Geçmişten kaynaklanan çeşitli sorunların derinliklerine inen terapi veya belirli konuda sorularını deneyimine dayanarak yanıtlayan mentörlükten farklı olarak, eyleme geçmeye yönelik olan, öncelikle şimdiki zamana ve yaşanmamış geleceğe odaklanan, “Potansiyeli maksimize etmek” amacı olan bu sistemin günümüzde aşağıdaki alanlarda uygulandığını görüyoruz:
İş yaşamında karşımıza üç tür koçluk çıkmaktadır: Üst Yönetim Koçluğu, Performans Koçluğu, Kariyer Koçluğu. Yönetici koçluğu organizasyonun etkinliğine nasıl katkıda bulunduklarını anlamada ve tanımlamada yöneticilere yardım etmek için yapılır. Yönetici koçluğunun çeşitli tanımları olmasına karşın amaçlar aynıdır. Koç ve yönetici arasında yardımcı bir ilişki olmalı ve başarılı iş sonuçları yakalamak olan nihai hedef ile performans ve kişisel gelişimle ilgili sürdürülebilir değişiklik meydana getirilmelidir .
21. yy’ın organizasyonları takım halinde, iyi gelişmiş ve iletişim becerileri kuvvetli olmalıdır. Bireyler bu farkı anlayıp takdir ederek, birbirlerine karşı güvenerek ve destekleyerek iş içinde enerji ve bağlılığı sağlamalıdır.
“İş hayatında teknik olarak başarılı olmuş çalışanları kurumda tutabilmek için yöneticiliğe terfi ettirmenin bir sonucu olarak; işi bilen, ama insan yönetme konusunda birikimi ve becerileri yeterince gelişmemiş yöneticiler grubu oluşturulmaktadır. Bununla birlikte, mutsuz olan çalışanların sayısı artmakta ve bu bir kısır döngü halini almaktadır. Durumun bilincine varan yöneticiler, bu durumla başa çıkma biçimlerini kestiremediklerinden tıkanırlar. Bu durumlarda, her seviyedeki yöneticinin faydalanabileceği koçluk hizmeti hem yöneticinin işini kolaylaştırır, hem de kurumun performansını artırır. Yönetici hem kendisinin hem de ekibinin performansını artırmak için gerekli olan becerileri edinir, gelişir ve kendini daha iyi tanır. Koçun dışarıdan sağladığı yeni bakış açısı ve nesnel görüşlerinden istifade eder”
“2005 yılında İngiltere’de yürütülen bir araştırmada organizasyonların %88’inin kendi personellerini geliştirmede teknik olarak koçluk sürecini kullandıkları tespit edilmiştir”
Performans koçluğu, kişi odaklı bir yönetim şeklidir. Koçun danışanla yüzü yüze iletişim halinde olup, ona destek olmasını ve onu teşvik etmesini gerektirir. Koçun sürekli bir rolden bir diğer role geçmesini gerektiren aktif bir süreçtir. Koçun pasif bir gözlemci değil, aktif bir katılımcı olması gerekir. Performans koçluğu, koçun görev verme ve iş çıktılarını kontrol etmekten çok, soru sorma, dinleme ve yardım etme becerilerine dayanır. Genelde kurumun kendi içinde yarattığı koçlarla uygulanan bu yöntem, çalışanların verimini artırmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu konuda özel eğitim almış kurum koçları ister astlarına, isterse diğer bölümlerdeki çalışanlara koçluk yapabilir. Kurum bunu sistematik bir biçimde uygulamaya koyar, kişilere özgü gelişme planları hazırlanır ve uygulanır. Çalışanlar ve kurum içi koçlar olmak üzere iki tarafın da kazandığı bir süreçtir .
Kişide, değişimin ve yaratıcı bir sürecin doğal akışı olan kariyerlerinin gelişimi boyunca karşılaştıkları zorluklar, belli arayışların ve sorgulamaların başlamasına neden olduğunun, belli bir yapı içinde ve gelişim odaklı değerlendirilemedikleri sürece, bu tür sorgulamaların kişinin değişim ve gelişme ihtiyacına cevap vermediğinin görüldüğünü belirtmektedir.
Aile içi ilişkilerin dengeli ve sağlıklı kurulmasını sağlamaya çalışan bir sistem olarak da karşımıza çıkmaktadır. Aile koçluğu, kendi başlarına çözümü bulamayacak noktaya gelerek tıkanan ilişkilerin düzelmesine ve bireylerin bu konuda kendilerini geliştirmeleri gereken yaklaşımlar konusunda yön verir.
> Sağlıklı aile ilişkileri sağlanır.
> Aile bireylerinin bireysel becerileri gelişir.
> Yaşamdan aldıkları manevi tatmin artar.
> Çevreleri ile ilişkileri olumlu yönde gelişir
Tezin konusu olan yaşam koçluğunda koçlar müşterilerinin tüm yaşamı ile gizlilik esasına dayalı olarak, ilgilenirler. İşinden başını kaldıramamaktan, yakınlarına ve kendine vakit ayıramamaktan yakınan ya da hayatta ne yapmak ve ne olmak istedikleri konusunda belirsizlik yaşayan kişilerin yaşamlarını dengelemek ve ona anlam kazandırmak için aldıkları koçluk hizmetidir. Yaşam koçu kişinin içindeki “ben”i yeniden bulmaya, tutku, enerji ve hayatındaki anlamı bulmaya yardımcı olur. İ nsanların kendi cevaplarını bulma ve plan geliştirmelerine, sonuçları incelemelerine ve hedeflere doğru ilerlemelerine yardımcı olur. Bunun sonucunda bireyler, yaşam kalitelerini artırmak için ulaşmak istedikleri hedefleri ve bunun için hangi becerilere ihtiyaç duydukları belirler, hazırlanan eylem planını pozitif enerji ile uyguladıkları vurgulanmaktadır.
Kişi, yaşamı ile ilgili bir hoşnutsuzluk hisseder fakat ilgili sebebi belirlemede sorunları olabilir, sistem “Neye ihtiyaçları olduğuna ve ne istediğini” bulmasına da yardımcı olmaya çalışmaktadır. Problemlere yönelik ve gerçekçi çözümler üretmelerine yardımcı olurlar.
Yaşam Koçluğu yaşamın her alanına odaklanır, danışanın yaşamındaki parçalar arasında uyumu hedefler. Yaşam Koçu danışanın arkadaşları, ailesi ve ilişkileri, sağlığı, maddi durumu, yaşadığı çevre ve mesleği gibi her alana odaklanır ve danışanı bir bütün olarak ele alır. Danışanın istediklerine ve beklentilerine göre farklılıklar gösteren, danışanın kararlı olması, çaba göstermesi ve sorumluluk alması gereken bir süreçtir.
ELİF İSTEM HERGÜNER