Kan kanserleri kemik iliğinde bulunan kan yapıcı ana kök hücrenin genetik yapısının bozulduğu ve kan hücrelerinin üretiminin kontrol dışına çıkarak vücutta aşırı birikimine yolaçan hastalıklardır.
Bazı kan hücreleri aşırı çoğalırken diğer kan hücrelerinin yapımı baskılanır, bu da hastada gördüğümüz belirtilere yol açar. Örneğin beyaz kürelerin aşırı arttığı kan kanserlerinde kırmızı küreler (kırmızı kan) ve trombositler (pıhtılaşma hücreleri) yapılamadığı için anemi, halsizlik ve kanamalar gözlenir.
Hızlı ilerleyen kan kanserlerine Akut, yavaş ilerleyen ve yıllarca süregelen kan kanserlerine ise Kronik adı verilir. Myeloma adı verilen, genellikle 40-50 yaşlardan sonra görülen özel bir çeşit kemik iliği kanseri de mevcuttur.
Kan kanserinin belirtileri nelerdir, hangi belirtilerle karşılaştığımızda doktora başvurmalıyız?
Ateş, halsizlik ve kanamalar en sık rastlanan belirtilerdir. Ateş 38 derecenin üzerinde ise, deride, ösürük ile, idrarda veya dışkıda kanama belirtileri var ise, bunların eşliğinde kan sayımlarında artma veya azalmalar var ise (örneğin beyaz kürelerin 20 bin’in üzerinde olması veya trombositlerin çok yüksek veya çok düşük sayılması) bir hematolog veya Onkolog’a başvurmak gerekmektedir.
Myeloma hastalığının belirtileri ise bel ağrısı, kemik kırıkları, böbrek fonksiyonunun yavaş yavaş bozulması, kanda kalsiyum düzeyinin artmasıı ve eritrosit sedimentasyon hızı testinin 100’ün üzerinde olmasıdır.
Kan kanserinin tedavisi ve ilik nakli aşamasında siz doktorların yaşadığı sorunlar neler?
Tedavi ile ilgili en önemli sorun hastanın uygun zamanda hematologa sevki ve tedavi olanaklarının yeterli olduğu ünitelere zamanında ulaştırılmasıdır. Akut kan kanserlerine 24-48 saat içinde tedavinin başlanması gerekmektedir. Bu amaca ulaşabilmek için bu konuda uzman ve tedavi olanaklarının bulunduğu servislere hastanın hızla yönlendirilerek 24 saat içinde tanısal tetkiklerin sonuçlandırılması, kemik iliği incelemesinin hızla sonuçlandırılması gerekmektedir.
Kan kanserinden korunmak için neler yapabiliriz? Genetik faktörlerin etkisi bu hastalıkta ne düzeydedir?
Kan yapıcı hücrelerin çoğalma genlerinin bozulması ile kan kanseri oluşur ancak kan kanserleri irsi veya kalıtsal değildir. Anneden çocuğa, babadan oğula geçmez. Çevreden gelen kimyasal madde, radyasyon ve bazı virüslerin etkisi ile bu genler bozulmaktadır. Ailenin tüm bireyleri aynı etkene maruz kalırsa (radyasyon veya nükleer kaza gibi) aynı ailede birden fazla birey kan kanseri geliştirebilir.
Korunmak için radyoaktif maddeler, benzen gibi petrol ürünleri, boya ve boya çözücüler, böcek öldürücü ilaçlarıa maruz kalmaktan kaçınılmalıdır. Sigara içimi akut lösemi riskini 2 kat artırmaktadır.
Diğer kanser türleriyle karşılaştırıldığında, kemik iliği kanseri olan bir hastanın tedavi süreci nasıldır?
Daha zorlu ve ilk tedavi aşaması çetin olan bir süreçtir. Erişkinde olan kan kanserlerinin tedavisinde önemli bir oranda hastalığın tekrarlamasını engellemek için kemik iliği nakli gerekmektedir. Temiz, izolasyonu olan, kan ürünlerinin temininin çabuk ve güvenli olduğu ihtisaslaşmış, deneyimli personelin bulunduğu servislerde hematoloji veya onkoloji uzmanının takibinde olan tedavilerdir bunlar.
Uygun tedavi ortamı sağlandığı takdirde başarı oranının yüksek olduğunu (%60-80) söyleyebilirim. Hastanın tamamen kurtulma şansı vardır. Hastaların aynı zamanda ilik nakli gerekiyor ise bu açıdan değerlendirmek üzere kemik iliği nakli merkezlerine zamanında sevki gereklidir.
Kimlerden kemik iliği alınabilir?
Kandan kök hücre toplanması şeklinde kolayca alınmaktadır. 18 yaşın altında olan bireylerden ebeveyn izni ile alınabilir. 18 yaş ile 87 yaş arasında çok sayıda vericiden kök hücre toplayabildik. Kök hücrelerin ömrü insan ömründen daha uzundur. Tarama testlerinde kişinin kök hücre vermeye uygun bulunma oranı %90’ın üzerindedir.
Kemik iliği Nnakli ve kan kanserine yönelik detaylı bilgi için: www.kemikiliginakli.net
Kan Kanseri hakkında bilgi almak için hemen başvurun!