Grönland Vikingleri‘nin kısa tarihçesi: Grönland’daki Viking uygarlığına ne oldu?
1406’dan 1410’a kadar Grönland’da kalan Norveçli kaptan Thorstein Olafsson’un notlarından bir alıntı:
1407’de Kolgrim adında bir adam, Steinunn isimli evli bir kadını kara büyü yaparak baştan çıkarmak suçundan kazıkta yakılarak cezalandırıldı. Bu kadın meğerse Ravn isimli bir yargıcın kızıymış. Bu olaydan hemen sonra da genç kadın çıldırarak öldü.
Neden adam suçlanmış, ve neden kara büyü? Çünkü kadın kasabada sözü geçen bir yargıcın kızıymış. E kadın suçlu olamayacağına göre adamın suçlu olması gerekiyordu. Hem kadını temize çıkaracak, hem de adamı suçlayacak suç da ancak kara büyü olabilirdi.
Her ne kadar bize dehşet verse de (aslında biraz da alışık olmamız gerekir, çünkü AKP’nin hukuk anlayışına benziyor) bu olay ortaçağ Avrupa’sı için haber değeri bile olmayan sıradan bir vaka.. Ancak Grönland’da kilisenin gücünü göstermesi açısından yine de önemli!
Grönland’daki arkeolojik kazılar din adamlarının en zengin toprak sahipleri olduğunu ortaya çıkarmış. Bütün din adamlarının evlerinde değerli kilise eşyaları ve mücevherler bulunmuş. Ayrıca bu kazılar, din adamlarının ortalama bir Viking’den çok daha iyi beslendiğini ortaya koymuş: Daha az fok, daha çok sığır eti gibi..
Grönland’ın en önemli gelir kaynaklarından biri koyun yünüymüş. Kilise adamları kendi kişisel zenginliklerini sürdürebilmek için Grönland meralarının aşırı otlatma (erozyon vs) sonucu zarar görmesine neden olmuşlar.
Ayrıca kilise prestij ve güç kaybeder korkusuyla din adamları Eskimolar’la ilişki kurulmasına da izin vermemişler. Sürekli Eskimoların dinsiz ilkel vahşiler olduğunu vurgulayarak Vikinglerin avlanma, kano ve barınak yapma, balina yağıyla ısınma gibi hayati becerileri Eskimolardan öğrenmesine engel olmuşlar.
Yani özetle, kilise adamları (1) sosyal stabilite ve istikrar (2) kendi kısa vadeli çıkarları uğruna, bilerek veya bilmeyerek Grönland’daki Viking uygarlığını çöküşe sürüklemişler.
Günümüzün rahipleri: Kartellerle işbirliği yapan totaliter rejimler, klasik ekonomi ideolojisinin sürdürülemez büyüme ve gelişme doktrinlerine saplanıp kalmış ekonomistler..
Tunç Ali Kütükçüoğlu
Kaynaklar: