Yaratıcı drama ile ilgilenmeye başladığınızda size “Drama ne ki ne işe yarıyor?” diye sorduklarında verecek bir cevap bulamazsınız. Çünkü tanımını yapabileceğiniz bir şey gibi gelmez önceleri. Anlarsınız, hoşunuza gider, eğlenirsiniz ama bir türlü bunun ne olduğunu anlatamazsınız.
Sonra yavaş yavaş zaman geçer ve fark edersiniz ki bir okyanusun ortasındasınız. Karadan çok uzaklaşmışsınızdır ama karşı tarafı da hala göremiyorsunuzdur.
Başlangıçta sizin için bir gitar kursundan farkı olmayan bir eğitimin sonlarına gelince sınıfın kapalı kapısını açmak aklınıza gelir ve arkadaki “konservatuvar” yazısını okuyuverirsiniz.
Biraz daha detaya girersek aslında yaratıcı drama, Sevgili hocamız Ömer Adıgüzel’in uzunca tanımıyla (her seferinde kendi kendinize yanlış yapmamaya gayret gösterseniz de söylerken illa ki bir şeyleri karıştırdığınız o meşhur tanım)
Eğitimde yaratıcı drama, her hangi bir konuyu, doğaçlama, rol oynama gibi tekniklerden yararlanarak, bir grupla ve grup üyelerinin birikimlerinden, yaşantılarından yola çıkarak canlandırmalar yapmaktır.
Peki ya neler bilmemiz gerekiyor yaratıcı drama denilince?
Öncelikle Yaratıcı dramanın üç farklı boyutu olduğunu bilmemiz gerekiyor. Biz genellikle iki boyutu ile ilgileniyoruz. Birincisi, yaratıcı dramanın “disiplin” boyutu; ikincisi ise, yaratıcı dramanın “yöntem” boyutu. Bir diğeri ise “sanat” boyutu. ancak dediğim gibi biz eğitimciler yaratıcı dramanın genellikle ilk iki özelliğini inceliyoruz.
Yöntem olarak yaratıcı dramada en genel anlamıyla dramanın farklı biri disipline uyarlanabilirliğini ele alıyoruz. Örneğin İngilizce dersinde yaratıcı dramadan yararlanacaksak biz o halde yaratıcı dramayı kendi branşımızda bir yöntem olarak kullanıyoruz, yani kendi müfredatımızı drama yöntemiyle uyguluyoruz anlamına geliyor.
Ancak eğer ki yaratıcı dramayı başlı başına bir disiplin olarak uygulayacaksak işin o kısmında biraz durum değişiyor. O zaman yaratıcı dramanın kendi kuralları ve çizgileri er meydanına geliyor. Yani kısacası tahtanın soluna yazılan “ders” kısmının karşısına “yaratıcı drama” yazmamız gerekiyor.
Bir yaratıcı drama sürecindeki en önemli iki unsur nedir peki?
1. Rol Oynama
2. Doğaçlama
Peki bir yaratıcı drama atölyesi kaç bölümden oluşmalıdır?
1. Isınma
2. Canlandırma
3. Değerlendirme
Olmazsa olmaz deyimi tam da buraya göredir. Peki ya yaratıcı dramanın canlandırma süreçlerinde neleri bilmek gerekiyor?
Bu canlandırma süreçlerinde oyunların özelliklerinden yararlanıldığını, yaratıcı drama sürecinin bir drama lideri tarafından yapılması gerektiğini, kullanılacak mekanın uygulanacak grubun yapısına ve özelliklerine göre önceden belirlenmesi gerektiğini, yaratıcı dramanın bileşenlerini nasıl uygulamak gerektiğini, Yaratıcı Drama ‘nın yaşantıları belli aşamaları izlemek durumunda olduğunu ve bu aşamaların yine liderin yapacağı çalışmaya göre biçimlendirilebilir olduğunu bilmek gerekir.
Peki ya olmazsa olmaz grup çalışmalarında nelere dikkat etmemiz gerekir?
O zaman da şu sorulara cevaplarımız olmalıdır.
1. Kim yada kimlere öğreteceğim?
2. Ne öğreteceğim?
3. Nasıl, ne zaman ve nerede öğreteceğim?
4. Niçin öğreteceğim?
Yaratıcı Drama süreçlerinde yukarıda bahsettiğim soruların mutlaka cevaplarının olması gerekir. Bir madde bile eksik olduğu zaman yapılan çalışma bir yaratıcı drama çalışması olmamaktadır.
Bir yaratıcı drama çalışmasında dramatik anlam oluşturan dramatik kurgunun bileşenlerine gelince sırasıyla Rol, Dramatik Gerilim, Odak, Zaman, Mekan, Dil, Hareket, Sembol ve Atmosfer yer almaktadır.
Gönül ister bu başlıkları tek tek incelemek. Bunların ve yukarıdaki diğer maddelerin detaylarına diğer sayfalarda elimden geldiğince değinmeye çalışacağım. Burada devam edersem zaten “peki bu yumurtalardan hangisi daha büyük…” diye devam eden ve pek de hoş olmayan bir noktaya varacak bu bilgi denizi.
İşte böyle bir derya deniz yaratıcı drama..Başka bir paylaşımımda da kimleri okumamız gerektiğine değineceğim. Bu alanda kendin ispatlamış, üstat olmuş çok önemli isimler var. En azından benim naçizane okumaya çalıştığım ve değerli hocalarım tarafından sıklıkla tavsiye edilen kitap ve değerli yazarları paylaşacağım ilerleyen etapta.
Bu notları almamda ve bu yazıyı paylaşmamda bana katkıları olan sayın hocalarım Ömer Adıgüzel, Ebru Vural, Seda Özensoy, Ferhunde Aytaç, Songül Başbuğ, Pınar Özdemir, Özden Yılmaz Bilgin’e şimdiden teşekkürler. Ben peşinen teşekkür edeyim de malum yeni başladık paylaşımlara 🙂