Adalar’ımızda atlar ve faytonlarla ilgili hak ihlalleri konusunda kültürel mirasın tahribi boyutu genellikle ihmal ediliyor. Bilindiği gibi, İstanbul’un tarihi bölgeleri UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde yer almaktadır. Doğrudan doğruya Prens Adaları’nın bu liste için aday gösterilmesi süreci de devam etmektedir. Faytonculuk ve atla ulaşım, Adalar gibi özel bir SİT alanında, farklı etnik, dinsel kültürel grupların ortak yaşam kültürü, mimari miras ve denizcilik-balıkçılık gibi kültürel varoluşun temel alanlarından biridir.
Son birkaç yıldır motorlu araç yasağının, elektrikli araçlar kullanılarak delinmesi ve ilgili mercilerin buna görev ihmali oluşturur biçimde göz yummuş olmaları bir ulaşım politikasının çok ötesinde bir anlam taşımaktadır. Şimdi de Valiliğin ve Belediye Başkanlığının, yetkileri tümüyle başka alanla sınırlı bir komisyon aracılığıyla Adalar’da faytonları yasaklayıp ulaşım aracı olarak büyük akülü araçların kullanılacağını resmen ilan etmeleri, kültürel miras tahribi suçunun devam ettirilmesidir.
Adalarda, benzin veya mazotla çalışan araçlar da dahil, tüm motorlu araçların yasaklanmış olmasının ana nedeni, başka SİT alanlarında olduğu gibi mimari ya da arkeolojik ögelerin kararmasını ya da hava kirliliğini engellemek değildir. Motorlu araçların kullanımı, Adalar’ımızda belli bir yaşam kültürü, doğa, orman ve denizle bütünleşmiş, “yavaş” ve insana saygılı bir varoluş hedeflendiği için yasaklanmıştır. İtfaiye araçları ve ambülanslar ile, hasta ve engelliler için uygulanacak istisnalar ise katı kurallara bağlanmıştır. Bu nedenle, Adalar’ın yüzyıllardır devam eden özgün yaşam biçimini, neredeyse diğer motorlu araçlar kadar tehdit edecek elektrikli araçların kullanımı da serbest bırakılamaz.
İstanbul Adaları Tabiat Varlıklarını ve Kültür Mirasını Koruma Derneği’nin hukuki girişimlerine yürekten katılıyorum. Bu konuda, uluslararası ve ulusal kültürel miras ve tarih kuruluşları ve UNESCO katında da konunun takipçisi olmamızı öneriyorum.
Orhan Silier
Avrupa Kültürel Miras Kuruluşları Federasyonu (Europa Nostra) Eski Yürütme Kurulu Üyesi;
Europa Nostra-Türkiye (Bizim Avrupa-Türkiye) Derneği Kurucu Başkanı;
Tarihi Vakfı Eski Başkanı