Coğrafi keşifleri ilk kim başlatmıştır?
Coğrafî keşifler, 15. yüzyıl ve 16. yüzyıllarda Avrupalılar tarafından yeni ticaret yollarının bulunması amacıyla başlattıkları ve yeni okyanusların ve kıtaların bulunmasıyla gerçekleşmiş olan keşifleri ifade eder. Bilimsel bir merak ve yeni ufukların keşfedilmesi duygusu sözkonusu olmakla birlikte temelde bu keşifler özellikle 15.yüzyıldan itibaren açık bir şekilde ekonomik nedenlerden kaynaklanmıştır. İlk keşif denemeleri, Atlantik Okyanusu ve Afrika kıyılarına doğru, 14. yüzyılın başlarında Fransız ve Cenevizli gemiciler tarafından yapılmıştır. Kanarya Adaları ve Azor Adaları keşfedilmesi, bu girişimlerin sonucudur.
Keşiflerin belli başlı nedenleri şunlardır;
* Avrupa'da coğrafya bilgilerinin artması ve gemicilik deneyiminin çoğalması, pusulanın ögrenilmesi.
* Avrupanın kendinde olmayan ama Doğu uygarlıklarında olduğunu bildikleri zenginliklere (Baharat, ipek ve diger maddi kaynaklara) ulaşmak için yeni, kısa ve ucuz yol arayışı.
* Özellikle İspanyol ve Portekiz krallıklarınca, değerli madenlere ulaşılması için gemicilerin desteklenmesi.
* Hiristiyanlık dininin ve Avrupa kültürünün yaymak istenilmesi.
* Artan bilgilerin de etkisiyle dünyanın tanınmak istenilmesi.
* Pusulanın geliştirilmesi
* Sağlam gemilerin yapılması
* Coğrafya bilgisinin artması ve cesur gemicilerin yetişmesi
* Avrupada bu gelişimleri takip eden dönemde doğuya ulaşmak isteyen gemiciler,İspanya ve Portekiz krallıklarından aldıkları yardımlarla açık denizlere açıldılar
Kristof Kolomb (1451-1506), 1492'de Amerika Kıtası'na ulaştığında, gerçekte hem daha ucuz hem daha kısa yoldan Asya'ya ulaşma arayışı içindeydi. Çünkü buradan baharat ve benzeri maddeleri ucuz ve hızlı taşımak gibi bir sorun sözkonusuydu. Portekizli gemici Bartolomeu Dias'ın Ümit Burnu'nu bulmasından sonra Vasko dö Gama, buradan dolaşarak Hint Okyanusu ve Hindistan'a ulaştı. Portekizli Macellan ve Del Kano, dünyayı dolaşarak geçtiler ve bunun sonucunda dünyanın yuvarlaklığına dair kesinleştirici sonuclara ulaşmışlardır. Venedikli gezgin Marko Polo (1254-1324) Asya gezilerinin anlatımlarıyla Avrupa'nın Doğu uygarlıklarını tanımasını sağlamıştır.
Keşiflerin sonuçları
Reform ve Rönesans hareketlerinin etkileriyle gelişmiş oldukları gibi kendileri de bu hareketlerin gelişimini etkilemişlerdir. Bu keşifler sonucunda Avrupa yeni kıtalara yayılma ve onların zenginlik kaynaklarını ele geçirme olanağı elde etmiştir. Avrupa düşüncesi ve kültürü, evrensel bir değer olarak bu süreçten itibaren yayılmaya ve egemen kılınmaya başlanmıştır. Bunu yaparken Avrupalılar, yerli halkları ve yerel yaşamı dağıtmış ve hatta yok etmiş, avrupa kültürünü egemen kılma sürecini şekillendirmiştir. Hem doğal hem de kültürel farklılıkları yok eden bir süreç olmuştur bu. Klasik Sömürgecilik olarak bilinen sömürgecilik süreci bu dönemle başlamıştır.
Bunun yanı sıra, coğrafî keşiflerin sonucunda, sözkonusu dönemdeki öteki bilimsel devrimlerle de birleşerek tüm bir dünyayı/evreni kavrayış tarzı değişime uğramıştır. Bu kavrayış değişikliği sonucunda ve bu süreçte dünyanın düz değil yuvarlak olduğu, kendi etrafında ve güneşin etrafında döndüğü, evrenin merkezi olmadığı ortaya çıkmış, bunların sonucunda tüm bir evren kavrayışı değişime ugramıştır. Kopernik devrimi denilen zihniyet değişikliginin kaynaklarından birisinin de coğrafi keşifler olduğunu söylemek yanlış olmaz.
1. Dünya'nın yuvarlak olduğu ispatlandı bunun sonucunda da kiliseye olan güven azaldı.
2. Kakao,vanilya,domates,patates gibi yeni bitki türleri ve hayvan türleri keşfedildi.
3. Yeni yerler tanındı.
4. Avrupa'da zenginliğin kaynağı toprak olmaktan çıkıp maden olmuştur.
5. Hristiyanlık yeni yayılma alanları buldu.
6. Yeni kültürler keşfedildi.
7. Ticaret yolları yer değiştirdi.
8. Atlas Okyanusu limanları önem kazandı.Akdeniz limanları önem kaybetti.
14. yüzyılın sonlarından başlayarak 16. yüzyıla kadar avrupalıların yeni ticaret yolları keşfetmek adına yeni deniz yolları araması sonucu oluşturdukları organizasyon, gezi amerika'da dahil pek çok popüler kıtanın keşfiyle son bulmuştur.
15. yüzyılda özellikle bir çok avrupa ülkesi, avrupada son derece pahalı olan ipek ve baharat'ın önemini anlamış ve hindistan'a ulaşmanın, ticaret yapmanın bir yolunu aramasıyla başlamıştır. hindistan'a karadan ulaşmak o dönem ve koşullar içinde oldukça zorluydu bu yüzden hindistan'a ulaşmanın yeni bir deniz yolunun keşfedilmesiyle mümkün olacağı fikri pek çok krala cazip gelmiştir, lakin bu fikirlerle pek çok pinti kral bile hazinesinden yüklü miktarda servet ödemiştir dönemin önde gelen denizcilerine.
özellikle portekiz tahtına prens henry'nin tahta geçmesiyle başlayan coğrafi keşifler, onun kurduğu okullardan çıkmış vasco de gama, bartolomeo diaz gibi pek çok ünlü denizcilerle başarılı sonuçlar elde etmiştir.
ancak bugun amerika'yı keşfetmesiyle ünlünen ve en popüler denizci olarak tanınan kolomb bile amerika kıtasına doğru gitmeyi tercih ederken yeni bir kıta için değil, dünyanın diğer tarafından dolanıp hindistan'a ulaşabileceğini düşünmüş ve ispanyol ve portekiz krallarına bu şekilde bir fikir ortaya atarak desteğini almaya çalışmıştır, ancak bunun imkansız günümüz şartlarında anlaşılacaktı.
MARDINLI1986 - 14.04.2009 - 21:18