Dünyada 71 milyon bireyde kronik hepatit C hastalığı olduğu ön görülüyor.1 Ülkemizde ise yaklaşık 250.000-550.000 erişkin kişinin HCV ile enfekte olduğu ve HCV ile enfekte olanların büyük çoğunluğunun bu durumun farkında olmadığı düşünülüyor.3
Kronik hepatit C virüsü enfeksiyonu, ekseriyetle bireylerin kan bağışı esnasında test edilene yahut rutin bir tıbbi muayene sırasında bulunan olağandışı bir kan testi sonucu çıkana kadar fark edilmiyor.2 Karaciğeri etkileyen bir enfeksiyon tipi olan hepatit C ile yaşayanların yaklaşık yüzde 80’inde, hiçbir belirti ortaya çıkmadığı için sinsi bir hastalık olarak kabul ediliyor.1 Hepatit C hastası olup olmadığınızı bilmenin tek yolu test yaptırmak olduğu için erken teşhis hayat kurtarabiliyor.4
“Virüsün yok edilmesi için dünyada ve ülkemizde büyük adımlar atıldı”
Mevzuyla ilgili açıklamalarda bulunan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Fehmi Tabak; “Öncelikle, 2020 Nobel Tıp Ödülünün 1989 yılında Hepatit C virüsünü bulan mükemmel üçlü, Harvey J. Alter, Michael Houghton ve Charles M. Rice’ın alması insan sıhhati ve hayat kalitesi açısından çok büyük kıymet taşıyor. Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) önderliğindeki “Viral Hepatitlerin Eliminasyonu” programı, 2030 yılına kadar ülkeler bazında toplumdaki yeni hepatit enfeksiyonlarının %90 azaltılmasını ve viral hepatitlere bağlı ölümlerin de %65 oranında azaltılmasını hedefliyor. 5 2018 yılında Dünya Hepatit Birliği’nin yaptığı açıklamaya nazaran; dünya üzerinde yaklaşık 290 milyon kişi, hepatit B ve hepatit C virüsü ile enfekte olduğunun farkında değil.” diye konuştu.
“Erken teşhis ile hastaların hayatını kurtarabiliyoruz”
Hepatit C hastalığının, ekseriyetle belirti göstermediğini ya da karaciğer hastalıklarına mahsus belirtiler olmadığı için hastanın tabibe başvurmasının gecikebildiğini söyleyen Tabak; “Kan yoluyla bulaşan hepatit C virüsü; tedavi edilmezse siroza, karaciğer kanserine yol açabiliyor ve ölümcül olabiliyor. Hastalığın kronikleşmesi durumunda evvel kronik hepatit, daha sonra yıllar içerisinde karaciğer sirozu ve karaciğer kanseri gelişme riski mevcut olup ölümcül bir hastalık olduğu bilinmelidir. Bulaştıktan sonra sinsice ilerleyen hepatit C virüsü, tedavi edilmezse mevte sebep olabiliyor.”
Tabak; “Meğer erken teşhis ile tedavi edilirse, hastaların hayatını kurtarabiliyoruz. Akut hepatit C belirtileri ortasında ise ateş, yorgunluk, koyu idrar, kil rengi dışkılama, karın ağrısı, iştah kaybı, mide bulantısı, kusma, eklem ağrısı, ciltte ve gözlerde sarılık üzere belirtiler görülebiliyor. Münasebetiyle şahısta, bu saydığım belirtilerden rastgele biri varsa ya da hepatit C açısından risk altında olduğunu düşünüyorsa süratlice tabibine başvurmalıdır. Kişinin risk faktörlerine ve belirtilerine nazaran doktor, gerekli durumlarda hepatit C testi yapmak isteyebilir. Hepatit C enfeksiyonu, kolay bir kan testi ile tespit edilebilir. Hastalığın ileri evrelere kadar genelde belirti vermeden sessiz seyretmesi nedeniyle çoğunlukla rastlantısal olarak teşhis alan hastaların, bir an evvel tedaviye yönlendirilmesi; yüksek bulaş riski taşıyan kümelerin da tespit edilip kıymetlendirilmesi ve nizamlı takibinin yapılması sağlanmalıdır.” diye konuştu.
“Risk kümesinde yer alanların kan testi yaptırmaları son derece önemli”
Sıhhat Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Viral Hepatit Tedbire ve Denetim Programı ile halk sıhhati açısından değerli bir adım atıldığını belirten Tabak; “Bu ulusal program kapsamında; sıhhat çalışanları, 1996 yılı öncesinde kan ve kan eserleri alanlar, damar içi unsur kullananlar, mahkumlar ve göçmenler hepatit C virüsü açısından yüksek riskli kümeler olarak tanımlanıyor. Bilhassa HCV, damar içi unsur kullanan şahıslar ortasında süratle yayılıyor. Ayrıyeten steril olmayan ortamda manikür, pedikür, dövme, piercing uygulamaları ve diş tedavisi yaptırmış; toplu sünnet olmuş ve bir öbür kişinin kanıyla temas edebilecek ustura/jilet üzere ferdî hijyen araçlarını ortak kullanmış şahıslar büyük risk taşıyor.” dedi.
Hepatit C virüsünün bulaşma riskini azaltmanın da pek çok kolay yolu olduğunu vurgulayan Tabak; “Örneğin; steril olmayan diş, piercing ve dövme uygulamalarından kesinlikle kaçınmalıyız. Bilhassa dövme yaptırırken boyaların sterilize olmasına dikkat etmeli, eldiven ve tek kullanımlık iğne kullanımına ihtimam gösteriliyor mu diye denetim etmeliyiz. Mahkumlar, uyuşturucu unsur bağımlıları ve göçmenler üzere yüksek riskli kümeler taranabilir. Ayrıyeten, tüm branşlarda anti-HCV testi sonucu müspet olan hastalar ilgili tabiplere yönlendirilebilir.” diye konuştu.
“COVID-19 devrinde hastalar tedavi planlarına uygun olarak bakım ve ilaçlarını almaya devam etmelidir”
Koronavirüs ile çaba sürecinde toplumsal izolasyonun kronik hastalığı olan bireyler açısından değer taşıdığını söz eden Tabak; “Kronik hastalıklar COVID-19 prognozuna tesir etmektedir ayrıyeten hastada mevcut kronik durumların alevlenmesine yahut komplikasyonlara neden olarak mortalite oranını arttırmaktadır. Kronik hastalıkları olan hastalar tedavi planlarına uygun olarak bakım ve ilaçlarını almaya devam etmelidirler. Ayrıyeten toplumsal izolasyon sürecinde hepatit C üzere kronikleşmiş bir hastalığı olan ve farkında olmayan hastalar da hastaneye daha az gittikleri için teşhis ve tedavi aksamaları olabilir.
Hibya Haber Ajansı