Maliye ve Hazine Bakanı Berat Albayrak tarafından geçtiğimiz hafta da Yeni Ekonomik Programı olan YEP açıklanmıştı. Sayın Bakan Albayrak tarafından açıklanan programa göre 2021 yılına dair Dolar- Türk lirası kur tahmini 7,68 olarak 2022 yılı içinse 7,88 son olarak da 2023 yılı içinse 8,02 olarak açıklanmıştı. Fakat Dolar kuru 7,94 Türk lirası ile yeni bir rekoru kırdı. Böylece Bakan Albayrak tarafından açıklanan yeni programda belirtilen 2021 hatta 2022 tahminleri bile yıl bitmeden aşılmış oldu. Hatta 2023 yılı tahminlerinin aşılmasına da çok az kaldı.
Yıl başında ise dolar 5,94 seviyesinde başlamış ve zaman içerisinde yükselerek 7,94 bandını aştı ve rekor tazeledi. Böylece oldukça şaşırtıcı tablolar gözler önüne serildi.
Öte yandan Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ise geçtiğimiz haftalar da Yeni Ekonomik Programı olarak bilinen YEP’i açıklamış ve bu programda 2020 ila 2023 arasında yıllık ortalama Dolar- Türk lirası kur tahminlerini açıklamıştı. Açıklanan Yeni Ekonomik Programı’na göre ise yıllık kur tahminleri için 2020 yılında 6,91 Türk lirası, 2021 yılı için 7,68 Türk lirası ve 2022 yılı için de 7,88 Türk lirasından bahsedilmişti. Fakat Dolar yeni rekorlarla bu tahminler çoktan geride bıraktı.
2023 TAHMİNİNE BİRKAÇ KURUŞ KALDI
2020 yılını incelediğimiz yıl başında 7 Ekim tarihine kadar Dolar- Türk lirası kuru 6,74 seviyesini aşmamıştı. Fakat 8 Ekim’ gelindiğinde kur hızla yükseldi ve 7,94 Türk lirası ile bir rekora daha imza attı. Doların ise don günlerdeki artışı devam etmekte. Bu artışlar ise Bakan Albayrak tarafından açıklanan 2020 tahminin gerçekleşmesini neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Öte yandan sadece 2020 değil aynı zamanda 2021 ve 2022 tahmini olan 7,88 bandı da şimdiden aşılmış durumda. 2023 tahmini olan 8,02 bandına ise kur oldukça yaklaştı.
Bakan Albayrak tarafından açıklanan tahminlerde başarıya ulaşılması içinse kurun geri çekilmesi şart. Öte yandan ekonomi yönetimi ise, salgın sonrasın geçilen normalleşme döneminin, ihracat ve turizm gelirlerinde yaşanan artışların kuru frenleyebileceği görüşünde.
JEOPOLİTİK GELİŞMELER ETKİLİ
Burun ise yıl başındaki 5,94 bandından 7,94 bandına ulaşmasında en büyük sebeplerden biri de ülkenin döviz gelirlerimiz de düşüş ve döviz giderlerindeki artış oldu. Salgın sebebiyle ülkemizin döviz gelirleri oldukça düştü, aynı zaman ihracat gelirleri de %10,9 düşüşle 118,3 milyar dolara geriledi. İthalat giderleri ise diğer bir yanda %1,5 arttı ve 156,2 milyar dolar oldu. Dış ticaret açığından ise büyük bir sıçrama yaşandı. %79,6 artış yaşandı ve 37,9 milyar dolar sıçrama meydana geldi.
2019 yılının ocak ila temmuz arasındaki dönemde 12,2 milyar dolan Türkiye’nin net belirlenme turizm geliri ise salgın ve dolayları sebepler yüzünden 3,1 milyar dolara kadar düştü.
Yine 2020 başından bu yana yabancı yatırımcılar Türk hisse senedi piyasalarında 5,7 milyar dolarlık, Türk devlet tahvili piyasalarında ise 8 milyar toplamda 13,7 milyar dolarlık çıkış ayıptı.
Ülkemizin döviz gelirleri azaldı fakat döviz giderler arttı yabancılar hızlı bir şekilde tahvilleri elden çıkardı, MB bankası rezervleri ile bir süre ülkemiz idare etmeye çalıştı fakat Merkez Bankası’nın rezervlerinin hızla erimesi de yine büyük bir risk oluşturdu.
Aynı zamanda kur bu gelişmeler dışında Doğu Akdeniz’de yaşanan gerilim, Suriye, Libya, S400’ler ve Dağlık Karabağ gibi problemlerde yüzünden de etkilendi. Tüm bu etkenler birleşince Dolar- Türk lirası kurunda yaşanan ve yaşanacak sert artışlar meydana geldi.