Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz
Dünyanın başka hangi ülkesinde olur, bilemiyorum, bildiğim tek şey benim ülkemde asla olamayacağı.
Olay şu: Rusya’nın güneyinde bulunan Rostov Don kentinde, büyük filozof Kant’ın felsefesini tartışan iki kişiden biri ötekini vurdu!
Birinin bir başkasını öldürmek amacıyla vurması elbette alkışlanacak bir durum değil, ama tartışma konusuna bakar mısınız?
Kaldı ki, taraflar önce yumruklaşıyorlar, ardından ise taraflardan biri diğerine kuru sıkı tabancayla ateş ediyor. Ölen falan yok yani.
Kant bu… Tartıştıkları felsefeci, 19. Yüzyılın en karmaşık felsefecilerinin başında geliyor. Saf Aklın Eleştrisi, Kritik Aklın Eleştirisi filan hala çözülebilmiş değil. Newton fiziğinin kafa üstü felsefe dünyasına yerleştirilişidir. Eleştirel felsefenin en önemli ayağıdır.
Bunun için birbirinizi yemeye ne gerek vardı? Çok daha “ulvi”, “mistik”, “bilinmez” felsefe öylece köşede dururken? Herşey aklıma gelirdi de Immanuel Kant için iki insanın yumruk yumruğa kavga edeceği aklıma gelmezdi.
İşte bu yüzden Rusya, dibe vurmuşken yeniden dünyanın en büyük devletlerinden biri olabiliyor. Bizdeki tavla oyunundan daha yaygın satranç oyunu. Hemen her evde başta piyano olmak üzere bir müzik aleti var.
Sofya’da Bizet’nin Carmen operasını izledikten sonra akadaşı Şakir Zümre’nin otel odasına çıkan Mustafa Kemal, “Şakir,” der. “Şimdi Bulgarların bizi neden yendiklerini anladım.”
Şakir Zümre, gecenin bir yarısında birlikte izledikleri operayı yeniden ve yeniden anlatan bu tutkulu adama şaşkınlıkla bakar kalır.
Elbette bu ülkenin herhangi bir noktasında Kant felsefesinin, Newton fiziğinin, Higgs parçacığının, Cern deneylerinin tartışıldığı ortamı beklemek hayalcilik olur. Bunun için köklü bir eğitim ve kültür yapısı gerekiyor. İmam hatiplere bağlanan liselerle bu işin ancak kutsal kitabın verdiği izin ölçüsünde gerçekleşebileceği de ortada.
Bizde “tanrı parçacığı” diye de isimlendirilen Higgs parçacığını Özer Uçuran Çiller yazıyorsa eğer, vah halimize. İçinde “tanrı” sözcüğü geçiyor ya, kullanılmaya da müsait. Oysa bu isme en çok da parçacığa ismini veren bilim adamı Higgs…
Ama o bir bilim adamı. Nesnel olgular üzerinden hareket ediyor. Parçacığa kendi isminin verilmesini istemekte de son derece haklı. Daha kuantum fiziği işin başında sayılır, şimdiden tanrıyı bulduklarını sanmaları abesle iştigal.
Bilimin yansız ve nesnel olduğunu söyleyen Kant’a, Higgs parçacığını yazan Çiller ne cevap verirdi acaba? Ya da ne bileyim, David Hume kadar kuşkucu yaklaşabilir miydi Higgs’e ve parçacığına. Kaç atomaltı parçacık oldunun farkında mı bu ülkenin insanları? Atomaltı parçacıkların da altında parçacıklar bulunduğunu akıllarını zorlayarak tasavvur edebiliyorlar mı?
Hristo’nun Yannis’e verdiği cevap kadar basit midir evrenin açıklanması: “Dünya neyin üzerinde Hristo? Kaplumbağanın. O neyin üzerinde Hristo? Kaplumbağanın…” “O?..”
Hristo’nun son cevabı: “Dibine kadar kaplumbağa…”
Oysa bizim dinci takım biraz aklını başına toplayıp da Higgs parçacığını ikinci-üçüncü elden okumak yerine Kant okumayı becerebilseydi felsefenin temel görevinin bilimi temellendirmek ve bunu dinin rasyonelliğini savunmakta kullanmak olduğunu öğrenirdi.
Bilinmezliğin her türlüsünü tek bir başvuruyla açıklamak, onun koruması arkasına saklanmak bizim toprakların vazgeçilmez hastalığı haline dönüştü. Bu yüzden de bizde Kant yüzünden birbirine giren tartışmacıları göremezsiniz.
Zira, "dibine kadar boşluk…”
Mümtaz İdil