaybının yaklaşık %13'üne düştüğünü göstermiştir.
Egzersiz ayrıca metabolik aktiviteyi arttırır ve vücut yağını azaltır. Çoğu hasta kilo vermeyi başarmak için yeterli düzenli egzersizi sürdüremese de, kiloyu korumak ve genel kardiyorespiratuar zindeliği iyileştirmek için tutarlı, orta düzeyde egzersiz önemlidir. Yaklaşık 10 dakikalık daha kısa egzersiz seansları, daha uzun egzersiz seanslarından daha iyi uyum ve daha fazla kilo kaybı ile ilişkilidir.
Bariatrik Prosedürler
Obezite için cerrahi tedavi (bariatrik cerrahi), komorbiditelerle ilişkili morbid obezitesi olan hastalarda klinik olarak anlamlı ve nispeten sürekli kilo kaybı ile ilişkili mevcut tek tedavi yöntemidir. Kanıtlar, özenle seçilmiş hastalarda ve iyi bir multidisipliner destek ekibiyle iyi gerçekleştirilen bariatrik cerrahinin, şiddetli obezite ile ilişkili morbiditeleri önemli ölçüde iyileştirdiğini göstermektedir.
Bariatrik cerrahi, önemli ve hızlı kilo kaybı ile ilişkili tek tedavi yöntemi olmasına rağmen, pahalıdır, prosedüre ve cerraha özeldir ve kesinlikle gelişen obezite salgını için çözüm değildir.
Bariatrik prosedürlerin çoğu başlangıçta laparotomi ortamında geliştirilmiş olsa da, şimdi giderek artan bir şekilde laparoskopik olarak uygulanmakta ve postoperatif morbidite azalmaktadır. Bariatrik prosedürlerden bazıları şunları içerir:
- Gastrik Bypass (Roux-en-Y): Mideden küçük bir kese oluşturmayı ve yeni oluşturulan keseyi doğrudan ince bağırsağa bağlamayı içeren bir tür kilo verme ameliyatıdır. Gastrik bypasstan sonra, yutulan yiyecekler midenin bu küçük kesesine ve daha sonra doğrudan ince bağırsağa gidecek ve böylece midenizin çoğunu ve ince bağırsağınızın ilk bölümünü atlayacaktır. Gastrik bypass en sık uygulanan bariatrik cerrahi türlerinden biridir. Mide bypass, diyet ve egzersizin işe yaramadığı durumlarda veya kilonuz nedeniyle ciddi sağlık sorunlarınız olduğunda yapılır.
- Laparoskopik Mide Bandı: Mide kelepçesi olarak da bilinen bu yöntem, mide boyutunu küçültmek ve gıda alımını azaltmak için midenin üst kısmına silikon bir bant yerleştirmeyi içeren bir tür kilo verme ameliyatıdır. Cerrah, bandı midenin üst kısmına yerleştirir ve banda bir tüp bağlar. Tüpe karın derisinin altındaki bir porttan erişilebilir. Cerrah bu portu kullanarak bandı şişirmek için banda salin solüsyonu enjekte eder. Ayarlamalar mide etrafındaki daralmanın derecesini değiştirebilir. Bant, midenin geri kalanı aşağıda olacak şekilde, üstünde küçük bir mide kesesi oluşturur. Daha küçük bir mide kesesine sahip olmak, midenin herhangi bir zamanda tutabileceği yiyecek miktarını azaltır. Sonuç, daha az miktarda yemek yedikten sonra artan bir tokluk hissidir. Bu da açlığı azaltır ve genel gıda alımını azaltmaya yardımcı olur. Bu prosedürün bir avantajı, vücudun emilim bozukluğu olmaksızın her zamanki gibi sindirilmesine izin vermesidir.
- Tüp Mide Ameliyatı: Tüp mide ameliyatı, midenizin boyutunu küçültmeyi içerir. Cerrah daha küçük bir mide oluşturmak için midenin yaklaşık %80'ini çıkarır. Yeni mide boru şeklindedir ve yaklaşık bir muz büyüklüğündedir, böylece az miktarda yiyecek yedikten sonra kendinizi tok hissedersiniz. Bu operasyon etkili bir kilo verme yöntemi olsa da kalıcı bir çözüm değildir. Hastalar, kilo vermeyi sürdürmek ve komplikasyonları önlemek için yaşam boyu sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlıklarına istekli ve kararlı olmalıdır.
- Dikey Bantlı Gastroplasti: Mide zımbalama olarak da bilinen dikey bantlı gastroplasti, kilo kontrolü için bir bariatrik cerrahi şeklidir. Prosedür, küçük bir mide kesesi oluşturmak için bir bant ve zımba kullanmayı içerir. Ancak, ayarlanabilir bant kullanımı (gastrik bypass) arttığı için, bu yöntem çok fazla uygulanmıyor.
- Dikey Sleeve Gastrektomi: Bu prosedür, midenin büyük bir bölümünü çıkarmak için zımba kullanır; kalan mide yaklaşık olarak dörtte bir fincan kadar sıvı tutacaktır. Zamanla, mide bir bardak yiyecek alacak kadar genişleyebilir. Bu prosedür, iki aşamalı bir ameliyatın ilk adımı olarak oluşturulmuştur (ikinci adım cerrahi, bir malabsorpsiyon için ince bağırsaktaki gıdanın yönünü değiştirmeyi içerir). Midenin geri kalanı çıkarıldığı için bu işlem geri döndürülemez.
- Duodenal-Switch: Duodenal switch, midenizi ve ince bağırsağınızı değiştiren bir kilo verme operasyonudur. Midenizin bir kısmının çıkarılması ile bağırsak bypassını birleştirir, bu da yemeğinizin bağırsaklarınızdan geçtiği yolu kısaltır. Duodenal switch en karmaşık ama aynı zamanda en etkili bariatrik cerrahidir. Özellikle Tip 2 diyabete karşı etkilidir. Obezite cerrahisinde en fazla kilo vermeyi sağlayan ameliyat yöntemleri arasında olmasına karşın, ameliyat ve sonrasındaki komplikasyonların fazlalığına bağlı çok sık kullanılmamaktadır.
- Biliopankreatik Diversiyon: Bu yöntem, mideyi küçülterek ve yiyeceklerin ince bağırsağın bir kısmını atlamasına izin vererek normal sindirim sürecini değiştirir, böylece hastalar daha az kalori emer. Midenin bir kısmı tamamen çıkarılarak daha küçük bir mide kesesi oluşturulur. İnce bağırsağın distal kısmı daha sonra keseye bağlanır. Gastrik bypass ameliyatı gibi, bu tür bir operasyon da beslenme yetersizlikleri geliştirme potansiyeline sahiptir. Biliopankreatik diversiyon, büyük ölçüde daha kapsamlı beslenme takibi ve uzun süreli izleme ihtiyacı nedeniyle, diğer bariatrik cerrahi türlerine kıyasla daha az tercih ediliyor.
Asgari olarak, hastalar ancak VKİ'leri 40 kg/m2'den fazlaysa ve(ya) yaş ve cinsiyet tarafından tanımlanan ideal kilonun 45 kg'dan fazla kilosuna sahipse bu prosedürler için aday olarak kabul edilmelidir. VKİ'si 35-40 kg/m2 olan hastalar için, bu prosedürleri doğrulamak için en az 1 majör komorbidite mevcut olmalıdır. Komorbiditelerin varlığı bariatrik cerrahi prosedürler için bir kontrendikasyon değildir; bununla birlikte, hastanın durumu ameliyattan önce stabilize edilmeli ve uygun şekilde tedavi edilmelidir.
Bariatrik cerrahi yoluyla geliştirildiği, iyileştirildiği veya çözüldüğü bildirilen komorbiditeler şunları içerir:
- Obstrüktif uyku apnesi
- Tip 2 şeker hastalığı
- Hipertansiyon
- Kalp yetmezliği
- Periferik ödem
- Solunum yetmezliği
- Astım
- Dislipidemi
- Özofajit
- Psödotümör serebri
- Operasyonel risk
- Kireçlenme
- Tromboembolizm
- İdrarını tutamamak
Cerrahi Komplikasyonlar
Deneyimli bir merkezde standart obezite cerrahisi prosedürleri ile ilişkili ölüm oranı %1,5-2'yi geçmemelidir. Obezite cerrahisi konusunda uzmanlaşmış merkezlerde cerrahi mortalite oranı %0,5'ten azdır. Prosedüre özgü majör postoperatif komplikasyonlar şunları içerir:
- Yara açılması
- Erozyonlar veya ülserler
- İşlem sonrası ishal
- Malabsorpsiyon
- Beslenme ve vitamin eksikliği
- Damping sendromu
- Mediastinit veya peritonit potansiyeli olan anastomoz kaçakları
Ek olarak, mideye özgü operasyonlar, kalıcı kusma ve metabolik alkaloz ile ilişkilendirilebilir. Bu operasyonlar ayrıca diğer cerrahi yöntemlere göre daha sık kilo verme başarısızlığı ve yanlışlıkla yapılan splenektomi ile ilişkilidir. Malabsorptif prosedürler (gastrik bypass) tiamin, demir, D vitamini ve B-12 vitamini eksikliğine yol açabilir.
Antiobezite İlaçları
Obezite önleyici ilaçlar veya kilo verme ilaçları, kiloyu azaltan veya kontrol eden farmakolojik ajanlardır. Bu ilaçlar, iştahı veya kalori emilimini değiştirerek insan vücudunun temel süreçlerinden biri olan kilo düzenlemesini değiştirir. Fazla kilolu ve obez bireyler için ana tedavi biçimleri diyet ve fiziksel egzersiz olmaya devam etmektedir.
Potansiyel yan etkiler ve özellikle obez çocuklarda ve adolesanlarda kilo vermede küçük yararlara dair sınırlı kanıt nedeniyle, obeziteye karşı ilaçların yalnızca, tedavinin yararlarının risklerinden daha ağır bastığı umulduğu durumlarda obezite için reçete edilmesi önerilir.
Mevcut ve potansiyel anti-obezite ilaçları, aşağıdaki mekanizmalardan biri veya daha fazlası aracılığıyla çalışabilir:
- İştahın düzenlemesi (amfetamin, fentermin gibi katekolamin salıverici ajanlar ve iştah kesici olarak işlev gören ilgili ikameli, bupropion gibi amfetaminler obezite tedavisinde kullanılan başlıca araçlardır).
- Vücudun metabolizmasının artırması.
- Vücudun gıdadaki belirli besinleri emme kabiliyetine müdahale. Örneğin, Xenical ve Alli olarak da bilinen Orlistat, yağ yıkımını engeller ve böylece yağ emilimini engeller. OTC lif takviyeleri glukomannan ve guar zamkı, sindirimi engellemek ve kalori emilimini azaltmak amacıyla kullanılmıştır.
Anorektikler öncelikle iştahı bastırmayı amaçlar, ancak bu sınıftaki ilaçların çoğu aynı zamanda uyarıcı (örneğin, amfetamin) olarak da işlev görür ve hastalar iştahı bastırmak için "endikasyon dışı" ilaçları kötüye kullanırlar (örneğin, digoksin).
Bazı reçeteli kilo verme ilaçları, yalnızca kısa süreli kullanım için önerilen uyarıcılardır ve bu nedenle, aylar veya yıllar içinde kilo vermesi gerekebilecek aşırı obez hastalar için sınırlı yarar sağlar. 12 haftalık tedaviden sonra hastalarda belgelenmiş kilo kaybı yoksa kilo verme ilaçları kesilmelidir.
Reçetesiz satılan kilo verme ilaçlarının çoğu, etkili oldukları gösterilmediği için önerilmemektedir. Bu tür ilaçlara örnek olarak şunlar verilebilir:
- Yaban mersini
- L-karnitin
- Kitosan
- Pektin
- Üzüm çekirdeği ekstresi
- At kestanesi
- Krom pikolinat
- Fucus vesiculosus
- Ginkgo biloba
Bazılarının (örneğin kafein, efedrin, guarana, fenilpropanolamin) avantajlarından daha ağır basan yan etkileri vardır. Bu ilaçların bazıları tahrif edilmiş (yabancı madde karıştırılmış) veya FDA tarafından yasaklanmış zararlı maddeler içerir (örn. efedra, acı portakal, sibutramin). Ayrıca, D vitamini takviyesinin obezite için etkili bir tedavi olabileceği varsayımına rağmen, çalışmalar bunu desteklememektedir.
İlaçlar
- Gastrointestinal Ajanlar: Lipaz inhibitörleri, besin emilimini engelleyerek kilo kaybını indükleyebilir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerebilir:
- Orlistat (Xenical, Alli)
- Merkezi sinir sistem (CNS) Uyarıcıları, Anoreksianlar: Endikasyonlar, özellikle başlangıç vücut kitle indeksi 30 ve üzeri olan hastalar ile vücut kitle indeksi 27 üzerinde ve diğer risk faktörleri (örneğin, diabetes mellitus, dislipidemi, hipertansiyon) olan hastalarda, düşük kalorili bir diyetle birlikte kilo kaybı ve kilo kaybının sürdürülmesini içerir. Adrenerjik agonistler, epinefrin doku depolarını serbest bırakarak daha sonra alfa ve(ya) beta-adrenerjik stimülasyona neden olarak, obezitesi olan hastalara fayda sağlamıştır. Tedaviye yanıt 12. haftaya kadar değerlendirilmelidir. Bir hasta başlangıç vücut ağırlığının en az %5'ini kaybetmediyse, tedaviye devam edildiğinde hastanın klinik olarak anlamlı kilo kaybı elde etmesi ve sürdürmesi olası olmadığından uyarıcılar kesilmelidir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerebilir:
- Fentermine (Adipex P, Lomaira)
- Fentermin/Topiramat (Qsymia)
- Benzfetamin (Regimex)
- Fendimetrazin (Bontril PDM)
- Dietilpropion
- Glukagon Benzeri Peptid-1 Agonistleri: GLP-1, iştah ve kalori alımının fizyolojik düzenleyicisidir ve GLP-1 reseptörü, iştahın düzenlenmesiyle ilgili beynin çeşitli alanlarında bulunur. Glukagon benzeri peptit-1 (GLP-1) agonistlerinin, tip 2 diyabeti olan veya olmayan hastalarda kilo kaybını desteklediği gösterilmiştir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerebilir:
- Liraglutid (Saxenda)
- Semaglutid (Wegovy)
- Antidepresanlar, Dopamin Geri Alım İnhibitörleri; Opioid Antagonistleri: Bu ajanlar, pro-opiomelanokortin (POMC) nöronlarının aktivitesini artırarak iştahta azalmaya ve enerji harcamasında artışa neden olabilir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerebilir:
- Bupropion ve Naltrekson (Kontrave)
- Melanokortin Agonistleri: Beyindeki melanokortin-4 (MC4) reseptörleri açlığın, tokluğun ve enerji harcamasının düzenlenmesinde rol oynar. Setmelanotid, MC4 reseptörünün yetersiz aktivasyonu ile ilişkili nadir genetik koşullar nedeniyle obezitesi olan hastalarda MC4-reseptör yolu aktivitesini yeniden oluşturabilir. Bu gruptaki ilaçlar şunları içerebilir:
- Setmelanotid (Imcivree)
Müddet Tahminleri (Prognoz)
Genel olarak, obezite yaşam beklentisi normal kilolu insanların yaşam beklentisinden daha kısadır, ancak birlikte var olan koşullar ve tedavi seçenekleri de dahil olmak üzere obezite sağlık risklerini ve prognozunu etkileyen birçok faktör vardır.
Ek olarak, kilo kaybından sonra, çoğu insan 5 yıl içinde tedavi öncesi kilolarına döner. Bu sebeple obezite, diğer herhangi bir kronik hastalıktaki gibi yaşam boyu yönetim programı gerektirir.
Komplikasyonlar
Obezite birçok ciddi sağlık bozukluğuna katkıda bulunabilir. Obezite ile ortaya çıkma olasılığı daha yüksek olan ciddi sağlık komplikasyonları şunları içerir:
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon) veya tüm vücuda kan pompalamak için çok çalışan kalpten kaynaklanan kalp hastalığı
- İnme, kalp krizi ve diğer komplikasyonlara yol açabilen yüksek kolesterol seviyeleri (atardamarları tıkayabilen yağ birikintileri)
- Yüksek kolesterol seviyeleri ve yüksek tansiyondan kaynaklanan felç
- Tip 2 diyabet (tip 2 diyabet vakalarının yaklaşık %50'si doğrudan obezite ile bağlantılıdır)
- Bazı kanser türleri: Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezine (CDC) göre kanser teşhislerinin %40'ı obezite ile bağlantılıdır.
- Astım
- Böbreklere zarar veren kronik yüksek tansiyona bağlı böbrek hastalığı
- Aşırı kilodan kaynaklanan osteoartrit, eklemler, kemikler ve kaslar üzerinde ek bir gerginliğe neden olur.
- Safra kesesi hastalığı
- Uyku apnesi (boyun ve dildeki yağ birikintileri hava yollarını tıkar)
- Mide asidinin yemek borusuna sızmasına izin veren aşırı kilonun midenin üst kısmındaki valfe baskı yapmasından kaynaklanan mide ekşimesi, mide fıtığı
Bu belirli sağlık sorunlarına ek olarak, obezitesi olan kişilerin herhangi bir nedenden dolayı ölüm şansı da daha yüksektir.
Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)
Obezite insanlık tarihi boyunca gözlenmiştir. Sanatta ve heykelde insan formunun birçok erken tasviri obez görünüyor. Bununla birlikte, obezitenin yaygınlaşması 20. yüzyıla kadar değildi, o kadar ki, 1997'de Dünya Sağlık Örgütü obeziteyi küresel bir salgın olarak resmen tanıdı ve dünya çapında obezite prevalansının 1975'ten bu yana neredeyse üç katına çıktığını tahmin etti. Vücut yağı çeşitli şekillerde ölçülebildiğinden, obezite epidemiyolojisine ilişkin istatistikler kaynaklar arasında farklılık gösterir.
Küresel olarak, artık zayıf olanlardan daha fazla obez olan insan var, bu, Sahra altı Afrika ve Asya'nın bazı bölgeleri dışında dünyanın her bölgesinde gözlenen bir eğilim. 1980'de 857 milyon olan yetişkin fazla kilolu iken, 2013'te tahminen 2,1 milyar yetişkin fazla kiloluydu. Obezitedeki artışlar en çok kentsel ortamlarda görülmüştür.
Dünyada obezitenin yaygın olmadığı tek bölge Sahra altı Afrika'dır.
Dünya Sağlık Örgütü 2021 verilerine göre:
- Dünya çapında obezite 1975'ten bu yana neredeyse üç katına çıktı.
- 2016 yılında, 18 yaş ve üzeri 1,9 milyardan fazla yetişkin aşırı kiloluydu. Bunların 650 milyondan fazlası obezdi.
- 2016 yılında 18 yaş ve üzeri yetişkinlerin %39'u aşırı kilolu ve %13'ü obezdi.
- Dünya nüfusunun çoğu, fazla kilolu ve obezitenin zayıf kilodan daha fazla insanı öldürdüğü ülkelerde yaşıyor.
- 2020'de 5 yaşın altındaki 39 milyon çocuk aşırı kilolu veya obezdi.
- 2016 yılında 5-19 yaş arası 340 milyondan fazla çocuk ve ergen aşırı kilolu veya obezdi.
Önlem Yöntemleri
Obezitenin birçok nedeni önlenebilir ve tersine çevrilebilir. Birçok faktör söz konusu olsa da, obezitenin temel nedeni tüketilen kalori ile harcanan kalori arasındaki dengesizliktir. Son yıllarda beslenme şekli küresel olarak değiştiğinden, yağ ve serbest şeker oranı yüksek, enerjisi yoğun gıdaların tüketiminde bir artış olmuştur. Ayrıca birçok iş türünün değişen doğası, ulaşıma daha fazla erişim ve artan şehirleşme nedeniyle fiziksel aktivitede azalma olmuştur.
Aşırı kilo ve obezite riskini azaltmak, yağlardan ve şekerlerden alınan kalori miktarını azaltmak, günlük meyve, sebze, baklagiller, tam tahıllar ve kuruyemişlerin alımını artırmak ve düzenli fiziksel aktivite (çocuklar için günde 60 dakika ve yetişkinler için haftada 150 dakika) yapmayı içerir. Bebeklerde yapılan araştırmalar, doğumdan 6 aya kadar sadece anne sütü ile beslenmenin bebeklerin aşırı kilolu veya obez olma riskini azalttığını göstermiştir.
Etimoloji
Obezite, "tıknaz, şişman veya tombul" anlamına gelen Latince obesitas'tan gelmektedir. "Yemek yemek"' anlamına gelen Edere'nin (İng: "to eat") geçmiş zaman ortacı Ēsus ile , "gereğinden fazla, aşırı" anlamına gelen ob (İng: "over") ekinin birleşiminden oluşur. Terim ilk kez 1611'de İngiliz sözlük yazarı Randle Cotgrave tarafından kullanılmıştır.
Obezitenin Tarihi
Antik Yunan tıbbı, obeziteyi tıbbi bir rahatsızlık olarak kabul eder ve Eski Mısırlıların da aynı şekilde gördüğünü kaydeder. Hipokrat, "Şişmanlık sadece bir hastalığın kendisi değil, başkalarının habercisidir" demiştir. Hintli cerrah Sushruta (MÖ 6. yüzyıl) obeziteyi diyabet ve kalp rahatsızlıklarıyla ilişkilendirdi. Tedavisine yardımcı olmak için fiziksel çalışmayı ve yan etkilerini önerdi.
İnsanlık, tarihinin çoğunda gıda kıtlığı ile mücadele etti. Obezite bu nedenle tarihsel olarak zenginlik ve refahın bir işareti olarak görülmüştür. Orta Çağ ve Rönesans'ta Avrupa'daki üst düzey yetkililer arasında olduğu kadar Eski Doğu Asya uygarlıklarında da yaygındı. 17. yüzyılda, İngiliz tıp yazarı Tobias Venner, yayınlanmış bir İngilizce kitapta bu terime toplumsal bir hastalık olarak atıfta bulunan ilk kişilerden biri olarak kabul edilmektedir.
Sanayi Devrimi'nin başlamasıyla birlikte, ulusların askeri ve ekonomik gücünün, askerlerinin ve işçilerinin hem vücut büyüklüğüne hem de gücüne bağlı olduğu anlaşıldı. Ortalama vücut kitle indeksinin şu anda zayıf olarak kabul edilenden normal aralığa yükseltilmesi, sanayileşmiş toplumların gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. Böylece hem boy hem de ağırlık, gelişmiş dünyada 19. yüzyıl boyunca arttı. 20. yüzyılda, popülasyonlar boy açısından genetik potansiyellerine ulaştıkça, kilo boydan çok daha fazla artmaya başladı ve bu da obeziteye neden oldu.
1950'lerde gelişmiş ülkelerde artan refah çocuk ölümlerini azalttı, ancak vücut ağırlığı arttıkça kalp ve böbrek hastalıkları daha yaygın hale geldi. Bu süre zarfında, sigorta şirketleri kilo ve yaşam beklentisi arasındaki bağlantıyı fark etti ve obezler için primleri artırdı.
Tarih boyunca birçok kültür, obeziteyi bir karakter kusurunun sonucu olarak gördü. Antik Yunan komedisindeki obez veya şişman karakter, obur ve alay konusuydu. Hristiyanlık döneminde yemek, tembellik ve şehvet günahlarına açılan bir kapı olarak görülüyordu. Modern Batı kültüründe, aşırı kilo genellikle çekici değildir ve obezite genellikle çeşitli olumsuz stereotiplerle ilişkilendirilir. Her yaştan insan sosyal damgalanma ile karşı karşıya kalabilir ve zorbalar tarafından hedef alınabilir veya akranları tarafından dışlanabilir.
Batı toplumunda sağlıklı vücut ağırlığına ilişkin kamuoyu algıları, ideal olarak kabul edilen kilo ile ilgili olanlardan farklıdır ve her ikisi de 20. yüzyılın başından beri değişmiştir. İdeal kabul edilen ağırlık, 1920'lerden beri daha da azaldı. Bu, Amerika Güzeli yarışmasını kazananların ortalama boylarının 1922'den 1999'a %2 artması ve ortalama ağırlıklarının %12 azalmasıyla açıklanmaktadır. Öte yandan, insanların sağlıklı kilo ile ilgili görüşleri tam tersi yönde değişti. Britanya'da, insanların kendilerini aşırı kilolu olarak gördükleri ağırlık, 2007'de 1999'a göre önemli ölçüde daha yüksekti. Bu değişikliklerin, ekstra vücut yağının normal olarak kabul edilmesine yol açan artan yağlanma oranlarından kaynaklandığına inanılmaktadır.
Obezite, Afrika'nın birçok yerinde hâlâ zenginlik ve esenliğin bir işareti olarak görülüyor. Bu, HIV salgını başladığından beri özellikle yaygın hale geldi.
Obezite ve Sanat
20.000–35.000 yıl önce insan vücudunun ilk heykelsi temsilleri obez kadınları tasvir ediyor. Bazıları Venüs heykelciklerini doğurganlığı vurgulama eğilimine bağlarken, diğerleri zamanın insanlarında "şişmanlığı" temsil ettiğini düşünüyor.
Bununla birlikte, hem Yunan hem de Roma sanatında, muhtemelen ölçülülük konusundaki ideallerine uygun olarak, şişmanlık yoktur. Bu, yalnızca düşük sosyoekonomik statüye sahip olanlar obez olarak tasvir edilerek, Hıristiyan Avrupa tarihinin büyük bölümünde devam etti.
Rönesans sırasında, üst sınıfın bir kısmı, İngiltere'nin Henry VIII ve Alessandro dal Borro'nun portrelerinde görülebileceği gibi, büyük bedenlerini göstermeye başladı. Rubens (1577-1640), resimlerinde düzenli olarak kilolu kadınları tasvir etti ve bu da Rubenesque terimini türetti. Ancak bu kadınlar doğurganlık ile olan ilişkisi nedeniyle hala "kum saati" şeklini koruyorlardı. 19. yüzyılda Batı dünyasında obeziteye bakış açısı değişti. Yüzyıllar boyunca obezitenin zenginlik ve sosyal statü ile eş anlamlı hale gelmesinden sonra, zayıflık arzu edilen standart olarak görülmeye başlandı. Sanatçı George Cruikshank, 1819 tarihli The Belle Alliance or the Female Reformers of Blackburn!!! adlı eserinde Blackburn'deki kadın reformcuların çalışmalarını eleştirdi ve şişmanlığı, onları kadınsı olmayan biri olarak göstermek için bir araç olarak kullandı.
Toplum ve Obezite
Obezite, sağlığa etkilerinin yanı sıra istihdamda dezavantajlar ve artan işletme maliyetleri gibi birçok soruna da yol açmaktadır. Bu etkiler, bireylerden şirketlere ve hükümetlere kadar toplumun her düzeyinde hissedilmektedir.
2005 yılında, ABD'de obeziteye atfedilebilen tıbbi maliyetler tahmini olarak 190,2 milyar $ veya tüm tıbbi harcamaların %20,6'sı iken, Kanada'da obezitenin maliyetinin 1997'de 2 milyar CA$ olduğu tahmin edilmektedir (toplam sağlık maliyetlerinin %2,4'ü). 2005 yılında Avustralya'da aşırı kilo ve obezitenin toplam yıllık doğrudan maliyeti 21 milyar A$ idi. Aşırı kilolu ve obez Avustralyalılar da devlet sübvansiyonu olarak 35,6 milyar A$ aldı. Diyet ürünlerine yapılan yıllık harcamalar için tahmin aralığı yalnızca ABD'de 40 milyar ila 100 milyar dolar arasındadır.
2019 yılında Lancet Obezite Komisyonu, ülkeleri obezite ve yetersiz beslenmeyi ele almaya ve gıda endüstrisini politika geliştirmenin dışında bırakan, DSÖ Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesini model alan küresel bir anlaşma çağrısında bulundu. Obezitenin küresel maliyetininin yılda 2 trilyon dolar, yani dünya GSYİH'sının yaklaşık %2,8'i olduğunu tahmin ediyorlar.
Obezite önleme programlarının obezite ile ilişkili hastalıkların tedavisinin maliyetini azalttığı bulunmuştur. Bununla birlikte, insanlar ne kadar uzun yaşarsa, o kadar fazla tıbbi maliyete maruz kalırlar. Bu nedenle araştırmacılar, obeziteyi azaltmanın halk sağlığını iyileştirebileceği sonucuna varıyor, ancak genel sağlık harcamalarını azaltması pek mümkün değil.
Obezite, istihdamda sosyal damgalanmaya ve dezavantajlara yol açabilir. Normal kilolu meslektaşlarıyla karşılaştırıldığında, obez işçiler ortalama olarak daha yüksek işe devamsızlık oranlarına sahiptir ve daha fazla maluliyet izni almakta, bu nedenle işverenler için maliyetleri artırmakta ve üretkenliği düşürmektedir.
Bazı araştırmalar, obez insanların bir iş için işe alınma ve terfi etme olasılığının daha düşük olduğunu gösteriyor. Obez insanlar aynı zamanda eşdeğer bir iş için obez olmayan meslektaşlarından daha az ücret alırlar; obez kadınlar ortalama %6, obez erkekler ise %3 daha az kazanıyor.
Havayolu, sağlık ve gıda endüstrileri gibi belirli endüstrilerin özel endişeleri vardır. Artan obezite oranları nedeniyle, havayolları daha yüksek yakıt maliyetleri ve koltuk genişliğini artırma baskısı ile karşı karşıya. 2000 yılında, obez yolcuların ekstra ağırlığı havayollarına 275 milyon dolara mal oldu. Sağlık sektörü, özel kaldırma ekipmanları ve bariatrik ambulanslar da dahil olmak üzere, ileri derecede obez hastaları tedavi etmek için özel tesislere yatırım yapmak zorunda kaldı.
2014 yılında Avrupa Adalet Divanı, obezitenin bir engellilik olduğuna karar verdi. Mahkeme, bir çalışanın obezitesinin, "diğer çalışanlarla eşit koşullarda, meslek yaşamına tam ve etkin katılımını" engellemesi durumunda, bunun bir sakatlık sayılacağını ve bu nedenle işten çıkarmanın ayrımcılık olduğunu söyledi.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.Soru & Cevap Platformuna Git
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- WHO. Obesity And Overweight. (9 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: who | Arşiv Bağlantısı
- D. W. Haslam, et al. (2005). Obesity. Lancet (London, England), sf: 1197-1209. doi: 10.1016/S0140-6736(05)67483-1. | Arşiv Bağlantısı
- Medscape. Obesity: Practice Essentials, Background, Pathophysiology. (4 Mart 2022). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Medscape | Arşiv Bağlantısı
- CDC. Cdc Overweight & Obesity. (3 Mayıs 2022). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Centers for Disease Control and Prevention | Arşiv Bağlantısı
- Obesity Action Coalition. Obesity Action Coalition. (20 Mayıs 2022). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Obesity Action Coalition | Arşiv Bağlantısı
- X. Lin, et al. (2021). Obesity: Epidemiology, Pathophysiology, And Therapeutics. Frontiers in Endocrinology. doi: 10.3389/fendo.2021.706978. | Arşiv Bağlantısı
- John Hopkins Medicine. Obesity - Overview. (1 Ocak 2022). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: www.hopkinsmedicine.org | Arşiv Bağlantısı
- Mayo Clinic. Obesity - Symptoms And Causes. (2 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Mayo Clinic | Arşiv Bağlantısı
- D. Moores. Everything You Need To Know About Obesity. (31 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Healthline | Arşiv Bağlantısı
- Health Direct. Obesity. (17 Aralık 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: HealthDirect | Arşiv Bağlantısı
- Medline Plus. Obesity. (29 Kasım 2016). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: MedlinePlus | Arşiv Bağlantısı
- WebMD. Obesity And When To Seek Help. (14 Nisan 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: WebMD | Arşiv Bağlantısı
- MSD Manual Professional Edition. Obesity - Nutritional Disorders - Msd Manual Professional Edition. (1 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: MSD Manuals | Arşiv Bağlantısı
- NHS UK. Obesity - Causes. (23 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 26 Mayıs 2022. Alındığı Yer: NHS | Arşiv Bağlantısı
- M. W. Schwartz, et al. (2017). Obesity Pathogenesis: An Endocrine Society Scientific Statement. Endocrine Reviews, sf: 267-296. doi: 10.1210/er.2017-00111. | Arşiv Bağlantısı
- D. Khanna, et al. (2021). Pathophysiology Of Obesity. StatPearls Publishing. | Arşiv Bağlantısı
- S. A. Jukaku, et al. (2021). The Cause Of Obesity Is Multifactorial But Gps Can Do More. BMJ (Clinical research ed.), sf: n956. doi: 10.1136/bmj.n956. | Arşiv Bağlantısı
- X. Lin, et al. (2021). Obesity: Epidemiology, Pathophysiology, And Therapeutics. Frontiers in Endocrinology. doi: 10.3389/fendo.2021.706978. | Arşiv Bağlantısı
- S. Christiansen. Symptoms Of Obesity. (13 Aralık 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Verywell Health | Arşiv Bağlantısı
- Nhlbi. Overweight And Obesity - Symptoms And Diagnosis | Nhlbi, Nih. (24 Mart 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Nhlbi | Arşiv Bağlantısı
- D. Albuquerque, et al. (2017). The Contribution Of Genetics And Environment To Obesity. British medical bulletin, sf: 159-173. doi: 10.1093/bmb/ldx022. | Arşiv Bağlantısı
- A. J. Walley, et al. (2009). The Genetic Contribution To Non-Syndromic Human Obesity. Nature reviews. Genetics, sf: 431-442. doi: 10.1038/nrg2594. | Arşiv Bağlantısı
- I. S. Farooqi, et al. (2006). Genetics Of Obesity In Humans. Endocrine reviews, sf: 710-718. doi: 10.1210/er.2006-0040. | Arşiv Bağlantısı
- L. McLaren. (2007). Socioeconomic Status And Obesity. Epidemiologic reviews, sf: 29-48. doi: 10.1093/epirev/mxm001. | Arşiv Bağlantısı
- A. Chiolero, et al. (2008). Consequences Of Smoking For Body Weight, Body Fat Distribution, And Insulin Resistance. The American Journal of Clinical Nutrition, sf: 801-809. doi: 10.1093/ajcn/87.4.801. | Arşiv Bağlantısı
- M. W. Schwartz, et al. (2017). Obesity Pathogenesis: An Endocrine Society Scientific Statement. Endocrine Reviews, sf: 267-296. doi: 10.1210/er.2017-00111. | Arşiv Bağlantısı
- S. Cummins. Food Deserts. (23 Şubat 2014). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Wiley doi: 10.1002/9781118410868.wbehibs450. | Arşiv Bağlantısı
- N. I. Larson, et al. (2009). Neighborhood Environments: Disparities In Access To Healthy Foods In The U.s. American Journal of Preventive Medicine, sf: 74-81.e10. doi: 10.1016/j.amepre.2008.09.025. | Arşiv Bağlantısı
- H. Patrick, et al. (2005). A Review Of Family And Social Determinants Of Children's Eating Patterns And Diet Quality. Journal of the American College of Nutrition, sf: 83-92. doi: 10.1080/07315724.2005.10719448. | Arşiv Bağlantısı
- E. M. Kennen, et al. (2005). Tipping The Scales: The Effect Of Literacy On Obese Patients' Knowledge And Readiness To Lose Weight. Southern Medical Journal, sf: 15-18. doi: 10.1097/01.SMJ.0000146617.21240.49. | Arşiv Bağlantısı
- CDC. Defining Adult Overweight And Obesity. (3 Mayıs 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Centers for Disease Control and Prevention | Arşiv Bağlantısı
- H. N. Sweeting. (2007). Measurement And Definitions Of Obesity In Childhood And Adolescence: A Field Guide For The Uninitiated. Nutrition Journal. doi: 10.1186/1475-2891-6-32. | Arşiv Bağlantısı
- R. MacPherson. Why Bmi May Not Be The Best Metric. (30 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Verywell Fit | Arşiv Bağlantısı
- mrana.jnu. Top 5 Bmi Alternatives To Measure Your Body Fat. (28 Nisan 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: bmi-calculator.io | Arşiv Bağlantısı
- O. Hamdy, et al. Obesity Treatment & Management: Approach Considerations, Patient Screening, Assessment, And Expectations, Weight-Loss Goals. (4 Mart 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Medscape | Arşiv Bağlantısı
- Obesity Action Coalition. Bariatric Surgery And Devices - Obesity Action Coalition. (8 Mart 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Obesity Action Coalition | Arşiv Bağlantısı
- O. Hamdy, et al. Obesity Medication: Gastrointestinal Agents, Other, Cns Stimulants, Anorexiants, Glucagonlike Peptide-1 Agonists, Antidepressants, Dopamine Reuptake Inhibitors; Opioid Antagonists, Melanocortin Agonists. (4 Mart 2022). Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Medscape | Arşiv Bağlantısı
- B. Caballero. (2007). The Global Epidemic Of Obesity: An Overview. Epidemiologic Reviews, sf: 1-5. doi: 10.1093/epirev/mxm012. | Arşiv Bağlantısı
- Etymonline. Obesity | Etymology, Origin And Meaning Of Obesity By Etymonline. Alındığı Tarih: 27 Mayıs 2022. Alındığı Yer: Etymonline | Arşiv Bağlantısı
- D. Haslam. (2007). Obesity: A Medical History. Obesity reviews : an official journal of the International Association for the Study of Obesity, sf: 31-36. doi: 10.1111/j.1467-789X.2007.00314.x. | Arşiv Bağlantısı
- R. Woodhouse. (2008). Obesity In Art: A Brief Overview. Frontiers of hormone research, sf: 271-286. doi: 10.1159/000115370. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/03/2023 18:57:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11788
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
- Bilim Ağacı> Uygulamalı Bilimler> Sağlık Bilimleri> Tıp
- Hastalık Vücut Hastalıkların Tedavisi İlaç Enerji Sağlık Tıp Tedavi Kilo Verme Kilo Obezite Hekim Doktor Obez Hastalık Kataloğu Hasta Kilo Kaybı