Yaklaşan Tehlike “Siber Zorbalık”
Zorbalığın Sanal Yüzü: Siber Zorbalık
Siber zorbalık kavramı bilişim ve iletişim teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte hayatımıza girmiş olan yeni bir zorbalık türüdür. Geleneksel zorbalık türünün sanal alemdeki uzantısı izlenimi veren bu zorbalık türü özellikle bilişim ve iletişim teknolojilerine ilgisi fazla olan ergenlik dönemi yaş grubundaki bireyler için risk olarak gözükmektedir.
Ergenlerin gelişim özellikleri, bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişim ve değişmeler göz önüne alındığında, ergenlerin gerçek yaşamdaki sosyal etkileşimlerini sanal aleme taşıdıkları söylenebilir.
Bu sosyal etkileşimlerin istenmeyen bir sonucu olarak ortaya çıkan zorbalık davranışının da aynı şekilde sanal ortama taşındığı da yadsınamaz bir gerçektir. Sanal aleme taşınan bu zorbalık türü, siber zorbalık olarak adlandırılmaktadır.
Bu zorbalık türü çağımızda gelişen bilişim ve iletişim teknolojilerin hayatımıza eklediği bir sorun olarak da gösterilmektedir.
Siber Zorbalık Nedir?
Bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla bir insan ve gruba zarar vermek için onlara isimsiz çağrı gönderme, kimliği gizleyerek zararlı e-postalar (spam) atma, hakaret ve tehdit içerikli ses, görüntü ve metinler yayma gibi eylemler siber zorbalık olarak isimlendirilmektedir (Arıcak, 2009).
Siber zorbalık, bir birey veya grubun bilişim ve iletişim araçlarını diğer bireylere kasıtlı olarak zarar vermek amacıyla art niyetle, düşmanca ve yineleyen biçimde kullanması şeklinde tanımlanmaktadır (Belsey, 2008; Akt: Eroğlu ve Güler, 2015).
Özetle siber zorbalığı, bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanarak diğer bireylere kasıtlı olarak zarar vermeyi amaçlayan ve daha çok ilişkisel zorbalık davranışlarıyla (dedikodu, iftira vs.) ilişkilendirilebilecek yazılı, görsel vb. materyallerin kullanılmasıyla yapılan zorbalık türü olarak da tanımlayabiliriz.
Ergenler neden siber zorbalıklar yapar ve geleneksel zorbalıklarla farkları nelerdir?
Kowalski, Limber ve Agatson (2008), gençleri siber zorbalığa iten sebepleri; siber zorbalık aracılığıyla başkaları üzerinde kontrol kurma, saygınlık kazanma, gerçek yaşamda davranışa dökemedikleri saldırganlık içeren düşlemlerini sanal ortamda hayata geçirme, sanal dünyada intikam alma, sert ve soğukkanlı görünme isteği, düşüncesiz davranma, yakalanma olasılığının okul zorbalığına göre düşük olması, kimliğini gizleme ve mağdur ile yüz yüze iletişim kurmak zorunda olmama olarak göstermektedir (Akt: Yaman, Eroğlu ve Peker, 2011).
Şahin ve Akbaba (2017), siber zorbalık ve geleneksek zorbalık arasındaki farklılıklar olarak şunları göstermiştir:
- İlk ve en önemli farklılıklardan biri geleneksel zorbalıkta mağdur kurbanı çoğunlukla tanımaktadır. Sanal zorbalık olaylarında ise mağdur zorba kişileri çoğunlukla tanımıyordur.
- İkinci en önemli farklılık geleneksel zorbalıkta zorba, fiziksel açıdan çoğunlukla mağdurdan daha güçlü iken, sanal zorbalıkta teknik araç gereç kullanımı konusunda bilgili olmak zorbaların önemli özelliği haline gelmektedir. Diğer bir nokta ise geleneksel zorbalık ya okulda ya da mağdurun yaşadığı mahallede gerçekleşmektedir. Bu yönüyle mağdur zorbanın bulunduğu ortamdan uzaklaştığında, çoğunlukla zorbalık olaylarından kurtulmaktadır ancak sanal zorbalık olayları sanal ortamda gerçekleştiği için her an ve her ortamda mağdur sanal zorbalık olaylarına maruz kalabilmektedir.
- Üçüncü en önemli farklılık süreç ile ilgilidir. Geleneksel zorbalık genellikle zorbalarla mağdurların aynı ortama geldikleri durumlarda gerçekleşen bir sürece sahiptir ve genellikle mağdurların mevcut ortamları ve arkadaş çevreleri değiştiğinde zorbalık olayları son bulabilmektedir. Sanal zorbalık, sanal ortamda gerçekleştiği için, süreçte sanal kanıtlar hariç fiziksel bir durum söz konusu olmadığından, sürecin izlenmesi ve anlaşılması oldukça zordur.
- Dördüncü önemli farklılık ise zorbalık olaylarının etkileri ile ilgilidir. Geleneksel zorbalık olaylarında etki genellikle fiziksel olmakta ve psikolojik etkilerinin de bulunmasına rağmen, çok büyük yıkıcı etkiler meydana gelmeyebilmektedir. Sanal zorbalık olaylarında ise sanal ortamda zorbalık olaylarının ulaştığı kitle sayısının yüksek olması, olumsuz etkileri artırabilmektedir.
- Beşinci önemli fark sanal zorbalık davranışının çok çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmesine yöneliktir. Geleneksel zorbalık akranlar arası iletişim yoluyla ortaya çıkabilirken sanal zorbalık da arkadaş ağı sanal ortamda sınırsızca genişleyebilir.
Önerilen Yazı: 0-2 Yaş Dönemi Bebek Gelişimi
Siber Zorbalığın Psikolojik Etkileri; Okul ve Sosyal Yaşama Yansımaları
Dilmaç (2009) tarafından yapılan araştırmada saldırganlık ve ilgi görmenin sanal zorbalığı olumlu olarak yordadığı, yakınlığın ise sanal zorbalığa maruz kalma durumunu negatif olarak yordadığı tespit edilmiştir; sebat değerleri yükseldiğinde sanal zorbalığa maruz kalma oranı ve gelecekte sanal zorbalığa karışma olasılığı düşmekte; zorbalığa karışmayan ve hiç zorba ve mağdur olmayanların yüksek düzeyde duyguları anlama, empati ve şefkat özellikleri taşımakta ve bu özelliklerinden dolayı onların sanal zorbalığa karışmadığını söylemek mümkündür.
Akbulut ve Çuhadar (2010) tarafından siber zorbalık mağdurlarının sonrası için en sık yaşadıkları psikolojik problemlerin korku ve endişe olduğu belirtilmiştir. Siber zorbalığa maruz kalanların sonrasında ne yaşayacaklarını kontrol edemedikleri için yüksek derecede paranoya yaşadıkları belirtilmektedir.
Yaşadıkları bu durumlar sonrasında çevrelerindeki insanlara güvensizlik geliştirerek sosyal izolasyonu tercih ettikleri ifade edilmektedir. Yaşadıkları bu sıkıntılar beraberinde akademik başarısızlığı da getirmektedir.Ayrıca başka bir araştırmada siber zorbalığa maruz kalan öğrencilerin sonrasında kızgın, üzgün olduğu ve depresif belirtiler gösterdiği bulunmuştur (Mishna ve arkadaşları, 2010; Akt: Bingöl, 2013).
Siber zorbalık deneyimi gençlerin depresyon, madde kullanımı ve suç işleme oranlarını yükseltmekte; bu gençler kuralları çiğneme, saldırganlık, okuldan kaçma, okula devamsızlık ve okula silah getirme gibi davranış problemlerine daha yatkın olmakta; zorbalık yapan veya kurban rolünde olduğunu belirten ergenler problem davranışlar, alkol ve sigara kullanımı, depresif belirtiler ve düşük okul başarısı göstermekte; internetteki zorbaca davranışlardan olumsuz yönde etkilenmekte ve bu davranışları okulda ve evde arkadaş ilişkilerine yansıtmakta; üzgün, aşırı şekilde korkutulmuş ve utandırılmış hissetmekte; sürekli yaşadıkları olayı düşünüp çevresine ilgilerini kaybetmekte ve daha fazla stresli olmakta; sosyal anksiyete yaşamakta; siber zorbanın kimliğini gizlemesi yüzünden daha kuşkucu olmakta; düşük benlik algısı geliştirmekte, konsantrasyon bozukluğu nedeniyle zayıf akademik performans ve depresyon belirtileri göstermekte; şiddet uygulamaya ve intihar etmeye daha eğilimli olmaktadır (Beran ve Li, 2005; Juvonen ve Gross, 2008; Meadows vd., 2005; Mitchell, Ybarra ve Finkelhor, 2007; Patchin ve Hinduja, 2006; Raskauskas ve Stoltz, 2007; Wolak vd., 2006; Ybarra, Diener-West, Leaf, 2007; Ybarra ve Mitchell, 2004a; Ybarra ve Mitchell, 2007; Akt: Aksaray, 2011; Eroğlu, 2014).
Willard (2007), siber zorbalığın siber mağdurun duygusal ve sosyal iletişimini olumsuz etkilediğini, arkadaşlık kurmada güçlük yaşamasına neden olduğunu, sınıf arkadaşlarıyla iletişim kurmada zorlanmasına yol açtığını ve siber mağduru yalnızlığa ittiğini ifade etmektedir (Akt: Yaman, Eroğlu, Peker: 2011).
İlginizi Çekebilir: Akran Zorbalığı
Kaynakça:
- Akbulut, Y. & Çuhadar, C. (2010). Reflection of preservice information technology teachers regarding cyberbullying. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 2(3), 67-76.
- Akbaba, S. & Şahin, M. (2017). Okulda ve sanal ortamda zorbalık ve empati. İstanbul: Nobel Yayıncılık.
- Aksaray, P. D. S. (2011). Siber zorbalık. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2).
- Arıcak, O. T. (2009). Psychiatric symptomatology as a predictor of cyberbullying among university students. Eurasian Journal of Educational Research (EJER), (34).
- Bingöl N. (2013). Lise öğrencilerinin siber zorba ve mağdur olma davranışları ile yakın sosyal çevreden algıladıkları sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Fatih Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
- Dilmaç, B. (2009). Sanal zorbalığı yordayan psikolojik ihtiyaçlar: Lisans öğrencileri için bir ön çalışma. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(3), 1291-1325.
- Eroğlu, Y. (2014). Ergenlerde siber zorbalık ve mağduriyeti yordayan risk etmenlerini belirlemeye yönelik bütüncül bir model önerisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Paylaş Herkes OkusunTivitle Herkes Okusun
Источник:
https://www.psikolojidenoku.com/siber-zorbalik/
Siber Zorbalık (Cyberbullying) Nedir?
Siber zorbalık ya da sanal eziyet; interaktif dijital teknolojiler ya da online sistemler kullanılarak yapılan bir saldırı türüdür.
Bu saldırı; hakaret, aşağılama, tehdit, şantaj vb. şekilde olabilir.
Yapılan araştırmalara göre insanların büyük çoğunluğu, özellikle de toplumun teknolojiyi en fazla kullanan kesimi olan gençler, hayatlarında en az bir defa siber zorbalığa maruz kalmaktadır.
Gizlilik
Siber zorbalık, özellikle son yıllarda büyük önem kazanmaya başlamıştır. Zorbalığa maruz kalan kişi üzerinde bıraktığı etki ve yaygınlığı nedeni ile sosyal düzeyde bir sağlık problemi kabul edilmektedir.
Geleneksel zorbalık ile benzerliklere sahip gibi görünse de, maruz kalan kişiler üzerinde oluşturduğu etki itibariyle çoğu zaman geleneksel zorbalıktan daha tehli olabilen siber zorbalık, birçok yönden geleneksel zorbalıktan farklıdır. Bu farklılıklardan en önemlisi gizliliktir.
Sanal eziyet kurbanı olan kişiler, çoğunlukla kimin tarafından zorbalığa maruz kaldıklarını bilmemektedirler. Bilinmeyen tehdit daha korkutucu olmaktadır.
Gizlilik, normalde söylemeyeceği ya da yapmayacağı şeyleri yapabilme imkanı verdiğinden, siber zorba tarafından da durum daha ileri boyuta taşınabilmektedir. Zorba, yaptığı ya da söylediği şeylerin kurban üzerindeki etkisine şahit olmadığı için, geleneksel zorbalığa kıyasla daha vahim sonuçlar gerçekleşebilmektedir.
Kanada’da yaşanan bir örnekte, Amanda Todd isimli 15 yaşındaki bir kız, gerçek hayatta tanımadığı biri tarafından siber zorbalığa maruz kalmış ve yaşadığı olaylar sonucu intihar etmiştir. Amanda Todd, intihar etmeden bir süre önce üzerinden bir video yayınlamış ve başından geçenleri anlatmıştır.
Video boyunca hiç konuşmayan, sadece kağıtlara yazdığı metinleri gösteren Todd, üzerinden nasıl şantaja maruz kaldığını, siber zorbalıkla beraber geleneksel zorbalığa da maruz kaldığını ve kendisine nasıl fiziksel ve duygusal olarak saldırıldığını anlatmıştır. Söz konusu video:
- Amanda’nın ölümünden 2 yıl sonra 17 Nisan 2014 tarihinde, Aydın Çoban adlı 35 yaşındaki Türk asıllı bir Hollandalı, şüpheli olarak gözaltına alınmıştır. Hollanda mahkemeleri tarafından yargılanan Ahmet Çoban, 10 yıl 8 ayhapis cezasına çarptırılmıştır. Ayrıca Aydın Çoban’ın hapis cezasının bitmesinden sonra Kanada’ya iade edilmesine karar verilmiştir.
Siber Zorbalığın Etkileri
Siber zorbalık, herhangi bir yaşta yaşanabilecek oldukça yaygın bir problemdir. Ancak genellikle henüz gelişme döneminde ve duygusal olarak çok daha hassas olan 10-18 yaş arasındaki çocuklarda etkisini göstermektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanım yoğunluğuyla, zorbalığa uğrama olasılığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.
Siber zorbalıkta cinsiyet faktörünü inceleyen araştırmacılar, siber zorbaların cinsiyete göre farklılık göstermediğini, ancak siber kurbanlarda kızların daha yoğunlukta olduğunu belirtmişlerdir. Yani zorba, hem kız hem erkek olarak karşımıza çıkabilirken, zorbalığa maruz kalan kurbanlar genellikle kızlar olmaktadır.
Bir başka örnekte, Emma isimli 14 yaşındaki bir kız, en yakın arkadaşı tarafından siber zorbalığa maruz kalmıştır.
İnternet üzerinden aralarında yaşanan bir tartışmadan sonra, Emma’nın en yakın arkadaşı, online bir platformda herkesin görebileceği şekilde Emma’ya hakaret etmiş ve hakkında utandırıcı olabilecek yorumlar yazmıştır.
Ebeveyn Bilgisi
Siber zorbalık kurbanı olan bireylerin birçoğu, durumlarından ailesine söz etmemektedir. Aileler genellikle fark edilebilir düzeyde ciddi sağlık problemlerini görünce, çocuklarının hayatında bir problem olduğunu anlamaktadırlar.
Bazı durumlarda ise aileler, çocukları intihar edene kadar hiçbir şey bilmediklerini ifade etmişlerdir. Çünkü çocuklar ve gençler, internet ya da cep telefonu kullanmaktan men edilme korkusuyla yaşadıkları deneyimi anne-babalarına anlatmayı tercih etmemektedirler.
Ebeveynlerin, çocuklarının kullandıkları iletişim teknolojilerine dair, özellikle İnternetin zararlarından koruması için önlemler alması gerekmektedir. Bu önlemlerden ilki, çocuğun ziyaret ettiği siteleri kontrol etmek olabilir.
Zorbalıkla karşılaşan gençler en çok arkadaşlarından, en az ise öğretmenlerinden yardım istemektedirler. Dolayısıyla bir diğer önlem olarak, çocukların arkadaşçevresiyle, ebeveynlerin iletişiminin kuvvetlendirilmesi olabilir.
Sistemsel Önlemler
Siber zorbalıktan korunmak için öncelikle tanımadığınız kişilerle yaş, cinsiyet, adres, telefon gibi kişiselbilgileri paylaşmamak gerekmektedir.
Eğer bu bilgiler paylaşılmışsa ya da zaten sizi tanıyan bir kişi tarafından zorbalığa maruz kalıyorsanız bu durumda alınabilecek bazı önlemler de şunlar olabilir: zorbayı ikaz etmek, durmazsa ona cevap vermeyi bırakmak, gelen mesajları engellemek, kullanılan hesabı kapatmak ya da sistem şifresini veya cep telefon numarasını değiştirmek.
Ancak bunların etkili olmaması gibi bir ihtimal mümkündür. Bu nedenle, tüm bu önlemlere rağmen zorbalığın devam ettiği durumda polise haber vermek en iyi çözüm olacaktır.
Siber Zorbalık Örnekleri
- ABD’nin Massachusetts eyaletinde yaşanan bir örnekte, kız arkadaşına intihar edeceğini söyleyen 18 yaşındaki Conrad Roy, o sırada 17 yaşında olan kız arkadaşı Michelle Carter’ın teşvikleri ve yöntem göstermesiyle intihar etmiştir.
- Amerika’da yaşanan bir başka örnekte ise, Megan Meier isimli kız, maruz kaldığı siber zorbalık sonucu, 14 yaşına girmesine 3 hafta kala kendisini asarak intihar etmiştir. Megan’a siber zorbalık yapan kişinin hem komşuları hem de Megan’ın arkadaşlarından birinin annesi olan Lori Drew olduğu ortaya çıkmıştır. Lori Drew, bir erkek profil fotoğrafı kullanarak ve “Josh Evans” takma ismiyle Megan’a mesajlar yazmış ve ondan hoşlandığını söylemiştir. Megan’ın bu sahte kişiye olan ilgisini kullanan Lori Drew, bir süre sonra siber zorbalığın boyutlarını arttırmıştır ve sonuç olarak Megan intihar etmiştir.
- Mavi Balina isimli oyun, siber zorbalığın sistematikleşmiş ve ürünleşmiş versiyonlarından birisidir. Birçok ülkede oynanabilen oyun, 50 bölümden oluşmakta ve oyuncuları tehli uygulamalar yapmaya zorlamaktadır. Bu tehli “görevleri” yerine getiren oyuncular, bir süre sonra en son görev olan “intihar etme” göreviyle karşılaşmaktadır. Oyuncuların birçoğu bu aşamada oyunu terk etse de, çok sayıda kişi intihar ederek, hayatına son vermiştir. Uluslararası medyada farklı sayılar belirtilse de, en az 120 kişinin bu oyun sebebiyle intihar ettiği birçok medya organı tarafından doğrulanmaktadır.
Kaynaklar:
bullying.co.uk, clearcyberbullying.eu, stopcyberbullying.org, Wikiwand, , Wikiwand 2, Dergipark.gov.tr, Dergipark.gov.tr 2, Wikiwand 3, cyberbullying.org, whatis.techtarget.com, dosomething.org, pacerteensagainstbullying.org, 2, 3, 4
Источник:
https://dogrula.org/siber-zorbalik-cyberbullying-nedir/
Siber Zorbalık
Siber Zorbalık, İngilizce “Cyber Bullying” teriminden Türkçe’ye geçen bir kavram olup başta internet olmak üzere iletişim teknolojilerinin hakaret, tehdit, taciz, karalama ve benzeri amaçlar kullanılarak bir kişinin rahatsız edilmesi anlamına gelmektedir.
Siber zorbalık anlık mesajlaşma (SMS, Whatspp, Viber, vb), e-mail, sosyal medya siteleri ve uygulamaları (, Instagram, vb) yoluyla veya online oyunlar ya da internet forumları üzerinden gerçekleşebilmektedir.
Siber zorbalık içeren mesaj veya paylaşımlar bazen doğrudan mağdura iletilebildiği gibi bazı durumlarda sosyal medya sitelerinde paylaşım niteliğinde de gönderilebilmektedir.
Siber Zorbalık Nedir
Siber zorbalık nedir sorusuna cevap vermeden ve siber zorbalık hukuku konusuna girmeden önce zorbalık sözcüğünün anlamına değinmek yerine olacaktır.
Siber Zorbalık teriminin kaynağı olan İngilizce “Cyberbullying” sözcüğünde “bullying” ifadesi Türkçe’ye bana göre yanlış şekilde “zorba” olarak çevrildiği için Cyberbullying sözcüğünün karşılığı olarak Türkçe’de “Siber Zorbalık” terimi kullanılmaktadır.
Bu terimin etimolojisine indiğimizde Zorba sözcüğünün Türkçe’ye Yunanca’dan geçtiğini ve Türk Dil Kurumu tarafından “hükmü altında bulunanlara söz hakkı ve davranış özgürlüğü tanımayan kimse, müstebit, mütegallibe, despot, diktatör” olarak anlamının açıklandığını görüyoruz.Dolayısıyla TDK’yı baz aldığımızda “zorba” sözcüğünün, antidemokratik yöntemler uygulayan yöneticiler için kullanılan politik bir sıfat olduğunu anlıyoruz.
Ancak İngilizce’deki “bullying” ifadesi ise dar anlamda kendinden küçük veya zayıf kişilere kötü davranma, haksızlık yapma, aşağılama, korkutma, eziyet etme gibi anlamlara sahip. Bu itibarla İngilizce bullying sözcüğünün “zorbalık” değil, “eziyet” veya “zulüm” gibi anlamlar taşıdığını düşündüğüm için Siber Zorbalık teriminin Türkçe karşılığının “Siber Eziyet” olması gerektiği kanısındayım.
Siber Zorbalık Çeşitleri
Siber zorbalığın tanımını yapıp siber zorbalık nedir sorusuna yanıt verdikten sonra siber zorbalık çeşitleri ve siber sorbalık örenkleri konusuna girebiliriz. Siber zorbalık terimi olukça geniş bir anlama sahip olan ve çok sayıda farklı tür davranışı içinde barındıran şemsiye bir terim olup belli başlı siber zorbalık türleri şunlardır:
Aşağılama
Aşağılama, hedef alınan bir kişiye yönelik ısrarlı ve sürekli şekilde kaba, çirkin, aşağılayıcı ve rencide edici mesajlar atma şeklinde kendini gösteren bu tür siber zorbalık türüdür.
Fail, kıskançlık, nefret, intikam, takıntı gibi çeşitli duygularla ve psikolojik sebeplerle bir kişiyi hedef almakta ve ona devamlı şekilde küçük düşürücü, aşağılayıcı, dışlayıcı veya taciz edici nitelikte rahatsız edici mesajlar göndererek mağdurun psikolojisini ve moral durumunu bozmayı hedeflemektedir.
Bu tür siber zorbalık türü, bir kişiye yönelik “sen şişmansın”, “çirkinsin”, “şu ırktansın”, “bu mezheptensin”, “zeka seviyen düşük” vs gibi küçültücü ve aşağılayıcı mesajlar atmak şeklinde bireysel şekilde tezahür edebilir.
Ya da özellikle sosya medya ortamında bir kişiye yönelik adeta toplu şekilde abartılı ve rencide edici mesajlar atmak veya paylaşımlarda bulunmak şeklinde de görülebilir.
Siber zorbalık niteliğindeki rahatsız edici mesajlar ve paylaşımlar anlık mesajlaşma, e-posta veya sosyal medya üzerinden anonim veya sahte bir kimlik ya da hesap üzerinden gönderilebilmektedir.
Siber Linç
Aşağılama türü siber zorbalığın bir alt türü ise benim “siber linç” veya “online linç” olarak adlandırdığım ve sosya medya ortamında bir kişiye yönelik abartılı ve rencide edici şekilde toplu mesaj atma veya paylaşımda bulunma eylemidir.
Bu şekildeki siber linç türü zorbalık eylemlerinde birbirini tanımayan çok sayıda sosyal medya kullanıcısı adeta anlaşır gibi bir kişiyi hedef alıp ona benzer şekil ve içerikte aşağılayıcı, küçük düşürücü, onur kırıcı mesajlar atmaktadır.
Örneğin bir kişinin evinde hayvan beslemek istemediğini söylemesi üzerine çok sayıda kişinin “hayvan düşmanı”, “sevgi yoksunu” vs gibi abartılı ve incitici mesajlar atması buna örnektedir.Bu tür siber zorbalıkta sırf basit bir olaydan yola çıkıp veya anlamından aşırı derecede saptırılan bir cümle egzajere edilerek çok sayıda kişi tarafından hakaret veya tehdit gerekçesi olarak kullanılmaktadır.
Bu tür rahatsız edici nitelikteki mesajlar aynı zaman dilimi içinde çok sayıda kişi tarafından ısrarla tekrarlanmakta ve bu da mağdur üzerinde moral çöküntü yaratmaktadır.
Bu tür siber linç şeklindeki siber zorbalık eylemleri basit gibi görünse de kişilik olarak hassas bireylerde bazen intihara kadar gidebilecek trajik sonuçlara yol açabilmektedir.
Karalama
Bir kişi hakkında internet ortamında gelene yönelik veya hedef alınan kişinin tanıdıklarına veya tanındığı çevreye yönelik olumsuz nitelikte asılsız ve gerçek dışı bilgiler göndermek de bir başka siber zorbalık türüdür.
Bu siber zorbalığın yukarıdaki aşağılama türü siber zorbalıktan farkı, karalamanın hiçbir temele veya nedene dayanmamasıdır. Ancak “aşağılama” türü zorbalıkta belirli bir durumun abartılması veya anlamından saptırılması söz konusudur.
Bir kişinin çeşitli nedenlerle kötü niyetli olarak bir kişi hakkında onun sabıkalı bir kişi olduğu veya ahlaksız eylemlerde bulunduğu şeklinde tamamen asılsız ve tümüyle hayali bilgilerin paylaşılması bu tür siber zorbalığa örnektir.
Profil Taklidi
Bir başka siber zorbalık türü ise başkası adına sahte hesap açma veya başkasına ait isim ve fotoğrafları kullanmak suretiyle profil taklit etmektir.
Özellikle sosyal medyanın yaygınlaşması ile birlikte çeşitli saiklerle başkası adına sahte sosyal medya hesapları açılması, bu yolla hedef alınan kişinin isim ve/veya görüntülerinin kullanılması sık karşılaşılan bir siber zorbalık türü olmuştur.
Bu tür profil taklidi şeklindeki siber zorbalık türünde fail, ısrarlı bir şekilde mağdur adına hesap açıp onu rahatsız etmeyi amaçlamakta ve bu yolla kendisini tatmin etmektedir. Siber zorbalığın bu türünün TCK’da karşılığı genelde “Kişisel Verilerin Kaydedilmesi ve Ele Geçirilmesi” suçu teşkil etmektedir.
Tehdit
Siber zorbalığın en yaygın türlerinden birisi olan tehdit ise, telefon, mesaj, email yoluyla mağdurun kendisine veya yakınlarına zarar vereceğini iddia ederek rahatsız etmek ve bu yolla mağdurda korku, endişe ve panik oluşturmaktır.
Tehdit eyleminin Türk Ceza Kanunu’ndaki karşılığı tehdit suçudur.
Ancak alelade tehdit suçunu siber zorbalığa dönüştüren kriter ise tehdit eylemlerinin internet veya teknolojik iletişim araçlarının kullanılarak gerçekleştirilmesi ve süreklilik arz etmesidir.
Şantaj
Son birkaç yılda hızla artan ve en çok mağduriyete neden olan siber zorbalık çeşitlerinden birisi de şantajdır. Şantaj, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında “şantaj suçu” olarak karşılığını bulan bu siber zorbalık türüdür.
Siber zorbalığın bu türünde, failler genelde daha önce ilişki yaşadığı ve bu sebeple özel fotoğraf veya videolarına sahip olduğu kişiye çeşitli saiklerle şantaj yapmaktadır. Bazen bu saik, intikam alma, kişiyi tekrar ilişkiye zorlama ya da maddi menfaat elde etme alabilemektedir.
Bu şekilde siber zorba, mağdura baskı yapmakta ve mağdurun özel görüntülerini ifşa etmekle tehdit etmektedir.
Özel Hayat İfşası
İnternet kullanımının artması ve sosyalleşme ortamının internete kaymasıyla birlikte ortaya çıkan bir başka siber zorbalık türü ise özel hayatı ihlal edici nitelikteki görüntü veya bilgilerin ifşa edilmesidir.
Özel hayat ifşası uygulamada genelde sosyal medya sitelerinde veya salt bu tür içerikleri paylaşmak adına kurulan ve ifşa siteleri olarak bilinen internet forumlarında paylaşılabilmektedir. Bunun yanında kimi zaman özel mesaj veya e-posta yoluyla da özel hayatın gizliliğini ihlal eden bilgi veya görseller paylaşılabilmektedir.
Dolayısıyla, özel hayatın gizliliğini ihlal suçu da bir siber zorbalık türü veya aracı olarak karşımıza çıkabilmektedir.
Siber Takip (Cyberstalking)
Bir kişiyi sürekli internet ortamında takip edip, neler yaptığını, nereye gittiğini, kimlerle iletişim kurduğunu, nasıl fotoğraflar paylaştığını hatta ne yiyip ne içtiğini takip etmek de sık görülen siber zorbalık türlerinden birisidir.
Genelde obsesif kişiliğe sahip olan veya benzeri psikolojik problemleri olan kişiler ya da eskiden ilişki yaşayıp ayrıldığı kişiyi aklından çıkaramayan kişilerin bu yola başvurmaktadır.
Ayrıca kıskançlık duygularıyla hareket kişiler bazen bu şekilde ısrarlı takip yaparak kendisini tatmin ederken karşı tarafa rahatsızlık vermektedir.
Çocuk Tacizi
İngilizce “grooming” olarak ifade edilen bu siber zorbalık türünde, fail internet ortamında farklı bir kimliğe bürünerek çocuklarla chat veya sosyal medya siteleri veya programları üzerinden iletişime geçmektedir.
Ardından çocukla duygusal bir iletişim ve arkadaşlık kurup çocuğun sevgisini kazanmakta ve çocuğu etkileyip istediği şeyleri yaptırma noktasına geldikten sonra cinsel amaçlı olarak sohbete devam etmektedir.
Her ne kadar bu suç tipi uluslararası terminolojide bir siber zorbalık veya çocuk tacizi olarak tanımlansa da bu eylemin Türk Ceza Kanunu’ndaki karşılığı “cinsel istismar suçu” olup hayli yüksek bir cezaya tabidir.
Siber Zorbalık Cezası
Siber zorbalık terimi yukarıda açıklandığı gibi tek bir eylemi ifade eden değil birbirinden farklı nitelikte çok sayıda eylemi içine alan genel bir terimdir ve siber zorbalık suçu şeklinde kanunlarda tanımlanmış tek bir eylem veya suç tipi yoktur. Siber zorbalığın türüne ve ceza kanunlarındaki karşılığına göre farklı cezalar öngörülmektedir.
Siber Zorbalığa Karşı Hukuki Önlemler
Siber zorbalık niteliği itibariyle büyük oranda internet ortamında ve online olarak gerçekleşmektedir. Bu itibarla gerek siber zorbalık failinin tespit edilmesi gerekse durdurulması klasik şikayet ve ceza soruşturmaları yoluyla çoğu zaman mümkün olmamaktadır.
Dolayısıyla siber zorbalıkla mücadele edilmesi ve bu eylemleri yapan kişilerin durdurulması bakımından bu alanda uzman bir bilişim avukatından hem hukuki hem teknik yardım alınması gerekmektedir.
Bu alanda uzman bir hukuk bürosu olarak siber zorbalık mağdurları iletişim sayfamızdaki telefon numarası veya e-mail adresi üzerinden bize ulaşarak detaylı bilgi alabilirler.
Av. İlker ATAMER
Bu sitedeki tüm makale ve içerikler Av. İlker ATAMER’e ait olup, yazı ve içerikler aidiyet tescili bakımından elektronik imzalı zaman damgası ile mühürlenmiştir. Sitedeki yazı ve içeriklerin yazılı izin olmaksızın kopyalanması veya başka yerde yayınlanması durumda FSEK kapsamında yasal işlem yapılacaktır.
Источник:
https://www.atamer.av.tr/siber-zorbalik/
Hangi Eylemler Siber Zorbalık Kapsamına Girer?
Aşağıda siber zorbalık kapsamına giren davranışlar sıralanmıştır. Çevrimiçi ortamlarda kendiniz, bir yakınınız veya çocuğunuz bu durumlara maruz kalıyorsa siber zorbalıkla karşı karşıyasınız demektir.
- Dedikodu: Kamuoyunda spekülasyon oluşturma. Çevrimiçi ortamlarda hakkınızda kasıtlı ve alenen dedikodu yapılması.
- Dışlama: Bir grup arkadaştan bir kişiyi ayırma. Özellikle okulda başlayan ve siber ortamda devam eden dışlanma.
- Taciz: Sürekli ve kasıtlı olarak yapılan zarar verici ve rahatsız edici davranışlar.
- Takip: Her an izlenildiğini hissetme. İnternette başlayıp, gerçek hayata yansıyan takip ediliyormuş hissi.
- Trollemek: Kasten ve maksatlı olarak yapılan provokasyon (kışkırtma) ve örtülü hakaret, sabote.
- Yorumlar: Yazı, fotoğraf, video yoluyla yapılan hakaret ve küfür içeren negatif iletiler. Saygısızlık: İletişimde haddi aşmak ve bunu devam ettirmek.
- Sahte Hesap: Kurban adına sahte hesaplar oluşturarak ve bu oluşturulan sahte hesaplar yoluyla tehdit ve zorbalığı sürdürmek.
- Kandırma: Başkalarının çeşitli, gizli bilgilerini yayınlayarak ve bunları çarpıtarak insanları aldatmak, dolandırmak.
- Manipüle: Kurbanın kendisi gibi davranmak.
Siber Zorbalıktan Korunmanın İpuçları Nelerdir?
- Her şeyden önce iletişim araçları ve internet bilinçli kullanılmalıdır.
- Ele geçirilmesi ve tahmin edilmesi zor kullanıcı şifresi belirlenmelidir.
- Güvenlik (antivirüs vb.) yazılımları güncel olmalıdır.
- Yüz yüze ilişkilerdeki etik kurallar sanal ortamda da aynıyla uygulanmalıdır.
- Tanımadığınız kişilerden gelen mesajları okumamak, onaylamamak, paylaşmamak ve engellemek sizi her zaman daha güvenli kılar.
- Kişisel bilgileriniz size özeldir, başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
- Web sitelerini gezinirken şüpheci olun, bilginin kaynağını araştırın ve kişisel bilgilerinizi her web sitesinde paylaşmayın.
- Size gelen kimliği bilinmeyen maillere dikkat edin. Sahte hesap olma ihtimalini göz önünde bulundurun ve bu gibi durumlarda dikkatli olun.
- Gerçek hayattaki davranış biçimi sanal ortamda da korunmalı ve siber zorbalığın suç olduğu bilinmelidir.
Yukarıda sayılanlara ilave olarak, internet kullanıcıları “öz denetimin” kendilerinde olduğunu bilmeli ve bu bilinçle hareket etmelidirler. Böylece sanal ortamın tehdit ve saldırılarına maruz kalma ihtimali, sahip olunan bu bilinçle yok denecek kadar azalacaktır.
Siber zorbalığa maruz kalan kullanıcı hukukî yollardan hakkını aramak için ilk olarak adli makamlara suç duyurusunda bulunup yasal süreci başlatabilmektedir.
Bunun yanında özellikle sosyal paylaşım siteleri ve benzeri internet siteleri üzerinden siber zorbalık, kişilik hakkı ihlali, özel hayatın gizliğini ihlal eden içeriklerle karşılaşılmış olması durumunda “uyar-kaldır” yöntemiyle yasadışı veya zararlı içeriğin kaldırılmasına yönelik bildirimler önce içerik veya erişim sağlayıcıya iletilerek ilgili içeriğin kaldırılması için ihtarda bulunulmalıdır. İlgili sitelerin bildirim seçeneğinden şikâyet süreci başlatılarak sorunun giderilmesi talep edilebilmektedir. İnternet sitelerinin bilgilerine ulaşmak için internet.btk.gov.tr adresinde bulunan site bilgileri sorgu sayfasından yararlanılabilir. Bu adreste yayınlanan “İnternet İçerik Şikâyet Süreçleri ve İletişim Bilgileri” linkinden popüler sosyal ağların iletişim bilgileri ve izlenmesi gereken yol internet kullanıcılarına sunulmuştur.
Источник:
https://www.guvenliweb.org.tr/dokuman-detay/siber-zorbalik