Otizmli Çocuklar Eğitim Merkezi
Bir Sosyal Sorumluluk Projesi: Ankara Otizmli Çocuklar Eğitim Merkezi
İller Bankası Genel Müdürlüğü, 2009 yılında eğitime destek kampanyası çerçevesinde Ankara Macunköy'de kendine ait lojman arazisi yanındaki 7500m2'lik arsa üzerinde otizmli çocuklara yönelik modern bir eğitim kurumu yaparak Milli Eğitim Bakanlığı'na hibe etmeyi kararlaştırmıştır. 2010 yılında proje çalışmaları tamamlanan yapı 2012 tarihinde tamamlanmış olup 2013 yılı sonbaharında hizmete açılmıştır.
Fiziksel ve zihinsel engelli insanların yaşam alanları ve daha sağlıklı koşullarda yaşamaları için dikkat edilmesi gereken noktalar vardır. Öncelikle fiziksel ve zihinsel engellileri bir bütün olarak düşünmeliyiz, çünkü fiziksel engelli bir çocuk aynı zamanda zihinsel engelli olabileceği gibi tersi de mümkündür. Bu yüzden yapılan peyzaj düzenlemeleri daha geniş bir pencereden bakılarak tasarlanmıştır. Bu bağlamda engellilerin, kendi doğal hareket sınırı içinde eylemlerini yardım almaksızın yapabilmeleri için, onların özelliklerine uyarlanmış bir çevre oluşturulmuştur.
Söz konusu engelliler çocuklar ise, çok daha dikkatli davranılması gerekir. Çünkü dış mekânlar onların eğitimi ve topluma kazandırılması için önemli bir araçtır. Onlara kapalı mekânlara hapsolmadan engellerine rağmen dışa dönük bir hayat sunulması gerekir.
Konunun ülkemizde yapısal bazda çok fazla denenmemiş olmasından dolayı, konsept proje sürecinden önce Otizmli çocuklar için dünyada kabul gören güncel eğitim sistemleri araştırılarak idareye konu ile ilgili bir "Proje Araştırma Raporu" teslim edilmiştir. Otizmli çocuklara yönelik alınacak özel tasarım kararları için altyapı oluşturan rapor, hem bu proje için hem de gelecekte ülkemizde yapılması öngörülen benzer projeler için kılavuz niteliği taşımaktadır. Araştırma raporu ışığında hazırlanan iki alternatif idareye ve Milli Eğitim Bakanlığı birimlerine sunulmuş, kabul edilen teklif üzerinden proje çalışmaları tamamlanmıştır.
Arsa konum itibariyle gelişmekte olan toptan ticaret birimlerin yakınında yer almakta olduğundan çevresel etkileri en aza indirebilmek amacıyla yapısal çözüm içe kapalı bir grafik düzende şekillendirilmeye çalışılmıştır. Yapı bloğu toplam 6000m2'lik inşaat alanıyla Alt zemin, Zemin ve 1.Katlardan oluşmaktadır. 150 öğrenci kapasiteli okulda sınıfları alt zemin, zemin ve birinci kata dağılan okul öncesi, İlköğretim öğrencileri ile daha ileri yaştaki İş Eğitim öğrencilerine yönelik iki ayrı giriş planlanmıştır. Giriş katında kapalı tören alanı, yemekhane, çok amaçlı salon, kış bahçesi, idari ofisler gibi ortak alanlar yer almaktadır. Okul bahçesinde ileri yaş girişinin yanında İş Eğitim uygulama bahçesi ve ana girişe ters istikamette bulunan ilköğretim oyun-spor alanları tasarlanmıştır.
İlköğretim öğrencileri ile aynı girişi paylaşan Okul Öncesi eğitim öğrencilerinin sınıfları Alt Zemin Kat'ta yer alırken, sürekli gözlem altında olacakları açık oyun alanları blokların ortasında bulunan avluda düzenlenmiştir. Alt zemin katta sınıflar dışında teknik hacimler, sığınak ve spor salonu yer almaktadır.
Otizimli çocukların özellikleri dikkate alınarak sirkülasyon alanlarında döşemede renkli yönlendiriciler, sesli uyarıcılar, sakinleşme-gözlem odası gibi özel önlemler alınmıştır. Sınıfların önlerinde genişlemeler bırakılarak hedef-varış kavramları desteklenmiş, bu genişlemeler plan düzleminde şaşırtılarak ve farklı renklerle ifade edilerek algısal karışıklığın önüne geçilmeye çalışılmıştır.
Sınıflar nötr ışık alacak şekilde kuzey ve güney yönlerde düzenlenmiştir. Güney cepheden bahar ve sonbahar dönemlerinde doğrudan ışık girişine karşı güneş kontrolü için saçaklar ve güneş kırıcılar ile gerekli önlemler alınmıştır. Çatı katı tamamen gezilebilir yeşil çatı şeklinde peyzajın bir parçası olarak tasarlanmıştır. Çatıdan çıkan cam kütle, buraya ulaşmak için kullanılan merdivene ve kış bahçesine doğal ışığın ulaşabilmesini sağlamaktadır.
Açık alan düzenlemelerinde diğer okullarda bulunan spor sahaları ve oyun alanlarının dışında, bitkisel hobi bahçeleri, hayvan barınakları, oyun tepeleri, açık hava derslikleri, boyama duvarları ve seralar düzenlenmiştir. Açık alanlara arsa dışından gelebilecek dış etkileri azaltmak amacıyla arsa sınırı boyunca peyzaj elemanları ile önlemler alınmıştır. Zemin ve alt zemin katta her sınıfın önünde sınırları belirlenmiş oyun bahçeleri çocukların güvenli bir şekilde açık alan kullanımlarına yönelik planlanmıştır.
Proje Adı : Otizmli Çocuklar Eğitim Merkezi Peyzaj ve Mimari Projesi
Yer : Yenimahalle, Ankara, Türkiye
İşveren : İller Bankası
Proje Başlangıç Yılı : 2009
Proje Bitiş Yılı : 2010
İnşaat Başlangıç Yılı : 2011
İnşaat Bitiş Yılı : 2013
Proje Alanı : 7.508 m2
Toplam İnşaat Alanı : 5.928 m²
Proje Aşaması : Uygulama Projesi
Peyzaj Proje Ofisi : 1iz
Peyzaj Tasarım ekibi : Murat Bektaş, Özge Gökmen
Mimari Proje Ofisi : Uz Mimarlık
Mimari Tasarım Ekibi : Mehmet Soylu, Mete Öz
Övünç Tarakçıoğlu
Yardımcılar : Şentürk Topçuoğlu, Abdulkadir Yılmaz
Yasin Bulut
İç Mekan Projesi : Levent Tümer, Durul Onaran
Tümer Onaran İç Mimarlık
Statik Projesi : Fatih Altınok, Minsa İnşaat
Mekanik Projesi : M. İhsan Beşeli, Beşeli Mühendislik
Elektrik Projesi : Oğuz Akbudak, Şafak Elektrik Proje
Akustik Danışmanı : Duyal Karagözoğlu
Fotoğraflar : Gücügür Görkay