AJANS ÜNİVERSİTE-Esra MUTLU
İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ayten Alkan’ın derlemesiyle Varlık Yayınları’ndan çıkan “Cins CinsMekân”da, hayatımızdaki pek çok mekânın cinsiyetle ilişkisine dair 13 makale yer alıyor. Kent teorileri, yerel yönetimler, çevre çalışmaları, feminist teori gibi konular üzerinde çalışma yapan Doç. Dr. Alkan, kitabın hazırlanış aşamasıyla ilgili şunları söyledi: “Kentsel mekânı cinsiyet asimetrisi veya cinsiyet eşitsizliği temelinde çalışmaya başladığım dönemde çok zorlanıyordum. O sıralarda Türkiye’de bu alanda yazılmış çok az şey vardı. Dolayısıyla benim yararlandığım ilk kaynaklar hep Batı’da üretilmiş kaynaklardı. Zaman içinde Türkiye’de de bu açık kapanmaya başladı.Öyle ki bu derlemede, son 15 yılda sözü geçen alanda üretilmiş çalışmaların önemli bir bölümü, Türkiye birikimini ortaya koymak amacıyla bir araya getirilmiş bulunuyor.”
Kentsel mekânın cinsiyetle ilişkisine dair akademik literatüründiğer alanlarla, örneğin siyasetbilimi ile kıyaslandığında daha zayıf olduğunu dile getiren Doç. Dr. Alkan, “Bu göreli güçsüzlük, bir yandan sosyal bilimlerin, diğer yandan mekân çalışmalarının tarihçesiyle alakalı. Mekânın ve mekânsal ilişkilerin toplumsal bir mesele olduğu geçteorileştirildi.” dedi.
“Kadınların Mücadelesiyle Mekânların Anlamı Değişti”
Mekânlara yüklenenanlamların hem coğrafî olarak hem de tarih içinde farklılaştığına dikkat çeken Doç. Dr. Alkan, görüşlerini şöyle açıkladı: “Toplumsal örüntüler dönüştükçe anlam da değişiyor. Örneğin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e süreklilikler olduğu kadar kırılmalar da var. Osmanlı’da,yasakların olduğu dönemler yaşandı. Kadınların şehri kullanımının doğrudan doğruya kısıtlandığı dönemler oldu. Cumhuriyet’te bu yasaklarla karşılaşmıyoruz. Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı’nın şeri düzenlemeleriyle vedalaşsa da patriarkal gelenekle vedalaşmadı. Örneğinçok temel bir eşitsizliği yasallaştıran Medeni Kanun ancak 2002’de değişti. Bu on yıllar boyunca ve hâlâ da kadının aslındaev ve ev-içiyle tanımlanmaya devam ettiğini görürüz. Yine, aşama aşamakadına yasaklı mekânlarçok büyük ölçüde ortadan kalktı. Kamu kurum ve kuruluşlarında bir tarihe kadar memur statüsüyle bulunamamak gibi. Elbette bu, kadınların mücadelesiyle oldu.”
Eser 15 Yazarın 13 Makalesini İçeriyor
Kahvehane, pazar, alışveriş merkezleri, hamam, apartman dairesi gibi günlük hayatımızda kullandığımızmekânların cinsiyet ekseninde nasıl anlamlandığının tartışıldığı kitap, Doç. Dr. Alkan’ın “Cinsiyet Dinamiklerinin Peşinden Mekânın İzini Sürmek” başlıklı makalesiyle başlıyor ve15 yazarın 13 makalesini içeriyor.