Günlerdir, Türkiye ekonomisinin gündemini dolarda ve piyasalardaki dalgalanmalar belirliyor.
“Dolardan tarihi rekor”
“Dolar tutulamıyor”
“Dolar yine rekor kırdı”…
Uzun zaman olmuştu bunları duymayalı. Devletin yönetimiyle, paranın yönetimi arasındaki gerilim ise her geçen gün biraz daha artıyor. Cumhurbaşkanı’ndan iktidarın kabine üyelerine kadar Merkez Bankası’na sağlı sollu salvolar geliyor.
“İnsanı çıldırtacaklar”
“Sen dalga mı geçiyorsun”
Aslında Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı belki de gelmiş geçmiş en talihsiz Merkez Bankası başkanlarından bir sayılabilir.
Neden mi?
Durmuş Yılmaz’ın Merkez Bankası Başkanı olarak görev süresinin dolmasının ardından, çok yoğun bir üçlü kararname diplomasisi içerisinde ismi birkaç kritik isim arasında seçildi ve Merkez Bankası başkanlığına getirildi.
Aslında göreve geldiği gün, Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan olarak zaten eski başkan Durmuş Yılmaz üzerinden bugünkü eleştirilerin tamamını yapıyordu. Ekonomiden Sorumlu Bakan olarak da Ali Babacan, Merkez Bankası kararlarının sürekli olarak arkasında duruyordu.
Dolayısıyla Başçı, aslında kendisini bu göreve atayan hükümetin ne beklediğini de çok net ve birinci ağızdan bilen bir başkan olarak göreve geldi.
Fakat önünde çok da ciddi bir açmaz vardı.
Klasik para politikalarını uygulayarak, önce ABD, ardından da Avrupa’yı süründürecek olan krize karşı bilinmiş politikalarla yanıt vermek…
Ya da dışarıdan başlayan ve dokunanı yakacak olan bu krize, “görmedim, duymadım, bilmiyorum” diyerek tamamen faiz üzerine odaklı bir para ve bağlantılı bir enflasyon politikası yürütmek…
Başçı bu iki seçeneği de bir kenara atmadı ve yepyeni bir para politikası ile dünya piyasaları açısından belki de “çılgınlık” olarak nitelendirilebilecek para politikası uygulamasına geçti.
Çünkü Türkiye aynı zamanda daha önce başını oldukça ciddi belaya sokmuş olan kredi balonunun da eşiğine gelmişti. Hanehalkı borcu hızla artıyor ve alarm sinyalleri veriyordu. Bu nedenle uygulanacak olan politikanın aynı zamanda kredi tabanlı tüketimi artırmaması da gerekiyordu.
Faiz koridoru ve zorunlu karşılık oranları ile bazı kredi mekanizmalarının dizginlenmesine yönelik uygulamalar aynı anda yürürlüğe sokuldu.
Faizi belirli bir bant içerisinde tutmayı başaran Başçı’nın uygulamaları, uluslararası çevrelerden de övgü almıştı.
Fakat Türkiye, bu uygulamalarla çevresindeki yangından yanık almadan kurtulmaya çalışırken Avrupa’nın önemli bölümünde ve ABD’de krizden çıkış işaretleri kuvvetlenmiş ve FED’in bol parayı özendiren, gelişmekte olan ülkelere para yağmuru yaratan politikası tersine dönmeye başlamıştı.
Yani dünya iki büyük ekonomik dönüşüm içerisindeyken Erdem Başçı ve Merkez Bankası, bu defa uyguladığı politikanın yan etkilerini hafifletmek ve cari açığın düşeceği, ekonomik büyümenin düşük seyrettiği yeni dönemde hiçbir yerde kriz yokken, Türkiye’ye kriz yaşatmamak için mücadele veriyordu.
İşte bu defa da büyük eleştiriler içeriden yükselmeye başladı yine.
Özellikle Cumhurbaşkanlığı makamından gelen “faizi neden hızlı indirmiyorsun” eleştirileri, akademik düzeyde cevaplamanın manasızlığı da göz önüne alınınca Başçı için belki de başkanlık döneminin en zor günlerinin başladığını anlamak çok zor değil.
Burada da aslında Merkez Bankası’nın dünyaya politikasını anlatmayı başarırken, bu politikanın devleti yönetenlere anlatacak bir iletişim stratejisinin başarılı uygulanamadığı ortada.
Sadece açıklamaların bile piyasaları tedirgin etmeye yettiği, sıcak paranın yanında doğrudan yabancı sermayenin bile kaçmaya başladığı bugünlerde, Merkez Bankası en zor sınavlarından birine hazırlanmak durumunda.