Bütün İlimlere Mana-yı Harfiyle Bakmak Kur’an’ın Temel Düsturudur
Bediüzzaman
bu manayı söyle açıklamaktadır: “Bir kitapta yazılı bir harf, yalnız bir cihetle kendisini gösterir ve kendisine delalet eder. Fakat o harf, katibine çok cihetlerle delalet eder ve nakkaşını tarif eder. Aynı şekilde kainat kitabında mücessem olarak yazılan her bir kelime, kendi miktarınca kendini gösterirse de pek çok cihetlerden tek başına ve diğer varlıklarla birlikte Sani’ini gösterir, O’nun isimlerini izhar eder. Ve kendi vasıflarıyla, şekilleriyle ve nakışlarıyla adeta ustasını medh için yazılmış bir kasidedir. Buna binaen, meşhur Hebenneka gibi ahmaklaşan bir adam dahi Allah
’ın inkarına gitmemek gerektir.
Yine harf, başkasının manasını izah için bir alet, bir hizmetkar olduğu gibi; şu mevcudat da, esma-i hüsnanın tecellilerini ortaya koyan bir takım İlahi mektuplardır. Mevcudatın bu vecihle nazara alınması; ilim, iman, hikmettir. Şayet isim gibi müstakil ve maksud-u bizzat cihetiyle bakılırsa, küfran ve cehl-i mürekkeb olur.
Mana-yı harfi; “kendi üzerinden başkasının bilinmesine hizmet eden ve harf gibi kendi basına bir manası olmayıp başkasına işaret eden vesile olan”
demektirMana-yı ismi
ise “bir şeyin kendi şahsına ve zatına bakan yönü”dür.
Diyelim ki bir çiçeğe bakıyoruz, “ne güzel” dediğimiz zaman, o “isim”de takılıp kalıyoruz
Ama “Ne güzel yaratılmış” dediğimizde, onu hemen bir sistemin parçası (harf) olarak görüp, “Peki kim yaratmış?”, “Ne de güzel yaratmış?” gibi asıl sorulara ve tefekküre geçebiliyoruz. Kainattaki her varlığı, Cenab-ı Hakk’ın mahluku ve isimlerinin aynası olarak görmek ancak mana-yı harfi ile olabilir.
Böyle bir düşünce Allah
’a imanın ve O’nu bilip hissetme halinin gelişmesine vesile olur
Yaratanı hiç düşünmeden o varlığın görünen özellik ve güzelliklerini “o varlıktan” bilmek ise mana-yı ismi iledir.
Böyle bir düşünce insanı madde ve tabiatın esiri yapar. Kainata ve olaylara mana-yı harfi, yani Allah
’ın bir eseri, bir sanatı olarak bakmak, katiyen gelişmeye ve bilime zıt bir durum değildir. Tam aksine bu bakış açısı insanı bilime ve tekniğe teşvik eden manevi bir dinamiktir. Zira bilim Allah
’ın eser ve sanatlarını inceleyen ve ondaki latif ve gizli noktaları açığa çıkaran bir araçtır.
Bu sebeple bilim ne kadar terakki ederse o kadar Allah
’ın sanat ve eserlerine hizmet etmiş, Allah
’ın isim ve sıfatlarını insanlığa ilan ve izhar etmiş olur. Çünkü kainatta gördüğümüz her şey, başlı başına ve bağımsız bir “isim” değil, külli ve çok kapsamlı bir hakikatin sadece bir parçası yani “harf”tir.Tek başına anlamsızdır.Hiçbir şey bağımsız değil.
Toprak alim değildir; ancak toprakta “ilim tecellisi” vardır, toprak rezzak/rızk verici değildir; ancak toprakta Rahman, Rahim, Kerim, Rezzak vd.(cc) gibi yüzlerce ismin “tecellisi” vardır.Mana-yı ismi ile baksaydık, toprağa “Alim, Rezzak, Rahim, Kerim” dememiz gerekecekti ki, tabiatperestler bunu söylemektedir.Toprakta görülen nimetlerin “toprağın zatından” kaynaklandığını iddia etmektedirler ki, öyle değildir.Gören gözümüz değil, gözümüzde tecelli eden “Basir” isminin tecellisidir.
Bediüzzaman
, inkarı doğuran felsefeyi şu şekilde eleştiriyor: Amma, ilm-i hikmet dedikleri felsefe ise, mevcudat harflerinin süslenişine ve birbiri arasındaki ilişkilere dalmış ve sersemleşmiş, hakikatin yolunu şaşırmış.Şu büyük kainat kitabının harflerine “mana-yı harfi” ile, yani Allah
hesabına bakmak lazım gelirken, öyle yapmayıp “mana-yı ismi” ile, yani mevcudata mevcudat hesabına bakar. “Ne güzel yapılmış”a bedel “Ne güzeldir” der, çirkinleştirir.Bununla kainatı tahkir edip kendisine şikayetçi eder. Evet, dinsiz felsefe hakikatsiz bir safsatadır ve kainata da bir hakarettir.
Prof. Dr. Ahmet Akgündüz
Tarih : 08.05.2013
Kaynak : Risale Ajans