Kamu tüketiminin büyümeye katkısı arttı
TÜİK verilerine göre; Türkiye ekonomisi üçüncü çeyrekte, bir önceki yılın aynı çeyreğine
göre yüzde 3,9 büyüdü. Manşet verinin 9 çeyrektir pozitif kalmaya devam etmesi olumlu
ancak büyümenin sürdürülebilir olması, sektörler arasında dengeli dağılması, istihdamı
artırması ve GSYH’deki bu artışın toplumun geniş kesimleri tarafından hissedilmesi de bir o
kadar önemli.
3.çeyrek büyüme verisini aynı döneme ait işgücü istatistikleri ile değerlendirdiğimizde,
2022 yılı III. çeyreğinde, işsizlik oranı yüzde 10,0, işsiz sayısı 3 milyon 433 bin kişi, istihdam
edilenlerin sayısı 30 milyon 787 bin kişi, istihdam oranı yüzde 47,5, işgücü 34 milyon 220 bin
kişi, işgücüne katılma oranı yüzde 52,8 olarak gerçekleşti.
2021 yılı III. çeyreğinde ise; işsizlik oranı yüzde 11,7, işsiz sayısı 3 milyon 842 bin kişi,
istihdam edilenlerin sayısı 28 milyon 996 bin kişi, istihdam oranı yüzde 45,4, işgücü 32
milyon 838 bin kişi, işgücüne katılma oranı yüzde 51,4 olmuştu.
Rakamlardan da anlaşılacağı üzere; yüzde 3,9’luk büyüme bir milyon 791 bin kişiye
istihdam sağlamış.
Bu durum son derece olumlu iken ne yazık ki enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde,
benzer bir tabloyu asgari ücret artışına rağmen gelir dağılımında göremiyoruz.
İşgücü ödemeleri, 2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde
96,2, net işletme artığı/karma gelir ise yüzde 123,0 arttı.
İşgücü ödemelerinin cari fiyatlarla Gayrisafi Katma Değer içerisindeki payı geçen yılın
üçüncü çeyreğinde yüzde 29,5 iken bu oran 2022 yılında yüzde 26,3 oldu. Net işletme
artığı/karma gelirin payı ise yüzde 54,1 iken yüzde 54,8 oldu.
Harcama yöntemiyle incelendiğinde;
Yerleşik hanehalklarının tüketim harcamaları, 2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki
yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 19,9 arttı. Bu oran
2.çeyrekte yüzde 22,5’ti. Özel tüketimin dolayısıyla iç talebin yılın ikinci yarısında
yavaşlayacağı tahmin ediliyordu.
Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 8,5 arttı. Önceki artış yüzde 2 olarak
gerçekleşmişti. Kamu tüketiminin büyümeye katkısı 1,1 puan (önceki 0,3 puan) oldu.
Seçim dönemlerinde kamu harcamalarında belirgin bir artış olması beklenilen bir durum
olmakla birlikte önümüzdeki iki çeyrekte de bu artışların devam etmesi öngörülüyor.
Gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 1,3 azaldı. Yatırımların alt kırılımına bakıldığında;
inşaat yatırımlarının 2022 yılı üçüncü çeyreğinde yüzde 19,9 oranında azalırken, makine
teçhizat yatırımlarının ise yüzde 14,3 oranında arttığını görüyoruz. Makine teçhizat
yatırımlarındaki artış sürdürülebilir büyümeye işaret ediyor.
Mal ve hizmet ihracatı, 2022 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre
zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 12,6, ithalatı ise yüzde 12,2 arttı.
Net ihracatın büyümeye katkısı 0,7 puan ile pozitif kalmaya devam ediyor. Ancak dış
talepteki gerileme nedeniyle bu katkı azalıyor.
Son çeyrekte de büyüme hızındaki düşüşün devam edeceği tahmin ediliyor buna rağmen 2022
yılı büyüme oranı yüzde 5’in üzerinde olacağı bekleniliyor.