657 yasaya tabı personel çalıştıran Kamu Kurumları, personel Kadrolarının yuzde 3'ü oranında engelli çalıştırmak zorunda. Devlet Personel Başkanlığı boş kadroların belirlenmesi için çalışmalarını başlattı. 2014'te boş kadrolara atama yapılacak.
Özelde Ceza Var, Kamuda Yok
Kamuda 2014 yılında istihdam edilecek engelli sayısının, niteliklerinin belirlenmesi için Devlet Personel Başkanlığı çalışmalarını başlattı. Kurumlara yazılan genel bir yazı personel sayıları, engelli personel sayıları ve ihtiyaç olan engelli çalışanlara ilişkin bilgiler istendi. Toplanan veriler sonucunda 2014 yılında kamuda istihdam edilecek engelliler saptanacak ve engellilerin kamudaki boş kadrolara yerleştirme işlemleri yapılacak.
Ayrım Yapılmasın
Kamu kurumlarında ve özel yerlerinde belli sayıda engelli çalıştırma zorunluluğu var. Özel işyerlerinde zorunlu sayıda engelli çalıştırmayan işverenlere ağır mali yaptırım uygulanırken, kamu kurumlarında engelli çalıştırma zorunluluğuna uyulmamasının mali bir yaptırımı yani cezası yok. Engelliler Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin'den engelli çalıştırmayan işyerlerine para cezası uygulanmasında kamu, özel ayrımı yapılmamasını ve ikisini de aynı yaptırımlara tabi olmasını talep ediyor.
Engelli genel uygulamada doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle, toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon, danışmanlık ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi olarak tanımlanıyor.
Çalışma ve sosyal güvenlik alanında ise doğuştan veya sonradan, bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal yetenekleri bakımından engel oranının 'yüzde 40' veya üzerinde olduğunu sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler engelli kabul ediliyor.
Her Biri İçin 1832 Lira Ceza
Engelli çalıştırmayan işverenlere engelli çalıştırmaya aykırı hareketlerinden dolay, İş Kanunu'na göre idari para cezası uygulanıyor Usulüne uygun sayıda engelli işçi çalıştırmayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her engelli ve çalıştırmadığı her ay için 1832 lira idari para cezası uygulanıyor.
Kamu Kurumları da Çalıştırmak Zorunda
Memur kadrosu bulunan kamu kurumları, 657 sayılı Kanun'a göre; çalıştırdıkları personele ait kadrolarda yüzde 3 oranında engelli çalıştırmak zorunda. Engelli personelin kamu kurumlarına yerleştirilmesinden, çalıştırma yükümlüğünün yerine getirilmesinin, takip ve denetiminden Devlet Personel Başkanlığı sorumlu. Memur kadrosu bulunan ve 657 sayılı Kanun'a göre; memur çalıştıran kamu kurumlarına engelli çalıştırma zorunluluğu getirilmiş olmasına rağmen, bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen kurumlara herhangi bir idari veya mali yaptırım yok. Bu durumda da çoğu kamu kurumu engelli istihdamından kaçmıyor. Kamuda bu nedenle de birçok kurumda engelli kontenjanı boş kalıyor. 10 milyona yakın engellinin bulunduğu ülkemizde kamudaki kontenjanların engellilere kullandırılmasından kaçınılması engellilerimizi de rahatsız ediyor.
Engelliler kamu-özel işyeri ve memur-işçi çalıştırma ayrımı yapmadan kendileri için kurumlarda en az yüzde 5 kontenjan ayrılmasını istiyorlar. Engelliler memur çalıştıran kamu kurumlarına da her engelli ve her ay için işçi çalıştıran işyerleri gibi bin 832 lira idari para cezası uygulanmasını talep ediyorlar.
İşçi Sayısının Yüzde 3'ü Kadar
İşveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal işe almak zorunda. İyileşen işçinin durumuna uygun boş yer yoksa işverenin boşalacak ilk işe, başka istekliler olsa da öncelik tanıması ve o andaki şartlarla işe başlatması gerekiyor. İşverenin aradığı şartları sağladığı halde işveren eski işçisi ile iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye, altı aylık ücret tutarında tazminat ödemek zorunda. Yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmıyor. Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılması da yasak.
Malul Öncelikli Oluyor
Çalışmakta iken işyerinde geçirdiği iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle malul duruma düşerek işinden ayrılmak zorunda kalıp da sonradan iyileşerek maluliyeti ortadan kalkan işçiler, işten ayrıldıkları eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını isterlerse İş Kanunu'na tabi olan kamu ve özel işyerlerinin, çalıştırdıkları işçi sayısının belli oranında engelli çalıştırma zorunluluğu var. 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri toplam işçi sayısının 'yüzde 3'ü oranında engelli çalıştırmak zorunda. İşyerinde çalışırken engelli olanlara engelli istihdamında öncelik tanınıyor. Çalıştırılması zorunlu engelli işçi sayısnın belirlenmesinde, işyerinde çalışan toplam işçi sayısının tespitinde, oranının 'yüzde 40' veya üzerinde olduğunu sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler engelli kabul ediliyor.