Mitoloji Nedir ?
Mitoloji efsaneler bilimi anlamına gelir. Hem masal ve efsanelerin toplandığı kitap hem de ilk çağ sonlarında mythos yazarı diye tanımlanan derleyicilerin yaptığı iş için mitoloji kelimesi kullanılırdı.
Eski Yunan dilinde ‘söz’ kavramını karşılayan üç sözcük vardı. İlki ‘mythos’’, söylenen veya duyulan bir sözdür, efsane, hikaye anlamlarına gelir. Fakat mythos güvenilir değildir, çünkü insanlar gördüklerini veya duyduklarını anlatırlarken birçok yalan ve abartıyla süsleyebilir.
İkincisi ise Epos, belli bir düzen ve ölçüye göre söylenen, okunan sözdür. Zamanla şiir, destan ve ezgi anlamlarına gelmiş ve şimdi epik veya epope olarak batılı dillerde yerini almıştır. Son olarak logos ise ‘gerçeğin insan sözüyle dile gelmesi’ olarak tanımlanır.
Logos sözcüğünü başta tarihçi Herakleitos olmak üzere doğa bilginleri yapmıştır. Bu sözcük bilimle ve araştırmayla öylesine bağdaşmıştır ki günümüzde halen araştırma ve bilim dallarının sonlarına eklenen logos-logia gibi bir ek olmuştur. Dilimize ise ‘-loji’ olarak geçmiştir. Örneğin; Antropoloji, Sosyoloji.
Mitolojiler Nasıl Oluştu?
Mitlerin kökeni konusunda yazarlar arasında ortak bir uzlaşma yoktur. Bazı yazarlar yaşandıktan sonra unutulmuş gerçek olaylar olduğuna, bazı yazarlar tümüyle bilinçaltı ve hayal gücüne bağlı olduğuna, bazı yazarlar ise toplumların varlığını sürdürmek ve kaynak bulmak gibi ihtiyaçlarını kullanan dini ve siyasi liderler tarafından desteklenerek oluşturulduğu kanaatindedir.
Mitoloji kutsal bir öyküyü anlatmaktadır, bir yaratılışın öyküsüdür. Bir şeyin nasıl yaratıldığı ve nasıl var olmaya başladığını anlatır. Bir inanç sistemi olarak mitosların toplumsal düzeni oluşturma ve koruma gibi görevleri vardır. Çoğunda bireylerin kendileriyle ilişkilendirebileceği hatta ders çıkarabileceği anlatılar yer alır.
Kelime, sözlük anlamında ‘Bir inanç veya bir topluluğun kültüründeki tanrılar, kahramanlar, evren ve yaratılışla ilgili tüm yazılı ve sözlü efsaneler birikiminin anlamlandırılması, yorumlanması ve incelenmesini kapsayan çalışmalar bütünü’’ olarak tanımlanmıştır. Çoğu kültürün kendine ait başlangıcı, evreni, türünün yaratılışını, doğayı anlamlandırmaya çalıştığı mitolojisi vardır.
Eğer mitoloji en genel şekilde sınıflandırmak istenirse bölgelere göre sınıflandırmak doğru olacaktır. Bunlar ise;
Asya Mitolojisi
Avustralya ve Okyanusya Mitolojisi
Avrupa Mitolojisi
Orta Doğu Mitolojisi
Amerikalar Mitolojisi
Fakat mitoloji dendiğinde günümüzde akla ilk gelenler Yunan, Roma, Türk, Pers mitolojileri olacaktır.
Yunan Mitolojisi
Evrenin yaratılması, tanrılar ve kahramanların yaşadığı olayları anlatan öyküler ve doktrinlerden oluşur. Ayrıca Antik Yunan’da mitoloji dinin temelini de oluşturmuştur. Bugün ulaşabildiğimiz kaynaklar Antik Yunan’da mythos yazarları gibi derleyicilerin oluşturduğu mitoloji kaynaklarıdır.
Bir cevap yazın