Lise 2. Sınıfı 2012-2013 Yılı 11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Yayınları Kitabı Cevapları – 2012-2013 Eğitim Öğretim Dönemi EKOYAY Dil Ve Anlatım Dersi Kitabının Cevaplarını Kaprili Kenan Nickli Arkadaşımızın isteği üzerine sizlerle paylaşmak istiyoruz. Sizlerde konumuza yorum kısmından katkıda bulunabilirsiniz arkadaşlar.
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları sayfa 3
1. Soru : Bilimde sınıflandırmaya niçin ihtiyaç duyulmuştur?
Cevap : Bilgi alanının genişlemesi ile bilimde sınıflandırmaya ihtiyaç duyulmuştur. Bu sınıflandırmayla konuların birbirine bağlanması ve anlaşılması kolaylaşmıştır.
2. Soru : Sınıflandırma yapılırken nelere dikkat edilir?
Cevap : Sınıflandırma yapılırken amaç konuları birbirine bağlamak olduğu için konuların çeşitli yönlerden benzer özelliklerine ve ilişkilerine dikkat etmek gerekir.
3. Soru : Edebiyattaki “kurmaca” ve “gerçeklik”ten ne anlıyorsunuz?
Cevap : Edebiyatta gerçeklik; somut olarak var olan bir durumun hiçbir müdahaleye uğramadan ifade edilmesidir. Kurmaca ise bu ifadeye duygu ve hayallerin katılmasıdır.
4. Soru : “Göstermeye bağlı türler” ve “anlatmaya bağlı türler” ifadeleri size neleri çağrıştırıyor?
Cevap : Göstermeye bağlı türler bir olay veya durumun sahnede canlandırılmasına anlatmaya bağlı türler de bu olay veya durumun yer zaman kişiler ve olay örgüsüne bağlanılarak anlatılmasına dayanır.
5. Soru : Dil günlük hayatta daha çok hangi işlevde kullanılır?
Cevap : Dil günlük hayatta daha çok göndergesel işlevde kullanılır.
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları sayfa 5
1. Yukarıdaki metin “estetik zevk vermek” ya da “heyecan uyandırmak” için mi yoksa “bilgi vermek” için mi yazılmıştır? Açıklayınız.
Cevap : Verilen metin yazarın lise yıllarında bulunduğu Ankara ve çevresi hakkında bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Yani yazar yaşadığı anılarını anlatmıştır.
2. Metinde verilen bilgilerin doğruluğunun yada yanlışlığının kanıtlanabilirliğini açıklayınız.
Cevap : Yazarın verdiği bilgileri belli bir yere ve zamana bağlaması bilgilerin kanıtlanabilirliğini ortaya koymuştur.
3. Metinde anlatım türlerinden hangilerinin kullanıldığını örnekle açıklayınız.
Cevap : Metinde yazar yaşadıklarını anlatırken öyküleyici anlatımdan yaşadığı çevreyi anlatırken betimleyici anlatımdan yararlanmıştır.
“Yozgat’tan ayrıldıktan 5 gün sonra kimi yerlerde kala kala… Pencereleri yapının genişliğine oranla küçük ve…” gibi cümleler bunlara örnek olabilir.
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları sayfa 8
1. Yazar “Miras Keçe” hikayesini okuyucuya bilgi fermek amacıyla mı yoksa okuyucuyu kendi kurduğu dünyaya çekmek amacıyla mı yazmıştır?
Cevap : Yazari hikayeyi okuyucuyu kendi kurduğu dünyaya çekmek amacıyla yazmıştır.
2. “Eski Ankara” ile “Miras Keçe” metinlerini öğreticilik ve sanatsal işlevi yönünden karşılaştırınız.
Cevap : “Eski Ankara” metni bilgi vermek amacıyla yazılmış öğretici bir metin “Miras Keçe” metni ise sanatsal işlevi olan kurmaca bir metindir.
3. “Eski Ankara” ve “Miras Keçe” metinlerinde kişi zaman mekan ve olaylarda değişiklik yapılıp yapılamayacağını belirleyiniz. Belirlediğiniz sonuçlar sizi öğretici ve sanatsal metinlerin hangi özelliğine götürmektedir?
Cevap : Öğretici metinler gerçekliği olduğu gibi değiştirmeden verdiği için kişi zaman mekan ve olaylarda değişiklik yapılamaz. Kurmaca metinler ise var olan gerçekliğe sanatçının duygu ve hayallerini katmasıyla oluştuğu için bu unsurlarda değişiklik yapılabilir.
4. “Eski Ankara” ve “Miras Keçe” metinlerinden hangisinde üslup kaygısı söz konusudur?
Cevap : “Miras Keçe” metni sanatsal bir metin olduğu için üslup kaygısı ön plandadır.
5. Dil “Miras Keçe” metninde ağırlıklı olarak hangi işlevinde kullanılmıştır?
Cevap : “Miras Keçe” metninde dil ağırlıklı olarak göndergesel işlevinde kullanılmıştır.
6. “Miras Keçe” metninde hangi anlatım türleri kullanılmıştır? Bu türlere örnekler veriniz.
Cevap : “Miras Keçe” metninde öyküleyici anlatım coşku ve heyecana bağlı anlatım türleri kullanılmıştır.
“Sonra bir gün mutfakta çamaşırcının küçük iskemlesi üzerinde gördüm. Orada dört kat edilip bırakılmıştı… Adeta bacak bak üstüne atmıştı gururlu bir hali vardı…” cümleleri bu türlere örnek verilebilir.
7. “Eski Ankara” ve “Miras Keçe” metinlerinin sorularına verdiğiniz cevaplardan hareketle öğretici ve sanatsal metinlerin özelliklerini maddeler halinde yazınız.
Cevap :
* Öğretici metinlerde amaç okuyucuya bilgi vermektir.
* Sanatsal metinlerde amaç yazarın okuyucuya kendi dünyasını yansıtmak istemesidir.
* Öğretici metinlerde üslup kaygı ön planda değildir.
* Sanatsal metinlerde üslup kaygısı ön plandadır.
* Öğretici metinlerde dil göndergesel işlevinde kullanılır.
* Sanatsal metinlerde de dil göndergesel işlevinde kullanılır.
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları 10.Sayfanın Cevabı
1.soru…..anlatmaya ve ve göstermeye bağlı metinlerin ortak yönleri;metinlerin yapısının zamanmekanolay örgüsü ve kişiler unsurları üzerinde kurulması hem anlatmaya hem de göstermeye bağlı metinlerin birer edebi eser olmasıdır….farklı yönleri ise;anlatmaya dayalı metinlerin bir olayı ve durumu anlatmak göstermeye dayalı metinlerin göz önünde canladırmak yani göstermek amacıyla yazılmalarıdır.anlatmaya dayalı metinlerde tasvirlerine yer verilirkengöstermeye dayalı metinlerde parantez içi ifadelere yer verilir
2.soru…..göstermeye bağlı metinlerdekiparantez içi açıklamalar anlatmaya bağlı metinlerde kullanılmaz.bunların yerini tasvirler ve tahliller alır
3.soru…..metinde dil ağırlıklı olarak göndergesel işlevde kullanılmıştır.
sayfa 11
3. Etkinlik Tablo
Sözlü Anlatım : Söylev Konferans Açık Oturum Sempozyum Forum Münazara Röportaj Mülakat
Öğretici Metin : Mektup günlük anı biyografi gezi yazısı sohbet deneme makale eleştiri roman hikaye
Göstermeye Bağlı Metin : Tiyatro
Anlatmaya Bağlı Metin : Hikaye masal fabl fıkra
Sayfa 12 Hazırlık bölümünü siz kendinize göre yapıyorsunuz.
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları Sayfa 2o / 2.Etkinlik
Anlatmaya bağlı metinler : Çocuklar Okyanuslarda yaşam ve Küçük Kızım Su’ya
Göstermeye bağlı metinler : Oyunculuk Sınavı
3.Etkinlik
Metinleri anlatımına göre sınıflandırdım . .
Anlatmaya ve göstermeye bağlı metinlerin Ortak özellikleri :
- İnsana özgü bir gerçekliğin kurmacanın imkanlarıyla yorumlanması dönüştürülmesi
- Bir olay örgüsünde birleşip bütünleşerek bir araya gelen kişi mekan zaman gibi ögeler yardımıyla insana özgü soyut gerçekliğin somutlaştırılmasıdır.
Anlatmaya ve göstermeye bağlı metinlerin Farklı özellikleri :
Anlatma ve gösterme kelimeleriyle ifade edilen anlatma biçimlerindedir.
Çocuklar:
Yazılış Amacı : Okuyucuyu kendi kurduğu dünyaya çekmek.
Gerçekliği: Kurmaca
İşlevleri: Sanatsal
Okyanuslarda Yaşam:
Yazılış Amacı: Bilgi vermek amacıyla yazılmıştır.
Gerçekliği: Gerçek
İşlevleri: Bilimsel
Oyunculuk Sınavı:
Yazılış Amacı : Sahnelemek.
Gerçekliği: Kurmaca
İşlevleri: Sanatsal
Sayfa 20: 2.Etkinlik
Anlatmaya Bağlı Metinler: Küçük kızım Su’ya Çocuklar Okyanusda yaşam
Göstermeye bağlı metinler: Oyunculuk sınavı
2012 Yılı 11.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları (Ekoyay Yayınları) (Yeni Kitap)
11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Kitabı Cevapları Sayfa 21: 3.Etkinlik
Anlatmaya bağlı eserler ile göstermeye bağlı eserlerin benzerlik ve farklılıkları:
Benzerlikleri:
1. Her iki tür de bir olay çevresinde gelişir. Bu temel olayın etrafında daha küçük çapta gelişen olaylar yer alır.
2. Her iki türde de insanların başlarından geçen ya da geçebilecek nitelikteki olaylar gösterilir.
3. Olaylar belirli bir zaman diliminde geçer.
4. Anlatılan olaylardan etkilenen insanlar ya da varlıklar vardır. Bunlara eserin kahramanları denir. En çok etkilenen varlığa eserin başkahramanı (başkişisi) denir.
5. Olayın serim düğüm ve çözüm bölümleri bulunur. Yani olayın bir başlangıcı gelişmesi ve sonunda da çözümlenişi vardır.
6. Ele alınan olayların anlaşılması için tasvirlere ya da dekorlara yer verilir.
7. Metinlerin bir yazarı vardır.
Farklılıkları:
1. Anlatmaya bağlı türlerde olayın mutlaka bir anlatıcısı vardır. Bu anlatıcı olayı ilahî bakış açısıyla kahramanın bakış açısıyla ya da gözlemci bakış açısıyla anlatır.
2. Göstermeye bağlı eserlerde sosyal hayatta karşılaşabileceğimiz olaylar sahnede gösterilir.
3. Eserdeki olaylar aktör (erkek oyuncu) aktris (bayan oyuncu) adı verilen oyuncular tarafından canlandırılır. Sosyal yaşamın ve insan karakterinin eleştirisi yapılır.
4. Bu iki tür arasında kullanılan dil ve anlatım biçimi de birbirinden farklıdır. Anlatmaya bağlı eserlerde uzun ve kurallı cümleler kullanılırken göstermeye bağlı eserlerde günlük konuşma dili kullanılır. Cümleler daha açık ve kısadır. Söylenen sözün izleyici tarafından anlaşılması beklenir bunun için daha açık ve kısa cümleler kullanılır. Konuşma dilinin canlılığı sahnede yansıtılır.
2012 Yılı 11.Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı Cevapları (Ekoyay Yayınları) (Yeni Kitap) Sayfa 21 (4.Etkinlik) Cevapları
4.ETkinlik Küçük kızım Su’ya adlı parça lirik anlatım ile anlatılmıştır.
COŞKU VE HEYECANA BAĞLI (LİRİK) ANLATIM
Özellikleri:
1.Lirik anlatımda dil “heyecana bağlı işlev”de kullanılır.
2.Coşku ve heyecana bağlı anlatım daha çok şiir roman hikâye tiyatro türlerinde kullanılır.
3.Öyküleyici anlatımda bir olay ve durumun anlatılması; betimleyici anlatımda kişi durum ve varlıkların betimlenmesi; lirik anlatımda ise duyguların ifade edilmesi esastır.
4. Coşku ve heyecana bağlı anlatımlarda kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanılır.
5.Öyküleyici anlatımlarda olay ve durumlar anlatılırken duygusal düşünceler katılmaz. Coşku ve heyecana bağlı anlatımda duygular ve içinde bulunulan ruh hali yansıtılır.
Çocuklar adlı parça Mizahi Anlatım ile anlatılmıştır.
MİZAHİ ANLATIM
Özellikleri:
1.Okuyucuda uyandırılmak istenen etkiye göre düzenlenir.
2.Ses taklit hareket ve konuşma önemlidir.
3.Mizahi unsurlarda gerçekten sapma vardır.
4.Mizahi unsurları oluşturmada karşılaştırmalar durumlar hareketler kelime ve kelime gruplarından yararlanılabilir.
5.Amaç okuyucuyu düşündürmek ve eğlendirmektir.
6. Roman hikâye tiyatro şiir deneme gibi türlerde kullanılır.
7.Mizahi anlatımlarda dil bir olayı anlatmak için kullanılır.(sanatsal edebi işlevlerde kull.)
Okyanuslarda Yaşam adlı parça ÖĞRETİCİ ANLATIM türüyle yazılmıştır.
ÖĞRETİCİ ANLATIM
Özellikleri:
1.Dil daha çok göndergesel işlevde kullanılır.
2.Söz sanatlarına kelimelerin mecaz anlamlarına yer verilmez.
3.Verilen bilgiler örneklerle ve tanımlarla pekiştirilir.
4.Daha çok nesnel cümleler kullanılır.
5.Açıklama aydınlatma bilgi verme amaçlarıyla yazılır.
6.Öğretici metnin anlaşılması ve yorumlanması için okuyucunun verilen bilgiyi kavrayabilecek birikime sahip olması gerekir.
7.İfade hiçbir engele uğramadan akıp gider.
8.Gereksiz söz tekrarı yapılmaz.
9.Ses akışını bozan söylenmesi güç sesler ve kelimeler yoktur.
10.Dil ve ifade sade gösterişsiz ve pürüzsüzdür.
11.Düşünce ve duygular kısa ve kesin ifadelerle dile getirilir.
12.Bu anlatım türü daha çok ansiklopedilerde ve ders kitaplarında kullanılır.
13.Tarihi metinler Felsefi metinler Bilimsel metinler gibi bölümleri vardır.
Oyunculuk sınavı Söyleşmeye Bağlı Anlatımla anlatılmıştır.
SÖYLEŞMEYE BAĞLI ANLATIMLA OLUŞTURULMUŞ METİNLERİN ÖZELLİKLERİ
1.Jest ve mimikler anlatımın gücünü arttırır.
2.Sohbet mülakat ve diyalog monolog metinleri söyleşmeye bağlıdır.
3.Karşılıklı konuşmalar bağlama ve konuşulan kişiye göre değişebilir.
4.Görme ve işitmeyle kurulan iletişim önemlidir.Kaynakwh: Anlatım Türleri
5.Vurgu ve tonlama önemlidir.
6.Hikâye Roman Tiyatro Mülakat Röportaj Monolog söyleşmeye bağlı anlatımın kullanıldığı metin türleridir.
7.Roman hikâye ve tiyatrolardaki karşılıklı konuşmalara diyalog iç konuşmalara ise monolog denir.
8.Tekrarlar söyleşmeye bağlı anlatımlarda ifadeyi kuvvetlendirir.
9.Söyleşmeye bağlı metinlerde anlatımın süresi sınırlandırılmalıdır.
SayFa 27
7. etkinlik:
8 etKinLik:
selçuktan öte :Gezi yazısı- gönderqesel metin türüdür.
beş kanqal sucuk:Öykü-heycana baglı metin türüdür.
fahriye abla:Şiir- şiirsel metin türü.
eski zamanlarda ramazan hazırlıqı:Anı-heycana baglı metin türüdür.
9. etkinlik :
Roman hikaye ve masalların anlatımı öyküleyici ve betimleyici anlatım biçimindedir.
Sayfa 29
11 etkinlik
küçük ünlü uyum adlı metin türünün dili qönderqeseldir çünkü bir konu hakkında okuyucuya bir bilgi vermektedir.
12.Etkinlik
kelimeler gerçek anlamda kullanılır.
dil göndergesel işlemde kullanılır.
amaç bilgi vermektir.
nesnel ifadeler kullanılır.
kurgular degil gerçekler dile getirilir.
kanıtlanabilirdir.
sade ve açık bir dil kullanılır.
13.Etkinlik
Öğretici Metinler
-Amaçokuyucuya bilgi vermektir.
-Gerçekler dile getirilir.Nesnel tutum vardır.
-Acıklayıcı anlatım ön plandadır.
-Dil açıksade ve anlaşılırdır.
-Dil göndergesel işlevde kullanılır.
Sanat Metinleri
-Estetik zevk vermek amacıyla yazılmıştır.
-İleti metnin içinde eritilerek verilir.
-Olaylar kurmacadır.Düş gücümüze yeni açılımlar kanzandırır.Öznel tutum vardır.
-Öyküleyici ve betimleyici anlatım vardır.
-Hayal ve mecaz anlatım vardır.
-Dil sanasal(şiirsel) işlevde kullanılır.
30. sayfa
14.etkinlik
Sanatsal metinler : Öyküromandenemeanıgezi yazısı şiirmasalfıkramektuptiyat rodestan.
Öğretici metinler : söyleşieleştirimakalehaber biyografi
Sayfa 32
-heycana bağlı
-öğretici ve sanatsal
-öyküleyici ve betimleyici
-öğretici
2)
-D
-Y
-D
-D
-D
-D
-Y
3)
1-
2-
3-D
4-A
5-D
6-C
7-B
8-D
9-C
Sayfa 34
1-Edebi
2-C
3-D
4-B
5-C
6-A
7-A
8-C
9-C
10-B
11-C
12-B
13-B
14-D
15-
16-
Sayfa 37
anlama ve yorumlama
1>yazma aliskanligi gelisir kendini dah iyi tanir.
2>
3>eksik yönlerini görür rahatlar
8.Etkinlik
gerçek anlamli:ekmeksütköfte
metne kazandirdiklarI: Olayin gerçekten yasandigi
mecaz anlamli:bayilmakatmakismarla mak hava yapmak
metne kazandirdiklari:farkli kavramlari ve durumlari karsilayabilmek için kullanilmistir
Sayfa 38
1.}bosluk doldurma
.günlük
.duygu ve düsüncelerin
2.} dogru-yanlis
.y
.d
.y
3.} nurullah ataç
4.}gözlemin pek öneminn olmamasi
9.eTKINLIK
ses düsmesi:kayboldu resmi kahvalti
sebebi:ünlüyle basalyan ek almasi
ses türemesi:evde-y-im
...
hava-y-i
masa-y-i
radyo-s-u
sebebi:yardimci sese ihtiyaç olmasi
Sayfa 40-49 Arası
Hazirlik
2- Insanlar eski fotograflarina baktiklarinda genelde hüzünlenirler
3- Insanlar yasadiklari önemli anilari unutmamak daha sonra hatirlamak amaciyla kayit altina alirlar
Inceleme
1- Ani metninin ortak özellikleri açik sade abartisiz objektif anlatim
2- Incelenen anida anlatici ile yazar aynidir Çünkü ani yazarin kendi hayatidir
3- Incelenen anida anlatici konuyu birinici agizdan almistir Yani metinde kahraman anlatici vardir “Kus çalisti ben seyrettimAramamya basladim”gibi cümleler
4-Anilarin sade açik vede içten bir anlatimi vardir Olaylar abartilmadan yansitilir Ayrica anilar ögretici bir nitelik tasidiklari için objektif eserlerdir
4 Etkinlik
Ani yazarin anlattiklarini kanitlayabilmek için anlkattigi zamnala ilgili her türlü kaynaktan yararlanabilir
5 Etkinlik
Incelenenanida yazar çocuklugunda dogadaki bazi hayvanlar hakkinda ki gözlem ve izlenimlerini anlatmistir Yazar bunu yaparken kendi bilgi ve gözelemlerinden yararlanmistir Anilar bu yüzden objeektif oldukalri için yazildiklari dönemle ilgili belge niteligi tasir
5-Yazarin bilgi ve izlenimlerini dogrudan dogruya anlatmasi metne objektif ve inandiricilik katmistir
7- Metinde dil agirlikli olarak göndergesel islevde kullanilmistir
6 Etikinlik
Metinde geçen geçinmeki yüregi vurmak çekistirmek gibi mecaz nallmali sözcükler farkl durumlari karsilayabilmek için keullanilmistir
7 Etkinlik
Çagrisim ve duygu degeri insandan insana degistigi için bazi insanlara ormanyesili
degirmen-bereketi
yuva-aileyi
agustos böcegi-tembelligi
ses-dogayi
agaç oksijeni çagiristirabilecegi gibi bazi insanlarda farkli farkli seyleri çagiristirabilir
8 Etkinlik
Verilen anida anlatici ilke aynidir Çünkü ani yazarin kendi hayatidir ve”ben” etrafinda anlatilir
9 Etkinlik
Ani türününü özellikleri
*anilarin ögretici yanlari vardir
*anilar ilgi çakici bilinir nitelikte olmalidir
*anlatici yazarin kendisidir
*objektif eserlerdir ve dönemle ilgili belge niteligi tasir
*yazar her türlü kaynaktan yararlanabilir
10 Etkinlik
Metinde geçen birgün ertesi yaz biraz sonra buraya gibi sözcükler yer-yön zaman zarfi olarak kullanilmistir Bu zarf metinde kanitlama ve amaçli kullanilmistir
12 Etkinlik
Ses Düsmesi
seyrettim
kivrilip
agzi
Ses türemesi olan kelimeler
baktikça
büyükçe
yüksekçe
Ses Benzesmesi olan kelimeler
vuruyor
birisi
anlamadim
Ses Düsemesinin sebebi: Iki heceden dar ünlü(iiuü)bulunan bazi sözcüklerünlü ile baslayan bir ek aldiginda iki ünlüde bu dar ünlü düser
Ses benzesmesinin Sebebi: Sonunda pçtkfhss sert ünsüzleri bulunan bazi sözcükleri; cdg(g) yumusak ünsüzleriyle baslayan bir ek ladiginda bu cdg(g) sesleri sertleserek çtk olur
Sayfa 82,83,84,97
SAYFA 82
10.ETKİNLİK
ATATÜRK’ÜN BİYOGRAFİSİNDE KULLANILAN ANLATIM TÜRLERİ VE ÖRNEKLER
Öyküleyici anlatım: shf.71 “Annem ilahilerle okula başlamamı ve mahalle okuluna gitmemi istiyordu.” İlk önce bilinen törenle mahalle okuluna başladım.” vb… birçok örnek verilebilir.
Öğretici anlatım: (shf.73′te) “19.Fırka Komutanı olarak Çanakkale Savaşlarına katılır.”
“24 Ekim 1912′de Balkan Savaşı başlar.” (shf.73′te) vb…
Betimleyici anlatım: “1881 yılında mayıs ayının çiçekli, yeşil bir günü Selanik koyuna hakim yamaçtaki mahallenin üç katlı pembe evinde Zübeyde Hanımın oğlu olarak dünyaya gelmiştir.” (shf.70)
11.ETKİNLİK
Metindeki anlatım bozuklukları:
*”Binlerce kişiden ibaret olan Harbiye öğrencisine bu keşfimizi anlatma hevesine düştük.”cümlesi “Harbiye’nin binlerce öğrencisine bu keşfimizi anlatma hevesine düştük.” şeklinde olmalı.
*”Sınıf arkadaşlarıyla beraber toplantılarına devam eden…” cümlesinde beraber sözcüğü gereksiz.
*3.paragraftaki “…birkaç arkadaşıyla birlikte Şam’da Vatan ve Hürriyet adlı derneği kurar.” cümlesinde “birlikte” sözcüğü gereksiz.Çünkü “la” edatı birlikte anlamını zaten veriyor.
SAYFA 83
Ünsüz Yumuşaması: “derneğin”(k>ğ) , “amacı” (ç>c), “üsteğmenliğe” , “çoğunlukla”(kelimenin kökü “çok”) “kolağalığına”
ses olayının sebebi: süreksiz sert ünsüzle(p-ç-t-k) ile biten sözcüğe ünlü ile başlayan ek gelmesi
Benzeşme: “çekildikten” , “yakmaktır”, “düştük” sözcüklerinde vardır.
Sebebi:sonunda FSTKÇŞHP sert ünsüzleri bulunan bazı sözcüklere c,d,g(ğ) yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek geldiğinde bu c,d,g seslerinin sertleşerek ç,t,k’ye dönüşmesidir.
Ses Düşmesi: “yükse(k)ldi)” , “keş(i)fimizi”, nak(i)lettirir
Sebebi: 1-ikinci hecesinde dar ünlü (ı,i,u,ü)bulunan bazı sözcüklerin ünlü ile başlayan bir ek almasıdır.
2- isim soylu sözcükle yardımcı eylemin (et-) birleşmesi
3- “k” sert ünsüzüyle biten sözcüğe “l” yapım ekiyle türetilmesi
Ses Türemesi: “sorgu(y)a” , keşfetme(y)e
Bu sözcüklerdeki ses türemesinin sebebi Türkçede iki ünlü harfinin yan yana gelmemesidir.
ANLAMA-YORUMLAMA
1) Göndergesel işlevde…
2) Bulduğunuz biyografilerdeki kişilerin hangi meslek dallarına ait olduğunu belirtiniz.Biyografilerin amacı tanınmış kişilerin hayat öyküsünü anlatmaktır.
3) Metindeki her paragraf farklı bir bir konuyu işleyecek şekilde kronolojik sıraya göre düzenlenmiştir.Bu da Atatürk’ün hayatını daha iyi yansıtabilmek ve anlayabilmek içindir.
4) Atatürk’ün verilen kişilik özelliklerine sahip olması Onun ne denli büyük bir lider olduğunu gösteriyor.Böylesine büyük bir devlet adamına sahip olmak da bizleri çok mutlu ediyor.
5) Metinde yoruma açık anlatımlar yok, çünkü biyografi öğretici bir metin türüdür.Öğretici metinler de nesnel olur.
SAYFA 84
ATATÜRK’ÜN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ
*idealist
*öğretici
*kararlı ve mücadeleci
*açık sözlü
*korkusuz
*lider
*birleştirici ve bütünleştirici
*vatanını ve milletini çok seven
*fedakar
*yenilikçi ….
ATATÜRK’ÜN DÜŞÜNCE HAYATI İLE İLGİLİ ÇIKARIMLAR:
Atatürk büyük bir fikir adamıydı.
Fikirlerini akla ve mantığa dayandırmıştır.
Fikir adamı olduğu kadar fikirlerini de uygulayan bir aksiyon adamıydı.
Değişik konulardaki fikirlerini oluştururken olaylardan ve okuduğu tarih kitaplarından yararlandı.
Çağdaşlaşma ve uygarlık fikir hayatının temel özelliklerinden biriydi.
Çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmadaki tek rehber olarak bilim ve tekniği görüyordu.
Atatürk’ün fikir hayatını şekillendiren en önemli etkenlerden biri de kültürümüzdür.
13.ETKİNLİK
* Yakın çevrenizden birinin yaşam öyküsünü yazınız.
* Tanımadığımız biriyle ilgili biyografi yazacak olsak (bunu neden yapalım?asıl soru bu bence:))) onun doğduğu yer, aile çevresi-soyağacı, eğitim – öğretim durumu,kişilik yapısı, arkadaşlık ve akrabalık ilişkileri, sosyal yaşamı, yaptıysa evliliği ve çocukları,özel ve iş yaşamındaki başarıları (varsa tabii) ve başarısına ulaşma süreci … gibi konuları ele almamız gerekeceğinden bu bilgilere, belgelere, onun ailesine, yakın çevresine ulaşmak için epey çaba sarfetmemiz gerekirdi.Bu kişi eğer yaşıyorsa gidip hayatı, çalışmaları vb. gibi konularda ona sorular sorup verdiği cevapları not almalı ya da kaydetmemiz gerekirdi.Bu kişi şayet yaşamıyorsa işte o zaman işimiz daha zor olurdu, hayatını etraflıca araştırmamız aile bireylerine yakın çevresine ulaşmamız gerekir, hakkında bilgi belge toplamamız gerekirdi.
* ÖLÇME-DEĞERLENDİRME:
1) araştırma
otobiyografilerin
2) (D) , (Y) , (Y) , (D)
3) (D)
4) (C)
5) (D)
6 (D)
7) Soru hatalı; A şıkkı da oluyor C şıkkı da…C şıkkına az sözcüğünü getirirsek o zaman doğru cevap A olur.Siz yine de c şıkkına “az” sözcüğünü ekleyin…
8) (B)
9) (D)
SAYFA 97
SÖYLEŞİ(SOHBET)
Hazırlık www.talebedunyasi.com
Bir yazarın eserini okurken yazarın herhangi bir konuyla ilgili duygu ve düşüncelerini, hayata bakış açısını vb. birçok özelliğini sanki yazarla karşılıklı oturup konuşuyormuşuz gibi öğrenebiliriz.
Her metin yazarının hayatının, kültürünün, zevkinin izlerini taşır. Bunun için yazarın sanatının oluşmasında etkili olan hayat hikâyesinin bilinmesinde yarar vardır.
Bir edebî metnin tamamen yazarın hayatının ve kişisel özelliklerinin yansıması olduğunu düşünmek yanlıştır. Bunun yanı sıra edebî metinde yazarın kendi hayatını yansıtmadığını düşünmek de o kadar yanlıştır.
Her edebî eser, yazarının hayatından, hayata bakış açısından, gözlemlerinden az çok izler taşır.
Hazırlık çalışmasının diğer sorularını kendi bakış açınıza göre değerlendiriniz.
1.ETKİNLİK:
Meslek seçiminde nelere dikkat ettiğiniz konusunda söyleşi yapınız.
2010-2011 Yılı 11.Sınıf Dil ve Anlatım Ekoyay Yayınları Kitabı Cevapları Sayfa 101, 102, 103, 104, 108
SAYFA 101
SÖYLEŞİ ÖRNEKLERİ
Söyleşi örnekleri için tıklayınız.
Bu söyleşi örnekleriyle Şevket Rado’nun söyleşi metninin içerik, dil ve anlatım yönünden incelenmesi
Herkesi ilgilendiren konular seçilmiştir.
Yazarlar soru-cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi verirler.
Sıcak içten, doğal ve senli benli anlatımları vardır.
Bazı cümleler konuşmadaki gibi devriktir.
Açık bir anlatımın özelliklerini taşırlar.
SÖYLEŞİ METİNLERİNİN ORTAK ÖZELLİKLERİ
Herkesi ilgilendiren konular seçilir.
Cümleler konuşma üslubundadır ve genellikle devriktir.
Yazar karşısında biri varmış gibi sorular sorar, cevaplar verir, düşüncelerini günlük konuşma dili içtenliğinde açıklar.
Sıcak içten, doğal ve senli benli anlatımları vardır.
Sohbetlerde konu uzatılmaz, fazla ayrıntıya girilmez,anlatılanlar kanıtlanmaya çalışılmaz.
Sohbet yazılarının amacı okuyucuyu konu üzerinde düşünmeye sevk etmektir.
Yazar deyimlerden, ata sözlerinden, hatıralardan,, nüktelerden, özlü sözlerden sıkça yararlanır.
Eskiden bu yazılara ” muhasebe” denirdi.
Bu türün en önemli temsilcileri Ahmet Rasim, Şevket Rado, Nurullah Ataç, Falih Rıfkı Atay, Suut Kemal Yetkin, Ferit Kam’dır.
3.ETKİNLİK
“Huzura Götüren Yol” metninde “aile hayatında mutlu olmanın yolları” iletisi okuyucuya verilmeye çalışılmıştır.Meslek seçimi konusunda yaptığınız söyleşinin amacı da meslek seçerken nelere dikkat edilmesi gereken hususlar hakkında arkadaşlarınıza bilgi vermektir.
Sözlü ve yazılı söyleşilerde senli-benli, sıcak, samimi ,doğal, gereksiz ayrıntılara yer verilmeyen, günlük konuşma dilinin özelliklerini taşıyan bir anlatım tarzı kullanılır.
Yapılan söyleşilerde amaç ,herhangi bir konuda duygu ve düşüncelerin sıcak ve samimi bir şekilde dinleyiciler/okuyucularla paylaşmak olduğu için kullanılan anlatım tarzı da buna göre şekillenir.
4.ETKİNLİK
Metinden verilen paragraflar yazarın “aile hayatında mutluluk yolları” konusundaki düşüncelerini ortaya koymak amacıyla oluşturulmuş ve metnin tamamında ortaya konacak ana düşünceyi oluşturmak amacıyla birbirleriyle ilişkilendirilmiştir.
5.ETKİNLİK
“Huzura Götüren Yol” metninde yazar düşüncelerini kanıtlama ve derinlemesine ele alma yoluna gitmemiştir.Çünkü sohbet yazılarında okuyucu ikna edilmeye çalışılmaz,gereksiz ayrıntılara yer verilmez.
Bu düşünceler “aile/evlilik hayatında mutluluğun yolları” düşüncesi etrafında ilişkilendirilmiştir.
SAYFA 102
6.ETKİNLİK
Metinde kişisel ve yöresel söyleyişlere yer verilmiştir.
Metinde yazar kişisel ve yöresel söyleyişlere yer vererek okuyucuyla arasındaki iletişimi, sıcaklığı sağlamak böylece düşüncelerini daha rahat ve doğal bir şekilde ifade etmek istemiştir.
7.ETKİNLİK
Metinde ağırlıklı olarak açıklayıcı anlatım türü kullanılmıştır.
Örnek cümle: “İşte böyle anlarımızda size biraz önce bahsettiğim kendimize mahsus zevklerimiz, eğencelerimiz, meraklarımız, marfietlerimiz imdadımıza yetişir ve ancak olnlar sayesinde yalnız kalmamız mümkün olur.Mesela, okuma zevki, bahçe merakı, dikiş dikmek, örgü örmek bir musiki aleti çalmak gibi…”
8.ETKİNLİK
Açıklık:Metin açık bir anlatıma sahiptir.Metinde belirtilmek istenen duygu ve düşünceler kolay anlaşılır herhangi bir açıklamaya gerek duymadan kavranabilir niteliktedir.
Örnek cümle:”Kadın erkek herkesin bir merakı olmalıdır.”
Akıcılık: “Metinde paragrafı oluşturan cümlelerde telaffuzu ve anlamayı zorlaştıran sözcüklerin kullanılmamış, paragraflar kolayca okunabilir ve anlaşılabilirdir.
Örnek cümle: “Aile hayatında şüphesiz mecburiyetler vardır.”
Yalınlık: “Metinde aşırı söz sanatı yapılmadan, yabancı sözcüklere yer verilmeden oluşturulan cümleler yalındır.”
Örnek cümle: “Çünkü evlilik kısa süren bir beraberlik değildir.
“Duruluk:Metindeki cümleler genel olarak durudur, gereksiz söz ve söz gruplarına yer verilmemiştir.
Örnek cümle:”İnsanın boş zamanı olup da bu boş zamanını nasıl dolduracağını bilmemesi en sıkıntılı ve tehlikeli halidir.”
SAYFA 103
METİNDE ANLATIM BOZUKLUĞU OLAN CÜMLELER
“Bu ayırmayı yaparken maddi bakımdan yani kiloca hafif veya ağır insanları kastetmiyorum.” cümlesinde altı çizili kelime “ayrımı” şeklinde olmalıydı.
“Nezaket sanatı başkalarıyla beraber olduğumuz zaman onları hoşlarına gidecek şeyler yapmamızı bize emreder.” cümlesinde altı çizili kelime gereksizdir.
Sayfa 99′da ilk paragrafta “…………karı-kocanın ilk tanışma devrelerinde ve tabiatıyla evliliğin ilk senelerinde kendiliğinden vardır.” cümlesinde altı çizili “ilk” sözcüğü gereksizdir.
Hemen alttaki “Genç kız veya delikanlı sevdiği ve evlenmeyi gözüne koyduğu müstakbel eşini sıkmamak için elinden geleni yapar, (eşi) darılacak diye türlü fedakarlıklara seve seve katlanır.”cümlesine parantez içindeki kelime getirilmeli.
Sayfa 99 son paragrafta “Eğer bir ailenin içinde karı-kocada bu tür zevkler yoksa gündüz sabahtan akşama kadar çalışıp eve gelmiş olan koca….” ile devam eden cümlede “gündüz” sözcüğü gereksizdir.Ayrıca “eve gelmiş olan koca” yerine “eve gelen koca” denirse daha duru bir cümle olur.
100.sayfa ikinci paragraftaki “Olsa olsa ahenksizlik vardır; karşılıklı kavgalar, çekişmeler veya…”
ile devam eden cümlede karşılıklı sözcüğü gereksizdir.
10.ETKİNLİK
Bitişik yazılan”ki”, “de” Nedeni
altında HâL eki(bulunma hali) olan “de” bitişik yazılır.
evlilikte HâL eki(bulunma hali) olan “de” bitişik yazılır.
hayatında HâL eki(bulunma hali) olan “de” bitişik yazılır.
karşınızdakine Aitlik zamiri olan “ki” bitişik yazılır.
karşımdaki Aitlik zamiri olan “ki” bitişik yazılır.
Ayrı Yazılan “ki”, “de”, “mi” Nedeni:
biraz da Bağlaç olan “de/da” ayrı yazılır.
iki taraf da Bağlaç olan “de/da” ayrı yazılır.
ne yazık ki Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır.
mecbur muyum Soru eki “mi” ayrı yazılır.
değil midir Soru eki “mi” ayrı yazılır.
ANLAMA-YORUMLAMA
1) Söyleşi yazıları da öğretici metin olduğu için dil ağırlıklı olarak göndergesel işlevde kullanılır.
2) Bu sözle birbirine karşı yük olmamak, eziyet ve sıkıntı vermemek, çekilebilir, dayanılabilir olmak ifade edilmiştir.
3) Yazar “hafif insan” ve “ağır insan” sözleriyle varlıklarıyla karşı tarafa yük olan veya olmayan insanları kastetmiştir.
4.Metne göre gerçek evlilik eşlerin birbirini iyice tanıyıp ağırlıklarını hissetmeye başladıkları andan itibaren başlar.
5) Okullarda şiddet olaylarının sebepleri:
Aile içi şiddetin yansıması,
Maganda kültürü,
günlük hayattaki şiddetin yansıması,
Başarısız öğrencilerin ve öğrenme problemi olan çocukların tepkisi,
Bazı tv. dizilerindeki kahramanlara(?) özenti
ailelerin düşük eğitim düzeyi
büyüdüğünü(!!!) kanıtlamak
İdealsizlik, hedef olmaması gibi pek çok sebep sıralanabilir.
6) Yazar, evlilik konusunda kendi yaşamından, çevresinden, aile yaşamından örnekler vermiş, bu konudaki gözlemlerini ana düşünceye paralel olarak çarpıcı biçimde metne yansıtmıştır.
SAYFA 104
ÖLÇME-DEĞERLENDİRME
1.
Sohbetlerde sıcak, samimi,konuşma havası içinde bir üslup kullanılır.
Söyleşi yazılarında açıklayıcı, kanıtlayıcı, öğretici anlatım türleri kullanılabilir.
2) (Y,(D), (Y)
3) (D)
4) (B)
5) (A)
6) (E)
7) (B)
SAYFA 108
1.ETKİNLİK: Aynı haberin değişik gazetelerde ele alınış şekillerinin farklı olması haberi yayına hazırlayan editörlerin farklı bakış açıları, kişisel tercihleri , gazetenin yayın politikası vb. etkenlerdendir.
HABER YAZILARININ ORTAK ÖZELLİKLERİ:
Haber yazılarının günlük ve önemli olması gerekir.
Haberler doğru olmalıdır.
Kolay anlaşılır; akıcı, açık ve duru olmalıdır.
www.talebedunyasi.com
Haber yazıları toplumun büyük bir kısmını ilgilendirmelidir.
Yazan kişi anlattıkları karşısında tarafsız kalmalı, yorumdan kaçınmalıdır.
Yanlış anlaşılmalara yer verecek cümlelerden kaçınılmalıdır.
Anlatılanlar ilgi çekici olmalıdır. 5N 1K (ne, niçin, nasıl, nerede, ne zaman, kim) ifadesi haber yazıları oluşturmada önemlidir. Haber yazıları, 5N lK’da yer alan sorulara verilen cevaplarla genişler.
Haber yazısının belirleyici özellikleri nelerdir?
• Haber plânı tersine dönmüş pramit diye bilinir. Tersine dönmüş pramitte, haberin giriş bölümünde olay birkaç cümle ile özetlenir.
Gelişme bölümünde sözü uzatmadan gerekli ayrıntılar verilir.
Sonuç bölümünde ise olayın etkisi, olaya el koyma anlatılır.
• Haber ilginç olmalıdır. Haberin başlığı da ilginç olmalı, başlığa gözü takılan okuyucu, gerisini okumak için can atmalıdır.
• Haber duyulmamış olmalıdır. Okuyucu duyduğu bir olayı ikinci kez okumaz.
• Haber önemli olmalıdır. Haberin ilgilendirdiği okuyucu kitlesi çok olmalıdır.
• Haber doğru olmalıdır. Muhabir haberi tarafsız yazmalı, habere yorum katmamalıdır. Yorum köşe yazarlarının işidir.
• Haber yazılarında, muhabir okuyucuyu haberle başbaşa bırakmalı, okuyucusuna kendi varlığını hissettirmemelidir.
Nasıl Buldular: kısa otobiyografi örnekleri
, 11 sınıf dil ve anlatım kitabı cevapları
, bir konuda araştırma yaparken nelere dikkat edilmelidir
, otobiyografi örnekleri kısa
, 11 sınıf dil ve anlatım kitabı cevapları ekoyay
, otobiyografi örneği kısa
, ekoyay 11 sınıf dil ve anlatım kitabı cevapları
, 11 sınıf inkılap tarihi kitabı cevapları sayfa 108
, kısa otobiyografi örneği
, bir konuda araştırma yaparken nelere dikkat edilir