Şirk
Arapça kökenli bir kelime olan "şirk" (islamda, tanrıya)ortak kılma anlamına gelir. Kur'an'a göre en önemli iman meselesi olan şirk, bir şeye veya şahısa ilahi özellikler atfederek onu yüceltmek, isim ve sıfat itibariyle onu Allah'ın yetkilerine ortak saymak anlamına gelir. Şirk eyleminde bulunanlar müşrik olarak isimlendirilir.
İslam akait felsefecileri olan kelamcılar yaratılmış olanların, Kadir'i mutlak olan Allah'ın sıfatlarından gaybı bilme, yaratma, alemde tasarruf etme, hidayete erdirme ve saptırma gibi özelliklerin başka insanlara, tanrılara, melek, cin, şeytan vs. ye atfını şirk olarak nitelendirirler.
Bunun tersi bir kavram olan Antropomorfizm ise Allah'a uluhiyete uygun olmayan vasıflar atfedilmesidir. Bu kapsamda kelamcılar Kur'anda geçen antropomorfik ifadelerin mecaz anlatımlar olduğunu iddia ederler ve tevil ederler.
Kur'an ayetlerinde şirk kavramı[değiştir | kaynağı değiştir]
Kur'ana göre Allah'a şirk koşmak günahların en büyüğüdür. "De ki: 'Allah doğru söyler. Hepiniz İbrahim'in yoluna tertemiz olarak uyun. O, müşriklerden değildi.'"(Al-i İmran Suresi:95)
Şirkin çeşitleri[değiştir | kaynağı değiştir]
Şirkin çeşitleri konusunda bazı yorumlar yapılmıştır;
- Şirk-i istiklâl: Düalist, ikici, Tanrı anlayışı bu kapsamda değerlendirilir. Zerdüştçülük ve Manihaizm dinlerinde kötülük yüce ve tek tanrıya yakıştırılamadığı için, kötü ve karanlık işler ikinci bir tanrıya atfedilir.
- Şirk-i teb'iz: Allah'ı bir bütünün parçası kabul etmektir. Teslis inancı bu kapsamda değerlendirilmiştir.
- Şirk-i esbâb: Dışsal etkiyi ret eden, evrensel oluşumları, maddenin ve evrenin kendi iç dinamikleriyle açıklayan anlayış, inananlarca bu kapsamda değerlendirilmiştir.