ASLIHAN KÖŞŞEKOĞLU
13 Ağustos 2010
Türk ve İslam Eserleri Müzesi, bugüne kadar yapılmış en büyük Kur'an sergisinin açılışını yapmaya hazırlanıyor.
Kur'an'ın indirilmeye başlandığı Kadir Gecesi'nde sergilenecek eserler arasında ilk el yazma Kur'an'ı Kerim ve cüzlerin yanı sıra Kur'an'ın ilk nüshaları olarak kabul edilen 250 bin yapraklık Şam Evrakı'nın nadir parçaları da var. Sergi 5 Eylül-1 Aralık 2010 tarihleri arasında açık.
Kur'an-ı Kerim, Ramazan-ı Şerif'te indirilmeye başlandığından bu ay Kur'an ayı olarak ifade edilir ve Ramazan'da toplu mukabelelerle yüzlerce hatim yapılır. Ramazan'a özel bu etkinliklerle hepimiz Kur'an-ın hayatımıza kattığı güzellikleri derinden hisseder, Allah kelamıyla içli dışlı olmanın sevincini yaşarız. Türk ve İslam Eserleri Müzesi indirilişinin 1400. yılında Kur'an-ı Kerim coşkusunu doruğa çıkaracak bir sergiyi Müslüman âlemiyle ve sanatseverlerle buluşturmaya hazırlanıyor. "1400. yılında Kur'an Sergisi", Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı Kadir Gecesi'nde ziyarete açılacak. Kur'an'ın ilk nüshaları olarak kabul edilen 250 bin yapraklık Şam Evrakı'nın nadir parçalarının sergilenecek olması serginin en heyecan verici yanlarından biri. Hz. Osman'ın ve Hz. Ali'nin yazdığı Kur'an-ı Kerim'ler, Emevi, Abbasi, Selçuklu, İran, Osmanlı dönemine ait yüzlerce el yazması cüz ve Kur'an-ı Kerim teşhir edilecek eserler arasında. Sergide Şeyh Hamdullah, Ahmet Karahisari, Hafız Osman, Kazasker Mustafa İzzet gibi Osmanlı döneminin çok ünlü hattatlarının kaleminden çıkan Kur'an-ı Kerimler de yer alıyor. Serginin küratörlüğünü yapan İslam Eserleri Müzesi Yazma Eserler Bölüm Sorumlusu Sevgi Kutluay, tamamı müzeye ait koleksiyonda İslam coğrafyasından ayrı dönemlerde, zamanın şartlarına göre farklı kişiler tarafından hazırlanan Kur'an'lar olduğuna dikkat çekiyor. Mesela İlhanlılar döneminde Sultan Olcayto'nun hazinesi için hazırlanmış cüzler var. Kendisine hangi eser daha önemli diye sorduklarında cevap veremediğini anlatan Kutluay şöyle devam ediyor: "Bu çocuklarınızın arasından birini seçmeye benziyor. Tezhipleriyle ciltleriyle, hattatlarıyla dönemine damga vuran, o sanatların gelişmesine katkı sağlayan insanların eserleri arasında seçim yapmak çok zor."
Uluslararası müze müdürleri gelecek
250'yi aşkın eserin yer alacağı sergi 5 Eylül - 1 Aralık tarihlerinde ziyarete açılacak. Ana sponsorluğunu Yıldız Holding'in yaptığı serginin restorasyon ve konservasyon işini Türk ve İslam Eserleri Müzesi'nden Sevgi Kutluay ve Ali Serkander Demirkol'un önderliğinde uzman bir kadro gerçekleştiriyor. Organizasyonu ise Antik AŞ üstlenmiş. Türkiye'de ilk, dünyada da sayılı sergilerden bir olan "1400. yılında Kur'an Sergisi" daha açılmadan yurt dışında da büyük yankı uyandırmış. Antik A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Artam, birçok yabancı profesör ve araştırmacının yanı sıra, Louvre, Metropolitan, British Museum ve Berlin Müzesi İslam Eserleri bölümlerinden ünlü misafirlerin açılışa katılacağını söylüyor.
İnsanlar, ellerindeki sanat eserlerinin farkında değil
Turgay Artam (Antik AŞ Yönetim Kurulu Başkanı): Yaptığımız müzayedelerde özellikle yazma eserlere büyük bir ilgi oluyor. Ancak müzelerimizde sergilenmeyen çok fazla eser var. Bu eserlerin dönem dönem sergilenmesi gerekiyor. Tabii her şey devletten beklenmemeli. Biz Yıldız Holding'le birlikte sponsor olarak bunların ortaya çıkmasını, konservasyonunu ve restorasyonunu yaparak ileriye dönük saklanmasını sağlıyoruz. Bunu bütün firmalar bir misyon olarak yüklenmeli. Sponsorluk ne kadar artarsa yapılacak sergi sayısı da artar. Eserlerin korunması sağlanıyor. Mesela müzayede için eser toplarken şunu fark ediyoruz: İnsanlar birçok eserin değerinin farkında değil. Kur'an'a sadece dini bir kitap olarak bakılıyor. Evet, dini bir kitap ama önemli bir hattat, tezhip sanatçısı tarafından yazıldıysa bunun sanatsal yönü çok önemli. İnsanlar farkında değil ama Türkiye, böyle değerli bir koleksiyona sahip.
Bu tür sergilerle eserlerin onarımı da yapılmış oluyor
Seracettin Şahin (Türk ve İslam Eserleri Müzesi Müdürü): Sergideki amacımız hem Kur'an'ın 1400. yılı olması hem de müze koleksiyonlarının tanıtımı. Müzemiz Sultanahmet Camii'nin karşısında olmasına rağmen Topkapı Sarayı gibi Ayasofya Müzesi gibi yoğun bir ziyaretçi kitlesi tarafından gezilmiyor. Bu tür sergiler müzemizin tanıtımına da katkı sağlıyor. Önemli bir özelliği de bu tür sergilerle eserlerin onarılması sağlanıyor. Mesela bu sergide 100 civarında Kur'an'ı Kerim kurtarılacak. Yoksa öbür türlü sergi dışında sponsor bulmak çok zor oluyor. Sergiye önemli bir kitlenin ziyarete geleceğini düşünüyoruz. Serginin asıl ana temasını oluşturan eserler aşağıdaki salonumuzda ücretsiz olarak gezilebilcek. Üst kısımda ise yine aşağıdaki temanın bir benzeri, kronolojik olarak Emevi, Abbasi, Selçuklu, İran, Osmanlı dönemine ait Kur'an-ı Kerimler teşhir edilecek.
Şam evrakları, üzerlerindeki tarihî kayıtlar nedeniyle çok önemli
Sevgi Kutluay (İslam Eserleri Müzesi Yazma Eserler Bölüm Sorumlusu): 15 yıl önce kızımı kucağıma aldığımda çok heyecanlanmıştım. Şimdide aynı heyecanı yaşıyorum. İstanbul'a 1911 yılında gelen ve Şam'dan geldiği için adı Şam Evrakları olan bir koleksiyonumuz var. Kur'an-ı Kerim'in ilk nüshaları. Ceylan derisi üzerine yazılmış ahşap üzerine geçirilmiş deri ciltleri olan, 8-9 ve 10. yüzyıla tarihlenen parşömen örnekleri bunlar. Şam Evrakları koleksiyonu üzerine 1964'ten bu yana hep yabancı uzmanlar çalıştı. Çalışmalar sonucu ortaya şu çıktı: Erken tarihli bir İslam belgesi üzerinde en erken tarihli bir vakıf kaydı var. Hicri 262. yılına ait, yani 8. yy. ortaları. Daha önce bulunan belgeler hicri 300'lü yıllara ait. Bizdeki koleksiyon bunu neredeyse yüzyıl daha aşağı çekiyor. Bunun için ilk yazılan örnekler olmasının yanı sıra üzerinde tarihi kayıt olması açısından da bu yapraklar çok önemli.
Muhammed b. Taceddin Haydar'a ait, Safevi Dönemi'nden (1591) kalan el yazması Kur'an'ı Kerim.
Şam Evrakı, Abbasi dönemi, 9. yüzyıl.
Şam Evrakı, Geç Emevi dönemi, 8. yüzyıl.
13 Ağustos 2010, Cuma
YASAL UYARI:Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Feza Gazetecilik’e aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Bu haber veya yazı sadece zaman gazetesi tarafından sağlanan RSS verileri kullanılarak alıntılanabilir.