CHIAROSCURO
GERÇEKÇİ, DOĞAL ve ÜÇ BOYUTLU ATMOSFER YARATMAK İSTEYENLER İÇİN AYDINLATMA TEKNİĞİ: CHIAROSCURO
İlk yazımın hangi konu hakkında olacağını düşünürken, görüntü estetiğinin en temel öğelerinden biri olan chiaroscuro , aydınlatma biçimi birçok konu arasından açık ara birinci oldu. Öyle ki, dijital dünyanın günümüz insanını büyük ölçüde tutsak aldığı bir dönemde, izleyicinin fotoğraf ve video arz eden kişilerden en doğal talebi hep daha iyi, daha farklı, daha ilginç ve ilgilerini biraz daha uzun süre canlı tutabilecek ürünler görmek istemeleridir. Bu bağlamda, ‘’görüntü estetiği’’ bir izleyici olarak dikkatimizi çeken, bizi etkileyen ya da merak uyandıran unsurlardan biridir.
Her şey ışıkla başlar desek yeridir. Bir enerji formu olan ışık, tıpkı Güneş’in gezegenimize bir yaşam kaynağı oluşturduğu gibi, insanoğlunun etrafındaki nesneleri, canlıları..vb görebilmesini sağlar. Bununla beraber, ışığın yoğunluk ve içeriği, nesnelerin boyutunu ve rengini algılamamıza yardımcı olur. Örneğin, az ışık bulunan bir ortamda nesneler olduklarından daha koyu renk ya da fiziksel formları (yuvarlak, köşeli ya da olduğundan daha büyük veya küçük) farklı algılanabilir.
Fotoğraf ve video söz konusu olduğunda ışığın önemi çok daha fazladır. Çünkü dijital dünyada karşılaştığımız elektronik görüntü tamamıyla ışıktan oluşmaktadır. Bir diğer önemli nokta ise, fotoğraf ya da video çekmek için kullandığımız makinalar ortamda ışık olmadığı sürece görüntü oluşturamazlar. Bütün bunlar elbette ki kısaca bilinmesi gereken temel bilgilerdir. Ancak kanımca bir fotoğraf ya da videoyu estetik biçimde sunabilmek için ışık hakkındaki bilgilerimizi detaylandırmamız gerekir.
İşte tam bu noktada Chiaroscuro aydınlatma biçimini incelememiz çok yerinde olur. Chiaroscuro, İtalyanca bir kelime olup, Rönesans dönemi ressamlarının resimlerinde daha çarpıcı ve gerçekçi etki yarabilmek adına gölge ve ışığı kontrast şeklinde kullanmalarıyla ortaya çıkan bir resmetme tekniğidir. Buna aynı zamanda resme boyut katmak da denebilir. Chiaroscuro aydınlatma biçimi, Rembrandt, Cameo (arka fon tamamen karanlık, resmedilen nesne aydınlık) ve Siluet (arka fon aydınlık, nesne karanlıkta) aydınlatması olarak 3 farklı biçimde değerlendirilmektedir. Ancak bunların içinde en aklınıza gelmesi gereken isimlerden bir tanesi olan Rembrandt, resimlerinde uyguladığı bu teknikle adeta kült olmuştur. Bu bağlamda Rembrandt resimlerini incelemenizi tavsiye ederim.
Peki Rönesans ressamlarının günümüz fotoğraf ve video sanatçılarına armağanı olan bu teknik neden hala bu denli önemli bir detay olarak karşımıza çıkmaktadır? Öncelikle şunu belirtmeliyim ki, fotoğrafı ya da videoyu çeken kişinin yaratmak istediği atmosfer büyük ölçüde çektiği görüntüdeki gölge ve ışığı nasıl kullandığına bağlıdır. Bu aynı zamanda fotoğrafa ya da videoya bakan kişinin görüntüyü estetik olarak değerlendirmesinde önemli bir rol taşımaktadır. Buna bağlı olarak, daha doğal ve daha gerçekçi bir ambiyans oluşturmak isteyen fotoğraf sanatçıları, film yönetmenleri ya da görüntü yönetmenleri Chiaroscuro aydınlatma tekniğinden büyük ölçüde yararlanmışlardır. Bu tekniği sinemasal anlamda uygulayanlarla ilgili küçük bir araştırma yaptığınız zaman rastlayacağınız ilk isimlerden biri de Stanley Kubrick’tir. Öyle ki, Stanley Kubrick, Barry Lyndon isimli filminde ışık olarak sadece mumları kullandığı sahneyi çekebilmek adına özel bir kamera lensi satın alarak bunu çekim için uyarlamıştır.
Bütün bu anlattıklarımın aslında önemli bir sebebi var. Bir izleyici olarak şahsen, özellikle sinema anlamında estetik açıdan gözüme hoş gelen yapımların büyük bir bölümü yabancı olanlar. Derinlik ve gerçekçiliğin ön plana çıktığı ve belki hikaye kötü olsa bile en azından ilgimi çekmeyi başaran sahne atmosferleriyle yabancı filmlerde kullanılan tekniğin, yerli sinemamızın örnek alması gereken en önemli ve büyük farklardan olduğunu düşünmekteyim. Umarım, ülkemizde de hikaye anlatımının yanı sıra ışığın da estetik anlamda kullanıldığı yapımlar çoğalır ve uluslararası platformda yarışabilecek ya da ses getirecek çok daha fazla filmle gurur duyarız.
Nil Ahıska