BIOS
AYARLARI
CMOS, BIOS verilerini tutan yarı iletkene
verilen isimdir. ( Complementary Metal Qxide Semiconductor). BIOS Setup'ı ilk
açtığınızda ekrana gelen menüye de CMOS Setup adı verilir. Ok tuşları
ile buradaki seçeneklerden birinin üzerine gelip enter tuşuna bastığınızda
ya alt menülere geçilir, ya da bu seçenekler zaten kendi başına birer
komuttur; bu komut yerine getirilir. BIOS Setup'ın tüm pencerelerinde olduğu
gibi bu pencereden de Esc tuşuna basılarak çıkabilir veya F10 tuşuna
basarak yaptığınız değişiklikleri kaydederek çıkabilirsiniz.
Not : BIOS ayarlarını anlatırken "Enabled"
ve "Disabled" terimlerini kullanacağız. Çoğu BIOS ayarlarının
karşısında bulunana bu seçeneklerden ilki yani, "Enabled" o ayarın
aktif olduğunu, "Disabled" ise devreden çıkarılmış olduğunu gösterir.
Standart CMOS Setup :
Ana Menüden bu bölüme girdiğinizde, temel
sistem ayarları ve sistem saati ile ilgili seçeneklere ulaşırsınız.
Bunların işlevleri aşağıda sunulmuştur.
Date/Time : Sistem saatini ve tarihini
buradan ayarlayabilirsiniz. Aslında sistem saatini ve tarihini Windows veya
DOS'tan da ayarlayabilirsiniz. İşletim sistemlerinin saat ve tarihleri
BIOS'dakilerden farkı olmaz. Tarih konusunda küçük bir not düşmek
gerekli: Yıl iki basamaklı görünüyorsa 2000 yılı sorununuz olabiliyor.
Yani 2000 yılında tarih 00 olarak görünecektir. Sistem ve uygulamalarınızın
tümü 1900 yılı gibi algılayabilir. Ancak uzunca bie süredir anakartlarda
bu sorun, yıl dört haneye çıkarılarak giderilmiştir ve tarihin 2079 yılına
kadar gösterilmesi sağlanmıştır. Tabi anakartlarda bu sorunun çözülmesi
her şeyi halletmeyebilir; bazı kritik yazılımlarda tarih yazılım tarafından
belirleniyor olabilir. Bu durumda yazılımların güncellenmesi gerekir.
Sabit Diskler : BIOS ve anakartlar 4
IDE sürücüye (sabit disk veya CD-ROM) destekler. IDE disketlerinizin
ayarlarını "Hard Disks" adlı bu bölmede görebilirsiniz. Ancak
sisteminizdeki IDE CD sürücüler veya SCSI sürücüler burada görünmez.
Burada disklerinizin MODE bilgisini tüm disk sürücülerinizin için AUTO
olarak seçmenizi öneririz. Böylese BIOS, POST sırasında diskinizin özelliklerini
belirleyip sistemi ona göre açabilir. BIOS diskinizi bu şekilde, ana BIOS
Setup menüsünden "IDE HDD Auto Detection" seçeneği ile BIOS'un
diskinizi bulmasını sağlayabilirsiniz. Hard Disk bölmesindeki parametreler
diskinizin kafa, silindir, sektör sayısı ve teknoloji ile ilgili bazı
bilgiler içerirler. Nadirende olsa BIOS bazı diskleri otomatik olarak tanımayabilir.
Bu durumda disk türünü (Type) "User"(Kullanıcı) olarak seçip
disk üzerinde yazan bu parametreleri elle girerek diskinizi tanıtabilirsiniz.
Neyse ki günümüzde tüm yeni anakartlarda "IDE HDD Auto Detection"
seçeneği vardır ve bu çoğu diski tanımamazlık etmez.
Disk Sürücüler : Hemen hemen her
PC'de bir disket sürücü vardır. Hatta bazılarında iki tane olabilir.
İşte bu bölmeden disket sürücünüzün tipini seçeceksiniz. Tek bir
disket sürücünüz varsa bunu 1.44M, 3.5" olarak seçebilirsiniz. Diğer
disket sürücü (Drive B) ise "Not Installed" (Kurulmamış) olarak
bırakılır. Günümüzde çoğu disket sürücü 1.44MB'lık diskleri okur.
Bir ara 2.88MB'lık disket sürücülerde çıktı ama bu kapasiteye sahip
diskler pek yaygınlaşmadığından sürücüleride yaygınlaşmadı.
Video : Bu, monitörünüzün tipi ile
ilgili bir ayardır. Eskiden 40 veya 80 sütunluk CGA monitörler veya mono
monitörler varken bu ayar işe yarardı. Artık hep renkli VGA veya SVGA
monitörler kullanıldığı için bu ayar EGA/VGA olarak bırakılıyor.
Halt-On : POST, yani BIOS'un gerçekleştirdiği
donanım testleri sırasında bir donanım hatası ile karşılaşılırsa
sistem durur. Halt-On seçeneği ile bazı hataların dikkate alınmamasını,
POST işleminin devam ederek sistemin açılmasını söyleyebilirsiniz. Bu seçenekler
aşağıdaki gibidir.
No errors POST hiçbir hatada durmaz.
All errors BIOS bir hata tespit ettiğinde
durur ve size bu hatayı düzentmeniz için uyarıda bulunur.
All, But Keyboard POST klavye hataları dışındaki
hatalarda durur.
All, But Diskette POST disket sürücü
hataları dışındaki hatalarda durur.
All, But Disk/Key POST klavye ve disket sürücü
hataları dışındaki hatalarda durur.
Bellek Bilgileri : Bu alandaki bilgilerde değişiklik
yapamazsınız. Burada geleneksel (base), uzatılmış (extended) ve diğer
bellek kapasiteleri hakkında bilgi yer alır.
BIOS Features Setup
CPU Internal Core Speed :
Bu sayıdaki
ekran görüntüsünde görülmese de bazı anakartların özelliğine bağlı
olarak burada işlemcinin hızı görünür. (233MHz, 300MHz gibi). Bazı
BIOS'larda bu değiştirilebilir bir değildir. Ancak yeni Abit, Chaintech
gibi anakartlarda işlemci terfileri için bu bir seçenek olarak verilmiştir
ve işlemci hızını anakart üzerindeki karmaşık jumperler ile değil doğrudan
BIOS yazılımından ayarlamanıza izin verir. Bazı BIOS'larda ana menüde
CPU&CHIPSET SETUP adlı ayrı bir bölümde de yer alabilir.
Virus Warning : Bu seçenek "Enabled"
konumuna getirilmişse diskin boot sektöründe veya bölmeleme tablosunda (partition
table) kazara veya virüsler marifeti ile değişiklik yapılması engeller.
Boot virüsleri için güzel bir önlemdir. Ancak diski FDISK ile biçimlerken
veya Windows 95 kurulurken de bu bölmeler değiştirildiği için, bu seçenek
"Disabled" konumuna getirmezseniz, diski FDISK ile bölmeleyip
format atamazsınız. Anakart kitapçığınızda bu seçeneğin sürekli
"Disabled" konumda tutulması gerektiği de yazıyor olabilir. Bunun
nedeni, yeni işletim sistemlerinin bunu gerektirmesidir.
CPU Internal Cache :
Bazı BIOS'larda
"CPU Level 1 cache/CPU Level 2 Cache" olarak da görünür. Yeni PII
işlemcilerde önbellek işlemci üzerindedir. Sık kullanılan bazı bilgiler
disk veya sistem belleği (RAM) yerine, geçici olarak hızlı önbellekte
tutulabilir. Böylece bazı işlemler daha hızlı gerçekleştirilir.
Sisteminizin performansını artırmak için bu seçeneği sürekli "Enabled"
konumunda tutmalısınız.
BIOS Update : BIOS yongası ile bütünleşik
BIOS güncelleme modülünün işlemciye gerekli bilgileri iletmesini sağlar.
Enabled konumunda durmalıdır.
CPU Fast String : Performansı artırır.
Bu yüzden "Enabled" konumda olması gerekir. Bazı BIOS'larda
bulunmayabilir.
Quick Power On Self Test :
POST işleminin
4 kez yerine (bazı PC'lerde 3 kez) bie kez yapılmasını sağlar. Sistemin hızlı
açılmasını sağlamak için "Enabled" konumuna getirebilirsiniz.
Boot Sequence : PC'niz açıldığında
BIOS'un işletim sistemi için önce hangi sürücüye bakması gerektiğini söyler.
Sisteminizi açılış disketi ile açacaksanız bu sırayı A, C ... olarak
değiştirebilirsiniz. Normalde ise açılışın hızlanması için C, A ...
olarak durmalıdır. Yeni BIOS'larda sistemin CD-ROM'dan veya diğer sürücülerden
açılması için CD-ROM, E, F, LS/ZIP gibi seçenekler de bulunur.
HDD Sequence SCSI/IDE First :
Bazı
yeni BIOS'larda SCSI ve IDE diskleri bir arada kullananlar için konulan bu
yeni seçenek, SCSI'ye ayarlandığında sistemin SCSI sürücüler üzerinde
birden fazla işletim sisteminin boot edilmesinde de kullanılabilir.
Boot Up Floppy Seek :
Bu seçenek
"Enabled" konumda ise açılışta disket sürücü bir kez aranır.
Ama "Disabled" konumda ise sistem ara sıra disket sürücüyü
yoklayarak doğru çalışıp çalışmadığını kontrol eder. Sisteminizin
ara sıra işlem yapmayı kesip disket sürücüyü aramasını istemiyorsanız
"Eisabled" konumuna getirin; çünkü default ayarı "Disabled"
dır.
Floppy Disk Access Control : Bazı
BIOS'larda bulunan bu ayar, sabit diskten disket sürücüye dosya kopyalamasını
engeller. R/W (Read/Write) seçilmişse, diskete yazdırma yapılabilir ve
disket okunabilir.
IDE HDD Block Mode Sectors :
Bu seçenek,
disketlerde veri transferi başına bir sektör yerine her transferde birden
fazla sektörün işleme alınmasını sağlayarak disk performansını artırır.
Tüm yeni diskler bu özelliği destekler. Bu tür yeni disketlerde seçenek
"HDD Max" olmalıdır.
Boot Up NumLock Status :
Klavyenizin
sağındaki numerik tuş dizisi-klavyenizde NumLock tuşu basılı ise -
rakamları yazmak için de kullanılabilir, ok ve fonksiyon (sayfa yukarı/aşağı
kaydırma, metin sonuna/başına gitme vs.) tuşları olarak da. BIOS'ta bu seçeneği
"On" durumuna getirirseniz; sistem açıldığında NumLock tuşuna
basmışsanız gibi olur ve numerik klavye rakamları yazar.
Boot Up System Speed :
Yeni bazı
BIOS'larda bulunan bu ayarı, sistemin işlemci hızınıza uygun olarak açılması
için "High" konumuna getirmelisiniz. "Low" konumda iken
sistem dahili veriyolu hızında açılır. Bazı çok eski çevre birimleri
ve oyunlar bu hıza alışık olmadığı için, Low seçeneği konulmuştur.
Normalde "High" konumda durmalıdır.
Gate A20 Option : Bu seçenek,
sistemin 1 MB üzerindeki uzatılmış belleği (extended memory) nazıl
kullanacağı ile ilgilidir. "Fast" seçilmişse, sistem yonca seti
Gate A20'yi kontrol eder. "Normal"e ayarlanmışsa, klavye denetçisindeki
bir pin bunu denetler. Gate A20'yi "Fast" olarak seçmek, özellik
Windows ve OS/2'de sistem performansını artırır.
Typematic Rate : Üç seçenek halinde
bulunur. (Bazı BIOS'larda, "BIOS Features Setup" ekranının sağ
tarafında yer alır.) Klavyede bazılı tutulan bir tuşun tekrarlanma hızını
ayarlayan bu seçeneklerden ilki 'Typematic Rate Setting' dir ve "Enabled"
konumuna getirildiğinde ikinci ve üçüncü seçeneklerin ayarlanabilmesini
sağlar. "Typematic Rate (chars/sec)" adlı ikinci seçenek,
klavyede bir tuşu basılı tuttuğunuzda, saniyede aynı karakterden kaç
adet yazılacağını belirler. Pek gerekli bir ayar olduğu söylenemez.
Üçüncü ayar olan Typematic Rate Delay ise, bir klavye tuşunu basılı
tuttuğunuzda aynı karakterin tekrarlanarak yazılması için arada kaç
milisaniye süre olması gerektiğini belirler.
Security Option : Sisteminize ve BIOS
Setup'daki ayarlara başkalarının ulaşamaması için BIOS Setup'tan nasıl
şifre koyabileceğinizi biraz ileride açıklayacağız. Bu seçenek ise bu
şifrenin sistem için mi BIOS Setup için mi olması gerektiğini belirler.
Hani bazen BIOS Setup'ta şifre koymanıza rağmen sistem takır takır açılır,
yoksa sistemin şifre özelliği çalışmıyor mu diye sinirleriniz bozulur
ya... İşte o zaman bu ayar "Startup" konumuna getirilmiş
demektir. Oysa bu ayar "System" konumuna getirilirse, sistem açılışta
şifre sorar ve şifreyi girmeden PC'nizi açamazsınız.
PS/2 Mouse Function Control :
Yeni
sistemlerde fare bir COM portuna değil, yuvarlak bir PS/2 portuna bağlanır
(tabii bunun için PS/2 farenizin olması gerekir.) İşte bu ayar "Auto"
ise sistem açılışta PS/2 fareyi tanır ve IRQ12'yi bu fareye ayırır.
Aksi halde IRQ12 başka kartlara ayrılabilir.
PCI/VGA Palette Snoop : Bazı grafik
kartları (örneğin grafik hızlandırıcılar ve MPEG kartları) standart
VGA olmayabilir ve renkleri düzgün şekilde göstermeyebilir. Bu ayarın
"Enabled" yapılması sorunu giderir. "Disabled" olarak bırakılması
önerilir.
OS/2 Onboard Memory >64MB :
OS/2 işletim
sistemi ile birlikte 64MB'tan büyük DRAM kullanıyorsanız bu ayarın "Enabled"
yapın. Aksi halde "Disabled" olsun.
Video ROM BIOS Shadow :
Bu ayar "Enabled"
yapıldığında video BIOS'unun ROM tipi bellekten RAM tipi bellek ROM'dan hızlı
olduğu için, "Shadow" adı verilen bu işlem sayesinde sistem
performansı artar. Hemen bu seçeneği altında bir dizi bellek adresi göreceksiniz.
Bunlar ROM kullanan diğer kartlara aynı işlemi uygulamak içindir. Ancak
kitapçıklarına bakarak bu kartların hangi adresleri kullandığını öğrenmeli,
ona göre bu seçenekleri "Enabled" konuma getirmelisiniz. Çünkü
bu işlem 640-1024K arasındaki bellekten çalar.
CHIPSET Features Setup :Anakartın
yonga seti ile ilgili ayarlar bu kısımda bulunur. Günümüzde çoğu
anakartta bulunan yonga seti ve bellek ayarları ile ilgili seçenekleri bu bölümde
anlatacağız.
EDO Auto Configuration :
Bu ayar
genelde default olarak 60 ns'ye ayarlanmıştır. 50 veya 70 ns'lik EDO
RAM'ler kullanıyorsanız bu ayarı 50 veya 70 ns'ye getirebilirsiniz. EDO RAM
ile ilgili teknik bilgiler içeren diğer ayarları olduğu gibi bırakmanız
önerilir.
SDRAM Configuration : Sisteminizde
SDRAM tipinde bellek kullanıyorsanız belleklerinizin hızını burada
belirleyebilirsiniz. LX yonga setli anakartlarda bu ayar 8, 10 veya 12 ns
olabilir. BX anakartlar için geliştirilen 100MHz'lik belleklerde ise bu ayar
6 veya 8 ns olmalıdır. SDRAM ile ilgili teknik bilgiler içeren diğer
ayarları olduğu gibi bırakmanız önerilir.
8/16 Bit I/O Recovery Time : 8 ve 16 bitlik
ISA kartlar için zamanlama. Dafault ayarlarda bırakılmalıdır.
Memory Hole at 15M-16M : Bu ayarı
"Enabled" yapmak, belleği 15-16 MB arasındaki kısmını bu ayarı
özellikle gerektiren ISA kartlara ayırır. Sisteminizde bu tür bir ISA kart
yoksa ve bu ayar "Enabled" edilmişse sistem belleği 1 MB az görünebilir.
Özel bir durum olmadıkça bu ayarı "Disabled" olarak bırakın.
PCI 2.1 Support : Bazı BIOS'larda
bulunan bu ayar PCI 2.1 standardının desteklenmesini sağlar. "Enabled"
konumda tutulmalıdır.
DRAM are xx bits wide :
Pariteli
bellek kullanıyorsanız bunlar 36 bit'lik olarak kabul edilir. Örneğin iki
pariteli bellek modülü varsa bu ayar 72 olarak görünür. Paritesiz
bellekler ise 32 bitliktir. Yine iki bellek modülü varsa bu ayar 64 olarak görünür.
Data Integrity Mode :
Hata düzeltmeli
(ECC) bellek kullanıyorsanız bu ayar ECC yapılmalı, aksi halde Non-ECC
olarak bırakılmalıdır.
Onboard Serial Port 1 : Birinci seri
portun bellek adresini ve IRQ'sunu gösterir. Bazı dahili modemler bu portu
(COM 1) kullanır ve seri portun iptal edilerek dahili veriyoluna yönlendirilmesini
gerektirir. Bu durumda Seri port "Disabled" ayarına getirilir. Seri
Port 1'in default bellek adresi ve IRQ'su 3F8H/IRQ4'tür.
Onboard Serial Port 2 : İkinci seri
portun bellek adresini ve IRQ'sunu gösterir. Seri port 1 için söylediklerimiz
bu port için de geçerlidir. Seri Port 2'nin default bellek adresi ve IRQ'su
2F8H/IRQ3'tür.
Onboard Parallel Board : Paralel
portun bellek adresini ve IRQ'sunu gösterir. Default değeri 378H/IRQ7'dir.
Bir PC'ye paralel portlu giriş çıkış (I/O) kartı bağlanarak paralel
port sayısı üçe çıkarılabilir. Ancak bu bellek adresi ve IRQlarında çakışma
olmamalıdır.
Paralel Port Mode :
Default ayar
"Normal" dir. Bu, portun normal hızda ama tek yönlü çalışmasını
sağlar. EPP modu portun çift yönlü ve maksimum hızda çalışmasını,
ECP çift yönlü ve maksimum veri transfer hızında daha hızlı çalışmasını,
ECP+EPP modu ise normal hızda çift yönlü çalışmasını sağlar. Özellikle
tarayıcı, yazıcı gibi cihazlar bu modları kullanabilir.
ECP DMA Select : ECP modu hızlıdır
ama bir DMA (Direct Memory Access - Doğrudan Bellek Erişimi) kanalının
kendisine ayrılmasını ister. Seri porta ECP veya ECP+EPP modlarından
birini kullanan bir aygıt takmışsanız ve seri portu buna göre ayarlamışsanız
işte bu seçeneği default ayarı olan "Disabled" dan çıkarıp
DMA 1 veya 3 kanalına ayarlamalısınız.
UART2 Use Infrared :
Bu ayar "Enabled"
konuma getirildiğinde anakart üzerindeki infrared özelliği devreye girer
ve ikinci seri UART portu anakart üzerindeki infrared konnektörüne ayırır.
(Infrared cihazlar, kablo gerektirmeden kızıl ötesi ışınlarla PC ile
veri alış verişinde bulunurlar; ancak bunun içinde sisteme bu konnektör
yardımı ile bir IrDA cihazlar pek piyasaya çıkmadığı için bu ayarı
"Disabled" konumda tutabilirsiniz. )
Onboard PCI IDE Enabled :
Bu ayarı
kullanarak IDE kanalını, ikinci IDE kanalını veya her ikisini birden
("both" seçeneği ile) aktif konuma getirebilirsiniz. Normalde her
iki IDE kanalını da açık tutmalısınız, ancak sadece SCSI sürücüye
sahip sistemler için her iki kanal da "Disabled" konuma
getirilebilir.
IDE Master/Slave PIO/DMA Mode :
IDE
kanallarına (0 ve 1) master ve slave olmak üzere ikişerden dört IDE sürücü
bağlanabilir. IDE aygıtları farklı modlarda (0, 1, 2, 3) sahip olduğu için
bunların bağımsız olması gerekir. IDE sürücüleriniz optimum
performansa göre ayarlanır.
CPU Warning Temperature :
İşlemci ısısı
kaç dereceye gelince sistemin alarm vereceğini belirler. İşlemci ısısının
üst ve alt limitlerini buradan belirleyebilirsiniz. İşlemci ısısı
belirlenen limitleri aşarsa sisteminize kurulu uyarı mekanizması devreye
girer.
Current CPU Temperature :
Anakartınızda
ısı sensörleri varsa, bu alan işlemci ısısını gösterir.
Current System Temperature :
Sisteminizde (anakartın çeşitli yerlerinde) ısı sensörleri varsa, bu
alan sistem ısısını gösterir.
Current CPUFAN 1/2/3 Speed :
Anakartınızda
bu iş için bir denetleme sistemi varsa sisteminizdeki üç CPU fanının hızını
gösterir.
POWER Management Setup :
Bu bölümde
sisteminizin güç tüketimini azaltmak için için ayarlar bulunur.
Power Management :
Güç yönetim
modlarının ana denetim masasıdır. Ayarı "Max Saving"e
getirirseniz sistem kısa bir süre kullanılmadan durursa güç tasarruf
moduna geçer. "Min Saving"de de aynı işlem olur ama bu sefer
sistem güç tasarruf moduna daha uzun sürede geçer. "Disabled" seçeneği
tüm güç yönetim modunu tümüyle devreden çıkarır. "User
Define" seçeneği ise bu bölümdeki diğer seçenekleri ayarlanabilir
konuma getirerek, kullanıcının kendi tercihlerini yapabilmesini sağlar.
PM Control By APM :
Sisteminizde gelişmiş
güç yönetimi yüklüyse bu seçeneği "Yes" olarak ayarlamak güçten
daha fazla tasarruf sağlar.
Video Off Option :
Bu seçenek monitörün
ne zaman güç koruma tasarruf geçirilebileceğini gösterir. All Modes Off
(tüm modlarda kapama); Always On (daima açık); Suspend Off (suspend modunda
kapama) ve Susp, Styb Off (suspend ve standby modlarında kapama) seçenekleri
vardır.
Video Off Method : Monitörün ne şekilde
askıya alınacağını belirler. Şu seçenekler olabilir: DPMS, Blank Screen,
V/H Sync+Blank. DPMS ( Display Power Management - Görüntü Güç Yönetimi )
özelliği, ekran kartınızı - tabii bu VESA DPMS özelliği destekliyorsa -
denetler. Blank Screen sadece ekranı karartır ve sadece güç yönetim özelliği
olmayan monitörlerde kullanılır. V/H Sync+Blank seçeneği ekranı karartır
ve yatay/dikey taramayı kapatır. Yeni monitör ve ekran kartlarında DPMS seçeneği
kullanılır.
Video Off After : Sistemin sırayla
daha düşük güç koruması modlarından daha yüksek olanlara geçmesini sağlamışsanız,
hangi modda monitörün kapanacağını belirler.
Modem Use IRQ : Sistemi modem sinyali
ile uyandıracaksanız, varsa bu seçenekte modeminizin IRQ'sunu seçmelisiniz.
PM Timers : Bazı BIOS'larda, bu
pencerenin çizgilerle sınırlanmış ayrı bir bölümünde bulunan PM
Timers ayarları güç yönetim zamanlarını belirler. Bu bölümde diski güç
tasarruf moduna geçiren "HDD Power Down" süresi, ve sistemin Uyku,
Bekletme ve Askıya Alma (Doze, Standby, Suspend) modlarına geçmeleri için
gerekli süreler ayarlanabilir. Sistem bir aktivite olunca, örneğin klavyede
basılan bir tuş ilgili IRQ kanalına sinyal gönderince tekrar harekete geçer.
Power Up Control :
Yine aynı
pencerede ayrı bir bölmede yer alan bu grupta ayrı bir bölmede yer alan bu
grupta sistemin ne zaman otomatik açılacağını belirlenir. 'Soft-Off' özelliğine
sahip anakartlarda sistem bir düğme ile veya yazılım aracılığı ile
kapatıldığında elektrik doğrudan kesilmez, sistem askıya alınır.
PWR Button<4 sec :
Bu ayar 'Soft
Off'a getirildiğinde PC açma/kapama düğmesi 4 saniyeden sistem normal
olarak kapanır. Suspend seçeneğinde ise düğmenin iki yönlü işlevi vardır;
4 saniyeden az basıldığında sistem uyku moduna geçer. "No Function"
seçeneğinde ise düğme 4 saniyeden az basılı tutulduğunda Soft-off düğmesinin
bu işlevi devreden çıkarır. Bu ayarlardan bağımsız olarak düğme 4
saniyeden fazla basılı tutulduğunda sistem elektriği kesilerek kapanır.
PWR Up On Modem Act :
Bu seçenek
"Enabled" duruma getirildiğinde bilgisayar kapalı durumdayken
modemden gelen bir sinyalle (modeme bağlı telefon numarası arandığında)
açılır. Ancak işletim sistemi hemen devreye girmediği için modem aracılığı
ile bir faks, dosya vs. gönderiliyorsa, bu ilk denemede gerçekleşmez.
Automatic Power Up :
Sisteminizin günün
belirlediğiniz saatlerde otomatik olarak açılmasını sağlar.
PNP/PCI Setup : Bu
pencerede BIOS'u kullanmak yerine PCI veriyolu yuvalarını ayarlayarak Tak Çalıştır
(PnP) işletim sistemlerinden yararlanmak için gerekli seçenekler bulunur.
Ayarların karşısında "Yes" seçilmişse işletim sistemi aygıtla
ilgili kesmeleri kendi ayarlar. Tak Çalıştır işletim sistemi kullanmıyorsanız
veya kesme ayarlarının (IRQ) sizin ayarladığınız gibi kalmasını
istemiyorsanız bu "No" ayarları seçilmelidir.
PnP Os Installed : Tak Çalıştır destekli
bir işletim sistemi kullanıyorsanız (OS/2, Win 95/98) bu ayarı "Yes"
yapın.
Resources Controlled By : Tak Çalıştır
BIOS'lar tüm boot işlemlerini ve Tak Çalıştır aygıtları kontrol
edebilir. Bu ayar 'Auto'ya getirilirse tüm IRQ ve DMA atamaları kaldırılır;
çünkü BIOS bu işlemi devralır. Bu ayar tüm PCI yarıkları için ayrı
ayrı olabilir (4'e kadar). Bu durumda "Recourses Controlled By"
yerine Slot 1 IRQ, Slot 2 IRQ vs. seçenekleri vardır. Tak Çalıştır işletim
sistemlerinde tümü de Auto'ya getirilebilir.
IRQ n Assigned to :
Tak Çalıştır
olmayan kartlar ve aygıtlar belirli bir IRQ'da çalışmak isteyecektir. İşte
bir IRQ'yu (kesme istemi) Tak Çalıştır olan veya olmayan kartlara göre
buradan ayarlayabilirsiniz. Tak Çalıştır olmayan bir aygıt veya kart bu
IRQ'ya takılmış ise bu seçenek "Legacy ISA" (bazı BIOS'larda
"No/ICU") olarak ayarlanmalıdır. Tak Çalıştır kartlarda ise
ayar "PCI/IS PnP" (bazı BIOS'larda "Yes") olmalıdır.
Aynı şekilde "DMA n Assigned To" diye bir seçenek de vardır. Aynı
şey bu DMA ayarı için de geçerlidir.
Load BIOS Defaults :Bazı
kullanıcılar, ana menüdeki bu seçeneğini, BIOS'u fabrika ayarlarına
getirmeye yaradığını düşünür. Ancak tüm yüksek performans özelliklerini
kapatan bu seçenek, BIOS ayarları ile ilgili herhangi ciddi bir problem ile
karşılaştığınızda kullanılır. Seçeneğin üzerine gelip Enter tuşuna
bastığınızda işlemi onaylayıp onaylamadığınıza dair bir soru ekrana
gelir. Klavyede Y (Yes - Evet) tuşuna basarsanız işlem onaylanır ve
Default BIOS ayarları yüklenir, N (No - Hayır) tuşuna basarsanız işlem
iptal edilir.
Load Setup Defaults : İşte bu
BIOS'un optimize edilmiş fabrika ayarlarını yükler. Ancak kullanılan aygıtlar,
işletim sistemi vs. sistemden sisteme değiştiği için bu fabrika ayarlarının
yüklemesi her zaman optimum performans sağlıyor anlamına gelmez. Ayarlarınızı
yukarıdaki açıklamalara göre yapmalısınız. Burada da standart Setup
ayarlarını yükleme işlemi aynıdır.
Supervisor/User Password : Supervisor
Password, hem BIOS Setup'a hem de sisteme şifre koyar. Yani şifreyi yazmadan
BIOS ayarlarına da giremezsiniz, PC'niz de açılmaz. (Ancak BIOS Features
Setup kısmında anlattığımız "Security Option" ayarına
dikkat!) User Password ise sadece PC'nin açılışına şifre koyar.
Sisteminiz ilk geldiğinde şifresizdir. İlk kez şifre girerken yazdığınız
şifreyi kontrol amacıyla iki kez girersiniz. Şifreyi kaldırmak içinse bu
seçeneklere basıp şifre yazma satırını boş bırakmanız yeterlidir.
HDD Low Level Format
: Bazı BIOS'larda bulunan bu seçenek
sabit diske düşük seviyeli format atar. Bir anlamda disk yüzeyini kazır
diyebiliriz. Çok tekrarlanması diski bozabilir. Bu yüzden disk gözden çıkarılmadan
kullanılmayacak bir format işlemidir.
Save & Exit Setup :BIOS
Setup'da yaptığınız değişikliklerin hiçbiri BIOS'a kaydedilmeden
devreye girmez. İşte bu seçeneğe 'Enter'leyip Y tuşuna basarak yaptıklarınızı
kaydedecek ve tekrar sistem açılışına geri döneceksiniz. Yaptığınız
değişiklikleri kaydetmeden önce bir hata yapmadığınızdan emin olun.
Exit Without Saving :Yaptığınız
değişiklikleri kaydetmeden, yani bu değişiklikleri işleme sokmadan BIOS
Setup'tan çıkmak için bu seçeneğin üzerine gelip Enter tuşuna basın.
Yine olay için klavyede Y tuşuna bastığınızda sistem açılışına geri
dönecektir.
CMOS Setup Utility
YAZDIR
l
KAPAT
Kaynak : bilgiport