Osmanlı Devletinde Yayınlanmış Altın paralar
Osmanlıda Altın Paralar İlk Ne Zaman Basılmıştır.
Osmanlıda İlk Altın Parayı Kim Bastırmıştır?
Koleksiyon piyasasında zaman zaman Tam Sultani Altının küçüklerine rastlanmaktadır. Bunların bir kısmı orjinal Tam Sultaninin kesilmesiyle oluşturulurken, diğer bir kısmı da Tam Sultaninin orjinal ağırlık ve kaligrafik tasarımı sadık kalınıp oransal olarak küçültülerek piyasaya sürülmüştür.
İlk olarak Fatih Sultan Mehmed tarafından 1477de (AH 882) bastırılan Sultani Altın, 17.yüzyıldaki birinci para reformuna 3,45 gramlık orjinal ağırlığı nerdeyse hiç değişmeden kullanımda kalmıştır. Öte yandan gümüş paraların ana birimi olan Akçe (asper) Fatih Sultan Mehmed zamanından başlayarak değer yitirmeye başlar. 16.yüzyıl ortalarında Osmanlı İmparatorluğu Ordusunun yapısının değişmesi ve fetihler döneminin sona ermesiyle Akçenin değer yitimi hızlanarak devam etti. www forumdas net Osmanlı ordusunun temel kaynağını oluşturan feodal sistemin dağılması , maaşlı birliklerin artması Osmanlı hazinesi üzerine ağır yükler bindirdi. Buna ilave olarak aynı dönemde Amerika kıtlarından Avrupaya akan çok miktarda gümüş de 17.yüzyıl Osmanlısındaki yüksek enflasyon ve para krizinin başlıca nedeniydi. 1580 yılında 1 sultani 45 akçeye eşitken, 1618de 1 sultani 150 akçeye eşit oldu.
Aynı dönemde Doğu Akdenizin ticaret merkezi olan Halepte akçe ile birlikte Safevi paraları örnek alınarak basılmış Şahide (dirhem) kullanılmaktaydı. Bu bölgede akçenin %300 değer kaybetmesi ticareti zorlaştırdığı için ufak değerlerde sultani kullanılması zorunlu hale gelmişti.
III.Mehmed dönemin ait (AH 1003 - AD 1505) Haleb baskılı Sultani, ½ Sultani olarak kabul edilebilir. Ufak olanı Tam Sultaninin yaklaşık yarısı ağırlındadır.
I.Ahmed dönemine Tunus baskılı örnekler vardır. Her iki paranında üzerindeki tarih 1013tür. Aslında bu tarihin 1012 olması lazımken, başkent Kostantiniyeden uzak yerlerdeki darphanelerde sık sık görüldüğü gibi padişahın tahta çıkış yılı yerine paranın darp edildiği tarih konmuştur. Tam Sultaninin tasarımına uygun ve dörtte bir ağırlıktaki bu paralara ticareti kolaylaştırmak için basılmış Çeyrek Sultani diyebiliriz.
İlk para reformundan çok sonra , III.Selim (AH 1203 - AD 1789) çok ufak bir altın para bastırılmıştır. 18.yüzyılın ortalarından sonra iktidara gelen padişahlar, yönetimlerinin ilk yıllarında para tasarım ile özellikle de değişik tarzda çizilmiş Tuğralarla ilgilenmişler, Sultaninin devamı olan Fındık Altınının en küçük birimini bastırmışlar. Örnekteki parada kenar olmadığından paranın önce kesilip daha sonra daha büyük nominal değerli Fındık Altınlara uygun olarak tuğra ve diğer yazıların darpedildiği anlaşılmaktadır.
Bir başka altın parada Mısırda basılmış bir paradır. 34mm çapında bir altın daire üzerine aynı kalıpla (Pere 564) basılmış iki adet ½ Zer-i Mahbub. Paradaki diğer gariplikler ise, ön yüzünde Tuğranın sağında "nısfiye (yarım)" yazısının bulunması, arka yüzde de "bin" kelimesinin "Ragıp" kelimesinin olmasıdır. 1741-1748 yılları arasında Mısırı yöneten Koca Ragıp Paşa, devlet kademesinde çok saygı görmüş ve Veziriazamlığa kadar yükselmiş bir devlet adamı, aynı zamanda şair ve tarihçiydi. Osmanlı İmparatorluğu paralarında sadece padişahın ve babasının adı bulunurdu, iki durumda padişah dışında ki isimlere de rastlıyoruz : isyan eden eyaletlerin yöneticileri kendi isimlerine para basarlardı, birde Fetret Döneminde, Yıldırım Bayezidin oğulları kendi isimlerinin yanına Timurlenkinde ismini koymuşlardı. Bu iki özel durumada girmeyen "Ragıp" yazılı para türünün tek örneğidir.