Finansal piyasalarda, küreselleşme ve teknolojik gelişimin etkisinin iyice artmasıyla yeni yatırım seçenekleri ortaya çıkmaktadır. Arbitraj işlemleri en sık kullanılan yöntemlerden biri haline dönüştü.
Dolayısıyla yatırım piyasalarına ilgi duyanlarda arbitraj nedir diye bir merak oluşuyor. Bu yazımda arbitraj ne demek ve detayları nelerdir konusuna değineceğim.
Arbitraj nedir?
Değer kazanmış hisse senedi, tahvil, döviz gibi değerli kağıtları satarak daha kârlı gördüğü ya da yüksek verim getirme olasılığı bulunan başka değerli kağıtlar satın alma işidir. Bir başka deyişle; bir finansal aracın iki farklı piyasada oluşan fiyat farkından kâr etme işlemidir.
Arbitraj Nasıl Yapılır?
Peki arbitraj nasıl yapılır? En basit şekliyle bir malı ucuz olduğu piyasadan alıp, pahalı olduğu piyasada satma işlemidir. Arbitraj fırsatları nadiren karşımıza çıkar ve kısa süreli olur. Bunu arz-talep yasasıyla açıklayabiliriz. küreselleşmenin etkisiyle finansal piyasalardaki haberler çabuk yayılır. Bir birimde boşluk olduğunda yatırımcılar o maldan almaya yönelir ve talep arttığında fiyatlar arasındaki fark kapanır, dengeye gelir. Arbitrajın en yaygın kullanılan türü döviz arbitrajıdır. Piyasaların giderek daha entegre olmasıyla birlikte ciddi kâr fırsatları sunuyor.
Arbitraj Nasıl Hesaplanır?
Daha anlaşılır olması için arbitraj örnekleri ile açıklayalım;
New York’ta dolar Türk lirası kurunun 1 dolar = 3,60, İstanbul’da ise 1 doların ise 3,65 olduğunu varsayalım. Dolar New York’ta daha ucuz olduğu için arbitrajcı New York’tan dolar alıp, İstanbul’da Türk lirasına çevirirse dolar başına 0,05 kuruş getiri elde eder. Bu işlemler arttıkça piyasada fiyat yeniden dengeye gelir. Örnekteki gibi iki ülke para birimleri arasındaki farklılıklardan yararlanılarak yapılan arbitraj türüne yer arbitrajı veya iki uçlu arbitraj denir.
Bir diğer arbitraj türümüz çapraz kur farklılıklarına bağlı arbitraj veya üç uçlu arbitraj dediğimiz yöntemdir. hemen örnekle açıklayalım;
1 euro = 1,5 dolar, 1 dolar 2 Türk lirası, 1 euro 3,5 Türk lirası olduğunu varsayalım. Yatırımcı kurlar arasındaki farkları kullanarak getiri elde etmeye çalışır. Bu durumda, 3 Türk lirası ile 1,5 dolar alınıp, daha sonra 1,5 dolarla 1 euro alınarak, bu euroyu da Türk lirasına çeviren yatırımcı bu işlemler sonucunda 0,50 kuruş getiri elde eder. İşlemler sonucunda piyasa fiyatı tekrar dengeye gelecektir. Tabi bu işlemleri yapmadan önce dolar ne olur, euro ne olur gibi soruların yanıtlarını bilmeniz avantajınıza olacaktır.
Günümüz de bilgi paylaşımı çok hızlı boyutlara ulaşmıştır. Bunun sonucunda arbitraj fırsatlarını yakalamak oldukça zorlaşmıştır. Normal bir yatırımcının bu fırsatı yakalaması nerdeyse imkansızdır. Fark oluştuktan sonra işlemler ve fiyatın dengeye gelmesi çok kısa sürede gerçekleşir. Piyasalar arasındaki fiyat farklılıkları bilgisayar yazılımları aracılığıyla bulunmaktadır. Bu sebeple arbitrajı portföy yönetimi, koruma fonları gibi işlerle uğraşan şirketler yazılımlar ile otomatik al sat şeklinde yaparlar.