Taliban’ın Afganistan’da 20 yıl sonra tekrar idareye gelen Taliban’ın dün açıkladığı süreksiz hükümet, ABD idaresini rahatsız etti. Washington’u kaygılandıran bahislerin başında, kapsayıcı olma vaadine karşın hükümette bayanlar ve etnik azınlıkların temsil edilmemesi ile kabinede direkt Amerikan askerlerine yönelik akınlarda ismi geçen hatta katliamlara karışan şahısların misyon alması geliyor.
Afganistan Başbakanı Molla Muhammed Hasan Akhund, Birleşmiş Milletler’in kara listesinde.
İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani ise Amerikan Federal Soruşturma Ofisi’nin (FBI) arananlar listesinde bulunuyor.
Pençşir Vadisi’ndeki direniş hareketi (Afganistan Ulusal Direniş Cephesi) ise memleketler arası topluma, Afganistan’ın yeni hükümetiyle diplomatik bağ kurmama daveti yaptı.
Taliban, süratli bir taarruz sonunda 15 Ağustos’ta Afganistan’ın başşehri Kabil’i de ele geçirmişti.
ABD ne diyor?
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Açıklanan listedeki isimlerin tümünün istisnasız Taliban üyeleri ya da onlara yakın şahıslar olduğunu ve kabinede hiçbir bayan bulunmadığını not ettik” denildi.
Açıklamada ayrıyeten, “Listedeki kimi şahısların ilgileri ve geçmişleri de bizi kaygılandırıyor” tabiri yer aldı.
ABD’nin Taliban’ı, “sözleriyle değil icraatıyla değerlendireceğinin” de altı çizildi.
Washington, Taliban’dan, yabancı asıllı bireyler ve gereken evrakları almış Afgan vatandaşlarının ülkeyi inançla terk etmesine imkan verme kelamını tutmasını bekliyor.
ABD, Afganistan’ın yeni idaresinin milletlerarası cihatçı yapılanmalarla ilgilerini de yakından izleyecek.
‘Şeriat hukuku uygulanacak’
Salı günü erken saatlerde Taliban Yüksek Önderi Mevlevi Haybatullah Akhunzade’ye atfen yapılan açıklamada hükümetin Şeriat hukukunu uygulayacağı bildirildi.
Taliban’ın öteki ülkelerle “güçlü ve sağlıklı” münasebetler sürdürmeyi istediği, “İslam hukuku ya da ülkenin ulusal pahaları ile çelişmediği sürece” memleketler arası hukuka ve milletlerarası mutabakatlara hürmet göstereceği de vurgulandı.
Afganistan Başbakanı Molla Muhammed Hasan Akhund, 1996-2001 yılları ortasında Taliban hükümetinde dışişleri bakan yardımcısı olarak misyon almıştı. Akhund’un Taliban’ın askeri kanadından çok dini kanadında tesirli olduğu bildiriliyor.
Hareket içindeki görece ılımlılar ile sertlik yanlıları ortasında yaşandığı bildirilen uyuşmazlık sonrası Akhund’un üzerinde uzlaşılan bir aday olarak ortaya çıktığı anlaşılıyor.
Afganistan İçişleri Bakanı Siraceddin Hakkani ise Hakkani örgütlenmesi diye de bilinen militan kümenin önderi.
Taliban’a sadakat yemini eden örgütlenmelerden Hakkani, ülkede son 20 yılda birçok büyük hücum düzenledi. Bunlardan en kanlısı 2017 yılında Kabil’de düzenlendi. O saldııda 150 kişi hayatını yitirmişti.
Taliban’dan farklı olarak Hakkani, ABD’nin “yabancı terör örgütleri” listesinde yer alıyor. Hakkani’nin ayrıyeten El Kural ile de yakın alakalarını sürdürdüğü biliniyor.
FBI yetkilileri, Siraceddin Hakkani’nin 2008 yılında bir otelde düzenlenen ve bir Amerikan vatandaşının öldüğü bir taarruzdan ötürü arandığını ve Afganistan’daki ABD güçlerine yönelik birçok atağın ardındaki isim olduğunu söylüyor.
Afganistan hükümetinde dikkat çeken öteki kimi isimler şöyle:
- Taliban’ın kurucusu ve eski önderi Molla Ömer’in oğlu, Savunma Bakanı Molla Yakup
- Geçen yıl ABD’nin ülkeden çekilişini düzenleyen muahedede kıymetli rolü olan Taliban’ın kurucularından, Başbakan Yardımcısı Molla Abdulgani Baradar
- ABD ile müzakerelere katılan heyette yer alan, Dışişleri Bakanı Buyruk Han Muttaki
BBC Dış Haberler Muhabiri Lyse Doucet’in tahlili
Uzun mühlet karanlık köşelerde gezinen ve üyelerinin isimleri dünyada “terör listelerinde” yer alan bir hareket artık dünya sahnesinde legal unvanlar taşıyan bakanlardan oluşan bir kabine açıklıyor.
Süreksiz hükümetin başbakanı Molla Akhund Taliban’ın önde gelen dini ve askeri başkanları ortasındaki çekişmeler sonrası uzlaşmayla belirlenen bir aday üzere görünüyor.
Hükümetin süreksiz bir karakter taşıması, silahlı uğraştan siyasi iktidara geçiş sürecinde Taliban’a esneklik sağlayacak.
Haber kaynaklarımız, Taliban’ın kapsayıcı bir hükümet davetlerini gözardı ettiğini, eski idarede yer almış ve bilhassa ismi yolsuzluklara karışmış isimleri idareye almak istemediğini söylüyor.
Bir Taliban önderinin “Başka ülkeler hükümetlerini belirleyebiliyor, biz niçin seçemeyelim” dediği bildiriliyor.
Bayanlara gelince….Taliban hükümetinde bayanların bakan olması ihtimali aslında hiç yoktu. Bayan Sıkıntıları Bakanlığı da lağvedildi.