ntv.com.tr 16.04.2019 - 09:09 |
Ardı ardına yayınlanan bilimsel bulgular her iki besinin de sağlığımız için son derece ciddi tehditler oluşturduğunu gösteriyor. Bu nedenle “şeker mi, un mu daha zararlı?” sorusuna yanıt aramaktan vazgeçip ikisinden de uzak durmamızda fayda var.
Yaşı, mesleği, ekonomik gücü ne olursa olsun hemen her ülkede beyaz un ve şekerden hoşlanmayanların sayısı çok az.
Kısacası fırın, pastane ürünü beyaz un bombalarını ve vıcık vıcık şeker kaynayan tatlıları hepimiz çok seviyoruz. Ne var ki ardı ardına yayınlanan bilimsel bulgular her iki besinin de sağlığımız için son derece ciddi tehditler oluşturduğunu gösteriyor.
Bu nedenle “şeker mi, un mu daha zararlı?” sorusuna yanıt aramaktan vazgeçip ikisinden de uzak durmamızda fayda var.
Dahası bu işe çocukluk çağlarında başlamak, ölene kadar da sürdürmek zorundayız. Peki süreci bugünden başlatırsak, ikisinden birden değil de önce birinden vazgeçmeye karar verirsek önceliği hangisine verelim?
İKİSİ DE ÜNSİLİN PATLAMASI YAPAR
Hangisi daha zararlı? Ekmek mi, şeker mi? Soru güzel ama yanıt pek iç açıcı değil. Toz şekerin de, beyaz ekmeğin de kan şekerini yükseltme ve insülin patlamalarına yol açma potansiyelleri, yani bilimsel adıyla glisemik indeksleri aşağı yukarı aynı.
Tavsiyem şu: Ekmek mi, şeker mi sorusuna yanıt aramak yerine bu ikiliyi mümkün olduğu kadar az yiyip içmenin bir yolunu bulmaya çalışın. Bunlardan gelen zararları azaltmak istiyorsanız da “her gün düzenli yürüyüş yapma” yani “egzersiz alışkanlığı” kuralını devreden asla çıkarmayın.
MÜFTÜOĞLU: EKMEK YİYEREK ZAYIFLANMAZ
DAHA GÜÇLÜ DİZLER İÇİN EGZERSİZ TAVSİYELERİ
- Sırtınızı duvara verip ayakta durun.
- Dizleriniz hafif kırık dursun ve ayaklarınızın ucu karşıya baksın.
- Dizleriniz 90 derecelik bir açıda olana dek yavaş yavaş aşağıya doğru kayın.
- Bu pozisyonda 25-30 saniye durun.
- Tekrar ayağa kalkıp hareketi tekrarlayın.
- İlerledikçe 30 saniyeli süreyi
1 dakikaya kadar uzatın.
NOT: Bu egzersize günde 2-3 tekrarla başlayın. Zaman içinde 10-12 tekrara kadar ulaşmaya çalışın.
OMEGA-3 HERKESE HER YAŞTA LAZIM
Doğal yolla kazanılan omega-3 yağ asitlerine hepimizin, istisnasız hepimizin çok ama çok ihtiyacı var. Anne karnındaki bebek, o bebeği doğuma hazırlayan hamile anne, yeni doğan bebek, okula giden ergen, hamileliğe hazırlanan anne adayı, yaşlılık turnikesine girmiş büyükanne ve dedeler de omega-3’süz yapamaz.
Hepsinin beyin, göz, damar, sinir sistemi sağlığı için yeteri kadar omega-3 yağ asidini düzenli olarak kazanmaları lazım. İşte bazı örnekler...
- Yetersiz omega-3 (özellikle DHA azlığı) hamilelik ve doğum sonrasında depresyonu kolaylaştırıyor.
- Dikkat dağınıklığı olan çocuklarda, öğrenme güçlüğü yaşayan öğrencilerde omega-3 zengini besinler ciddi faydalar sağlıyor.
- Hamilelikle yetersiz omega-3 kazanımı doğacak bebekte öğrenme güçlüğü sebebi olabiliyor.
- Kâfi miktarda omega-3 kazanımı yetişkinlerde de depresyonla mücadeleyi kolaylaştırıyor.
TİROİDİNİZ TEMBEL OLABİLİR Mİ?
Hipotiroidi yani tiroit tembelleşmesinin 10 temel işareti var. O işaretleri aşağıda sıraladım. Eğer 4 veya daha fazlası sizde de varsa bir laboratuvara gidin ve Hs-TSH testi yaptırın. Rakam 3’ten fazla ise aile hekiminizle görüşmeye bakın.
- Yorgunluk
- Kilo almak
- Üşümek
- Kabızlık
- Deri kuruması
- Depresyon
- Saç dökülmesi
- Tırnak kırılması
- Uyku eğilimi
- Unutkanlık
RAKAMLARLA UYKU BOZUKLUKLARI
- Yetişkinlerin en az yüzde 40’ında ara sıra da olsa uykusuzluk şikâyeti bir şekilde hep var.
- Uyku sorunlarından yakınanların sayısı ise yaş ilerledikçe artıyor, 60’lı yaşlardan sonra en az her üç yetişkinden biri herhangi bir uyku şikâyeti yönünden yakınmalarda bulunuyor.
- Yetişkinlerin yüzde 40’ı horluyor. Müthiş bir rakam! Müthiş çünkü horlama demek uyku kalitesinin (yataktaki diğer eş ve aynı odayı paylaştığınız diğer biri dahil) ciddi ölçüde bozulması demek...
- Yaklaşık yüzde 2-5’inde ise gizli ya da açık uyku apnesi (uykuda solunum durması) sorunu tespit ediliyor. Uyku apnesi gizli bir salgın. Mühim bir sorun. Obezite patlaması, iş kazası, yorgunluk, baş ağrısı ve daha pek çok problemin gizli nedeni...
DÜŞÜK KARBONHİDRAT ÖMRÜ UZATIYOR
Rakamlar ürkütücü. Daha da açık söylemek gerekirse korkutucu. Üzülerek belirteyim, bu durumu 10 gün önce fark etmiş ve "Bu sayılar benim gibi iflah olmaz bir iyimseri bile ürkütüyor" diyerek muhtemel bir tsunaminin yaklaşmakta olduğunun altını çizmiştim. Ne yazık ki o beklenen tsunami, yaklaşmak bir yana kapımıza dayanmış durumda.Yazının Devamı
Sadece bizde değil, hemen her ülkede COVID-19’a bağlı ölüm oranlarında fark edilir bir düşme var. Ama bilelim ki rakamlardaki bu azalma “virüsün ölümcül gücünün” azalması ile bağlantılı değil. Yeni corona virüs bugün de hala aynı derecede tehlikeli ve ölümcül.Yazının Devamı
Bakan Koca, corona virüs için ilk aşamada daha güvenli bulduğu Çin menşeili “CoronaVac” ile işe başlamayı düşünüyor. Bence bu iş bitmiş. 5 milyon doz Çin kökenli corona virüs aşısı aralıkta devreye girecek. Arkasından da 5’er milyon dozluk yeni uygulamaların başlayacağı anlaşılıyor.Yazının Devamı
Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'nın Bursa ziyaretine katıldım, grip aşısıyla ilgili akıllardaki soruları kendisine ilettim. Üretiminden koruma gücüne, ilk aşamada kimlere yapılacağından bu yıl Türkiye’ye kaç doz aşı getirileceğine kadar tüm soruları sabırla yanıtladı...Yazının Devamı
COVID-19 salgınını ile mücadele zorlu bir ‘derbi maçı’ gibidir. Ve her ‘derbi’ gibi bu maç da mükemmel bir takım oyunu gerektirir. Üzülerek ifade edelim ki biz maçın ilk devresindeki performansımızdan çok uzağız.Yazının Devamı
THE Lancet Dergisi’nde yayımlanan Hidroksiklorokin araştırmasının sonuçlarına sadece benden değil, sürece kafa patlatan daha pek çok bilim insanından da ciddi itirazlar var. Üstelik bu itirazlar da çığ gibi büyüyor.Yazının Devamı
Havalar ısınıp güneşin sıcak yüzü iyice ortaya çıkınca hepimizde aynı beklenti oluştu. Evden daha çok ve sık dışarıya çıkmak hatta bulunduğumuz şehirleri terk edip, yazın keyfine daha çok varabileceğimiz kısa veya uzun kaçamaklar yapmak istiyoruz.Yazının Devamı
Önümüzdeki yıllarda yeni koronavirüs salgınları bekleniyorsa -ki öyle bir kuşku var- hastalıktan hidroksiklorokin ile korunma meselesini bilimsel platformlara da taşımakta, ciddi araştırmalara konu etmekte fayda var diye düşünüyorum.Yazının Devamı
Bana göre hayır. Olması, yapılması, denenmesi gereken adımlar atıyoruz. Sorumluluk bu aşamada sağlık sisteminden çok bize, kendimize düşüyor. Sabredeceğiz. Kayıplarımıza katlanacağız. Salgına direneceğiz...Yazının Devamı
AC2 enzimi virüsün hücrelere girişini kolaylaştırıyor. Enzim, erkeklerde de kadınlarda da var ama erkeklerdeki miktar kadınlardan çok daha fazla. Erkeklerin başını belaya sokan da muhtemelen bu fazlalık.Yazının Devamı
Başarıda istikrarı korumak ve süregiden viral riske karşı koşulsuz bir kontrollü tedbiri sürdürmek için 2M formülünü devrede tutmak, (M)askesiz sokağa çıkmamak, (M)esafe konusundaki hassasiyetimizi ısrarla sürdürmek mecburiyetindeyiz.Yazının Devamı
‘Yeni normal’in anlamı basitçe şu: Karar vericiler ve Bilim Kurulu sahadan gelen verileri, sosyal değişimler ve uyum kabiliyetlerini değerlendirerek önlemleri yavaş yavaş gevşetecekler. Kısacası sahadan gelen verilere bakarak normale dönüş takvimini değerlendirecek ve düzenleyecekler.Yazının Devamı
Ülkeler kendi çözümlerini üretmeye odaklandıkları kadar, çözümün küresel boyutlarına da kafa patlatmak zorundalar. Böyle yapmazlarsa ülkelerinde sıfırladıklarını düşündükleri bu salgın, kısa bir süre sonra onlara ikinci bir dalga hatta tsunami şeklinde yeniden geri dönebilir.Yazının Devamı
Yoğun bakım tedavisinde de ciddi bir başarıya imza attığımız kesindir. Yoğun bakıma ihtiyaç duyan hasta sayımızın düşüklüğü, yoğun bakımda kalma süresinin kısalığı emin olun dünyaya örnek gösterilecek düzeyde.Yazının Devamı
Çalıştığına dair bir belgeyle sadece çalıştığı işyerine, fabrikasına, bakkal dükkânı, market ya da eczaneye giden ya da sahibi/yöneticisi olduğu işyerine gitmek zorunda olanlara ve tabii ki zaruri ihtiyaç nedeniyle eczane, fırın, market alışverişi için evinden çıkanlara izin verilen farklı ve sınırlı bir sokağa çıkmama modeli uygulanamaz mı?Yazının Devamı
Teşhiste akciğer tomografisinin doğruluk oranı yüzde 98’lere kadar çıkarken PCR testinde duyarlılık yüzde 71 civarında kalıyor. Ne var ki tomografi her yerde kolayca ulaşılabilen bir cihaz değil. Ayrıca ekonomik olarak da PCR’den çok daha pahalı. Kısacası öne PCR testi, gerekli görülürse toraks tomografisi.Yazının Devamı
Önemli ve olağan dışı bir dönemden geçiyoruz... Süreç ilerledikçe yöneticilerimiz ve bizlere de düşen yeni görevler, ihtiyaçlar ortaya çıkıyor, çıkacak. Aklıma gelen önerileri ve ihtiyaçları aşağıda sıralamaya çalıştım. Sizden gelebilecek yeni önerileri de ilgililere iletmeye hazırım. İşte o öneriler...Yazının Devamı
Koronavirüs belası ile gelişen COVID-19 enfeksiyonu mücadelesinde ben çoğu bilim insanından farklı düşünüyorum. Geleceğin anlatıldığı kadar karanlık, korkulduğu kadar tehdit yüklü, belirtildiği kadar kaygı verici olmadığı fikrindeyim. Bunun da beş önemli nedeni var. İşte o nedenler...Yazının Devamı
Neden virüsü alan herkes hasta olmuyor? Virüsü kapıp enfekte olanlardan niçin bazıları hastalığı neredeyse hiç belirti yaşamadan, örneğin sadece basit ağrılar/ yorgunluklarla atlatırken, neden diğerlerinde şiddetli boğaz ağrısı, ateş, öksürük var?..Yazının Devamı
Hepimiz her şeyi öğrendik. Hepimiz yeterince bilgilendik. Ama tecrübeler ve gözlemlerim bana “Tekrarda fayda var Osman Hoca” diyor. İsterseniz gelin, “Sıkıldık artık hocam” filan demeyi bırakın ve şu on emri günde en az iki kez tekrar edin. İşte o mühim ayrıntılar, daha doğrusu emirler...Yazının Devamı
Topyekun bir savaş durumundayız. Düşman belli: Koronavirüs! Her savaş gibi bu da stres dozu yüksek bir süreç. Düşman sinsi. Ne zaman ne yapacağı belirsiz olsa da biz daha güçlüyüz. Kısacası... Yağma yok! Akıl ve bilim var... Panik yok! Tedbir var... Tevatür yok! Bilgi var... Dikkatsizlik yok! İlgi var... Vurdumduymazlık yok! Akıllı, hassas, özenli ve temiz olmak var...Yazının Devamı
Liderlerin takviye için kullandıkları destekler (besinler, vitaminler) her zaman ilgi çeker. Bu kural bizde de değişmez. Halkımız bizde de liderinin performansını borçlu olduğu şey (ya da şeyleri) merak eder. Peki avakado mu, kuşburnu çayı mı, dut pekmezi mi?Yazının Devamı
Ortalık virüs kaynıyor. Kimi rhino virüslere bağlı nezleden, kimi influenzaların oluşturduğu griplerden, kimi de diğer virüslere bağlı hastalıklardan yorgun düşmüş, yatak döşek yatıyor. Üstüne bir de beta-hemolitik streptekok enfeksiyonları, sinüzit, farenjit, bronşit eklendi mi “Yandı gülüm keten helva” gibi bir durum ortaya çıkıyor.Yazının Devamı
Sağlığımız önemli. Her şeyin başının sağlık olduğu kesin. Hastalıkları önleme ve erken teşhisin yolunun fiziksel ve kimyasal beden taramala-rından geçtiği şüphe götürmez. Bu taramalara kısaca “check-up” deniyor. İmkânı olan herkes bu taramalardan yılda bir defa geçiyor. Neticede sağlığının ne durumda olduğunu anlayıp -varsa eğer- bazı tehlikelere karşı önlem alıyor. Peki yeterli mi? Bence değil. Nedenine gelince... Buyu-run...Yazının Devamı
2020’de sık konuşacağımız sağlık konularından bazılarını geçtiğimiz hafta liste halinde yayınladım. Bu hafta bunlardan 3’ünü mercek altına alacak ve onları daha yakından tanımanızı sağlamaya çalışacağım. Buyurun...Yazının Devamı
Tuzsuz olmaz! Ne var ki “Ne kadar tuz?” sorusunun yanıtı en az şeker, un, yağ kadar önemli ve diğerleri gibi tuzun da azı karar, çoğu zarar! Fakat burada da ciddi bir kafa karışıklığı var. “Tuza sınır koymayın” diyenler de var, tuza düşman gözü ile bakanlar da... Ayrıca “Rafine tuz yerine kaya tuzu ya da deniz tuzunu tercih edin” diyenler, hatta biraz daha ileri gidip “Deniz tuzunu da değil, kaya tuzunu tercih edin” önerisinde bulunanlar var. Peki, bu tavsiyelerden hangisine inanacağız? Yanıtlar için buyurun...Yazının Devamı
Evet, eğer yediğinize, içtiğinize, aktivite düzeyinize, uyku kaliteniz ve de stres yönetiminize dikkat edersiniz kanserlerin pek çoğunu önlemeniz mümkündür. Biliniz ki kanserde genetiğin rolü yüzde 15-20’yi geçmez.Yazının Devamı
“HAYAT hocam” 9’uncu Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in tavsiyelerinden biri de şu idi: “Tekrarda her zaman fayda vardır”. Ben de sizi biraz sıkma pahasına da olsa, belirli konulara daha sık değiniyorum. Özellikle konu “tedavi etmek” değil de “korumak”, yani “önlemek” olduğunda Süleyman Bey’in o tavsiyesini ısrarla uyguluyorum.Yazının Devamı
Kronik hastalıklarda son yıllarda ciddi bir artış var. Özellikle kalp-damar hastalıkları, kanserler, bağışıklık bozukluğu neticesi gelişen otoimmun hastalıklar ile beyin ve sinir sistemini etkileyen nörodejeneratif bozuklukların sıklığı hızla çoğalıyor. Peki ne oldu da bu hale geldik?Yazının Devamı
Her kış kapımızı çalan soğuk algınlığı ve grip meselesi bu yıl önceki yıllardan daha fazla insanımızın canını yaktı. Aslında sadece bizde değil, dünyanın her ülkesinde özellikle grip önemli bir sorun.Yazının Devamı
Eskisinden daha sık hastalandığımız, özellikle üst solunum yolu, akciğer ve bağırsak enfeksiyonlarına paçamızı daha sık kaptırdığımızın farkında mısınız? Yanıtınızın tereddütsüz ve güçlü bir “Evet!” olacağına eminim. Peki neden?Yazının Devamı
Kış kapıda. Nezlesi, gribi, tonsilliti, bronşiti olanlar artıyor. Her yıl tekrarlayan bu bildik kış kazalarından(!) korunmanın en etkili yollarından biriyse bağışıklık gücünü arttıran besinlerden daha sık ve bol istifade etmenin yollarını bilmek, o besinleri daha çok yiyip içerek bağışıklık sistemine güç-kuvvet vermek. Peki, neler o besinler? Hazırsanız buyurun...Yazının Devamı
İnsülin direncinin yol açabileceği sağlık sorunlarını geçen hafta özetledim. O kısa özet bile keyfinizi kaçırmış olmalı ki ertesi gün sayısız e-posta aldım. Konu mühim. Mühim olduğu için de sizi tekrar tekrar uyarmak, hatta dilimde tüy bitene kadar tekrarlamak zorundayım: Yeni bin yılın “veba”sı obezite salgını, o salgının “orkestra şefi” ise insülin direncidir. O direnci erkenden fark etmekse hepimizin vazgeçilmezi, her hekimin önceliğidir. Peki nasıl ve ne zaman şüpheleneceğiz bu sorundan? Yanıtlar için buyurun...Yazının Devamı
İngiliz Kamu Sağlığı Kurumu, “günde 10.000 adım” yürüme hedefinin yeterli olmadığını açıkladı ve yaşlılığın önemli sorunlarından kas ve kemik kaybını azaltmak için “KAS GÜÇLENDİRİCİ” aktivitelerin de yapılması gerektiğini ilan etti.Yazının Devamı
Bellek gücünün azalması herkesi, en çok da yaşlıları endişelendirir. Doğal yaşlanmanın beyin fonksiyonlarına ilk etkisinin de bellek zayıflaması olduğu kesindir. Ama yine de basit bazı ‘bellek zayıflatıcı’ sebeplerin etkilerini de azımsamamak gerekiyor. Onlar da etkili faktörler. İlk 5’te şunlar var...Yazının Devamı
Ramazan nedeniyle beslenme ritmimiz değişti. Sahur-iftar şeklinde günde iki öğün ile beslenmeye geçtik. Sadece bedensel değil ruhsal beslenmede de değişimler yaşıyoruz. Manevi yaşam ve inançlarımızla bağlarımız bu ay çok daha güçlü ve yoğun.Yazının Devamı
Ramazan ayı başlıyor. Oruç tutanların yeme ritmi bundan böyle 1 ay süreyle “sahur-iftar” şeklinde olacak. Yani daha sağlıklı bir beslenme ritmine geçmiş olacaklar. Daha önce de yazdım, insan bedeni yapısal olarak “günde iki öğün beslenmeye” ayarlanmış. Bütün mesele sağlıklı bir sahur ve iftar yapabilmekte.Yazının Devamı
İyi yaşlanma ile ilgili tavsiyelerimizin ilk üçü hiç değişmez: Durmayın, düşmeyin, üşütmeyin! Bize göre özellikle altmışından sonra her gün düzenli yürüyen, düşmeme ve üşütmeme konusunda dikkatli davranan ve bizim diğer iyi hayat tavsiyelerimizi uygulamaya çalışan herkes iyi yaşlanmayı rahatlıkla hak eder. “Peki bu tavsiyelerden ‘düşmeme’ konusu neden bu kadar önemli hocam?” diyorsanız buyurun...Yazının Devamı
Bir sandalyeye, koltuğa ya da kanepenin köşesine ilişip birkaç dakika oturmak, azıcık dinlenip nefes almak muhakkak ki güzel bir şey. Ne var ki oturmanın da fazlası tıpkı yiyip içmenin fazlası gibi bedene iyi gelmiyor. Uzun süre oturan bedenlerde zamanla bazı sorunlar başlıyor. Ve ne yazık ki o sorunların mühim bir kısmı hayatı tehdit edebilen ciddi hastalıklara da dönüşebiliyor. Kısacası hayatın her alanında olduğu gibi oturmakta da işi abartmamak, ifrattan kaçınıp makulü tercih etmek ve biraz tedbirli olmak gerekiyor. “Peki, neden?” diyorsanız buyurun...Yazının Devamı
Yaşı 40’ı, 50’yi geçen hemen herkes “Kolesterolüm ne durumda?” sorusuna yanıt arıyor ama yüksek trigliserid meselesinin önemini ısrarla atlıyor. Biz doktorların da bunda payı var. Maalesef biz de sorunu yeteri kadar ciddiye almıyoruz. Oysa trigliseridin uzunca bir süre % 200 mg/dl’den yüksek olması mühim bir sorun. Trigliseridiniz çok yüksekse, bakın sizi neler bekliyor...Yazının Devamı
Geçtiğimiz hafta hepimizi üzen bir olay yaşadık, İstanbul Ticaret Odası başkanı <a href="https://www.ntv.com.tr/ekonomi/istanbul-ticaret-odasi-baskani-ibrahim-caglar-hayatini-kaybetti,FlHhvp0h_kuGvLpSXC1vvA" target="_blank">İbrahim Çağlar</a>’ı geçirdiği ilk kalp krizinde kaybettik.Yazının Devamı
Sağlık Bakanlığımızın Hacettepe Üniversitesi ile yaptığı çocukluk çağı obezitesi ile ilgili yeni araştırmanın sonuçları ürkütücü: O araştırmadan çıkan rakamlara bakılırsa her 10 çocuğumuzdan biri obez. Her 4 çocuğumuzdan biri de fazla kilolu...Yazının Devamı