KÜRTAJ (D&C)
Kürtaj yani D&C İşlemi Nedir?
Kürtaj yani Dilatasyon Küretaj,
gebeliğin ilk 3 aylık döneminde rahim içindeki gebeliği tahliye etmenin en
etkili yöntemidir. Rahimde perforasyon (delinme) ve kan kaybı riski daha düşük
olduğundan vakumlu küretaj keskin küretaja göre daha avantajlıdır.
Dilatasyon küretaj (D&C) genellikle
gebeliğin ilk trimestrindeki kayıplarda gerçekleştirilen cerrahi bir işlemdir.
Dilatasyon serviksi genişletmek demektir; küretaj ise rahimdeki içeriği
kaldırmak anlamındadır.
Genellikle gebeliğin ilk 12. Haftasında (ilk trimestr) uygulanır. Hasta için
başka bir problem yoksa genellikle hastaneler , klinikler veya hekim muayenehanesinde uygulanabilir.
Ülkemizde isteğe bağlı küretaj kadının reşit olması (18 yaş) ya da eşinin yazılı iznini alması veya tıbbi sakınca olmadığı taktirde gebeliğin 10. haftasına kadar yapılması halen yasaldır.
Kürtaj nasıl yapılır?
Çoğu kadın işlem sırasında biraz ağrı tariflediği için doktorlar ağrı
kesici kullanmayı, rahim ağzı çevresine lokal anestezi uygulamayı veya genel
anesteziyi tercih edebilirler.
Lokal anestezide, serviks yani rahim ağzı uyuşturulur (paraservikal
anestezi). Genel anestezi ise hasta işlem sırasında uyuyor olacağı anlamına
gelmektedir. Lokal anestezi altında yapılacaksa işlem öncesi hafif bişeyler
yemeniz tavsiye edilir. Eğer işlem genel anestezi altında olacaksa operasyondan
5-6 saat öncesine kadar ağızdan herhangi bir yiyecek ya da içecek almayınız,
sigara dahi içmeyiniz.
Jinekolojik muayenede olduğu gibi muayene masasına yattıktan sonra
doktorunuz litotomi pozisyonu almanız
için yardımcı olacaktır, yani sırtüstü
yatmanız ve ayaklarınızı ayaklıklara yerleştirmeniz istenecektir. Vajinaya bir spekulum yerleştirildikten sonra
vajina içi ve serviks antiseptik solüsyonla silinir, ardından serviks çevresine
lokal anestezik ilaç (paraservikal anestezi) enjekte edilir. Eğer genel
anestezi ile uyutuluyorsanız bu işlemler siz uyuduktan sonra yapılacaktır
Doktor kürtaj işlemine başlamadan evvel öncelikle rahim ağzını genişletmesi
gerekir. Rahim ağzını yumuşatmak ve yavaşça genişletmek için kürtaj işleminden
saatler önce ya da bir önceki gün rahim ağzına ilaç yerleştirilebilir. Böylece kapalı olan rahim ağzı yumuşayarak
açılacaktır. Doktor rahim ağzını yeterli boyuta kadar açabilmek için çeşitli
boylarda metal çubuklar (hegar bujileri) kullanmayı tercih edebilir.
Rahim ağzını yeterince
genişletme işleminden sonra kalem inceliğinde plastik bir tüp olan MR kanül
rahim ağzından geçirilip rahim içine yerleştirilir. MR kanülü fetüs ve plasental materyali
vakumla çekmek için bir vakum enjetörüne veya bir vakum makinesine
bağlanır. Vakum pompası 70 mm Hg ve 100 ml/dakika hava basıncında kullanıldığında
rahim duvarından döllenme materyali hızlıca ayrılabilir, takiben artıklar rahim
iç yüzeyinden temizlenebilir, rahimde kasılmayı tetikler ve böylece kan kaybı azalır.
Vakumla küretaj işleminden sonra doktor eğer gerek görürse ucu küçük kaşık
gibi olan cerrahi bir küret aletini nazikçe kullanabilir, böylece rahim içinde kalan tüm fetüs ve
plasentaya ait materyaller rahim duvarından ayrıldığından emin olunur.
İşlem genellikle 10-15 dakika sürmektedir. İşlem sonrasında hafif karın
ağrısı duyulabilir. Yaklaşık 1 saat gözlem altında kaldıktan sonra eğer ciddi
bir kanama veya başka bir komplikasyon söz konusu değilse hasta taburcu edilir.
Kürtaj işleminin riskleri ve olabilecek komplikasyonlar nelerdir?
Aşağıdaki listede kürtaj operasyonuyla ilgili bazı risklerden bahsedilmektedir.
Ancak bu risklerin hiç biri hastada görülmeyebilir. Bu nedenle doktorunuz bu
konuda sizi bilgilendirmelidir.
Enfeksiyon, ağır kanama, rahimin delinmesi, servikal yetersizlik (rahim
ağzını genişletirken aceleci yaklaşımlar gelecekteki bebeğin erken düşük
riskini arttırmaktadır) ve rahim ağzının yaralanması gibi komplikasyonlar söz
konusudur.
Tekrarlayan kürtaj işlemleri sonraki gebeliklerde bebeğin erken doğum veya
düşük doğum ağırlıklı bebek olasılığını arttırabilir.
Bazı kadınlarda kürtaj sonrası depresyon, suçluluk, öfke, uyku bozukluğu olabilir. Eğer bu semptomlar oluşur ve kalıcı hale
gelirse, profesyonel yardım almaları önerilir. Operasyona bağlı ölüm riski ise
her 100.000 kürtajda 1’den daha az görülmektedir.
Uyarı
Noktaları: Gebelik sonlandırılmak isteniyorsa
gebelik haftası dikkate alınmalıdır. Son adet tarihi öğrenilmeli ve ultrason
muayenesi yapılmalıdır. Bu şekilde 13 haftayı aşan gebelikler tespit
edilebilir. Böyle durumlarda yani 2. Trimestr gebeliği sonlandırmak için
kullanılacak yöntemler farklıdır ve getireceği potansiyel riskler
belirlenebilir.
Cerrah her zaman kullanacağı vakum
aletinin emiş gücünden emin olmalıdır. Yaklaşık 100 ml/dakika hava akımı olan
sistem tercih edilmelidir. Çoğu standart vakum küretaj makinelerinde bu
maksimum ayar demektir. Azaltılmış veya düşük hava basıncı kullanıldığında
konsepsiyon ürünü yani döllenmiş materyal artıkları içeride kalabilir, kanama ve rahim içi enfeksiyon riski
artabilir.
Eğer rahim perforasyonundan
(delinme) şüphe ediliyorsa bağırsakları yaralama tehlikesinden kaçınmak için
vakum kapatılmalıdır ve küret çekilmelidir.


Vakumlu kürtajın avantajları nedir?
- Mekanik
vakumlu kürtaj işlemi güvenli ve basittir.
- Gebeliğin
ilk 3 ayında gerçekleştirilebilir.
- İçeride
parça kalma şansı %1’de azdır.
Dezavantajları
nelerdir?
- İşlemden
1-2 hafta sonrasına kadar ağrı, adet kanamasına benzer kanama ve karın
ağrısı hissedebilirsiniz.
- 1
hafta kadar kramp çekebilirsiniz.
- Nadir
olmasına rağmen enfeksiyon, rahim ve/veya serviksin yaralanma riski
olabilir. İleri hafta
gebeliklerde bu komplikasyon riski daha yüksektir.
Kürtaj sonrasında nelerle karşılaşabilirim?
Ameliyatın hemen sonrasında gözlem için,
hemşireniz sizi dinlenme odasına alacaktır. Dinlenme odasında 1-2 saat
kalabilirsiniz. Taburcu olmadan önce doktorunuz ya da hemşireniz size
reçetenizi verip iyileşmenize yardımcı olabilecek önerilerde bulunacaklar ve bir
problem yaşadığınızda iletişime geçebilmeniz için telefon numarası vereceklerdir.
Kürtaj sonrasında eve döndüğünüzde
dinlenin. Kendinizi yorgun hissedebilirsiniz.
Ağrı, kramp ve hafif vajinal kanama yaşayabilirsiniz. Ayrıca bulantı,
ishal, ateş, kabızlık veya şişkinlik şikayetleriniz de olabilir. Kendinizi daha iyi hissetmeniz ve hızlıca
iyileşmeniz için akivitelerinizi sınırlamalısınız. Güzelce dinlenin ve
yeterince uyuduğunuzdan emin olun.
Hafif yürüyüş gaz sancısı şikayetlerinizi
hafifletmeye yardımcı olabilir.
Sonraki günlerde normal aktvitelerinize
devam edebilirsiniz. Eğer ağrınız varsa ibuprofen (advil) veya asetaminofen
(tylenol) gibi ağrı kesiciler kramp ağrılarınızı hafifletmeye yardımcı olur.
Tamamen iyileşene kadar veya
kanamalarınız durana kadar 2-3 hafta boyunca cinsel ilişkiden kaçınmayı
düşünebilirsiniz. Ancak buna gerek yoktur. İşlemden hemen sonra doğum kontrol hapı
almaya başlayabilirsiniz. Ancak enfeksiyon riskinden korunmak için işlemden
sonraki ilk hafta içinde mutlaka kondomla korunun.
Operasyondan sonra ilk 2 hafta boyunca
düzensiz veya lekelenme tarzında kanamanız olacaktır. İlk hafta tampon
kullanmaktan kaçının ve sadece ped kullanın. Genital bölgenizi temiz tutun.
Rahim gebelik öncesi boyutuna küçüleceği
için adet sancısına benzer kramplar yaşayabilirsiniz. Bu durum birkaç saat veya bir kaç gün
sürebilir. Bazı kadınlar 6 haftadan uzun sürdüğünü belirtmiştir.
Ayrıca 2-3 hafta boyunca duygusal
tepkiler verebiirsiniz.
6 hafta boyunca ağır egzersiz, mekik
veya ağır kaldırmaktan kaçının.
Ameliyattan sonra enfeksiyonu önlemek
için reçete edilen antibiotik tedavinizi almanız önemlidir
Bir sonraki menstrüel kanamanıza kadar tampon
kullanmayın. İlk adet kanamanızı
D&C işleminden 4-6 hafta sonra göreceksiniz.
Ne zaman ovulasyon
(yumurtlama) olacağı bilinemeyebilir. Doktorunuz yeni bir gebelik
denemesi için izin vereceği tarihe kadar uygun bir korunma yöntemi
uygulamalısınız.
Kontrole gitme tarihinizi unutmayınız.
Kürtaj
sonrası kontrolüm nasıl olacak?
Kürtaj sonrası kontrol 1-2 hafta sonra
yapılır. Kontrol sırasında doktorunuz pelvik muayenenizi yapacaktır ve
herhangi bir şikayetiniz olup olmadığını soracaktır. Arzu ederseniz size
uygun bir korunma yöntemi başlamanız konusunda seçenekler sunacaktır.
Kendimi
kürtaj sonrası nasıl hissedeceğim?
Kürtaj sonrası %5-30 kadın anksiete,
suçluluk ve orta dereceli depresyon ifade etmişlerdir. Ancak çoğu kadın doğru
karar verdiğini düşünmektedir.
Kendinizi iyi hissetseniz bile kürtaj
sonrası her kadın için farklı seyredebilir.


Gebelik kayıplarından veya düşüklerden sonra kürtaj
yapmak gereklimidir?
Ne yazık ki American College of
Obstetricians and Gynecologists (ACOG), düşük yapmanın en sık görülen gebelik kaybı olduğunu yayınlamıştır. Çalışmalar tüm kliniklere başvuran gebelerin
%10-25 ‘inin düşük yaptığını ve bu düşüklerin çoğunun gebeliğin ilk 13
haftasında gerçekleştiğini göstermiştir.
Tedavide amaç düşük sonrası kanamayı
ve/veya enfeksiyonu önlemektir. Gebeliğin çok erken dönemlerinde vücudunuz
gebelik dokusunu kendisi atar ve tıbbi bir işlem yapılmasına gerek
kalmayabilir. Eğer bu doku tamamen atılamadıysa kanamayı ve enfeksiyonu önlemek
için dilatasyon küretaj yapmak en yaygın prosedürdür.
Düşük yapan yaklaşık %50 kadında
D&C (dilatasyon küretaj) gerekmemiştir.
10 haftaya kadar olan gebelik düşükleri güvenle kendi kendilerine
sonlanabilir. 10 haftadan sonra ise büyük olasılıkla incomplet dediğimiz durum
oluşur, D&C yapılması gerekebilir.
Düşük yaptığınızda doğal haline bırakmanın ya da D&C işlemine
ihtiyacınız olup olmadığına doktorunuz en doğru kararı verecektir. .
Kürtaj işleminin olası risk ve komplikasyonları
nelerdir?
- Anesteziye
bağlı riskler olabilir (kullanılan ilaca karşı reaksiyon ve solunum
problemleri gibi )
- Uzamış
kanama veya şiddetli kanama
- Rahim
veya diğer pelvik organlara ait enfeksiyon
- Rahimde
delinme veya yaralanma
- Rahim
ağzında yırtılma veya yetmezlik
- Rahim
veya servikte skar dokusu gelişmesi
- Incomplete
yani eksik yapılmış işlem (rahim içinde gebeliğe ait doku kalması )
Ne zaman doktorumu aramalıyım? Çoğu kadının kürtaj sonrasında çok fazla şikayeti
olmaz. Doktorunuz karşılaşacağınız durumlar hakkında bazı önerilerde
bulunabilir, ancak olası bir sorun hakında bazı şeyleri bilmeniz gerekir ve
doktorunuzu aramanız gerekebilir:
- Baş
dönmesi veya bayılma
- 2
haftadan uzun süren kanama
- 2 haftadan
uzun süren kramplar
- Adet
kanamasından fazla miktarda kanama veya 1 saatte 1 petten daha fazla
kanama
- Şiddetli
veya giderek artan ağrı
- 38
derece üstü ateş veya titreme
- Kötü
kokulu akıntı
SIKÇA SORULAN SORULAR:
1. İstemeden kazara hamile kaldığımı öğrendim ve ne yapacağımı bilmiyorum …
Hamile kaldığından şüphelenmeye
başlayan kadının sıklıkla verdiği ilk korkulu tepkidir. Genellikle soru şudur:
“Hamileysem? Ama nasıl olabilir??”
Çoğunlukla kadınlar gebeliğin en kısa zamanda sonlandırılması için
hızlıca bir karara varma eğilimindedirler. Ancak bu konuda size önerimiz,
güvendiğiniz bir kız arkadaşınızla, partnerinizle, ailenizle veya doktorunuzla
durumunuzu paylaşmanız ve fikrini almanızdır. Veya kürtaj yaptırmayı düşündüğünüz
klinikle temasa geçin. Size verdiğiniz karar hakkında yeterli cevap verebilecek
bir kişiyle konuşun ve kafanızdaki soruların cevaplandırılması konusunda
yardımını isteyin.
2. Kürtaj yaptırmaya karar verdiğim merkez verdiğim kararı etkilemeye
çalışır mı?
Hayır, doktorunuz sizi etkilemeye
çalışmaz, sizin adınıza karar vermez, ne yapmanız gerektiğini söylemez veya
sizi yargılamaz. Bu sizin kararınızdır ve en doğrusunu siz bilirsiniz. Bu
nedenle doktorunuz, aldığınız kararın sizin için en doğrusu olduğunu
düşünecektir.
3. Kürtaj yaptıracağım merkezde neler konuşacağım?
·
Büyük
olasılıkla gebeliğiniz planlanmamıştır veya istenmiyordur.
·
Büyük
olasılıkla korunma yöntemi kullanmamışsınızdır. Genellikle istenmeyen
gebelikler korunma yöntemi uygulanmadığında veya düzgün korunmadığınızda
gerçekleşmektedir.
·
Cinsel yolla
bulaşan hastalıklara karşı da korunmaya ihtiyacınız olabilir.
·
Gelecekte
nasıl bir korunma yöntemi size uygundur?
Doktorunuza kafanızdaki tüm soruları
yöneltmelisiniz. Operasyon konusunda ve gelecekteki gebeliğiniz konusunda
endişeleriniz olabilir. Doktorunuzun anlayışı, sorularınız ve operasyon
hakkında bilgi vermek için size ayıracağı zaman oldukça önemlidir. Son karar
sizindir.
4. Anestezi alacak mıyım?
Genel anestezi almayacaksanız ağrı
hissetmemeniz için serviks etrafına lokal anestezik yapılabilir. Buna
“paraservikal anestezi” diyoruz. Eğer herhangi bir anestezi yapılmadığı
taktirde (lokal veya genel) serviksi genişletme işlemi çok ağrılı olabilir.
Rahim içine yapılan işlemler de son derece ağrılıdır, şiddetli adet sancısına
benzer his yaşanmaktadır. Ne varki, lokal anestezi yapmak bu hissi tamamen
gidermeye yeterli olmamaktadır.
Sonrasında mutlaka ağrı kesici kullanmanız önerilir.
5. Kürtaj operasyonu riskli bir müdehale midir?
Kürtaj yaptırmak artık Batı
dünyasında hayati bir müdehale değildir. Ancak geçmişte maalesef öyleydi. Kadınlar ehil olmayan kişiler tarafından,
gizli saklı çalışan merdiven altı diye tabir edilen ruhsatsız muayenehanelerde,
steril şartlara uyulmaksızın hijyenik olmayan ortamlarda bu operasyonu
yaptırmak zorunda kalıyorlardı. Halen 3. dünya ülkelerinde pek çok yerde durum
böyledir.
Kürtaj dahil olmak üzere pek çok
tıbbi tedavi sırasında bazı komplikasyonlar görülebilir. Ancak deneyimli bir
doktor tarafından yapıldığında bu komplikasyonlar son derece nadir olmaktadır
veya hızlıca üstesinden gelinebilir. Kürtajı yapacak olan doktorunuz size tüm
prosedürü anlatacaktır ve operasyon sonrasında karın ağrısı, uzayan kanama veya
ateş yükselmesi gibi herhangi bir şikayetiniz olduğunda kendilerini
bilgilendirmenizi isteyecektir.
6. Kürtaj işlemi ağrılı mıdır?
Ne kadar ağrı hissedeceğinizi tahmin
etmek zordur. Deneyimler kadından diğerine büyük farklılık gösterebilir.
Vakum küretaj öncesi yapılan lokal
anestezi işleminde serviks etrafına enjeksiyon yapmanın genel olarak çok ağrılı
olmadığı söylenmektedir. Ne varki,
servikal genişletme hafif adet sancısı duygusu yaratmaktadır. Vakum küretaj
için rahim içi kaviteye kanüller yerleştirildiğinde rahim kasılmaları olabilir.
Çoğu kadın bu durumu şiddetli adet sancısına benzetmektedir. Adet döngülerinde
şiddetli ağrıları olan veya aşırı sinirli olan hanımlar için bu işlem çok
ağrılı olabilir. Doktorunuz size ağrı kesici yapacaktır.
7. Kürtaj operasyonundan sonra dinlenme odasında ne kadar kalmam gerekecek?
Kürtajdan sonra bir süre dinlenme
odasına alınacaksınız. Bu süre kendinizi nasıl hissettiğinize ve doktorunuzun
yapacağı değerlendirmeye bağlıdır. Ardından 30 dakika-1 saat sonra evinize
gidebilirsiniz.
8. Kürtajdan sonra ne zaman çalışma hayatıma dönebilirim?
Bu tamamen size bağlıdır. Kürtaj
sebebiyle, adet kanamasından bir miktar daha fazla kan kaybınız olacağını
unutmayın. Uzun süreli ayakta kalmanız, yürümeniz veya
ağır kalıdrmanız gerekirse birkaç gün
evde kalmanız tavsiye edilir. Eğer işiniz sakin ve çok fazla fiziksel aktivite
gerektirmiyorsa iş hayatınıza hemen geri dönebilirsiniz. Bazı kadınlar
yaşadıkları bu deneyimi sakince atlatabilmek için birkaç gün evde kalmayı
tercih edebilirler. Doktorunuzdan bu konuda da fikir vermesini
isteyebilirsiniz.
9. Kürtajdan sonra ne zaman gebelikten korunma yöntemine başlayabilirim?
Eğer doğum kontrol hapı kullanmayı
planlıyorsanız hemen kürtaj yapıldığı gün veya ertesi gün haplarınızı
kullanmaya başlayabilirsiniz. Spiral (rahim içi araç-RIS) takılacaksa hemen
aynı gün veya bir sonraki adet döneminizde takılabilir. Sizin için en iyi
yöntemin hangisi olduğunu doktorunuzla görüşün
10. Kürtaj olduğumu kendi aile hekimime söylemek zorunda mıyım?
Yasal olarak hayır. Planlanmamış
gebeliğiniz ve kürtaj yaptırdığınız hakkında konuşmak sizin kararınızdır.
11. Başka bir doktora kontrole gittiğimde
daha önce kürtaj yaptırmış olduğumu anlayacak mı?
Kontrole ne zaman gittiğinize bağlıdır.
Örneğin, kürtajdan 3 hafta sonra kan testi yaptırırsanız HCG (gebelik hormonu)
halen pozitif çıkacaktır. Bu hala gebe olduğunuz anlamına gelmiyor. HCG hormonunun
kandan tamamen kaybolması için 4 hafta gerekmektedir. Ayrıca kürtajdan sonra
rahminizde biraz şişkinlik olabilir ve serviks birkaç hafta daha açık
kalabilir. Ancak tüm bunların ardından 1 ay sonrasından itibaren hiçbir
doktor kürta yaptırdığınıza dair
fiziksel bir bulgu saptayamayacaktır.
12. Kürtajdan
sonra yeniden hamile kalabilir miyim?
Kürtaj yapılan klinik ve hastaneler artık en yüksek
standartlarda donanımlıdır. Eğer kürtaj olduysanız bu sizin yeniden hamile
kalabilmenizi (fertilite) herhangi bir şekilde etkilemeyecektir. Hatta, çok
hızlı şekilde yeniden hamile kalabilirsiniz. Bu sebeple kürtajdan sonra
doktorunuz daha çok bundan sonra nasıl gebelikten korunacağınız konusuna
odaklanacaktır. Hemen doğum kontrolü hapı başlayabilir, size en uygun olan
korunma yöntemi hakkında fikir alabilir veya yeni bir gebelik istiyorsanız ne
zamandan itibaren planlayabileceğiniz hakkında görüşebilirsiniz.