Akrep sokması
Akrepler, örümcekgimsiler sınıfına bağlı olarak Scorpiaones takımında bulunan sıcak bölgeleri yaşam alanı olarak belirlemiş, vücutları sert bir yapıya sahip tabaka ile çevrili, kıvrık, kalkık kuyruklu ve bu kuyruğun üzerinde bulunan iğnesi ile akrep sokması meydana getiren eklembacaklılara verilen isimdir.
Dünya üzerinde akreplerin 1500’den fazla türü bulunmakta olup ülkemizde 11 cinsin 23 türüne rastlanmıştır. Akrepleri inceleyen bilim dalı araknoloji içindeki araknologlar tarafından incelenmektedir.
Akrep sokmalarında sonucun ölüm olabileceği korkusu akreplerden soğumamıza neden olmasına karşın, akreplerin zehirli türü az sayıdadır. Bilinçli olarak sokmak yerine genelde içgüdüsel olarak korunma amacı ile iğne batırır. Bu iğnede bulunan zehir ise kanamaya sebep olan, hücreleri yok edebilen, kalp ve sinir sistemi hücrelerini bozmaya yarayan çeşitli maddeleri enjekte ederek sağlığı bozar.
Akrep türlerine göre yaşam alanı olarak bodrumlar, çöplükler, odunluk gibi alanları tercih ederler. Zehirsiz akrepler ile zehirli olanları birbirinden ayırt etmek zor olduğundan akrep sokması ile karşılaşan kişilerin acil tedavi birimlerine gitmeleri gerekmektedir.
Küçük çocuklar kendilerini nasıl bir böceğin soktuğu konusunda bilgi sahibi olmayabilirler. Örneğin bir taşın veya bir cismin kaldırılması esnasında böceklerden herhangi biri tarafından sokulmuş olabilir. Deri üzerindek, şişme, ödem, kızarma gibi belirtiler bir böcek tarafından ısırıldığının veya sokulduğunun göstergesi olduğundan, bekleyip sonucu gözlemlemek yerine sağlık kuruluşlarına gitmelisiniz. Akrep sokmalarında, zehirli olan türlerde kısa sürelerde zehirin yayılması olasıdır.
Akrep sokması ile sonuçlanan vakaların yaşlı veya çok olması üzerinde zehir çok etkiliyken, yetişkinlerde daha az etki gösterdiğinden aşağıdaki belirtilerin öğrenilerek çocuklar üzerinde oluşabilir durumlarda acil müdahaleye gidilmesi adına faydalı olacaktır.
Belirtileri
Akrep sokması belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz;
- Kuvvetli bir lokal reaksiyon meydana getirir,
- Ağrılar oluşur,
- Ödem, şişlik oluşur,
- İltihaplanma, morarma ve kızarma görülür,
- Kas krampları, titreme, karıncalanmalar oluşur,
- Havale gözlenebilir, huzursuzluk meydana gelir,
Ne yapmalı?
- Akrebin sokmuş olduğu bölge hareket ettirilmez,
- Yatar pozisyonda tutulmalıdır,
- Sokmanın gerçekleştiği alana soğuk uygulama yapılmalıdır,
- Kan dolaşımına zarar vermeyecek derecede bandaj yapılmalı,
- Yara üzerine müdahale edilmemelidir.
Yaşanan bu talihsiz sokmalar sonucunda yukarıdaki belirtilen uygulamalar yapılarak kısa sürede acil sağlık birimlerine gidilmelidir.