Apandisit belirtileri arasında en yaygın olarak görüleni karın bölgesinde yaşanan ağrılardır. Ağrı, göbek deliği çevresinden başlar ve karnın sağ alt bölgesinde yoğunlaşır. Karnın genelinde “donuk” bir ağrı, karnın sağ alt kısmında ise keskin ve şiddetli ağrılar oluşabilir. Ağrıya kusma, mide bulantısı, ateş, kabızlık ya da ishal, gaz sorunu ve sırt ağrısı gibi diğer belirtilerde eşlik edebilir ancak, ağrı dışında görülen bu belirtiler her kişide ortaya çıkmayabilir. Apandis patlaması hayatı tehdit eden, ciddi bir sağlık sorunu olduğu için bu bölgede meydana gelen ağrılara dikkat edilmeli ve şiddetini arttıran, uzun süre devam eden ağrılar için bir sağlık kuruluşuna gidilerek gerekli muayene yaptırılmalıdır.
Apandisit Nedir?
Apandisit kısaca “apandis”in iltihaplanmasıdır. Kalın bağırsağa bağlı bir tüp şeklinde ve yaklaşık 10 cm uzunluğundaki bu doku iltihaplandığında, kalın bağırsağın bu bölümü tıkanabilir. Apandis patladığında ise iltihaplı sıvı karın boşluğuna akar ve kısa sürede gerekli önlemler alınmazsa karın zarı iltihabına yol açar. Karın zarının iltihaplanması ise –müdahale edilmezse- hayati tehlike yaratır.
Apandisit Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Apandisit belirtileri, en azından ilk aşamalarda görülen belirtiler gaz, fazla yemek sonrası yaşanan ağrılar, böbrek ya da karın bölgesinde bulunan diğer organların ağrılarıyla karıştırılabilir. Yaşadığınız belirtilerin apandisit nedeniyle olup olmadığını evde uygulayabileceğiniz aşağıdaki yöntemlerle anlayabilirsiniz.
Apandisit Ağrısı
Ağrı bel bölgesi genelinde, göbek deliği hizasında görülebilir. Genele yayılan ağrılar donuk ve süreklidir. Ancak karnın sağ alt kısmını doğru ilerledikçe ağrı şiddetlenir ve “bıçak gibi” olarak tabir edilen ağrılar yaşanabilir. Sağ bölgedeki ağrı genellikle kalça kemiğinin hemen üst kısmına denk gelmektedir.
Karnınıza hafifçe bastırın. Dokunmak bile özellikle karnın sağ kısmında ağrıya neden oluyorsa doktorunuzu aramanız gerekir.
Karın bölgesine bastırdığınızda bu bölge normalden daha sert ya da şiş hissediliyorsa (ağrıyla birlikte) apandisit olabilir.
Apandisit ağrısı yürümenizi zorlaştırabilir. Ayağa kalkın ve yürüyün, yürürken dahi ağrı yaşıyorsanız bunun nedeni apandis iltihaplanması olabilir. Ek olarak fetüs pozisyonunda kıvrılarak yatmak ağrıyı hafifletiyorsa ağrı büyük ihtimalle apandisit yüzünden oluşuyordur.
Nedeni ne olursa olsun bu ağrılar geçmiyorsa ve şiddetleniyorsa vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna gitmeniz önerilir.
Diğer Belirtiler
Aşağıdaki belirtiler her hastada görülmemekle birlikte apandisit belirtileri arasında sayılmaktadır.
- İştah kaybı
- Mide bulantısı
- Ağrılar başladıktan hemen sonra kusma
- Karın bölgesinin şişmesi
- Gazla birlikte görülen kabızlık ya da ishal
- Gaz çıkarmakta zorlanma
- Ateş
- Rektum bölgesinde ağrı
- Ağrılı idrara çıkma
Apandisit Teşhisi Nasıl Konur?
Apandisit belirtileri; safra kesesi sorunları, mesane ya da idrar yolu enfeksiyonu, Crohn hastalığı, gastrit, bağırsak enfeksiyonu ve yumurtalık sorunları da dahil olmak üzere diğer rahatsızlıkların belirtileri ile benzeştiği için tehisi her zaman kolay olmaz.
Doktorunuz tam teşhis koyabilmek için aşağıdaki muayeneleri yapabilir ve bir takım testler isteyebilir:
- İltihabı belirlemek için karın bölgesi muayenesi
- İdrar yolu enfeksiyonunu elemek için idrar testi
- Rektal muayene
- Kanda iltihap olup olmadığını anlamak için kan testi
- Karın bölgesini incelemek için CT taraması ya da ultrason
Apandisit Tedavisi Nasıl Yapılır?
Apandisin alınması için yapılan “apandisit ameliyatı” standart tedavi yöntemidir. Hatta bazı durumlarda apandisin alınması için “apandisit şüphesi” bile yeterli kabul edilir. Apandis iltihaplıysa öncelikle iltihap akıtılır bunu takiben 1 hafta içinde apandisit ameliyatı gerçekleştirilir.
Apandisit ameliyatı hastaya “genel anestezi” uygulanarak gerçekleştirilmektedir. Cilt yüzeyinde yaklaşık 10 cm’lik bir bölge açılarak apandis alınır. Apandis patlamışsa ve iltihap karın bölgesine yayılmışsa operasyon sırasında bu iltihap temizlenir. Genel olarak hasta ameliyattan 12 saat sonra ayağa kalkıp hareket edebilmektedir. Normal aktivitelere geri dönülmesi 2-3 hafta kadar sürebilir. Ameliyat, ucuna video kamera tutturulmuş ince bir tüp olan “Laparaskop” ile yapılırsa hem yara izi daha küçük olur hem de ameliyat sonrası toparlanma süresi kısalır.
Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ameliyatı takip eden günlerde aşağıdaki durumlardan bir veya bir kaçını yaşıyorsanız doktorunuzu arayınız.
- Kontrolsüz kusma
- Karın bölgesinde artan ağrı
- Baş dönmesi, gözlerin kararması
- İdrar ya da kusmukta kan
- Ameliyat bölgesinde artan kızarıklık ya da ağrı
- Ameliyat bölgesinde akıntı
Apandisitten Korunak Mümkün mü?
Maalesef hayır. Apandisitten tamamen korunma konusunda kesin bir yöntem bulunmuyor. Ancak yapılan araştırmalar “yüksek lifli” beslenmenin yaygın olduğu ülkelerde çok daha az apandisit vakası görüldüğünü ortaya koyuyor. Lifli gıdaların apandisi nasıl etkilediği net olarak bilinmese de, besin lifinin tuvalete çıkmayı kolaylaştırması nedeniyle bağırsaklara binen yükü hafiflettiği ve apandisit riskini düşürdüğü yönünde bazı görüşler bulunuyor.
Kaynaklar
- Appendicitis Cleveland Clinic
- Appendicitis (NDDIC)
- Appendicitis Preventing Appendicitis
- 9 Symptoms of Appendicitis
- Appendicitis MayoClinic.com
- Appendicitis eMedicine
- What Is Appendicitis?
- Appendicitis Healthy Children
- Appendicitis Better Health Channel
- Laparoscopic Appendectomy