-
Yazar: 12-08-2009 #1
Mete veya Mao-tun d. M.Ö. 234 - ö. M.Ö. 174), M.Ö. 209 - M.Ö. 174 arasındaki Hun (Hiung-nu) hükümdarıdır
Hayatı Tahta çıkış
Çin yazıtlarında geçen hikayeye göre, babası Teoman, kendisi yerine üvey annesi Yenşi'nin oğlunu tahta çıkarmak istedi ve Mete'yi komşu kavim olan Yüeçilere (Yuezhi) rehin olarak gönderdi. Babası, ardından Yüezhi'lere savaş ilan ederek Mete'yi öldürtmek istedi. Mete, babası Teoman Yüeçilerin topraklarına girmeden Yüeçilerin elinden kaçtı. Babası bu kadar zorlukları atlatmasının ardından hakkını vermek için emrine bir birlik verdi. Sonunda da Mete öz babasını, üvey annesi ve kardeş(ler)ini öldürüp kağan oldu. (M.Ö. 209).
Ok hikâyesi
Çin kaynaklarına göre eğer okunu bir yöne yöneltirse emrindeki askerlerin hepsi o hedefe ok atarak hemen yok ederdi. Bunu sıkça yapardı. Bir gün okunu en sevdiği atına çevirdi. Askerlerinden bazıları tereddüt etti. Bunun üzerine okunu sırayla tereddüt edenlerin üzerine çevirdi. Atına ok atmakta tereddüt eden askerlerinin hepsi atılan oklarla öldürüldü. Böylece küçüklükten beri oynadığı okunu hedefe çevirme oyunu emirlerinin tartışılmazlığını da perçinledi. Bir gün emrinde demir disiplini ile yetiştirdiği 10 bin askeri varken okunu babasının üzerine çevirdiğinde askerlerinden hiçbiri tereddüt etmemişti.
Mete Önce Hunlardan toprak talebinde bulunan doğu komşuları Donghu üzerine yürüdü ve onları ağır bir yenilgiye uğrattı. Yapılan anlaşmada Donghular yıllık sığır, at ve deveden oluşan bir vergi ödemeyi kabul ettiler ve M.Ö. 208 yılında onları hakimiyetine aldı.
Donghu'yu yendikten sonra, Kuzey Moğolistan'da yaşayan Tunguz gibi halkları da içine kattı. M.Ö. 177-165 yılları arasında Hunların güney batısında, Tanrı Dağları ile Gansu M.Ö. 203'de Yueçi'yi mağlup ederek kendi toprağna kattı.
Ordos'da hakim olmaya çalışan Tahin Türklerini yendi. Çin üzerine sürekli seferler düzenleyerek Sarı Irmak'ın güneyindeki kaleleri egemenliğine aldı. Bu zaferlerle, sonradan Hunlara büyük gelirler getirecek önemli ticari yollarının kontrolüne sahip oldu.
Bölgede yaşayan Altay (Moğol, Tunguz ve Türk vb.) kavimlerini egemenliği altına alarak askeri ve stratejik olarak daha güçlü bir hale geldi.
M.Ö. 200'de Han Hanedanı imparatoru Gaozu'nun (Gao-Di) 320.000 kişilik ordusunu Baideng (bugünkü Datong, Şanşi)'de Peteng Kalesinde kuşattı. Gaozu (Gao-Di) Mete'nin eşine hediyeler gönderdi ve Mete'nin kuzey eyaletlerini Hunlara bırakma ve yıllık vergi ödeme gibi bütün şartlarını kabul etti ve kuşatmadan çıkmasına müsade edildi.Gaozu payitahtı Çang'an(bugünkü Şian)'a dönebildiyse de Mete arada bir Han'ın kuzey sınırını tehdit etmiş ve nihayet M.Ö. 198'de Ganzu barış istemiş ve Han'ın prensesini Tanhu'nun eşi olması ve yıllık haraç ödemesi şartlarıyla antlaşması imzalanmıştır.
Çin savaşından sonra, Mete,Yüzehi ve Wusun'u Hun'un köleleri olmaya zorladı.
Saltanatı boyunca çoğu halklar Hun idaresi altına girdi. Onların tümünü, steplerin bütün göçebe atlı okçularını bir imparatorluk altında birleştirdi. Göçebe tebaalarından başka Mete ayrıca Tarım Havzası'nda kendisine bağlılık yemini eden vaha şehir devletleri kurdu. Onun hem askeri hem de idari yapılanması sonradan birçok merkezi Asya halklarında ve devletlerinde uygulandı.
Bölgesinde askeri gücü ile korku saldı. Savaş taktikleri ve askeri disiplini sayesinde Çin İmparatorluğu'nu ve çevre kavimlerle yaptığı savaşları kazandı. Ordusu savaş zamanında toplanan sivillerden oluşmuyordu. Onun yerine sürekli eğitimli ve savaşa hazır halde bulunan profesyonel askerlerden oluşmaktaydı. Hakim olduğu bölgelerdeki geniş tahıl ve yiyecek kaynakları ile ordusunu ayakta tutabiliyordu.
Mete, M.Ö.174 yılında öldüğünde, birçok kavimleri çatısı altında birleştiren büyük bir imparatorluk geriye bıraktı. Bu imparatorluk yaklaşık 18 milyon km2 büyüklüğe sahipti. İmparatorluğunun sınırları doğudan batıya Japon Denizi'nden İdil Nehrine ve kuzeyden güneye Sibirya'dan Tibet ve Keşmir'e uzanıyordu. Hunların karşılarında bulunan tek düzenli ve güçlü kuvvet olan Çin ordusunun, iç karışıklıklar nedeniyle idari zaafiyet içinde olması Mete'nin devletini kolayca büyütmesine sebep gösterilir
Yazar: Misafir 18-11-2011 #2
Teşekkür Ederim...
Yazar: Misafir 22-12-2011 #3
ben beğenmdim ama eseri ve hangi alanlarda çalışmalar yaptığı yazmıhyo anlamadım bişey daha düzgün bir şekilde yazarsanız sevinirim .....
Yazar: Mehmet05 19-01-2012 #4
Metehan bigun Çin seferine çıktığında yanındaki yardımcısı Çin ordusunun nekadar kalabalık ve büyük olduğunu gormuş kendi ordularının Çin ordusunun yanında karınca gibi olduğunu dusunmus ve demiş efendim çok kalabalıklar ordu çok büyük ne düşünüyorsunuz diye sormuş ? Geri çekilmek ümidiyle Metehan kafasını çevirmiş ve demişki bu kadar çinliyi nereye gömecek onu düşünüyorum demiş ...:)
Yazar: Misafir 06-10-2012 #5
Metehan gökùn gururlu çocukları hunların buyuk hakanidir.Hem buyuk Turk tarihi hem de dunya tarihi açısından çok onemli bir liderdir.yasadığı cağa ışık tutan hukmeden Hun Devletini büyük ve uzun sure varligini surduren bir imparatorluk halinevetiren devlet anlayısı ,uyguladigi yonetim sistemi, ordu ve askerlik sistemine olan katkìları ile orneği bulunmayan bir hakan...
Yazar: Misafir 2 07-10-2012 #6
Misafir,gercekten cok guzel aciklamis kisa ve öz tesekkurler
Yazar: Misafir 11-12-2012 #7
çok yardımcı oldu bana saolun
Yazar: Misafir 04-02-2013 #8
çok güzel ama şu ok hikayesi eksik kalmış
1. çok sevdiği atı değil beyaz renkli devlet atını oklatmıştı
2. daha sonra çok sevdiği karısını oklattı
3. babası teoman han'ın devlet atının üzerine doğrulttu okunu
4. en sonunda teoman han'ın kendisine
Yazar: Misafir 04-02-2013 #9
Yazar: ahmet metehan 12-04-2013 #10
bence adam benim ismimi seçtiği için kahraman
Yazar: Misafir 30-04-2013 #11
metehan kara kuvvetlerini kurmuştur.kara kuvvetlerinin armasına bakın orada m.ö 209 u göreceksiniz.orduda onlu sistemi ve ona göre rütbeleri getirmiştir orduyu düzene sokmuştur tam itaat istemiştir.ıslık çalan ok yada diğer adıyla çavuş okunu icat etmiştir buda bir nevi işaret fişeği görevi görmüştür.töreye uymayanlara acımamıştır babası dahil çelikten sert,disiplinli,düşmanına acımayan,budununu seven bir kahramandır.yaptıklrını soruyorsunuz.hun devletini yıkılmaktan kurtardı.çin geleneklerine göre yetiştirilmiç çin kanı kanıo taşıyan birirnin hükümdar olmasını engelledi hükümdarın türk kanından devam etmesini sağladı.yaptığı askeri yenilikler taktikler ile dünyanın övüp bitiremediği , aşılmaz denilen uzaydan bile gözüktüğü söylenen çin seddini aşmıştır.çinlileri yüeçileri tunghuları kısacası hun düşmanı herkesi yenmiş devletin temellerini sağlamlaştırmış.en önemlisi TURAN ı gerçekleştirmiş.Yay çeken büyün kavimleri hun yaptım demiş ve turanı gerçekleştiren ilk hükümdar olarak tarihe geçmiştir. 26 devleti yenmiş ve büyük bir imparatorluğu kurmuştur.hun devletinin en parlak devrini yaşatmıştır.babası kendisine haksızlık yapıp küçük çinli oğlunu veliaht ilan etmesine ses çıkarmamış kutlu olmasına rağmen köle olarak adeta köle olarak gönderilip babası tarafından öldürülmek istenmesine karşın sesini çıkarmamış vakti geldiği zaman töreye ihanet eden babasına asla acımamıştır.emrini bırakın yerine getirmemeyi geciktirenin başını almıştır.bu size canilik gibi gelebilir fakat tam itaat ile budununu yani milletini zengin etmiş 26 milleti hun milletine köle yapmıştır bu şahsiyeti hala tanımayanlat utansın