Suna Erden
Esnaf ve Zanaatkârlar Odası ( KTEZO ) Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, ekonominin daraldığı, işverenin sürekli olarak işçi çıkardığı, işsizliğin giderek arttığı bir ortam olduğunu ifade ederek, böylesi bir ortamda ard arda aflar çıkarıldığını ancak bu afların günü kurtarmaktan başka işe yaramadığını söyledi. Star Kıbrıs’a konuşan Tulga, birçok işverenin çalışanının sigortasını yatırmadığını ve çalışma izni çıkaramadığını, bu nedenle hem işveren hem de çalışanın cezalı duruma düştüğünü ifade ederek, bu kişiler için çalışma ve muhaceret affı çıkarıldığını dile getirdi. Tulga, “Ekonomi düzelmeden af çıkıyor, Bu kişiler aftan yararlansa da 5 ay sonra yine aynı duruma düşecek. Çünkü cezalı duruma düşenler ekonomi ve işleri kötü olduğu için o duruma girdi. Ekonomi iyileşmediğine göre yine aynı duruma düşecek” dedi. Tulga, alt yapı oluşturulmadan sürekli çıkarılan afların sistemi bozduğunu kaydeden Tulga şimdi de seyrüsefer affı çıkarıldığını ifade ederek, bu affın ardından seyrüseferi olmayana akaryakıt satılmaması yönünde bir uygulamanın hayata geçeceğini savundu.
"AF ÇIKAR, GÜNÜ KURTAR"
KTEZO Genel Koordinatörü Tulga, 2009 yılından itibaren her sene hükümetin değiştiğini, her yeni gelen hükümetin ise çeşitli aflar çıkardığını ifade ederek, ekonomide iyileştirmeler yapılmadan çıkarılan afların amaca ulaşmadığını söyledi. Günü kurtarmak amaçlı çıkarılan afların ülkeyi zora soktuğunu kaydeden Tulga, “Mesele çalışma ve muhaceret affı neden çıkarıldı. İşverenler, çalışanlarının sosyal sigortasını yatırmadığı, birçok çalışan ile işverenin cezaya düşmesinden ve ekonomi kayıt altına alınamadığından dolayı çıkarıldı. Ancak ekonomide iyileştirme olmadığı için çıkarılan aflar sadece günü kurtarmaya hizmet ediyor” dedi. Kişi başına düşen gelirin gün geçtikçe azaldığına dikkati çeken Tulga, vatandaşlar arasında gelir eşitsizliğinin arttığını, gelirin tabana yayılmadığı ve bunu önlemek için bir politika olmadığını dile getirdi.
"YA AFTAN SONRASI…"
Tulga, gelirlerin her geçen gün azaldığı, işverenin sosyal sigorta yatıramadığı bir ortamda çıkarılan çalışma affının uzun vadede getirisi değil götürüsü olacağını dile getirdi. Tulga, “İşveren veya işçi aftan yararlanılacak ancak ekonomi iyi olmadığı için tekrar kaçak duruma düşecek” dedi. Özel sektör çalışan ve sosyal sigortaya kayıtlı olan 70 bin kişiden yüzde 30’nun sigorta yatırımının yapıldığını, yüzde 70’lik bir oranda sigorta yatırılmadığını kaydeden Tulga, bu oranların iş dünyasında gelirin düştüğünü gösterdiğini ve işverenin çalışanına sigorta yapamayacak duruma geldiğini gösterdiğini açıkladı.
"KAÇ PARÇAYA BÖLÜNELİM"
Alt yapı oluşturulmadan sürekli çıkarılan afların sistemi bozduğunu kaydeden Tulga şimdi de seyrüsefer affı çıkarıldığını ifade etti. Tulga, “Seyrüsefer affı çıkarıldı. Aftan bazıları yararlanacak peki ya sonrası. Affın ardından akaryakıtın seyrüsefere aktarılması uygulamasının hayata koyulacağı söyleniyor ancak hükümetin böyle bir niyeti yok. Seyrüsefer ile ilgili başka planlar var. Aldığımız bilgilere göre, seyrüseferi olmayanlara akaryakıt satılamaması şeklinde bir uygulamanın hayata geçirilmesi planlanıyor” dedi. Tulga, “Geliri gittikçe düşen vatandaş okula mı, sağlığa mı, seyrüsefere mi, ulaşıma mı, kiraya mı hangisine ödeme yapacak. Hayat herkes için gün geçtikçe daha zor hale geliyor” ifadelerini kullandı. Afların veya hayata geçirilecek uygulamaların başarıya ulaşması için ekonomik sorunların giderilmesi gerektiğini kaydeden Tulga, ekonominin daraldığı, işverenin sürekli olarak işçi çıkardığı, işsizliğin giderek arttığı bir ortam olduğunu ifade ederek, böylesi bir ortamda atılacak adımların boşuna olduğunu dile getirdi.
"YENİ AÇILAN İŞYERLERİNİN YÜZDE 80’Nİ KAPANIYOR"
Aylar önce bir istatistiki çalışma yaptıklarını, Lefkoşa’yı ve 2001-2013 yıllarını kapsayan süreyi baz alarak yaptıkları çalışmada yeni açılan işyerlerinin yüzde 80’nin kapandığını, yüzde 20’sinin başarılı olduğunu belirlediklerini söyleyen Tulga, bu verilerin ülkede kurumsallaşma olmadığını, işletmelerin ayakta kalmakta zorlandığını gösterdiğini dile getirdi. KTEZO Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, yeni açılıp en çok kapanan sektörlerin başında marketçilik, restoran ve kafe geldiğini ifade etti. Tulga, istatistiklere yansıyan bu gerçeğin temelinde plansız ekonomi olduğunu belirterek, planlama olmadan gelişi güzel açılan işyerlerinin zarar ederek kapatmak zorunda kaldığını söyledi. KTEZO Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, “İş yapacak koşul kalmadı. Nüfus az ancak çok sayıda işyeri var. Böyle olunca da ya kaliteyi bozuyoruz ya da fiyatları düşürüyoruz. Acımasız bir rekabet ortamı oluşuyor ve kalite düşüyor. Mesela hellimi ele alacak olursak farkı fiyatlarda satışlar oluyor. Ayrıca hellimin tadı markalarına göre farklılıklar gösteriyor. Peki, gerçek hellim hangisi, kim bunu söyleyebilir. İşte bu sorunların temelinde plansızlık ve standart haline getirememe var. Bunların ele alınması ve bir çözüme kavuşturulması gerekiyor. Tulga, ekonominin düzelmesi adına tekelciliğe müdahale edilmesi, turizm ve eğitim alanında sağlam bir politika oluşturulması, üretimde kalitenin sağlanması, yerli üretimin Pazar payının içte ve dışta artırılması gerektiğini sözlerine ekledi.