bilgi eksikliği ve önyargı olunca haliyle tamamen yanlış giriler girilmesi kaçınılmaz oluyor. hurafeleri ve önyargıları bir kenara bırakarak türkiye-ab gümrük birliğinin ne olduğunu anlamaya çalışalım.
12 eylül 1963 ankara andlaşması
ile gümrük birliği anlaşması da imzalanıyor. bu andlaşmaya göre taraflar 10 yıllık bir hazırlık süreci geçireceklerdi. 1971 yılında katma protokol
imzalanıyor ve 1 ocak 1973'te yürürlüğe girmesi karara bağlanıyor. andlaşmaya göre; ab türkiye menşeli sanayi ürünlerinde gümrükleri sıfırlıyor, türkiye'ye ise bazı ürünlerde 10 yıl, bazı ürünlerde ise 22 yıllık bir geçiş dönemi hakkı veriyordu. yani, türkiye ab sanayi ürünlerinden alınan gümrük vergilerinin bazılarını her yıl belli oranlarda indirerek 10 yıl sonunda sıfırlayacak, bazı ürünleri de 22 yıl sonunda sıfırlayacaktı. 10 ve 22 yıl tamamen türkiyenin çıkarlarına göre belirlenmiştir, görece olarak rekbet şanşımızın yüksek olduğu ürünlerde 10 yıl, düşük ürünlerde ise 22 yıl olarak belirlenmişti. 1 ocak 1973'te gümrük indirimi başlayacaktı (avrupa 1971 de zaten tamamen kaldırmıştı). şimdi sıkı durun, biz 31 aralık 1972'de tam bir şark kurnazlığı ile önce gümrükleri %100 (evet, yüzde yüz) artırdık ve o oran üzerinde indirimlere başladık. avrupalılar bunu sineye çektiler. anlaşmaya pek sadık kalmadık, ilerleyen yıllarda da çok çirkeflikler yaptık. işte 1995 yılı 22 yıllık sürenin sonuydu, dönemin başbakanı çiller olduğu olduğu gümrük birliği nihai anlaşmasını o imzaladı. yani bizi gümrük birliğine asıl sokan çiller değil, 12 eylül 1963 tarihli ismet inönü kabinesidir.
3. ülkelerle ticaret kısıtlanır, doğrudur. çünkü gümrük birliği bunu gerektirir. 3. ülkelere karşı ortak gümrük tarifesi uygulanmazsa gümrük birliği diye bir şey olmaz. adı üstünde, gümrüklerin bir olması, yani aynı olması.
bu anlaşma bizim için çok önemli ve o kadar da iyi bir anlaşmadır. 350 milyon nüfuslu dünyanın en zengin pazarına gümrüksüz mal satabiliyoruz. şartlarımız eşit, onlar bizden alacakları her malı belki de aynı fiyattan başka ülkelerden de alırlar, ancak biz o malları her ülkeye aynı fiyattan satamayız. gümrük birliğinin bozulması bizim için felaket olur. cumhuriyet tarihinin en önemli anlaşmalarından biridir.
önemli not: avrupa birliği (ab) 1992 yılında bu adı almıştır. ancak ben bu yazıda hep ab olarak kullandım.