Tasfiye Halinde Olan ( Hukuksal davası devam eden ) Kooperatiflerin Ve Kooperatiflerin Dikkatine;
24.04.1969 Tarihinde kabul edilen 1163 sayılı kanunun 1. maddesi kooperatifleri;
“Tüzel kişiliğe haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarla …………….gerçek ve kamu tüzel kişileriyle tarafından kurulan değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklık ” şeklinde tanımlanmıştır.
Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin (ICA) 20-23 Eylül 1995 tarihleri arasında İngiltere de yapılan 31. Kongresinde kooperatifçilik ilkeleri tartışılarak yeniden şekillenmiştir. Yeniden şekillenen ilkelerle istinaden kooperatifçilik tanımı; (*)
1. Gönüllü ve herkese açık ortaklık: Kooperatifler, cinsel, sosyal, ırksal, siyasal ve dinsel ayırımcılık olmaksızın, hizmetlerinden yararlanabilecek ve ortaklığın sorumluluklarını kabule razı olan herkese açık gönüllü kuruluşlardır.
2. Ortaklar tarafından gerçekleştirilen demokratik denetim: Kooperatifler, politika oluşturma ve karar alma süreçlerine katılan ortaklarca denetlenen demokratik kuruluşlardır. Seçilmiş temsilci olarak hizmet edenler, ortaklara karşı sorumludur.
3. Ortakların ekonomik katılımı: Ortaklar, kooperatiflerinin sermayesine adil bir şekilde katkıda bulunur ve bunu demokratik olarak yönetirler. Bu sermayenin en azından bir kısmı genellikle kooperatifin ortak mülkiyetidir.
4. Özerklik ve bağımsızlık: Kooperatifler özerk, kendi kendine yeten ve ortaklarınca yönetilen kuruluşlardır.
5. Eğitim, öğrenim ve bilgilendirme: Kooperatifler, ortaklarına, seçilmiş temsilcilerine, yöneticilerine ve çalışanlarına kooperatiflerinin gelişimine etkin bir şekilde katkıda bulunabilmeleri için eğitim ve öğretim verirler.
6. Kooperatifler arasında işbirliği: Kooperatifler, yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası oluşumlarla birlikte çalışarak ortaklarına daha etkin bir şekilde hizmet eder ve kooperatifçilik hareketini güçlendirir.
7. Topluma karşı sorumlu olma: Kooperatifler, ortaklarınca onaylanan politikalar aracılığıyla toplumlarının sürdürülebilir kalkınması için çalışırlar.
Bu ilkeler çerçevesinde faaliyet gösteren kooperatifler için BM Genel Kurul’unun 64. dönem çalışmaları çerçevesinde alınan 18 Aralık 2009 tarih ve 64/136 sayılı Kararı ile 2012 yılı “Uluslararası Kooperatifler Yılı (UKY)” olarak ilan edilmiştir. 2012 UKY sloganı “Kooperatif işletmeler daha iyi bir dünya kurar.” olarak belirlenmiştir.
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ise 2002 yılında kooperatifçiliğe ilişkin hedefler, politika çerçevesi, bu kapsamda devletlerin rolü ve teşvik için almaları gereken önlemleri ayrıntılı bir şekilde ele alan “Kooperatiflerin Teşvik Edilmesi” başlıklı 193 sayılı Tavsiye Kararını kabul etmiştir.
Ülkemizde 84.232 kooperatife 8.109.225 kişi ortak olarak bulunmaktadır. Bu kooperatiflerin % 15 tarımsal amaçlı , diğerleri ise çeşitli amaçlı kurulan kooperatiflerdir.Çeşitli amaçlı kurulan kooperatiflerin % 77.46 oranında olan yapı kooperatiflerin sayısı 55.000 bulmaktadır.O yüzden ülkemizde kooperatif adı yapı kooperatifleri ile özleşmiştir.
Toplam kooperatif sayısının % 0.71 oranında kooperatifler birliği olarak örgütlenmişlerdi. Birlik olarak örgütlenmesinin yukarıda belirtilen ilkeler ile faaliyet göstermektedirler. Kurumlar vergisinde değişiklik yapılarak kooperatiflerin birliğe üye olmasının önüne geçirilmiştir. Hâlbuki kooperatiflerin birliğe üye olması, örgütlü toplum olması eğitim, kayıt dışı ve denetim anlamında büyük önemi bulunmaktır.
Tanımda belirttiği ortak ekonomik menfaatlar ve ihtiyaçları giderilmesinden sonra kanuna istinaden kooperatifin kapatılması gerekir.
Kooperatifler;
a-Arasözleşme gereği,
b-Amacına ulaşmak,
c-Genel kurul kararı,
d-Üç yıl genel kurul yapmaması,
e-amacına ulaşma imkanı bulunmayan…..
…………………………………………………………..
Gibi sebepler ile kendiliğinden dağılma veya tasfiye süresine girmeleri gerekmektedir.
K.K. 83. maddesinde “Tasfiye haline giren kooperatifin bütün borçları ödendikten sonra ve ortak pay bedelleri geri verildikten sonra kalan kısımlar, ancak ana sözleşmede bu husus öngörülmüş olduğu takdirde ortaklar arasında paylaştırılır.” hükmü yer almaktadır.
Ancak bazı kooperatifler üye \ üçüncü kişiler ile borç-alacak konularında hukuksal davaları sürdüğü için yıllardır tasfiye bitirememektedir. Yönetim kurulu üyelerden genel kurul kararı olmasına rağmen masraflara katılma katkı\ aidatları tahsilinde zorlanmakta veya alamamaktadır. Böylece yeni bir hukuksal dava söz konusu olunca döngü savaşına dönmektedir.
Bu süresin uzun sürmesi kooperatif üyeleri ile yönetimi maddi\ manevi yükümlükler getirmektedir.
22.03.2012 tarihinde ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI bilgi edinme başvurusunda bulunduğum ve 12-15. Nisan 2012 tarihinde yapılan TÜRKKENT merkez birliğinin bakanımızın da bulunduğu eğitim toplantısında dile getirdiği 6100 sayılı HMK 125 maddesindeki TEMLİK uygulamasının yapılmasını önerdim.
Bakanlıktan tarafıma gelen 07.09.2012 tarihli bilgi edinme başvurusu konusunda görüş yazısında TEMLİK konusuna kanunen aykırı bir düzenleme olmadığı konusu değerlendirilmektedir.
Kooperatifin tasfiyesi, devam eden hukuk davaları nedeni ile sonuçlandırma konusun YENİ BİR DÖNEM AÇILMISINA neden olduğum için, tasfiyesi sonuçlanmayan kooperatif yönetim kurulların maddi\ manevi sıkıntılarının giderilmesine sebep olduğum için ;
Antalya da ilk uygulamanın yapılmasına öncülük yaptığım için;
Mutluluk duymaktayım….
Meslektaşlarımızı ve kooperatif yönetimlerini zorlayan ve sıkıntıya sokan bir diğer kanun maddesinin uygulanmasında bir karar ile tereddüt ettiğimiz konuya açıklık getiren bilgi edinme sonucunu dile getireceğim.
a- 6762 sayılı kanun uygulanmasında; kooperatifler ocak ayının sonuna kadar yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yapılmaması nedeni müdürlük tarafında c. Savcılığına suç duyurusunda bulunarak yönetim kurulunun cezai işlem uygulanması yapılmaktadır.
Ülkemizde bir c. Savcılığın verdiği karar aşağıda belirtilmiştir.
“Suç :6762 sayılı Türk Ticaret kanununa Muhalefet
SUÇ TARİHİ : 1/2/2010
Soruşturma Evrakı İncelendi;
……. ilçesinde faaliyet gösteren ….. Konut Yapı Kooperatifinin Türk Ticaret Kanunun 70/son maddesine göre yevmiye defterinin yeni yılın en geç Ocak ayı sonuna kadar notere ibraz edilip son kaydının altına görülmüştür şerhi yapılması gerekmesine rağmen bu zorunluluğa uymadığından bahisle aynı Kanunun 67 maddesi gereğince şüpheliler hakkında gereğinin takdiri için İhbarda bulunulmuşsa da; Türk Ticaret Kanununun 67 maddesinde, aynı Kanunun 66 maddesi gereğince tutulması gereken defterlerin hiç tutulmaması veya usulüne göre tutulmasının yaptırım altına alındığı,yevmiye defterindeki son kaydın notere görüldü yaptırılmamasının yaptırıma bağlanmadığı,TCK 2/1 maddesi gereğince Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz hükmü de dikkate alınarak ihbarla ilgili kamu adına KÖVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA,”
13.01.2011 tarihinden itibaren de C. Savcılığına suç duyurusunda bulunma imkânı kalmamıştır.
b-ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI na 29.11.2012 tarihinde bilgi edinme kanuna istinaden müracaat yaparak;6102 sayılı Ticaret Kanunun 124 ve 64. maddesinin kooperatifler için uygulamasını sordum.
31.12.2012 tarihinde bakanlık tarafından tarafıma verilen bilgi yazısına istinaden; Yönetim kurulu defteri ile Yevmiye defterinin kapanış onayının, izleyen faaliyet döneminin üçüncü ayının sonuna kadar notere yaptırılır hükmünde kanun maddesinin uygulanması gerekliği yazılmaktadır.
Böylece ocak- mart ayı arasında tereddüt ettiğimiz konu açıklanmıştır.
ANCAK; 1163 Sayılı kanunda ve konut yapı kooperatif ana sözleşmelerinde gerekli değişiklikler yapılmamıştır.
Konut yapı kooperatiflerinin ana sözleşmesinin 77 maddesinde;
“Yevmiye Defteri :
Madde 77- Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin belgelerden çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak yazılmasına mahsus defterdir.
Yevmiye maddelerinin en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır.
a) Madde sıra numarası, (Makine ile tutulan muhasebelerde zorunlu değildir)
b) Tarih,
Borçlu hesap,
Alacaklı hesap,
Meblağ, (yardımcı hesaplara taksim edilenlerin, izahat sütununda gösterilmesi şarttır.)
Her kaydın dayandığı belgenin türü, tarihi ve numarası,
Yevmiye defterine geçirilecek kayıtlar haklı sebep olmaksızın on günden fazla geciktirilemez. Yevmiye defteri yeni senenin en geç Ocak ayı sonuna kadar notere ibraz edilip, son kaydın altına noterce (görülmüştür) sözü yazılarak mühür ve imza ile tasdik ettirilmek şarttır..”
Yazılmaktadır….
İnşallah yeni düzenleme / genelge ile ticari defterlerin kapanış kaydının Haziran ayı olması konusu kooperatifler içinde geçerli olması beklemekteyiz………
Meslektaşlarımıza ve Kooperatifler dostlarımıza bu müjdeli haberi vermekten;
BÜYÜK MUTLULUK DUYACAĞIM….…
SAYGILARIMLA…..
• Bilgiler Türkiye Kooperatifçilik stratejisi ve eylem planı 2012-2016 raporundan alınmıştır.
• 17.04.2012 tarihli YÜZYILIN OLAYI- İKTİSADİDAYANIŞMA.COM.TR adresinden yazımı okuyunuz….