Ana menu:
Bilgi Bankası
1. Depremde Kurtarma
Ailenin güvenliği sağlandıktan sonra, kurtarma ve ilk yardım konusunda yeterli bilgi ve beceriye sahip, sağlıkça problemi olmayan birkaç kişi bir araya gelerek birlikte etraftaki evleri dolaşmalı, yıkılan binalarda yardıma ihtiyacı olanlara kurtarma, ilk yardım ve enkaz kaldırma çalışmalarında yardımcı olmalıdır.
Kurtarıcı;
Yardım için kendisini tehlikeye atmamalıdır.
Yardıma gereksinim duyan yalnız kalmış, korkmuş çocuk ve yaşlıları, yardımın ulaştığı yerlere götürmelidir.
Yaralıların isimlerini ve sayılarını not etmelidir.
Arama yapacağı binalar hakkında gerekli olan bilgileri edinmelidir.
Emniyetli olduğundan emin olunmayan yerlere kesinlikle girmemelidir.
Arama yapacağı binalarda elektrik, doğalgaz, su tesisatlarının kapatılmasını sağlamalıdır.
Öncelikle kaba yüzey taraması yapmalıdır.
Artçı depremlere karşı girdiği yerlerde yere eğilmeli, dizlerinin üstünde yürümeli, her an düşebilecek maddelere karşı dikkatli olmalıdır.
Girdiği yerlerde etrafı koklamalı, gaz kaçağı olup olmadığını kontrol etmeli, gaz kokusu olması halinde vanayı kapatmalı, kapıları ve pencereleri açmalı, tüm kokunun çıkmasından sonra girmelidir.
Girdiği yerde "içerde kimse var mı?" diye bağırmalı, cevap için bir süre beklemelidir. Cevap alırsa, nerede ve nasıl bir yardıma gereksinim duyduğunu sormalıdır. Cevap alamazsa bir süre gelebilecek bir inilti, ağlama.. için susmalı ve dikkatlice dinlemelidir.
Etraf karanlıksa odalara girerken fener kullanmalı, ışıkları yakmamalı dır. Karanlık ortamda, kapıları kolaylıkla bulabilmek için sürekli duvarlara dayanarak dolaşmalıdır.
Yaralı bulursa, güvenliğe almalı, süratle ilk yardımı uygulamalıdır.
Yardım almak, durum bildirmek ve hasar tespiti için aradığı binaları işaretlemelidir.
Enkaz Altında Mahsur Kalan Kişi;
Paniklemeden, sakin olarak durumu değerlendirmelidir. Kurtarma ekiplerinin en kısa zamanda yardım için gelecekleri unutmamalıdır. Enerjisini korumak için, yardım ekiplerinin sesini duyana kadar mümkünse uyumaya çalışmalıdır.
Hareket kabiliyeti sınırlanmışsa, çıkış için hayatını riske atacak tehlikelerden (kopan elektrik telleri, gaz kaçakları, cam kırıkları, ... gibi) kaçınmalıdır.
El ve ayaklarını kullanabiliyorsa su, kalorifer, gaz tesisatlarına, zemine ya da tavana sert bir maddeyle vurarak, varlığını duyurmaya çalışmalıdır.
Kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya, sesini kullanabiliyorsa onlara seslenmeye çalışmalıdır.
Çalışan makinelerin gürültülerini duyuyorsa, sabırla kurtarılmayı beklemelidir.
2. Selde ve Suda Kurtarma
Selde ve suda boğulmakta olan kişilerin kurtarılmasında;
Yüzme bilen ve bu konuda eğitim görmüş kişilerin görev alması doğru olanıdır. Aksi halde kurtarıcının da boğulabileceği unutulmamalıdır.
Su da boğulmakta olan kişiye sopa, ip ya da ipe bağlı "Can simidi" veya arabaların yedek lâstiği atılarak ulaşılmaya çalışılmalıdır. Suda boğulmakta olan kişinin bu şekilde kolayca ve emin olarak karaya çıkması sağlanabilir.
Kıyıdan 15- 20 m. kadar uzakta boğulmakta olan kişinin kurtarılması için uzun bir çamaşır ipinin ucuna bir torba bağlanmalı, içine suda batmayan bir cisim (mantar vb.) ve torbanın uzağa atılmasını sağlamak amacı ile de bir ağırlık (taş, kurşun vb.) konmalı dır. Ağzı bağlanan torba fırlatılmalı boğulmakta olan kişi bunu tutmalıdır. Kurtarıcı, ipi çekerek kişinin kıyıya doğru gelmesini sağlamalıdır. Bu uygulamaya "Hayat ipi ile çekerek kurtarma" denir.
Boğulmakta olan kişinin bulunduğu yer karaya uzak ise, kurtarıcı yanına "Can simidi" ni alarak yüzmeli, boğulmakta olan kişinin tutunmasını ve yüzerek karaya çıkmasını sağlamalıdır.
Yalnız olarak kayıkta bulunan ve suya düşen kişi kayık küreğini yakalamalı, koltuk altına alarak kıyıya doğru yüzmeye çalışmalıdır.
İyi yüzme bilen kurtarıcının, boğulmakta olan kişiyi kurtarması halinde, suda boğulan kişiyi yüzü yukarı gelecek şekilde döndürmeli, bileğinden ya da saçından tutarak çekmelidir.
Selde ve suda boğulanların yuttuğu suyun bir kısmı hava yollarını, akciğeri ve hava keseciklerini doldurur ve kişi nefes alamaz. Aynı zamanda akciğerlere giren su kanı eritir. Bu nedenle sudan çıkarılan kişinin öncelikle yuttuğu su çıkarılmalıdır. Bunu sağlamak için iyi yüzme biliniyorsa su içinden çıkarılırken, yoksa çıkarıldıktan sonra suni solunum uygulanmalıdır.
2.a. Şiddetli Yağış ve Selden Korunma
Son meteorolojik durumla ilgili güncel bilgiye sahip olun
Sel uyarılarını radyo ve TVden takip edin. Meteorolojiden telefonla bilgi alın.
Selleri tahmin etmek onları tetikleyen olayların türü ve doğasına bağlıdır. Kısa süreli yoğun yağış ani sele, uzun süreli yağışın nehirlerin taşmasına neden olacağını unutmayın.
Selden önce "Hazırlıklı Olun"
* Evde değerli eşya ve önemli belgeleri yüksek yerlere kaldırın.
* Varsa afet ilk yardım çantasını yanınıza alın.
* Zarara yol açabilecek ya da zarar görebilecek eşyaları içeri alın.
* Su kaynakları kirlenebileceğinden, yedek içme suyunuzun olduğundan emin olun
* Suyun evi terk ettiği her yerden içeri de girebileceğini hatırlayın. Kum torbaları temin edin.
* Selin kullanabileceği ark, hendek, vadi ve kanyon gibi yerlerden uzak durun
* Açık alandaysanız en yüksek cisim siz olmayacak şekilde tepeye çıkın.
Sel sırasında "Güvende olun"
* Yüksek yerlere çıkın.
* Asla sel suyu içinde araba kullanmayın, ölümlerin %80 inin araç içinde olduğunu unutmayın.
* Aracınızı selden etkilenmeyecek bir yere çekin.
* Sel suyu, akıntı ya da nehirlerde yürümeye çalışmayın.
* Hızla akan 15-20 cm derinlikteki suyun bir insanı devirebileceğini akıldan çıkarmayın.
* Ev yada işyerinizi boşaltmanız gerekiyorsa elektrik, doğalgaz vb.. kapatın.
* Çok gerekli olmadıkça yolculuğa çıkmayın.
Selden sonra "Tedbiri elden bırakmayın"
* Binalardaki yapısal hasarı kontrol edin.
* Karanlıktaysanız mum değil el feneri kullanın.
* Sel suyu ile temas etmiş bütün gıda malzemelerini konserve dahil atın.
3. Buzda Kurtarma
Buz üzerinde yürüyerek, kişinin düştüğü yerin yanına kadar yaklaşılmamalıdır.
Karadan veya iskeleden yaklaşmak mümkün ise kurtarıcı, sopa uzatmalı ya da ipe bağlı can simidi atmalıdır. Mesafe uzaksa, sağlam buz üzerinde ipin yetişeceği uzaklığa kadar gitmeli, altına buzda kaymayacak türde tahta, kalas vb. koyup yatmalı, bu mesafeden ipe bağlı can simidini atmalı veya sopa uzatmalı ve kişiyi çekerek kurtarmalıdır.
Düşen kişi kıyıdan kurtarılacak kadar yakında değilse, 2-3 kişi, varsa altlarına buzda kaymayacak türden tahta, kalas vb. koyarak yatmalı ve birbirinin ayağından tutarak kişiye yaklaşmalı dır. En uçta olan kişi, uzun bir sopa uzatmalı, kurtarılacak kişi bunu tutmalı ve kişi çekilerek kurtarılmalıdır.
Ucunda ağır bir cisim (sağlam bir kum torbası vb.) bulunan uzun bir çamaşır ipi kıyıdan kurtarılacak kişiye fırlatılmalıdır. "Hayat ipi"ni tutan kişi çekilerek kurtarılmalıdır.
Ucunda kalın, eğilmeyen sivri çivi bulunan, sap kısmı tahta veya plâstik olan ve birbirine sap kısmından iple bağlı olan "Buz bizi" bulunan kişi, bunu kullanarak sağlam buz üzerinde kurtarılacak kişiye yaklaşmalı, yanında getirdiği ipi atmalı, bunu tutan kişi çekilerek kurtarılmalıdır.
Kurtaracak kimse yoksa düşen kişi, buz üzerindeki deliğin kıyı tarafını iki kolu ile basarak kırmalı ve kıyıya doğru ilerlemeli ve buz üstüne çıkmaya çalışmalıdır.
Tedbirli olup boynunun her iki yanında asılı olarak "Buz bizi" bulunduran ve düşen kişi, birdenbire gittiği yönün gerisine dönmelidir. Kıyı yönüne doğru buz bizlerini her iki eli ile aynı anda buza saplayarak vücudunu öne, sağlam buz üzerine doğru çekmelidir. Sonra aynı yöntem ile yüzükoyun yatmış olduğu buz üzerinde kayarak daha sağlam buz kısmına gelmelidir.
4. Çığda Kurtarma
Öncelikle tüm doğal afetlere karşı alınması gereken önlemler ve korunma yolları öğrenilmeli ve öğretilmelidir.
Kaza yeri tespit edilmeli ve ilgili kurumlara ( Polis, İtfaiye, Sivil Savunma Arama-Kurtarma Birlikleri, Acil Servis, ...) durum bildirilmeli ve yardımları istenmelidir.
Çığ ya da göçük alanında gelişebilecek her türlü olumsuzluklara karşı dikkat edilmelidir.
Bulunan cisim, elbise, kayak vb. varsa yerinden kaldırılmamalıdır.
İnsanların çığ ya da göçük altında kalması durumunda sakin ama hızlı, arama çubukları ya da sopalar kullanılarak (sağa-sola çevrilmek suretiyle), felaket bölgesi sırayla taranmalıdır.
Özel eğitim almış köpekler var ise, faydalanılmalıdır.
Kazazedeye ulaşılması halinde önce yüzü açılmalı, varsa ağzındaki kar, kum, çamur gibi yabancı cisimler temizlenmeli, göğüs kafesinin üzeri açılmalı, solunumu yoksa suni (yapay) solunum yapılmalıdır.
Bütün vücudu çığ ya da göçükten kurtarılmalı, üzeri örtülmeli, vücudunda kırık olabileceği düşünülerek mümkün olduğunca hareket ettirilmeden sedye ile (yoksa emprovize sedye ile) dikkatlice taşınmalıdır.
Çığ kazazedeleri kurtarıldıktan sonra hiçbir zaman doğrudan sıcak bir ortama sokulmamalıdır.
5. Yangında Kurtarma
Yangında, Gaz ve Duman Dolu Odalarda Arama ve Kurtarma:
Yangında, gaz ve duman dolu odalarda arama ve kurtarmada öncelikle şu husus çok iyi bilinmeli ve hiçbir zaman unutulmamalıdır!
Bir yangın karşısında;
Hayat kurtarılmalı
Alarm ve haber verilmeli ve
Yangın söndürülmeye çalışılmalıdır.
Yangınlarda oluşan gaz ve duman ortamında hem kurtarıcıların hem de yaralıların nefes alma güçlüğü vardır. Böyle bir durumda süratle hareket edilmelidir.
Yangına maruz kalan kişi, yangının, bulunduğu bölgeye gelmesini geciktirici önlemleri (kapıların ıslatılması, kapı kenarlarına ıslak bezler sıkıştırılması gibi) almalıdır.
Yanan binada mahsur kalanlar derhal tehlikeli bölgeden uzaklaştırılmalıdır.
Yanmakta olan binada bulunan kişi ve kurtarmaya giden personel sakin olmalıdır. Paniğe kapılmamalıdır.
Kurtarıcı, yanmakta olan ya da gaz ve duman oluşan ortama girerken şu hususlara dikkat etmelidir.
Varsa, ısıya dayanıklı elbise, kask ve eldiven giymelidir. "Solunum cihazı" (oksijen tüpü) takmalıdır.
İçeride bulunan yanıcı madde zehirli gaz çıkaran bir madde ise, kesinlikle "Solunum cihazı" takmalı veya o gazın cinsini tespit etmeli ve gaza uygun süzgeç takılı maske kullanmalıdır.
Solunum cihazı ve maske yoksa, kurtarıcı, giysilerini ıslatmalı, eldivenlerini takmalı, gaz, duman, toz ve topraktan etkilenmemek için ağız ve burnunu ıslak bir bezle kapatmalıdır.
Yangında el feneri ve kapıları açmak ve gerektiğinde kullanmak için küçük bir balta vb. bir alet bulundurmalıdır.
Dışarıda kalanlarla haberleşmeyi sağlamak için beline, koluna veya bacağına bir emniyet "kılavuz" ipi bağlamalıdır.
Kapıları çok dikkatli açmalıdır.
Girilecek kapının tokmağını, ısınmış olması ihtimaline karşı çıplak elle tutmamalıdır.
Kapı önünde dizleri hizasına çömelmeli, içeride oluşan basınç sonucu kapanmaması için bir ayağını kapının önüne koymalıdır. Taş, tuğla vb. maddeleri kapının önüne koyarak devamlı açık kalmasını sağlamalıdır.
Aleve doğru yönelmemeli, içeriden gelecek tehlikeye karşı kendisini ve bilhassa yüzünü korumalıdır. Başını arkaya doğru çevirerek soluk almaya çalışmalıdır.
Sıcaklık ve duman yukarıya doğru yayılır. Döşemeye yakın alanlarda ısı daha düşüktür. Duman daha azdır. Bu nedenle kurtarıcı bu mekanlara yere eğilerek ya da sürünerek girmelidir. Derin olmayacak şekilde nefes almalıdır.
İçeri girince yangının devam ettiğini görüyorsa pencereleri açmalı, gerektiğinde dışarıdaki yardımcıya "su" için emir vermelidir. Yalnız gaz ve duman var ise odaları iyice araştırmalıdır.
Gaz ve duman dolu odalarda kendiliğinden çıkamayacak durumda olanları ve yaralıları durumlarına uygun sürükleme usulü ile dışarı çıkarmalıdır.
Kurtarıcı, elbiseleri tutuşmuş kişinin üzerini baş tarafından ayak yönüne doğru battaniye, halı, palto vb. örtmeli, yanan yerin hava ile temasını keserek söndürmelidir.
Yanma söndükten sonra örtü malzemesi vücut üzerinden yavaşça kaldırılmalıdır.
Yanmakta olan kişinin koşması ve hareket etmesi, tutuşmuş elbise kısımlarının daha çok yanmasına yol açacaktır. Kurtarıcı, hareket halindeki kişinin üzerini, varsa bir örtü ile sarmalı ve yuvarlamalı, yoksa olduğu yerde yuvarlayıp söndürmelidir.
Yanmış elbiseleri dikkatli bir şekilde çıkarmalıdır. Günümüzde giydiğimiz kumaşların çoğu sentetik maddelerden yapıldığı için sıcakla erir ve deriye yapışır. Onun için elbiseleri yırtarak değil, deriye yapışan yerin etrafını keserek çıkarmalıdır.
Yanan yeri hemen, musluk, duş gibi bol ama hafif su akımı ile 20dakika soğutmalıdır. (Su hızlı ve sert çarpacak şekilde akıtılmamalıdır.) Yanık yerindeki ısıyı düşürmekle yanık etkisinin derinlere inmesi önlenir. Soğuk su şişliği azalttığı gibi ağrıyı da azaltır.
Sıcak yağ ya da kimyasal maddelerle bulaşmış olan elbiseleri hemen çıkarmalı ve yanan deri kısmı ve etrafını bolca soğuk su ile yıkamalıdır. Bu işlemleri yaparken kimyasal maddelerin ellerini yakmaması için dayanıklı eldiven giymeyi unutmamalıdır.
6. Kuyuda Kurtarma
Kuyudan, Oksijeni Azalan ve Zehirli, Parlayıcı - Patlayıcı Gaz Bulunan Ortamlardan Kurtarma:
İnsan yaşamı bakımından tehlikeli olduğu için bu gibi yerlerde kurtarma çalışmalarında, oksijen yetersizliği ve birikmiş zehirli gaz ihtimaline karşı şu hususlara dikkat edilmelidir:
Kuyulardan ve mağaralardan kurtarma durumlarında; gaz zehirlenmeleri olabileceğinden çevrede kişiyi kurtarabilecek başkaları yoksa bu gibi yerlere yalnız başına girilmemelidir.
Kurtarıcılar oksijen yetersizliği olan yerlere girerken mutlaka solunum cihazı (oksijen tüpü), zehirli gaz bulunan ortamlara (harp gazları gibi) girerken gaz cinsini tespit ederek, uygun filtreli gaz maskesi takmalıdırlar.
Solunum cihazı ve uygun filtreli gaz maskesi yoksa yeterli hava sağlanıncaya kadar o yere girilmemelidir. Zorunluluk olması halinde ağız ve buruna ıslak bez bağlanarak girilmelidir.
Başa bir şey düşmesi riski varsa, koruyucu başlık giyilmelidir.
Elin kesilmesi, yırtılması riski varsa, eldiven giyilmelidir.
Karanlık yerlere girilirken pilli el feneri bulundurulmalıdır.
Birikmiş zehirli, parlayıcı-patlayıcı gaz ihtimaline karşı;
Elektrik ana şalteri indirilmelidir. Sigorta çıkarılmalıdır. Elektrik akımı bu yollarla engellenemiyorsa elektrik düğmeleri çevrilmemelidir. Düğmeyi çevirmekle çıkabilecek kıvılcım patlamaya yol açabilir.
Bu ortamlara sigara, kibrit, çakmak, gaz lambası vb. gibi yanıcı maddelerle girilmemelidir.
Varsa, fan cihazı ile kapalı ortama temiz hava verilmeli veya o ortamdaki zehirli gaz temizlenmelidir.
Fan cihazı yoksa kişi kurtarılmadan önce zehirli ve zararlı gaz bulunan odanın kapısı ve pencereleri (gerekiyorsa kırılarak) açılmalı, havalandırılması sağlanmalıdır.
Mahsur kalan kişiye ulaşıldığında öncelikle solunumu kontrol edilmeli, gerekiyorsa suni (yapay) solunum yapılmalıdır.
Patlama tehlikesi yoksa ve zehirli gazın bulunduğu ortam garaj vb. gibi küçük bir alanı kapsıyorsa, kurtarıcı soluğunu bir süre tutup, kişiyi çekerek dışarı çıkarmalıdır.
Kazazedenin kaza ortamından çıkartılması sırasında en kolay ve zararsız yol öncelikle denenmelidir.
Teknoloji ve profesyonel bilgi gerektiren durumlarda itfaiye, askerî birlik, emniyet, sivil savunma, sağlık kuruluşları gibi birimlerden yardım istenmelidir.
7. Elektrik Çarpmalarında
Elektrik çarpan kişiye kesinlikle çıplak elle dokunulmamalıdır.
Sigorta çıkarılmalı ya da ana şalter indirilmelidir. Alete ait fiş çıkarılmalıdır. Bunlar yapılamıyorsa, ayaklara kauçuk ayakkabı veya terlik, ellere lâstik eldiven giyilerek, bıçak veya makasla elektrik teli kesilmelidir. (Çıplak elle veya altı kösele ayakkabı ile yere basılarak elektrik teli tutulmamalıdır.)
Bunlar yapılamıyorsa, elektrik çarpan kişinin elektrik teliyle bağlantısını kesmek için kuru sopa, tahta, deri kemer, kalın gazete tomarı ya da ip kullanılmalıdır. Bu gereçlerden bulunulabileni elektrik çarpan kişinin beli hizasına getirilmeli, kişiye temas etmeden iki ucundan tutularak çekilmeli ve kurtarılmalıdır. Kurtarıcı da ayaklarının altına kuru gazete kâğıdı koyarak yerle vücut arasındaki ilişkiyi kesmelidir.
8. Yıldırımdan Korunma Yöntemleri
Yıldırım Nedir, Nasıl Oluşur?
Yıldırım, bulut ile yer arasında meydana gelen yüksek gerilimli bir elektrik boşalmasıdır. Yıldırımın meydana gelebilmesi için bulut ve yerin farklı elektrik yüklerine sahip olması ve belirli bir potansiyel farka erişmesi gerekmektedir. Genellikle bulutun yere yakın olan bölümleri negatif, yer ise pozitif yüklü elektriğe sahiptir. Bazı koşullarda bunun tersi de olabilir. Bulutla yer arasındaki potansiyel farkı artarak belirli bir değere eriştiğinde, hava iletken olmamasına rağmen hava içerisinde iletken bir kanal oluşur ve elektriksel boşalma başlar, yani yıldırım meydana gelir. Yıldırım olayı, her ne kadar yıldırım düşmesi olarak bilinse de bulut ile yer arasındaki negatif ve pozitif elektrik yüklerinin pozisyonlarına göre bazen buluttan yere doğru, bazen de yerden buluta doğru olmaktadır.
Yıldırım, sadece dikey gelişmeli bulut olan kümülonimbus (Cb) bulutunun varlığında oluşabilir. Normal bir vatandaş için Cb bulutunu tespit etmek zor olabilir, ancak sağanak yağış, şimşek ve gök gürültüsünün olması, Cb bulutunun varlığını gösterir.
Yıldırım olayında ortaya çıkan enerji yaklaşık 1010 joule kadar olup bu enerji saniyenin milyonda biri zarfında geçtiği hava sütununun sıcaklığını 15000 °Cye kadar ısıtabilir. İşte yıldırımın yakıcı ve yıkıcı etkisi açığa çıkan bu enerjinin sonucudur. Bir insana yıldırım çarpma olasılığı 600 binde birdir. Yıldırım çarpmış bir kazazedeye dokunmak tehlikeli değildir. Dokunulduğu zaman çarpılma tehlikesi yoktur.
Yıldırımdan Nasıl Korunmalı?
Yıldırım oluşmasında meteorolojik şartların yanı sıra yer yüzeyinin durumu da çok önemlidir. Yüksek binalar, ağaçlar ve metalik eşyalar gibi iyonlaştırıcı malzemeler yıldırım oluşumu için uygun koşullar hazırlarlar. Can ve mal kaybını en aza indirebilmek için aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınmalıdır:
* Yüksek bina ve yapılarda (minare gibi) paratoner (yıldırımsavar) kullanılmalı.
* Yıldırım riski olan havalarda ağaç, bayrak ve telefon direkleri gibi yüksek objelerden uzak durulmalı.
* Metalik eşyalardan uzak durulmalı ancak otomobillerin lastikleri yalıtkan olduğu için otomobil içleri güvenli yerlerdir.
* Açık arazide iseniz yere çömelerek oturun, kesinlikle yere yatmayın.
* Su üzerinde iseniz derhal karaya çıkmaya çalışın.
* Şemsiye gibi sivri metal içeren eşyaları kullanmayın.
* Açık arazide gruplar halinde durulmamalı.
* Elektrikli eşyaları fişlerinden çekin mümkün olduğunca kullanmayın.