Halk arasında barbun balığı olarak bilinen barbunya balığı; tekir balığı ile sık sık karıştırılır. Ilık suları seven barbunyalar, orta büyüklükte balıklardır.
Beyaz eti ve yoğun aromasıyla lezzeti dillere destan olan barbunya balığının özellikleri, faydaları ve daha birçok bilgiyi yazımızın ilerleyen kısımlarında sizlere aktaracağız.
Yazı İçi Başlıklar
Barbunya Balığı Nedir?
Barbunya balığının özellikleri, konusuna geçmeden önce; barbunya balığı nedir, sorusunu açığa kavuşturalım.
Bilimsel adı, mullus barbatus olan barbunya, mullidae ailesinin bir bireyidir. Halk arasında sultan balığı, kepez barbunyası veya barbun olarak bilinir. Beyaz etlidir ve eti orta sıkılıktadır.
4 çeşidi vardır, bunlar; kum barbunu, kaya barbunu, paşa barbunu ve ot barbunudur. Lezzeti açısından en çok tüketilen türü, kaya barbunudur. Bu tür en çok avlanan türdür ve bu yüzden ekonomik değeri yüksek bir balıktır.
Yağ oranı ve protein miktarı normal düzeyde olan barbunya balığı, kalorisi de düşük olduğu için diyet programlarında rahatlıkla tüketilebilir. Görsellik açısından tekir balığına benzediği için sıklıkla karıştırılır. Ancak bu iki balık arasında oldukça belirgin farklar vardır.
Bu farkı en iyi oltacılar ve dalgıçlar ayırt edebilir. Barbunya balığı, içeriğinde bulundurduğu besin değerleri bakımından da oldukça faydalı bir balıktır. Birçok şekilde tüketilip pişirilebilen barbunya balığının, sağlık açısından en faydalısı; ızgara veya buğulama yöntemi ile pişirilmesidir.
Barbunya balığının yaşam alanı ülkemizde Akdeniz ve Ege sahilleridir. En çok çamur ve kumlu yerleri seven barbunyalar, nadiren kaya yakınlarında da bulunurlar. Isının değişimine göre sahile ya da derinlere mevsimsel göç ederler.
Barbunya Balığı Faydaları Nelerdir?
Barbunya balığının 100 gramında; 117 kalori, 3,7 gram yağ, 19 gram protein, 65 mg sodyum, 357 mg potasyum ve 49 mg kolesterol bulunur. İçinde karbonhidrat ve şeker bulundurmaz. Bu nedenle hamilelere, emziren annelere ve çocuklara daha çok önerilir.
- Barbunya balığının faydaları arasında en başta; Levrek balığı ve mezgit balığında da olduğu gibi, göz sağlığına katkısı yer alır. Düzenli olarak tüketen kişilerin daha iyi gördükleri; gözleri bozuk olanlarda da bu durumun ilerlemesini önlediği görülmüştür.
- Kalp ve şeker hastalarının tedavisinde önemli rol oynar.
- Sıklıkla barbun balığı tüketen insanların, vücutlarında biriken zararlı maddeler atılarak detoks etkisi yaratır.
- Barbun balığında bulunan vitaminler ve mineraller, güç ve enerji verdikleri için tüketen kişiler kendini daha iyi hisseder. Sporcuların ve formda kalmak isteyenlerin de bu balığı sıklıkla tüketmesi önerilir.
- Barbunya balığında bulunan selenyum, kanser gibi ciddi hastalıkların meydana gelmesini önler.
- Barbun balığında bulunan yüksek kalsiyum; kemiklerin güçlenmesine ve kemik gelişimine oldukça katkı sağlar. Aynı zamanda vücudun hastalıklara karşı direncini de arttırır.
- Sıklıkla tüketildiğinde, cilt üzerinde muhteşem etki yarattığı gözlemlenmiştir. Kırışıklık gibi sorunları ortadan kaldırarak, cildin genç görünmesini sağlar.
- Hamile kadınlarda barbunya balığı iyi bir tercih olabilir. Bebeğin, beyin ve retina gelişiminde olumlu etki yarattığından dolayı hem anne hem de bebek için oldukça önemli bir besindir.
Barbunya Balığının Özellikleri Nelerdir?
Barbunya balığı hakkında kısa bilgi verdikten sonra, hemen özelliklerinden madde madde bahsedelim:
- Barbunya balığının vücut yapısı yanlardan basık olup; başları iri ve oval bir şekildedir.Üzerlerinde kolayca dökülebilen pulları bulunur.
- Barbun balığının rengi, kızıl veya pembe tonlarındadır. Küçük yüzgeçlere sahip olan bu balık türü; pullu yüzeyi ile dikkatleri üzerine çeker. Görünümleri oldukça hoştur.
- Boyları genellikle 13-15 cm arasında değişirken, bazen 25 cm’yi; hatta 40 cm’yi bile bulabildiği görülmüştür. Ağırlıkları ortalama 50-80 gram arasındadır.
- Çenelerinin altında biraz uzun iki adet bıyık bulunur. Sadece üst dişleri vardır.
- Sıcak veya ılık denizleri severler ve kayalık diplerinde yaşarlar.
- Yan çizgileri aralıksız dümdüz devam eder ve bu balığın göz çukurunun altında üç tane pul bulunur.
- Barbunya balığı iki yaşında yumurtlar. İki yaşından sonra verimli bir şekilde üremeye başlar. Üremesi için ortalama 24 derece sıcaklık gerekir.
- Barbunya balığı, tekir balığı ile karıştırılır ve bu iki balığı birbirinden ayıran en belirgin özellik ise; barbunyaların tekir balıklarına göre burunlarının dik olması, göz çukurunda 3 tane pul bulunması, ağzının göz hizasına ulaşması ve sırtlarındaki ilk yüzgecin bantsız olmasıdır.
Barbunya Balığının Bilimsel Sınıflandırılması Nasıldır?
- Alem: Animalia (Hayvanlar)
- Sınıf: Acnitopterygii (ışınsal Yüzgeçliler)
- Şube: Chordata (Kordalılar)
- Aile: Mullidae
- Takım: Perciformes
- Tür: Mullus barbatus
- Cins: Mullus
Barbun balıkları Nisan ve Haziran aylarında yaklaşık 70.000 civarında yumurtlar. Yumurtlama dönemi bitince avlanma izni başlayan bu balığın tüketilmesi için en uygun aylar; Temmuz ve Ekim aylarıdır.
Barbunya balığı avı için; geniş ağlar veya barbun oltası kullanılabilir. Az miktarda ya da hobi amaçlı avlanmalarda, olta tercih edilebilirken; ticari amaçlı avlanmalarda, geniş ağlar kullanılmalıdır. Böylece daha fazla balık yakalanmış olur. Olta hazırlanırken sinek iğne tercih edilmesi önerilir. Midye ve karides gibi yumuşak yemler, bu balıkların en sevdikleri yiyecektir.
Barbun balıkları; A, B12, B1, B2 ve C vitaminleri bakımından oldukça zengindir. Bunlarla birlikte; potasyum, fosfor, bakır, demir, çinko gibi mineralleri de barındırır. Omega3 ve Omega6 yağ asitlerini içeriğinde bolca bulunduran bu balığı, ayda en az 2 kez tüketmeniz önerilir.