Espritüel olmak, çok kişinin arzuladığı bir özellik. Bireyin ilgi toplamasına, dikkat çekmesine, arkadaş kazanmasına, sevgili edinmesine, popüler olmasına, para kazanmasına ve daha birçok konuya yardımcı olabilecek bir nitelik. Bununla birlikte herkesin başarabildiği bir şey de değil. Etrafınıza baktığınızda kendisini espritüel olarak nitelendiren kişileri gördüğünüzde hissettikleriniz aslında ne demek istediğimizi çok da iyi açıklıyor. Peki ama esprili olmak sonradan öğrenilebilecek bir şey mi yoksa kişinin doğuştan sahip olduğu bir özellik mi? Elbette zeka ve anlatabilme yeteneği önemli. Özellikle anlatmak istediklerini anlatamayan birinin espri yapması oldukça zor olabilir. Zekânınsa yapılacak esprilere derinlik katacağı kuşkusuz. Bununla birlikte bu konuda şüpheli yaklaşımlar olsa da, kimsenin bir Cem Yılmaz olmaya niyeti yoksa espritüel olmanın sonradan öğrenilebilir bir özellik olduğunu kısmen söyleyebiliriz.
Espritüel kelimesi Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre yerinde ve zamanında, güzel ve hoş karşılanan, ince anlamlı, düşündürücü söz söyleyen, nükte yapan kişi olarak tanımlanmış. Mizah kelimesi ise sözlükte; eğlendirme, güldürme ve bir kimsenin davranışına incitmeden takılma amacını güden ince alay olarak tanımlanmış. Dolayısıyla espritüel olmada mizah öğelerinden yararlandığımızı rahatlıkla söyleyebiliriz. Esprileri komik olabilmek için söylenen “ince sözler” olarak tanımlayabiliriz. Komik kelimesi ise sözlükte gülme duygusu uyandıran, gülünç olarak tanımlanmış. Bu noktalardan hareketle komik olabilmek için gülme duygusu uyandıran uyarıcıların neler olduğunu öncelikle belirlemek gerekir. İnsanlar nelere güler sorusunun elbette tek bir cevabı yok. Ancak bu konuda yapılan çalışmalar sonucunda insanların güldükleri uyarıcılar belli başlıklar altında toplanabilmiş.
İnsanları güldürmede kullanılan mizah öğelerinde şaşırtma önemli bir kavram. Nitekim kişiler sonunu bilmedikleri ve duyduklarında şaşırdıkları şeylere gülme eğilimi gösterirler. İnsanların çoğunlukla başkalarının hatalarına ve içinde bulundukları zor durumlara güldüklerini de söyleyebiliriz. Ancak komiklik yaparken başkalarının içinde bulundukları zor durumlara ilişkin esprilerin dozunun aşılmamasına dikkat edilmeli. Mizahın en önemli unsurunun ise abartı olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Çoğumuz yaşadığımız olayları anlatırken biraz abartı katarak daha komik hale getirmeye çalışmışızdır. Bahsettiğimiz hususlar mizahın, komik olmanın ya da adına ne derseniz onun için göz önünde bulundurulması gerekli hususlar. Zaten çoğu sizin de farkında olarak ya da olmadan dikkatinizi çekmiştir.
Eğer espritüel olmadığınızı düşünüyorsanız ancak esprilerinizle etrafınızdakileri gülmekten kırıp geçirmek istiyorsanız işte size bazı ipuçları:
Çevrenizi ve çevrenizdeki insanları dikkatle gözlemleyin. Etrafınızda günlük hayatta yaşanan birçok şey aslında çok sağlam espri kaynaklarıdır. Zaten dikkat ettiyseniz stand up komedyenlerinin çoğunluğu günlük hayatta yaşadıklarını anlatarak (“abartı” unsurunu hatırlayın) güldürmeye çalışırlar.
Genel kültür gerekli. Espri skalanızı genişletmek için birçok konu hakkında fikir sahibi olmalısınız. Bu noktada bol kitap okumak, gazete takip etmek işinize yarayacaktır. Gündemi mutlaka takip edin, bolca malzeme bulmakta zorlanmayacaksınız.
Popüler komedyenlerin gösterilerini takip edin. Size ışık tutacak ve ufkunuzu açacaktır.
Kendi kendinize her fırsatta espri yapmaya çalışın ve kendinizi güldürmeye çalışın. Unutmayın, kendinizi güldüremezsiniz başkalarını da güldüremeyebilirsiniz.
Espri yapmanın, komik olmanın sadece laflarla olmayacağını bilmelisiniz. Konuşurken jestler ve mimikler kadar taklitler de önemli komiklik unsurları. Ayrıca ses tonu, vurgular üzerinde de çalışabilirsiniz.
Kendi esprinizi “burayı dinlemelisin mutlaka” gibi ifadelerle bölmeyin.
Anlatmaya başlamadan önce “durun çok komik bir şey anlatacağım” diye başlamayın, beklentiyi yüksek tutmayın. Anlatın, bırakın insanlar anlattığınızın komik olduğunu kendisi anlasın ve de takdir etsin.
Hayal gücünüzü geliştirin. Unutmayın, o aşk şarkılarının hepsi yaşanarak yazılmıyor. Komikliklerinizin de yaşanmasına gerek yok, yaşanmış gibi anlatabilirsiniz.
Esprili olmak illa küfürlü ya da bel altı konuşmayı gerektirmez. İnce zeka ürünü espriler daha fazla etkileyicidir.
Espri yaptıktan sonra herkesten çok gülmemeye çalışın, aksi takdirde itici durabilirsiniz.
En önemlisi doğal ve rahat olmak. Komik ya da esprili olmak için kendinizi zorlarsanız ya da bunu belli ederseniz amacınıza ulaşamazsınız. Espri yapacağım diye kendinizi kasmayın, Şimdi mi yapsam, az sonra mı yapsam diye sıkıntıya girmeyin. Her şeyi doğal akışına bırakın.
Başkalarının fiziksel özellikleri ya da rahatsız olduğu konular varsa bunlar üzerinden espri yapmamaya çalışın. Kendinize etik ilkeler belirleyin ve bu ilkeleri takip edin.
Bu yazının hazırlanmasında “yeterlibilgi.com” ve “yenibirhedef.com” sitelerinden faydalanılmıştır.