Cenaze Adetlerimiz
Ölümle ilgili Geleneklerimiz
Hasta sahibi, hastanın ağırlaşması ile üzüntü ve sessizlik içindedir. Hastanın bulunduğu mekânda Kur’an okunur Hastaya su verilir. Sen vermezsen şeytan verir inancı vardır. Hasta öleceği zaman sağ yanına çevrilir. Çünkü Azrail gelirken sağ tarafından girermiş. Ölüm, hastada beliren bazı işaretlerden anlaşılır: Burun delikleri ıslanır, terler. Gözleri yeşilse mavileşir. Sayıklar Öbür dünya ile konuşuyor denilir.
Hasta çok can çekişiyorsa uzakta bulunan akrabasının elbisesini üstüne atarlar. Yeşil yaprak koyarlar. Ölümü kolay olsun diye. Hasta ruhunu teslim ettikten sonra elbiseleri çıkarılır. Üstüne temiz beyaz çarşaf örtülür. Her şey kefeni gibi temiz ve yeni olmalıdır. Çarşafın üstüne de ölünün şişmemesi için bıçak, makas, konur. Hasta ruhunu teslim etmeden bedeni yakınları tarafından temizlenir.
Ruhunu teslim ettikten sonra ölünün elleri yanına konulur. Ayaklan parmak ucundan iple, çenesi temiz bir yazmayla bağlanır. Gece ölmüşse kişiyi gömmek için sabah beklenir. İkindiden sonra ve akşam ölü toprağa verilmez.
Yer-gök mühürlenir, toprak kabul etmez inancı vardır. Çoğunlukla uzaktan akrabaların gelmesi beklenir. Ölü yıkanmaya götürüldüğünde yatağı toplanır. Odaya su serpilir. Döşeğin olduğu yere arkadan biri daha gelmesin diye taş konur. Üstünden çıkan elbiseler giyilecek gibiyse fakirlere verilir, değilse yakılır. Diğer elbiseleri de fakirlere dağıtılır. Ancak hatıra olsun diye kızında ve oğlunda bir parça giysi kalır.
Kişi kendi evinin önünde yıkanır. Etrafını çevirirler. Ölü suyu ılık olur. Çok sıcak veya çok soğuk olduğunda ölünün vebalinin alınacağına inanılır. Yıkama suyunun içine mersin atılır. Bazı yerlerde mersinin cennet ağacı olduğu inancı yaygındır. Yıkama bittikten sonra kızı, oğlu, akrabası, komşusu helallik için cenaze üzerine bir tas su dökerler.
Yıkamada kullanılan kazanlar ters çevrilir ve üstüne taş konur. Kefen beyazdır. Şam pir, kaput bezi, hümayun adi verilen kumaşlardan yapılır. Kefen daima bıçakla kesilir. Çünkü Peygamberimiz öyle kesmiştir. Kadın kefeninin parça sayısı köyden köye farklıklar gösterir. Genelde kadın kefeni; iki kat carsa{iki kat çeki, önlük, gömlek, ara bezinden (setir bezi) oluşmaktadır. Gömlek yakasız ve dize kadardır. Ara bezi yedi kattır. Kefenlendikten sonra üzerine zemzem suyu dökülür. Ellerine, başına kına serpilir. Bazı yerlerde kefene tuz ve çörekotu serpilir.
Erkek kefeni ise iki kat çarşaf ve bir gömlek oluşur. Kefenleme bittikten sonra başucundan, belden ve ayaktan bağlanır. Bazı yerlerde bağlandıktan sonra son bir kez dünya görsün diye yüz tekrar açılır.
Kefenleme bittikten sonra hoca ve cemaat cenazeyi almaya gelir. Oradaki kişilerle helalleşme yapıldıktan sonra baş tarafı önde olmak üzere cenaze mezarlığa göre götürülür.
Giderken sevap almak için cemaatteki erkekler iki üç adımda bir yer değiştirirler. Cenazenin mezarlığa gidişi esnasında bir evin önünden geçerken evde bulunanlar ayağa kalkarlar. Mezarlığa gidildiğinde musallada cenaze namazı kılınır. Namazdan sonra tekrar helalleşme olur. Mevta mezara önü kıbleye gelecek şekilde konulur. Bu amaçla baş ve sırtının altı toprakla yükseltilir. Üstü mertek tabir edilen tahtalarla kapatılır.
Merteklerin dizilişinden sonra avuçlarla ve küreklerle toprak atılır. Mezarın baş ve ayakucuna mezar tahtaları dikilir. İmam talkın verir. Talkın bittikten sonra ölü sahibine başsağlığı dilenir. Cemaat ölü evine gider ve yapılan yemekler yenilir. Şipit, yufka ve helva dağıtılır. Bazı yerlerde ölü sahibi kurban keser. Gömüldüğü günü takip eden günlerde başsağlığı dilenir. Bu amaçla gelenler çeşitli yemekler yaparak ölü evine getirirler. “Allah sabırlık versin, Allah genç acısı göstermesin şeklinde teselli dilekleri iletilir.
Ölünün gömüldüğü veya ertesi gün ya da bir hafta sonra ölünün ruhu için “Hayır” yapılır. Ekmekle helva dağıtılır. Bir hafta veya on gün içinde “eren” yapılır. Yemekler hazırlanır, ölünün ruhu için yedirilir. Ölümün üçüncü günü “Uç adağı” yapılır. Bu haşhaşlı yağlı katmerdir. 52. gününde “burun duası” okunur Bazı yerlerde 52.günü etin kemikten ayrıldığı gün sayılır, kurban kesilir ve yemekler yapılarak dualar edilir. Ölünün “devri” gömüldükten sonra verilir. Buğday ölçeğinin fiyatına göre kişinin devir parası hesaplanır.
Bu para mezar kazana, yıkayana, yemeği yapana ve fakir olanlara dağıtılır. Mezar ziyaretlerine arife ve bayram günleri gidilir. Maddi durumu iyi olanlar kısa süre sonra, imkanı elvermeyenler daha sonra mezar yaptırırlar.