Masaüstü ya da notebook kullanıcıları; sistemlerine yeni bellek almak istediklerinde, yeni belleklerinin sistemde takılı olan bellek ile birlikte kullanmak isteyeceklerdir. Farklı RAM modülleri birlikte kullanılabilir mi? Farklı nesil, teknoloji, hızı, gecikme değeri, voltajı ya da üreticisi farklı olan bellekler bir arada kullanılırsa neler olur?
Bu yazımızda, yukarıdaki durumlardan herhangi birinde neler olabileceğinden bahsedeceğiz. Böylece sisteminizin uyumlu bellekler ile en yüksek kapasiteye çıkarmanıza da yardımcı olmaya çalışacağız.
Bellekleri Farklı Yapan Özellikler
Farklı belleklerin birlikte kullanıldığında neler olacağını anlatmadan önce, bellekleri farklı yapan özelliklerden bahsetmek uygun olacaktır.
Teknoloji ya da Nesil : DRAM yongasının yapısını belirtir. Her yeni nesil DRAM; hız, voltaj ve gecikme değeri alanlarında geliştirmeleri ifade eder. DDR2, DDR3 ve DDR4 gibi.
Hız : Bilgisayarın, verileri bellek modülüne ne kadar hızlı yazdığı ve bellekteki verileri ne kadar hızlı okuduğunu gösteren değerdir. Yüksek hızlı bellek daha iyidir.
Gecikme değeri/Latency : “Zamanlama/Timings” olarak da kullanılır. İşlemciden gelen okuma/yazma görevlerini tamamlamak için geçen saat devri (clock cycle) değeridir. Gecikme değeri düşük olan RAM modülü, görevleri daha hızlı tamamlar.
Voltaj : RAM modülünün güç tüketim değerini belirtir.
Marka : Bellek üreticisi. Bigboy, Kingston, Samsung, Transcend gibi.
Farklı RAM teknolojileri
DDR3 RAM modülleri takılı olan bir sisteme DDR4 bellek takılabilir mi?
Hayır. Farklı bellek teknolojileri bir arada çalışamaz.
Anakart ve işlemciler sadece tek bir bellek teknolojisini destekleyebilmektedir. Ayrıca bellek ve anakart üreticileri farklı bellek teknolojilerinde bellek ve yuvada çentik yapısını değiştirmektedir. Fiziksel olarak da DDR3 RAM yuvasına DDR4 RAM takılamaz.
Aynı şekilde DDR4 bellek yuvası da DDR3 RAM modülleri ile uyumlu değildir.
Hız, Gecikme Değeri ve Voltaj
Aynı teknolojide (DDR3 ya da DDR4) farklı hızlardaki RAM modülleri birlikte kullanılırsa ne olur?
Aynı teknolojiye sahip, farklı hızlarda bellekler bir arada sorunsuzca kullanılabilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gerek nokta, sistem belleği takılı olan en düşük hızdaki RAM modülüne göre çalışacaktır. Örneğin; 2133MHz ve 2666MHz hızında DDR4 belleklerin takılı olduğu sistemde tüm RAM modülleri 2133MHz hızında çalışacaktır.
Bir diğer durum da sistem belleği hızının anakart desteğine bağlı olmasıdır. Eğer anakart 2133MHz bellek hızı desteğine sahip ise, sisteme hepsi 2400MHz ya da 2666MHz RAM hızında modülleri takıldığında bile bu bellek modülleri anakart hız desteği sınırı nedeni ile 2133MHz hızında çalışacaklardır.
Benzer durum farklı gecikme değerine sahip bellekler bir arada kullanıldığında da geçerlidir. Sistem, gecikme değeri en yüksek RAM modülüne göre çalışacaktır.
Farklı voltaj değerlerine sahip RAM modülleri bir arada kullanılırsa ne olur?
Tüm RAM modülleri en yüksek voltaj değerinde çalışırlar. Örneğin eğer sistemde 1,5V voltaj değerine sahip bir modül takılı ise bu modülün yanına dual voltage olarak adlandırılan 1,35V/1,5V desteğine sahip bir RAM modülü takıldığında yeni RAM modülü de 1,5V voltaj değerinde çalışacaktır. Eğer RAM modüllerinin düşük voltaj değeri ile çalışması isteniyorsa tüm RAM modüllerinin aynı voltaj değerinde (1,35V vb) olması gereklidir.
Tersi durumda yani 1,35V voltaj değerine sahip RAM modülünün yanına 1,5V RAM modülü takıldığında da ne yazık ki sistemde takılı olan 1,35V RAM modülü yeni modül ile birlikte 1,5V voltaj değerinde çalışacaktır.
Hız aşırtma (overclocking) meraklısı kullanıcıların, BIOS gibi arayüzler aracılığı ile farklı hızlardaki RAM modüllerinde performans düzenlemesi yapması mümkündür. Ancak RAM değerleri ile gelişigüzel oynanmasının beklenmedik sonuçları olacağı bilinmelidir.
Marka
Teknolojileri farklı olan RAM modüllerinin bir arada kullanılmasının mümkün olmadığını ifade ettik. Farklı hız, gecikme değeri ya da voltajı farklı olan RAM modüllerinin birlikte kullanılmasının da çok da verimli olmadığını da belirttik.
Peki farklı marka RAM modülleri birlikte kullanılırsa ne olur?
Teorik olarak tüm özellikleri (teknoloji, hız, gecikme, voltaj) aynı olan farklı marka RAM modülleri, birlikte kullanılabilir. Ancak iş istasyonu gibi özel sistemlerde; özdeş yani marka, model, hız, gecikme, voltaj değerlerinin birebir aynı olduğu belleklerin kullanılması gerekmektedir. Bu sistemlerde tek bir üreticiden satın alınan RAM modülü kitlerinin kullanılması uygun olacaktır.
DRAM üretimi Micron, Samsung ve SK Hynix gibi bir kaç üretici tarafından gerçekleştirilmektedir. Diğer tüm markalar bu üreticilerden DRAM alıp modül üretmekte ya da RAM modüllerini satın almaktadırlar. Dolayısı ile Bigboy, Kingston ya da Transcend markalı RAM modülü satın alan kullanıcıların Samsung’un aynı RAM modüllerini farklı marka adı altında almış olmaları mümkündür.
Ancak eğer üretici firma, DRAM üreticisinden RAM modülü almak yerine DRAM yongası satın alıp modülü kendi tesislerinde üretimiş ise, kullanılan bileşenlere göre (PCB, kontrolcü vb) aynı DRAM markalarını kullanan RAM modülleri bir arada kullanıldığı zaman Mavi Ekran ya da sistemin açılmaması gibi durumlar ile karşılaşmak mümkündür.
Son Söz
Farklı RAM modüllerinin birlikte kullanıldığında neler olabileceğini anlatmaya çalıştık. Olası sorunlardan da bahsettik. Genel olarak yeni bir RAM modülü satın alınacak ise mevcut bellek ile aynı marka ve özelliklere sahip modüller tercih edilmelidir. Diğer bilgisayar bileşenleri gibi maliyeti yüksek olan RAM modülü seçiminde dikkatli olunmalıdır. Düşük maliyeti ile tercih edilen bir modül, sistem ile uyumlu olmayabilir. Ya da mevcut RAM modülü ile birlikte kullanıldığında beklenmedik ve yüksek maliyetli sorunlara neden olabilir.
Bu nedenle bellek satın alacak kullanıcılara satın almadan önce bilendenal.com sitemizde de bulunan arama motorları ile uyumluluk kontrolü yapmaları ya da teknik ekibimiz ile canlı destek ya da iletişim formu aracılığı ile görüşerek sistemleri için en doğru RAM modülünü seçmelerini öneriyoruz.