Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından Sivil Toplum Diyaloğu IV Çevre Hibe Programı desteği ve Buğday Derneği öncülüğünde, Sürdürülebilir Kaynak Yönetimi ve Geri Dönüşüm için Kentler ve Bölgeler Birliği (ACR+) ortaklığında gerçekleştirdiğimiz, 'Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!' projesi ile, belediyelerle birlikte orta ve büyük ölçekli kompost tesislerinin kurulması için Türkiye’ye veri ve tecrübe aktarımı yapmayı amaçladık. Avrupa Birliği ülkelerinden bilgi ve tecrübe aktarımı yaparak, büyük ve orta ölçekli kompost tesislerinin kurulmasını, bu şekilde ciddi çevre sorunlarına yol açan çöp sorununa bir çözüm bulmanın yanı sıra, üretilen kompostla ülke topraklarındaki humus miktarını arttırmayı hedefliyoruz.
Kanun var, uygulama yok
Hem 5491 sayılı Çevre Kanunu'nda hem de 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nda ilgili maddeler, 'Büyükşehir Belediyeleri ve Belediyeler'in evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak ve işletmekle yükümlü' olduklarının belirtilmesine rağmen, belediyelerin bu kanunlara uymayışının ya da kurulan tesislerin işletilemeyiş nedenleri ve çözüm için gereken sonuçlar ile %34 gibi oldukça yüksek bir orana ulaşan vahşi depolama gibi, Türkiye'nin çöp işleme sistemindeki veriler de açıklanıyor. Anket sonucu yayınlanan rapor ise, aynı zamanda Türkiye'de çöpe bakışı, kullanım alışkanlıklarını ve Belediyeler'in atıklara yönelik çalışmalarının da ne durumda olduğunu gösteriyor.
Türkiye'nin Milli Tarım Projesi'nde de öngörüldüğü gibi, topraklarımızdaki canlılığı azaltan, uzun vadede toprağın verimliliğini düşüren azotlu gübrenin azaltılması ve yerine organik çöpten üretilen kompost gübresinin kullanılmasına en kısa zamanda başlanması gerekiyor. Ülkemizde bu konuda yasa ve yönetmelikler olmasına rağmen, uygulama yetersiz.
Buğday Derneği olarak yürüttüğümüz 'Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!' projesi kapsamında Türkiye çöpünün durumunu, yapılan kompost tesislerinin neden atıl kaldığını ve kapasite altı çalıştığını araştırdık ve 7 bölgeden toplam 18 belediyeyi Avrupa'daki iyi örnekleri yerinde incelemeleri için Avrupa'ya götürdük ve eğitim verdi. Tüm bu tecrübeler, uluslararası uzmanların konuşmacı olarak katıldığı ''Uluslarası Kompost Konferansı''nda paylaşıldı. 12 ay süreli projemizin sonuna doğru gelirken, kompost tesisi kurulumunda izlenecek yol haritasının neler olabileceğini de belirlemiş olduk. Projemizin, hazine değerindeki komposta ülke olarak gereken önemin verilmesini ve bu yolda bir adım olmasını umuyoruz.