Namaz aslında bir duadır; fakat diğer ibadetlerin özünü ihtiva eden bir duadır. Ayrıca yapmamız gereken duaların bir kısmı namazla ilgilidir. Daha namaza başlarken okumamız gereken dualar olduğu gibi, namazın içinde, muhtelif safhalarda, keza namazdan selamla çıktıktan sonra da okunacak dualar mevcuttur. Fakat namazın özü, Cenab-ı Hakk'ı Tespih “Sübhanallah” demek, O'na hamd/şükür “Elhamdülillah” demek ve tekbir/ta'zim “Allahuekber” demektir.
Evet, tespih, hamd ve tekbir, namazın çekirdekleri hükmündedir. Ondandır ki, namazdaki bütün hareketlerde ve zikirlerde “Sübhanallah”, “Elhamdülillah” ve “Allahuekber” sözlerinin manaları gizlidir. Bediüzzaman hazretlerinin de ifade ettiği gibi, iftitah tekbirinden (namaza başlarken söylediğimiz “Allahuekber” sözü) selam vereceğimiz ana kadar biz, hemen her an söz, hal ve tavırlarımızla ya “Sübhanallah” deyip Cenab-ı Hakkı takdis eder (yani bütün mükemmel sıfatlara sahip ve bütün eksik ve kusurlardan uzak olduğunu söyleme), ya “Elhamdülillah” sözüyle hamd-ü sena (şükretme ve övme) hislerimizi seslendirir ya da “Allahuekber” diyerek Ona ta'zimde (büyük olduğunu kabul edip söyleme) bulunuruz. Namaza başlarken söylenen tekbire, ibadete onunla başlandığı için “iftitah tekbiri” dendiği gibi; namaz içinde bazı şeylerin yapılması bu tekbirle haram kılındığı için ona “tahrim tekbiri” ya da “ihram tekbiri” de denmiştir. Aslında bu tekbir, ALLAH'ın dışındaki her şeyi kendine haram kılarak harem dairesine (herkesin girmesine Müsaade edilmeyen yere) adım atma, bütün dünyevilikleri kapının dışında bırakma ve yalnızca Sultan-ı Kainat'a yönelme adına bir söz vermedir. O andan itibaren, namazın bütün dakikalarına ve saniyelerine tespih, tahmid ve tekbir ruhunu işleme, bir manada bütün bütün namaz kesilme demektir.
Namazı hakkıyla kılmak istiyorsak tekbirle beraber ALLAH'ın dışındaki her şeyden sıyrılmalı ve gönlümüzü sadece O'na açmalıyız. Dudaklarımızdan dökülen her kelimeye şuurumuzun mührünü basmalıyız. Mesela, “Elhamdülillah” derken, bu sözün ne mana ifade ettiğini iyi bilmeli, onu derinlemesine düşünmeliyiz; “Kimden kime olursa olsun bütün hamd-ü senalar, bütün şükürler ALLAH'a aittir; bu hakikati ilan benim vazifem, kainatı yaratan ALLAH'ın da hakkıdır.” diye gürlemeliyiz. Böylece, o söz, Cenab-ı ALLAH'a yükselirken üzerine yüklediğimiz o derin manalarla beraber yükselmeli. O'nun Rahman ve Rahim olduğunu ilan ederken yine aynı derin duygularla dolmalıyız. Namaz bizim için de bir miraç olmalı ve biz Resul-ü Ekrem (sav) Efendimizin Mi'raç'da duyduğu hakikatleri kendi idrak ufkumuzdan duymaya çalışmalıyız. Selam verir vermezde huzurun adabına riayet edememiş olmak endişesi ile bir kere daha ellerimizi kaldırmalı, yine o mübarek kelimeleri otuz üçer defa tekrarlamalıyız.
Prof.Dr. Davut AYDÜZ - Namazı Anlayarak Kılmak