0-6 yaş arası çocuklarda okul öncesi dönem olarak adlandırılmaktadır. Bu yaş grubundaki çocukların %70’inin bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişimi bu dönemde gerçekleşmektedir. Bu dönem, çocuklarda öğrenmenin en yoğun olduğu, zihinsel kabiliyetlerinin en hızlı şekilde geliştiği, bütün yaşantısı boyunca sürecek olan temel alışkanlıklarının ve davranışlarının şekillenmeye başladığı önemli bir dönemdir.
Çocuğun beyninin yapısal ve fonksiyonel gelişiminin 3/2’si 0-4 yaş aralığında oluşmaktadır. Beynin çalışma şeklinde erken çocukluk dönemine ait deneyimler belirleyici özellikler taşımaktadır. Dolayısıyla, okul öncesi eğitim gören çocukların okula devam ve okul başarıları oldukça yüksek oranlardadır. Bununla birlikte, duygusal ve sosyal gelişimlerini de desteklemekte, yetişkinliklerinde çok daha üretici olmalarını, potansiyellerini daha verimli kullanmalarını sağlamaktadır. Okul öncesi eğitim ve kazanılan deneyimler, ilerleyen dönemlerdeki başarılarında çok daha pozitif etkiler gösterecektir.
Okul öncesi eğitimin faydaları:
Çocukların okul öncesi eğitim almaları, onların bazı kararları kendilerinin almasını, kendi işlerini kendilerinin yapmasını ve sorunlarını kendilerinin çözmesini sağlayarak özgüvenlerinin artmasına katkıda bulunacaktır. Düşünce ve fikirlerini ortaya koyabilme imkanını yaratacaktır.
Bu dönemde çocukların kesme, boyama, yapıştırma ve kalem kullanma gibi eylemleri düzenli olarak seyrederse ince motor becerileri, koşma, tırmanma, fırlatma ve zıplama gibi eylemleri de kaba motor fonksiyonlarını geliştirecektir. Okul öncesi eğitim sayesinde çocuklarda beslenme alışkanlıkları gelişir ve sağlıklarında hissedilir bir düzelme yaşanır.
Zihinsel anlamda önüne gelen nesneleri sınıflandırma, ölçme, eşleştirme, gözlemleme ve fikir üretme becerilerinde önemli bir gelişme görülür. Bunun yanı sıra kitapları incelemeleri, resim gibi çizimler ve boyamalar yapmaları onların dikkatlerini ve konsantrasyonlarını arttırmakta, zeka puanlarının artarak erken okuma ve yazma becerilerinin gelişmesini sağlamaktadır. Bununla birlikte, okul öncesi eğitimle çocukların dikkat eksiklikleri ve öğrenme güçlüklerinin erken dönemde fark edilmesini, okul hayatına başlamadan önce önlem alınmasını sağlamaktadır.
Çocuklar sosyal anlamda da paylaşımı öğrenmenin yanı sıra, yetişkinlerin ilgisini çekerek
diyaloglara girmeyi öğrenirler. Arkadaşlarıyla olan ilişkilerindeki sorunları ve çatışmaları çözmeyi, kendini korumayı ve karşısındaki arkadaşının hakkına saygı duymayı da öğrenmektedirler. Tüm bunlar çocuğun ileri yaşlarda problem çözme becerilerinin artmasında fayda sağlamaktadır.
Yemek yeme, tuvalet alışkanlığı ve uyku gibi bireysel becerileri kazanmanın yanı sıra, ebeveynden ayrı kalarak duygusal gelişimine katkı sağlar. Çocuk ile anne ve baba arasında çok daha güçlü ve pozitif bir iletişim kurulmasına yardımcı olur. Oyunlar ve taklitler gibi eğlenceli aktivitelerle hayal gücü gelişmektedir. Öğretmenleri ve arkadaşları ile konuşmaları onların dil becerilerini de olumlu yönde etkilemektedir. Okul öncesi eğitim çocukların ilgi alanlarının ve yaratıcı taraflarının ortaya çıkmasını sağlayan önemli bir süreçtir.
Okul öncesi eğitimi veren bir kurumda belirli bir zaman çizelgesine bağlı olarak yürütülen faaliyetler neticesinde, çocuklarda ilerleyen yaşlarında zaman kavramının oturmasına ve hayatlarındaki yerinin ne olduğunu öğrenmelerine imkan sağlar.
Çocukların, öğretmenlerinin uyarıları ve kontrollerinde eşyaların ve oyuncakların ortaklaşa kullanımını, birbirlerinin hakkına saygı duymayı ve birlikte faaliyetler gerçekleştirmelerini öğretmektedir. Yemek yerken arkadaşına su ve ekmek uzatmak keyifli bir eylem olduğu kadar, yetişkinliklerinde diğer insanlarla kuracakları ilişkilerde de faydalı olacaktır. Çocuklar, kendi evlerinde yapamadıklarını okul öncesi eğitim kurumlarında yaparlarken, arkadaşlarıyla iletişime geçerek düşüncelerinin neler olduğu ile ilgili bilgi sahibi de olurlar. Kendi aralarında fikir alışverişlerinde bulunmaya başlarlar. Bütün bu edinimler çocukların okula tam olarak hazır olmalarını ve başarılarını etkilemektedir.
Okul öncesi eğitimi için en uygun yaş kaçtır?
Çocukların okul öncesi eğitimine başlaması onun dış dünyayla erken tanışmasına imkan sağlar. Bu da okula hazırlanması ve hayatı anlamaya başlaması için çok önemli bir dönemdir. Okul öncesi eğitime başlama konusunda görüşler farklılık göstermektedir. Bazılarına göre 2-3 yaş bazılarına göre de 3-4 yaşlarında olmalıdır.
Çocuğu anaokuluna yollayabilmek için onun gelişim seviyesine bakılması gerekmektedir. Her çocuk için hazır olma yaşı farklıdır. Buna göre bakılması gereken şeyler çocuğun ebeveynlerinden ayrı kalabilmesi, taleplerini konuşarak veya farklı şekillerde gerçekleştirebilmesi, tuvalet eğitiminin olması, günlük temizlik alışkanlığının bulunması, söylenen basit komutları takip edebilmesi, yürüme ve koşma fonksiyonlarının yerleşmiş olması gerekmektedir. Çocukların anaokuluna uyum sağlaması ve ortamdan keyif almaları ancak bu şekilde olur. Bazı çocuklar 2 yaşında bu becerileri kazanırken, bazı çocuklar da 4 yaşına gelmiş olsa da kazanamamış olabilir. Ebeveynler kendi çocuğunun kapasitesini ve becerilerini değerlendirerek buna göre okul öncesi eğitim kurumuna başlatmalıdırlar. Dolayısıyla çocukların okul öncesi eğitim kurumuna başlama yaşı 2-4 yaşlarıdır.