Nazofarenks kanseri, yan etkileri ve tavsiyeler
Soru:
Yan etkiler düzelir mi?
Eşim 45 yaşında. Nazofarenks kanseri teşhisiyle tedavi görüyor. Tedavi süresince haftada 1 kez kemoterapi, toplam 35 kez de radyoterapi alacak. Metastaz riski nedir? Tedaviye bağlı yutkunmada problem, boğazda tahriş, ses kısıklığı gibi şikayetler yaşıyor. Bu yan etkiler düzelecek mi? Nazofarenksin sık nüks eden bir tümör olduğunu duydum. Doğru mu?
Cevap:
Nazofarenks kanseri burnun arka kısmıyla yutağın birbirine yakın olduğu bölgede çıkar. Genellikle orta yaşlarda ortaya çıkar ama gençlerde de görülebilir. Bazı bilim adamları bu kanser türünün virütük olduğunu iddia eder. Tedavisi kemoterapi ve radyoterapidir. Ameliyat edilemeyen nadir tümörlerdendir. 3-4 kür kemoterapi sonrasında hasta radyoterapiye verilebilir. Tümör küçükse radyoterapi ve kemoterapi eş zamanlı yapılabilir. Nazofarenks kanseri en sık karaciğer, akciğer, kemikler ve beyne metastaz yapar. Tedavileri bittikten sonra hastalar ilk 3 sene boyunca 3 ayda bir kontrole alınır. Radyoterapi ve kemoterapi sırasında bazı yan etkiler hastaların yaşamını güçleştirebilir. Örneğin ağız içinde ve yemek borusunda özofajit (mantar) ortaya çıkabilir. Mantar ileri devrelerde yutkunma zorluğu ve beslenme problemine yol açabilir. Bu durumda tedaviye ara verilir. Tedaviden sonra ağız kuruluğu ve tat alamama problemi ortaya çıkabilir. Bu sorunların bir kısmı zaman içinde kendiliğinden düzelir, bir kısmı ise kalıcıdır. Yan etkilerden bir diğeri, radyoterapiye bağlı çene kemiğinde hareket zorluğudur. Çenedeki problemler devam ederse mutlaka çene cerrahlarına başvurulmasında yarar var. Baş boyun tümörlerinde radyoterapiye başlamadan önce hastanın diş hekimi kontrolünden geçmesi önemli. Eğer çürük gibi sorunlar varsa bunlar mutlaka tedavi edilmeli.
Hastaların ağız hijyenine dikkat etmesi gerekir. Bunun için:
■ Karbonatlı suyla gargara yapılmalı.
■ Zencefil, papatya, tarçın, anason, rezene ve limon karışımı çayı içilmeli.
■ Ağız yarası varsa diyet dondurma tüketilebilir. Dondurma hem acıyı azaltır hem de besleyicidir.
■ Ağızda 400-800 ünite E vitamini kapsülü patlatılmak, açığa çıkan yağ ağızda çevrildikten sonra yutulmalı.
Kilo kaybına mani olmak gerekir. Bunun için:
■ Meyve sebze suları tüketilmeli. Özellikle havuç, domates, organik elma tercih edilmeli. Ancak bu besinlerin çok iyi yıkanması daha sonra da yarım saat sirkeli suda bekletilmesinde yarar var.
■ Çorbalar protein ve karbonhidrattan zengin olmalı. Özellikle mercimek, tarhana ya da sebze çorbaları içine kıyma, balık ya da tavuk ilave edilmeli.
■ Her gün 1-2 yumurta tüketilmeli.
■ Yutma güçlüğü varsa hastaya peynir, çökelek ezilerek verilmeli.
■ Her gün yarım kilo yoğurt tüketilmeli.
■ Tatlı gıdalar yakıcı olabilir. Özellikle pekmez ve bal hastalara sulandırılarak verilmeli. Meyveler mikserde çekildikten sonra yoğurtla karıştırılarak hastaya verilebilir.
■ Kilo kaybı varsa her gün 1-2 gram omega 3 alınmalı.
■ Baş boyun tümörlerinde en yararlı besin destekleri şunlar: Beta karoten, selenyum, E vitamini, boswellia serretta, bromelain (ananas hapı). Bunlar doktora danışılarak belli aralıklarla tüketilebilir.