İnternet temelli e-ticaret, akıllı telefonların ve tabletlerin kullanımı yoğunlaşınca gündeme gelen m-ticaret derken dijital pazardaki büyüme hızla artıyor.
Küresel e-ticaret hacmi 2014’te 1,3 trilyon dolardan 2015’te 1,5 trilyon dolara yükselmiş. Bu rakamın 2016’da 1,9 trilyon dolara, 2019’da da 3,4 trilyon dolara ulaşacağı ön görülüyor. Beri yandan m-ticaret de 2014’teki 184 milyar dolardan 2015’te 315 milyar dolara ulaşmış. Bu rakamın da 2016’da 429 milyar doları bularak 2017’de 549 milyar dolara ulaşacağı ön görülüyor. E-ticaretin genel parekende içindeki payı dünyada yüzde 7. (Ülkemizde 2016 sonu itibariyle yüzde 2’ye çıkması bekleniyor.) Dünyada internet kullanıcılarının yüzde 40’ı e-ticaret yapıyorlarmış. Bu da bir milyondan fazla online satın alıcı anlamına geliyor.
(Ayrıntılı bilgi için bkz. https://www.statista.com/markets/413/e-commerce/ ve https://www.statista.com/statistics/220177/b2c-e-commerce-sales-cagr-forecast-for-selected-countries/)
Bilişim Sanayiciler Derneği’nin yayınladığı (TÜBİSAD) E-Ticaret 2015 Pazar Büyüklüğü Raporu da çok ilginç bir manzara sunuyor.
Ülkemizdeki e-ticaretin pazar büyüklüğüne genelde ve alt kalemler olarak bakıldığında Şekil-1’deki manzara gözüküyor.
Şekil 1: Türkiye’de e-ticaret Pazar büyüklüğü (Kaynak : TÜBİSAD)
Tabloya bakıldığında dijital pazarın yüzde 54’ü parekende ama bunun yüzde 19’u fijital, eşdeyişle hem fiziksel hem de online kanallardan satış yapan şirketler. Çoklu kanalın (omni channel) geleceği de parlak görülüyor. Fijitalin fiziksel bacağının da değişim geçirerek, müşterilere eğlenceli alışveriş olanağı sunan bir duruma gireceği düşünülüyor.
2016 yılı sonuna doğru e-ticaret tahminleri hacmin 30 milyar TL. yi aşacağı biçiminde. Çok net bilgiler bulunmasa da şirketlerin 50 milyon TL.yi aşanlarının sayısının 50 dolayında olduğu, 10-50 milyon TL. arasındaki ticaret hacmine sahip olanlarının sayısının ise 80’e yaklaşık olduğu tahmin ediliyor.
Türkiye’deki kimi büyük şirketlerin e-ticarete ciddi yatırımlar yaptıklarına ve ciddi oranlarda büyüdüğüne tanık oluyoruz. Örnekse, Ziylan Grubu online ayakkabı mağazası FLO.com.tr ile altı yıl içinde 170 katın üzerinde büyümüş. Bimeks bu yıl 2 milyon TL.lik bir yatırım yapmış. Markafoni.com üç yıllık bir perspektifte 5 milyon dolar yatırım yapmayı planlamış.
Türkiye’de yaklaşık 35 milyon mobil telefon kullanıcının bu telefonları üzerinden interneti kullandığı tahmin ediliyor. Bu kullanıcıların yaklaşık dörtte biri bir ürünü (mal ya da hizmeti) m-ticaret ile satın alıyormuş, yaklaşık yarısı bir ürünü arıyormuş, yüzde 40 kadarı da bir e-ticaret örütbağını ziyaret ediyormuş. Yemeksepeti.com’un siparişlerinin yüzde 62’si mobile kaymış!
Kimi araştırma şirketlerine göre m-ticaretin büyüme hızı yüzde 50’nin üstünde ve burada payın yaklaşık yarısı önde gelen e-ticaret şirketlerine ait.
Yakın gelecekte teknolojinin gelişmesine koşut olarak dijital pazarda ortaya çıkacak izdüşümlere bakıldığında, nesnelerin interneti (örnekse GittiGidiyor I-Watch uygulaması), artırılmış gerçeklik ile üç boyutlu sanal mağazalarda alışverişler, insansız hava araçları olan ‘drone’lar ile teslimat, robot teknolojileri gibi hususları görebilmek mümkün. Ayrıca Uber, Airbnb gibi paylaşım ekonomisi modeli gibi yeni modeller de devreye giriyor.
Dijital pazaryerindeki şirketler için iş zekası, dijital pazarlama gibi yetkinlikler ön plana çıkıyor. Hizmet farklılaştırma, kişiselleştirme, yaşamı kolaylaştırma rekabetin ana unsurları olacak gözüküyor. Teslimatta gecikme, yanlış veya hasarlı teslimat biraz sorunlu. Burada lojistik şirketleriyle ilgili bir sorun var. Bundan dolayı kimi dijital pazarlama şirketleri teslimatta yeni yöntemler geliştirmişler. GittiGidiyor’un İade Merkezi uygulaması, Hepsiburada.com’un Randevulu Bugün Teslimat uygulaması, Morhipo’nun Tıkla Gel uygulaması vd.
Ticaret hacmi artarken, gelir artışı ne alemde acaba? Hepsiburada.com’un pazarlama grup başkanı Özgür Doğan’ın basına verdiği açıklamaya göre, son iki yılda 10 milyon üyeyle yüzde 140 gelir büyümesi elde etmişler. Mobil trafikleri de sekiz kat artmış.
Bu gelişmelere koşut olarak mobil ödemeler de artıyor. Bankalararası Kart Merkezi BKM’nin istatistiklerine göre, mobil ödemelerin toplam e-ticaret içindeki payı da 2015’te yüzde 28 olmuş, bir yıl önce yüzde 16 iken!
Örneğin bu konuda dünya pazarının büyük oyuncularından PayPal’in 14 milyar doların üstünde bir ödeme hacmine ulaştığı biliniyor. Bu arada PayPal’in izin alamadığı için, Türkiye pazarından çekildiğini anımsatalım (BKM’nin işleteceği Türkiye’nin Ödeme Sistemi TROY’a rakip olmasın diye belki de).
Alternatif dijital ödeme biçimleri yani dijital cüzdanlar (PayPal gibi), mobil cüzdanlar (fastPay gibi), sms bazlı ödeme biçimleri (PaytoGo gibi) yanısıra altyapı sağlayıcılar (PayU gibi) ve API sağlayıcılar yaygınlaşıyor.
Hatta bu konuda Türkçe dergiler de çıkmaya başladı: Fıntech, PSM Ödeme Sistemleri dergisi vd.
Son söz
E-ticarette bundan sonra neler olacak? Yanıtı biz değil de e-ticaret uygulamasındaki önemli iki oyuncu (Sina Afra ve Hakan Baş) versin, kısa bir video ile. Haydi izlemeye!
Ayrıca Türkiye’nin en etkili internet konferansı olan Webrazzi Summit 7 (2016)’nın internette yaklaşık 5,5 saatlik videosunu da izleyebilirsiniz. İşte adresi: https://www.youtube.com/watch?v=KTSc_t0BOzU