Aslında idrar çok da konuşulan bir konu değil. Ama ondaki değişimleri gözlemlemek önemli. Çünkü vücudunuz hakkında bir sürü ipucuyla dolu. Ne yediğinizi, ne kadar sıvı tükettiğinizi hatta hangi hastalıklara sahip olduğunuzu ondan öğrenebilirsiniz.
İdrar ve idrar tahlili doktorların yüzyıllardır hastalıkları belirlemede kullandığı bir yöntem. Çünkü vücudunuzdaki bakteriler, protein, şeker hepsi idrarın da içinde.
Boşaltım sisteminde yeri büyük. Onun görevi fazla suyu ve böbreklerin atıklarını vücuttan dışarı atmak. Yani vücudumuzdaki toksinlerden onunla kurtuluyoruz denilebilir.
Diyelim ki birden bire idrarınızın rengi ya da kokusu değişti. Bu yediğiniz bir şeyle bağlantılı olabileceği gibi bir enfeksiyonla da bağlantılı olabilir. Hatta kanserle bile ilgili olabilir.
Renk değişimi
İdrar sarı rengini ürokrom ya da ürobilin denilen bir maddeden alıyor. Bu sarının tonları idrarın yoğunluğuna göre değişiyor. Soluk sarıdan koyu ambere kadar gidiyor. Ne kadar koyuysa o kadar az sıvı tükettiğinize işaret ediyor.
Bunun tam tersi de doğru. İdrarınızın rengi ne kadar açıksa o kadar fazla sıvı tüketmişsinizdir. Ya da idrar söktürücü bir ilaç kullanıyorsunuzdur.
İdrarın rengi sürekli değişebilir. Bu yüzden her beklenmedik rengi yanlış anlayıp hastalık alarmı sanmayın. Mesela bazı ilaçlar onu açık yeşil hatta maviye dönüştürürken havuç da turuncumsu bir renk verir. Vitaminler canlı sarı yapar, porfiri adındaki bir sorun ise porto şarabı renginde idrara sahip olmanıza neden olur.
İdrar kırmızıysa bunun en yaygın nedeni idrarda kan olmasıdır. Ama hemen telaşa kapılmayın. Minicik bir damla kan bile idrar renginde büyük değişim yaratabiliyor.
Tabii ki şunu da unutmayın. Böyle bir durumda hemen doktora görünmelisiniz. Çünkü birçok farklı hastalığın habercisi olabilir. Hatta enfeksiyon kapmış olmak en iyi ihtimal.
Koku değişimi
İdrarın normalde çok fazla kokusu olmaz. İdrarınızda keskin bir koku oluştuysa ya böbreklerde iltihaplanma olmuş olabilir ya da börek taşınız vardır.
Diyabeti olanlar şekerli bir koku hissedebilirler çünkü fazla şeker idrarla atılır. Hatta eskiden doktorlar diyabet teşhisi için idrarın tadına bakabiliyormuş.
Bazen de sadece yiyecekler yüzünden koku değişimi olur. Örneğin kuşkonmazın bu konuda adı çıkmış. İçindeki metil merkaptan idrarı çok daha keskin kokutuyor. Ama kuşkonmaz yiyince idrarınızın kokması kuşkonmaza değil size bağlı. Nasıl mı? Genlerinizde merkaptanı kıran enzimler varsakokmazsınız yoksa kokarsınız.
Ne kadar sıklıkla idrara çıkıyorsunuz?
İdrara çıkma sıklığınız da en az onun kokusu ve rengi kadar önemli. Çoğunlukla günde 6 ile 8 defa arası idrara çıkarız. Ama bu gün içerisinde içtiklerimize bağlı olarak değişir. Çok fazla sıvı tüketmemenize rağmen tuvaletiniz geliyorsa bu neden olabilir bakalım:
• Aşırı aktif mesane. Mesane kaslarının istemsizce kasılması.
• İdrar yolu enfeksiyonları.
• İnterstisyel sistit. Mesane duvarının iltihaplanmasına neden olur.
• İyi huylu prostat büyümesi. Üretranın üzerindeki baskıyı arttırır.
• Nörolojik sorunlar. Parkinson gibi.
• Diyabet.
Bu problemin tam tersi de olabilir. Yani idrara çıkamama. Bu sorun da düzenli olarak tuvalete çıkamama ya da uzun süre tuvaletini tutma gibi durumların sonucunda ortaya çıkıyor.
Sağlıklı tuvalet alışkanlığı geliştirmek
Mesanenize iyi bakın. O da sorunsuzca idrara çıkmanıza yardım etsin. Peki nasıl olacak?
Temel kural yeterli miktarda su içmek. Fazlası da zarar azı da. Susadığınız zaman su içmeyi ihmal etmeyin. Önerilen miktar günde 8 bardak.
Gece tuvalet için uyanmaktan bıktıysanız uyumadan 3 – 4 saat öncesinde sıvı almayı bırakın. Mesanenizi rahatsız eden kafein ve alkolden de uzak durun.
Son kural basit: idrarınızı tutmayın.