Son zamanlarda bu “commonplace book” terimini çokça duymaya başladım, ısrarla takip ettiğim tek youtube kanalı olan Actualized.org da bu konuya değinince, ben de girişmeliyim bu işe diye düşündüm. Öncelikle ne demek bu “commonplace book”, ya da benim deyişimle her şey defteri/hayat defteri?
Her şey defteri, bulduğunuz, aklınıza gelen tüm fikirleri, alıntıları, hedeflerinizi, aklınıza takılan soruları yazabileceğiniz, çizimler yapabileceğiniz bir defter. Özellikle yaş aldıkça daha çok önem kazanacak olan bu defter/ler, yaşamınız boyunca nasıl bir yol aldığınızı görmenizde yardımcı oluyor. Önemli kararlar almadan önce başvurabilirsiniz bu deftere, özellikle yazı ve sanat gibi yaratıcı uğraşlarınız varsa, böyle bir defter size çok büyük fayda sağlayacaktır.
Her şey defteri fikri, neredeyse felsefeyle aynı anda başlamış bir alışkanlık. Tanıdığımız, fikirleri bugüne ulaşan neredeyse her filozof, yazar, devlet adamının bir her şey defteri var. Hatta Montaigne’in denemelerinin çoğunun bu hayat boyu tuttuğu defterlerden yararlanarak yazdığını biliyoruz. Bir yandan mucizevi bir şey, bir yandan da dünyanın en kolay işi böyle bir defter tutmak.
Neden Her Şey Defteriniz Olmalı?
Öncelikle, yaratıcı bir uğraşınız varsa, böyle bir defter size maksimum fayda sağlayacaktır. Kendi yarattığınız bu kişisel ansiklopediden her daim ilham alabilirsiniz. Aynı şekilde girişimciler de her şey defterinde hedeflerini gözden geçirebilir, takip edebilir ve yazarak düşünme yöntemiyle hayal edemedikleri başarılara ulaşabilirler.
Fakat yaratıcı bir uğraşla ya da girişimcilikle uğraşmayan biri de her şey defteri tutmalı. Gün içinde aklınızdan gelip geçen fikirleri, filmlerden, kitaplardan alıntıları ve hedeflerinizi yazmak sizin için de uzun vadede çok çok faydalı olacaktır.
Her Şey Defteri Nasıl Tutulur?
İsterseniz kendinizi tamamen özgür bırakın ve kurallar olmadan yazın içinizden geldiği gibi. Virginia Woolf böyle yapmış mesela, ve her yazar adayına, aklından geçen ne varsa yazmalarını tavsiye etmiş. Öte yandan bazılarının defteri de katalog gibi, dosyalar şeklinde. Hatta “kişisel vikipedi” de diyebiliriz buna, bazılarının kendilerine kişisel bir wiki sayfası oluşturduklarına da rastladım. OneNote ya da Evernote programlarını kullananlar da çok, özellikle organizasyona daha meraklı olan arkadaşlarımız bu kataloglama konusunda uzmanlaşmışlar.
Aslında uzun vadede, dijital kopya ve organizasyon daha makul görünse de, ben elimle yazdığım bilginin daha kalıcı olacağını düşünüyorum. Belki gelecekte bu defterleri dijital ortamlara geçirmem gerekebilir.
Benim yöntemim ise her konu için bir defter oluşturmakta. Defter merakım bunun en önemli sebebi, evde kullandığım ve kullanmak istediğim birçok defter var ve ne zaman yeni bir defter alsam o defter sebebini buluyor bir şekilde. Herkesin ihtiyaçları farklı olsa da bu defterlerden siz de kendi her şey defteriniz için fikir alabilirsiniz.
Günlük: Olmazsa olmaz. Yazmayı öğrendiğimden beri tutarlılıkla devam ettiğim yazı türü. 🙂 Bazen ayda yılda bir yazarım, bazen her gün; ama inanıyorum ki herkesin bir günlüğü olmalı. Günlüklerimi yeniden okumanın kendimi tanımada, hayatımda tekrarlanan olayları görmemde çok büyük etkisi olmuştur. Tüm büyük yazarların ve düşünürlerin de yine günlük tutmuş olması hiç tesadüf değil. Yine Virginia Woolf gibi bazıları her şey defterini günlüğüyle birleştirmiş, ayrı bir defter oluşturmaya gerek duymamış.
Alıntı Defteri: Alıntı defteri tutmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum. Hayat felsefemizin oluşmasında tecrübelerimiz kadar okuduklarımız da etkili. Fakat yalnız bir kere okuyunca, hiç okumamışsın gibi oluyor bazen. Okuduğumuz kitaplardan, kitabın öz’üne dair sözleri alıp deftere kopyalamak, sonra bunlara zaman zaman geri dönmek kişisel gelişim için büyük bir ihtiyaç.
Fikir defteri: Günlükten farklı olarak, o an aklıma bir fikir gelir, saçma ya da değil, hemen yazarım. Bazen yalnızca bir iki kelime olabilir bu. Elimde defter yoksa, hemen bir kâğıda ya da telefona kaydedip sonra deftere geçiririm. İlhamdan yoksun olduğumda fikir defterinin çok faydası oluyor. Ayrıca yazdıkça insanın aklına başka fikirler de geliyor, yazma eylemi yaratıcılığı kesinlikle besliyor. Bu defteri daha çok yanımda taşıdığımdan, alıntı vb. bir şeyi önce buraya yazıp sonra başka defterlere geçirebiliyorum.
Diyaloglar defteri: Filmlerden, oyunlardan, ya da arkadaşlarla konuşmalardan aklımda kalanları yazdığım bir defter var. Özellikle öykü yazarken iyi fikirler veriyor bana, bir yandan da nostalji gibi oluyor bunları okumak.
Sözcük defteri: Okuduğum kitaplarda, ya da günlük yaşamda görüp bilmediğim sözcükleri kaydettiğim defter. Büyürse alfabetiğe dönebilir ama şimdilik buldukça yazıyorum.
Tarif defteri: Deneyip tutturduğum, ileride tekrarlamak istediğim tarifler. Büyüyünce kategorilere ayrılabilir bu da.
Yazarlık defteri: Yaratıcı yazarlık kursunda yazmaya başladığım, ama kurs dışında da yazarlıkla ilgili okuduğum kitaplardan, makalelerden alıntılar yaptığım defter.
Seyahat günlükleri: Gittiğim yere özel, oradayken yazdığım anı defterleri.
Seyahat alıntıları defteri: Alıntı defterim yetmeyince, bir de böyle bir defter oluştu. Yolda olmak, dağlar, aramak, seyyahlıkla ilgili neredeyse her yazarın bir söyleyeceği olduğunu düşünürsek, bu defter şimdiden yarıya geldi.
Bunlar dışında tutmak istediğim, sizin de şans verebileceğiniz defterler:
Deneyim defteri: Geçen sene bir Bilinçli Farkındalık dersi alıyordum internetten, oradaki hocanın önerisi her gün farkına vardığımız şeyleri yazmaktı. Ben tutturamadım ama fikir gerçekten çok hoşuma gitti. Aynı şekilde yoga, spor, kilo verme, sağlıklı beslenme gibi konularda da hedef ve deneyimleri kaydedeceğiniz bir defter hoş olabilir.
Morning Pages/ Sabah Sayfaları: Bu fikir Mucize Sabah kitabının yazarı Hal Elrod tarafından ortaya atılmış. Her sabah kalktığınızda, 3 sayfa yazın diyor Hal. Düşünmeyin, yazın gitsin. Ben henüz her sabah “evden nasıl 7:30’da çıkarım” düşüncesinden yarı panik bir halde hazırlanma modunda olduğumdan, böyle Zen, böyle tatlı bir sabah rutini oturtmuş değilim. Ah bir sabah altıda kalkabilsem 🙂
Hedefler/kendime mektuplar: Lisedeyken, 2002 ve 2004’te 10 yıl sonraki kendime mektuplar yazmıştım. Keşke devam ettirseydim, on yıl önceki hedeflerimi, o anki hayat anlayışımı görmek bana perspektif kazandırdı. Tavsiye ederim. 10 yıl aslında biraz fazla, mesela her doğum günü kendine bir yıl sonrasına bir mektup yazabilir insan, ertesi yıl açıp bir yıllık hedeflerine ulaştı mı, yaklaştı mı bi gözden geçirebilir. 🙂
Ne dersiniz, bu her şey defteri fikri kafanıza yattı mı? Dener misiniz, ya da benim gibi zaten böyle değişik konular için tuttuğunuz defterler var mıydı? Bunlardan farklı yazdığınız konular var mı? Veya dijitalcilerden misiniz?
Konuyla ilgili daha çok bilgi edinmek için kaynaklar
Actualized.org: How To Keep The Ultimate Journal (Commonplace Book) (özellikle dijital için yarıdan sonrasını izleyebilirsiniz)
Bu Kadar Defterle Ne Yapıyoruz? (defter fikirleri)
Beautiful Commonplace Books By Lewis Carroll, Nancy Cunard and More (Photos) (ünlü yazarların her şey defterleri)