2Uterus1) Serviks ) Korpus a) Endometriyumb) MyometriyumEndometriyum mukozasıA) Bazal b) Fonksiyonel tabakaBazal tabaka rejenerasyondan sorumluFonksiyonel tabaka menstruasyonda dökülen tabakadır.
3Endometriyum siklik değişikliklerin olduğu yer Proliferatif ve sekretuar endometriyumOvulasyon var mı?Gebeliğe hazırlık yeri.Histolojik olarak 2 bölümü var1) Stroma ) GlandlarStroma ve glandlar siklusun 2 döneminde farklıdır.
4Proliferatif endometriyum; Selüler stroma, düz ve kıvrıntılı lümenli uzun prizmatik veya pödostratifiye epitelle döşeli epitelSekretuar endometriyumÖdemli stroma, kıvrıntılı uzun lümenli tek sıralı kübik epitelle döşeli glandlarMenstruel endometriyumPMNL içeren stroma, parçalı glandlar
6ENFEKSİYONLARI Asendan enfeksiyon sık sebep 1) Akut Endometrit 2) Kronik EndometritAkut endometrit;Etiyoloji; Abortus, Küretaj, İUD kullanımı sırasında, Doğum sonrasıHistopatoloji; Bol PMNL, mikroabse oluşumuPatojen;Hemolitik streptokok, staf, N gonore
7Kronik Endometrit;Abortus, gebelik, IUD, Salfenjit nedeni ileHistopatoloji; Plazma hücre, lenfosit,makrofaj ve az PMN infiltrasyonu. Stroma fibrotiktir. Siklik patern bozuktur.Patojenler; Klamidya ve N gonore en sık nedenSpesifik tipler; Mycoplazma, Tuberküloz, Fungal , viral parazitik enfeksiyonlarEndometritler bazen pelvik inflamatuar enfeksiyona eşlik eder.
8Disfonksiyonel Uterin Kanamalar Normal Menstruasyon; Ovulatuvar siklusla birlikte olan sekretuar endometrıyumu takip eden 5 gün süren kanamalardır.Ovulatuar Slkusta;14 gün luteal faz, gün arası foliküler fazMenarşın erken döneminde sikluslar uzundur ve irregülerdirDUK kilinik terim olup, altında herhangi bir organik patoloji olaksızın oluşan kanamalara verilen tanımdır.Organik lezyonlar ; Myom, Polip, Adenomyozis, Atrofi, Hiperplazi gebelik, malign tümörler
9DUK 2 grupta incelenir1) Ovulasyonun var 2) Ovulasyon yok1) Ovulasyonun olduğu grupYetersiz proliferatif veya sekretuar faz, luteal faz yetmezliği ve irregüler sheddingBeklenen günün gerisinde morfolojik bulguları olan proliferatif veya sekretuar endometriyumBiyopsi 2 menstruel siklus arka arkaya alınmalıIrregüler shedding; Kanamanın 5 günden fazla sürmesi. Sekretuar endometriyumun dökülmesinde geri kalmayı gösterir. Prolif, Sekr. ve menstruel endometriyum bulguları vardır.
102)Ovulasyonun olmadığı. Anovulatuar siklus Sekretuar faz beklerken proliferatif fazda olmasıdır. En sık endometriyal hiperplazi nedeni ile olur.DUK tedavi edilebilir.Hormonal tedavi ile düzelme olabilir.
11ENDOMETRİYAL HİPERPLAZİ Tanım: İregüler şekil ve büyüklükte glandların proliferasyonu ile birlikte endometriyal gland stroma oranında proliferatif endometriyuma kıyasla artışın olduğu patolojik bir durumdur.Nedenleri;Persistan anovulatuar siklus(Karşılanamayan östrojenik uyarılar)Uzun süre östrojen kullnımıÖstrojen salgılayan over tümörleriPolikistik over hastalığı
12Klinik; Kanama uzun ve fazla . Sınıflama:1) Basit hiperplazi2) Kompleks hiperplazi3) Basit atipik hiperplazi4) Kompleks atipik hiperplazi
13Önemi;Kansere ilerleyebilme potansiyelinin olmasıAtipi olmayanlar %2Atipi var ise %23 oranında Ca o.b.Yapısal ve sitolojik atipi arttıkça malignite olma şansı artıyor.Atipili kompleks hiperplazileri iyi diferensiye adenoca dan ayırmak çok zor olabiliyor.
14Makroskopi;Sınırları seçilemeyen soluk süngerimsi kıvamda endometriyum kalınlığı artmıştır.Diffuz kalınlaşma veya fokal büyüme o.b.Fokal olan polip gibi büyür. Endometriyumda polipoid gelişme gösteren patolojiler;1)Endometriyal hiperplazi2) Polip3) Myom4) End Ca
15Morfoloji;Basit hiperplazi; Değişik boyutlarda bazıları kistik genişleme gösteren sayıca artmiş glandlar ile birlikte gland stroma 1/1 oranının gland lehinde artmış olması. Gland epiteli psödostratifiyedir. Sitolojik atipi yokKomplex hiperplazi;Gland stroma oranı daha belirgin artar. Glandlarda yapısal bozukluk başlar, irregüler şekillidir. Stratifikasyon artmıştır. Atipi o.b veya olmayabilir.
16Ayırıcı tanı1) Disordered (düzensiz ) proliferatif endometriyum2) Polip3)Atrofik endometriyum4) iyi diferensiye adenoCaTedavi:Kombine hormon tedavisi, histerektomi veya takip
19Atrofik EndometriyumPostmenapozal dönemde en sık kanama nedenidir. Bunu hiperplazi ve kanserler izler.Anovulatuvar siklusla karakterlidir.Östrojen stimulasyonu olduğu sürece hafif hiperplastik değişiklikler olur,Bunu over atrofisi izlerse ve stimulus kaybı olursa kistik dilatasyon kalır epitel yassılaşır. Buna kistik atrofi denir.Hiperplazinin aksine; 1)Endometriyum kalınlığı azdır2) Glandlar kistik bile olsa yassılaşmış epitelle döşelidir,mitoz yok
20Benign Tümörler ENDOMETRİYAL POLİP Yüzeyi çepeçevre epitelle döşeli endometriyal gland ve stromanın yüzeyden kabarık benign lokalize aşırı büyümesi ile karakterlidir.Hiperplaziden köken alabilir.Klinik;%24 oranında görülür.İntermenstruel kanama veya menometrorajiİnfertilite nedeni o.b
21Makroskopi; Saplı veya sapsız o.b Parlak gri renklidir. Endoservikal kanaldan sarkabilir.Mikroskopi:3tiptir.HiperplastikAtrofikFonksiyonelAyrırıcı Tanı:Hiperplazi, polipoid adenoca, adenofibrom ve adenosarkomTedavi; Polipektomi veya histerektomi
25Endometriyal Adenokarsinom Kadın genital sisteminin en invaziv tümörlerinden biridir.USA’da 4. En sık tümördür.Her yıl yeni vaka teşhis edilmekte.Karşılıksız östrojen tedavisinin rolü çok fazla.(2 yıl ve daha fazla)OKS kullanımının riski azalttığı belirtiliyor.Östrojenin ilgisi olmaksızın gelişen adenoca’lar da var.
26Risk Faktörleri;1) Obesite2) Diabet3) Hipertansiyon4) infertilite5) Ovulasyon yetersizliği6) Uzun süre östrojen kullanımı7) erken menarş, geç menapoz.
27Hiperplazi ile Ca ilşikisini destekleyen faktörler 1) Obesite ve anovulatuvar siklusla ilişkisi2) Östrojen replasman tedavisinde risk yüksek3) Over agenezisi olanlarda risk düşük4) Menapoz döneminde sık olmaları.Menapozda over orijinli östradiol düzeyleri düşerken over dışında androjenden sentez edilen östron artar.Endometriyum Ca ‘da androjenin östrona dönüşümüde artar.Hiperplazi ile eşlik eden Ca’larda prognoz daha iyi.
28Makroskopik bulgularEkzofitik (çoğunlukla)veya infiltratifMyometriyum invazyonu önemli.Mikroskopik bulgular;Endometrioid Ca denilmesinin nedeni proliferatif tipte endometriyumun histolojik özelliklerini taşıması.
29Glandlar psödostratifiye epitelle döşeli, hücreler atipik özellikte, mitoz artmıştır. Glandlar irregüler şekilli olup sırt sırta vermiştir ve gland stroma oranı gland lehine çok artmıştır.
31Makroskopik bulgular,Ekzofitik (çoğunlukla) veya infiltratifMyometriyum invazyonu önemliMikroskopik bulgular;Atipik hücrelerle döşeli, stratifikasyonu artmış glandüler yapılarGlandlar sırt sırta ve irregüler şekilliGland/stroma oranı artmış.
32Adenokarsinom özelliğindedir. Prognoz açısından grade verilir.FIGO Grade;Grade 1: çoğunlukla glandlardan oluşur.(%5)Grade 2: %6-50 oranında tümör solid adacıklar yapar.Grade3: %50’den fazla solid alan var
37Endometriyal Stromal Tümörler 2tiptir1. Endometriyal stromal nodül2. Endometriyal stromal sarkomA. Low grade SSB. High grade SS.Nadir tümörlerdir.Menoraji şikayeti olur.
38Endometriyal stromal nodül MakroskopiNodül iyi sınırlıdır. Polipoid gelişim gösterir.Bir kısmı myometriyum içinde gelişir.Balık eti kıvamında yumuşak sarı portakal renklidir.
39Mikroskopi:Ekspansif, infiltratif olmayan endometriyum ve myometriyumu basıya uğratan nodüldür.İnvazyon YOK.Proliferatif endometriyum hücrelerine benzer özellikte stromal hücreler.Mitoz 0-15, Damardan zengindir.Benign davranışlıdır.
40Endometriyal stromal sarkom Myometriyumu invaze eden şeklidir.2’ye ayrılır. 1. Low grade High gradeDiğer uterus kanserlerinden daha genç yaşta olur.LGSS tamoksifen ile ilişkisi olduğu söyleniyor.Mikroskopi: Proliferatif veya hiperplastik endometriyal stromal hücrelere benzer.Lenfatik ve vasküler invazyon tipiktir.Endolenfatik stromal myozis de denir.LGSS ile HSS ayırmak gerekir.HSS da ise nükleer çap, atipi ve mitoz çok fazladır.
41Mikst tümörler Epitelyal ve mezenkimal elemanlarla karakterlidir. 1) AdenofibromNadirdir. PostmenapozLobule polipoid kitle, kistik o.bPapiller yapılar şeklinde epitelle döşelidir.Kolumnar veya küboidal epitel hücreleri papillaların yüzeyini örter.Mezenşimal komponent fibroblastiktir. End stromal hücre de o.b.
422)AdenosarkomEpitelyal komponenti benignMezenkimal komponent stromal sarkom veya fibrosarkomdur.Periglandüler hiper selülerite tipik özelliğidir.Tedavi;Histerektomi. Rekürens riskleri var