TANIM:
6 kişilik iki takım arasında, belirlenmiş oyun alanı ve kuralları içerisinde topu file üzerinden rakip sahaya en fazla üç vuruşta ( blok hariç ) göndererek, topun rakip takımın sahasına temas etmesinin amaçlandığı bir takım sporudur.
Voleybol oyun alanı olarak hem açık, hem de kapalı alanlar kullanılabilir. Oyun sahası, oyun alanı ve serbest bölgeden oluşur. Oyun alanı 18x9 m ölçülerinde bir dikdörtgendir. Her türlü engelden arındırılmış en az 7 metre yüksekliğinde bir serbest bölge ile çevrilmiştir. Uluslar arası karşılaşmalarda serbest bölge, yan çizgilerden en az 5 m, dip çizgilerden en az 8 m’dir. Serbest bölgenin yüksekliği ise yerden en az 12.5 m’dir. Her oyun alanında ön bölge orta çizginin tam ortası ve bu çizginin 3 m gerisinden çizilen hücum çizgisiyle sınırlıdır (bu çizgi alana dâhildir). FIVB dünya müsabakalarında hücum çizgisi, yan çizgiden itibaren 15 cm uzunluğunda, 5 cm genişliğinde ve birbirinden 20 cm aralıklarla çizilen toplam uzunluğu 175 m olan 5 adet kesik çizgi ilâve edilerek uzatılır. Sahanın yüzeyi düz, yatay ve yeknesaktır. Uluslar arası resmî müsabakalar için sadece tahta ve sentetik bir yüzeyin kullanılmasına izin verilir. Bu yüzeyin daha önce FIVB tarafından onaylanmış olması, pürüzsüz ve kaygan olmaması gerekir. Kapalı salonlarda oyun alanının yüzeyi açık renktedir. Uluslar arası resmî müsabakalarda çizgiler 5 cm genişliğindedir. Çizgiler, zemin ve diğer çizgilerden farklı ve açık renktedir. İki yan ve iki dip çizgi oyun alanını belirler. Yan ve dip çizgiler oyun alanlarının boyutlarına dâhil olarak çizilir. Orta çizginin tam ortası alanı 9x9 m boyutlarında iki eşit sahaya böler. Bu çizgi filenin tam altından iki yan çizgi arasında uzanır. Her oyun alanında ön bölge, orta çizginin tam ortası ve bu çizginin 3 m gerisinden çizilen hücum çizgisi ile sınırlıdır (çizgi bu alana dâhildir). Ön bölgenin, yan çizgiler dışında sonsuza uzandığı varsayılır. Servis bölgesi dip çizginin gerisindedir. Servis bölgesinin derinliği, dip çizginin gerisinden serbest bölgenin sonuna kadar devam eder. Her iki hücum çizgisinin hayalî uzantıları ile sınırlanan ve yazı hakemi masasına kadar olan bölge oyuncu değiştirme bölgesidir. Salonda oynanan karşılaşmalarda, en düşük ısı 10° C (50° F)’nin altında olamaz. Uluslar arası resmî salon müsabakalarında ise maksimum ısı 250° C (77° F) ve minimum ısı 16° C (61° F)’dir. Uluslar arası resmî salon müsabakaları için aydınlatma, oyun alanı düzeyinden 1 m yükseklikte ölçülmek suretiyle 1000-1500 lüks arasındadır.
Voleybol oyun alanı
Bir takım en fazla 12 oyuncu, bir koç bir yardımcı koç, bir antrenör, bir masör ve bir tıp doktorundan oluşur. Uluslar arası resmî müsabakalarda tıp doktoruna FIVB tarafından önceden yetki verilmiş olması gerekir. Sadece müsabaka cetveline kayıtlı alan oyuncular müsabakaya iştirak edebilirler. Takım kaptanı ve koç müsabaka cetvelini imzaladıktan sonra kaydedilen oyuncular değiştirilemez. Takım kaptanı müsabaka cetvelinde belirtilir ve göğüs numarasının altında bulunan ve formasından farklı bir renkte olan 8 cm x 2 cm’lik bir işaret ile belirlenir. Takım kaptanının oyun olmadığı zaman koç veya takım kaptanının bizzat kendisi, başka bir oyuncuyu oyundaki kaptan olarak tayin eder. Bir oyuncunun malzemeleri forma, şort ve ayakkabıdan oluşur. Forma ve şortlar tek tip, temiz ve aynı renktedir. Ayakkabılar hafif, yumuşak lâstik veya deriden yapılmış ve topuksuzdur. Oyuncuların formaları 1’den 18’e kadar numaralı olup, numaralar önde ve arkada ortada yer alır. Numaralar formaların zıt renginde göğüste en az 10 cm, sırtta en az 15 cm boyundadır. Numaraların yazıldığı bandın genişliği ise en az 2 cm’dir. Şayet her iki takım da aynı renk forma ile sahaya çıkarsa ev sahibi takım formasını değiştirir. Tarafsız yerlerde ise müsabaka cetvelinde ilk sırada yer alan takım formasını değiştirmek zorundadır.
Başhakem
a. Set aralarında ıslak formaların renk, şekil ve numarası aynı olmak şartıyla yenileri ile değiştirilmesine,
b. Soğuk havalarda, bütün takım için aynı renk, şekil ve kurallara uygun numaralı olmak şartıyla takımların eşofman ile oynamalarına izin verebilir.
Mücevher, iğne, bilezik ve alçılı bandaj vs. gibi oyuncuların sakatlanmasına sebep olabilecek şeylerin kullanılması yasaktır. Oyuncular rizikoları kendilerine ait olmak kaydı ile gözlük takabilirler. Kurallara uygun olmayan numaralar taşıyan veya diğer oyunculardan farklı renkte olan formaların giyilmesi yasaktır.
Oyuna katılanların temel hak ve sorumlulukları şunlardır:
Oyuna katılanlar, oyun kurallarını bilmek ve onlara uymak zorundadırlar. Oyuna katılanlar sportmenliğe yakışır bir şekilde hakemlerin kararlarını tartışmaksızın kabul etmelidir. Herhangi bir şüpheli durumda, yalnız oyun kaptanı ve onun vasıtasıyla açıklama isteğinde bulunabilirler.
Oyuna katılanlar dürüst sporculuk (FAIRPLAY) anlayışı içerisinde sadece hakemlere karşı değil, aynı zamanda diğer görevlilere, rakiplerine, takım arkadaşlarına ve seyircilere karşı da kibar ve saygılı bir şekilde davranmalıdırlar. Oyuna katılanlar, hakemlerin kararlarını etkilemek veya kendi takımlarının yaptığı hataları gizlemek amacına yönelik tutum ve hareketlerden sakınmalıdırlar.
Oyuna katılanlar, oyunu geciktirmek amacına yönelik hareketlerden kaçınmalıdırlar.
Hem takım kaptanı, hem de koç, kendi takım üyelerinin davranış ve disiplininden sorumludur.
Maç esnasında takım oyuncularının kendi aralarında konuşmalarına izin verilir.
Koç
Maçtan önce, kendi takım oyuncularının isim ve numaralarını müsabaka cetveline kayıt ettirip kontrol eder ve daha sonra da imzalar. Her setten önce pozisyon kâğıdını düzgün bir şekilde doldurarak imzalar ve yazı hakemine veya yardımcı hakeme verir. Maç süresince de gereli bilgileri yazı hakemine veya yardımcı hakeme verir. Maç süresince yazı hakemine en yakın olarak takımının sırasında oturur. Maç oynanırken koç ve takımın diğer üyeleri ancak oturdukları yerden veya ısınma bölümünden, saha içindeki oyunculara, oyunu geciktirmeksizin veya rahatsız etmeden direktif verebilirler.
Yerleşim Yerleri
Takımların oturma sıraları yazı hakemi masasının hizasında, serbest bölgenin dışına yerleştirilir.
Oyunda olmayan oyuncular, takımın oturma sıralarında otururlar veya kendi bulundukları taraftaki ısınma bölgesinde dururlar. Koç ve takımın diğer oyuncuları da takımın oturma sıralarında otururlar. Müsabaka sırasında sadece takım oyuncularının takımlarının sırasında oturmalarına veya ısınma bölgesinde bulunmalarına izin verilir.
Oyunda olmayan oyuncular, bu amaçla tahsis edilen ısınma bölgesinde topsuz olarak ısınabilirler. Resmî uluslar arası müsabakalarda ısınma bölgeleri 3x3 m boyutlarında, serbest bölgenin dışında ve köşelerde yer alır.
Maç Kazanmak
Uluslar arası karşılaşmalar 5 set üzerinden oynanır. Bir set (netice seti 5’inci hariç) en az 2 sayı farkla 25 sayıya ulaşan takım tarafından kazanılır. Sayılarda 24-24’lük eşitlik olması hâlinde oyun iki sayılık farka ulaşılana kadar (26-24, 27-25) devam eder.
Set Kazanmak
Set, en az iki sayı farkla ilk önce 25 sayı alan takım tarafından kazanılır. Sayılarda 24-24 eşitlik olması hâlinde, iki sayı farka erişilinceye kadar oyun devam eder (26-24, 27-25). Setlerde 2-2’lik eşitlik olması hâlinde, netice seti (5’inci) en az 2 sayı farkla 15 sayı üzerinden oynanır. Karşılaşmanın 5. sete uzaması hâlinde son set "tiebreak" sistemiyle oynanır. Bu 5. sette durum farklıdır. Oynanan 4. set sonunda skor 2-2 olunca, 5. sette her hata rakibe bir sayı kazandırır. Servisi kimin attığına bakılmaz. Servisi atan takımın başarılı olması * takıma hem sayı kazandırır, hem de servis avantajını sürdürmesini sağlar. Servisi karşılayan takımın puan kazanması durumunda * takım hem sayı kazanır, hem de servis atma hakkını elde eder. Bu uygulamada bir takımın servis kaçırması, hem servis avantajını kaybetmesine hem de sayı vermesine yol açar. Her setten sonra alan değiştirilirken 5. sette takımlardan biri 8’e ulaşınca alan değiştirilir. Ancak servis, yer değiştirmeden önce kim kullanıyorsa yine onda kalır. Bu sette sayı limiti uygulanmaz. Bunun yerine maç bitimi için mutlaka iki sayı farka ulaşılması gerekir ve bu fark galibiyet için yeterlidir.
Top Kazanmak
Bir takım ne zaman servis hatası yaparsa, topu karşı tarafa gönderemezse veya başka herhangi bir hata yaparsa, rakip takım aşağıdaki neticelerden biri olarak topu kazanır:
Eğer rakip takım servis attıysa, sayı alır ve servis atmaya devam eder.
Eğer rakip takım servisi karşılıyorsa, * takım sayı kazanmadan servis atma hakkını kazanır (sideout).
Müsabakaya Çıkmama
Şayet bir takım sahaya davet edildikten sonra oynamayı reddederse, geçerli bir sebep göstermeksizin, zamanında oyun alanında bulunmazsa, maçta hazır bulunmadığı ilân edilir ve ceza olarak setleri 15-0, maçı da 3-0’lık sonuçla kaybeder.
Bir takım; set veya maç için eksik ilân edilirse, seti veya maçı kaybeder. Rakip takıma set veya maçı kazanması için gerekli sayı veya setler verilir, eksik ilân edilen takım ise, daha önce aldığı sayı veya setleri aynen korur.
Kura
Başhakem, iki takım kaptanının önünde kura atışını yapar.
a. Ya servis atma veya karşılama hakkını,
b. Ya da saha seçimini yapar.
Kurayı kaybeden kalan seçenekleri alır.
Şayet 5. set oynanacak ise, başhakem yeniden kura atar.
Isınma Devresi
Maç öncesi takımlar başka bir sahada ısınma olanağı bulmuşlarsa, file de üçer dakika, bulamamışlarsa beşer dakika ısınabilirler. İki takımın kaptanı anlaşarak birlikte ısınmak isterlerse, şartlara göre 6 veya 10 dakika filede ısınma yapabilirler. Ayrı ayrı ısınma hâlinde, ilk servisi atacak olan takım, filede ilk ısınacak takımdır.
Takımın Dizilişi
Her setin başlamasından önce, koç kendi takımının başlangıç dizilişini pozisyon kâğıdında gösterir. Bu kâğıt düzgün bir şekilde doldurulup imzalanarak yardımcı hakeme veya yazı hakemine verilir. Bir setin başlangıç dizilişinde yer almayan oyuncular O set için yedek oyunculardır. Set boyunca dönme sırası başlangıç dizilişi ile belirlenir. Her takımın oyunda daima altı oyuncusu olur. Pozisyon kâğıdının teslim edilmesinden sonra, dizilişte hiçbir değişikliğe izin verilmez. Setin başlamasından önce, oyuncuların sahadaki yerleri ile pozisyon kâğıdı arasında farklılık var ise, oyuncular pozisyon kâğıdında gösterilen yerlerine geçerler. Bu durumda ceza verilmez. Oyun alanında pozisyon kâğıdına yazılmamış bir veya daha fazla oyuncu var ise, bu oyuncular pozisyon kâğıdına göre, cezasız olarak değiştirilir. Bununla beraber koç, pozisyon kâğıdına yazılmış oyuncuya (veya oyuncuları) oyun alanında tutmayı arzu ederse, kurallara uygun oyuncu değişikliği isteğinde bulunur. Bu değişiklik (veya değişiklikler) müsabaka cetveline işlenir.
Pozisyonlar
Servis atan oyuncu tarafından topa vurulduğu anda, her takım kendi oyun alanında (servis atan oyuncu hariç) ve üç oyuncudan oluşan iki sıra hâlinde olur. Bu sıralar kırık hat şeklinde olabilir. Filenin önünde bulunan üç oyuncu ön hat oyunculardır ve bunların bulundukları pozisyonlara 4 (sol), 3 (orta) ve 2 (sağ) adı verilir. Diğer üç oyuncu arka hat oyunculardır ve 5 (sol), 6 (orta) ile 1 (sağ) nolu pozisyonları oluştururlar. Her arkahat oyuncusu kendi ile ilgili (önündeki) ön hat oyuncusuna göre filenin daha gerisinde yer alır. Oyuncuların pozisyonları, ayaklarının zemine basış yerlerine göre ve aşağıda belirtilen şekilde kontrol ve tespit edilir: a. Her ön hat oyuncunun ayağının bir kısmı, kendi arkasındaki arka hat oyuncusunun ayaklarından fileye daha yakındır. b. Her ön hat oyuncunun ayağının bir kısmı, kendi sırasında ortada bulunan oyuncunun ayaklarından sağ (veya sol) yan çizgiye daha yakındır. Servis atıldıktan sonra, oyuncular her tarafa hareket edebilir ve oyun alanlarında veya serbest bölgede herhangi bir pozisyon alabilirler.
------------------------------------------------- <- File
------4-----------------3-----------------2-----
-------------------------------------------------
-------------------------------------------------
------5-----------------6-----------------1-----
Oncelikle yukarida da goruldugu gibi numaralar sahanin belirli bolgelerini ifade ediyor.
1 numara servis atilan bolge ve arka sag bolgeye denk geliyor.
2 numara sag on
3 numara orta on
4 numara sol on
5 numara sol arka
6 numara orta arka
Her servis karsilanip sayi alindiginda oyuncular saat yonunun tersine yani bir kucuk numaraya dogru yer degistirdikleri icin (1 -> 6 ya gecer)‚ oyuncularin servis aninda bulunduklari pozisyon aslinda hangi pozisyonda oynadiklarini belirtmez.
Voleybolda da futboldaki gibi degisik formasyonlar vardir (4-2‚ 5-1 gibi). Modern voleybolda takimlar cogunlukla 5-1 formasyonunu yani tek pasorlu formasyonu kullanir. 4-2 yani iki pasorlu formasyonun artik cok az kullanildigini soylemek lazim.
5-1 formasyonunun en fazla kullanilan sisteminde 1 pasor - 2 smacor -2 orta oyuncu -1 pasor caprazi vardir.
Anlatimi kolaylastirmak adina pasorun servis attigi pozisyondayken takimin oyunculari sahada su sekilde yer alirlar.
1- Pasor
2- Sag Smacor
3- Orta Oyuncu
4- Pasor Caprazi
5- Sol Smacor
6- Orta Oyuncu (cogunlukla libero ile degisir)
Kisacasi smacorler birbirlerini‚ orta oyuncular birbirlerini‚ pasor caprazi ise pasoru caprazlar.
Oyuncular servis atilmadan pozisyonlarini korumak zorundadir ancak servisten sonra kurallara bagli olarak yer degistirebilirler.
Dönme
Servisi karşılayan takım servis atama hakkını kazandığı zaman, bu takımın oyuncuları saat yelkovanı yönünde bir pozisyon dönerler.
Pozisyon Hataları
Servis atan oyuncu tarafından topa vurulduğu anda oyuncuları, kendi düzgün pozisyonlarında olmayan takım hata yapar.
Servis atan oyuncu topa vurduğu anda servis hatası yaparsa, bu hata pozisyon hatasından önce gelir ve cezalandırılır.
Şayet topa vurulduktan sonra bir servis hatası olursa, cezalandırılacak olan pozisyon hatasıdır.
Pozisyon hatasında aşağıdaki sıra takip edilir:
a. Hata topun kaybedilmesi ile cezalandırılır.
c. Oyuncular kendi doğru pozisyonlarına geri getirilirler.
Dönme Hataları
Dönme hatası, servisin dönme sırasına göre atılmadığı zaman yapılır. Bu bir pozisyon hatasıdır. Hata düzeltilir ve hatayı yapan takım cezalandırılır.
Yazı hakemi hatanın yapıldığı anı tam olarak belirler. Takımın hata yaptıktan sonra kazandığı bütün sayılar iptal edilir. Rakip takımın sayıları ise geçerli kalır. Pozisyon veya dönme hatası sırasında ne kadar sayı kaydedildiği belirlenemez ise, hatalı takıma yalnızca top kaybı cezası verilir.
Oyuncu Değiştirme
Oyuncu değiştirme, bir oyuncunun hakemlerin izni ile oyun alanından çıkması ve kendi pozisyonunda başka bir oyuncunun yer alması hareketidir. Her sette her takıma en fazla altı oyuncu değişikliği yapma izni verilir. Bir veya daha fazla oyuncu aynı zamanda değiştirilebilir. Başlangıç dizilişinde yer alan bir oyuncu, bir sette yalnız bir defa oyundan çıkıp tekrar girebilir. Bu oyuncu oyuna tekrar ancak diziliş pozisyonundaki yerinde girebilir. Bir yedek oyuncu, başlangıç dizilişindeki bir oyuncunun yerine her sette bir defa girebilir ve sadece aynı oyuncu ile yer değiştirebilir. Oyuna devam edemeyecek kadar sakatlanan bir oyuncu kurallara uygun olarak değiştirilir. Bu mümkün değil ise, belirtilen sınırlamalar dışında takıma ayrıcalıklı bir değişiklik yapma hakkı tanınır. İhraç edilen veya oyundan atılan bir oyuncu kurallara uygun olarak değiştirilir. Bu mümkün değilse takım eksik ilân edilir. Oyuncu değişikliği de belirtilen sınırları aşıyorsa bu, kurallara uygun olmayan değişikliktir. Bir takım kurallara uygun olmayan bir değişiklik yaptığı zaman, aşağıdaki işlem uygulanır ve oyuna yeniden başlanır:
a. Hata top kaybı ile cezalandırılır.
b. Değişiklik düzeltilir.
c. Hatalı takım tarafından kazanılmış sayılar iptal edilir. Rakibin sayıları ise aynen kalır.
Oyundaki Top
Oyun, hakemin düdük çalması ile başlar, bununla beraber top, servis vuruşu ile oyundadır.
Oyun Dışı Top
Oyun hakemin düdüğü ile son bulur. Bununla beraber düdük bir hata nedeniyle çalınmışsa, bu andan itibaren top oyun dışıdır.
Dâhil Top
Top, sınır çizgileri de dâhil olmak üzere oyun alanı içinde yere değdiği zaman dâhildir.
Hariç Top
Aşağıdaki durumlarda top hariçtir;
a. Sınır çizgilerinin tamamen dışında zemine değerse,
b. Oyun alanı dışında bir cisme, tavana veya oyun dışındaki bir kişiye değerse,
c. Antenlere, kablolara ve direklere veya yan bantların dışındaki fileye değerse,
d. Top şike dikey düzleminden ve geçiş boşluğunun kısmen de olsa dışından bütünü ile geçerse.
Oyun Hataları
Kurallara aykırı olan herhangi bir oyun hareketi oyun hatasıdır.
Hatalara hakemler karar verir ve bu kurallara göre hataların cezalarını tayin ederler. Her hata için daima bir ceza vardır. Hatayı yapan takımın rakibi top kazanır. Şayet iki veya daha fazla hata birbiri ardına yapılırsa sadece ilk yapılan hata dikkate alınır. Şayet iki veya daha fazla hata rakipler tarafından aynı anda yapılırsa, bir çift hata olarak değerlendirilir ve servis tekrarlattırılır.
Topla Oynama
Bir takım, topu filenin üzerinden geri göndermek için en fazla üç defa vurma hakkına sahiptir. Takımın vuruşları sadece oyuncuların isteyerek yaptıkları vuruşları kapsamaz, aynı zamanda istemeyerek yapılan top ile temaslarını da kapsar.
Bir oyuncu art arda iki defa topa vuramaz. İki veya üç oyuncu topa aynı anda dokunabilir. İki (üç) takım arkadaşı topa aynı anda dokunduğu zaman bu, iki (üç) vuruş olarak göz önüne alınır (blok hariç). İki (üç) takım arkadaşı topa uzanır; fakat sadece bir oyuncu temas ederse bu, bir vuruş olarak sayılır. Oyuncular çarpışırlarsa bu hata olarak değerlendirilmez.
İki rakip file üzerinde topa aynı anda temas etmişler ve top oyunda kalmış ise, sahasında top kalan takımın tekrar üç vuruş yapma hakkı vardır. Böyle bir top dışarı giderse, bu rakip sahadaki takım için bir hatadır. İki rakip tarafından aynı anda yapılan temas bir "tutulmuş top" neticesi verirse bu bir ÇİFT HATA’dır ve servis tekrarlattırılır. Takımın ilk vuruşunda parmakla faulsüz olmak koşuluyla topa müdahale edilebilir.
Vuruşlar
Bir oyuncu topa ulaşmak için takım arkadaşlarının veya herhangi bir cismin desteğini alamaz. Bununla beraber hata yapmak üzere olan bir oyun (fileye dokunmak veya orta çizgiyi geçmek gibi) takım arkadaşları tarafından durdurulabilir veya geri çekilebilir. Oyuncu topa vücudun herhangi bir kısmı ile dokunabilir (ayak dâhil). Topa net bir şekilde ve tutulmadan vurulur (kaldırmadan, itmeden, taşımadan veya atmadan). Top herhangi bir doğrultuda geri gidebilir. Temasların aynı anda olması şartıyla, top vücudun çeşitli yerlerine dokunabilir.
İstisnalar
a. Bir hareket sırasında olması kaydı ile, bir veya daha fazla blok oyuncusu blokta artarda dokunuş yapabilir.
b. Takımın birinci vuruşunda temaslar tek bir hareket sırasında olması kaydı ile top, vücudun çeşitli yerlerine birbirini takip ederek dokunabilir.
Topla Oynanırken Yapılan Hatalar
a. Dört Vuruş: Bir takımın topa, onu geri göndermeden önce dört defa vurmasıdır.
b. Yardımlı Vuruş: Bir oyuncunun takım arkadaşlarından veya herhangi bir cisimden topa ulaşmak için destek almasıdır.
c. Tutulmuş Top: Bir oyuncunun topa net bir şekilde vurmamasıdır.
d. Çift Vuruş: Bir oyuncunun topa artarda iki defa vurması veya topun vücudun çeşitli yerlerine birbiri ardına temas etmesidir.
Fileyi Geçen Top
Rakip sahaya gönderilen top filenin üzerinden, geçiş boşluğu içinden gitmelidir. Geçiş boşluğu file dikey düzleminin bir parçasıdır ve aşağıdakilerle sınırlanır:
a. Filenin üst kısmı ile,
b. Kenarlardan antenle ve antenlerin varsayılan uzantılarıyla,
c. Yukarıda tavan ile.
Temas edildiği anda tamamı file dikey düzlemini geçmemiş olmak şartı ile, geçiş boşluğunun dışında rakip tarafa yönelen bir top, geriye doğru oynanabilir. Topun tamamı filenin alt boşluğundan geçerse bu top dışarıdadır (hariç top).
Topun File Düzlemine Geçişi
Topun tamamı veya bir kısmı file düzlemini geçiş boşluğunun dışından rakip takımın serbest bölgesine geçtiğinde bu top takımın üz vuruş limit içinde ve şu şartlarda geriye çevrilebilir.
1.Oyuncunun rakip takımın oyun alanına teması
2. Topun geriye çevrildiğinde file düzlemini tekrar oyun alanının aynı tarafındaki geçiş boşluğundan geçmesi.
Fileye Değen Top
Servis dışında, top fileyi geçerken fileye değebilir.
Filenin İçindeki Top
Filenin içine takılıp aynı sahaya düşen topa, takımın üç vuruş limiti içinde tekrar vurulabilir.
Top ağları yırtar veya filenin kopmasına neden olursa, oyun durdurulur ve servis tekrarlanır.
Filenin Diğer Tarafına Uzanması
Her takım, kendi oyun sahası ve oyun boşluğunda oynar. Blok sırasında, bir blok oyuncusu rakibin son hücum vuruşu anında veya öncesinde oyuna müdahale etmemek şartı ile filenin öteki tarafındaki topa dokunabilir.
Hücum vuruşunun kendi oyun boşluğundan yapılmış olması şartı ile bir oyuncunun hücum vuruşunu yaptıktan sonra elinin filenin öteki tarafına (fileye değmemek koşuluyla) geçmesine izin verilir.
Filenin Altından Geçme
Rakibin oyununa müdahale etmemek şartı ile filenin altından rakip oyun boşluğuna girmesine izin verilir.
Orta çizginin üzerinden rakibin oyun alanına girme:
a. Ayaklar veya el(ler)in orta çizginin ötesinde rakibin oyun alanına değmesine izin verilir. Ancak karşıya geçen ayak veya el(ler)in bir kısmı orta çizgiye temas etmeli veya orta çizginin üzerinde olmalıdır.
b. Vücudun başka herhangi bir parçasının rakip alana temas etmesi yasaktır.
Top oyun dışı olduktan sonra bir oyuncu rakibin oyun alanına girebilir.
Bir oyuncu rakibin serbest bölgesine rakibin oyununa müdahale etmemek şartı ile girebilir.
File ile Temas
Bir oyuncu topa vurduktan sonra direklere, kablolara veya filenin uzunluğu dışındaki herhangi bir cisme dokunabilir. Ancak bu dokunuş oyuna müdahale etmemeli ve seyrini değiştirmemelidir.
Top, filenin içine takılır ve bu nedenle file rakibe temas ederse, hata olarak kabul edilmez.
Fileye temas sadece topla oynama hareketi ön bölgedeyken (3 m çizgisi içinde) hata kabul edilir. Top arka alanda oynanırken fileye temas edildiğinde hata düdüğü çalınmaz. Oyuncuların filedeki hataları şunlardır:
a. Bir oyuncu rakibin hücum vuruşu sırasında veya öncesinde rakibin oyun boşluğundaki topa veya rakibine dokunursa,
b. Bir oyuncu filenin altından rakibin boşluğuna rakibin oyununa zarar vererek girerse,
c. Bir oyuncu rakip oyun alanına girerse,
d. Bir oyuncu fileye temas ederse.
Servis
Servis, topun diz çizgisinin dışından geri hattın sağında bulunan oyuncu tarafından, tek el ya da kol ile vurularak oyuna sokulması hareketidir. 1. ve 5. setlerin ilk servisi, kurada servis atma hakkını kazanan takım tarafından kullanılır. Diğer setlerin, bir önceki sette ilk servisi kullanmış olan takımın atacağı servis ile başlatılır.
Oyuncular, pozisyon kâğıdına kaydedilmiş bulunan servis sırasını takip ederler.
Bir setteki ilk servisten sonra servis kullanacak oyuncu şu şekilde belirlenir:
a. Servis kullanan takım oyun başlatma hakkını kazandığında, servisi aynı oyuncu yeniden atar.
b. Servis karşılayan takım oyunu başlatma hakkını kazanırsa bir dönüş yapar. Servis, sağ ön pozisyondan sağ arka pozisyona gelen oyuncu tarafından atılır.
Başhakem, servis kullanacak oyuncunun servis bölgesindeki topa sahip bulunduğunu ve takımların oynamaya hazır olduklarını kontrol ettikten sonra servis kullanmaya müsaade eder. Servisi atacak oyuncu servis vuruşu anında veya sıçrayarak atılan bir servis için zıpladığında oyun alanına (dip çizgi dâhil) temas edemez. Servis atan oyuncu topa vurduktan sonra oyun alanına düşebilir. Servis atacak oyuncu başhakemin servis için çaldığı düdüğünü takip eden 5 saniye içinde topa vurur. Hakemin düdüğünden önce atılan servis iptal edilir ve tekrarlattırılır.
Top havaya atılarak veya serbest bırakılarak elden çıkarıldıktan sonra oyun sahasının zeminine değmeden tek el veya kolun herhangi bir kısmı ile vurulmalıdır. Servis kullanacak oyuncu tarafından top havaya atıldıktan veya serbest bırakıldıktan sonra kendisine değmeden yere düşerse bu hareket servis girişimi olarak tanımlanır. Bir servis girişiminden sonra başhakem servisin yeniden atılmasına izin verir ve servis yeni bir 5 saniye içinde atılır. Başka bir servis girişimine izin verilmez.
Servis Hataları
Rakip takımın pozisyon hatası olsa bile aşağıdaki hatalar servis değişikliğine yol açar:
Servis Atacak Oyuncu
a. Servis sırasını ihlâl ederse,
b. Servisi kurallara uygun şekilde atmazsa,
c. Servis teşebbüsü kuralını ihlâl ederse. Topa kurallara uygun şekilde vurulduktan sonra, (bir oyuncunun pozisyon hatası yapmaması kaydı ile) aşağıda gösterilen hallerde servis hatalı kabul edilir:
a. Servis kullanan takımın oyuncularından birine değer veya file dikey düzleminden geçmezse,
b. Fileye değerse,
c. Kişisel ya da grup olarak yapılan perdelemenin üzerinden geçerse,
d. Oyun alanının dışına giderse.
Hücum Vuruşu
Servis ve blok hariç, topu rakibe yönelten bütün vuruşlar "Hücum Vuruşu" olarak değerlendirilir. Hücum vuruşu top file dikey düzlemini bütünü ile geçtiği veya bir rakip oyuncuya temas ettiği anda tamamlanmış sayılır. Ön hat oyuncusu, temasın kendi oyun boşluğu dâhilinde yapılması kaydıyla, herhangi bir yükseklikte hücum vuruşunu tamamlayabilir. Bir geri hat oyuncusu ön bölgenin gerisinden herhangi bir yükseklikte hücum vuruşu yapabilir. Vuruşu yaptıktan sonra da ön bölgeye temas edebilir. Temas anında topun herhangi bir kısmı eğer file üst kenar seviyesinin altında ise geri hat oyuncusu da ön bölgeden hücum vuruşunu tamamlayabilir. Hücum vuruşu hataları şunlardır:
Bir Oyuncu
a. Rakip takımın oyun boşluğu dâhilinde topa vurursa,
b. Topu "dışarı" atarsa,
c. Vuruş anında eğer top bütünüyle filenin üst kenar düzeyinin üstünde iken geri hat oyuncusu olarak ön bölgeden hücum vuruşunu tamamlarsa,
d. Rakibin servisinde ön bölgede olan ve file üst kenar seviyesinin üzerinde bulunan topa hücum vuruşunu tamamlarsa.
Blok
Blok, fileye yakın olan oyuncuların rakip sahadan gelen topu durdurmak için sıçrayıp file üst kenar seviyesinin üzerine çıkarak yaptıkları harekettir. Blok teşebbüsü ise topa dokunmadan yapılan blok hareketidir.
Tamamlanmış Blok: Blokçunun topa değdiği anda blok tamamlanmış sayılır. Sadece ön hat oyuncularının bloku tamamlamasına izin verilir.
Kolektif Blok: Birbirine yakın iki ya da üç oyuncu tarafından gerçekleştirilir ve bu oyunculardan birinin topa dokunması ile tamamlanmış kabul edilir. Blok teması takımın bir vuruşu olarak sayılmaz. Blok temasından sonra bir takıma topu geri göndermek üzere üç vuruş hakkı verilir. Bloktan sonraki ilk vuruş, blokta topa dokunmuş olan dâhil, takımın herhangi bir oyuncusu tarafından yapılabilir. Blok sırasında, rakip oyuncunun oyununa müdahale etmemek kaydı ile, oyuncu ellerini veya kollarını fileden geçirebilir. Ancak rakip takım bir hücum vuruşu gerçekleştirene kadar, filenin gerisindeki topa dokunulmasına izin verilmez. Bir hareket sırasında olmak kayd ile top birbiri adına (süratli ve devamlı) bir veya birden fazla blokçuya temas edebilir. Blok hareketinde top, blokçunun vücudunun herhangi bir kısmına temas edebilir.
Blok hataları:
a. Blokçu, hücum vuruşundan önce ya da aynı anda rakip takımın boşluğundaki topa değerse,
b. Geri hat oyuncusu olarak bir bloku tamamlar ya da tamamlanmış bir bloka katılırsa,
c. Antenlerin dışında rakip takımın boşluğundaki topu bloke ederse,
d. Rakibin servisine blok yaparsa,
e. Top bloktan dışarı düşerse.
Duraklamalar
Kurallara uygun oyun duraklamaları yalnızca molalar ve oyuncu değişiklikleridir.
Her takımın her sette en fazla iki mola ve altı oyuncu değiştirme hakkı vardır. Duraklamalar, top oyun dışındayken ve hakemin servis düdüğünden önce, elle işaret vermek suretiyle sadece oyun kaptanı ya da antrenör tarafından talep edilebilir. Takımlardan herhangi biri, tarafından talep edilen bir veya iki mola ile bir oyuncu değişikliği oyunun tekrar başlamasına gerek olmaksızın birbirini takip edebilir.
Bir takım, oyun tekrar başlamadan önce, oyuncu değişikliği için birbiri ardına duraklama talep edemez. Ancak aynı talep içinde iki veya daha fazla oyuncu değiştirebilir.
Mola
Mola 30 saniye sürer. Mola sırasında oyundaki oyuncular, yedek oyuncu ve antrenörlerin oturdukları sıraların yakınındaki serbest bölgeye gitmek zorundadırlar.
Sakatlanma
Top oyunda iken ciddî bir kaza meydana gelirse, hakem derhal oyunu durdurur. Oyun daha sonra yeniden başlatılır.
Eğer yaralı bir oyuncu kurallar gereğince ya da istisnaî olarak değiştirilemiyorsa bu takdirde oyuncuya üç dakikalık bir iyileşme süresi tanınır, ancak bir maçta aynı oyuncuya bu hak birden fazla verilemez.
Oyuncunun bu süre içinde iyileşmemesi hâlinde mensup olduğu takım eksik ilân edilir.
Uzatılmış Duraklamalar
Eğer beklenmeyen koşullar nedeniyle maç kesilirse, bu takdirde başhakem, organizatör ve varsa kontrol komitesi, normal koşulların yeniden tesisi için gerekli tedbirlerin alınmasına karar verir.
Aralar
Set araları üç dakikadır. Bu sürede oyun sahası değişimi ve takımların başlangıç pozisyonlarının kaydı yapılır.
Saha Değişimi
Neticeyi belirleyecek set hariç, takımlar her setten sonra oyun sahalarını değiştirirler. Her iki takımın diğer üyeleri de oturdukları sıraları değiştirirler.
Neticeyi belirleyecek sette bir takım 8 sayıya ulaştığında, takımlar gecikmeksizin oyun sahalarını değiştirirler ve oyuncuların pozisyonları aynı kalır. Eğer uygun zamanda saha değişikliği yapılmazsa, bu takdirde yanlışlık fark edilir edilmez değişiklik gerçekleştirilir. Saha değişiminin yapıldığı zamandaki sayılar aynı kalır.
Hatalı Davranış
Takım üyelerinden birinin yetkililere, rakip oyunculara, takım arkadaşlarına ya da seyircilere yönelik hatalı davranışı, yapılan davranışın derecesine göre dört ayrı kategoride sınıflandırılır. Hatalı davranış çeşitleri şunlardır:
Antisportif Davranış: Münakaşa etme, korkutma vs.
Kaba Davranış: Terbiye ve ahlâk prensiplerine aykırı hareket etmek, verilen kararlara uymamak.
Saldırgan Davranış: İtibar düşürücü ve hakaret edici sözler ya da hareketler.
Tecavüz: Fizikî saldırı ya da saldırıya niyetlenme. Hatalı davranışın aynı sette, aynı şahıs tarafından tekrarlanması aşamalı olarak ceza tablosu diyagramında belirlenen şekilde cezalandırılır. Saldırgan davranış ya da tecavüz nedeniyle diskalifiye için, daha önce başka bir cezanın verilmiş olması şart değildir.
Hakem Grubu
Bir maç için hakem grubu aşağıdaki yetkililerden oluşur:
* Başhakem
* Yardımcı hakem
* Yazı hakem
* Dört (iki) çizgi hakemi
Maç sırasında sadece başhakem ve yardımcı hakemler düdük çalabilir:
a. Oyunu başlatacak servis atışı için işareti başhakem verir.
b. Bir hata yapıldığında ve hatanın türünü tespit ettiklerinden emin olmaları halinde baş ve yardımcı hakemler oyunun sona erdiğinin işaretini verebilirler. Bir takımın isteğini kabul ya da reddettiklerini göstermek üzere, oyunun durdurulduğu süre içinde düdük çalabilirler.
Hakem oyunu durdurmak üzere düdük çaldıktan hemen sonra resmî el işareti ile aşağıdaki noktaları belirtmek zorundadır:
a. Hatanın çeşidi,
b. Hata yapan oyuncu,
c. Servis kullanacak takım.
Başhakem filenin bir ucuna yerleştirilmiş bulunan hakem sandalyesinde oturarak veya ayakta durarak görevlerini yerine getirir. Görüş alanı filenin üst kenar seviyesinin yaklaşık 50 cm yukarısında olmalıdır. Başhakem maçı başından sonuna kadar yönetir ve maç sırasında takımların tüm oyuncuları ve yetkililer üzerinde otorite sahibidir, yani müsabaka devamınca başhakemin kararları kesindir. Hataya düştüklerini fark ettiği takdirde, başhakem, diğer yetkililerin kararlarını geçersiz saymaya yetkilidir. Başhakem aynı zamanda top toplayıcıları da kontrol eder. Kurallarda belirtilmemiş olanlar dâhil, oyuna ilişkin her türlü konuda karar verme yetkisine sahiptir.
Yardımcı hakem, başhakemin karşı tarafında ve onunla yüz yüze gelecek şekilde oyun alanının dışında, ayakta görevlerini yerine getirir. Yardımcı hakem, başhakemin yardımcısıdır. Ancak kendi görev sahasına giren yetkileri de bulunmaktadır. Başhakemin görevine devam etmesi imkânsız hâle gelirse yardımcı hakem onun yerini alır. Yetki çerçevesi dışındaki hataları düdük çalmadan işaretle bildirebilir; ancak bunlar için başhakeme ısrar edemez. Yazı hakeminin çalışmasını denetler. Her iki takımın kenarda oturan mensuplarının hareketlerini kontrol eder ve bunların hatalı davranışlarını başhakeme bildirir. Isınma bölgesindeki oyuncuların hareketlerini kontrol eder. Duraklamalar için izin verir, sürelerini denetler ve kurallara uygun olmayan talepleri reddeder.
Yazı hakemi, başhakemin karşısında ve onunla yüz yüze gelecek şekilde yazı hakemi masasına oturarak görevini yerine getirir. Yardımcı hakem ile iş birliği içinde kurallara uygun şekilde müsabaka cetvelini tutar. Yürürlükteki usullere uygun şekilde maç ile takımlara ilişkin verileri kaydeder ve takım kaptanları ve koçların imzalarını alır. Pozisyon kâğıdına bakarak her takımın başlangıç pozisyonunun kaydeder. Maç sırasında yazı hakemi; kazanılan sayıları kaydeder, tek takımın servis atma sırasını kontrol eder, mola ve oyuncu değişikliklerini kaydeder ve setlerin bitimini hakemlere bildirir. Resmî uluslar arası müsabakalarda dört çizgi hakemi bulunur. Çizgi hakemleri, sahanın her köşesinde 1 ile 3 metre uzaklıkta, serbest bölgede kontrol ettikleri çizginin temsilî uzantısı üzerinde ayakta dururlar. Dip çizgiler, servis atan oyuncunun köşesinden, yan çizgiler ise karşıt köşeden kontrol edilir. Şayet müsabakada sadece iki çizgi hakemi kullanılıyorsa bu durumda hakemler, köşeden 1 ve 2 metre uzaklıkta, sahanın köşelerinde ayakta dururlar. Her biri kendi tarafındaki hem dip hem de yan çizgiyi kontrol eder. Çizgi hakemleri de görevlerini (30x30 cm) bayrağı kullanarak yerine getirirler: Top kendi çizgilerine yakın düştüğü zaman topun "dâhil" veya "hariç" olduğunu, hariç toplarda topu karşılayan takımın topa temaslarını ve servis takan oyuncunun ayak hatalarını işaret eder.
Hakemler ve çizgi hakemleri, yapılmış olan hataların çeşitlerini veya kabul edilmiş duraklamaların nedenini resmî el işaretleri ile belirtirler. Yapılmış olan işaret bir süre havada tutulur. Şayet tek el ile işaret ediliyorsa hatayı yapmış olan ya da bir istekte bulunan takımın tarafındaki el kullanılır. Hakem, hatayı yapmış oyuncuyu ya da istekte bulunan takımı belirler. Bütün bunların sonunda başhakem servis atma hakkını kullanacak olan takımı belirtir. Çizgi hakemleri, belirlenen hatanın türünü resmî bayrak işareti ile gösterir ve bir süre bayrağını havada tutarak bu işaretini sürdürür.
Bir takım, topu filenin üzerinden geri göndermek için en fazla üç defa vurma hakkına sahiptir
Hücum organizasyonu 3 m çizgisi içindeyken oyuncuların fileye teması hata olarak değerlendirilir
İkili blok
Kısa pas hücum organizasyonu
Tekli blok (plâj voleybolu
TAKIMLAR:
Bir takım en az 6, en fazla 12 oyuncudan oluşur. Takımlar sahaya 1 kaptan dahil olmak üzere 6 oyuncu ile çıkar. Oyuncuların formalarına ise 1'den 18'e kadar numara verilir.
OYNANIŞ:
Servis atışı ile oyun başlar. Bir takım ( blok hariç ) topa en fazla 3 vuruş hakkı vardır. Bir oyuncu topa üst üste 2 defa (blok hariç) dokunamaz. Oyun, top yere temas edene kadar veya bir takım ihlal yapana kadar devam eder. Voleybolda her hata sayıdır. Servis atışında top fileye temas ederek rakip alana düşerse oyun devam eder. Voleybol, 5 set üzerinden oynanır. Bir set 25 sayıda biter, ancak 24-24'lük bir eşitlik olursa oyun bir takımın 2 sayılık bir farkı yakalamasına kadar (27-25,45-43 vb) devam eder. Setlerde 2-2'likbir eşitlik olması halinde ise 5. set ( tybrek seti ) oynanır. Bu set 15 sayı üzerinden oynanır.
OYUN ALANI:
Bir takıma ait olan alan, 9 metre uzunluğunda ve 9 metre genişliğinde yani 81 metrekaredir. Oyun alanını sınırlayan çizgiler beyaz renkte olup 5 cm genişliğindedir. Bu çizgiler oyun alanına dahildir.
OYUNCU DEĞİŞİKLİĞİ:
Bir takım, bir set içinde 6 oyuncu değişikliğihakkına sahiptir. Değiştirilen oyuncu, ancak değişim yaptığı oyuncu ile değişmek zorundadır.
MOLALAR:
Voleybolda, bir sette 8. ve 16. sayılara ilk ulaşan takım teknik mola hakkı kazanır. Ayrıca her takımın bir sette 2 mola hakkı daha vardır. Teknik molaların süresi 60 saniye, antrenörlerin aldığı molaların süresi ise 30 saniyedir. 5.sette ( tybrek seti ) teknik mola yoktur. Bu sette her takımın 30 saniyelik 2 mola hakkı vardır. Setlerde kullanılmayan molalar diğer setlerde kullanılamaz.
SERVİS ATIŞI:
Servis atacak oyuncu, hakemin işaretini takiben 8 saniye içinde servisi atmak zorundadır. Top elden çıktıktan sonra, vuruş yapılmak zorundadır.
( Servis teşebbüsü hatadır )
HAKEMLER:
Voleybol maçını, 1 baş hakem, 1 yardımcı hakem, 4 çizgi hakemi ve 2 masa hakemi olmak üzere toplam 8 hakem yönetir.
KART CEZALARI:
-Sarı Kart: İhtar anlamına gelir.1 puan kaybı verilir.
-Kırmızı Kart: Oyuncu, oynadığı setten ihraç edilir.
-Sarı ve Kırmızı Kart Beraber: Oyuncu, maçtan diskalifiye edilir.
TOPUN ÖZELLİĞİ:
Voleybol topu, 260-280 gr ağırlığında ve çevresi 65-67 cm olmalıdır. Uluslararası maçlarda toplar F.İ.V.B onaylı olmalıdır.FİLE YÜKSEKLİĞİ: -Büyük-Genç-Yıldız Erkekler: 2.43 m