Yavuz Sultan Selim babasi Bayezid’in sancakbeyi oldu?u Amasya’da 1470’te dünyaya gelmis, 1512’de 42 yasinda çikti?i tahtta 8 sene hüküm sürmüs 1520 yilinda “sirpençe” denilen sarbon hastali?i dolayisi ile hayata gözlerini yummustur.
O, 8 senelik kisa hükümdarli?i esnasinda Çaldiran, Mercidabik ve Ridaniye gibi üç büyük meydan savasi sonrasinda Orta Do?u’ya 4 asir sürecek bir düzen getirmistir. Bu yazida Sultan Selim’in seferlerinden ziyade sehzade Selim’in seferlerinden bahsedece?iz.
Fatih Sultan Mehmed 1461’de Trabzon’u alarak bölgeyi Osmanli idaresine katmisti. Trabzon sanca?ina ilk olarak sehzade Bayezid’in büyük o?lu sehzade Abdullah tayin edilmisti. sehzade Abdullah, Fatih Sultan Mehmed’in vefat tarihi olan 1481’e kadar bu görevde kalmistir. sehzâde Abdullah’tan sonra Trabzon sancak beyli?ine bu görevde 29 yil kalacak olan Bayezid’in o?ullarindan sehzade Selim atanmistir.
Yavuz Selim’in sehzâdelik devri seferlerinin en meshurlari Gürcistan taraflarina yapti?i 3 sefer ve bunlardan özellikle 1508 yilinda çikti?i Kutayis seferidir.Trabzon ile Kutayis mevkisinin kus uçusu mesafesi 280 kilometre olup sarp da?lar arasindan geçen karayolu ile bu mesafe neredeyse ikiye katlanmaktadir ki bu rakamlar seferin ciddiyetini göstermek açisindan mühimdir.
Gürcistan seferleri oldukça çetin sartlar altinda gerçeklesmistir. Bölgenin ne derece zorlu oldu?unu Yavuz Selim devrinin taninmis âlimlerinden Kemalpasazade’den dinleyelim;
“Trabzon civarinda olan küffar diyarina Gürcistan derler. ?çi çalilik ve ormanlik, kenari da?lik, yollari ve geçitleri zor ve dardir. Di?er bir kenari ise geçilmesi pek güç da?laridir. Üzerinden kus uçmaz, kolan yürümez. Tepelerden duman eksik olmaz. Bir tarafi da âdem zindani gibi derin derelerdir ki içine cin peri giremez. Derinli?inden kimse haber veremez. Yakin zamanda oraya kimse saldiramamistir. Eski ça?larda saldiranlar da bir is elde edememislerdir.”
Kemalpasazade ilerleyen satirlarda bölgedeki Gürcü halkin savasçili?indan ve civar ahalilere korku saçti?indan, sah ?smail’in dahi “dis bilemesine ra?men” bölgede tutunamadi?indan bahsederek sehzâde Selim’in giristi?i seferin ciddiyetinden dem vurmaktadir.
sehzâde Selim, Trabzon’dan yapti?i üç Gürcistan Seferi ile Gürcistan’in bir kismini hâkimiyeti altina almisti.1499 yilinda Acem diyarinda yepyeni bir sahsiyet ortaya çikti; sah ?smail. ?smail 1499’da basladi?i mücadele neticesinde ?ran’da Safevi devletini kurmustu.Artik en mühim hedefi Osmanli Türkiyesiydi. Bunun için II. Bâyezid’den çekinmeden siîli?i “halife” adi verilen dâileri vasitasi ile Anadolu Türkleri arasinda büyük isyanlara ve göçlere sebep olacak derece de yaymaya çalisiyordu.
Osmanli Padisahi II. Bâyezid karsisinda yumusak ve ilimli bir politika izleyerek, O’na mektuplarinda “baba” diye hitâbederek, Osmanli ülkesinde bütün siyasi emellerini gerçeklestirmek isteyen ve adetâ riyakâr bir tavir sergileyen sah ?smail’in yegâne endisesi ve kaygisi, basina bir kaç defa da problem açan, Trabzon Sancak Beyi sehzâde Selim idi.
Nitekim sehzâde Selim Trabzon’da valiyken, ?ran’daki meydana gelen saltanat de?isimini, sah ?smail’in, karakter ve sahsiyetini, emellerini çok iyi biliyordu. sehzâde Selim, Trabzon’dan yapti?i üç Gürcistan Seferi ile Gürcistan’in büyük bir kismini hâkimiyeti altina almisti.
Ayrica Anadolu’da Akkoyunlu Türkmen Devleti’nden Safevîlere geçen topraklarinda bir kismini ele geçirmisti. Bayburt, Erzincan, Kemah, ?spir, Çemisgezek, gibi yerleri idaresi altina almisti. sah ?smail’in Dulkadirlu Alaüddevle Bozkurt Bey’in üzerine giderken, yaninda a?ir oldu?u için tasiyamayip Erzincan’da topra?a gömdürmüs oldu?u top ve cephanelere de el koymustu. Bu duruma da çok sinirlenen ?smail, kardesi ?brahim Mirza’nin yanina asker katarak, Trabzon’a Selim üzerine gönderdi. sehzâde Selim’de ?brahim Mirza’yi ma?lup ederek, onu Trabzon’da hapsetti.
sah ?smail, kardesi ?brahim Mirza’nin esareti üzerine, Erzincan’a kadar gelerek Erzincan Kalesini almak istemis, fakat sehzâde Selim, daha Safevî ordusu yolda iken haber alarak, yaninda o?lu sehzâde Süleyman ile birlikte güneye inerek, Trabzon’dan Erzincan’a gelmis ve ansizin yapti?i bir gece baskini ile 1508 yilinda, sah ?smail’i bozguna u?ratti.Safevî Devleti hükümdari sah ?smail, Taskent ile Diyarbakir arasinda hükmederken, Trabzon Valisi sehzâde Selim’e kardesini esir verdi?i gibi, kendisi de ma?lup olmustu…
Bu gelismelerden saskina dönen sah ?smail, II. Bâyezid’e tehditler içeren bir mektup göndermis ve kendisini, Akkoyunlular’in mesru vârisi sayarak, sehzâde Selim’in aldi?i topraklari geri vermesini, Osmanli Devleti ile Safevî Devleti arasinda bir savas bulunmadi?ini, sehzâde Selim’in Trabzon’dan alinarak cezalandirilmasini talep etmistir. sehzâde Selim, basta Erzincan olmak üzere, bu topraklarin büyük dedesi Yildirim Bâyezid Han devrinden beri, mesru Osmanli topraklari oldu?unu ileri sürmüs ise de, Divân-i Hümâyun, Bayburt, Kemah, Erzincan ve ?spir’in Safevîlere geri verilmesini sehzade Selim’e emretmistir.
Müneccimbasi bu durumu Sahâifu’l-Ahbar isimli eserinde söyle anlatir; “sehzâdelerden Sultan Selim Trabzon Eyaletine mutasarriflar olub ekser-i evkaatda Gürcistâni gâret ü tahrîb ve Kizilbaslar [sahismail mensubu] ile ceng ü pürhâsdan hâlî de?il idi. Hattâ Erzincan ve Bayburdu anlarun elinden aldi“
“Sultan Selim Hani itaatten hurûc ve dâ’vây-i istiklâl etmek töhmeti ile ithâm ve bu dâ’vây-i kâzibeyi müsârun ileyhi bilâ izin Gürcistâna etdü?ü seferler ve Devlet-i Aliyye ile musâlaha üzere olan Kizilbas tâifesi ile etdü?ü cengler ile istishâd etdüler. Osmanli Sultani (II. Bâyezid Han) Sultan Selim tarafina müekked “Emr-i âlî” isdâr buyurdular ki “ancak Sanca?unu muhâfazaya mesgul olub ziyâde tecâvüz eylemeye”.
sehzade Selim Gürcistan seferlerinden sonra elde edilen ganimeti 5’te 1’i hükümdarin hakki olmasi usülden iken almamis ve tamamini askere da?itmistir. Daha sonra bir kisim askerine çok etkili bir konusma yapmis ve onlari Anadolu ile Rumeli’nin dört bir yanina da?itmistir. Selim sah Göstermis oldu?u bu muvaffakiyetler halk arasinda sarsilmaz bir itibar ve askeri zümrede büyük bir destek kazandi.
Gürcistan taraflarina yapti?i kuvvetli akinlarda elde edilen basarilar halk nazarinda genis yanki bulmus, Hopa’nin üzerindeki ve kuzeydo?usundaki 1441 metre yükseklikte bulunan da?a da, öteden beri halk arasinda “Sultanselim Da?i”, denilmekteydi. Halk sehzadenin basarilarindan ötürü “Yürü bre Sultan Selim devran senindir” diye türküler söylemeye baslamisti.
Kisa zaman sonra sehzadeler arasinda siddetli bir taht mücadelesi basladi. sehzade Selim’in Yeniçerilerin yo?un deste?iyle ve uzun u?raslar neticesinde tahta çikmasinda Gürcistan taraflarinda yapti?i fetihlerin ve sah ?smail tehdidini erken fark edip onu engellemeye yönelik yapti?i girisimlerin büyük etkisi vardir. sehzade Selim Sultan Selim olmus ve 8 sene süren kisa saltanatinda sasirtici isler yapmis, adeta dünya tarihini yeniden yazmistir.