Çin'e bağlı Doğu Türkistan'da uluslararası toplumun tepkisini çeken toplama kamplarının ve gizli gözaltı merkezlerinin sayısının daha da arttığı ortaya çıktı. Pekin yönetimi, söz konusu kamplarda kalan Uygur ve diğer Müslüman Türk azınlıkların "eğitimden" geçtikten sonra serbest bırakıldıklarını ve topluma daha iyi adapte olduklarını iddia ediyor.
Avustralya merkezli düşünce kuruluşu ASPI'nin (Australian Strategic Policy Institute) yayımladığı son araştırma, Pekin yönetiminin yüksek güvenlikli, hapishaneyi andıran tesisleri inşa etmeye devam ettiğini ortaya koyuyor.
ASPI'ye bağlı Uluslararası Siber Politika Merkezi araştırmacıları, Doğu Türkistan'daki 380 gözaltı merkezinin yerini belirlemek ve analiz etmek için uydu görüntüleri kullandı.
Kuruluş, 2017'den bu yana Doğu Türkistan genelinde 400 civarında toplama kampının inşa edildiğini belirtiyor.
Bunlar nispeten düşük güvenlikli tesisler ile yüksek güvenlikli hapishaneyi andıran kampları içeriyor.
Uydu görüntülerinden elde edilen son araştırma, bir öncekine göre onlarca yeni tesissin varlığını ortaya koyuyor.
Araştırmacı Nathan Ruser, yaptığı açıklamada, "Uydu görüntüleri 60 kampta inşaat faaliyetlerinin sürdüğünü ve en az 14 kampın da daha yapım aşamasında olduğunu gösterdi." dedi.
Ruser, "Veri tabanındaki kanıtlar, Çinli yetkililerin, tutukluların toplama kamplardan mezun olduklarına ilişkin iddialarına rağmen, 2019 ve 2020'de yeni gözaltı tesislerinin inşasına yapılan önemli yatırımların devam ettiğini gösteriyor. Uydu görüntülerinden elde ettiğimiz kanıtlar en az 60 kampta inşaat olduğunu ve en az 14 yeni tesis inşaatının varlığını gözler önüne seriyor." ifadelerini kullandı.
Toplama kampları fabrikalara yakın yerlerde inşa ediliyor
Gece görüntülerinden yararlanıldığını belirten ASPI araştırmacıları, şehirlerin dışında inşa edilen bu yapıların gece boyunca aydınlık olduğunu aktardı.
Rapora göre, tesislerin birçoğu sanayi bölgelerine yakın. Bu, toplama kamplarındaki mahkumların zorunlu çalıştırıldıklarına dair raporları da kanıtlar nitelikte.
Son yayınlanan raporda şu ifadeler yer alıyor:
"Toplama kampları genellikle fabrika kompleksleriyle aynı yerde bulunuyor. Bu durum, Doğu Türkistan'daki keyfi gözaltılar ile zorunlu çalıştırma arasındaki girift ilişkiyi gösteriyor."
Uzun zaman boyunca toplama kamplarının varlığını inkar eden Çin yönetimi, daha sonra bu tesislerin 'yeniden eğitim' ve 'mesleki eğitim' merkezleri olarak faaliyet gösterdiğini iddia etmişti. Çin Komünist Partisi yönetimi, bu kamplarda potansiyel teröristlerin ıslah edilerek toplumun üretken birer üyesine dönüştürüldüğünü öne sürüyor.
Ancak kamplardan kurtulmayı başaranlar, kurbanların aile üyeleri ve gizli tanık beyanları, söz konusu kamplarda keyfi gözaltıların, siyasi asimilasyonun, insan hakları ihlallerinin, tecavüzlerin ve zorunlu çalıştırmaların yaşandığını dile getiriyor.
Toplama kampları çeşitli kategorilerde
Tesisleri kategorilere ayıran ASPI, düşük güvenlikli bazı kampların kapatılmasına paralel cezaevi tarzındaki üçüncü ve dördüncü kademe tesislerin önemli ölçüde yeni inşaat ve genişletme sürecinden geçtiğini belirtiyor.
Az güvenlikli olan tesisler birinci seviye olarak tanımlanıyor.
Daha önce okul binası olarak kullanılan yerleşkelerin basit bir düzenlemeyle kampa dönüştürüldüğü ifade edilirken ÇKP'li rehberler eşliğinde yabancı gazetecilerin ve yabancı heyetlerin bu tesisleri ziyaret etmelerine izin verildiği dile getiriliyor.
Uydu görüntüleri, birinci ve ikinci seviyedeki kampların bir kısmının kapandığını gösteriyor.
Uzmanlar, yüksek beton duvarları, geniş dikenli telleri ve gözetleme kuleleriyle 3'üncü ve 4'üncü seviye kampların tam anlamıyla bölge halkının gözaltına alınmasına yönelik tasarlandığını kaydederken söz konusu yapıların ağırlıklı olarak hücre blokları halinde inşa edildiğini dile getiriyor.
ASPI'nin araştırması, 2020 yılında Doğu Türkistan'da hala yapım aşamasında olan 14 tesisin çoğunun hapishane olduğunu ve yakın zamanda inşaat faaliyetleri yürütülen 61 tesisin yarısının da yüksek güvenlikli toplama kampları olduğunu ortaya çıkardı.
Uluslararası bağımsız kuruluşlara göre, Çin yönetimi Doğu Türkistan'da 3 milyon civarında kişiyi bu toplama kamplarında zorla alıkoyuyor.