Milli mücadelenin sesini dünyaya duyurmak amacıyla 6 Nisan 1920'de kurulan Anadolu Ajansı, şimdilerde dünyanın en prestijli ajanslarının bulunduğu ligde son sürat ilerliyor. Televizyonun esamesinin okunmadığı, radyolarınsa evlerin ayrılmaz bir parçası olduğu yıllarda büyüklerimizin dilinden düşmeyen bir tabir vardı: "Evladım radyoyu aç da ajansı dinleyelim." Eskilerin bu sözlerle haber kavramıyla eş tuttuğu ajans, her akşam aile fertlerini pür dikkat bir araya toplayan bir araçtı aynı zamanda. Üstü dantel örtülerle süslü radyodan önce kısadan uzuna doğru üç defa bip sesi duyulur, ardından da "Saat 10.00, şimdi haberler," anonsu gelirdi. Türkiye'nin siyasi açıdan en karışık dönemlerinde, memlekette olan biteni öğrenmenin en etkili yolu da 'ajans dinlemekten' geçerdi.
ATEŞ HATTINDA BAŞLAYAN MACERA
Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmadan sadece 17 gün önce kurulan Anadolu Ajansı ile geçmişten bugüne ve geleceğe uzanan keyifli bir yolculuğa çıktık. Ajansın genel müdürü Kemal Öztürk de bu serüvende rehberimiz oldu. 93 yıl önce Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün emri ile başlanan haber maratonunun temelleri Kurtuluş Savaşı döneminde atıldı. Savaşan ve sadece yabancı gazetelerin yazdıklarını öğrenebilen Türk halkını bir şekilde olan bitenden haberdar etmek gerekiyordu. Bu düşünceyle Mustafa Kemal'in karargahı 'ziraat mektebinde' (şimdiki Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü) ajansın temelleri atıldı. Başına da Yunus Nadi Abalıoğlu ve gazeteci yazar Halide Edip Adıvar getirildi. Ajans, o günden itibaren TBMM'nin çıkardığı ilk yasaları duyurdu, Kurtuluş Savaşı'nın her aşamasına, Cumhuriyet devrimlerine tanıklık etti. 60'lı yılların 'ajans'ı bugünlerde gözünü Reuters, AFP gibi dünya devlerinin tahtına dikti. Hedef, en geç 2020'de dünyanın ilk beş ajansı içinde yer almak. Aslında ilk kurulduğu yıllarda yaptığı parlak işlerle adından dünyada söz ettiren AA, sonraları bu hızını rutin bir çizgiye teslim etti. 2011'den bu yana ise adeta küllerinden doğan bir kurum çıktı karşımıza. Hızla 100. yıl vizyonu hazırlandı ve uygulamaya konuldu. Bir yıl içerisinde yayın sayısı, İngilizce, Türkçe, Arapça, Boşnakça ve Rusça olarak beş dile çıktı. Kemal Öztürk'ün verdiği bilgilere göre, ajans şu an Arapça yayında Reuters gibi devlerin önüne geçti. Öyle ki Mısır Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi bir açıklama yapmak istediğinde tarafsızlığına güvendiği için sadece Anadolu Ajansı'na konuşuyor. Lübnan'da, Katar'da, Libya'da, Fas'ta önemli gazete ve televizyonlar Başbakan Tayyip Erdoğan'ın konuşmalarının Arapça çevirisini AFP'ten Reuters'tan değil, Türk ajansından alıyor. Saraybosna'da ise 27 yayın organının 25'i yine AA'yı kullanıyor. Öztürk, bu hızlı ve kararlı girişimin ardında "Cumhurbaşkanımızın, Başbakanımızın konuşmalarını dünyaya kim duyuracak?" sorusunun yattığını belirtiyor. "Dünyaya verilen bir mesajın bırakın eksikliği geç geçilmesi bile büyük hatalara neden olur," diyen Öztürk, bu anlayışla farklı dillerde yayınlara başladıklarını anlattı. "Bir yılda kat ettiğimiz yola biz bile inanamadık," diyerek sevincini gizleyemeyen Öztürk, bu yıl içerisinde pek çok yeni projeyi de hayata geçirecek. İlk öncelik, kafası simültane tercümanlar gibi çalışacak gazetecileri AA'ya transfer etmek. İçerisinde ABD, Kanada uyruklu gazetecilerin de bulunduğu 150 kişilik bir kadro kuruluyor. Mesajlarının başta Ortadoğu ve Arap ülkeleri ile birlikte dünyaya en hızlı ve objektif bir şekilde yayılması için Başbakan Tayyip Erdoğan'ı dört muhabir takip edecek. Türkçe konuşmalarını çeviri yapmadan direkt Boşnakça, Arapça, Türkçe ve İngilizce haber yapacaklar. Öztürk'e göre, bu hem zaman kaybını önleyecek hem de ajansı dünya liginde zıplatacak.
KÜRTÇE HABERLER
AA bu sene ikinci büyük hamlesini ise Kuzey Irak'ta yapacak. Öyle ki Kuzey Irak halkı Türkiye ile ilgili haberleri şimdiye kadar sadece Fırat News'ten alırken, AA dünyadaki ajanslar arasında bir ilki gerçekleştirerek Kürtçe haber servisine de başlayacak. Kürtçe haberler, Soranice lehçesinde Kuzey Irak'a, Kırmançi lehçesinde ise Türkiye ve Avrupa'daki kısmi medyaya yönelik olacak. AA aslında son dönemlerde tarafsız habercilik açısından sık sık eleştirilen kurumların başında geliyor. Kemal Öztürk ise bu eleştirilerin artışını kendisinin o dönemlerde TBMM Başkanı olan Bülent Arınç ve Başbakan Tayyip Erdoğan'ın danışmanlığını yapmış olmasına bağlıyor. En çok CHP tarafından soru önergeleri ile eleştirildiklerini anlatan Öztürk, ilginç bir noktaya şu sözlerle dikkat çekti: "Biz aslında parlamentodan en çok CHP haberi geçiyoruz. İstatistikler açıkça bunu söylüyor. Aslında AK Parti'nin bizi eleştirmesi lazım 'Az haberimizi yayınlıyorsunuz,' diye. Ama dışarıda bakanlıkların çalışmaları elbette yoğun geçen haberler. Bir bakanlığın çalışmalarını yayınlamakla parti propagandası yapmak ayrı şeylerdir." Türk medyasının şu anki durumunu "Basın 50 yılın en büyük krizini yaşıyor," sözleriyle özetleyen Öztürk, gazetelerin ajanslara abone olarak çok sayıda elemanı işten çıkardığına dikkat çekiyor. Öztürk'ü en çok üzen nokta artık nitelikli gazetecilerin yetişmemesi.
İNGİLİZCE BİLMEYENE İŞ YOK
AA Genel Müdürü Kemal Öztürk'ün anlattıklarına göre, ajansta bir yıllık hızlı değişim şöyle:
Çalışanların yüzde 50'si üniversite mezunuyken, şimdi oran yüzde 75.
Artık İngilizce bilmeyen muhabire kadro verilmiyor.
Personel sayısında sanıldığının aksine düşüş var. 1600'den 1300'lere inmiş durumda.
AA'dan 2011'de 200 kişi birden emekli edildi. Yaş ortalamasını düşürdüklerin ifade eden Öztürk, emekliliğe ayrılan bir kişinin aylık maliyetinin 13 bin 500 lira olduğunu aktardı.
Personel giderleri yüzde 81'den yüzde 60'a kadar indirildi, daha da düşürülecekmiş.
Bir yıl önce bir kişi günde ortalama bir haber üretmezken, şimdi haber üretimi ortalaması bir buçuğa çıkarılmış.