Anadolu,Akdeniz,Arabistan,İran,Hindistan ve Türkistan'da kurulan uygarlıkların kesişme noktası Mezopotamya "iki nehir arasındaki ülke" olarak tanımlanır.Oldukça verimli bir tarım havzası olan Mezopotamya'da Sümer,Elam,Akad,Babil ve Asur Gibi devletler kurulmuştur.
a.Sümerler(MÖ 4000-MÖ 2350)
Mezopotamya'da ilk şehir devletlerini Sümerler, kurmuşlardır.En önemlileri Ur,Uruk,Kiş,Lagaş olan bu şehir devletlerine "site" adı verilmiştir.Sitelerin başında patesi veya ensi adı verilen krallar bulunur ve Tanrı adına ülkeyi yönettiklerini iddia ederlerdi.Patesi çevresindeki sitelere hakim olursa "lugal" Sümer ülkesine hakim olursa "lugal kalma" unvanını alırdı.Sümer Devleti'nde krallar ve rahipler en üst sınıfı oluştururken halk,hürler ve köleler olmak üzere sosyal sınıflara ayrılmıştı.Sümerlerde köleler haricinde her erkek asker sayılmış,ordu yaya ve savaş arabalarını kullanan süvarilerden oluşmuştur.Çok tanrılı bir inanca sahip Sümerler ölümden sonraki yaşama inanmamışlardır.Gılgamış,Tufan ve Yaradılış destanları Sümerler tarafından meydana getirilmiştir.Sümerler, astronomi alanında gelişmiştir.Ayrıca matematik ve geometride gelişme göstererek dört işlemi kullanmışlardır.Sümerler ayı 30 güne,yılı 360 güne bölmüşlerdir.İlk yazıyı bulan medeniyettir.
b.Akadlar(MÖ 2350-MÖ 2100)
Sami kökenli Akadlar,MÖ 4000'de Arap Yarımadası'ndan gelerek Orta Mezopotamya'ya yerleşmişlerdir.Kral Sargon döneminde devlet haline gelmişler; kısa sürede Mezopotamya'ya hakim olmuşlardır.Başkentleri Agade şehridir.İlk düzenli ordu sistemini meydana getiren Akadlari,tarihte bilinen ilk imparatorluğu kurmuşlardır.Akadlar,MÖ 2100 yıllarında Sümerler tarafından ortadan kaldırılmıştır.Çok tanrılı inanca sahiplerdir.
c.Elamlar(MÖ 3000-MÖ 640)
ilk dönemlerde şehir devletleri şeklinde örgütlenmişlerdir.MÖ 3000 yıllarında Sus sitesi prensi,diğer siteleride egemenliği altına alarak krallığını merkez Sus olmak üzere Elam Krallığı'nı kurmuştur.Elamlara Asurlular son vermiştir.
d.Babiller (Amurrular)(MÖ 2100-MÖ 539)
Samilerin bir kolu olan Amurrular tarafından kurulmuştur.Başkenti Babil'dir.I. Babil Devleti'nin Hititler tarafından yıkılmasından sonra MÖ 612'de II. Babil Devleti kurulmuş ve bu devlet MÖ 439 yılında Persler tarafından ortadan kaldırılmıştır.I. Babil Devleti'nin en güçlü Kralı Hammurabi dine dayalı devlet anlayışı yerine,gücünü ordudan alan mutlak krallık anlayışını getirmiştir.Aynı zamanda Hammurabi ceza,mülkiyet,ticaret alanlarında dönemin en gelişmiş kanunlarını yapmıştır.Babiller, tıp ve astronomi alanında ilerlemişlerdir.Başlıca geçim kaynakları tarım ve ticarettir.Mimari açıdan Mezopotamya'nın en gelişmiş uygarlığı Babillerdir.Babil'in Asma Bahçeleri bu alandaki en güzel örnektir.
e.Asurlular(MÖ 2000-MÖ 609)
Asya kökenli kavimlerle Arabistan kökenli Samilerin karışımından oluşan Asurlular, Yukarı Mezopotamya'da yaşamışlardır.Yaşadıkları topraklar tarıma elverişli olmadığı için hayvancılık ve ticaret ile uğraşmışlardır.Askeri güce dayalı bir imparatorluk kurmuşlardır.Başkenti Ninova'dır.Ticaret kolonileri kurmuşlardır.Bu kolonilerle yazıyı anadoluya taşımışlardır.Anadolu'da Asur pazar yerlerine KARUM denir.Anıt mezarları yoktur.Asurlular ticaret yaparken geçiş vergisi veriyorlardı.Heykeltıraşlıkta önemli gelişmeler gösteren Asurlular'ın kabartmaları ünlüdür.