Broşür: 1. ‘brochure’, tasarımıyla dikkat çekmeyi amaçlayan, marka veya ürün tanıtımı için kullanılan basılı malzeme. 2. fr. Çok az sayfalı küçük kitap, kitapçık.
Girişten de anlaşıldığı gibi konumuz ‘broşür’. Tabii ki bu konu üç sayfaya sığdırılabilecek bir konu değil. Bu bakımdan konumuzu birkaç aya yayılmış bir yazı dizisi olarak ele almayı daha uygun buldum. Bu ay temel olarak broşür konseptinden ve tasarımından bahsederken, dikkat etmemiz gereken konulara ve broşürü oluşturan etmenlere değineceğiz.
Broşür aslında tanıtım için çok etkili bir silahtır. Diğer grafik ürünlerden farklı bir yere sahip olan bu küçük dev, kısa vadede çok güçlü bir hatırlatma niteliğine sahiptir. Ancak çabuk elden çıkarılır olması nedeniyle broşürün uzun süreli akılda kalıcı özelliğinden bahsetmek zordur, bu bakımdan uzun vadede hatırlatma özelliği zayıftır diyebiliriz.
Diğer grafik ürünlere göre daha hızlı tüketilen bir tanıtım malzemesi olan broşür, pek çok farklı şekilde hedeflenen kitlenin eline ulaştırılabilir: Örneğin bir gazete aracılığıyla, elden veya posta ile… Kişilere ulaştıktan sonra kısa süreli incelemenin ardından elden çıkarılır.
Broşürün Yapısı
Broşür için genel geçer bir boyut ya da tasarım söz konusu değildir, çok çeşitli boyutlarda tasarlanabilir. Ancak çoğunlukla A4 (21cm x 29.7cm) ebadında tek veya iki kırımlı olarak hazırlanır. Bunun sebebi bu boyutun her gün evimize giren gazete veya dergiler aracılığı ile dağıtılması için ideal formlardan biri olmasıdır diyebiliriz. A4 boyutunda hazırlanmış broşür formatı, her gün sağda solda elimize tutuşturulan, bir şekilde evimize ulaşan ve sürekli karşı karşıya kaldığımız bir formattır. Ancak tekrar belirteyim; broşürlerin genellikle A4 ve türevleri kullanılarak boyutlandırılması, farklı boyutlarda da tasarlanamayacağı anlamına gelmez. Broşürlerin birçok katlama şekli ve farklı boyutları vardır. 4,6,8,12 sayfalı, katlamalı, zımbalı, afiş formatlı (bir tarafı tanıtım, diğer tarafı açıldığı zaman afiş niteliği taşıyan broşürler) vardır. Şimdi genel olarak broşür tasarımı konseptine bir göz atalım.
İlk Durağımız: Kağıt
Basılı grafik ürünlerin temel malzemesi olan kağıdın 40 gramdan 320 grama kadar farklı gramajlara sahip olabileceğini biliyoruz. Tabii ki kağıtların arasındaki tek fark gramaj değil. Farklı dokuda, cinste, mürekkep duyarlılıklarında pek çok çeşit kağıt vardır ve yapılan işi doğrudan etkiler. Bu yüzden broşürü tasarlarken kağıt boyutu kadar gramaj ve renk de, üzerinde titizlikle durulması gereken konulardandır. Bu kriterlerin önemi ,işin tasarım boyutuyla ilgili olduğu kadar baskı tekniği ve maliyet yönüyle de yakından ilgili.
Broşürün özelliklerinden biri de genellikle katlanmış olmasıdır. Bu noktada seçeceğimiz kağıdın gramajı daha çok önem kazaınır. Yüksek gramajlı bir kağıt seçimi, çok katlamalı işlerde iyi sonuçlar vermeyeceği gibi, kalın gramajlı kağıt kullanılan işlerde, fazla sayıda kırım şişmeye neden olur. Bu durum işin geneline, özellikle iç taraftaki baskısına zarar vereceğinden doğru tercih yapmalısınız.
Bu da, çok katlamalı işlerde kalın kağıt kullanmaktan kaçınmamız ve kullanacağımız gramajı, broşürün kaç kırımlı olduğunu hesaba katarak seçmemiz gerektiği anlamına geliyor.
Kağıdın dokusuna da değinecek olursak, dokulu, pütürlü bir yüzeye sahip kağıt üzerine işimizi basarsak, işin fotoğraf, yazı, özellikle fotoğraf kısmında iyi sonuçlar elde edemeyebiliriz. Kağıtta bulunan gereğinden fazla doku, fotoğraf alanlarında kağıdın boyayı emmesini engelleyebileceğinden iyi sonuç vermeyebilir.
Tasarım Süreci
Broşürün tasarım süreci ile ilgili teknik bilgilere kısaca değindikten sonra broşürün tasarımını hazırlarken izleyeceğimiz yolu gözden geçirelim.
Bize gerekli olan bilgiler, işin tanımı dışında, firmanın kurumsal bilgileri olacaktır. Bunlar kurumun logosu, amblemi, firmanın kurumsal fontları, kurumsal renkleri, adres bilgileri vs…
Bu bilgilerin dökümünü neden çıkarmamız gerektiğini şöyle açıklayabiliriz: Kurumun çeşitli işlerinde kullanmış olduğu, kurumu ifade eden belli başlı yazı karakterleri, formları, kullandıkları renkleri vardır. Eğer biz bu bilgileri net olarak edinemezsek, yaptığımız iş üzerinde kurumla ilişiği olmayan birçok yazı karakterinin varlığı, işi genel olarak kurumdan bağımsız bir konuma oturtur. Öte yandan bu durum, kuruma ait olan fontlar dışında bir font kullanamayacağımız anlamına gelmiyor. Burada önemli olan nokta, hazırlanan tasarımın kurumun süregiden kimliği ile taban tabana zıt olmaması gerekliliği. Örneğin, Coca-Cola logosunun altındaki dalgalı yapı bu markanın önemli bir kimlik verisi olarak konumlandırılmıştır. Logo olmaksızın kullanılan bu yapı ve kırmızı beyaz rengi Coca-Cola?yı çağrıştırır. Kullanacağımız her detayın ve rengin başka bir markayı değil, sadece kendi markamızla ve ürünümüzle ilişki içerisinde olmasına dikkat etmemiz gerekmektedir. Tasarımımızı oluştururken bu bilgiler bize kılavuz olacaktır.
Belirlemiş olduğumuz kağıt ebatı, sağ, sol, alt ve üstten marj bıraktıktan sonra kalan yer bizim tasarımımız için kullanacağımız alan olacak (şekil 1-2). Hazırlanacak broşürün tüketileceği kısa süre göz önünde bulundurularak, işin uzunluğunu ve vurgusunu bu doğrultuda yapmalıyız. Bilgilerimizi sıralamak için örneğin dört sayfamız olduğunu varsayalım. İşimiz, ana mesajı, broşür hedef kitlenin eline ulaştığı saniyeden itibaren vermektir. Eğer bilgilere, daha doğrusu iletmek istediğimiz ana konuya hemen ulaşılmasını istiyorsak ve broşürümüz dört sayfalı ise, vurgulamak istediğimiz ana bilginin ilk algılama noktasında olmasına dikkat etmeliyiz. Ancak bu yolla ulaşmak istediğimiz hedef kitlenin tasarladığınız broşürü incelemeden çöpe atmamasını sağlayabiliriz. Bir broşür tasarımı, taze bir elma gibi, önce görünümü ile cezbetmeli, sonra onu alıp yemeye istekli duruma getirmeli. İşe nasıl başlayacağımız ve hangi aşamalardan geçeceğini, aldığımız ön bilgi (brief) doğrultusunda gerçekleştirmemiz doğru olur.
Şimdi kısa bir örnekle anlattıklarımızı toparlayalım: Örneğin bizden broşür tasarımı hazırlamamızı bekleyen müşterimiz bir mobilya üreticisi olsun. Yeni üretmiş olduğu koltuk tasarımını hedef kitlesine tanıtmak ve duyurmak istiyor. Bu doğrultuda bizim yapacağımız ilk iş, işin hangi kapsam içerisinde olduğunu bilmektir. Firmamız, üretmiş olduğu koltuğun yeni bir tasarım olduğunu, ergonomik ve işlevli, sağlık açısından rahat ve renk seçeneklerinin zenginliğini vurgulamak istiyor. Elimizde işlenmesi gereken dört ana başlığımız var. 1-yeni tasarım, 2-ergonomi ve işlevsellik, 3-sağlıklı oluşu, 4- renk seçenekleri. Bu dört ana temanın hepsini aynı oranda ön plana çıkarmak zorunda değiliz. İşi, konuyu nasıl ifade edeceğimizi belirlemeden önce, bröşürümüzün hangi boyutlarda olduğunu belirlememiz gerekiyor. Belirlemiş olduğumuz boyut 21×29.7 santimetre ve çift kırımlı olsun. Elimizde mesajımızı vermek için kullanabileceğimiz dört sayfalık bir alan var. Ürün tanıtımının yanı sıra müşterimiz bu kısıtlı alanımıza ürün fiyatlarını ve taksit koşullarını da girmemizi istiyor. Kısacası bizden ip üzerinde cambazlık yapmamız isteniyor. Elimizde 21×29.7 cm boyutlarında bir alanımız, dolu dolu da bilgilerimiz var. Bizim yapacağımız adımlardan biri bu karmaşayı toparlamak olacak. Hem ürünü hem kitleyi sıkmadan, broşürü nasıl inceleteceğimiz sorununu çözmek durumundayız. Elimizdeki dökümanları şöyle bir sıraladıktan sonra, yapacağımız şey eldeki bilgileri kağıt üzerine doğru yerlerde düzenlemek olacaktır. Düzenlemek sadece eldeki verileri tıkabasa yerleştirmek demek değil. Bu veriler doğrultusunda bir konsept oluşturmamız gerekiyor. Bu, ?yeni? sözcüğü olabilir ve temelimizi bunun üzerine kurabiliriz, ürünün ?yeni renk? seçenekleri bu yolda bize kılavuz olacak. İşin kapsamı bize her zaman bir yol izleme seçeneği sunacaktır.
Bir sonraki yazımda broşürümüzün tasarımını geliştirme konusunda neler yapabileceğimiz ve işimizin baskıya hazırlık aşamaları ile beraber kısaca baskı teknikleri üzerine duracağız.
Küçük bir Hatırlatma: Forma
Kağıt tabakaları genellikle 4,8,16… sayfadan oluşan parçalara bölünür. Bir derginin, kitabın… 4,8,16… sayfalık her parçasına forma dendiğini biliyoruz. Aşağıdaki çizim dört sayfalı bir formadır. Bir forma tek tabaka kağıt üzerine bir defada basılır. Katlama işlemi yapıldıktan sonra kitabı oluşturan parçalardan biri durumuna getirilir. Forma, kullandığınız grafik ürünün sayfa sayısına göre artabilir. Kağıdı bir kez katladığımızda 4 sayfalı (şekil1), iki kez katladığımızda 8 sayfalı forma elde etmiş oluruz. (Şekil 2) Kağıdı daha fazla sayıda katladığımızda çok sayfalı forma elde ederiz.
SÖZLÜKÇE
AMBLEM: İlgili olduğu kuruluşu en öz biçimde anlatan simge.
BRİEF: İş doğrultusunda kurum için yapılacak işin tanımını içeren bilgi.
FONT: Abecenin bir ölçüsünün ve biçeminin tüm çeşitleri.
FORMA: Bir derginin, kitabın…4, 8, 16… sayfalık her bölümüne forma denir.
GRAMAJ: Herhangi bir kağıdın 1 metrekaresinin gram olarak ağırlığına denir.
KIRIM: Basılı grafik ürünlerde katlama yerlerinin belirtildiği alan.
KONSEPT: Yaratıcı reklam fikri
MARJ: Sayfa düzenlemelerinde kağıt üzerinde bırakılan kenar boşlukları.