Beyoğlu’nun Kitap Gibi Pasajları
Yüzyıldan uzun bir zaman önce Beyoğlu denince akla İstiklal Caddesi gelirmiş ve Tünel ile Taksim arasında uzanan yolun o zamanlarki adı Cadde-i Kebir imiş. Bu listemizde, günümüze kadar ulaşan Cadde-i Kebir pasajlarına yer veriyoruz. Yüz yıl önce inşa edilmiş, insan hikâyeleriyle büyümüş, günümüze kadar ulaşmış, kitap gibi okuyabileceğiniz Beyoğlu pasajlarından…
Biliyor musunuz; on yıllar boyunca içinden sayısız insanın ve hikâyenin gelip geçtiği Rumeli Han 1960’lardan önce pul koleksiyoncularının ilk adreslerinden biriymiş… 1900’ün başlarında inşa edildiğinde İstiklal Caddesi’nin en yüksek binası olan yapı, 9 kat 56 daire 30 dükkân ve üç ayrı kapıdan müteşekkil. Günümüzde en çok barok, neoklasik, ampir süslemeleri ve tam ortasındaki Medusa başıyla ana girişi dikkat çekiyor. Hanı yaptıran kişi ise Sultan II. Abdülhamit’in mabeyincisi Ragıp Sarıca Paşa.
Halep Pasajı’nın tarihteki sahiplerinden biri Osmanlı Hava Kuvvetleri’nin kurucularından olan Süreyya İlmen Paşa’ymış ve kendisi Süreyya Sineması ile Süreyya Plajı’nın da sahibiymiş. İstiklal Caddesi’nin en ünlü pasajlarından Halep’in Türk tiyatro tarihinde de önemli bir yeri bulunuyor. Çünkü kuruluşu 1885’lere uzanan SES Tiyatrosu bu pasajın içinde ve varlığını aktif olarak sürdürmekte… Tiyatronun bulunduğu mekânın, ilk yıllarda, Cirque de Pera adında yabancı akrobatların gösteriler yaptığı bir sirk olduğu bilgisini de hemen not edelim.
İstiklal Caddesi’nin en büyük pasajlarından biri de Abut Ailesi tarafından 1908 yılında Rum mimar Dimitri Basiliadis’e yaptırılan Suriye Pasajı’dır. Yaşı 100’ü deviren pasajda pek çok ilk yaşandığı da söylenenler arasında… Örneğin, saraydan sonra elektriğin ve hava gazının bağlandığı ilk bina burasıymış. İlk defa çift asansör sistemi yine Suriye Pasajı’nda uygulanmış. Üst katında dairelerin, alt katında dükkânların bulunduğu pasaj günümüzde sanatsal çalışmalara da ev sahipliği yapıyor. Fotoğrafta gördüğünüz uçurtmalar da bu sanatsal çalışmalardan biri…
Çiçek Pasajı’nın yüz yıl önceki adının Hristaki Pasajı olduğunu biliyor muydunuz? Çünkü 19. yüzyılda pasajı yaptıran kişinin adı Hristaki Zografos’muş. Mütareke yıllarında çiçekçilerin yerleştiği dükkânlar nedeniyle sık sık “çiçek” adıyla anılmış ve sonunda adı Çiçek Pasajı’na dönüşmüş. Öykülerle dolu bu tarihi yapının bir kısmı 1978’de yıkılmış ve 1988 yılına kadar işlevsiz kalmış. Neyse ki şimdilerde giriş katındaki dükkânlar ve üst katındaki konutlarla yaşamaya, anıları yaşatmaya devam ediyor.
1877 yılında inşa edilen Atlas Pasajı en çok da içindeki Atlas Sineması ile anılır. Sinemanın açılış tarihi 1948 iken, içindeki 295 koltuklu Küçük Sahne 1950’de açılmıştır. Oysa bu yapı Sultan Abdülaziz zamanında Ermeni işadamı Agop Köçeyan tarafından kışlık ev olarak inşa edilmiş. Sonraki yıllarda da pasajın giriş katı at ahırı hatta at cambazhanesi olarak işlev görmüş… Günümüzdeyse Atlas, Beyoğlu’nun en hareketli, renkli, canlı pasajı olarak varlığını sürdürüyor.