|SİGORTALI EMEKLİ İŞVEREN İŞSİZLİK İSTEĞE BAĞLI GSS YURTDIŞI BORÇLANMA SORU CEVAP İŞ SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ MEVZUAT İLAN|
|Günün HaberleriArşivFoto GalerilerVideo GalerilerGazete ManşetleriEmekli Maaş Sorgula|
|Bakan: 74 Bin Personel Alacağız||Bütün Personele Hazırlık Ödeneği||Türkiye'de Bir İlk Milyonlarca Kişiye Müjde||Öğretmenlere Her Bir Gün İçin 120 TL Ödenmesi TBMM'de|


Sosyal güvenlik destek primi nedir ve kimler bu primi ödemek zorundadır?- 1
Sosyal güvenlik destek primi nedir?
Sosyal güvenlik kurumlarından aylık bağlandıktan sonra SSK kapsamında yeniden
çalışmaya başlayanlar için ilk defa 1986 tarihinden itibaren uygulamaya konulan
sosyal güvenlik destek pirimi, SSK kapsamında çalışmaya başlayanların yeni çalışmalarına
ait kazançları üzerinden 2008 yılı Ekim ayından önce %30 oranında kesilmiş,
bu oranın % 7,5 u sigortalı % 22,5 işveren hissesi olarak tahsil edilmiştir.
Kanun gereği hizmet olarak değerlendirilmeyen, toptan ödeme olarak ödenmeyen
bu primlerin neden alındığı sorusuna cevap ise, sigortalının yeni işinde herhangi
bir iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına tutulması halinde gelir bağlanması
amacıyla alındığı şeklinde izah edilebilir.
Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra yeniden Bağ-Kur kapsamında çalışmaya
başlayanların ise ilk defa Ekim 1999 tarihinden itibaren aylıklarının %10 u
sosyal güvenlik destek primi olarak kesilmeye başlanmıştır.
2003 Eylül ayından itibaren de SSK, ve Emekli Sandığından yaşlılık ve malullük
aylığı bağlandıktan sonra Bağ-Kur kapsamında çalışmaya başlayanlardan ise Bağ-Kur'un
12 inci gelir basamağının %10'u olan 75.00.- TL sosyal güvenlik destek primi
olarak alınmaya başlanmıştır.
Ancak, aylık bağlandıktan sonra SSK kapsamında yeniden çalışmaya başlayanların
destek primi bildirim ve ödeme yükümlüsü işverenleri iken Bağ-Kurluların bildirim
ve ödeme yükümlüleri kendileri olduklarından Sosyal Güvenlik Kurumunun bunları
zamanında tespit etmesi mümkün olamamıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bağ-Kurluların
bildirim yükümlülüğü vergi dairelerine verilerek bu şekilde çalışanların kısa
sürede tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bunun sonucunda da SSK ve ES' dan aylık
bağlandıktan sonra ticari faaliyete başlayarak Bağ-Kur kapsamına giren emeklilerden
2003 yılından itibaren ödemeleri gereken primler 2008 yılından sonra tespit
edilerek bu primler tahsil edilmeye başlanmıştır.
Bu durumda da bildirim yükümlülüğünün kendilerinde olduğunu bilmedikleri veya
böyle bir prim ödemeleri gerektiğinden haberdar olmadıkları için kendilerini
Bağ-Kur'a bildirmeyen emekliler, 2008 yılından sonra yüklü miktarda borçla karşı
karşıya kalmışlardır.
Her ne kadar 6111 sayılı Torba Kanunla, sosyal güvenlik destek primi borçları için yeniden yapılandırma imkanı getirilmiş ise de bir çok emeklinin ödeme gücünü aşan bu borçları taksitle de olsa ödeme imkanı bulunmadığından, bu borçlar emeklinin sırtında bir yük olarak kalmaya devam etmektedir.
Sosyal güvenlik Destek Primi Hangi Amaçla Alınmaktadır?
Adından da anlaşıldığı gibi destek primi olarak tanımlanan bu prim, yıllarca
çalışarak emekli olduktan sonra, emekli aylığı ile geçinemeyen ya da ek bir
gelir elde etmek için yeniden çalışma ihtiyacı olan emeklilerin sosyal güvenlik
kurumunu desteklemesi için alınmaktadır. Oysa bu kişiler zaten yıllarca çalışarak
emeklilikleri için gerekli olan primleri ödemişlerdir.
5510 sayılı kanunla ilk defa 2008 yılı Ekim ayında sonra çalışmaya başlayanlar
için emekli olduktan sonra yeniden 4 (a) yani SSK kapsamında çalışma imkanı
kalmamıştır. Çalışması halinde aylıkları kesilecektir. Yalnızca 4 (b) yani Bağ-Kur
kapsamında çalışmalarına olanak sağlanmıştır.
Yeni kanunla emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e çıkarılarak bu yaşa ulaştıktan
sonra emekli olanların zaten hizmet akdi ile yeniden çalışması pek mümkün olamayacağı
göz önünde bulundurulmuştur.
Kaldı ki yeni çalışması nedeniyle herhangi bir iş kazası geçirmesi veya meslek
hastalığına tutulması halinde gelir bağlanması amacıyla alınan % 30 prim oranına,
5510 sayılı Kanunla ayrıca işyerinin tehlike sınıfına göre, %1 ile 6,5 arasında
değişen oranlarda iş kazası ve meslek hastalığı primi ilave edilerek prim oranı
artırılmıştır.
Daha önce iş kazası veya meslek hastalığı geliri bağlanabilme ihtimaline karşı
alınan % 30 prim oranına ayrıca çalışan sigortalılardan alınan iş kazası ve
meslek hastalığı primi oranında yeni bir ilave yapılmasının izahı mümkün değildir.
2008 yılı Ekim ayından sonra 4 (b) kapsamında çalışmaya devam edenlerden alınan
%10 prim oranı 2008 yılında %12, 2009 yılında %13, 2010 yılında %14, 2011 yılında
ise %15 oranında aylıklardan kesilerek en son %15 oranında sabitlenmiştir.
Ayrıca aylıklardan kesilen prim karşılığında ise iş kazası ve meslek hastalığı
geliri de bağlanamamaktadır.
% 15 oranında alınan bu primin, ilgili yılın Ocak ayında ödenen en yüksek yaşlılık
aylığından alınabilecek sosyal güvenlik destek priminden fazla olamayacağı öngörülmüştür.
Sosyal güvenlik Destek Pirimi kaldırılmalı mıdır?
Başka ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerinde örneğine rastlanması mümkün olmayan,
karşılığında herhangi bir yardım yapılmayan ve sistem desteklenmek isterken,
emekliye yük getiren sosyal güvenlik destek primi uygulamasının kaldırılması
gerekmektedir.
Kaldı ki ticari faaliyete devam eden bir emekli zaten açmış olduğu işyeri nedeniyle
ekonomiye ve istihdama zaten katkıda bulunmaktadır. Bu kişilerden ayrıca sistemi
desteklemek amacıyla prim almak hakkaniyet olgusu ile de bağdaşmamaktadır.
Bir sonraki yazımızda hangi aylıklardan, sosyal güvenlik destek primi kesildiği,
avukat ve noterlerden bu primlerin nasıl kesildiği, süresinde ödenmeyen destek
primlerinin nasıl tahsil edildiği ve hangi sürelerin yapılandırma kanunu kapsamında
değerlendirildiği hakkında bilgi verilecektir.
Geçim standartlarının herkesçe malum olduğu ülkemizde emeklinin sistemi değil sistemin emekliyi desteklediği yarınları görmemiz umuduyla tüm emeklilere sağlıklı günler dilerim.
Hatice GÜVEN
Bu haber 36,372 kez okundu.

