Kürt Dili Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Hareketi’nin (Tevgera Ziman û Perwerdehiya Kurdî -TZPKurdî) anadilde eğitim talebiyle başlattığı okul boykotu devlet yetkililerinin tüm tehditlerine rağmen büyük destek gördü. Hakkari, Amed, Şırnak, Batman, Mardin, Van, Muş, Iğdır, Bitlis, Kars, Urfa ve birçok ilde sınıflar boş kalırken, bazı okullarda öğretmenler öğrencilerin yolunu gözledi. Okulları boş bırakan öğrenciler ve aileleri, “anadilde eğitim hakkı” talebiyle eylem yaptı.
Türkiye ve Kuzey Kürdistan’da ilk ve orta öğretimde 2010-2011 eğitim ve öğretim yılı dün başladı. TZPKurdî’nin anadil talebiyle Türk eğitim sistemini boykot etmesi nedeniyle Kürt illerinde okulun ilk gününe boykot damgasını vurdu. Birçok ilde öğrenciler okulları boykot ederek ders başı yapmadı. Toplam 16 milyon öğrencinin bulunduğu Türkiye ve Kürdistan’da boykota katılanların sayısının 3 milyonu bulduğu tahmin ediliyor. 20-25 Eylül tarihleri arasında yapılan kampanyaya destek mesajı veren BDP’li yetkililerin çocukları da dün ders başı yapmadı. BDP Eşbaşkanları Selahattin Demirtaş ve Gültan Kışanak ile BDP Grup Başkanvekili Ayla Akat Ata da boykota katılarak çocuklarını okula göndermedi.
HAKKARİ
Öğrencilerin ders başı yapmadığı Hakkari merkezde, okullar da sessizlik hakim oldu. Anayasa referandumunda olduğu gibi anadil talebiyle gerçekleştirilen okul boykotunda da Hakkari ilk sırada yerini aldı. Okulların tamamına yakınının boş olduğu ilde, öğrenciler okula gitmek yerine evden çıkmamayı tercih etti. Hakkari ve ilçelerinde sadece görev yapan çok az sayıda mamur çocuklarının okula gittiği gözlendi. Hakkari Vali Vekili Davut Sinananoğlu, öğrencilerin ilk hafta okula gitmemesinin nedeninin boykot olmadığını; geçmiş yıllarda da benzer durumların yaşandığını ileri sürdü. Hakkari Kurdi-Der Hakkari Temsilcisi Eyüp Bor ise Hakkarili öğrencilerin yüzde 95’nin anadilleri için okullara gitmeyip, boykot kararını uyguladıklarını söyledi. Bu arada, asker ve polis çocuklarının da devam ettiği bin 700 öğrenci kapasiteli Hakkari Cumhuriyet İlköğretim Okulu’nda sadece 50 kadar öğrenci ders başı yaptığı gözlendi.
Hakkari’nin Yüksekova, Şemdinli ve Çukurca ilçelerinde de benzer durumlar yaşandı. Şemdinli’de BDP ilçe binası önünde basın açıklaması yapıldı. Şemdinli Belediye Başkanı Sedat Töre’nin de katıldığı açıklamaya yaklaşık 2 bin kişi katıldı. Boykota destek mesajı veren halk, “Zimanê me rûmeta me ye”, “Bijî Serok Apo”, “Şehit Namirin” ve “Em perwerdehiya zimanê kurdî dixwazin” sloganları eşliğinde Umut Kitapevine kadar yürüdü. Yüksekova ve Çukurca’da da okullar öğretmenlere kaldı. Çukurca boykotun en fazla hissedildiği ilçelerden birisi oldu. İlçede bulunan Şehit Bilal Soybilgiç Yatılı İlköğretim Bölge Okulu, Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Çukurca Adnan Bahat Lisesi ile Atatürk İlköğretim Okulu’nda bulunan öğrencilerin tamamına yakını ders başı yapmazken, ilçede bulunan 4 okulda sadece 20 öğrenci okula gitti. Öğrencilerin sivil kıyafetleriyle okul önlerinde dolaşması dikkat çekti. Yüksekova’da da okul boykotundan dolayı 16 okulda dersler iptal edildi, öğretmenler evlerine gönderildi. Ders zilinin çalınmadığı ilçede, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün talimatıyla okullarda gazetecilerin görüntü almasına izin verilmedi. Öğrenciler okulların duvarlarına, “Anadilimizde eğitim için okulları boykot ediyoruz”, “Kürtçe eğitim istiyoruz” yazıları yazdı. Yenimahalle’de bir araya gelen kalabalık bir öğrenci grubu ise aynı mahallede bulunan İMKB İlköğretim Okulu’na kadar yürüyerek boykota destek verdi. Aynı saatlerde ise Atatürk İlköğretim Okulu ile Hamit Kesici İlköğretim Okulu öğrencileri de, kitlesel yürüyüşler yaptı. “Anadilde eğitim istiyoruz”, sloganlarını atan öğrenciler, okulların önlerinde 5 dakikalık oturma eylemi yaptıktan sonra dağıldı.
AMED
TZPKurdî’nin anadilde eğitim talebiyle başlattığı okulları boykot kampanyasının etkili olduğu illerden birisi Amed oldu. Referandumda yüzde 70 oranında boykot diyen Amedliler, dün de çocuklarını okula göndermeyerek anadilde eğitim talebine destek verdil. Diyarbakır Valiliği’nin ‘okul boykotu anayasal suçtur’ tehdidine rağmen aileler çocuklarını okula göndermezken; Yenişehir İlköğretim Okulu, Melik Ahmet Lisesi, Mehmetçik İlköğretim Okulu, Ali Emir İlköğretim Okulu boykota desteğin en fazla olduğu okullar arasında yer aldı. Kimi öğrenciler, okul kıyfetleri giymeden okul bahçelerinde bekleyerek boykota destek mesajı verdi.
Amed’de bulunan kadın kurumları da Birlik Lisesi önünde basın açıklaması yaptı. Açıklamaya, Selis, Kardelen, DİKASUM, Ekin Ceren Kadın Derneği destek verdi. Selis Kadın Derneği Üyesi Perihan Kaya, Kürt dili yasaklı olduğu müddetçe Kürt sorunun devam edeceğini belirterek, Türkiye’nin Kürtçe dilinin anayasal ve yasal düzenlemeye alınmasını istedi.
Amed’in Bismil ve Lice ilçelerinde de öğrencilerin büyük çoğunluğu okulları boykot etti. Bismil’de boykot nedeniyle ders yapılmazken, Lice de okullar boş kaldı. Okul bahçelerindeki az sayıda öğrenci ise okula kitaplarını almak için gittiklerini söyledi. Çınar İlçesi’nde de boykota katılım yüksek oldu. TZPKurdî, boykota ilişkin ilçe binası önünde basın açıklaması yaptı. Açıklamaya kadın ve çocukların katılımının yüksek olması dikkat çekti.
Valinin boykot yalanı
Öğrencilerin boykota yüksek katılımı ve yapılan eylemlere rağmen, boykotu görmek istemeyen Diyarbakır Valisi Mustafa Toprak, öğrencilerin yüzde 90’ının okula gittiği ve bu oranın geçen yıldan daha fazla olduğunu iddia etti. Eğitim Sen Diyarbakır Şube Başkanı Abdullah Karahan ise okul boykotun Amed’de rağbet gördüğünü belirterek, okulların yüzde 90’ının boş olduğunu söyledi.
ŞIRNAK
Şırnak merkez başta olmak üzere Cizre, Silopi, İdil, Beytüşşebap ve Uludere’de okullar boykot edildi. Okula giden öğrenci sayısının azlığı dikkat çekerken, sınıflar ve okul bahçeleri boş kaldı. Dersleri protesto ederek okul önünde toplanan gruplarla öğretmenlerin gündemi boykot olurken, öğretmenlerin boykotçu öğrencileri ikna çabası sonuç almadı.
Şırnak merkezde sokakları okulu boykot eden çocuklar doldururken, Beytüşşebap İlçesi’nde de öğrenci velileri boykota yüzde 90’ın üzerinde uydu. Beytüşşebap’ta 500’e yakın öğrencinin öğrenim gördüğü Cumhuriyet İlk Öğretim Okulu’nda sadece 30 öğrenci okula gitti. Saat 07.20’de başlaması gereken dersler, saat 08.05’te başladı. Okul yönetimi 12 öğrenciyi okulun giriş merdivenlerine çıkararak, gür bir sesle ‘andımızı’ okuttu. İdil İlçesi’nde de İdil Lisesi, Endüstri Meslek Lisesi ve Anadolu Lisesi’nde boykota katılım yüksek oldu. BDP’li Hasip Kaplan’ın memleketi olan ilçede boykot yüzde 90’lara ulaştı.
Cizre İlçesi’nde ise boykot oranı yüzde 70 civarında oldu. Okula giden bazı öğrenciler de ilk gün dağıtılan kitapları almak ve sınıflarını öğrenmek için gittikleri öğrenildi. Bu nedenle boykotun bugün daha etkili olacağı belirtildi. Cizre İlçe Milli Eğitim Müdür İhsan Gören, bütün okulları gezerek, okul idarecilerinden öğrenciler hakkında bilgi aldı. Boykotun gereksiz bir karar olduğunu savunan Gören, ailelere çocuklarını okula göndermesi çağrısı yaptı.
VAN
TZPKurdî’nin okulları boykot kararı il merkezinde ve 11 ilçede boykot edildi. İl merkezinde Dumlupınar, Atatürk Lisesi, Cumhuriyet lisesi, Mustafa Cengiz İlköğretim Okulu olmak üzere okulların büyük bölümünde öğrenciler ders başı yapmadı. Bazı okullarda öğrenci sayısı 15-20’yi geçmedi. Van’da 3 bin öğrenci kapasiteli Dumlupınar İlköğretim Okulu’nda sadece 30 öğrenci ders başı yaptı. Okul önünde Eğitim Sen, KURDİ DER yöneticileri ile öğrenci ve velilerin katıldığı basın açıklaması yapıldı. KURDİ DER Şube Başkanı Galip Garip Yaviç, uluslararası anlaşmalara göre anadilde eğitimin bir hak olduğunu ama Kürtlerin yaşadığı ülkede bu hakkın gasp edildiğini belirtti, Kürt dilinin anayasal güvenceye alınması gerektiğini söyledi.
Erciş’te ise BDP önünde biraraya gelen bir grup öğrenci ve ailesi Zilan Parkı’na kadar yürüdü. “Anadilsiz yaşam olmaz” pankartı taşındı. TZPKurdî öncülüğünde Feqiyê Teyran Parkı’nda da basın açıklaması yapılarak, Kürtçe üzerindeki baskılara son verilmesi istendi. Öte yandan okullardaki boykot nedeniyle Van İl Milli Eğitim Müdürlüğü yoğun bir çalışma içerisine girerken, Milli Eğitim görevlileri okulları dolaşarak sabah, öğle ve akşam yoklaması sonuçlarını valiliğe bildirdi. Okul paydosundan sonra okullardaki boykot durumunun valiliğe bildirileceği ve valiliğin de buna ilişkin rakamlarla bir açıklama yapacağı belirtildi.
BATMAN
145 bin ilköğretim öğrencisinin bulunduğu Batman’da bir çok aile çocuklarını okullara göndermedi. Çocuklar ders başı yapmak yerine sivil kıyafetleri içinde okul bahçelerinde oynayarak boykota katıldı. Batman’da Yavuz Selim İlköğretim Okulu önünde yapılan boykot açıklaması renkli görüntülere sahne oldu. Öğrenciler ve velilerin yanısıra KURDİ DER Batman Şube Başkanı Suat Çelik ve Belediye Başkanvekili Serhat Temel’in de katıldığı basın açıklamasında, “Bişaftin sûcê mirovahiyê ye R. Tayip Erdogan Almanya”, “Ez ê di xewnan de jî zimanê xwe winda nekim”, “Gever, Çelê, Şemzînan, Colemêrg, Amed, Êlih, Dêrsim, Hewlêr, Agirî, Qamişlo, Qubîn, Hezo, Farqîn, Riha, Dîlok em navên xwe dixwazin”, “Dibistanên bişaftinê YÎBO’yan re na”, “Ortmenim ez bi tirkî nizanim” ve “W,Q,X, Û, î” dövizleri dikkat çekti. Basın açıklamasını okuyan öğrenci Mustafa Bayındır, tüm dünya çocukları gibi Kürt çocukları olarak da kendi anadilini eğitim görmek istediğini belirterek, “Ama maalesef biz gözlerimizi dünyaya açar açmaz Kürt dilinin yasak olması kabus gibi üzerimize çöktü” dedi. Devlet yetkililerine çağrı yapan Bayındır, “Siz insanlık suçunu işliyorsunuz. Bu etkinlik bir uyarıdır size. Eğer bizi yok sayarsanız biz de sizi yok sayarız” dedi.
MARDİN
Mardin’de ilçeleriyle okulları boykot kampanyasına katıldı. Mardin’in Kızıltepe, Nusaybin, Dargeçit, Derik ve Mazıdağı ilçelerinde öğrenciler okullara gitmezken, birçok okulda öğrencilerin azlığı nedeniyle dersler yapılmadı.
URFA
Urfa’nın Halfeti, Siverek, Ceylanpınar ilçelerinde TZP’nin anadilde eğitim hakkı için düzenlediği okulları 1 hafta boykot etme eylemine destek geldi. Her üç ilçede de çok sayıda öğrenci okula gitmezken “anadilde eğitim temel insan hakkıdır” sloganıyla yüzlerce kişinin katıldığı basın açıklamaları yapıldı. Halfeti İlçesi’nde parti binasında bir araya gelen yüzlerce kişi, “Bê zıman jiyan nabe” sloganları eşliğinde Halfeti Meydanı’na kadar yürüdü. Siverek İlçesi’nde de BDP İlçe Örgütü, Kanlikuyu Meydanı’nda basın açıklaması yaptı. Viranşehir İlçesi de okul boykotuna katılım yüksekti. Bazı okullarda boykot oranı yüzde 80-90’lara ulaştı. İlçenin Dumlupınar, Uluğbey ve Belediye İlk Öğretim Okulları boykotun en yoğun olduğu okullar arasında yer aldı. Emniyet güçlerinin de özel olarak okulları tek tek dolaşıp okul müdürlerinden boykota katılım konusunda bilgiler aldığı tespit edildi.
BİTLİS
Boykot kararına, Bitlis ve ilçelerinde de destek geldi. Okulların büyük bölümünde öğrencilerin çoğunluğun okula gitmediği gözlenirken, KURDİ DER, kent genelinde öğrencilerin yüzde 50’sinin ders başı yapmadığını söyledi. Alınan boykota tam destek verdiklerini belirten KESK Şubeler Platformu Dönem Sözcüsü Nimet ilk, Kürt dilinin anayasal güvenceye alınmasını istedi. Tatvan’da ise yüzlerce kişi “Bê ziman jiyan na be” “Zimanê me hebûna me ye” sloganları atarak, Tatvan Belediyesi önünden Tatvan Yaşam Alışveriş Merkezi’ne kadar yürüyüş yaptı.
MUŞ
Ders boykotunun yaşandığı Muş merkez ile Varto, Bulanık, Malazgirt ve beldelerde ise, öğrencilerin büyük bölümü ders başı yapmadı. Öğrencilerin çoğunluğun ders başı yapmadığı il merkez ve ilçelerde, sınıfların büyük bölümünün boş olması dikkat çekti.
AĞRI
Ağrı merkez ile Doğubeyazıt, Diyadin, Patnos, Tutak olmak üzere ilçe ve beldelerde, öğrenciler okulları boykot etti. Boykota en fazla destek Doğubeyazıt İlçesi’ndeki öğrenci ve velilerden geldi. Bazı okullarda öğrencilerin yüzde 5’inin okullara gittiği gözlendi.
IĞDIR
Iğdır’da BDP ve DYG tarafından okulları boykot kampanyasına destek açıklaması yapıldı. Açıklamaya, BDP Iğdır Milletvekili Pervin Buldan, Belediye Başkan Vekili Hüseyin Malk, BDP İl Başkanı Salih Tikiz ile çok sayıda kişi katıldı. Iğdır BDP İl binası önünde yapılan açıklamayı okuyan İlköğretim okulu öğrencisi Büşra Turan, “Ülkemizde ilköğretime başlayana kadar tek bir Türkçe kelime bilmeyen birçok Kürt çocuğu var. Yalnızca anadilde konuşabilen, anadilinde düşünebilen bireylerin vatandaşı oldukları ülkede, eğitimi, henüz bilmedikleri egemen dille almaları, egemen dille düşünmeye zorlanmaları en büyük insanlık suçudur” dedi. Boykot kararı, Erzurum’un Tekman, Kağızman, Karaçoban ilçeleri, Kars merkez ve ilçelerinde de destek gördü.
İSTANBUL
İstanbul’da anadilde eğitim için bir haftalık eğitim boykotu başlatan BDP Beyoğlu’nda Kürtçe dersi verdi. Galatasaray Lisesi önündeki eyleme BDP’nin yanı sıra Emekçi Hareket Partisi (EHP), Ezilenlerin Sosyalist Partisi (ESP) Sosyalist Kadın Meclisleri (SKM) ve Emek Partisi (EMEP) üyeleri de katıldı. Grup adına Kürtçe basın açıklamasını Kürt Enstitüsü Başkanı Sami Tan okudu ve şunları söyledi: “Bir dil bir kimlik demektir. Kürt dili üzerinden yıllardır Kürt halkına baskı yapılıyor. 88 yıldır Türkiye’de Kürt dili yasaklanmış ve bu dille söylenen türküler söylenmeye devam etmiş. Başbakan Erdoğan, Almanya’daki konuşmasında orada yaşayan Türkler için ‘Asimilasyon insanlık suçu’ demişti. Ama burada kendi ülkesinde yaşayan Kürtlere yönelik asimilasyon politikasını sürdürüyor.”
Açıklamanın ardından İstanbul Milletvekili Sebahat Tuncel de şunları söyledi: “31 harften oluşan Kürt alfabesinin 29 harften oluşan Türk alfabesinden farklı olması sanırım bir anlam ifade ediyor. Bu ülkede 20 milyon insanın farklı bir dili ve kültürü olduğu gerçeğini… Ben de asimilasyon politikası sonucu dilini unutanlardan biriyim. AKP, çocukları okula göndermeyerek başlattığımız boykot eylemi için ‘çocuk istismarı’ diyor. Peki Kürt çocuklarına farklı bir dil öğretip kendi dilini unutturmak istismar olmuyor mu?” Tuncel’in konuşmasının ardından sembolik olarak Kürtçe alfabesi dersi verildi. Derse yaklaşık 50 kişi katıldı.
ANKARA
Ankara da ise emek ve demokrasi güçleri okulları boykot eylemine destek verdi. BDP, SDP, KESK ve birçok sivil toplum örgütü YKM önünde basın açıklaması yaparak anadilde eğitim talebine destek verdi. Grup adına açıklama yapan Hüseyin Taka, Kürtlerin kendi gerçekliğini yok sayan eğitim sistemini istemediğini ve kendilerini yok sayan bugüne kadar zorlandıkları ‘Varlığım Türk varlığına armağan olsun’ andını söylemeyeceklerini ifade etti. Türkiye’nin imza attığı uluslararası anlaşmalara riayet etmesini ve Kürtçenin anayasal güvence altına alınmasını istedi.
DİHA/HABER MERKEZİ
YENİ ÖZGÜR POLİTİKA