Kainat Güneşi Peygamber Efendimiz Hz.Muhammed (sav)'in en sevdiği ve Kureyş kabilesinde de sıkça yenilen yemek olan "Tirit Yemeği" günümüzde de oldukça ilgi görüyor
Sabah yazarı Ahmet örs, yemek
kültürüyle ilgili yazılara yer verdiği köşesinde Arap
mutfağını değerlendirdi. Arap
mutfak kültürünü kaleme alan yazar, Peygamber Efendimizin (SAV)'in en sevdiği yemeği de yazdı ve tarifini de verdi. Hem de 7. yüzyıldaki tarife çok yakın bir tarifle..
İşte örs'ün o yazısı...
Bugün genel bir Arap
mutfağından söz etmek çok mümkün değil. Fakat çok eski zamanlardan günümüze ulaşan tarifler de mevcut. Hz. Muhammed'in (SAV) çok sevdiği, günümüzde de yapılan tirit de bu yemek
lerden biri.
Ramazan ayında pek çok iftar sofrasında Zemzem suyu ve hurma ile oruç açılıyor, Osmanlı mutfağını yaşattıklarını ilan eden birtakım restoranlar Arapça isimli yemeklerle iftar sofraları düzenliyor. Arap mutfak kültürünün zirveye çıktığı bu ortamda ben bugüne dek Arap mutfağıyla ilgili herhangi bir yazı yazmadığımı fark ettim.
Gerçi bugün genel olarak bir Arap
mutfağından söz etmek mümkün değil. Artık Mısır, Lübnan, Filistin, Cezayir, Yemen gibi ülkelerin mutfakları ortak mirasın farklı yorumlarını sunuyorlar. Ama Ortaçağ'da bu devletler yokken, Arap
kabilelerinin yaşadıkları bölgede, özellikle Şam, Bağdat gibi merkezlerde dünyanın diğer bölgelerine göre çok daha gelişmiş bir mutfak kültürü vardı.
KİŞİSEL YEMEK KİTAPLARI YAZILIYORDU
Arap
orduları 7. yüzyılda İran'ı ele geçirdikten sonra Bağdat halifelerinin sarayı, Sasanilerin mutfak zenginliğinden etkilendi. İran saraylarında aşçılar arasında yemek
yarışmaları düzenleniyordu. Bu uygulamayı halifeler de benimsedi. İranlı aristokratlar, kendileri yemek
yapmasalar da beğendikleri yemek
leri kişisel yemek
kitaplarında topluyorlardı. Bu geleneği Bağdat sarayı da sürdürdü. Günümüze kadar ulaşan en eski Arap yemek
kitabı Kitab al Tabikh, İbn Sayyar el Varrak tarafından, 8. ve 9. yüzyıl halifeleri ve onların saray mensuplarının yemek
tariflerinden derlenmişti. Bu tarifler de, bölgenin, daha önceki dönemlere ait mutfak mirasına dayanmaktaydı.
Arap
mutfağı gelişmiş İran mutfağıyla da zenginleşerek büyük ilerleme kat etti. Zaman içinde bölgede güç kazanan, Arap
olmayan Buyid hanedanı ve Selçuklu Türklerinin etkisi de ilave oldu. 13. yüzyılda Kahire, Tunus, Fes ya da Sevil gibi şehirler de Arap
mutfak kültürünün önemli merkezleri haline geldi.
Ortadoğu mutfak kültürleri uzmanı Charles Perry, "İslam dünyası dünyanın en zengin Ortaçağ yemek kitabı koleksiyonuna sahip. 1400'lerden önce Arapça yayınlanan yemek kitaplarının sayısı, dünyanın geri kalan bölgelerindeki toplam yemek kitaplarının sayısını geride bırakır,"
diyor.
İslamiyet'in ilk dönemlerine gelince; Arap
yarımadası o zamanlarda da çok ender yağmur alan, yaşamın vahalarda sürdürüldüğü, zor şartların egemen olduğu bir bölgeydi. Kervancılık, tarımdan çok daha önemli bir geçim kaynağıydı. O dönemde Peygamber Efendimizin (SAV) Kureyş kabilesinde nişasta ve bal ile yapılan 'faludhaj' denen, günümüz pastalarını uzaktan andıran bir tatlının çok sevildiği biliniyor. Peygamber Efendimiz (SAV), Cahiliye dönemi alışkanlıklarından kan, domuz eti ve şarabı yasaklamıştı. Kendisi nefret etmesine rağmen, çekirge yemeyi serbest bıraktı.
Hays Tatlısı
Peygamber Efendimizin (SAV)'in en sevdiği yemeğin ise tirit olduğu belirtiliyor. Bu döneme ait diğer bazı yemek
ler, oğlak ve koyun etinin, kesilmiş sütün suyu ile pişirildiği, bazen üzerine kurutulmuş çökelek de serpelenen 'masliyya', kesilmiş sütte pişirilen bir başka et yemeği 'madira', nohutlu bir et yemeği olan Türkçe adıyla tirit.
Hazreti Muhammed'e (SAV) bir galibiyet kutlamasında berberi tarafından ikram edilen, 'hays' adı verilen hurma ve sütle yapılan tatlı da kayıtlara geçmiş.
Kuşkusuz Arap
Yarımadası'nın iklim ve doğa koşulları bu bölgede yüksek bir mutfak kültürünün gelişmesine olanak tanımıyordu.
Şam ve özellikle Bağdat giderek zenginleşip, komşu kültürlerden de beslenince 7. yüzyıl Mekke'sinin mütevazı koşulları değişti, Arap
mutfağı zirvesine ulaştı. Zamanla tüm Arap
ülkelerine, hatta Emevi egemenliğiyle İber Yarımadası'na yayılan Arap yemek
kültürü bugün ulusal mutfaklarda ufak tefek farklılıklarla devam ediyor.
Tarih : 16.08.2012
Kaynak : Samanyolu Haber