|Soru: Diş dolgusu veyâ idrar, yel
kaçırma, yahut bir akıntı sebebiyle Mâlikî mezhebini taklîd eden, nelere dikkat
etmelidir?


Cevap: Mâlikî mezhebini
taklîd eden Hanefî, sadece gusülde, abdestte ve namazda, kendi mezhebine ilâveten
Mâlikî mezhebinin farzlarına uyup müfsidlerinden kaçar. Bunlar:
1- Gusülde niyyet, müvâlât ve delk farzdır.
Gusülde, abdestte ve namaza başlarken niyette Mâlikî mezhebine uymaya niyet etmelidir.
[Müvâlât, uzuvları aralıksız yıkamaktır. Delk avuç ile yıkanan
yerleri hafif sıvazlamaktır.]
Gusülde saçları hilâllemek, ya'nî saçların
arasına iki eli parmaklarını sokup tahlîl etmek farzdır. [Bu farz, saçı tarakla
taramakla da yerine gelir.]
2- Abdestte, niyyet, müvâlât, delk, başın
tamamını meshetmek ve sık sakalı yıkamak farzdır. a) Başı meshederken,
başın kulak arkasındaki kulağa kadar uzanan saçsız deri de meshedilir. b)
Kadın, saçları çok uzun olsa da, hepsini mesheder. c) El parmaklarının
arasını hilâllemek farzdır. Ayaklarınki müstehabdır.
3- Hanımına veya yabancı kadınlara [Cildine
veya saçlarına] şehvetle dokunan erkeğin, erkeklere şehvetle dokunan kadının
abdesti bozulur. Şehvetsiz dokunursa abdest bozulmaz. [Kendi ön edep yerini elin içi
ile dokunan erkeğin abdesti bozulur, kadının abdesti bozulmaz.]
4- Teyemmüm, namaz vakti girdikten sonra
yapılır.
5- Mestin üst ve altı tamamen meshedilir.
Mesti, ayağı yıkamak meşakkatinden dolayı giymek sahîh olmaz. Sünnete uymak veya
soğuktan korunmak gibi bir niyyetle giymek lâzımdır.
6- Namazda her rek'atte Fâtiha okumak, iki secde
arasında oturmak, rûkü'da, secdelerde tuma'ninet, ya'nî sakin durmak ve namaz sonunda
selâm vermek farzdır. [Cemâ'at imâm arkasında Fâtiha okumaz.]
Bir mezhebi taklîd demek, kendi mezhebinden çıkıp, o
mezhebe girmek demek değildir. O mezhebdeki taklîd ettiği mes'elenin yalnız
farzlarına ve müfsidlerine uyar. Hanefîde sünnet olan bir şey, Mâlikîde mekrûh
olsa da yapılır. Meselâ:
a) Hanefî mezhebinde, namaz kılarken,
Fâtiha'dan önce, E'ûzü Besmele çekmek sünnet, Mâlikî'de mekrûhtur. Mâlikî'yi
taklîd eden, E'ûzü Besmele okur.
b) Bir kadının muayyen hâli 13 gün devam
ediyorsa, bu kadının Hanefîye göre on günden sonrakiler özür olduğu için gusledip
namazlarını kılar. Mâlikîde, muayyen hâli 15 güne kadardır. 15 güne kadar kan
kesilmeden namaz kılamaz. Böyle kadın, 15 güne kadar kan kesilmezse, bekler.16. günü
gusledip namaza başlar. Hanefînin farz dediği on günden sonrakileri de kazâ eder.
Böylece her iki mezhebin farzlarına uyulmuş, müfsidlerinden kaçılmış olur.
Seferîlik Durumu
c) Seferde on gün kalan 15 günden az kaldığı
için Hanefî mezhebine göre misâfir sayılırsa da, Mâlikîye göre mukîm sayılır.
Çünkü giriş-çıkış günleri hâriç, 4 gün veya daha fazla kalmaya niyyet eden
mukîm olur. 3 veya daha az kalırsa seferî olur. Eğer Hanefîye uyup iki rek'at olarak
kılınırsa, amaz sahîh olmaz. Çünkü Mâlikîde mukîm olanın 4 rek'at kılması
farzdır. Hanefîde ise seferde 4 rek'at kılmak mekrûhtur. Öteki mezheb farz dediği
için farza tâbi' olup namazı 4 rek'at olarak kılmak gerekir.
d) 80 kilometrelik mesâfeye giden Mâlikîde
seferî olur. Fakat Hanefîde seferî olmaz, mukîm olur. Eğer burada Mâlikîye tâbi
olup iki rek'at kılınırsa, Hanefîye göre namaz sahîh olmaz. Dört rek'at kılmak
lâzım olur. Mâlikîde seferî olanın dört rek'atlık farzları iki kılması
sünnettir. Mâlikînin sünnet dediğine değil, Hanefînin farz dediğine uyulur.
Demek ki böyle taklîd durumunda hangi mezheb farz
diyorsa ona uyulur. Mezhebin biri farz, öteki müfsid diyorsa ne yapmalıdır? Böyle bir
husûs yok gibidir.