Beş AB üyesi (Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda ve Lüksemburg) ülkenin 1985 yılında imzaladıkları “Schengen Anlaşması” ile temelleri atılan ve sonraki yıllarda AB ülkelerinin büyük bir çoğunluğu ve bazı AB üyesi olmayan ülkelerin de dâhil olmasıyla oluşturulan alandır. Schengen Alanı’na dâhil olan ülkelerin birbirleriyle paylaştıkları sınırlarda sınır kontrolü uygulanmamaktadır. Bu sayede insanlar pasaport kontrolünden geçmeden bir Schengen ülkesinden diğerine serbestçe seyahat edebilmektedir.
Suriyeli sığınmacıların yoğun bir şekilde Avrupa’ya geçişinden sonra, başta Almanya ve Avusturya olmak üzere birçok ülke sınır kontrollerine başlamış ve serbest dolaşım sistemi güvenlik gerekçesiyle geçici olarak rafa kalkmıştır. Ayrıca Kuzey Afrika’dan gelen göçmen akınını diğer AB üyeleriyle paylaşmak isteyen İtalya’nın Fransa’yla yaşadığı gerginlik, Fransa’da artan terör tehdidi ve Danimarka’nın kaçak göçü engellemek için Almanya sınırında daimi kontrollere başlama kararı; İngiltere, İrlanda, Bulgaristan, Romanya, GKRY ve Hırvatistan dışındaki 22 AB üyesiyle İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ı kapsayan Schengen ortak vize bölgesinin sorgulanmasına neden olmuştur.
SCHENGEN ANLAŞMASI (Schengen Agreement, 1985)
14 Haziran 1985 tarihinde Lüksemburg’un güneyinde küçük bir kasaba olan
Schengen’de Fransa, Almanya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’dan oluşan
beş Avrupa ülkesi arasında imzalanan anlaşmadır. Ancak anlaşmanın yürürlüğe
girme süreci uzamış, bu süreç zarfında Portekiz ve İspanya’nın da anlaşmaya
katılmasıyla 26 Mart 1995 tarihinde 7 ülke tarafından sınır kontrolleri resmen
kaldırılmıştır. Yalnızca bir buçuk yıl içinde 6 AB ülkesinin daha katılmasıyla
hızlı bir genişleme sürecine giren anlaşma ile oluşan Schengen Alanı zamanla
büyümüş ve 1997 yılında Amsterdam Antlaşması ile AB hukukuna entegre
edilmiştir. Günümüzde Schengen Antlaşması ile oluşturulan Schengen Alanı;
AB üyesi olmayan Norveç, İzlanda, İsviçre ve Lihtenştayn da dâhil olmak üzere
26 ülkeden oluşup, 400 milyonun üzerinde bir nüfusu ve yaklaşık 4.312.099
kilometrekarelik bir alanı kapsamaktadır.
SCHENGEN BİLGİ SİSTEMİ (Schengen Information System, SIS)
Schengen üyesi ülkeler tarafından yasaların uygulanması ve sınır güvenliği gibi
konulara ilişkin bilgilerin toplanması ve paylaşılması konusunda oluşturulan bir
bilgi paylaşım sistemidir.