Projelerde karşımıza çıkan farklı bindirme boyları ve şantiye şartlarında edinilen kulaktan dolma (örneğin; bindirme boyu 75Ø’den az olmaz) örnekler nedeniyle ortaya çıkan bilgi kirliliğini ilgili standart ve yönetmeliğe göre yorumlayalım.
Kullanılan Simgeler
fcd =Beton tasarım basınç dayanımı
fck =Beton karakteristik basınç dayanımı
fctd =Beton tasarım eksenel çekme dayanımı
fctk =Beton karakteristik eksenel çekme dayanımı
fyd =Boyuna donatı tasarım akma dayanımı
fyk =Boyuna donatı karakteristik akma dayanımı
lb =Kenetlenme Boyu
lo = Bindirme boyu
Bindirme boyunu yorumlayan iki madde vardır. Bu maddeler TS500 madde 9.1.2 ve Deprem Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Esaslar madde 3.3.3’tür.
TS-500(2000) madde 9.1.2 – Çekme Donatısının Kenetlenmesi
Deprem Yönetmeliği madde 3.3.3 Boyuna Donatının Düzenlenmesi
TS500 madde 9.1.2 lb kenetlenme boyunu hesaplamaya yönelik bir madde iken Deprem Yönetmeliği madde 3.3.3, TS500 madde 9.1.2’yi kullanarak elde ettiğimiz lb bindirme boyunu arttırarak lo kenetlenme boyunu elde eden bir güvenlik maddesidir.
TS500 madde 9.1.2 incelendiğinde lb bindirme boyunun fyd(boyuna donatı tasarım akma dayanımı) ve fctd (beton tasarım eksenel çekme dayanımı ile orantılı bir uzunluk olduğu anlaşılmaktadır.Bu nedenle fyd ve fctd değerlerine ihtiyacımız vardır.
İlgili maddeler:
TS708 – Donatı Çeliğinin Mekanik Özellikleri Çizelge 3.1
TS500-Madde 6.2.5 – Malzeme Katsayıları
TS500 – Madde 3.3.1 Beton Sınıfları ve Betonun Basıç Dayanımı
Üstteki bilgiler ışığında;
S420 sınıfı çelik için fyd= 420/1,15=365mpa
Beton Tasarım Çekme Dayanımları hesaplanmış tablo aşağıdadır.
Bulunan değerler TS500 madde 9.1.2 ve Deprem Yönetmeliği madde 188.8.131.52.b’de ki formülde yerlerine konulduğunda elde edilen lb kenetlenme boyu ve lo bindirme boyu değerleri tablosu aşağıdadır. (S420 çeliği içindir)
Not: TS500 madde9.1.2’ye göre 32mm<Ø<=40mm ise lb kenetlenme boyu 100/(132-Ø) ile çarplarak arttırılır.
Sonuç
*Bindirme boyunu değiştiren parametreler ÇELİK ve BETON SINIFLARI ile ÇELİK ÇAPIDIR.
*Genelde aynı çelik sınıfının kullanıldığı göz önüne alınırsa (S420); bindirme boyu, beton sınıfı ve çelik çapının bir fonksiyonudur.
*Elemanlarda kullanılan çelik çapı aynı ise, beton sınıfı yükseldikçe ihtiyaç duyulan bindirme boyu azalır.
*Elemanlarda kullanılan çelik çapı yükseldikçe aynı sınıf betonda ihtiyaç duyulan bindirme boyu artar.