Üniversiteli Gençlere Hitab!
Gençler!
Bugünkü halimizi birkaç kelimeyle ifade etmek istersek diyebiliriz ki, “bir çok iyi temennilere malik fakat usul ve idealden mahrum bir topluluğuz”.
Bu hastalık hepimizde var. Hükûmetler milletlerin seviyelerini gösteren en iyi örnek olduklarına göre, bu hastalıkta, o da, milletle ortaktır.
Millet fertlerinde bir arzu ve temenni var: Saadet! Hükûmette, mecliste ve her düşünen adamda bir temenni var: Milleti mes’ud, Vatanı imar etmek!
Lakin bu hedefler öylesine umûmî ve belirsiz fikirlerdir ki, şu müphem halde akli birer ideal, birer maksud addolunmaktan ziyade sevk-i tabiî ve içtimai içgüdü nev’ine sokulabilirler. Hele hedeflere ulaşmak için hiç bir seçilmiş usulümüz yokken.
Bu davamızın doğru bir şahidi, inkılabımızın başından beri (yani 1908 Meşrutiyetinden beri) bu kadar işlerin ve mesainin kısmen boşa gitmesi ve istenen meyveyi vermemesidir.
Bir işe nereden başlamak gerektiğini tayin edememek, bir işi birden yapmaya kalkışmak, “elzem”i lazım’a tercih edememek, esasla teferruatı birbirine karıştırmak gibi haller, hep muayyen bir idealin ve hele ki muntazam bir usulün yokluğunu gösteren şeylerdir.
Yol deyince hatırımıza “bütün yollar“, şimendifer denince “büyük ve uzun hatlar“, servet denince “israf etmekle bitmez bir hazine“, maarif denince “insanlık bilgilerinin sonu” geliyor. Sanki gözlerimiz yalnız büyüklükleri görmek hassasına malik ve küçüklükleri görmekten mahrum!Dâhilî teşkilatın temelinin nahiye, seçim esasının belediye, maarif esasının tasarruf ve takdir olduğunu hala takdir edemiyoruz.
Tekrarlayalım ki, bu, Şarkın yaygın hastalığıdır. Birbirimizi ithama hakkımız yok. Seviyemiz, içtimai mevkiimiz ne olursa olsun, hepimiz ani infiallerin, günlük vak’aların, olağan hadiselerin,ağır basan ihtiyacın tesirine kayıtsız ve mukavemetsiz uyuyoruz.
Darılmayalım gençler, ama bu içtimai şeklin vasfı “Hayret = Bedeviyet = Medeniyetsizlik”dir!..
1963
Şehbendarzâde Filibeli Ahmed Hilmi