İSKENDER (M.Ö. 356 – M.Ö. 323)
III. Aleksandros ya da bilinen ismiyle Büyük İskender’in, büyük hedeflerle başladığı fetih hareketi yaklaşık 11 yıl sürdü. Öldüğünde toprakları Makedonya’dan Hindistan’a, Kafkaslar’dan Mısır’a kadar uzanıyordu. İşte İskender’in az bilinen özellikleri;
• Ünlü Yunan filozof Aristo’dan tıp, felsefe, din, ahlak ve mantık dersleri almıştır.
• Çoğu tarihçiye göre, en yakın arkadaşı, sırdaşı ve generali olan Hephaestion ile eşcinsel bir ilişkisi vardı. Nitekim onun ölümü üzerine 6 ay yas tutmuştur.
• Seferleri boyunca yaklaşık 16 bin kilometre yol kat etmiştir. Bir daha da asla Makedonya’ya dönememiştir.
• Askerlerine formda kalmaları için sürekli soğan yedirmiştir.
•
Atı Buchephalus’a olan derin sevgisinden dolayı, atı öldüğünde ismini bir şehre verdi.
SEZAR (M.Ö. 100 – M.Ö. 44)
Roma’yı yaptığı eylemlerle cumhuriyetten imparatorluğa dönüştüren Jül Sezar, kimilerine göre çok iyi bir asker, kimlerine göre ise zorba bir diktatör. İşte Sezar’ın az bilinen özellikleri;
• Hiç savaş kaybetmemiştir.
• Bugün kullanılan miladi takvim Sezar’ın eseridir.
• Dökülen saçlarını gizlemek için taç takmıştır.
• Kleopatra ile olan ilişkisi çoğunlukla bilinse de, Sezar’ın Kleopatra’dan hariç resmi olarak 3 eşi ve çok sayıda sevgilisi vardı.
• Öldürüldüğünde vücuduna tam 23 bıçak darbesi almıştır.
KONSTANTİN (272 – 337)
Uzunca bir ismi olsa da daha çok Büyük Konstantin olarak anılan I.Konstantin, bugün Sırbistan toprakları içerisinde kalan Niş’te doğdu. Babası sonradan Roma imparatoru olacak bir generaldi. Önce Batı Roma İmparatoru, sonra Doğu Roma İmparatoru olup imparatorluğu birleştirecek olan Konstantin yaptıklarıyla dünya tarihine damga vuracaktı. İmparator Konstantin ile ilgili az bilinenler;
• Doğu ve Batı Roma İmparatoru olabilmek için 20 yıl savaşmıştır.
• İlk Hristiyan Roma İmparatoru olsa da ölümüne dek vaftiz edilmemiştir.
• Hristiyan kiliseleri onun için ‘aziz’, ‘on üçüncü havari’ gibi yakıştırmalar yapmışlardır.
• İstanbul’un kurucusudur. Nitekim bu duruma ithafen İstanbul’a, Konstantin’in şehri manasına gelen Konstantinopolis denilmiştir.
• İmparatorluğun başkentini Roma’dan İstanbul’a taşımıştır.
• Onun emriyle, Hristiyanlığın içerisinde tartışılan konuları netleştirmek amacı ile İznik Konsülü toplanmıştır.
• İhanetlerinden şüphelendiği için oğlunu ve karısını öldürtmüş; karısını hamamda haşlatmıştır.
ATTİLA (406 – 453)
Ünlü Hun hükümdarı Attila, ordusuyla Avrupa’ya korku salmış bir hükümdardı. Avrupa bu korkusunda haklıydı, çünkü; her birine 2’şer defa Doğu ve Batı Roma İmparatorluğu’na sefer düzenlemişti. Avrupa’da “Tanrının Kırbacı” olarak anılacak olan Attila, hüküm sürdüğü 13 yıl boyunca ordusunu büyük bir savaş makinesi haline dönüştürmüştü. İşte Attila’nın bazı özellikleri;
• Macaristan’da ölse de mezarı hala bilinememektedir.
• Mezarının yeri bilinmesin diye kendisini gömenlerin hepsi öldürülmüştür.
• Gerdek gecesi aniden ölmüştür. Ölümü hakkında birçok iddia ortaya atılmıştır; beyin kanaması, alkol, karısı tarafından bıçaklandığı ya da Doğu ve Batı Roma İmparatorlukları’nın ortak bir komplosu…
• Roma’ya doğru sefere çıktığı sırada, Papa I.Leo’nun gelip kendisiyle konuşması üzerinde bu seferden vazgeçmiştir. Attila ile Papa I.Leo arasında, Attila’nın çadırında geçen konuşma hala bir sırdır.
• Her ne kadar yönettiği imparatorluk Doğu Roma’yı ve Batı Roma’yı dize getirse de, onun ölümünden sonra devleti dağılmıştır.
CENGİZ HAN (1162 – 1227)
Çin’den İran’a kadar yaptığı seferlerle Asya’yı hakimiyeti altına alacak olan Cengiz Han, Temuçin adıyla Moğolistan’ın Hentii şehri yakınlarında doğdu. Acımasızlığıyla, savaşçılığıyla ün salan Cengiz Han, aynı zamanda Cengiz Yasaları adı verilen kanunları da oluşturmuştur. Kimilerine göre tarihi gördüğü en acımasız diktatördür ve 20 milyon kişinin ölümünden sorumludur. Ancak öldüğü zaman ardında, dünyanın gördüğü yekpare en büyük imparatorluğunu bırakacaktır. İşte Cengiz Han’ın bazı özellikleri;
• Rivayetlere göre doğduğunda eli yumruk şeklindeydi ve avucunda kan pıhtısıyla doğmuştu.Bu durum çevresi tarafından büyük bir savaşçı olacağı şeklinde yorumlanmıştır.
• 9 yaşında evlenmiştir. Eşi daha sonra kaçırılmış ancak kendisi tekrar eşini kurtarmıştır.
• Avlanırken üvey kardeşini kaza ile öldürmüştür.
• Çok istemesine rağmen Çin’i fethedememiş, bu hayalini torunu Kubilay gerçekleştirmiştir.
• Birçok şehri kendisine boyun eğmedi diye yerle bir etmiştir.
• Ömrü at üstünde geçmesine rağmen ölümü attan düşmesi sebebiyle olmuştur.
•
Ölmeden önce taht kavgasını önlemek için ülkesini oğulları arasında paylaştırmıştır.
FATİH SULTAN MEHMED (1432 – 1481)
Osmanlı Devleti’nin 7. padişahı olan II.Mehmed, 30 Mart günü Edirne’de doğdu. Onun devrinde Osmanlı Devleti imparatorluğa dönüştü. 21 yaşında Roma İmparatorluğu’nun başkenti Konstantinopolis’i aldığında ise Hz.Muhammed’in müjdesine mazhar oldu. Hükümdarlığı döneminde Osmanlılar’ı İslam dünyasının öncü devleti haline getirdi. Balkanlar’da, Anadolu’da ve İtalya’da fetihler yaptıran Sultan, yine bir sefer sırasında öldü. İşte Sultan Mehmed’in bazı özellikleri;
• II.Mehmed çoğu Osmanlı padişahı gibi şairdir. Avnî mahlasıyla yazdığı şiirleri ve divanı vardır.
• II.Mehmed Konstantinopolis’i fethettikten sonra kendisini Roma İmparatorluğu’nun meşru varisi görmüş ve Kayser-i Rum (Roma İmparatoru) unvanını benimsemiştir.
• II.Mehmed’in ölüm nedeni tarihçiler arasında tartışma konusudur; bazı tarihçilere göre gut hastalığından kimi tarihçilere göre ise zehirlendiği için ölmüştür.
• Papa Vincenzo Cotti, Fatih Sultan Mehmed’e, hristiyan olması ve kendisine tabi olması durumunda onu doğunun ve batının hükümdarı yapacağını vaad ettiği bir mektup yazmıştır. Ancak bu mektubu gönderip göndermediği tartışmalıdır.
• Ölmeden önce doğuya bir sefere çıkmıştı. Ancak kimse nereye sefer ettiğini bilmemektedir ve bu durum tarihçiler arasında hala tartışılmaktadır.
• Ölümünü kutlamak için Papa 3 gün boyunca kiliselerde çanları çaldırtmıştır.
TOKUGAWA IEYASU (1543 – 1616)
Tokugawa Ieyasu; bir samuray, devlet adamı, asker ve vizyoner… Kısaca belirtmek gerekirse Ieyasu, Japonya’yı Japonya yapmıştır. 1467 ile 1551 yılları Japonya’da Savaşan Beylikler Dönemi olarak bilinir. Japon İmparatoru bulunsa da bu ‘bulunma’ sadece sembolikti. Bu dönemde sayısı 250’yi bulan feodal bey(daimyo) vardı ve Japonya tam bir fetret devri içerisindedir. Feodal yönetimlerin olduğu bu sıralarda doğdu Ieyasu. Mensup olduğu kabile iki aşiret arasında kalınca Ieyasu küçük yaşlardan itibaren siyaseti öğrendi. Akıllıca izlediği politikalar sayesinde yükselen Ieyasu 1614’te Osaka Kalesi’ni almasıyla beraber ülkenin yegane hakimi oldu. Ülkedeki yabancıları kovarak, Japonya’da iki asır sürecek olan izolasyon dönemini başlattı. İşte Ieyasu’nun bazı özellikleri;
• 90 savaşa katıldığını iddia etmiştir.
• Japonya’da Hrıstiyanlığı yasaklamıştır.
• Aşırı derecede tırnak yeme alışkanlığı vardır.
• Kanserden öldüğü düşünülmektedir.
• Casusları çok etkili bir şekilde kullanmıştır.
•
Ölümünün ardından hanedanı 250 yıl daha ülkeyi idare etmiştir.
NAPOLEON BONAPARTE (1769 – 1821)
”Fransa, benim ona duyduğumdan daha fazla bana ihtiyaç duyuyor.” demişti boyunu geçen egosundan aldığı güçle general. Korsika’da doğan Napoléon, Avrupa’nın en karizmatik simalarından birisidir. Fransız İhtilali sırasında topçu subayı olan Bonaparte, devrimden 10 yıl sonra yaptığı darbeyle kendisini cumhuriyetin bir numaralı ismi ilan ettirdi. Daha 5 yıl geçmeden ise kendisini imparator ilan edecekti. Ordusuyla Mısır’a çıkan general, Akka’da Cezzar Ahmed Paşa karşısında ilk yenilgisini aldıktan sonra ülkesine geri dönecekti. Avrupa içlerine kadar ilerleyen Napoléon, önüne gelen bütün orduları yenecek ve Rusya’ya kadar ilerleyecekti. Bütün orduları deviren general, ‘General Kış’a yenik düştü. Bir yıl sonra ise Avrupa ülkelerinin kurduğu birleşik ordulara yenildi ve Elbe Adası’na sürgüne yollandı. Ancak oradan da kaçtı ve soluğu Paris’te aldı. İpleri tekrar eline alan Napoléon Waterloo’ya doğru ilerledi. Waterloo’da koalisyon güçleri karşısında bir kez daha yenilen Napoléon bu sefer ölümüne değin kalacağı Helen Adası’na yollandı.İşte bu aksiyon adamının bazı özellikleri;
• 24 yaşında general olmuştur.
• Bir adada doğup yine bir adada ölmüştür.
• Savaş taktikleri birçok akademide ders olarak okutulmuştur.
• Neden olduğu savaşlarda 6 milyon kişi ölmüştür.
• Otopsisi mide kanserinden öldüğünü gösterse de, son dönemlerde arsenikten zehirlenerek öldürüldüğü iddia edilmiştir.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK (1881 – 1938)
Modern Türkiye’nin kurucusu olan Atatürk, şimdilerde Yunanistan sınırları içerisinde kalan Selanik şehrinde doğdu. Askeri okullara giren Mustafa Kemal, Harbiye’den mezun olduktan sonra ilk görev yeri olan Şam’a atandı. Daha sonra Balkanlar’da görev yapan Atatürk, Balkan Savaşları sırasında Çanakkale’de bulunmasının avantajını Birinci Dünya Savaşı’nda fazlasıyla kullanacaktı. Çanakkale Savaşı’ndaki başarısıyla ünlenen Mustafa Kemal paşalığa yükseldi. Büyük Savaş sonrasında 5. Ordu Müfettişliği’ne atana Paşa, Samsun’da İstiklal Savaşı’nu başlattı. 4 yıl sonunda ise yepyeni bir devlet kuracaktı. Türkiye’deki Batı tarzı modernleşme hareketlerini uygulamaya koyan Mustafa Kemal, 10 Kasım 1938’de, saat 9.05’te Dolmabahçe Sarayı’nda öldü. İşte Mustafa Kemal Atatürk’ün az bilinen bazı özellikleri;
• Kuru fasulye pilav ikilisine düşkündü.
• Favori kitabı Çalıkuşu romanıdır.
• Dünya turuna çıkmak istemiştir.
• “Ata” hitabına pek sıcak bakmamıştır.
• Gömlekte beyazdan şaşmamış, takım elbiselerini kendisi tasarlamıştır.
• Bilardo oynamaktan hoşlanırdı.
• İyi derecede Fransızca bilmektedir.
• Bir geometri kitabı yazmıştır.
ADOLF HİTLER (1889 – 1945)
Avusturya’da doğan Adolf Hitler, ilk gençlik yıllarından itibaren sanatçı olmayı hayal etmişti. Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’nden iki defa ret cevabı alınca hayalleri suya düşecekti. Orduya katılan Hitler, Birinci Dünya Savaşı’na on başı rütbesiyle katılacaktı. Savaş sonrası politikaya atılan Hitler, başarısız bir darbe girişiminden sonra hapse atıldı. Hapisten çıktıktan sonra 1932 partisiyle seçimlere giren Hitler, seçimden zaferle çıktı. Reichstag (Meclis) Yangını ile iktidarını güçlendiren Hitler, cumhurbaşkanı Hindenburg’un ölümü ile cumhurbaşkanı oldu ve kendisini Führer ilan ettirdi. Ardından yayılma siyaseti izleyen Hitler İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde intihar etti. İktidarda kaldığı müddetçe ırkçı politikalar izledi, milyonlarca kişiye soykırım uyguladı. İşte Adolf Hitler’in bazı özellikleri;
• 17 suikast girişiminden kurtulmuştur.
• Araba sürmeyi hayatı boyunca öğrenememiştir.
• Wagner ve opera hakkında konuşmayı çok severdi.
• Tırnaklarını yeme alışkanlığı vardı.
• Toplama kamplarını asla ziyaret etmedi ve soykırım hakkında hiçbir şekilde konuşmadı.
• İlk ciddi kız arkadaşı intihar etmiştir.
• Elmalı pasta, çikolata ve sıcak çikolataya çok düşkündür.
• Sakallarını asla başkasına kestirmezdi.
• Vejetaryendi.
• Sigara ve kolonyadan nefret ederdi.
Yararlanılan Kaynaklar
Paul Stephenson, Büyük Konstantin, çev. Gürkan Ergin, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2016.
Ali Çimen, Tarihi Değiştiren Liderler, Timaş Yayınları, İstanbul 2012.
Emir Çelik, Dünyayı Değiştiren Liderler, Tutku Yayınevi, İstanbul 2014.