MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİMDE PROGRAM GELİŞTİRME. Doç. Dr. Burhan Akpınar 11-15 Şubat 2013 ANKARA. Sunum Planı. Mesleki ve Teknik Eğitimde Program Geliştirme Kazanımlara Dayalı Program Geliştirme Meslek /İş Analizi Süreci-Program Geliştirme. Program nedir?.
MTE’de program, öğrenciye, bir meslekle ilgili yeterlikler kazandırmak için gerekli olan yaşantıları içeren plandır.
Program, kazanımlara ulaşmak için yapılan etkinliklerin düzenlendiği süreçlerin tümünü gösteren belgedir.
Program, bireye iş piyasasının talep ettiği yeterlikleri kazandırmayı amaçlayan planlı etkinliklerin tümüdür.
1)Kazanımlar (Hedefler)
2) İçerik (Modüller)
3) Öğretme-öğrenme süreci (Metod, ortam, araç-gereç)
4)Sınama Durumu (Ölçme-Değerlendirme)
Öğretim programının tarihi süreçte geçirdiği aşamalar:
1) Programın ders kitabı ile sınırlandırılması.
2) Programın bir merkezde hazırlanması.
3) Öğretmenler tarafından hazırlanan programlar.
4) İlgililerin katılmasıyla hazırlanan programlar (En ileri aşama).
MTE’de program geliştirme, var olan bir öğretim programının revize edilmesi çalışmasıdır.
MTE’de program geliştirme, yeni bir mesleğin öğretimine ilişkin olarak kazanım, içerik, eğitim durumu ve sınama durumları ihdas ederek program hazırlamadır.
Program geliştirme sistematik, dinamik ve devamlı bir süreçtir.
Program geliştirme çalışmaları ülkenin yasal, politik ve ekonomik vizonuna (uzak hedeflere) uygun olmalıdır.
Program geliştirme pedagojik ilkeleri göz önünde bulundurmalıdır.
Program geliştirme faaliyetleri iş yaşamına dönük olmalı, iş piyasasının talep ve beklentilerini dikkate almalıdır.
Program geliştirme öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarına uygun ve onların yeteneklerini geliştirecek şekilde olmalıdır.
Meslek
İş Piysası
Öğrenci
Tasarlama
Deneme
Değerlendirme ve düzeltme Programa süreklilik kazandırma
aşamalarını kapsar
Tasarım sürecinde;
Birey,
İş piyasası ve
İlgili meslek analiz edilir.
Tasarım sürecinin temel amacı, programın en önemli öğesi olan kazanımlara zemin hazırlamaktır.
.
Kolay yönetilip uygulanır, seçme ve yerleştirme sınavlarına uygundur, planlanması ve uygulanması kolaydır.
Bu desende mantıksal yaklaşımın lehine, psikolojik yaklaşımın aleyhine aşırı bir ağırlık verilmektedir.
Esneklikten yoksun katı bir örgütlemedir, öğrenme-öğretme süreci öğretmen merkezlidir. Bundan dolayı öğrenciler zihinsel olarak pasif duruma düşmektedirler.
Peşinen hazırlanmış bir program yoktur; program, faaliyetler süresince gelişir.
Öğretmen danışman ve yol gösterici olup, katılımı sağlayıcı ortam düzenlemekle sorumludur.
Bütün öğrencilerin öğrenmeleri gereken ortak öğrenim tecrübelerini merkeze alır.
Bu desen öğrenciler okula gelmeden planlanır.
G
erçek hayat problemleri realize eden bu yaklaşım, toplumun yeniden yapılanmasına odaklıdır.
İçerik, problemlere bağlantılıdır. Hem içerik hem de öğrenci gelişimini öne çıkararak diğer yaklaşımlardan ayrılır.
Program geliştirme süreci, ihtiyaçlara göre kazanımların saptanması, kazanımlara göre içerik seçimi ve düzenlenmesi, kazanımlara ve içeriğe göre öğrenme-öğretme sürecinin belirlenmesi ve son olarak da sınama durumlarının saptanması aşamalarından meydana gelir.
Bu sürecin birinci aşaması olan kazanımların belirlenmesi için öncelikle çeşitli kaynakların analizi yapılarak ihtiyaçların belirlenmesi gerekir.
İhtiyaç analizi, program geliştirmede, mevcut durumla ulaşılması planlanan hedefler arasındaki farkın belirlenip, programa dönüştürülmesidir.
İhtiyaç analizi, birey ve iş piyasasının beklentilerini ve mesleğin (işin) katkılarını belirlemek amacıyla yapılır.
İhtiyaç analizi, “Programa nereden başlanmalıdır?” sorusuna cevap arar.
Meslek analizi; kazanımlara kaynaklık etmek üzere, birey, iş piyasası ve meslek /iş hakkında veri toplama işlemidir.
Programın dayanaklarını belirleme ihtiyacı
Farklar Yaklaşımı: Mevcut durum ile olması gerekenler arasındaki farktan hareketle ihtiyaç belirlenir.
Demokratik Yaklaşım: Kazanımlara kaynaklık yapan ihtiyaç, iş piyasasının çoğunluğu veya belirli baskın grupların isteklerine göre belirlenir.
Analitik Yaklaşım: İhtiyaçlar, gelecekte ortaya çıkması olası durumlardan (varsayımlar) yola çıkarak belirlenir.
Betimsel Yaklaşım: İhtiyaç, yeterliğin yokluğundaki zararla, bu yeterliğin varlığının sağlayacağı yararın kıyaslanmasıyla belirlenir
3. Gözlem
4. Meslek (İş) Analizi
5. Ölçme Araçları-Testler
6. Görüşme (Mülakat-Grup Toplantıları) Tekniği
7. Kaynak (Literatür) Tarama
Öğretim programın dört temel öğesi vardır (Kazanım, Modüller, Öğretme-öğrenme süreci ve Ölçme-değerlendirme).
Bunlardan en önemlisi ve ilk inşa edileni kazanımlardır. Kazanımlar programda “Niçin yetiştiriyoruz?” sorusuna cevap arar.
PG sürecinde kazanımlar belirlendiğinde programın ana doğrultusu ortaya çıkmış olur.
PG sürecinde, meslek analizi sonucunda kazanımlar belirlendikten sonra, diğer program öğeleri kazanıma göre belirlenerek program hazırlanır.
MTE’de meslek analizi kazanımları ve dolayısıyla da programın ana omurgasını oluşturan çok kritik bir süreçtir.
Kazanımlar, program yoluyla kazandırmak istediğimiz yeterliklerdir (bilgi, beceri , tutum, değerler)
Kazanım (hedef), öğrenme süreci içerisinde planlanmış ve düzenlenmiş yaşantılar sayesinde öğrencilerde görülmesi beklenen yeterliklerdir.
Program kazanımlarının, öğrenciler tarafından gerçekleştirilecek etkinlikler aracılığıyla elde edilmesi beklenmektedir (Öğretmensiz öğrenme saatleri).
Programın dayanakları, kalite güvence sisteminin göstergeleridir. Bunlar;
2. İşlevsellik:Programın öğrencilere kazandırmayı öngördüğü yeterlikler (bilgi, beceri, tutum) gerçek yaşamda geçerli ve işe yaraması; iş piyasasına uygun olmalıdır.
3. Esneklik: Program, bireysel farklılıklar ile iş piyasasındaki değişme ve gelişmeleri dikkate alacak şekilde esnek olmalıdır.
4. Uygulayıcılara Yardımcı Olma: Programın hazırlanması kadar uygulanması da önemlidir. Çünkü en iyi bir program bile yetersiz ve kötü bir uygulama ile verimliliğini kaybedebilir. Bundan dolayı, iyi bir program, onu uygulayacak (işletecek) olan öğretmene kılavuzluk ve rehberlik yapmalıdır. Bunun için program açık, anlaşılır ve kolayca uygulanabilir olmalıdır.
5. Bilimsellik: Program, geçerli ve güncel konulardan oluşmalı ve bu konular programın ilgili olduğu yaş grubunun özelliklerine uygun, öğretilebilir, anlamlı olmalıdır.
6. Ekonomiklik: Programın temel amacı olan öğretme işini, en az maliyetle yerine getirebilmesidir. Ayrıca bir program, uygulanabilir maliyette olmalı ve piyasadaki ekonomik işleyişe de uygun olmalıdır.