Anne adayı ve doğacak bebeğin sağlığı için hamilelik boyunca belirli aralıklarla bazı muayeneler ve testler yapılmalıdır. Yapılan bu incelemeler ilehamileliğin sağlıklı seyredip etmediği öğrenilir.Doğumdan önceki dönemde rutin kontroller ile, anne adayı ve bebekte oluşabilecek olası risklerin önceden saptanması ve bunlara göre önlem alınması önemlidir.
ULTRASONUN FAYDALARI
Bugüne kadar yapılmış çalışmalarda, ultrasonografinin bebek ve anne üzerine zararlı bir etkisi gözlenmemiş, aksine ultrasonografinin faydaları söz konusu… Şöyle ki:
* Hamile kalındıktan sonraki en erken dönemde, yaklaşık 3 hafta sonra, gebelik saptanabilir.
* Kanamalarda ve düşük tehditlerinde bekleyip beklememe kararını verdirir.
* Dış gebeliklerin erken tanınıp ameliyatsız veya erken tedavilerini sağlar.
* Gebelik ürününün (embriyo-fetus) canlı olup olmadığını belirler.
* İkiz ve çoğul gebeliklerin erken tanınmasını sağlar.
* Bebeğin suyu, kordonu ve eşi (plesanta) hakkında bilgi verir.
* Bebekteki iç ve dış organ anomalilerinin (özürlülük) bir kısmını gösterir.
* Bebekteki anomali hakkında bilgi verir.
* Bebek ağırlığının belirlenmesine yardımcı olur.
* Bebekte oluşabilecek gelişme geriliğini erken dönemde gösterir.
* Doppler yardımı ile bebeğe giden kan akımı hakkında bilgi verir.
* Bebeğin o anki sağlık durumu hakkında bilgi verir.
* Doğumun gerçekleşeceği günleri tahmin eder.
* Doğum şeklinin (normal-sezaryen) belirlenmesine yardımcı olur.
KAÇ KEZ ULTRASONA GİRECEKSİNİZ?
Hamileliğin başı, ortası ve sonunda olmak üzere en az üç defa (7, 20, 34. haftalarda), riskli gebeliklerde en az beş defa (7, 12, 22, 32, 38. haftalarda) yapılmalıdır. Ancak değişik durumlarda kaç kere ve ne zaman ultrasonografi yapılması gerektiği hekim tarafından belirlenir. Her ay yapılmasının anne ve bebek sağlığına olumsuz bir etkisi yoktur.
Ve işte ultrasonografi ile ilgili olarak diğer akla gelebilecek sorular ve cevapları :
- Hamileliğin ilk aylarındaki problemlerde ve erken doğum riski olanlarda vaginal ultrasonografi yapılması sakıncalı mıdır?
Tam tersine, bu gibi problemlerde vaginal ultrasonografinin yapılması daha faydalıdır.
- Kimler ayrıntılı ultrasonografi yaptırmalıdır?
Özellikle yüksek riskli gebeler ayrıntılı ultrasonografi yaptırmalıdır. Ancak şartlar elveriyor ise tüm gebelerin ayrıntılı bir tetkikten geçmesinde fayda vardır.
- Ultrasonografi ile bütün anormal bebekler veya organlar tanınabilir mi?
Önemli fetal malformasyonların yarıdan fazlası gebeliğin 22. haftasından önce saptanmakla birlikte, bazı sindirim ve boşaltım sistemi problemleri ancak daha ileri dönemlerde tespit edilebilirler. Bu nedenle özellikle yüksek riskli gebelerde incelemenin sürekliliği esastır. Burada önemli olan hususlar: Fetal anatominin tatminkar şekilde görüntülenebileceği ve malformasyonun güvenilir olarak belirlenebileceği en erken gebelik haftasında incelemeyi yapmaktır.
Ayrıca görüntülemenin en kolay yapılabildiği ve legal olarak gebeliğin sonlandırılabileceği en geç gebelik haftasını geçirmemek de önemli bir konudur.
GENETİK ANALİZ NEDİR?
Bebeğin kromozom sayısını ve yapısını araştırmak amacı ile iki ayrı dönemde yapılırlar:
1- Döllenmenin hemen sonrasındaki dönem (Preimplantasyon): Embryo biyopsisi
2- İmplantasyon (rahime yerleşme) sonrasında:
- Villus biyopsisi (10-12. hafta),
- Amniyosentez (15-20. hafta),
- Kordosentez (18-37. hafta)
- Hangi yönteme daha sık başvurulur, neden?
Bunların içinde en sık yapılanı ve bebek için en güvenli olanı amniyosentezdir. Ancak gerektiğinde kordondan kan veya plasentadan da doku örneği alınabilir. Tanısal yöntemlerden her birinin kendine has avantaj ve dezavantajı vardır. Bu işlemlerin,
başarısızlık oranları, uygulanacağı gebelik haftası ve maliyeti farklılık gösterir.
- Risk nasıl saptanır?
Anne adayının öyküsü dinlenerek, ultrasonografi ile izleyerek, tarama testleri yapılarak kombine risk oranı belirlenmeye çalışılır.
- Bebek veya anne bu nedenle riske girer mi?
Anne çok nadir olarak, bebek ise yapılan girişimin şekline göre yüzde .5-1 oranında düşük riski ile karşı karşıya kalabilir.
- Bu girişimler ağrılı mıdır?
Anne adayları genellikle ağrı hissetmez veya çok az ağrı hissettiklerini ifade ederler.
- Çok önemli bir problem ile karşılaşıldığında (kromozom anormalliği gibi) gebelik sonlandırılabilir mi?
Aile kabul ederse ve bebek dış dünyada yaşama kabiliyetini kazanmamış ise evet.
DOĞUM ÖNCESİ KONTROLLERDE DİĞER YÖNTEMLER
Kromozom Hastalıkları Tarama testleri: Gebeliğin 11-14. veya 15-21. haftaları arasında özellikle Down Sendromu ve diğer kromozom anomalilerini erken tanıma amacı ile anne adayından kan alınarak yapılırlar. Kesin tanıdan çok, riskli gebelikleri ortaya çıkartırlar. Maliyetleri yüksek değildir.
Renkli Doppler Ultrasonografi: Bebek ve annedeki kan dolaşımı sorunlarının erken teşhis edilmesi ve gerekli önlemlerin erken alınmasını sağlar.
Kardiyotokografi (NST): Gebeliğin son aylarında ve doğum sırasında bebeğin kalp atımlarının ve annedeki kasılmaların izlenmesini sağlar, sıkıntıda olan bebekleri önceden belirler, doğumdan önceki dönemde olabilecek bebek kayıplarını azaltır.
Rutin kan-idrar tetkikleri: Gerekli durumlarda enfeksiyon etkenlerinin, taşıyıcılık durumlarının araştırılmasını sağlar.

