Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın önceki gün bir üniversitenin açılışı sırasında Yahudilerle ilgili söylediği sözler tartışma yarattı.
Erdoğan, başarı konusunda Yahudileri örnek göstererek “Yaptıkları icatlar sayesinde oturdukları yerden para basarlar... Mülk sahibi olmazlar, en iyi yerlerde kiracı olurlar.... Ama biz neyimiz var neyimiz yok eve yatırırız” demişti. Türk Musevi Cemaati Başkanı Silvyo Ovadya, Başbakan’ın bu sözlerle Yahudilere değer verdiğini gösterdiğini söylerken araştırmacı yazar Rifat Bali, “Başkanın sözlerindeki ayrımcılığı hiç kimsenin farketmemiş olması bu ülkedeki kültürel sefaleti göstermektedir” dedi.
Erdoğan’ın sözlerine tepkiler şöyle:
Okay Gönensin: (Vatan gazetesinde dün yayımlanan yazısı) Sorumlu mevkilerde bulunan siyasilerin sahip olmadıkları haklardan biri de “sokak” üslubuyla konuşmaktır. Çünkü sokak üslubu genellikle en kaba güdüleri, en basit duyguları öne çıkarır, böylece sıradan bir “faşist muhabbet”in yollarını açar... Sıradan anti-semitizm sesini ülkenin en önemli makamından yükseltirse, sokağa, gerçekten sıradan insanlara bunun neden kötü bir şey olduğunu anlatmak gerçekten zor olur.
Ülkedeki kültürel sefaleti gösteriyor
Rifat Bali (Araştırmacı-yazar): Başbakan’ın açıklamalarını son derece olumsuz buluyorum. Bir kere bilimsel olarak yanlış, ampulün telefonun, Yahudilerin icadı olduğu doğru değil. “Rant yiyorlar”, “oturdukları yerden para basıyorlar” diyerek ayrımcılık yapıyor. Cemaatlerle, dinlerle bölünmüş bir zihin dünyasını cümleleri bunlar. Bir Başbakan böyle düşünse bile siyaseten doğruculuk adına bunları söylememeli. Genelleme var, peşin hükümler, ön yargılar var. Eşitliğin geçerli olduğu bir Batı ülkesinde bunlar söylenmiş olsaydı, ortalık allak bullak olurdu. Korkunç protestolar olurdu. Başbakanın böyle bir şey söylemesi, danışmanlarının yakınındaki hiç kimsenin buradaki ayrımcılığı farketmemesi, gazetelerde sadece bir köşe yazısında Okay Gönensin’in bunu eleştirmesi, 24 saat geçmesine rağmen bir düzeltme yapılmamış olması bu ülkedeki kültürel sefaleti gösteriyor.
Başbakan iyi niyetle söylemiştir
Silvyo Ovadya (Türk Musevi Cemaati Başkanı): Olumsuz eleştirilere katılmıyorum. Başbakanımız bu sözleri iyi niyetle söylemiştir. Yahudi vatandaşlarımıza değer verdiğini göstermek için söylemiştir. Başbakan’ın sözlerinde iki yorum var. Birincisi çalışkan olmaları. Yahudiler zor şartlarda yaşamalarından dolayı çok daha fazla çalışmış ve dolayısıyla çok daha fazla başarılı olmuştur. Bu durum hâlâ da böyledir. Gayrimenkul konusunda ise; 1942’deki Varlık Vergisi’nden sonra, bu dönemde yaşananlardan dolayı Yahudiler gayrimenkul almama yoluna gitmişlerdir.
‘Tefeci Yahudi’ imajını tekrar ediyor
Roni Marguilies (Şair- Yazar): Başbakanın sözleri, belli ki iyiniyetli sözler, Yahudiler hakkında olumlu olduğuna inandığı sözler. Ne var ki, Yahudilerle ilgili olarak mevcut önyargıları pekiştiren sözler. Amacının bu olmadığına inanıyorum, ama sonuç bu. “Tefeci Yahudi”, “kan emen Yahudi”, “paradan anlayan zengin Yahudi” imajı, maalesef, Türkiye’de hemen herkes tarafından paylaşılan bir imaj. Başbakan bu imajı kullandığı zaman, “oturdukları yerden para basıyorlar” dediği zaman, ırkçı bir tiplemeden kaynaklanan fikirleri tekrarlamış oluyor. Bu söylediklerimi okuyanların yüzde 90’ı “Bunun neresi ırkçı ki?” diye düşünecek, eminim. Şurası ırkçı: Herhangi bir insan topluluğuna ırklarından kaynaklanan bir özellik atfetmek, adı üstünde, ırkçılıktır. Ben paradan anlamam, oturduğum yerden para basamıyorum, Balat’ta ihtiyarlar yurdunda yaşayan Yahudiler de basamıyor. Ama benim de, o yoksul ihtiyarların da Yahudi olduğumuz için para bastığımıza inanmak ırkçılıktır. Dahası, önemli olan bir ırka iyi veya kötü bir özellik atfetmek değil, herhangi bir özellik atfetmek. “Bütün Yahudilerin ciddi keşifleri var” veya “Bütün Yahudiler akıllıdır” demek de, “Bütün Yahudiler cimridir” demek kadar ırkçı. Yahudi’nin akıllısı da vardır, aptalı da, cimrisi de vardır cömert olanı da. Irksal özellikler değildir bunlar. Yahudilerin genellikle mülk almaktan kaçındığı doğrudur. Ama paralarını işletmek istedikleri için değildir bu. Varlık Vergisi’ni ve 6-7 Eylül olaylarını yaşamış bir cemaat, doğal olarak, devlete güvenmez, varını yoğunu sabit bir yere bağlamak istemez, kaçmak gerekebileceğini hiç unutmaz ve dolayısıyla parasını nakit olarak tutmak ister.