Vaskülit, kan damarlarının iltihaplanması demektir. Vaskülit her kan damarında meydana gelebilir. Vaskülit damar çeperlerine zarar verir ve bazen bunları daraltabilir ya da bütünüyle tıkayabilir, kan dolaşımını azaltır veya bütünüyle durdurabilir.
Bu iltihaplanma kademeli olarak fiziksel problemlere sebep olabilir. Kan damarları duvarlarının zarar görmesi, bunlarla ilişkili dokularda kan ve oksijen kaybına neden olabilir. Vücut sistemlerinin zarar görmesi oksijenden mahrum dokulardan kaynaklanır. Sonuç olarak, vaskülitin belirtileri çarpıcı bir biçimde çeşitlilik gösterir.
Vaskülitin birçok çeşidine neyin sebep olduğu bilinmemektedir. Ama otoimmun bir hastalığın, bu durumun sorumlusu olduğu düşünülmektedir. Yapılan araştırmalara göre alerjik bir reaksiyonun, virüslü bir enfeksiyonun ya da güneşten kaynaklanan bir radyasyonun bile vaskülite neden olduğu düşünülmektedir.
Aşağıda sıralanan hastalıklar vaskülitin değişik türleridir. Bu türler, kan damarlannın boyutuna, organlara, antinötrofil sitoplazmik antikorlara göre ayırt edilirler:
Takayasu arteriti 40 yaşın altındaki kadınlarda yaygın olarak görülen bir vaskülittir. İltihaplanma, kalpten çıkan atardamar (şahdamarı) gibi büyük kan damarlarında meydana gelir, Bu tipte arterit bulunduran insanlar güçsüz, sersemlemiş ve başı dönüyor gibi hissedebilir ve şiddetli kas ağrılarına maruz kalabilirler. Kollardaki ve bacaklardaki arteritler, kan basıncına rağmen, kollarda ve bacaklarda hiçbir şekilde nabız hissedilmeyecek şekilde daralabilir.
Geçici arterit kan damarlarını çok küçük ölçülerde etkileyen bir vaskülittir.
Poliarteritis nodosa küçük ve minik boyutlardaki atardamarları iltihaplandıran ve güçsüzleştiren bir vaskülit çeşididir. Çeşitli kan damarı grupları da etkilenebilir. Örneğin; böbrekte, bağırsakta ve kalpte bulunan atardamarlar gibi. Bazı insanlarda Hepatit B virüsüne maruz kalmanın sebebi olarak poliarteritis nodosa gösterilir.
Poliarteritis nodosa kadınlardan ziyade erkeklere zarar veren bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. Ağrıyan kaslar ve eklemler, ateş, iştahsızlık ve sinirlerin zarar görmesiyle oluşan bacak güçsüzlükleri, bu hastalığın belirtileridir. Diğer belirtiler, zarar görmüş kan damarları tarafından etkilenen yerlerde görülür.
Yüksek kan basıncı, kas güçsüzlüğü, cilt yaralan ve kangren meydana gelebilir. Bağırsaklardaki kan akışı etkilenirse, mide bulantısı, kusma, karın ağrısı, ishal ve dışkıda kan belirebilir. Doktorunuz biyopsi veya anjiyografi uygulayarak poliarteritis nodosayı teşhis edebilir. Bu uygulamada kan damarlarına bir tür boya enjekte edilerek herhangi bir anormalliğin röntgenlerden görülmesi sağlanır.
Wegener granülomatozisi vaskülitin çok nadir görülen bir türüdür. Bu durumda iltihaplanmanın hedefi akciğerlerdeki damarlar, sinüzitler ve böbreklerdir. Öksürük, burundan kanlı akıntı, soluk almakta zorlanma, göğüs ağrıları ve idrarda kandır. ANCA (Anti-Nötrofil Sitoplazma Antikor) testinin sonuçları ise genellikle pozitif olur.
Tedavi, etkilenmiş damarların boyuna, ölçüsüne ve konumuna göre uygulanır. Bu durumu destekleyen maddelerin kaldırılması ilk aşamadır. Örneğin; bağışıklık reaksiyonuna neden olan yeni ilaçların kullanılmaması gibi. Bazı vakalarda, vaskülit, tedaviye ihtiyaç duyulmadan kendiliğinden kaybolur.
Bu hastalığın bir çok türü kortikosteroid ilaçlara olumlu yanıt verir. Wegener granülomatozisinin tedavisi için immunosüpresif ilaçlar, Hepatit B’den kaynaklanan poliarteritis nodosanın tedavisi için virüs engelleyen ilaçlar, Takayasu arteritinin ilerlemiş türleri için ameliyat ve bakteriden kaynaklanan cilt vaskülitleri için antibiyotik ilaçların kullanılması, bu hastalığının tedavisinde oldukça etkilidir.
İlginizi çekebilecek diğer başlıklar:
Kategori: Bağışıklık Sistemi ve Enfeksiyonlar