İzmir Körfezi’ne yeni gemi alınması için açılacak gemi ihalesinin tartışmaları devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Körfez’de çalıştırılmak üzere tekne alacağını ve bu teknelerin yurtdışından temin edileceği yönünde tereddütlerin bulunduğunu belirten Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım “Biz de bu uyarıyı Büyükşehir’e yaptık. 300 milyon lirayı aşan bu projenin Türkiye’de gerçekleştirilmesi, bu paranın Türkiye’de kalmasının sağlanması, durgunluk geçiren sektöre de nefes aldıracaktır” dedi. Başta Gemi Mühendisleri Odası İzmir Şubesi olmak üzere tekne ve gemi üreticileri ihalenin yerli firmalarda kalabilmesi için şartnamenin değiştirilmesini isterken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu ise, şartnamenin değiştirilmeyeceğini 6 Aralık tarihinde yapılacak ihalenin firmalardan gelen talep doğrultusunda ertelenerek 26 Aralık tarihinde yapılacağını belirtti.
Gerekçeler yetersiz
Konuyla ilgili taraflarla görüştüğünü anlatan Kocaoğlu “İzmir Gemi Mühendisleri Odası Başkanı ve Türk Loydu’ndan bir arkadaş geldi. Bu gemilerin neden alınmaması gerektiği konusunda bize ikna edecek bir gerekçe ileri süremediler. 300 milyon lira para harcayacağım. Sorumluluğunu en çok duyan adam benim. Ayrıca şu anda ‘Türk firmaları bu gemiyi yapamaz’ diye bir kural yok. Bunlar da dosya aldılar. Yabancılar da dosya aldılar. Bir gemi ihalesini sadece Türkiye ile sınırlamak gibi lüksümüzün olamayacağını herkes biliyor. Bugün İDO’nun elinde 52 gemi var, bunun 35’i dışarıdan alınmış” diye konuştu.
Yüzde 5 etkisi olmaz
Gemi adamları sendikasının ‘Gemiler Türkiye’de yapılabilir’ diye yazılı belgesinin olduğunu ifade eden Başkan “Diyorlar ki ‘karbon kompozitler üç misli pahalı’. Bu, gemi üç misli pahalı demek değil. Geminin maliyetinde yüzde 5 etki yapmıyor. Bir gazeteci aradı. Yerli firmalar alsa sevinir, yabancı firma alırsa üzülür müsün? diye bir soru sordu. Ben vatan haini miyim?” diye konuştu.
Şartnamede değişiklik yok
Gemi için 5 yıldır çalıştıklarını kaydeden Kocaoğlu “Lizbon’daki ulaşım Körfez ulaşımına çok benziyor. Kompozit ve katamaran tipi 450 kişilik gemileri almanın uygun olduğuna karar verdik. Fizibilite raporunu DPT onaylandı. Biz, bu arada bir taraftan Hazine Müsteşarlığı bir taraftan Avrupa bankalarından kredi aramaya başladık. İller Bankası’na müracaat ettiğimiz kredinin onayı çıktı. KİK sayfasında ihale tarihi duyuruldu. Şartname değişmedi” dedi. 8GÖKÇE KIRTILOĞLU
Gemiler için 9 Türk firması dosya aldı
8 İzmir’E getirmek istedikleri modern yolcu gemilerini Türkiye’de yapacak teknolojinin ve mühendislerin var olduğunu söyleyen Başkan Kocaoğlu, bugüne kadar ihale için dosya alan 16 firmadan 9 tanesinin Türk firması olduğunu açıkladı. Kocaoğlu, MÜSİAD’ın toplantısına katılarak açıklamalar yaptı. Başkan, ihale konusunda ortaya atılan spekülasyonların kendisini üzdüğünü söyleyerek “İddialarla ‘ihaleye yerli firma giremez’ deniyor, ama bugün itibariyle teklif vermek için 16 ihale dosyası alınmış ve bunların 9 tanesi yerli, 7 tanesi de yabancı firma” dedi. Kocaoğlu “Binali Bey, sektör temsilcileriyle toplantısındaki konuşmasında ‘yerli firma alsın’ diyor, ben de yerli firma alsın diyorum. Keşke yerli firma alsa da memleketin deniz-tersane sektörünün kalkınmasına faydamız olsun” diye konuştu.
Gemilerin uzun süre kullanılan araçlar olduğunu vurgulayan Başkan şöyle devam etti: Karbon kompozit katamaran cinsi olarak gemileri belirledik. Arkadaşların sesi yüksek çıkınca, dedim çağırayım konuşalım. ‘Acaba’ diyeceğim, hata yaptığımızı ortaya koyan bir şey gösteremediler. ‘Malzemesi 3 kat pahalı’ diyorlar. Hammaddenin pahalı olması, bir geminin fiyatında yüzde 5-10 oynar. Ama sağlam malzemeden yapılacak. “Bu gemi teknolojisini bu ülkede uygulayacak tersane de var mühendis de” diyen Kocaoğlu “Bu malzemeyi üreten ülkelerden bir tanesi de Türkiye. Biz bir yandan İzmirli’ye son teknoloji ürün sunmak diğer yandan da sanayiciyi taleplerimizle zorlayarak yukarı çekmek zorundayız. Yerli firma 99 kuruş verirse, yabancı firma 95 kuruş da verse ihaleyi yerli firma alır” dedi.
Başkan yerli sektörü gözardı etmekte ısrarlı
8 İzmir Tekne İmalatçıları Derneği-Yat ve Tekne Endüstrisi Federasyonu q Büyükşehir’in 15 vapurla ilgili olarak yaptığı basın açıklamasında, katamaran tipi karbon-fiber kompozit gemileri tercih etmesini eleştirdi. İhale sürecini kaygıyla izlediklerini belirten İzmir Tekne İmalatçıları Derneği Başkanı Aslan Bilgi, karbon-fiber kompozit sistem malzemeleri içeren deniz araçlarının ticari amaçlı teknelerde değil, özel tasarım yat imal sektöründe kullanıldığını dile getirdi.
Konsorsiyum şart
Başkan Aslan, ticari zihniyette düşünüldüğü zaman daha ucuz mal edilebilecek ve kaynakların da yurtiçinde kalmasını sağlayacak bir formülasyonun uygulanmasını istediklerini, teknolojik açıdan bakıldığında alüminyumdan imal edilmiş teknelerin performansının fiber-karbon cavler malzemeden iletilmiş teknelerden hiçbir farkının olmadığını da sözlerine ekledi. Aslan, bu ihalenin polyesterin dışındaki malzemelere de açık tutulmasını, ihalenin herkesin katılımını sağlayacak şekle getirilmesini istedi. Bunun yanı sıra ihale teminat şartlarının gözden geçirilmesini, yerel yönetimlerin, Ulaştırma Bakanlığı’nın, tersanecilerin ve çalışanların beraber olduğu bir konsorsiyum oluşturup bu hizmetin ülke sınırları içerisinde yapılması gerektiğini vurguladı.
Başkan Aslan son olarak karbon-cavler malzemeden üretilmiş teknelerin esnetmeden kıyıya çekilip bakımının yapılması gerektiğini fakat böyle imkanlara sahip bir tesise sahip olmadığımızı belirterek “Teknelerin tamiri için dışarıya bağımlı olacağız. İstanbul’daki tekneler dışarıdan alındığı tarihlerde ülkemiz tersaneleri ve yat imal sektörü bu seviyede değildi. 2011 Türkiye’sinde dünyada gemi sanayiinde 34’üncü sıradayken, 5’inci sıraya gelmiş mega yat sanayiinde ise 13’üncü sıradan 3’üncü sıraya yükseldik. Yerli sektörü gözardı etmekte ısrar ediyorlarsa bunu kendi takdirlerine bırakıyoruz”dedi.
Yurt dışından temin edilmeye çalışılması yanlış
TMMOB Gemi Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, Büyükşehir Belediyesi’nin gerçekleştireceği yolcu gemisi ihalesinin şartnamesi incelendiğinde, gemilerin yurt dışından sağlanmasının amaçladığını, bunun son derece yanlış olduğunu ifade etti. Büyükşehir’in 15 yolcu gemisi ve 28 kalem yedek parçanın alımı için ihale teknik şartnamesinin yayınlandığı hatırlatılan açıklamada “Birçok önerimiz ihale hazırlık sürecinde dikkate alınmamıştır. İstenilen hız ve kullanılması öngörülen malzeme dikkate alındığında, gemilerin yurt içinden temininin aslında hiç öngörülmediği, şartnamenin gemilerin yurt dışından sağlanmasını amaçladığı açık olarak görülmektedir. Yerli üretimle temini mümkün olan bu sayıda geminin, kriz nedeniyle tersanelerin kapanmaya başladığı, yüzlerce mühendis ve binlerce işçinin işsiz kaldığı bir dönemde yurt dışından temin edilmeye çalışılması, yanlıştır” ifadelerine yer verildi.
Malzeme kırılganlığı önemli
Açıklamada, seçilen malzemenin kırılganlığı dikkate alındığında sorgulanması gereken diğer bir hususun ‘emniyet’ ile ilgili olduğu belirtilirken, yoğun Körfez trafiğinde meydana gelebilecek deniz kazasının, seçilen malzeme dolayısıyla yol açabileceği kayıpların irdelenmesi gerektiği kaydedildi. Teknik şartnamede tarif edilen gemilerin satın alınması durumunda, mevcut iskelelerin yenilenmesi için tadilata gerek duyulacağı, bunun ek bir maliyet doğuracağı belirtildi ve “İhalenin halk ve sivil toplum kuruluşlarının katkıları sağlanmak suretiyle kuşkudan arındırılmış olarak yeniden ele alınması istendi.
İhaleyi Kamu İhale Kurumu’na taşıyacağız
Gemi Mühendisleri Odası İzmir Şubesi başta olmak üzere yat imalatçıları, tekne üreticileri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının ‘şartname değişsin, yerli firmalar da katılsın önerileri devam ederken İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu’nun yaptığı eleştiriler üzerine Gemi Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Emrah Erginer “Süreci yakından izliyoruz. Bu konuyla ilgili gerekli açıklamaları yaptık ve çekincelerimizi ortaya koyduk. Kaç gündür söyleyeceklerimizi açıkça ifade etmemize rağmen konu siyasi noktalara çekiliyor. Biz siyaset yapan yer değil. Büyükşehir’in ihalesini gördükten sonra tekrar inceleme yapacağız. Eğer dediklerimiz yapılmaz ve çekincelerimiz giderilmezse konuyu Kamu İhale Kurumu’na (KİK) taşıyacağız” diye konuştu.
TMMOB’tan Kocaoğlu’na eleştiri
Türkiye Mimarlar Mühendisler Odaları Birliği İzmir İl Koordinasyon Kurulu, açıklama yaparak, Büyükşehir’in Körfez’de kullanılmak üzere alacağı vapurların ihale sürecinde yaşanan tartışmalarda, Gemi Mühendisleri Odası’nın yanında olduklarını bildirdi. Gemi Mühendisleri Odası’nın uzmanlık alanına giren bir konuda yaptığı açıklama ile kamusal görevini yerine getirdiği belirtilen açıklamada “Bu nedenle Oda Başkanımızın şahsına yönelik olarak yapılan beyanatlar, demokrasi kurallarına uygun değildir” denildi. Büyükşehir Belediyesi, gemi alımı ile ilgili olarak ihaleye çıkmış, geçtiğimiz gün içerisinde de ihale belirli bir süre ertelenmişti”denildi. TMMOB İzmir İl Koordinasyon Kurulu, şu görüşlere yer verdi: Öncelikle kurul olarak, Gemi Mühendisleri Odamız’ın belirtilen görüş ve kaygılara katıldığımızı kamuoyunun bilgisine sunuyoruz. Bununla birlikte kentimiz için önemli bir yatırım hakkında uzman odamızın görüş belirtmesi en temel demokrasi kuralı ve meslek odamızın anayasal bir görevidir. Bu kaygılara saygı duymalıdır. Yapılan eleştiriler, açıklanan görüşler karşısında oda başkanlarının şahsına yönelik, suçlayıcı açıklamada bulunmak en temel demokrasi kuralını hiçe saymaktır bu kabul edilemez. Gemi Mühendisleri Odamız’ın yanında olduğumuzu kamuoyuna duyuruyoruz.