İçindekiler
- Binlerce yıllık tarihi dokusuyla görenleri büyüleyen Mardin, etkileyici turistik yapıları ile sizleri bekliyor.
- Kilise Ve Manastırlar
- Medreseler
Binlerce yıllık tarihi dokusuyla görenleri büyüleyen Mardin, etkileyici turistik yapıları ile sizleri bekliyor.
Şehre geldiğiniz anda hissedeceğiniz tarihi atmosfer, binlerce yıldır ev sahipliği yaptığı medeniyetlerin günümüze bıraktığı eserlerden şehrin dört bir yanına yayılıyor. Kesme taştan inşa edilen toprak rengindeki yapılarıyla, keşfedilmeyi bekleyen Mardin’de, keyifli bir tarihi yolculuğa hazırsanız başlayalım;
1. Mardin Evleri
Tarihi motiflerle dolu Mardin’e geldiğinizde sizi etkileyecek ilk şey, hiç şüphesiz tarihi Mardin evleri olacak. Şehrin iklim ve sosyolojik yapısıyla eş değer biçimde inşa edilen bu toprak rengindeki büyüleyici evler, Mardin’in tarih tablosunun en önemli değeri. Şehrin merkezinde tarihi Mardin Kalesi’nin alt bölümünde yer alan ve karşıdan bakıldığında da basamak şeklinde aşağıya doğru inen evler, şehirde kalan antik taş kalıntılarından zaman içerisinde inşa edilerek ortaya çıkarılmış.
Genellikle iki katlı yapıdan oluşan evler, Ortaçağ mimarisinin izlerini günümüze kadar taşıyor. Ahşap ve beton işçiliğin olmadığı evler tamamen taştan inşa edilmiş. Kalabalık ailelerin vakit geçirdiği, hatta sıcak günlerde uyumayı tercih ettiği geniş teraslar ise, şehrin kültürel aile yaşantısının en güzel örneklerinden. Alt katta iki avlusuyla birlikte kiler ve mutfağın yer aldığı konaklar yıllardan beri süregelen gelenekler sayesinde günümüze kadar ulaşabilmiş.
Araplardan, Süryanilere ve Türklere birçok etnik kökenden insanın bir arada yaşadığı konakların bazıları günümüzde müze ve otel olarak kullanılırken, bazıları halen şahsi konut olarak kullanılıyor. Misafirperverliğiyle de bilinen Mardin halkının konakladığı uygun olan köşkleri ziyaret etmek, emin olun ki şehrin tarihi dokusunu anlamanız için en önemli gezi noktası olacaktır.
Gezi Önerileri:
- Mardin evlerinin kapısında oynayan çocuklar, bu ülkenin en güzel geleceği. Sokaklarda gezerken, onlarla da tatlı bir sohbet etmeyi unutmayın.
- Mardin evleri fotoğraf çekimi için benzersiz bir konsept oluşturuyor. Sevdiklerinizle Mardin’in tarihi manzarasında harika fotoğraflar çekilebilirsiniz.
- Mardin evlerinin teraslarında yapabileceğiniz en güzel şeylerden birisi de güneşin batışını izlemek. Şehrin tarihi dokusunu keşfe çıkarken, binlerce yıldır pek çok farklı kültüre kucak açan bu şehri, güneşin batışıyla altın gibi parladığında zevkle izleyebilirsiniz.
2. Dara Mezopotamya Harabeleri
Bir şehrin tarihi dokusunu en net hissedebileceğiniz yerlerin başında hiç şüphesiz ki, antik kentler geliyor. Mardin’de öyle bir antik kent yer alıyor ki, Türkiye’nin en önemli tarihi değerlerinden desek belki de az kalır. Dara Mezopotamya Harabeleri, belki de Türkiye’nin Ege Bölgesi’nde yer alan antik kentler kadar meşhur değil, ancak emin olun ki tarihi değerinin aşağı kalır bir yanı yok. Aksine, ne yazık ki, Doğu şehirlerimizde yer alan tarihi yerlerin pek fazla bilinmemesinde bizim de hata payımız var.
Dara Harabeleri, Mardin’in Dara Köyü’nde bulunan, 7000 bin yıllık tarihe sahip bir kent. Şehir merkezine 30 km uzaklıkta yer alan kent, Pers döneminden bize kalmış bir miras. M.Ö 500’lü yıllarda kurulduğu tahmin edilen antik kent, dönemin Pers İmparatoru olan Dairus döneminde yapılmış. Büyük İskender ile savaştığı dönemde inşa ettirdiği yer altı şehri ile görenleri büyüleyen Dara, toplu mezarlarından, devasa büyüklükteki mahzenlerine kadar şehre gelen herkesin mutlaka ziyaret etmesi gereken bir miras.
- Not: Antik kentte kazı çalışmaları halen devam ediyor. Henüz çalışmaların sadece %10’luk kısmı tamamlanmış durumda. Bu nedenle antik alanda belli bir yetkili kişi bulunmuyor. Giriş ise ücretsiz.
- Antik kent tam anlamıyla koruma altına alınmadığı için rehber hizmeti de mevcut değil. Ancak şehrin küçük çocukları Dara Harabeleri’nde gönüllü olarak rehberlik yapıyor. Onların keyifli sohbetleriyle birlikte, antik kentin tarihini şehrin çocuklarından öğrenebilirsiniz.
Dara, Mardin Nusaybin Karayolu üzeri, 47100 Oğuzlar Köyü/Artuklu/Mardin
Ziyaret Saatleri: Yaz Dönemi: 08:30-18:00 / 08:00-17:00
Ücretsiz
3. Emir Hamamı
Mardin’in tarihi yapıları içerisinde oldukça önemli bir yer tutan Emir Hamamı, şehrin simgelerinden biri olan karşımıza çıkıyor. Mardin fotoğraflarında mutlaka hepimizin bir kere de olsa denk geldiği yapı, 12.Yüzyılın başında Emuniddin Külliyesi’nin içerisinde inşa edilmiş. Emineddin Ilgazi’nin isteği üzerine inşa ettirilen hamam, Mardin’de yer alan oldukça otantik bir yapı.
Şehir merkezinde yer alan cadde üzerindeki hamama, tarihi duvarların arasından yürüyerek ulaşabiliyorsunuz. Günümüze kadar sağlam bir şekilde ulaşan yapı, günümüzde de halen hamam olarak kullanılıyor. Mardin geziniz sırasında keyifli bir hamam keyfi yapmak isterseniz, Emir Hamamı’nın tarihi atmosferi içerisinde oldukça keyifli vakit geçirebilirsiniz.
Öneri:
- Hamam sonrası, hamamın iç kısmında yer alan kafede soğuk bir gazoz içmeyi unutmayın.
- Hamamın sauna, masaj ve kese gibi hizmetleri de mevcut, ancak bazı ziyaretçiler masajın profesyonel olmadığını ve bu nedenle de memnun kalmadıklarını belirtiyor.
Teker, Cumhuriyet Cd. No:185, 47100 Mardin Merkez/Mardin
07:00 – 12:00 Erkeklere
12:00 – 17:30 Kadınlara
18:00 – 23:00 Erkeklere
Hamam 15₺, Kese, Sauna ve İçecek olursa 45₺.
4. Mardin Müzesi
Mardin geziniz sırasında ziyaret etmeniz gereken tarihi noktalardan birisi de, hem yapı hem de içerik bakımından oldukça önemli bir yer olan Mardin Müzesi. Yapı, 1895 yılında Süryani Katolik Kilisesi olarak inşa edilmiş. Antakya Patriği’nin yaptırdığı yapı, genel olarak klasik Mardin konaklarının mimarisine sahip. 2000 yılında Kültür Bakanlığı’nın desteğiyle müze olarak hizmete açılan yapı, Mardin’in merkezinde oldukça kolay ulaşım noktasında yer alıyor.
Üç ayrı kattan oluşan müze, şehrin tarihi kronolojisini en güzel hissedebileceğiniz ve keşfedebileceğiniz yerlerden. Şehirde yapılan antik kazı çalışmaları sonucu ortaya çıkarılan tarihi eser ve kalıntıların yer aldığı müzede, Neolitik Çağ’dan günümüze Mardin tarihinde yolculuğa çıkabilirsiniz.
- Mardin Müzesi içerisinde yer alan üç ayrı sergi alanı dışında, çocuklar ve yetişkinler için oldukça keyifli ve öğretici etkinliklere de ev sahipliği yapıyor. Eğitici etkinliklerin gerçekleştiği müzede, kütüphane ve sanat galerisi bölümünü de keşfetmeyi unutmayın.
Şar, Cumhuriyet Meydanı üstü, 47100 Artuklu
08:30-17:30 (Pazartesi günleri kapalı)
7₺ (18 yaş altı ve 65 yaş üstü ücretsiz)
5. Mardin Kalesi
Mardin’in şehir merkezinde kente tepeden bakan tarihi kale, ‘’Kartal Yuvası’’ ismiyle de biliniyor. Geçmişi bin yıl öncesine dayanan kaleden günümüze tam anlamıyla bir kale yapısı kalmış değil, ancak geriye kalan kalıntılar dahi bu kalenin yüzlerce yıldır neler gördüğünü ve şehrin tarihini yansıtmaya yetiyor. Tarihi kaynaklara göre Hamdaniler tarafından M.S 900’lü yıllarda inşa edildiği tahmin edilen kalenin, Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinde de bahsi geçiyor.
Günümüze kadar neredeyse 20’ye yakın yönetimin eline geçen kale, ne yazık ki günümüzde ziyarete açık değil. Askeri arazi içerisinde yer alan kale turistik bir yer olmak için oldukça uygun, ancak sadece belli bir noktaya kadar tırmanarak kaleye yaklaşabiliyorsunuz. En kısa sürede turizme açılacağını umduğumuz kaleyi, içine girmeseniz de, mutlaka görmelisiniz.
Şar, Çağatay Cd. No:25, 47100 Mardin Merkez/Mardin
6. Latifiye Cami
Tarihi Latifiye Camisi, 1371 yılında Artuklular döneminin lideri Abdüllatif Bin Abdullah tarafından yaptırılmış oldukça önemli bir yapı. Mardinliler arasında Abdüllatif Camisi ve Latifiye Cami olarak da bilinen cami, her adıyla şehirde en bilindik yapılardan. Yapıldığı ilk günden beri ibadet için kullanılan cami, günümüzde de halen ibadete ve ziyarete açık. İbadet saatlerinden önce ya da sonra geldiğinizde tarihi bir gezi yapabileceğiniz camide, oldukça etkileyici mimariye sahip revaklı avluda vakit geçirmeyi unutmayın.
Ulu Cami Mh., 47100 Mardin Merkez/Mardin
7. Tellallar Çarşısı
Mardin’in şehir merkezinde yer alan tarihi çarşılardan Tellallar Çarşısı, Revaklı ya da Sipahiler Çarşısı olarak da biliniyor. Tahmini olarak 17.Yüzyılda yapıldığı düşünülen çarşı, herhangi bir kitabeye sahip olmadığı için kim tarafından yaptırıldığı da net olarak bilinmiyor. Kesme taş malzemeden inşa edilen çarşı, dikkat çeken kemerlere ve doğrama pencerelerin olduğu mimarisiyle, incelemeye değer. Reyhaniye Cami’nin yanında yer aldığı için kolayca bulabileceğiniz çarşıda, sevdiklerinize veya kendinize hediye alabileceğiniz pek çok hediyelik eşya ve gümüş, bakır el işi dükkanları yer alıyor.
Teker, Cumhuriyet Cd. No:189, 47100 Mardin Merkez/Mardin
Kilise Ve Manastırlar
8. Deyrulzafaran Manastırı
Mardin dini yapılar itibariyle ülkemizin en zengin şehirlerinden birisi. Çoklu etnik ve dini kökenli milletlere ev sahipliği yapan şehirde, binlerce yıldır süregelen kültürel ve dini değerler yapılarıyla kendini kanıtlıyor. Şehrin çoklu yapısını en net hissedebileceğiniz yerler arasında bulunan manastırların içinde en önemlilerinden birisi de, Deyrulzafaran Manastırı. Mardin’in ilçe merkezine 4 km gibi kısa bir mesafede yer alan manastır, tarihi kaynaklara göre 5.Yüzyılda inşa edilmiş.
Yapıldığı dönemden sonra belirli eklemelerin yapıldığı manastır, zamanla günümüzdeki görüntüsüne kavuşabilmiş. Süryani Manastırı olarak inşa edilen yapı, içerisinde Mor Hanoya Kilisesi ve Azizler Evi gibi çoklu yapılara da ev sahipliği yapıyor. İlk yapıldığı dönemde Güneş Tapınağı, daha sonraları ise Romalılar tarafından savunma amacıyla kullanılan manastır, ne mutlu ki günümüze kadar sağlam bir şekilde ulaşabilmiş.
- Manastır ismini 15.Yüzyılda bölgede yetiştirilmeye başlanan safrandan aldığı için, Zafaran ismini almış.
- Belli bir dönemde eğitim alanı olarak da kullanılan manastır, 1876 yılında pek çok farklı dilde kitapların basıldığı matbaa olarak da kullanılmış.
Eskikale, Deyrulzafaran Yolu No:1 D:2, 47100 Artuklu/Mardin
Yaz: 09:30-17:30, Kış: 09:30-16:30
Tam 10₺, Öğrenci 5₺.
9. Mor Gabriel Manastırı
Mardin’de gerçekleştireceğiniz tarihi gezinin belki de en önemli ayaklarından biri, Mor Gabriel Manastırı. Dünya’nın halen ayakta olan en eski Ortodoks manastırı olarak bilinen tarihi yapı, Süryaniler için oldukça önemli bir dini nokta. Midyat ilçesinden Şırnak-İdil yolu üzerinden 16 km yol giderek ulaşabileceğiniz manastır, tarihi kaynaklara göre Kartminli Mor Şemun ve Savurlu Mor Samuel tarafından M.S 397 yılında inşa edilmiş.
İlerleyen dönemlerde Roma İmparatorlarının da bağışlarıyla geliştirilen manastır, görkemli mimarisiyle görenleri kendine hayran bırakıyor. Eskiden günümüzdeki halinden üç kat daha büyük olan yapı, kalan bölümünün restore edilmesiyle ziyaretçilerini ağırlıyor. Eski tarihlerde Süryanilerden 70 kişinin yaşadığı bilinen manastır, çocukların taşımalı eğitimine de ev sahipliği yapmış.
Not:
- Manastıra geldiğinizde, mezar alanını da mutlaka ziyaret etmelisiniz. Manastırın aktif olarak kullanıldığı dönemlerde görev alan dini liderlerin, İsa’nın geleceği günü bekleme inancıyla oturarak gömüldükleri mezarlar, görsel olarak açık olmasa da, oldukça ilgi çekici atmosfere sahip.
- Manastıra geldiğinizde, manastırın görevlisi rehber Kuryakos Acar mutlaka sohbet etmenizi öneriyoruz. Manastırı ziyaret eden neredeyse herkesin, şahsi yönleri ve anlatı yeteneğini överek bahsettiği Kuryakos Acar ile, keyifli bir sohbet gerçekleştirebilirsiniz.
Güngören, Güngören Köyü Yolu No:46, 47510 Midyat/Mardin
Kış Dönemi: 09:30-11:00, 13:00-16:30
Yaz Dönemi: 09:30-12:00-13:00-17:00
5₺ (Müze Kart geçmiyor.)
10. Meryem Ana Kilisesi Ve Patrikhanesi
Mardin’in Midyat ilçesinde, ilçe merkezine 25 km uzaklıkta yer alan tarihi Meryem Ana Kilisesi ve Patrikhanesi, kilise ve patrikhane olarak iki ayrı yapıdan oluşuyor. Kilise, Patrik Antuan Semheri tarafından 1860 yılında, patrikhane ise, Antakya Patriği olan İgnatios Behnam Bahni tarafından 1895 yılında inşa ettirilmiş. Mardin Müzesi’nin yanı başında yer alan tarihi yapı, görünüş ve mimari işleme açısından yüzlerce yıllık tarihe sahip gibi hissettirebiliyor.
Ancak şehirde yer alan benzer mimarideki yapıların tarihlerine bakılınca, 2 bin yıllık anıt üzerine inşa edilen Meryem Ana Kilisesi daha genç bir yapı diyebiliriz. Kültür Bakanlığı tarafından restore edilen yapı, bitişiğinde yer alan binasıyla günümüzde 1995 yılından itibaren müze olarak hizmet veriyor.
Şar, 239. Sk. No:54, 47100 Mardin Merkez/Mardin
11. Mor Behnam Kırklar Manastırı
Mardin’de yer alan Süryani manastırlarından bir diğeri de, Mor Behnam Kırklar Kilisesi. M.S 539 yılında inşa edilen manastır, iki ayrı etkileyici hikayeye sahip. Hikayelerden birine göre Mor Behnam’ın hasta kardeşini Mor Matay’a götürdüğü için öldürülmesi üzerine Mor Behnam ve öldürülen kardeşi anısına yaptırılmış.
Diğer bir hikayeye göre ise, Romalılar döneminde Romalıların işgali ile birlikte öldürülen 40 Hristiyan’ın kemiklerinin birlikte gömüldüğü yer olması nedeniyle Kırklar Kilisesi olarak biliniyor.Süryanilerin 1293 yılından beri Kadim Patrik Merkezi olarak kullandığı kilise, 1789 ve 1928 yılları arasında kilise hizmetinin yanı sıra, Süryani okulu olarak da kullanılmış.
- Yüksekokul ile aynı nitelikte eğitim veren manastırda, beşeri bilimler ve yabancı dil eğitimine kadar pek çok eğitim verilerek hizmet sağlanmış. Kesme taştan inşa edilen manastır,Mardin’in ilçe merkezinde yer aldığı için oldukça kolay ulaşabilirsiniz.
- 1. Cadde üzerinde yer alan kiliseye, özellikle de Pazar ayini sırasında giderseniz, manastırın etkileyici dokusunu daha iyi hissedebilirsiniz.
Şar, 1. Cadde No:416, 47100 Mardin Merkez/Mardin
Medreseler
12. Kasımiye Medresesi
Binlerce yıllık tarihiyle, etkileyici milletlere ev sahipliği yapan Mardin, çoklu din yapısıyla manastırlar kadar, etkileyici medreseleriyle de görenleri büyülüyor. Kasımiye Medresesi’de, Mardin’in en etkileyici medreselerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.
Artuklu döneminde inşa edilen ve yarım kalan medrese, Cihangirlioğlu Kasım Padişah’ın isteği üzerinde 1457-1502 tarihlerinde tamamlanmış. Kubbesi, kemerli avlusu ve açık şekilde inşa edilen odalarıyla dikkat çeken yapı, günümüze kadar sağlam bir şekilde ulaşabilmiş.
İçerisinde cami ve türbenin de bulunduğu medrese, avlusunda yer alan ve yaşam döngüsünü temsil eden felsefeyle inşa edilen eyvanıyla da dikkat çekiyor. Kasım Paşa’nın öldürüldüğü yer olarak düşünüldüğü için Kasımiye ismiyle anılan medreseyi, Mardin geziniz sırasında ziyaret etmeyi unutmayın.
Not:
- Mardin’in pek çok tarihi noktasında olduğu gibi, Kasımiye Medresesi’nde de Mardin’in çocukları harçlıklarını çıkarabilmek adına gönüllü rehberlik yapıyor. Siz de çocuklarla keyifli sohbet eşliğinde rehberlik alabilirsiniz.
Cumhuriyet, 1711. Sk., 47100 Artuklu/Mardin
09:00-18:00
Ücretsiz
13. Zinciriye Medresesi
Mardin’in tarihi yerleri içerisinde en etkileyici medreselerden Zinciriye Medresesi, Mardin’de dönemin Artuklu sultanı Melik Necmettin İsa bin Muzaffer tarafından 1385 yılında inşa ettirilmiş. Bu nedenle Sultan İsa Medresesi olarak da bilinen Zinciriye, Mardin’in şehir merkezinde yer alan 1. Caddeye oldukça yakın bir noktada yer alıyor. Kaleye çıkan merdivenlerden çıktığınızda ulaşabileceğiniz medrese, Mardin Kalesi’nin hemen alt kısmında yer alıyor.
İki katlı olarak inşa edilen medrese, iki büyük kubbesiyle ve avlusunda yer alan eyvanıyla dikkat çekiyor. Tarihin pek çok olayına tanıklık eden medresede, Necmeddin İsa’nın Timur Ordusu tarafından el konulduğu ve bir sürede burada tutulduğu da tarihi kaynaklarda yer alıyor. Günümüzde kuran derslerinin verildiği medrese, turistik ziyaretleriniz için de açık.
- Medresede yer alan bazı taşlar, Kapadokya‘dan özel olarak getirtilmiş. Bunun nedeni ise ışık yayan taş olarak bilinen taşların, az ışıkla dahi çok ışık yansıtıp, bulunduğu alanı aydınlatması. Oldukça ince detaylarla çevrelenen medresede, keşfetmeniz gereken daha çok şey mevcut.
Şar, 47100 Artuklu/Mardin
09:30-18:00
Ücretsiz
14. Şehidiye Medresesi
Semanin Medresesi olarak da bilinen Şehidiye, net olarak bilinmese de tarihi kaynaklara göre, Artuklu Sultanı olan Melik Nasreddin Artuk Aslan tarafından 1200’lü yılların başında inşa ettirilmiş oldukça özel bir yapı. Mardin’in merkezinde kolay ulaşılabilir bir noktada yer alan medrese, merkezde yer aldığı için turistler tarafından yoğun ilgi görüyor. Mimari yapısıyla ve tarihi atmosferiyle dikkat çeken yapı, tarihi süreç içerisinde çok fazla değişime uğramamış olsa da, cami bölümünde yapılan restorasyonlar nedeniyle görsel olarak değişime uğramış.
Gezi Önerisi:
- Tarihi geziniz sırasında medreseyi gezdikten sonra, medresenin hemen arka tepesinde yer alan manzaralı çay bahçelerinde keyifli bir yorgunluk kahvesi içebilir, şehrin tadını çıkarabilirsiniz.
Şehidiye, Cumhuriyet Cd. No:131, 47100 Merkez/Artuklu/Mardin
15. Hatuniye Medresesi
Sıti Radviyye medresesi olarak da bilinen Hatuniye Medresesi, Mardin’in Gül Mahallesi’nde yer alıyor. Medresenin üzerinde herhangi bir kitabe bulunamadığı için yapım tarihi net olarak bilinmese de, Kubettin İlgazi’nin annesi Sitti Raziye’nin isteğiyle yapıldığı bilindiği için, 1177 ve 1185 yılları arasında yapılmış olabileceği düşünülüyor. İki katlı ve kesme taş ile inşa edilen medrese, eyvanlı avlusu ve revaklı giriş katıyla dikkat çekiyor.
Zaman içerisinde pek çok onarımdan geçen medrese, değişime uğramış olduğu için ilk görüntüsünü bir nebze de olsa kaybetmiş. Medresenin içerisinde cam kutuda sergilenen ve Hz. Muhammed’in olduğu düşünülen ayak izi nedeniyle oldukça yoğun ziyaretçiye ev sahipliği yapan medreseyi, ücretsiz olarak ziyaret edebilirsiniz.
Savurkapı, Şahinler Sk. No:1, 47100 Mardin Merkez/Mardin
09:00-18:00
Ücretsiz
- Bu listemizde Mardin’in popüler tarihi noktalarını listeledik. Dilerseniz Mardin’in tüm gezi noktalarını listelediğimiz 40 maddelik Mardin’in gezilecek yerleri listemize de göz atabilirsiniz. 🙂
Tarihi dokusuyla görenleri büyüleyen Mardin için hazırladığımız Mardin’in tarihi yerleri listemiz burada sona eriyor. Listemize eklemek istediğiniz başka tarihi yerler ya da öneri var ise, aşağıda yer alan yorumlar kısmından bize iletebilirsiniz. 🙂