Cinsiyet Değişikliği Davası İlgili Yasa
MEDENİ YASA MADDE 29 – Doğum ve ölüm nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur. Nüfus sicilinde kayıt bulunmaz veya mevcut kaydın doğru olmadığı tahakkuk ederse keyfiyet herhangi bir delil ile isbat olunabilir.
(3444 Sayılı Yasa ile eklenen) Doğumdan sonra meydana gelen cinsiyet değişikliğinin asgari sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi halinde nüfus sicilinde gerekli düzeltme yapılır. Bu konuda açılacak davalarda cinsiyeti değiştiren kişi evli ise, eşe de husumet yöneltilir ve aynı mahkeme, varsa ortak çocukların velayetinin kime verileceğini de tayin eder, cinsiyet değişikliği kararının kesinleştiği tarihte, evlilik kendiliğinden son bulur.
MEDENİ YASA MADDE 38 – Hakimin hükmü olmadıkça ahvali şahsiye sicilinin hiçbir kaydı tashih edilemez.
1587 SAYILI NÜFUS YASASI MADDE 46 – Yaş, ad, soyadı ve diğer kayıt düzeltme davaları ilgilinin oturduğu yer Asliye Hukuk mahkemesinde C.savcısı ve nüfus baş memuru veya nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.
Bu davalar düzeltmeyi isteyenlerle, ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine cumhuriyet savcıları tarafından açılabilir ve dinlenecek tanıkların, resmi kayıt örnekleri ve belgelerle ispat olunur. Şu kadar ki; ilgilinin görünüşü davayı yalanlayıcı olmaması şarttır. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerine göre ceza mahkemelerinde yapılacak yaş düzeltmesi işlerinde de nüfus baş memuru veya nüfus memuru taraf olarak bulunurlar.
Mahkeme kararına karşı taraflar Yargıtaya başvurabilirler. Yaş, ad, soyadı ve kayıt düzeltilmesi hakkındaki mahkemeden verilen kararlar kesinleştikten sonra ilgilinin aile kütüğüne geçirilir. Ad ve soyadın değiştirilmesi, din değiştirme suretiyle de olsa mahkeme kararıyla yapılır. Adlarını değiştirenlerin aile kütüğünde yazılı çocukların baba veya ana adları, soyadlarını değiştirenlerin yalnız eşiyle reşit olmayan çocuklarının soyadları birlikte değiştirilir. Yaş düzeltme davası ancak bir defa açılabilir.
Yaş, ad, soyadı değiştirenler askerlik ödevliği içinde iseler, yapılan düzeltmeler nüfus idarelerinde onbeş gün içinde askerlik şubelerine de bildirilir.
MADDE 47 – Meslek, sanat, din ve herhangi bir arıza sebebiyle vücuttaki şekil değişiklikleri ve bu kanunun 43.ncü maddesi gereğince nüfus kütüklerine yazılması gerektiği halde her nasılsa yazılmamış ve dayanağı belgede kalmış ilân ana baba adı, doğum yeri, cinsiyet ve soyadı gibi haller ilgililerin bağlı bulunduğu daire, kurum veya işyerinden, köy veya mahalle ihtiyar kurulundan alacakları belge ve ilmühaber üzerine en büyük idare amirinin emri ile nüfus memurları tarafından aile kütüklerine işlenir.
MADDE 48 – 47.nci madde gereğince yapılan tamamlamalarla şahsi hallerde vukua gelen değişmeler, özellikle evlenme dışında doğan bir çocuğun tanınması, hakimin babalığa hükmetmesi, nesebin düzeltilmesi, evlât edinme, evlâtlık bağının kaldırılması veya bulunmuş bir çocuğun nesebinin belirmesinden ileri gelen değişikliklerle aile kütüklerine işlenen bir kaydın doğru olmadığının karar altına alınması veya kimlik belirsiz diye işaret edilen bir kimsenin kimliğinin tâyin olunması gibi zaruri olan aile kütüğü düzeltmeleri ilgilinin künyesi hizasındaki düşünceler sütununa yazılır.
Ve kütüğün özel sütunlarına şahsi hal belgeleri veya dosyaları sıra numaraları konur. Aile kütüklerine şahsi hal değişikliklerinden başka bir husus kaydedilemez.
Cinsiyet Değişikliği Davası İle İlgili Açıklama
3444 sayılı yasa ile Medeni Yasamızın 29.ncu maddesine eklenen ek fıkra uyarınca cinsiyet değişikliklerinin de nüfus kütüklerine yazılabılmesine imkan sağlanmıştır. Gerçek kişinin doğumundan sonra meydana gelen cinsiyet değişikliğinin tescili için kişi mahkemeye’başvurabilecektir. Cinsiyet değişikliğinin düzeltilmesi davaları eskiden olduğu gibi Asliye Hukuk Mahkemesinde görülecektir. Açılacak davada cinsiyet değişikliğinin düzeltilmesini isteyen kişi evli ise davalı olarak evli olduğu eş de gösterilecektir. Yani Nüfus Müdürü ile davacının eşine husumet düşecektir. Mahkemece gerekli inceleme yapılacak davacı tam teşekküllü bir hastane sağlık kuruluna sevkedilerek cinsiyetinin tesbiti yoluna gidilecektir. Cinsiyet düzeltilmesine karar verildiği fakdirde bu kararla birlikte müşterek çocuklar bulunduğu takdirde bu çocukların velayetlerinin bırakılacağı taraf da gösterilecek diğer tarafla kişisel ilişki hakkında çocuklarla gerekli tedbirler de belirlenecektir.
Evli kişinin cinsiyetinin düzeltilmesi kararının kesinleştiği gün evlilik kendiliğinden ortadan kalkacak yani son bulacaktır.
Medeni Yasamızın 29.ncu maddesinde evli eşlerin cinsiyetlerinin değişikliğe uğraması halinde çocuklarla ilişkiler evliliğin durumu hakkında herhangi bir hüküm yoktu. Bu maddeye eklenen fıkra ile noksanlık giderilmek istenilmiş ve uygulama kolaylığı sağlanmıştır.
Yanlışlıkla erkek olduğu halde nüfusa kadın, kadın olduğu halde nüfusa erkek olarak cinsiyetleri tescil edilen yani yazılan kişiler, bu yanlışığın giderilmesi (düzeltilmesi) ni dava edebilirler. Bu tür davalara Cinsiyet düzeltilmesi davaları denilir.
Davalar, sağlık kurulu raporları, tanık sözleri ve cinsiyetinin düzeltilmesi istenilenin mahkemedeki görünüşü vesair delillerle ispatlanabilir. Basit yargılama usulü uygulanır.
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Görevli Mahkeme
Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Yetkili Mahkeme
- Cinsiyetinin düzeltilmesi istenilenin konutunun bulunduğu yer mahkemesi,
veya:
- Cinsiyetinin düzeltilmesi istenilenin nüfusta kayıtlı olduğu yer mahkemesi,
yetkili mahkemedir.
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Davacı
- Cinsiyeti nüfusa yanlış yazılan kişi
- Cinsiyeti nüfusa yanlış yazılan kişi ergin yani reşit değilse velisi veya vasisi
- Cinsiyeti yanlış yazılan kişi evli ise kendisi,
- Kamu hukukunu ilgilendiren hallerde C. Savcısı
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Davalı
- Nüfus İdaresine izafetle Nüfus Müdürü
- Cinsiyeti sonradan değişikliğe uğrayan kişi evli ise, eşi (Medeni, Yasanın 29/ek madde)
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Dava Açma Koşulları
- – Cinsiyet nüfusa yanlışlıkla kadın iken erkek yazılmalı,
- – Cinsiyet, nüfusta yanlışlıkla erkek iken kadın yazılmalı.
- – Doğumdan sonra cinsiyet değişikliği olmalı,
Cinsiyet Değişikliği Davası’nda Gözönünde Tutulacak Hususlar
- Bu tür davalar da basit yargılama usulüne bağlıdır.
- Nüfus kayıtları getirtilecek, ayrıca kaydın dayanağı doğum kağıdı aslı veya örneği nüfustan istenecektir.
- Davacının tanıkları dinlenecek” davacı adli tabibe veya hastahane sağlık kuruluna sevkedilerek cinsiyetinin tespiti raporla belirlenecektir.
- Bu tür davalar nüfus müdürünün yüzüne karşı, C. Savcısının huzuru ile duruşma yapılarak karara bağlanacaktır. Dosya üzerinde inceleme yapılarak karar
- Ad düzeltme, yaş düzeltme davalarındaki yargılama usulü ile gözönünde tutulacak diğer hususlar burada da gözönünde tutulacaktır. Davacının gerçek cinsiyetinin ne olduğunun saptanması davanm özünü teşkil eder.
- Cmsi}’etin düzeltilmesine ilişkin karar kesinleşince, nüfustaki yanlış kayıt düzeltilmiş olur. Kararın yerine getirilmesi nüfus müdürlüğünce yapılacaktır.
- Doğumdan sonra cinsiyet değişikliği durumunun tespiti kesinlikle hastahane sağlık kurulundan alınacak raporla olacaktır. Mahkemece bu husus doğrudan doğruya gözönünde tutulacaktır.
- Cinsiyeti değişikLiğe uğrayan kişi evli ise, açacağı davada eşini davalı olarak gösterecektir.
- Evli kişinin cinsiyetinin değiştirilmesine karar verildiği takdirde, çocukları varsa, velayetlerinin kime verileceği hususunda da mahkemece gerekli hüküm kurulacaktır.
- Cinsiyet değişikliği kararının kesinleştiği gün, evlilik te sona ermiş olacaktır. Ayrıca evliliğin feshine karar vermek zorunluğu yoktur.