Kâğıt; tarihte düşüncelerin, imgelerin ölümsüzleştirilmesine vesile olmuş yegâne araç. Gönderilen mektuplar, yetenekli parmaklardan çıkan resimler, şimdilerde elimize aldığımız her fiş, kenara köşeye karaladığımız her not, eskiden çocukların heyecanla kapladığı defterler ve elimizden düşmemesini ümit ettiğimiz kitaplarımız… Hepsi için ihtiyacımız olan kâğıdı ne yazık ki ülkemizde üretemiyor, ithal ediyoruz. Gazetelerden kitaplara elimize aldığımız her kâğıdı yurt dışından satın alıyoruz. Kültürel olarak dışa bağımlıyız. Sebebi ise yıllar önce kapatılan SEKA kâğıt fabrikası…
SEKA (tam adı: Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları A.Ş), Türkiye'de kâğıt sanayiinde yatırım ve planlamalar yapan kamu kuruluşuydu. 1998 yılında özelleştirme kapsamına alınıp anonim şirkete dönüştürüldü. Kuruluş, 2005 yılında Sümer Holding ile birleştirilerek kapatıldı.
SEKA kâğıt fabrikaları 1998 yılında özelleştirme kapsamına alındı ve anonim şirkete dönüştürüldü. 198 milyon dolara mal olan Balıkesir fabrikası 2003 yılında Albayraklar’a satıldı. Üstelik yalnızca 1.1 milyon dolara. Şirketin, Ankara'da Alım Satım Müdürlüğü olmak üzere, Afyon’da, Muğla Dalaman’da, Balıkesir’de, Bolu’da, Zonguldak Çaycuma’da, Kastamonu’da, Aydın Karacasu’da, Ordu Akkuş’ta, Giresun Aksu'da işletmeleri ve Mersin'in Silifke ilçesine bağlı Taşucu'nda tersane alanı bulunmaktaydı.
Danıştay bu karara itiraz etti ve bu rakama özelleştirilemeyeceğini söyledi. Karar tam 5 defa iptal edildi. Albayraklar ise fabrikayı iade etmedi. 9 yıl sonunda yapılan bir yasal düzenlemeyle karar Bakanlar Kurulu’na bırakıldı. Bakanlar Kurulu fabrikayı Albayraklar’a verdi.
Kararın ardından fabrikalar kapatıldı. 2018 yılında tekrar açılacağı söylense de henüz böyle bir şey gerçekleşmedi.
Fabrikaların kapatılmasıyla gazetelerin tamamı yurt dışına bağımlı hale geldi. Tüm yayıncılar kâğıtları ithal ediyor ve artan kurlarla iflasın eşiğinde direniyorlar.
‘Kendi kâğıdımızı üretmeliyiz’
CHP Balıkesir Milletvekili Ahmet Akın, gazete ve kitap kâğıdının tamamını ithal eden Türkiye'de, basının ve yayınevlerinin kur krizi nedeniyle ayakta kalma savaşı verdiğini söyledi.
Sektördeki krizin kültürel yaşama olumsuz yansıdığını ve en çok yerel ve muhalif basının etkilendiğini vurgulayan Akın, “Türkiye yeniden kâğıdını kendisi üretir hale gelmediği sürece basın özgürlüğü ve bağımsızlığından da söz edilemez'' dedi.
Akın, ithal edilen kâğıda erişim sağlamakta zorlanan gazetelerin yayınlarına ara verdiğini, yayıncıların da çeviri kitaplar için kur üzerinden ödenen telifler ile yüksek vergilerden kaynaklı sorun yaşadığını belirterek, “2002 yılında iktidara gelen AKP hükümetleri durmaksızın özelleştirme ile milletin mallarını sattılar. Fabrikaları kapattılar, sonuçta üretmiyor, ithal ediyoruz. Tarımda, enerjide, teknolojide, gıdada, otomotivde olduğu gibi kâğıt sektöründe de ithalatçıyız” dedi.
KDV YÜZDE 1 OLMALI
Türkiye yeniden kâğıdını kendisi üretir hale gelmemesi durumunda bağımlılığın kültürel yaşama olumsuz etki edeceğini vurgulayan Ahmet Akın, çözüm önerilerini şöyle sıraladı:
“Kitaplardaki katma değer vergisi yüzde 1’e çekmek kısa vadede bir nebze nefes aldıracaktır. Yayıncılık sektörü vadeli çalışan bir sektördür. Dağıtılan kitapların vergileri de peşin ödeniyor. Bu sistem de değiştirilmelidir. Kâğıtta dolar kuru sabitlenmelidir. Gazetelerin bağımsız bir yayın yapabilmesi için kâğıt sübvansiyonu yapılmalıdır''
SEKA KRİZİ
Albayrak firmasının 2003 yılında piyasa değeri 52 milyon dolar olan Balıkesir SEKA’yı Özelleştirme İdaresi’nden 1,1 milyon dolara satın aldığını da belirten Akın ‘'Satışı geçersiz kılan 5 mahkeme kararına rağmen Albayraklar fabrikayı iade etmedi. Hukuka rağmen Balıkesir SEKA işgal edildi. Değerinin 50’de biri fiyata ve yok pahasına satılan Balıkesir SEKA bu ülkeniz can damarlarından biriydi. Balıkesir SEKA bugün faaliyette olsaydı, yaşanan krizden bu derece etkilenilmezdi. Döviz artışı bu derece basını vurmazdı. Balıkesir SEKA Balıkesirlilere iade edilmelidir'' dedi.