Türk Hava Yolları bir süredir uçuş ekiplerine yönelik alko ve uyuşturucu madde testi uygulaması yapıyor. Uçuşa gidecek ekipler, uçuşa geldiklerinde ekip odasındaki bilgisayarlara ID kartlarını okutuyor ve random (rastgele) usulü seçilen personel 'Hekimliğe gidiniz' uyarısı ile kontrole gidiyor. (İddiaya göre alkol kontrollerine, Hindistan'ın Jet Airways şirketinden ekipleriyle birlikte kiralanan uçakların pilotlarının alkol zafiyetinden yola çıkılarak başlandığı söyleniyor)
THY'de alkol kontrollerinin yanı sıra uçucu ekipler ve dispeçerler için uyuşturucu bağımlılığı testleri de yapılıyor. Uyuşturucu bağımlılığı testi aylık programlarda duyuruluyor ve her ay belirli sayıda çalışana psikoaktif madde testi uygulanıyor.
THY'nin özellikle son dönemde alkol ve madde bağımlılığı konusunda son derece hassas olduğunu söyleyebiliriz. Hatta THY'nin işe alım öncesinde dahi kapsamlı sağlık raporlarını gözeterek madde bağımlısı olan adayları daha en başta elediğini biliyoruz.Ancak buna rağmen bazı kendini bilmezlerin, hem kendilerinin hem de yolcuların can güvenliğini riske ettiği durumlarla karşılaşmıyor değiliz. Bundan bir kaç yıl önce Tahran uçuşu öncesinde Ahmet Üşümezbaş alkollü uçuşa gitmek üzereyken bir kabin görevlisinin ihbarı üzerine uçuştan alınarak işine son verilmişti. Benzer bir olaya geçtiğimiz günlerde yine şahit olduk. Bu kez İstanbul-Lüksemburg seferini yapmaya hazırlanan uçağın kaptan pilotu yine bir kabin görevlisinin ihbarı sonucu alkollü olduğu tespit edilerek uçuştan alındı ve şirketle ilişiği kesildi. ( Bu pilotun yakalanmadan önce aynı sabah alkollü olarak Antalya-İstanbul uçuşunu yaptığı iddiası doğruysa çok daha vahim)
Her iki olayda da, alkollü pilotla aynı kokpiti paylaşmasına ve muhtemelen alkollü olduğunu bilmesine rağmen ikinci pilotların sessiz kalmasına aldırmayarak, her fırsatta 'garson' yakıştırması yapılan kabin ekiplerinin, uçuş emniyetini düşünmesi ve alkollü pilotu ihbar etmesi takdirle karşılanması gereken bir davranıştır. İhbarı yapan kabin memuruna 'jurnalci' muamelesi yapmak haksızlık olur. Bu tutum o kabin memurunu ispiyoncu olduğunu değil, tam aksine görevinin sorumluluğunu ve bilincini tam anlamıyla yerine getiren çalışan olduğunu gösterir ve şirket tarafından ödüllendirilmelidir. İşi 'pilot-kabin' çatışmasına dönüştürmekse, en basit ifadeyle saçmalıktır.
Yukarıda da belirttiğim gibi THY alkol ve madde bağımlılığı konusunda en hassas şirketlerden biri olmasına rağmen bir kaç kendini bilmez yüzünden hiç de hoş olmayan bir şekilde kamuoyunun gündemine geliyor. Ancak şu bir gerçek ki, bu sektörde THY dışında şirketler de var ve üstelik THY'nin uyguladığı bu prosedürlerin hiç birisi o şirketlerde uygulanmıyor. Ne işe alınırken ne de sonrasında uçucu ekiplere yönelik herhangi bir psikoaktif test ya da alkol testi uygulaması yapılmıyor. Bu yüzden de o şirketlerde hem madde hem de alkol kullanan ekiplerin kontrol olmamasının verdiği rahatlıkla her geçen gün arttığını duyuyoruz. Bir özel havayolu şirketinde bir kaç yıl önce, üstelik daha önce bir havayolu şirketinde genel müdürlük de yapmış pilotun, uçuş öncesi alkollü yakalandıktan sonra sessiz sedasız işten el çektirilmiş olmasına rağmen o şirketlerde ne alkol ne de madde bağımlılığı konusunda herhangi bir tedbir uygulanıyor. Şirketlerin bu konudaki vurdumduymaz tavrı belki de alkol ve madde kullanmaya bağımlı çalışanları daha da yüreklendiriyor ve bu yüzden bizim duymadığımız bir çok olay örtbas ediliyor. Tıpkı yukarıda anlattığım alkolle yakalanan pilot örneğinde olduğu gibi...
Uçuş emniyeti açısından son derece önemli olan bu konu, belki de Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün kontrolünde gerçekleştirilebilir , alkol ve madde bağımlılığı kontrolleri SHGM denetiminde çok daha sağlıklı şekilde yönetilebilir. Bir başka noktada ise bir şirkette uçuş emniyetini bu tür bir sorumsuzlukla riske atan pilotlar istifa edip akabinde bir başka şirkette hiçbir şey olmamış gibi işe başlatılmamalı. En azından SHGM nezdinde bu durumlarda cezai yaptırımlar mutlaka uygulanmalı aksi takdirde caydırıcı önlemler almazsanız bu iş daha da cezbedici hale gelir... Onun da sonu felaket olur!