Türban şova mevzuat engeli
Meclis'teki yemin töreninde olası bir türban krizinin sinyalini veren FP'li Merve Kavakçı'nın girişimi mevzuat engeline takılıyor. Meclis'in ilk oturumunu yönetecek Ali Rıza Septioğlu'na sunulan dosyada sözü edilen Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı ve Kılık-Kıyafet Yönetmeliği'nin yanısıra, giyim kuşamla ilgili 6 yasa, bir kararname ve tüzük ile 4 yönetmelik ve 3 içtihadı birleştirme kararı ile Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Komisyonu kararları bulunuyor. Bu düzenleme ve kararlar, Kavakçı'nın Engel yok savunmasının da geçersiz olduğunu ortaya çıkardı.
BİR DAVA ÖRNEĞİ Özellikle türbanlı fotoğraf verdikleri için diploma düzenlemeyen üniversite hakkında açtıkları dava İdare Mahkemesi'nce reddedilen 2 kız öğrencinin başvurusu üzerine Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'nun verdiği 3 Mayıs 1993 tarihli karara dikkat çekildi.
Komisyon'un kararda söz ettiği, Yükseköğrenimini laik bir üniversitede yapmayı seçen bir öğrenci, bu üniversitenin düzenlemelerini kabul etmiş sayılır gerekçesi örnek gösterilerek, Laik, demokratik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'nin Büyük Millet Meclisi'nde görev yapmak üzere seçilen milletvekilinin, bu Meclis'in düzenlemelerini kabul etmesi gerektiği bildirildi.
DİĞER GEREKÇELER
Avrupa İnsan Hakları, Komisyonu İdare Mahkemesi'nce reddedilen, temyiz talepleri de Danıştay'dan dönen Lamiya Bulut ve Şenay Karaduman isimli kız öğrencilerin, Komisyon nezdinde açtığı 2 davayı 3 Mayıs 1993'te karara bağladı. Görüşmeler sonunda, davaların reddine karar veren Komisyon'un ret kararında yer alan bazı gerekçeler şöyle:
İnsan hakları sözleşmesi, kamusal alanda bir inancın gerektirdiği biçimde davranma hakkını mutlak olarak güvence altına almaz,
Sözleşmeye göre bir dinin uygulanması, ifadesi, bir dinin zorunlu kıldığı ya da esinlendiği her türlü hareketin yapılabileceği anlamına gelmez,
Özellikle, nüfusun büyük çoğunluğunun belirli bir dine mensup olduğu ülkelerde, bu dinin tören ve simgelerinin herhangi bir yer ve biçim sınırlaması olmaksızın sergilenmesi, sözü geçen dini uygulamayan veya başka bir dine mensup olanlar üzerinde baskı oluşturabilir,
TÜRBAN NİÇİN YASAK?
Türbanı serbest bırakan yasa hükmünü Anayasa'nın Başlangıç bölümü ile 2, 10, 24 ve 174. maddelerine aykırı bulup iptal eden Anayasa Mahkemesi'nin, 7 Mart 1989 tarihli kararının gerekçesinde de, Kavakçı'ya cevap olabilecek şu görüşlere yer veriliyor:
DİNSEL EYLEM GEÇERSİZ
Eğitim ve öğretimde dinsel inanca, devlet gücünün özel bir katkı vermesi düşünülemez. Siyasal alanda dinsel geleneklere uygunluğu aranan düzenlemeler, dinsel çabalar, eylem ve işlemler ne kadar geçersizse, eğitim-öğretim alanında da din buyruklarıyla ilişki kurulamaz. Demokrasinin güvencesi ve Cumhuriyetin özgün niteliğini oluşturan bu ilkenin büyük bir duyarlılık ve özenli korunması Anayasa gereğidir.
HERKESİN İSTEDİĞİNİ YAPMASI
Demokrasi, insan hakları ve hukuk konusunda da Anayasa düzeyi ve sınırlar geçerlidir. Dilek ve öneri türünde ya da özlem niteliğinde görüşlerle, Anayasa'nın öngördüğü sınırlamaları, laikliğin korunması için getirilen kuralları hiçe saymak olanaksızdır. Herkesin her istediğini yapması en eski ve en yeni demokrasilerde bile söz konusu değildir. Özgürlükleri yıkmak için özgürlüklerden yararlanılması da düşünülemez. Özelde korunması gereken laiklikle bağdaşmayan özgürlükler, savunulamaz ve korunulamaz.
BAŞÖRTÜSÜNE AYRICALIK YOK
Anayasa yönünden din, kimi haklara sahip olmanın koşulu değildir. Değişik dinlere inananlar ile hiçbir dine inanmayanlar için, din ve vicdan özgürlüğü sınırları içinde inancını açıklamak serbesttir. Din konusunda inançlarına bakmaksızın tüm yurttaşlara eşit davranan laik devlette din ve mezhep farklılığı, kişiler arasında hiçbir ayrıma neden olamaz. Dava konusu kural ise giyim konusunda İslami olduğu ileri sürülen başörtüsüne ayrıcalık tanımakla, eşitlik ilkesine biçimsel yönden ters düşmektedir.