Geliştirdiği meyve ve sebze çeşitleriyle Türk tarımına büyük katkı sağlayan Batı Akdeniz Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü (BATEM), sürdürdüğü Ar-Ge çalışmalarından başarılı sonuçlar alıyor.
Enstitü, 10 yılı bulan ıslah çalışmaları sonucu 3 yenidünya ve bir fasulye çeşidi geliştirdi.
Yeni çeşitleri basına tanıtan BATEM Müdürü Dr. Suat Yılmaz, meyve, sebze ve tohum üzerine Ar-Ge çalışmaları yaptıklarını, şimdiye kadar geliştirdikleri çeşit sayısının 160′ı bulduğunu söyledi.
KILÇIKSIZ FASÜLYE ÇEŞİDİ: ÖZAYŞE
Enstitü bünyesinde 1996 yılından beri ‘erkenci-orta mevsim ve geççi’ çeşitlerin geliştirilmesi amacıyla ıslah ve adaptasyon çalışmaları yürüttüklerini belirten Yılmaz, yeni geliştirdikleri fasulye çeşidiyle ilgili de bilgi verdi.
Enstitüde uzun yıllar yapılan çalışmalar sonucu sırık tipte Özayşe taze fasulye çeşidi ıslah edildiğini aktaran Yılmaz, şunları söyledi: “Bu çeşidimiz, uzun meyveli, enli, kılçıksız ve çok lezzetli olup dekar başına verimi, ilkbaharda 2 bin 500-3 bin kilogram, sonbahar yetiştiriciliğinde ise 2 bin ile 2 bin 500 arasında. Bu miktar dekar başına 696 kilogram olan dünya ortalamasının çok üstündedir.”
Taze fasulyenin dünya üretimi 6 milyon 371 bin civarında. En büyük üretici Çin. Türkiye, yaklaşık 500 bin tonla Çin’in ardından ikinci sırada yer alıyor.
Fasulye, kandaki kötü kolesterol düzeyini önemli ölçüde düşüp, insülin ve kan şekerini kontrol altında tutarak diyabet hastalarına yardımcı oluyor. Taze fasulyede A, B1, B2 ve C vitaminleri açısından zengin.
YENİDÜNYA’DA VERİM ARTTI
Suat Yılmaz, yenidünya yetiştiriciliğinde uygun anaçların belirlenmesi çerçevesinde yürüttükleri projenin sonuçlandığını bildirdi.
Melezleme ve seleksiyon yöntemiyle geliştirilen yenidünya çeşitleri için tescil başvurusunda bulunduklarını ifade eden Yılmaz, “Bu çeşitlerimiz ortalama 50-60 gramlık meyve iriliği, daha az çekirdek içermesi, yüksek albeni, yüksek verim ve tat aromadaki üstünlükleriyle ön plana çıkıyor. Yeni çeşitlerimizle ağaç başına verim 5 ile 12 kilograma kadar artış gösteriyor.” dedi.
BATEM’in Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bünyesinde yenidünya çalışmalarının yürütüldüğü tek enstitü olduğunu kaydeden Yılmaz, bakanlık tarafından yenidünya genetik kaynaklarının muhafazasıyla görevlendirildiklerini, bu doğrultuda 58 çeşidin doku yapısını koruma altına aldıklarını bildirdi.
Yenidünya üretiminde Çin, Japonya ve Pakistan ilk sırada yer alıyor.
Dünya genelinde 62 bin 198 hektar alanda toplam 314 bin 384 ton yenidünya üretimi yapılıyor. Toplam ihracat ise 23 bin ton civarında.
Türkiye, bin 470 hektarla yetiştirme alanı bakımından dünyada 4. üretim açısından ise 13 bin 500 tonla 4. sırada bulunuyor.
Genellikle Akdeniz sahil kuşağında yetişen yenidünya en fazla Antalya, Mersin, Adana ve Hatay’da üretiliyor. Samsun’da da az miktarda yetişiyor. Yenidünya, yüzde 10′dan fazla şeker, yüksek asit ve karbonhidrat ile bol miktarda A vitamini içermesi nedeniyle de insan sağlığı bakımından oldukça önemli bir meyve.