Romatizma kas güçsüzlüğü ve kas ağrıları olarak ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Dünyada çok yaygın bir hastalıktır ve orta yaşlı kadınlarda daha yaygın olmasına rağmen, her yaştan ve herhangi bir cinsiyetten insanlarda ortaya çıkabilir. Tipik belirtiler sırt ve bel ağrısı, görme azalması, parmak renginde renk değişikliği ve yorgunluktur.
Romatizma, enflamatuar romatizma ve enflamatuar olmayan romatizma olmak üzere iki tiptir. Semptomlar ve tedavi, tipine bağlı olarak kişiden kişiye değişir. Osteoartrit, kemik erozyonu, romatoid artrit ve fibromiyalji en sık görülen tiplerdir. Tedavide kortizon, NSAID'ler veya diğer ilaçlar reçete edilebilir. İlaçların ağrı ve iltihabı iyileştirmede etkili olmaması durumunda, iğne tedavisi veya cerrahi başlayabilir.
Romatizma nedir?
Vücudun savunma mekanizmasını yavaşlatan bir hastalıktır. Romatizma, kas, eklem, kemik ve bağlardaki ağrı, şişme ve hareketlerin kısıtlanması ile karakterizedir. Genellikle 50 yaşın üzerindeki kadınlarda görülür, ancak gençler veya yaşlılar da acı çekebilir. Romatizma eklemleri, kasları, bağlar, kalp, damarlar, sinir sistemi, akciğerler, karaciğer, gözler ve hatta solunum sistemi gibi yumuşak dokuları etkileyebilir. Erken tanı, ciddi sağlık sorunlarına neden olmamak için çok önemlidir.
Romatizma nedenleri nelerdir?
Hastalığın birden fazla nedeni olabilir ve romatizmanın sınıflandırılmasında belirleyicidir. Enflamatuar romatizma tiplerinde, iltihaplanma genellikle etkilenen eklemdeki bir mikrop tarafından ortaya çıkar. Bağışıklık sisteminin zayıflaması, enflamatuar romatizma oluşumuna neden olabilir. Enflamatuar romatizmanın bir başka önemli nedeni, eklemlerde veya dokularda ürik asit veya benzeri gibi kristallerin ortaya çıkmasıdır.
Romatoid artrit, sinovyal membran ve eklem iltihabından oluşan bir enflamatuar romatizma türüdür. Bu hastalık tedavi edilmediğinde iç organları ve hatta tüm vücudu etkileyebilir. Bir otoimmün bozukluk olarak, bağışıklık sistemi yanlışlıkla eklem hücrelerine saldırır ve eklem iltihabı meydana gelir.
İnflamatuar olmayan romatizmalar, kaza gibi bir etkinin bir sonucu olarak eklemlere veya kaslara verilen hasar nedeniyle ortaya çıkabilir. Bazen metabolik veya psikolojik problemler inflamatuar olmayan romatizmaya neden olabilir. Genetik ve çevresel faktörler, cinsiyet ve yaş da romatizmayı tetikleyebilir. Ailesinin sağlık geçmişinde romatizma geçiren kişiler bu hastalığın risk grubundadır.
Romatizma belirtileri nelerdir?
- Eklemlerdeki ağrı, şişme ve hareket kısıtlaması (inflamatuar romatizma),
- Şişme ve sertlik,
- Kas zayıflığı
- Merdivenlerden inip çıkarken kas ağrısı,
- Sabah eklemlerindeki sertlik,
- Soğuk havalarda parmakların sararması,
- Dokunma hissi kaybı (inflamatuar romatizma),
- Uyku düzensizliği (inflamatuar romatizma),
- İştahsızlık (inflamatuar romatizma),
- Böbrek fonksiyonlarında azalma,
- Damarlarda pıhtı oluşumu,
- İnme gibi nörolojik semptomlar.
Semptomlar, yaşadığı romatizmanın türüne bağlı olarak hastadan hastaya değişebilir. Hastalığın ilerlemesi, kişide kas güçsüzlüğü nedeniyle hareket problemlerine neden olabilir. Örneğin, el ve bileklerden etkilenenler, hastalık kötüleştiğinde, saçları fırçalamak için bile, nesneleri el altında tutmakta zorluk çekebilirler.
Romatizma Tedavisi
Bugün romatizmanın kesin bir tedavisi yoktur ve tedavinin amacı semptomları iyileştirmek ve hastalığın ilerlemesi nedeniyle diğer organlara zarar gelmesini önlemektir.
Romatizma ilaçları nelerdir?
Romatizmal hastalıkları tedavi etmek için çeşitli ilaçlar reçete edilir. Bazı ilaçlar sadece ağrı ve iltihap gibi belirtileri tedavi ederken, diğerleri hastalığın seyrini değiştirebilir. Romatizma tedavisinde kullanılan ilaç grupları şunlardır:
- Asetaminofen gibi reçetesiz oral ağrı kesiciler ve hastalığın altta yatan nedenini etkilemeyen oksikodon ve hidrokodon gibi reçeteli narkotikler (opioidler) .
- Topikal analjezikler.
- İbuprofen ve sodyum naproksen ve COX-2 inhibitörleri olarak adlandırılan steroid olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID'ler) ağrı ve iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olabilir.
- Kortikosteroidler güçlü antienflamatuar özelliklere sahiptir, ancak uzun süre kullanıldığında önemli yan etkilere neden olabilir.
- Hastalığı değiştiren antiromatizmal ilaçlar (DMARD'lar) , vücuttaki bağışıklık reaksiyonlarını ve enflamatuar süreçleri etkileyerek romatizmal hastalıkların ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olur.
- Biyolojik ilaçlar, vücudun enflamatuar süreçlerindeki belirli adımlara odaklanan bir FARME alt sınıfıdır.
- JAK inhibitörleri olarak da bilinen Janus kinaz inhibitörü, vücudun bağışıklık sistemi yanıtında yer alan Janus kinaz yollarını hedefleyen yeni bir FARME alt sınıfıdır.
Tedavi genellikle bir ömür sürer. Semptomlar zaman zaman kaybolabilir, ancak yoğun bir şekilde geri dönebilirler. İlaçlar yaşam boyunca düzenli olarak kullanılmalıdır.
Oral ilaçlarla olumlu sonuç alamayan hastalar için bir başka alternatif enjeksiyon ilacıdır.
Kortizon zararlı mı?
Uzun süreli kortizon kullanımı, kas güçsüzlüğü, yüksek tansiyon, bazı hormonal bozukluklar ve kemik kaybı gibi yan etkilere neden olabilir. Kortizon kullanan hastaların normal doktora gitmesi ve gerekli testleri yapması önemlidir.
Romatizma ve fizyoterapi egzersizleri
İlaç yeterli olmadığında fizyoterapi ve doktor liderliğindeki egzersizler zorunlu olabilir. Bel, boyun, bilek ve el hareketlerini içeren egzersizler her gün düzenli olarak yapılmalıdır.
Romatizma, el ve bilek kullanımında zorluklara neden olan karpal tünel sendromu adı verilen median sinirin el ve bileklerde sıkışmasına neden olabilir. İlaçlarla ilgili sorun çözülemezse ameliyat olmanız gerekebilir.
Cerrahi Müdahale
Enflamatuar romatizmanın tek çaresi cerrahi olabilir. Tendon onarımı, eklem zarının çıkarılması veya eklem replasman tedavisi, vakayı tedavi etmek için seçenekler olabilir. Eklem replasmanında, yaralı ve iltihaplı eklem çıkarılır ve metal veya plastik parçalarla değiştirilir.
Romatizma ağrısına ne iyi gelir?
Akdeniz mutfağına ait bitkilerin romatizmayı iyileştirmek için olumlu etkileri olduğunu gösteren çok sayıda çalışma vardır. Romatizmaya karşı iyi etkileri olan bazı şifalı bitkiler şunlardır:
- Enginar: Enginar, kemikleri güçlendirmeye yardımcı olan folik asit ve kalsiyum açısından zengin bir kaynaktır. Bu sebzenin gut hastalığı ve diğer birçok romatizma üzerinde olumlu etkileri vardır.
- Pancar: Karadeniz mutfağında çok tüketilen pancar, ağrıyı ve diğer romatizma semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olur.
- Kereviz: Hastanın rahatlamasına izin veren ağrı ve hassasiyeti giderir.
- Zencefil: Kan damarlarını genişleterek kan dolaşımını ve kan akışını hızlandıran özellikleri nedeniyle romatizmanın tedavisinde zencefil ve zencefil infüzyonundan yararlanabilirsiniz.
- Kekik yağı: Romatizmadan etkilenen bölgeye lokal sürüldüğünde ağrıyı kısa sürede hafifletir.
Kuşkonmaz, karanfil, papatya çayı ve domates, romatizmayı doğal olarak tedavi eden diğer gıdalardır
Romatizmal bir hastalık ile yaşamak
Bazı romatizma türleri, özellikle gut atakları hastayı motive edebilir. Hastalar sabahları hareket etmek ve hatta kalkmak bile istemeyebilirler. Sağlıklı bir diyet ve egzersiz programı ile hasta tamamen iyileşemese de semptomları hafifletebilir.
Yalnız olmadığınızı asla unutmamalısınız ve animasyonlu kalmalısınız. Aksi takdirde, demotivasyona bağlı olarak özellikle yumuşak doku romatizmasında semptomlarda artışa neden olabilir.
Romatizmal hastalar için öneriler
- Akdeniz diyeti yiyin,
- Haftada en az iki kez balık yiyin,
- Günde 30 dakikalık yürüyüşe çıkın,
- Çalışma hayatında çok yorulmayın. Çalışma saatlerini ve molaları dengeleyin,
- Hafif egzersizler yapın ve yoğun egzersizlerden kaçının,
- Periyodik olarak tıbbi muayeneye gitmeyi unutmayın,
- Stresi ortadan kaldırın. Yoga veya meditasyon stresle savaşmaya yardımcı olabilir,
- Mümkün olan en kısa sürede sigara içmeyi bırakın,
- Soğukken sıcak tutun,
- Günde 2 veya 3 bardak papatya veya zencefil infüzyonu gibi yatıştırıcı infüzyonlar yiyin,
- Düzenli olarak yüzün.