Gazetelerde, televizyonlarda birçok haberde uzun uzun rastladık, okuduk ve izledik. “Torba Yasa’nın getirdiği düzenlemeye göre” ifadesine… Parlamento muhabiri olmayan gazeteciler için bile bazı noktaları sır gibi… Ya da çok teknik… Peki ya neden ‘torba’ deniyor?
Tasarıda birbiriyle ilgili olmayan birçok düzenleme var. Torba denmesinin nedeni bu. İçinde öğrenci affı da var, vergi affı da. İçki kısıtlaması da var, erkeğe doğum izni de ve engelliler için ek düzenlemelerde…
Bizi ilgilendiren engellilere dair torba yasadaki düzenlemeler.
Engellilerle ilgili 'Torba Yasa' deyincede akla hemen Meclis'te Torba Yasa Tasarısı'nın görüşmeleri sürerken AK Parti’nin İstanbul Milletvekili Lokman Ayva, ayrımcılığa uğratacak mevzuat oluşturma teşebbüsünde bulunduğu gerekçesiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Ömer Dinçer’in partiden ihracını istemek için AK Parti Genel Sekreterliği’ne başvurması geliyor.
Hatırlarsanız sonunda Ayva'nın istediği olmuş ve Torba Yasa Tasarısı'ndan özürlülerle ilgili 64. madde çıkarılmıştı. Maddeye karşı büyük bir muhalefet hareketi yürüten Ayva, "Mutlu son. Türk filmi gibi oldu" demişti.
İşte görüşmeler sırasında bakanın ihracını istemeye kadar varan gerilim bitti ve Torba Yasa Tasarısı'nın görüşmeleri sırasında Lokman Ayva, Bakan Dinçer'e 'gül' vererek aradaki buzları eritmişti.
Yukarıdaki süreç sonrasında okuyucularımızdan 'Torba Yasa Tasarısı'nın engellilere sunduğu avantajlar var mı? gibi benzer sorular almaya başladık.
Bizde benzer soruların sık gelmesi ile hemen harekete geçerek Okur Temsilciliği olarak okuyuculara tek tek e-posta ile cevabı göndermek yerine, herkes için aydınlatıcı olacağını düşünerek detaylı bir şekilde Yasadikca.com'un ilgi ile takip edilen Okur Temsilciliği bölümünde sizlerle paylaşmak istedik.
Torba Yasa Tasarısı'nda Engellilerle İlgili Düzenlemeler
A: Çeşitli sebeplerle, aldıkları özürlü maaşını yüzde elli fazlasıyla geri ödemek durumunda kalanlardan yüzde ellilik kısım tahsil edilmeyecek. Bu husus kanunun 17. maddesinin 4. fıkrasında şu şekilde düzenlenmiştir:
(4) Bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar yapılmış ödemelere ilişkin olmak üzere, 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında almakta oldukları aylıkları % 50 fazlası ile geri alınması gerekenlerden, bu % 50 fazlaya ilişkin tahsil edilmemiş tutarların tahsilinden vazgeçilir; tahsil edilmiş olanlar mahsup ve iade edilmez.
B: Yine kanunun 99. maddesinde engellilerin istihdamı ve merkezi sınava dair uzunca bir düzenleme var. Bu madde de aşağıdaki gibidir.
MADDE 99- 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 50. ci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları yürürlükten kaldırılmış, 53 üncü maddesi başlığıyla birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Özürlü personel çalıştırma yükümlülüğü:
MADDE 53- Kurum ve kuruluşlar bu Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolarda % 3 oranında özürlü çalıştırmak zorundadır. % 3'ün hesaplanmasında ilgili kurum veya kuruluşun (yurtdışı teşkilat hariç) toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.
Özürlüler için sınavlar, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavlardan ayrı zamanlı olarak, özürlü kontenjanı açığı bulunduğu sürece özür grupları ve eğitim durumları itibarıyla sınav sorusu hazırlanmak ve ulaşılabilirliklerini sağlamak suretiyle merkezi olarak yapılır veya yaptırılır.
Özürlü personel çalıştırma yükümlüğünün yerine getirilmesinin takip ve denetimi ile özürlülerin Devlet memurluğuna yerleştirilmesinden Devlet Personel Başkanlığı sorumludur. Özürlü açığı bulunan kamu kurum ve kuruluşları bir sonraki yıl için alım yapacakları özürlülere ilişkin taleplerini her yılın Ekim ayının sonuna kadar Devlet Personel Başkanlığına bildirmek zorundadır. Devlet Personel Başkanlığı kurum ve kuruluşların bildirimi üzerine, özürlü kontenjanlarına yerleştirme yapabilir veya yaptırabilir.
Özürlülerin memurluğa alınma şartlarına, merkezi sınav ve yerleştirmenin yapılmasına, eğitim durumu ve özür grupları dikkate alınarak kura usulü ile yapılacak yerleştirmelere, özürlülerin görevlerini yürütmelerinde hangi yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarınca temin edileceğine, kamu kurum ve kuruluşlarınca özürlü personel istihdamı ile ilgili istatistiksel verilerin bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Özürlüler İdaresi Başkanlığının görüşü alınarak Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir."
C: Torba kanunun 104. maddesinde özürlülerin mesai saatleri ile öğle dinlenme sürelerinin diğer personelden farklı olarak tespitine imkan sağlanmaktadır. Bu konudaki düzenleme de şöyle:
MADDE 104- 657 sayılı Kanunun 100 üncü maddesine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
"Ancak özürlüler için; özür durumu, hizmet gerekleri, iklim ve ulaşım şartları göz önünde bulundurulmak suretiyle günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile öğle dinlenme süreleri merkezde üst yönetici, taşrada mülki amirlerce farklı belirlenebilir.
D: Torba yasanın 105. maddesinin son kısmında yer alan “Özürlü memurlara da isteği dışında gece nöbeti ve gece vardiyası görevi verilemez." Şeklindeki düzenlemeye göre, özürlü memurun gece nöbetine kalması ya da gece vardiyasında çalışması kendi isteğine bırakılmaktadır.
E: Son olarak görme engellileri doğrudan ilgilendiren ve görme engellinin imzasının geçerli kabul edilmesi için şahit bulundurma durumunun görme engellinin isteğine bağlı hale getirildiği imza hususuyla ilgili kanunun 213. Maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:
MADDE 213- 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 15 inci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Görme engellilerin talepleri halinde imzalarında şahit aranır. Aksi takdirde görme engellilerin imzalarını el yazısı ile atmaları yeterlidir."
03.03.2011