Hac Nedir? Hac Neden Yapılır?
Hac, hem beden hem de mal ile yapılan bir ibadettir. Bu ibadet, Kur-ban Bayramı günlerinde ihrama girerek Arafat’a vakfe yapmak ve Kabeyi tavaf etmek suretiyle yerine getirilir. Hac, Allah rızası için ibadet amacıyla yapılır. Sağlığı yerinde ve maddi imkanları uygun olan her Müslüman’ın ömründe bir kez hacca gitmesi farzdır. Hac ibadetiyle ilgili Kur’an’da; “…Yolu-na gücü yetenlerin o evi haccetme-si Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır…”‘ buyrulur. Peygamberimiz de; “Ey inananlar, Allah size haccı farz kılmıştır. O halde haccediniz. buyurarak haccın farz olduğunu bildirmiştir. Haccetmek İslamın emridir. Haccın farzları, ihrama girmek, Kabeyi tavaf etmek ve Arafat’ta vakfe yapmaktır. Haccın yapılışı şöyledir: Hac yapmak için yola çıkan kimseler kutsal topraklara girmeden önce ihramlarını giymek üzere mi-kat denilen yerlerde dururlar. İhrama girmeden önce tırnaklar kesilir, saçlar kısaltılır ve vücut temizliği yapılır. Burada hacı adayı iki rekat namaz kılar ve hacca niyet eder. Niyet yapıldıktan sonra, “Lebbeyk Allahümme lebbeyk…” diye başlayan “telbiye” duası okunarak ihrama girilir. Daha sonra hacı adayları Mekke’ye gelip Kabeyi ziyaret ederler. Hacerü’l Esved’den başlayarak Kabe’nin etrafında yedi kez dönerler. Her bir dönüşe denir. Tavafın sonunda, yine Hacer’ül Esved’e gelinir ve iki rekat tavaf namazı kılınır. Tavaf yapıldıktan sonra hacı adayları say yapmak için Kabe’nin yakınında bulunan Safa Tepesi’ne çıkarlar arasında yedi defa gidip gelmekle-tamamlanır. Buradan,Arafafa gl&k. Hacı adayları Kurban Bayramı’ndan bir gün önce yani arife günü öğleden sonra Arafat’ta vakfe (bir süre beklemek) yaparlar. Vakfe yapmak haccın temel şartlarındandır. Arafat’ta toplanan hacı adayları Allah’a dua ve niyazda bulunurlar. Akşam güneşi battıktan sonra Müzdelife’ye geçilir ve gece burada geçirilir. Kur-ban Bayramı’nın birinci günü sabahı “Müzdelife vakfesi” yapılır ve oradan Mina’ya hareket edilir. Mina’da şeytan taşlanır. Ardından kurbanlar kesilir ve hacılar saçlarını tıraş ettirdikten sonra ihramdan çıkarlar. Daha sonra Mekke’ye dönülerek tavaf yapılır ve hac ibadeti tamamlanır. Umre de hacda olduğu gibi kutsal yerleri ziyaret etmektir. Kur’an’da; “Haccı ve umreyi Allah için tam yapın…”‘ buyrulmuştur. Peygamberimiz; “Hac farz, umre ise sünnettir. buyurmuştur. Umre ziyareti hac günleri dışında her zaman yapılabilir. Umre de vakfe, şeytan taşlama ve veda tavafı yapılmaz, kurban kesilmez. Sadece ihrama girilip Kabe tavaf edilir ve say yapılır.
ihram: ihram sözlükte ” Haram kılmak , kendini sakındırmak.. Anlamına gelir. umre ibadeti yerine getirilirken normalde yapılmasın bulunmayan bazı davranışlardan belli bir süre için uzak durmaktır. Örneğin, ihramlı kimse tıraş olamaz, canlılara zarar veremez. Hac ibadeti esnasında hacı adaylarının giydiği elbiseye de ihram denir. ihrama Mekke şehrinin çevresinde belirlenmiş “mikat” adı verilen yerlerde girilir. İhrama giren kişi, hacca niyet eder ve bazı davranışlardan kaçınmaya özen gösterir. Saç, sakal ve tırnak kesmek, bitki ve hayvanlara zarar vermek, kavga etmek, koku sürünmek bunlardandır.
Tavaf: Tavaf hac ibadetinin farzlarındandır. Haceru’l Esved’in (Siyah taş) bulunduğu köşeden başlayıp, Kabe’nın etrafını yedi kez dönmektir. Kabe’nin çevresinde dönmeye “şavt” denir. Yedi şavt bir ta-vaf demektir. Bu tavaf Kurban Bayramı günlerinde yapılır Tavaf esnasında dualar okunur.
Say: Safa ve Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmektir Vakfe: Kurban Bayramın’dan önce arefe gününde, Arafat denilen yerde bir süre durmaktır. Arafat’ta hacılar ibadet ve dua ederler Peygamberimiz; “Hac Arafat’tır.”‘ buyurarak vakfenin önemini vurgulamıştır
Kabe: Yeryüzünde ibadet yeri olarak yapılmış ilk mekandır Bununla ilgili Kur’an’da şöyle buyrulur: “Şüphesiz, alemlere bereket ve hidayet kaynağı olarak insanlar için kurulan ilk ev (mabet), Mekkede’ki (Kabe)dir. Buraya Allah’ın evi anlamına gelen “Bey denir. Kabe, Müslümanların kıblesidir ve Mekke’dedir. Müslümanlar, namaz kılarken Kabe’ye yönelirler
Safa ve Merve: Kabe’nin doğusunda yer alan, Mescid-i Haram’ın yanın’da bulunan iki tepenin adıdır. Bu tepeler birbirlerine 350 m uzaklık- 4, tadır. Haccın vaciplerinden olan say, bu iki tepe arasında yapılır. Safa’dan il “, Merve’ye dört, Merve’den Safa’ya üç kez gidilir. Say, Hz. İsmail’in annesi Hz. Hacer’in oğluna su arayışını Sembolize eder.
Arafat: Mekke şehir merkezinin yaklaşık 25 km güneydoğusunda bulunan kutsal ‘bir yerdir. Haccın farzlarından biri olan vakfe burada yapılır.
Müzdelife: Arafat Dağı ile Mina arasın-da kalan bölgede yer alır. Arafat’tan Mekke’ye gelişte ziyaret edilen kutsal bir yerdir. Arafat’ta vakfe yaptıktan sonra, akşama doğru buraya gelinin. Gece Müzdelife’de geçirilir. Şeytan taşlamak için buradan taş toplanır. Bayram sabahı da aynı yerde “Müzdelife vakfesi” yapılır. Mina: Müzdelife ile Mekke arasında bir bölgedir. Hac esnasında şeytan taşlama ve kurban kesme görevi bu bölgede yerine getirilir.
Haccın İnsan Davranışları Üzerindeki Etkisi:
Haccın insan davranışları üzerinde birçok olumlu etkisi vardır. Bu ibadeti yerine getirmeye niyet eden kimse, hac yolculuğuna başlamadan önce borçları varsa öder, dost ve akrabalarından haklarını helal etmelerini ister. Üzerinde herhangi bir hak kalmamasına özen gösterir. Hac ibadeti esnasında dili, rengi ve ırkı ne olursa olsun insanlar arasında eşitliğin somut örnekleri sergilenir. Bu durum, kişilerde Allah’ın huzurunda bütün insanların eşit olduğu bilincini pekiştirir. Farklı irk, dil ve kültürden insanların aynı amaç için bir araya gelmiş olmaları ve birlikte hareket etmeleri, Müslümanlar arasında kardeşlik duygularının güçlenmesine katkı Sağlar. Hac ibadeti, farklı kültür ve geleneklere sahip insanlar arasında hoşgörü ortamı oluşturur. Hac yapılırken ırk, renk, dil, makam ve mevki farkı olmaksızın herkes aynı giysiler içinde olur. İnsan her türlü farklılığın önemsiz olduğunu fark eder. Hacda insanlar aynı duygu ve düşünce ile birlik ve beraberlik içinde ibadet ederler. Bu yönüyle hac, insanlar arasında kardeşliğin oluşmasını ve devamını sağlar. Müslüman, hac ibadetini yerine getirdikten sonra davranışlarına daha çok dikkat eder. ibadetlerini yapmaya, iyi ve güzel davranmaya daha çok önem verir. Bireye ve topluma zararlı olan her türlü kötülükten kaçınmaya özen gösterir.