Proxy ayarlarının nasıl yapıldığını bilen kullanıcılar için:
Adres: proxy.hacettepe.edu.tr
Port: 8080
Proxy Suncu Nedir, Nasıl Çalışır, Neden Gereksinim Duyulur?Her Internet kullanıcısı bağlı bulunduğu kuruma ait Internet Protokol (IP) adreslerini kullanır. Örneğin evlerinde Türk Telekom ADSL bağlantısı bulunan kullanıcılar Internet bağlantısı kurdukları zaman bu kuruma ait IP adreslerinden biri bilgisayarlarına tahsis edilir. Benzer biçimde Hacettepe Üniversitesi kampüslerinden Internet bağlantısı yapan bilgisayarlara da burası için ayrılmış IP bloklarından uygun olanı atanır. Üniversitemizde teknik gereksinim ve planlamalar doğrultusunda bazı bölüm ve birimlerimiz gerçek IP (dünyada başka kullananın olmadığı ve Internet bağlantısını kurmak için kullanılan IP), bazı bölümlerimiz ise sanal IP (kurum dışında kullanılmayan, Internet'e bağlanamayan IP) kullanmaktadırlar. Sanal IP kullanan kullanıcılarımıza Internet'e bağlanmak için özel bir adres çevirisi yöntemi (NAT, Network Address Translation) uygulanır. Bu kullanıcılar Internet'e aslında farkında olmadan, bilgisayarlarında kayıtlı -sanal- IP numarasının dışında bir numara ile bağlanmış olurlar ve her olanaktan gerçek IP kullananlar gibi yararlanırlar.
Internet üzerinde bazı kaynaklar, kullanılmak için IP kontrolü yapmaktadırlar. Bunun temel nedeni, izin verilen yerler dışından başka adresleri kullananların bu kaynakları kullanmasını engellemektir. Örneğin, kütüphanemiz birçok yayıncı ile anlaşmalar yapmaktadır. Bu anlaşmalar çoğu zaman ücret karşılığı olmakta ve kurumsal düzeyde yapılmaktadır. Dolayısıyla, anlaşma yapılan kurumlar, WEB sitelerine bağlantı kurulduğunda IP kontrolü yaparak bağlanan IP'nin hangi kuruma ait olduğunu tespit eder ve bu doğrultuda kaynaklarını açıp açmamaya karar verirler. Hatta bu siteler üniversitedeki bir bilgisayardan bağlanıldığında otomatik olarak ekrana "Welcome Hacettepe University" benzeri bir mesaj çıkarırlar. Üniversitemiz de benzer bir uygulama ile Internet TV sayfasında bir IP kısıtlaması yapmaktadır.
Hacettepe Üniversitesi Bilgi İşlem Dairesi, üniversitemiz mensup ve öğrencilerinin kampüsler dışından da (örneğin evlerinden) bu kaynaklardan faydalanabilmeleri için bir sistem kurmuştur: PROXY SUNUCUSU. Web tarayıcısında yapılacak küçük bir ayarla kampüs dışından bağlanılsa da, bağlanılan yer IP numarası olarak o an kullanılan IP'yi değil, Hacettepe Üniversitesi'ne ait özel bir IP numarasını görecek ve kaynaklarını açacaktır.
PROXY sunucusu mantığında, uygun tanımı yaptıktan sonra uzak kullanıcının kullanıdığı Web tarayıcısı herhangi bir Web sitesine bağlanmak istediğini orijinal site yerine otomatik olarak bu sunucuya gönderecek; Proxy sunucusu ilgili siteye Hacettepe içinden bağlanacak ve aldığı bilgiyi istekte bulunan kullanıcıya aynen yollayacaktır. Dünyada tüm kullanıcıların bu sunucuyu kullanamaması için de sunucu her seans için bir kereye mahsus olarak uzaktan bağlantı kuran kişiden "kullanıcı adı" ve "şifre" isteyecektir. Bu şifreler ise, dairemizin kullanıcılara e-posta kullanmaları için verdiği isim ve şifrelerdir.
Proxy sunucuları çok farklı amaçlarla ve görevlerle kurulabilirler. Bunlar arasında "firewall" görevi yapmak, "caching" adı verilen teknoloji ile kurumun gereksiz dış Internet trafiğini azaltıp kullanıcıya daha hızlı bağlantı yapıyormuş hissini vermek, bağlanılan yerleri kısıtlamak ya da yasaklamak, vb. amaçlar sayılabilir. Hacettepe Proxy sunucusunın amacı ise sadece IP adres değişikliği ile kurumsal bağlantı imkanı vermekten ibarettir.
Hacettepe Proxy sunucusunu araya koyarak kütüphane kaynaklarını kullanmanın yanısıra, normal koşullarda çeşitli nedenlerden ötürü kampüsler dışı erişime kapalı bulunan Hacettepe Internet TV gibi başka hizmetlerden de yararlanmak mümkündür. Şu an için bunun tek istisnası "Lisanslı Yazılım Sunucusu"dur. Yüklenecek yazılımların büyüklüğü ve bazı teknik kısıtlar nedeniyle lisanslı yazılım sunucusuna erişime sadece kampüsler dahilinden izin verilmekte, kullanıcı proxy ayarlarını yapsa dahi kampüsler dışından bu sunucuya erişememektedir.
Proxy sunucu kullanmak kullanıcıya ADSL kotası açısından ne ek bir yarar ne de zarar getirir. ADSL trafiği bilgisayara giden-gelen veri trafiğidir ve proxy kullanılsa da kullanılmasa da bu sayılır. Proxy servisini kullanmak sadece bağlanılan noktayı bir çeşit "yanıltmaktan" ibarettir.
Hem kullanıcının güvenliği hem de Hacettepe'nin trafiği açısından kütüphane kaynaklarına erişmek, HÜ Internet TV'yi izlemek vb. faaliyetler dışında kalan normal Internet trafiği için proxy servisi kullanılmamalıdır.
Proxy Ayarları Nasıl Yapılır?Internet tarayıcılarının hemen hemen tümü (Microsoft Internet Explorer, Mozilla Firefox, Opera, vb.) proxy üzerinden bağlantı yapabilmeye olanak verirler. Farklı tarayıcılar ve bunların farklı versiyonları için bu ayarların yapılış detayları farklılık gösterirler. Burada en popüler olan Microsoft Internet Explorer (IE versiyon 6+) ve Mozilla Firefox tarayıcılarında yapılması gereken ayarlar gösterilecektir. Ancak kullanıcılar burada verilen bilgileri kullanarak başka tarayıcılar üzerinde de kolayca ayar değişikliği yapabilirler.
Internet Explorer'da Proxy AyarlarıAşağıda Microsoft Internet Explorer (6.0 ve sonrası) için proxy ayarları anlatılmaktadır. Ayarlar İngilizce versiyon için verilmiş olup Türkçe versiyon da buna bakılarak kolayca anlaşılabilir.
Tools -> Internet Options -> Connections tab'ı seçilir.
Eğer ağ bağlantısı için Ethernet kartı/soketi kullanılıyorsa "LAN Settings (yeşil elips)", dış modem USB vb. bir soketle bağlanıyor ve bilgisayar Internet'e bağlanmak için "dial-up networking (çevirmeli ağ)" kullanıyorsa "Settings (mavi elips)" tıklanmalıdır.
Çıkan pencerede proxy adresi ve port numarası girilir (proxy.hacettepe.edu.tr, 8080). Turuncu elipsler ile gösterilen kutular işaretli, mavi elips ile gösterilen diğer kutular da işaretsiz bırakılmalıdır.
Pencerelerden sırayla "OK (Tamam)" tuşları tıklanarak çıkılır.
Mozilla Firefox'da Proxy AyarlarıAşağıda Mozilla Firefox için proxy ayarları anlatılmaktadır. Ayarlar İngilizce versiyon için verilmiş olup Türkçe versiyon da buna bakılarak kolayca anlaşılabilir.
Tools -> Options tıklanır.
Bağlantı tipinden bağımsız olarak "Connection Settings" tıklanır.
Çıkan pencerede proxy adresi ve port numarası girilir (proxy.hacettepe.edu.tr, 8080) (turuncu elips ile gösterilen diğer kutular).
Pencerelerden sırayla "OK (Tamam)" tuşları tıklanarak çıkılır.
Mozilla Firefox 2.0'da Proxy AyarlarıAşağıda Mozilla Firefox 2.0 için proxy ayarları anlatılmaktadır. Ayarlar Türkçe versiyon için verilmiş olup İngilizce versiyon da buna bakılarak kolayca anlaşılabilir.
Araçlar->Seçenekler (Tools -> Options) tıklanır.
Gelişmiş->Ağ->Ayarlar tıklanır.
Çıkan pencerede proxy adresi ve port numarası (proxy.hacettepe.edu.tr, 8080) girilir.