... konulu sunumlar: "PLEVRAL HAYVAN MODELLERİ"— Sunum transkripti:
1PLEVRAL HAYVAN MODELLERİ Dr. Öner DikensoyGaziantep Ünv. Tıp Fak. Göğüs Hast. AD.2010-TTD-İstanbul
2Öğrenim HedefleriPlevra hastalıkları ile ilgili mevcut hayvan modellerini öğrenmekAynı hastalıkla ilgili farklı modellerin farkını öğrenmekModel veya hayvan seçiminde dikkat edilmesi gerekenleri öğrenmekPlevraya giriş gibi bazı spesifik yöntemleri öğrenmek
3Giriş Plevra hastalıklarında hayvan çalışmalarına gerek var mı? Plevra hastalıkları çok sık görülürPatogenezi yeterince bilmiyoruzTanı da sıkıntılarımız devam ediyorMalign efüzyonTüberküloz plöreziTedavide sıkıntılarımız devam ediyorParapnömonik efüzyon
4Başlarken Yapılması Gerekenler Standart klavuzların öğrenilmesiHayvanların barınması beslenmesiYapılmaması gerekenlerCerrahi yöntemler hakkında eğitimEtik kurallara uyulmasıLaboratuar ve alt yapının uygun olmasıGereksiz deneylerden ve tekrardan kaçınılmasıOptimum sayıda hayvan kullanılması
6İdeal Hayvan ModeliAraştırılan hastalık açısından insanları iyi temsil eden,Kolayca elde edilebilen,Ucuz,Girişimlere, tekrarlanabilir sonuçlara ve yeterli örnek alınmasına olanak tanıyan bir hayvan olmalıdır.
7Hayvan Seçerken Büyüklük Plevra Anatomileri Maliyetleri BulunabilirlikleriAnalizler için kullanılacak kit vs. hayvana uygun olması,Genetik manüplasyon ihtimali
8Hayvanın Boyutu Plevra hastalıkları için en sık kullanılan hayvanlar: tavşan, fare, sıçan, hamster ve koyunlarKüçük hayvanlar:Avantaj:UcuzdurBakımı kolaydırSofistike laboratuara gerek yok (steril sartlar vs.)Farelerde genetik modifkasyon yapılabilirDezavantaj:Girişimler, materyal toplanması zor
9Plevra Anatomisi İki önemli anatomik özelliğin farkında olmak gerekir: 1-plevral boşluk:tek plevral boşluk: köpek, fareİki plevral boşluk: tavşan, koyun2-Koyun gibi daha büyük hayvanların visseral plevraları insan visseral plevrası gibi kalındır.
10Çalışılacak KitlerKullanılan ticari kitlerin hangi hayvanlar için uygun olduğu önemliÖrn: ELİSA kitleri genellikle sitokin ölçümlerinde kullanılır ancak sadece insan ve farelerde ölçüm yapmaya uyumlu
11Plevraya Giriş Direk: Enjektör ile direk girmek İndirek: Tüp yardımıylaTekrarlayan enjeksiyonlarSıvı toplanmasında avantajlıTorakotomi
13Plöredezis Plevra için en sık kullanılan hayvan modeli İdeal plöredezis ajanı yokİdeal ajan:ucuz, kolay bulunabilir veuygulanabilir, yan etkisi olmayan ve etkinliği tam olan ajandır.Halen ideal ajan aranıyor
14Plöredezis Tavşan modeli en sık (New Zealand white rabbits) Koyun, fare, köpek, domuzAynı ajan farklı türlerde benzeri plöredezis yanıtıPlöredezis ajanı direk veya tüp aracılığı ile enjekte edilir.
15Talk Plöredezis Bilinen en etkili ajan Akut plevral enflamasyon olur Çözülebilir: başarısızKronikleşebilir : fibrozis ve yapışıklıkFibroblastlar, mezotel hücreleri: kollajen toplanması fibrozise katkı sağlarlar.14-28 gün içinde sakrifiyeMakroskopik ve mikroskopik skorlama yapılırKarşı hemitoraks kontrol olarak kullanılabilir.
21Plöredezis Modeli ile İlgili Sorunlar Plevral kavite normalKullanılacak doz insana nasıl uyarlanacak?Talk insanlarda 2-5 gr. (30-70 mg/kg)tavşanlarda 400 mg/kg kullanılır.Hayvanlarda malign efüzyon modeli az.En sık kullanılan fare modeliFareler plöredezisin değerlendirilmesi için çok küçüktür.
22Malign Plevral Efüzyon Modelleri Patofizyoloji ve en ideal tedavi yöntemi belirsizHayvan çalışmaları ışık tutabilir (Örn: VEGF).Tamamına yakını farelerdeAtimik nude fare kullanılır:bunların immüniteleri malign hücreleri temizleyemez
23Ölçülen Parametreler Kilo kaybı ve sürvi en sık efüzyonun miktarı,tümörün boyutu ve ağırlığıuzak metastazların varlığıPlevra sıvısı ve doku plevral metastazda rol oynayan mediyatörlerin araştırılması için çok faydalı örneklerdir.
24Kullanılan Kanser Hücreleri Farklı tümör hücreleri kullanılabilirEn etkin yayılım sağlayan adenokanserİnsanlardan alınan adenokanser hücreleri kullanılabilirTicari kanser hücreleri (A549, Lewis Cancer Cell Lines) standardize
25Tümör Hücrelerinin İmplantasyonu Malign hücreler plevraya ( ) IP verilirDirek cerrahi veya plevral injeksiyonIntraplevral en uygun injeksiyon yeri:Sol lateral subdiafragmatikEn ince (28 G) enjektör iğnesiYetişkin bir fareye 1.0 mL sıvı enjekte edilebilir.İntratorasik enjeksiyon yeterli mi?göğüs kafesi ekspanse olmasıoluşan dispne ile anlaşılabilir
26Tümör Hücrelerinin İmplantasyonu 1-2 hf mediasten, akciğerler diafragma lokal invazyon görülürPlevral efüzyon genellikle 3 hafta sonra gelişirÇoğu fare zamanla kaşeksi ve uzak metaztazlar nedeniyle ölürÇoğu çalışmalarda bu model kullanılarak çeşitli antikanser tedavilerin etkinliği araştırılmıştır(IL-12, IL-15 ve VEGF inhibitörleri).
27Tüberküloz Plörezi Modelleri Tüberküloz efüzyonlar halen sıkPatogenezin anlaşılması ve tedavide halen sıkıntılar mevcutturİlk olarak 1917 de Patterson guinea pigleri kullanmıştıSonrasında tavşan ve fareler kullanıldı
28Tüberküloz Plörezi Modelleri Bu model insanlarda oluşan tbc plöritisi çok iyi temsil eder:Plevra sıvısında sırasıyla nötrofil, makrofajlar,lenfositler toplanırHücreler insanlardakine benzer başlıca CD2+T hücrelerdirPlevral sıvı pH ve glukoz düşmezPlevranın histopatolojik incelemesinde:kazifiye granulom, multinükleer dev hücreler ve zamanla fibrozis
29Basilin plevraya verilişi M. Tuberculosis veya BCG İP enjekte edilirUcu künt bir iğne (20 G) ile transdiafragmatik yaklaşımGuinea Pig:Önce BCG ile aşılanır10-15 hf.sonra BCG veya M.tuberculosisTavşanlarda BCG ile aşılamaya gerek yokBCG ye duyarlı basile dirençliTavşanlarda immun deprese hayvanlarda tbc plörezi modeli: nitrojen mustard - nötropeni
30Tüberküloz Plörezi Modelleri Farelerde (BALB/c veya C57B1/6 strs) intratorasik BCG injeksiyonu ile tbc plöritisin erken inflamatuar etkileri araştırılabilir.Fare çalışmalarında önceden aşılamaya gerek yoktur.Hücresel özellikler insanlardakine benzerFarelerde histolojik özellikler tanımlanmadı
31Tüberküloz Plörezi Modellerinin Dezavantajları En önemli kısıtlılık: tbc direk İP veriliyorİnsanlarda akciğer enfeksiyonunun lokal veya hematojen yayılımıBCG ile oluşturulan modellerde patogenez konusunda yararlı bilgiler edinilmesi olasıTedavi araştırmalarında basil verilerek oluşturulan model daha uygundur.
32Asbest Maruziyetine Bağlı Plevral Hastalık Modelleri plevral kalınlaşma,bening asbest plörezisi,round atelektazi,malignant mezotelyomaMM ile ilgili çok sayıda hayvan çalışması yapılmış olmasına rağmen diğer patolojiler nadiren araştırılmıştırMM patogenezi, tedavisi problem
33Asbestin Veriliş Yolları Asbest hayvanlara inhalasyon yoluyla veya direk İP enjeksiyonla ulaştırılabilir.İnhalasyon yoluyla: plevral patolojinin oluşması için uzun zaman (aylar, yıllar )İP verildiğinde hemen akut etki elde edilebilir:bu insanlardaki asbestin doğal yolla alınımını tam olarak temsil etmezİP verildiğinde daha çok plevral mezotelyomaİnhalasyonla akciğer kanseri daha sık görülür
34Hangi Hayvan? En sık:sıçanlar, fareler ve hamsterler Hayvan cinsleri arasında ve kendi içlerinde asbeste duyarlıklık açısından farklılıklar vardır.Farelerin asbeste olan duyarlılığı strainlere göre farklıdır:C56BL/6 türü 129 dan daha duyarlıdırSıçanlar insanları temsil etmesi açısından daha uygun bulunmuştur
35Asbest Türü Asbest türleri arasında da farklılıklar vardır Chrosotile, crocidolite ve amosite en sık kullanılan asbest türleridir.Son zamanlarda fiberglas gibi insan yapımı liflerinNanopartiküllerin etkileri de araştırılmaktadır.Bu araştırmalarda:farklı liflerin güvenliklerigüvenli dozlarıterapotik girişimlerin etkileri
36Sonuç ve ÖzetPlevra Hastalıkları ile ilgili hayvan çalışmalarına halen gerek varFare, tavşan, sıçan en sık kullanılanPlöredezis ve akciğer kanseri en sık kullanılan modellerHayvan seçimi, sayısı, yapılacak çalışmanın detayları (kitler vs.) dikkatli belirlenmeliYeni modellere ihtiyaç var:Farelerde plöredezisTavşanlarda malign efüzyonNanopartikül çalışmaları