Soru:
Cin, şeytan ve melek kavramlarını ve aralarındaki farkı açıklar mısınız?
Cevap:
Cin kelime manasıyla, “gizli, örtülü varlık, görülmeyen şey” anlamına gelir. Çeşitli şekillere girebilen, ateşten yaratılmış, manevi, ruhani, gizli varlıklara verilen addır.
Fakat cinlerin özellikleri tam olarak bilinmemekle beraber, kaynaklarımızda onların dumansız, halis, öz ateşten veya yakıp kavurucu, alevli bir ateşten yaratıldıkları ifade edilmektedir. Hadis-i şerifte, Peygamberimiz (asm) meleklerin nurdan, cinlerin de alevli bir ateşten yaratıldıklarını haber vermiştir. (Müslim, zühd, 60. r.)
Şeytan ise kelime manasıyla, gözle görülmeyen, azgınlık ve kötülükte ileri giden, kibirli, asi, insanları saptırmaya çalışan cinlere denir. (TDV yay.)
“Biz meleklere Âdeme secde edin dediğimizde, iblis hariç hepsi secde etti. İblis cinlerdendi ve Allah’ın emrinden harice çıktı.” (Kehf, 50) Ayetinden de açıkça anlaşılacağı gibi aslında şeytan bir cindir. Allah’a ibadet ederek derecesini yükseltmiş, daha sonra isyanı yüzünden bu konumunu yitirmiştir.
Cinlerin mümin, münafık, ve kafirleri bulunur. Kâfirlerine “şeytan”, insanların arasında bulunan, yerleşen ve göç eden cinlere “ummar”, çocuklara musallat olanlara “ervah”, şeytanlaşmış cinlerin en şerli ve güçlü olanlarına da “ifrit” adı verilir.
Cinler, insanlar gibi bu dünyada imtihan olunmaktadırlar. Onlar da hesaba çekilip cennete veya cehenneme gideceklerdir. Salih amel yapan ve hayır işleyenleri cennete, inkâr edip kafir olanları ve iman etmeden tövbesiz ölenleri de cehenneme gidecekler ve ceza göreceklerdir.
İblisin asıl adı Azazil idi. Allah’ın (cc) Hz. Adem’e (as) secde etme emrinden yüz çevirip kibirlenerek isyan etmesinden sonra iblis ve şeytan ismini aldı. Şeytanın cinlerden en büyük farkı kibri yüzünden kâfir olup Allah’ın rahmetinden kovularak sonsuza dek lanetlenmesidir.
Cinler ve şeytanlar arasındaki bir diğer fark ise: Cinler insanın doğrudan beynine, aklına, düşünce sistemine nüfuz edebilir. O bölgeleri tesir altına alabilir.(korku, endişe, ürperti hayal kurma gibi olaylarda olduğu gibi)
Şeytan ise farklı olarak, ancak kalbe ve inanç merkezine nüfuz edebilir ve kalbin yanında bulunan lümme-i şeytaniye denilen yerde, devamlı suretle insana vesvese verir. İnsanoğlunu yoldan çıkarmaya çalışır.
Bazı âlimler insanların göremediği bu ruhanî varlıkları şöyle özetlemişlerdir: Ruhanî varlıklar olarak, hayırlı olan ve Allah’ın emrinden çıkmayan, insana iyi şeyler ilham eden varlıklara Melek; insanı aldatan ve şerre yöneltenlerine Şeytan; hem hayırlıları, hem şerlileri bulunan ruhani varlıklara da cin diyerek, üç sınıfa ayırmış böylece konuya açıklık getirmişlerdir.
Şu da belirtilmelidir ki, halk arasında iblisin (şeytanın) meleklerden biri veya onların hocası veya başkanı olduğuna dair ortaya atılan görüşlerin kaynağı İslamî değildir. Hıristiyan inancına dayanmaktadır.