10. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları EKOYAY 2013-2014 (sayfa 162-167)
10. sınıf dil ve anlatım ders kitabı cevapları: ÖĞRETİCİ ANLATIM – ZARFLAR konusu
HAZIRLIK
1.Ansiklopedilerle romanları bilgi verme, estetik zevk kazandırma ve kullanılan dil bakımından karşılaştırınız. Ulaştığınız sonuçları sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.
Ansiklopediler, bilgi vermeyi amaçlayan türlerdir. Ansiklopedilerde yalın bir dil kullanılır. Dil göndergesel işlevdedir. Romanlar, sanat ürünleridir, kurmaca metinlerdir. Romanlarda sözcükler genellikle yan ve mecaz anlamda kullanılır. Dil sanatsal ve heyecana bağlı işlevde kullanılır. Ansiklopedilerde bilgilendirme; romanlarda ise estetik zevk kazandırma amaçlanır.
2.Bilgi vermek amacıyla yazılan metinlerin dil ve anlatım özelliklerinin nasıl olması gerektiğini söyleyiniz.
Bilgi vermek amacıyla yazılan metinlerde sözcükler genellikle gerçek anlamında kullanılır. Sanatlı söyleyişe yer verilmez. Dil göndergesel işlevde kullanılır. Anlatılmak istenen açık bir şekilde verilir. Yoruma kapalı bir anlatım vardır.
3.Öğretici metin türlerinin anlaşılması ve yorumlanabilmesi için okuyucularda ne gibi özellikler olmalıdır?
Öğretici metin türlerinin anlaşılması ve yorumlanabilmesi için okuyucunun ele alınan konuyla ilgili az çok bilgi sahibi olması gerekir. Örneğin lise geometri ders kitabındaki “açılar” konusunun anlaşılabilmesi için bu konuyla ilgili temel bilgilere sahip olunması gerekir.
SAYFA 163
2.etkinlik: “Anadolu Selçukluların Altın Sikkeleri” ve “Sen Nerenin Pehlivanısın Yiğit?” adlı metinlerden hangisinin açıklama, aydınlatma ve bilgi verme amacıyla yazıldığını belirtiniz.
“Anadolu Selçukluların Altın Sikkeleri” adlı metin açıklama, aydınlatma ve bilgi verme amacıyla yazılmıştır.
3.etkinlik: “Anadolu Selçukluların Altın Sikkeleri” ve “Sen Nerenin Pehlivanısın Yiğit?” adlı metinleri dil ve anlatım yönünden karşılaştırarak metinler arasındaki farklılıkları açıklayınız.
4.etkinlik: “Anadolu Selçukluların Altın Sikkeleri” adlı metinde dilin hangi işlevde kullanıldığını açıklayınız.SAYFA 164
5. etkinlik: “Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinde söz sanatlarına ve yan anlam ifade eden kelimelere yer verilip verilmediğini inceleyerek metnin dil ve anlatım özelliklerini belirleyiniz.
“Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinde söz sanatlarına ve yan anlam ifade eden kelimelere yer verilmemiştir. Bu metin bilgilendirici metinlerin özelliğini taşıyor. Kelimeler gerçek anlamlarıyla kullanılmış, sanatlı söyleyişlere yer verilmemiştir.
6. etkinlik: “Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metnin hangi konuda bilgi vermek amacıyla yazıldığını açıklayınız.
Metnin yazılış amacı: Bir araştırmacının, araştırmaları sırasında nelere dikkat etmesi gerektiği
7. etkinlik: “Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinde yazar düşüncelerini inandırıcı kılmak için hangi yollara başvurmuştur?
“Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinde yazar düşüncelerini inandırıcı kılmak için örneklemeye başvurmuştur.
8. etkinlik: “Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinde parçalar arasındaki ilişkinin nasıl sağlandığını açıklayınız.
Yazar, neden-sonuç ilişkisiyle ve örneklendirmeyle parçalar arasında ilişki sağlamıştır.9. etkinlik: “Anadolu Selçukluların Altın Sikkeleri”, “Sen Nerenin Pehlivanısın Yiğit?” ve “Katılma Yoluyla Doğrudan Gözlem” adlı metinlerdeki eylemlerin, eylemsilerin, sıfatların ya da kendi türünden sözcüklerin anlamlarını zaman, durum, azlık-çokluk, yer-yön, soru bakımından belirten sözcükleri bularak bunların kullanılma nedenlerini açıklayınız.
başlangıçta: zaman zarfı
önceleri: zaman zarfı
sonraları: zaman zarfı
şöyle: durum zarfı
ayrıca: durum zarfı
pazar günü: zaman zarfı
bir ay öncesinden: zaman zarfı
görünce: zaman zarfı
bütün duyu organlarıyla: durum zarfı
SAYFA 165
10.etkinlik: “Yeni Lisan” adlı metindeki cümleleri nesnellik, öznellik açısından inceleyiniz.
Bu metinde cümleler genel olarak nesnedir. Az da olsa öznel cümleler var.
11.etkinlik: “Yeni Lisan” adlı metnin düzenleniş sebebini açıklayınız.
Yeni Lisan adlı metin, Milli Edebiyat Dönemini başlatan Yeni Lisan hareketinin süreçteki tutumunu ortaya koymak amacıyla yazılmış.
12. etkinlik: “Frekans Kiplemesi” adlı metnin herkesin ilgisini çekebilecek ve kolay anlaşılabilecek türden bir metin olup olmadığını söyleyiniz. Bu tür metinlerde verilen bilgilerin anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi için okuyucunun hangi özelliklere sahip olması gerektiğini açıklayınız.
Frekans Kiplemesi adlı metin, herkesin ilgisini çekebilecek ve kolay anlaşılabilecek bir metin değildir. Bu metin, bu konuda bilgisi olan ve bu konuyla ilgili olan okuyuculara hitap etmektedir. Metinde kullanılan teknik terimler, metnin herkes tarafından anlaşılmasını engellemektedir. Bu tür metinlerde verilen bilgilerin anlaşılabilmesi ve yorumlanabilmesi için okuyucunun verilen konularla ilgili belli bir bilgi seviyesinde olması gerekmektedir.13.etkinlik: “Frekans Kiplemesi” adlı metinden hareketle öğretici yazılar ile okuyucu arasında nasıl bir ilişki olduğunu açıklayınız.
Bu tür metinler, uzmanlık alanlarıyla ilgili metinlerdir. Bu öğretici metinler, geniş bir okuyucu kitlesine hitap etmez, ilgili, o alanda çalışma yapan kişilere hitap eder.
14.etkinlik: Okuduğunuz ve incelediğiniz metinlerden hareketle öğretici anlatımın özelliklerini aşağıda verilen şemaya yazınız.
15.etkinlik: “Atatürk ve Millî Birlik” adlı metinde millet olma duygusunun kuvvetlenmesi için Atatürk’ün neleri gerekli gördüğünü söyleyiniz.
İnsanların ortak bir kültür etrafında birleşmesi gerektiği dile getirilmiş.
16.etkinlik: “Atatürk ve Millî Birlik” adlı metinde millî birlik ve beraberliğin gerçekleşmesinde dayanışmanın rolü nasıl açıklanmıştır?
“Atatürk ve Millî Birlik” adlı metinde millî birlik ve beraberliğin gerçekleşmesinde yurttaşların canını ve her şeyini derhal ortaya koyma kararlılığının önemli rol oynayacağı vurgulanmış.
17. etkinlik: “Gazi’yi Gördün mü?” adlı metindeki zaman, durum, yer-yön, azlık-çokluk ve soru zarflarını bularak tabloda ait olduğu bölüme yazınız. Metnin oluşumunda zarfların işlevlerini açıklayınız.
DEVAMI: