Hesap Kavramı
Bilançoyu oluşturan her bir unsurda (varlık,sermaye ve borçlar da)dönem içindeki artış ve azalışları gösteren çizelgeye hesap denir.
Hesapları genelde :
B HESAP ADI A
Şeklinde gösteririz. Sol taraf borç ,sağ taraf alacak olacaktır.
Hesaplar tekdüzen hesap planına göre düzenlenmiştir .Bilanço ve gelir tablosu hesapları ayrı ayrı düşünülecektir.
Bilanço hesaplarında hangi hesaba giriş varsa borç kaydı, hangi hesapta çıkış varsa o hesaba alacak kaydı yapılır.
Gelir tablosu açısından ise ilk kayıtta bütün gider hesaplarına borç, gelir hesaplarına alacak yazılır.
Örnek: İşletmenin bankadaki hesabına faiz geliri gelmiştir.
Banka Giriş Borç
Faiz geliri Alacaklı
-----------/----------
Banka
Faiz Gelirleri
----------/-----------
Hesaplara İlişkin Kavramlar
1-Borç ve alacak tarafı ; Sol taraf borç sağ taraf alacak
2-Hesabı borçlandırmak,alacaklandırmak ; Sol tarafa kayıt borçlandırılır,sağ tarafa kayıt alacalandırılır.
3-Hesap açmak ;Bir işlemde hesabın borç yada alacak tarafına ilk defa yazılmasıdır.
4-Hesap kalanı ; Borç ve alacak tarafları arasındaki farktır .Borç tarafı fazla ise borç kalanı alacak tarafı fazla ise alacak kalanı verir.
5-Hesabın kapalı olması borç ve alacak tutarlarının eşit olmasıdır.
6-Aktif hesaplar ;Varlıkları oluşturan ve borç kalanı veren hesaplardır.
7-Pasif hesaplar ; Pasifte yer alan alacak kalanı veren kaynak niteliği taşıyan hesaplardır.
Hesap İşleyişleri:
Örnek:A işletmesi 100.000.000 .- TL ‘lik malı peşin almıştır.
Mal hesabı Alış (giriş) Borç (+) artış
Kasa hesabı Çıkış (ödeme) Alacak (-) Azalış
B Mal Hesabı A B Kasa hesabı A
---------------------- ------------------------
Bilanço hesaplarını işleyişinde :
1-Varlıklardaki artış için varlık hesapları borçlandırılır. Azalış için alacalandırılır.
2-Sermaye ve borçlardaki artış için sermaye ve borçlara ait hesaplar alacalandırılır. Azalış için borçlandırılır. NOT: Pratikte muhasebenin temel kuralı olarak işlem yaparken hangi hesaba giriş varsa borç ,hangi hesaptan çıkış varsa alacak yazılır.
Sermayedeki Değişimlerin Gelir Ve Gider Hesaplarında İzlenmesi
İşletmenin öz sermayesini etkileyen günlük işlemler için gelir ve gider hesapları diye adlandırılan sonuç hesapları kullanılır. Dönem sonunda bütün gelir ve giderler dönem kar ve ya zararı hesabına devredilerek kapatılır. Bunun sonucunda işletmenin faaliyet sonucu olacak kar veya zarar ortaya çıkar. Bütün gelirlerin öz sermayeyi
arttırıcı giderlerin öz sermayeyi azaltıcı etkisi vardır.
Hesapların Sınıflandırılması
Bilançodaki sınıflandırmanın yanında hesapların işleyişi kayıtların temel olup olmamasına göre ve mali nitelikteki işlemleri etkilerine göre gruplara ayrılır.
1- Düzenleyici Hesaplar : Asli hesapları etkileyerek gerçek değerlerini almalarını sağlayan hesaplarıdır. İlgili hesapların altında eksi kalem olarak gösterilir.
2- Asli Hesaplar: Varlıkları kaynakları,gelir ve giderleri direkt olarak belirten hesaplardır.
Örnek: Tek düzen hesap planındaki bütün ana hesaplar ,kasa hs ,mal hs. gibi...
3- Geçici Hesaplar: Tamamlanamayan işlemler ve ya belirli bir süre kullanılan hesaplardır.
Örnek: Nedeni bilinmeyen giderlerin izlendiği diğer olağan dışı gider ve zarar hesabı gibi.
4- Nazım Hesaplar: Hem aktif hem pasif karakterli hesap olup işletmenin ana faaliyet konusunda artış veya azalış getirmeyen işlemlerin izlediği hesaplardır.
Örnek: Kasa noksanı ,kanunen gider kabul edilmeyen hesap ,nazım hesaplar olarak ,izlenir.
Hesaplar kaps***** göre
1-Ana hesaplar
2-Yardımcı hesaplar olarak ikiye ayrılır.
HESAP PLANI
Bir işletmede kullanılacak hesapların genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri doğrultusunda sistemli ve gruplaşmış olarak yer aldığı listeye hesap planı denir .Hesap planı düzenlenirken şu noktalara dikkat edilmelidir.
1- Bilanço ve gelir tablosunun aydınlatıcı ve çabuk düzenlemesini sağlamaktadır.
2- Gerektiğinde istenilen ana hesaplar ve yardımcı hesaplar açıklanabilmelidir.
3- Hesap planının yapısı her değişiklikte bütünü etkilemeyecek şekilde düzenlenmelidir
1994 yılından itibaren Tek Düzen Hesap Planı uygulama zorunluluğu getirilmiştir.
Tek düzen hesap planına göre hesaplar 9 ana gruba ayrılılar:
1-Dönen varlıklar
2-Duran varlıklar
3- Kısa vadeli yabancı kaynaklar (kısa vadeli borçlar)
4- Uzun vadeli yabancı kaynaklar (uzun vadeli borçlar)
5- Öz kaynaklar
6- Gelir tablosu hesapları ( gelir ve gider hesabı)
7- Maliyet hesapları (Üretim işletmelerinde)
8- Serbest
9- Nazım hesaplar
HaNıM aGa - 06.08.2009 - 01:29