Kontrollü Ovarian hiperstimülasyon
(Yumurtalıkların Hormonal Olarak Kontrollü Şekilde Uyarılması)
Tedavinin ilk aşaması gerekli adetda kaliteli yumurta hücresi elde edebilmektir.Yumurta gelişimini sağlamak amacıyla çeşitli hormon preparatları kullanılmaktadır. Yardımcı üreme tekniklerinde bu ilaçların kullanılmasının nedeni daha çok yumurta ve embriyo elde ederek gebelik şansını arttırmaktır. Kontrollü Ovarian Hiperstimülasyon değişik ajanlarla ve değişik protokollerle uygulanabilir. Bütün protokollerde sayı kanamasının ikinci veya üçüncü gününde bazal ultrason incelemesi ile yumurtalıklar değerlendirilir ve kanda östrojen tayini yapılır.
Her hasta açısından, kadın yaşı, yumurtalıkların rezervi, kan hormon değerlerine göre kişiye en uygun tedavi protokolü belirlenir ve kullanılacak ilaç dozuna karar verilir. Yumurtalıkları uyarma tedavisi başladıktan sonra hasta belirli aralıklarla kontrole çağırılır. Bu kontrollerde vajinal ultrasonografi yapılarak gelişen folliküllerin adetsı ve büyüklüğü kontrol edilir. Tedavide amaç mümkün olduğunca fazla adetda 16-20 mm çaplı follikül elde etmektir. Kontroller esnasında kan östrojen düzeyleri kontrol edilerek ilaç dozu ayarlaması yapılabilir. Hedef 14- mm’den büyük follikül basına 200 pg/ml östrojen düzeyine ulaşmaktır. Folliküller gerekli büyüklüğe ulaştığında yumurtanın son olgunlaşmasını sağlamak açısından 5.000-10.000 ünite Human Chorionic Gonadotropin (hCG) (çatlatma iğnesi) enjeksiyonu yapılır. . Yumurtalıklarınızın uyarılma süresi, birlikte. Tedavinin süresi kişiye göre değişmekle birlikte yaklaşık12–16 gündür. Çatlatma iğnesinden 32-36 saat sonra yumurta toplama işlemi yapılır.
Ultrason takipleri esnasında değerlendirilen bir diğer faktör de rahimin içini döşeyen endometrium tabakasının yapısı ve kalınlığıdır. hCG gününde endometrium 6 mm veya daha ince olduğunda gebelik şansı azalmaktadır, 14 mm’den fazla olduğunda ise olumsuz etki yaratır, gebelik gerçekleşse bile düşük olma ihtimali artmaktadır.
Yumurtalıkları uyaran ilaçlar tek başına verildiğinde folliküller kontrolsüz ve zamansız olarak çatlayabilir. Bu duruma erken luteinizasyon adı verilir.Bu riski en aza indirmek açısından yumurtalıkları uyarmadan önce kadının kendi hormaonlarını baskılamak gerekir. Bu amaçla Yumurtalık Hormonlarını Baskılayan İlaçlar kullanılır. Bu ajanlar ilk önce yumurtalıklarda aşırı bir uyarıya sebebiyet olur lakin daha sonra güçlü bir baskılanma yaratır. İlk başta ortaya çıkan uyarılmaya flare-up etki adı verilir. Bu sayede hormonların salınımı tamamen kontrol altına alınır. Baskılama değişik protokollere göre yapılabilir.
Yumurtalık Hormonlarını Baskılayan İlaçlar (GnRH analogları)
(Suprecur ,Suprefact, Lucrin, Synarel, Decapeptyl) Bu hormonlar cilt altı iğne veya burun spreyi şeklinde kullanılabilir.
Yumurta Gelişimini Uyaran İlaçlar (Gonodotropinler)
HMG (üriner preperatlar; Pergonal, Menogon Humegon)
FSH (rekombinant preparatlar; Gonal-F, Puregon Metrodin, Follegon)
hMG manopozdaki kadınların idrarlarından alınan ve eşit ölçüde FSH ve LH hormonları içeren bir maddedir. tek başına FSH ise ya bu idrarların ayrıştırılması ile ya da taze bir teknoloji olan rekombinant teknoji ile yapay olarak üretilir.
Pergonal ve Menogon kas içine uygulanır. Gonal-F ve Puregon kas içi ya da cilt altına uygulanır.
Yumurtanın Çatlamasını Sağlayan İlaçlar(Human Chorionic Gonadotropin)(hCG)
Pregnyl, Profasi, Choragon
Tüp Bebek Tedavisinde Kullanılan Protokoller
Uzun Protokol (Long protokol): Tüm dünya’da en çok tercih edilen KOH protokolüdür. Adetinizin 21.günü yumurtalık fonksiyonlarınızın baskılanması açısından GnRH anologları uygulamasına başlanır. Takip yapan sayı kanamasının 3. gününde baskılanmanın olup olmadığı yapılacak olan kan testi ile anlaşılır. Kan östrojen düzeyi azalmış ise baskılanma sağlanmış demektir. GnRHa uygulaması sona erdirilmez. Aynı gün yumurtalıkları uyaran ilaçların( hMG ya da FSH) tedavisine başlanılır . Çatlatma iğnesi yapılana kadar GnRHa ve hMG ya da FSH bir arada kullanılır.
Kısa Protokol: GnRHa uygulamasına sayı kanamasının ilk günü başlanıp tedavi sonuna kadar (çatlatma iğnesinin yapıldığı gün) devam edilir. Adet kanamasının 3. gününden başlayarak tedaviye hMG ya da FSH eklenir.
Ultrakısa Protokol: Adet kanamasının ilk günü GnRHa başlanır ve 3 gün verildikten sonra kesilir. Tedaviye hMGya da FSH ile devam edilir. Amaç yalnızca flare-up etkiden yararlanmaktır.
Yumurta gelişiminde kullanılan taze protokoller
GnRH-Antagonistlerinin Kullanımı (Orgalutran ve Cetrotide)
Bu ilaçlarla yumurta gelişimi aşaması öncesi hazırlık ve baskılama dönemine gerek kalmadan, kadının adetinin ikinci veya üçüncü gününden itibaren yumurta gelişimi tedavisi uygulanabilmektedir. Böylece hastanın işlem açısından ayırdığı süre kısaltılabilmekte ve kullanacağı ilaç dozu düşürülerek hem süre ve hem de maliyet azaltılmaktadır. Antogonist tedavi şemasında Gonadotropin preparatları adetin ilk 3 günü içerisinde başlanılmakta, follikül takibi ve hormon analizlerine göre belli gelişim evresinde günlük antagonist enjeksiyonları tedaviye eklenmektedir. Antagonist, hCG uygulaması dönemine kadar devam edilmektedir.. Antogonist tedavisi ile gelişen folliküllerden yumurtanın kendiliğinden atılmaması yani yumurta toplama işleminde toplanabilmesi hedeflenmektedir
Klomifen Sitrat (Klomen, Gonophene) ve Aromataz İnhibitörü (Letrozole ‘Femara’) Kullanımı
Yumurtalık rezervi azalmış olan kadınlarda, alternatif yaklaşım, adetca az olan yumurtaların klomifen sitrat veya letrozole adı verilen ilaçlarla, adetin ilk yedi gününde büyümelerinin sağlanmasıdır. Burada amaç, adı geçen ilaçların yardımı ile kadının kendi hormonlarının seviyelerini yükseltmek, yumurta gelişimini uyaran ilaçları daha az adetda kullanarak yumurta kalitesini arttırmaktır.
Natürel Siklusta ICSI
Yumurtalık rezervi kısıtlı olan ve ilaç uyarısı ile yumurta gelişimi sağlanamayan kadınlarda son alternatif olarak, kadının her ay kendiliğinden büyüyen tek yumurtası takip edilerek mikroenjeksiyon uygulaması gerçekleştirilebilir.
Ovülasyon indüksiyonunun en ciddi komplikasyonu Ovarian Hiperstimülasyon Sendromudur (OHSS) ve %1.3 oranında görülebilir. Yumurta gelişimini uyaran ilaçlar nadiren yumurtalıkların aşırı uyarılmasına ve karın boşluğu başta olmak üzere göğüs boşluğu cilt altı gibi bölgelerde sıvı toplanmasına sebebiyet olmaktadır. Ciddi vakaların hastaneye yatması gerekmektedirTedavinin süresi değişkendir. OHSS riski yüksek olan kadınlarda embryo transferi geciktirilebilir ya da iptal edilebilir.
]]>