Sponsorlu Bağlantılar
Sponsorlu Bağlantılar
11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32 cevapları
SİNDİRİM SİSTEMİ HASTALIKLARI
Tifo, ko I era ve dizanteri sindirim sistemi hastalıklarından bazılarıdır. Aşağıda bu hastalıklar hakkında bazı önem I i noktalara değinilmektedir.
Tifo, mikrobik ve bulaşıcı bir hastalıktır. Bu hastalık, tifo basili adı verilen çomak şeklindeki bir mikrop ile bulaşır. Tifo, kirli içme suları ve pis yiyeceklerle yayılır. Genellikle salgın şekI i nde ve yaz ile sonbahar aylarında görülür. Tifo; kalbi, beyni, böbrekleri, akciğerleri, karaciğeri, göz ve kul ak sinirlerini etkiler. Bu nedenle iyi tedavi edilmelidir.
Tifo mikrobu, vücuda girdikten yakl aşık 7-15 gün sonra tifo hastalığı kendini gösterir. Hastalığın ilk günl erinde yorgunluk ve baş ağrıları görülür. Birkaç gün sonra hastanın yavaş yavaş ateşi çıkmaya başlar. İştahsızlık, baş ağrısı, burun kanaması, bronşit, mide ve bağırsak bozuklukları ile birlikte ishal görülür. İlk bel irtilerin ortaya çıkmasının ardından ateş daha yükselir. Hastanın göğsünde, karnında ve sırtında kırmızı lekeler oluşur. Bu günl er içinde tansiyon düşer, nabız yavaşlar. Dışkı yumuşaklaşır, bağırsak kanamaları görülebilir. Bademcikler iltihaplanır, hasta zayıflar. Üçüncü haftanın sonl arından itibaren ateş düşmeye ve diğer belirtiler kaybolmaya başlar.
Bu hastalığın tedavisinde hasta bol su içmelidir. Protein ve karbonhidrat bakımından zengin, sindirimi kol ay besinler tüketmelidir. Tifoya sebep olan bakteriye karşı antibiyotik kull anılmalıdır.
Kolera, bakterilerin sebep olduğu ve şiddetli ishal ile seyreden bir hastalıktır. Hastalık genellikle, dışkı bulaşmış kirli su ya da bu sularla yıkanmış gıdalar aracılığıyla yayılır. Basit bir tedavi şekline sahip olmakla birlikte tedavi edilmezse %50 oranında ölümle sonuçlanabilir. Her yıl 100 000'in üstünde insan kol era yüzünden hayatını kaybetmektedir.
Koleraya sebep olan bakterinin kuluçka dönemi sadece 1 ya da 1,5 gündür. Bakteri, bağırsak iç yüzeyini etkiler. Sonuç kusma ve ağır bir ishaldir. Kısa sürede vücut çok büyük miktarlarda su kaybeder. Bu duruma müdahale edilmezse hastalık büyük oranda ölümle sonuçlanır.
Ölüm riski bu kadar yüksek olan koleranın tedavisi son derece basittir. "Ağızdan sıvı tedavisi" olarak ad I andırılan tedavi ile kolera hastaları kolayca sağlıklarına kavuşabilirler. Bu tedavide, hastalık nedeniyle vücutta meydana gelen su kaybını gidermek ve normal beslenemeyen hastaya enerj i sağI amak amacı ile hast aya vücudun normal sıvı dengesine eş değer bir tuz-glikoz (şeker) karışımı içirilir. Herhangi bir şey içemeyecek durumda olan ağır hastalara karışım damardan verilir. Durumu çok ağır ve acil olan hastalara ise antibiyotik tedavisi uygulanır.
Bir diğer sindirim sistemi hastalığı ise dizanteridir. Dizanteri mikrobik, bulaşıcı ve salgın bir hastalıktır. İki çeşit dizanteri vardır.
1. Basilli dizanteri: El, eşya ve yiyeceklerden ağız yo I uyla mikrop vücuda girer. Ayrıca hava yoluyla soluyarak veya sineklerle de bulaşabilir.
Baş ağrısı, hâlsizlik, kusma, titreme ve yüksek ateş hastalığın ilk belirtileridir. Bunların ardından karın ağrısı ile ishal başlar. Dışkı içinde balgam ve kan mevcuttur. Hast alık ilerl edikçe hastanın dili şişer, hazımsızlık ortaya çıkar. Hastalığın 2 ya da 3. günü tansiyon düşer ve nabız sayısı art ar. Dizanteri yet işkinlerde 10-15 gün sürer. Çocuklarda huzursuzluk, durgunluk, havale görülür. Su kaybı belirtileri vardır. Dışkıları balgamlı ve yeşil renklidir.
2. Amipl i dizanteri: Belirtileri basilli dizanteriye benzer. Ancak, amipl i dizanteride ateş görülmez.
Her iki dizanteri çeşidinin tedavisi de benzer şekildedir. Yatak istirahatı gerekir. Bol sıvı verilir ve uygun bir besl enme diyeti uygulanır. Posalı yiyecekler tüketilmez. Yemekten sonra sindirim enzimleri içeren ilaçl ar kull anılır. Amipli dizanteri ile basilli dizanterinin tedavisindeki fark kullanılan ilaçlardır.
Bu dizanteri türlerinden korunma yolları da aynıdır. Suları klorlamak, sütü kaynatmak, çiğ seb-ze-meyveleri temiz ve bol su ile yıkamak gereklidir. Salgınlar esnasında çiğ sebze ve meyve yen-memelidir. Besinler kara sineklerden korunmalı, el temizliğine dikkat edilmelidir.
Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü
DİYALİZ VE BÖBREK NAKLİ
Böbrek rahatsızlıklarının bazılarının tedavisinde kullanılan yöntemlerden birisidir diyaliz.
Diyaliz, vücutta birikmiş zararlı maddelerin ve aşırı suyun vücuttan uzakl aştırılması işl emidir. Böbrek yetmezliğinin ilerl emiş aşamasında kull anılan tıbbi bir yöntemdir. Bu yöntem sayesinde, rahatsız olan böbreğin yerine getirmediği işlevlerinin bir kısmı düzenlenerek hastanın yaşamının devam etmesi sağ I anır. 30 - 40 yıl önce, iler I emiş böbrek yetmezliği olan hastalar kısa sürede yaşamlarını yitirirlerdi. Diyaliz teknolojisinde sağ I anan ge I işmeler; bu hastalarda önce yaşam süresini uzatmış, daha sonra yaşam kal itesi-
nin artmasını sağlamıştır.
Görev yapamayacak kadar hasta ve hatta bedene zararlı hâl e gelen bir organın, sağl amı ile değiştirilmesi iş l emine ise "organ nakl i" denir. Vücudumuzda çok önem I i görevler yapan böbreklerimiz taş, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, mikroplar, yaralanmalar veya kullandığımız ilaçlar nedeniyle işlevlerini yitirerek görevlerini yapamaz hâl e gel ebilir. Bu durumdaki bir hastaya böbrek nakl i (böbrek transplantasyonu) yapılır.
Böbrek nakli canlı veya yeni ölmüş (kadavra) vericilerden yapılır. Aralarında kan bağı bulunan akrabalardan alınan böbrekler genellikle hastanın vücudu ile daha iyi uyum gösterir. Bu tür canl ı vericilerden yapılan amel iyatlarda hasta ve böbrek vericisi önceden ayrıntılı olarak hazırlanır ve en uygun şartl ar oluştuğunda nakil gerçekleştirilir.
Uygun şartlarda ameliyat 2 - 4 saat kadar sürer. Her ameliyatın kendine göre riski olduğu gibi böbrek nakli ameliyatının da riski vardır. Fakat gelişen yeni teknikler sayesinde ameliyat sırasında ölüm oranı %1'in altına inmiştir.
Ameliyat sonrasında, canl ı vericilerden alınan böbrekler genellikle hemen çal ışmaya başl ar ve böbrek hastasının bir daha diyalize girmesine gerek kalmaz.
Kadavra vericilerden yapılan nakillerden sonra ise yeni böbreğin çal ışmaya başl aması bazen 2 ile 3 hafta kadar gecikebilir. Bu süre içinde destekleyici diyaliz tedavileri uygulanır, böbrek yeterli olarak çal ışmaya başladığında ise diyaliz tedavisine son verilir.
Ameliyattan sonra hast anede kalma süresi her şeyin normal gel iştiği koşullarda, ort alama 2-4 hafta kadardır.
Genel Biyoloji Ş. Yalçın