SGK, geçtiğimiz mart ayında mesleğe göre kod uygulamasına geçileceğini ve çalışan işçilerin ücretlerinin SGK’ya bildirilirken yaptıkları mesleklere göre uygun olarak bildirileceğini duyurmuştu. Konuyu hatırlarsanız “Mesleğe göre sigorta primi ödemesi başlayacak” başlıklı yazımda ayrıntılı izah etmiştim. Buna göre; örneğin dershanede çalışan öğretmenin sigorta prim bildirimi İş Kanunu gereği asgari ücretin üstünde olacağı gibi ve öğretmenler için belirlenecek olan alt sınır ücretin de üstünde olacaktır. Bu şekilde dershanede 1000 lira, 15 bin lira veya daha yüksek ücretten çalışan öğretmen için sigorta bildirimi asgari ücretten değil de öğretmenler için belirlenecek olan alt sınır ücret üzerinden sigorta bildirimi yapılır ve en azından gerçek ücrete yakın sigorta primi alınabilir.
İşveren karşı çıktı ama
Bu uygulama işverenler tarafından tepkiyle karşılanmıştı. Ancak SGK yaptığı hizmetler çerçevesinde gerek kendi gelir durumunu dengelemek gerekse de sigortalının hakkını korumak açısından mesleğe göre kod uygulaması konusunu kararlı bir biçimde takip etti ve nihayet uygulama aşamasına getirdi.
1.11.2012 tarihinde yayınladığı “Aylık Prim Ve Hizmet Belgesine Meslek Kodlarının Eklenmesi Hakkında Duyuru” ile e-bildirge sisteminde değişiklik yapıldığını ve aylık prim ve hizmet belgelerine meslek kodları ve meslek unvanları eklendiğini kamuoyuna duyurdu.
Kasım/2012 dönemine ilişkin düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinden başlanılarak işverenler tarafından verilecek olan aylık prim ve hizmet belgelerinde, sigortalılara ilişkin meslek kodlarının girilmesi uygulaması başlatılacak. Kasım’dan itibaren meslek kodu uygulaması daha sonra da mesleğe göre sigorta primi ödemesi başlayacak.
İşçi de işveren de İhbar Tazminatı öder
SORU: Özel bir güvenlik firmasında güvenlik elemanı olarak çalışıyorum. Başka bir işyerine geçmek istiyorum. İşverene İş sözleşmesini bozacağımı bildirmem gerektiğini, diğer türlü ihbar tazminatı ödeyeceğim söylendi. Bu doğru mudur? İş sözleşmesini bozacağımı işverene bildirmem gerekir mi? (Ali Kemal Ertek)
CEVAP: İş Kanunu’nun genel hukuk anlayışına göre işçi ve işveren için (her iki taraf için) iş sözleşmesi haklı ve geçerli nedenle derhal feshedilebilir. bunlar haricindeki tek taraflı fesihlerde işçi de işveren de birbirlerine fesih kararını belirli bir süre öncesinden bildirmesi gerekir. Burada maksat bir neden olmaksızın tek taraflı yapılacak ani fesihlerde tarafların mağduriyetlerin azaltılması ve fesih sonrası için çözüm üretmesidir. Bu sebeple; sözleşmelerinin haklı nedenli fesih sebebi ile feshedilmediği durumlarda, sözleşmenin feshinden önce bildirim sürelerine bağlı kalınarak diğer tarafa sözleşmeyi sona erdirmek istendiğinin yazılı şekilde bildirimi kanun tarafından esas kabul edilmektedir.
Uyrılmayı istemeniz durumunda, sağlık nedenleri, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık veya işin durması benzeri nedenler dışındaki, yani yukarıda belirtilen İş Kanunu’nun 24. Maddesi’nde yazılı haklı sebepler dışındaki durumlarda, siz de işverene o işyerinde çalıştığınız süreye göre uygun olan bildirim süresine uygun bir zaman dilimi içinde bildirimde bulunmalısınız.
İhbar süreleri İş Kanunu’nun 17. Maddesi’nde düzenlenmiştir. Buna göre; işi 6 aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta, işi 6 aydan 1.5 yıla kadar sürmüş olan işçi için 4 hafta, işi 1.5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş olan işçi için 6 hafta, işi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için 8 hafta sonra iş sözleşmesi feshedilmiş sayılmaktadır. Bildirim süresine uymaksızın işi bırakırsanız, işverenin de sizden ihbar tazminatını talep edebilme hakkı olacaktır.
İşçinin ölümü halinde Kıdem Tazminatı hak sahiplerine ödenir
SORU: Babam geçen ay kalp krizi sonucu vefat etti. İşyerinden alacağı ücret patronu tarafından bize gönderildi. İşyerinde yaklaşık 9 yıldır çalışıyordu. Babamın Kıdem Tazminatı’nı biz alabilir miyiz? (Melahat Ş.)
CEVAP: Evet babanızın işyerinden alacağı, alması gereken ödenmemiş ücret, kullanılmayan yıllık izin parası vs. gibi bütün parasal ödemeleri hak sahibi sıfatı ile siz, aileniz alabilir. Bu ödemeye Kıdem Tazminatı da dahildir. Zira Kıdem Tazminatı, 1475 sayılı Kanun’un 14. Maddesi gereği işçinin ölümü halinde de ödenir. İşçinin ölümü halinde hak edilmiş tazminat tutarı, kanuni mirasçılarına ödenir. Ölüm sonrası yetkili mahkemeden alacağınız ölüm ilamı (veraset ilamı) ile işverene başvurmanız gerekir. Size babanızın çalıştığı süre kadar Kıdem Tazminatı ödenecektir.
İşsizlik ödeneği alan GSS kapsamında mı?
SORU: İşsizlik ödeneği alıyorum. Sağlık yardımlarından yararlanabilir miyim? (Merve Nailoğlu)
CEVAP: 5510 sayılı Kanun’da işsizlik ödeneği ödenen sigortalılar Genel Sağlık Sigortalısı (GSS) sayılmaktadır. Bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler de GSS yardımlarından yararlanabilme imkanına kavuşmuşlardır. İşsizlik ödeneği verilen dönem için GSS primleri de kurum tarafından SGK’ya ödenmektedir. Bu sebeple işsizlik ödeneği aldığınız sürece siz ve varsa bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler sağlık yardımından yararlanabilirsiniz.
ALOSGK