- 11169
- 447
- 109
- 6
- bugün
avrupa'da ortaçağ boyunca hayalet bir seri katil gibi kol gezen ve toplamda 25 milyon kişinin ölümüne neden olan vebanın, neden olduğu iyi neticelerden biridir.devamını okuyayım »
veba sayesinde kilisenin otoritesi çok azalmış, etkinliği sınırlanmış, tıp bilimi gelişmeye başlamış, eski yunanca eserlerden tercümeler artmış, halk aydınlanmaya başlamıştır.
vebadan sonra insanlar hayatın önemini anladılar. yıllar önemsizken dakikalar bile çok önemli hâle geldi. saat hayatın akışını belirlemeye başladı. vebanın durdurulamaması, insanların gözlerinin tabiata ve tabiatın karşısında aciz kalmamak için yapılması gerekenlere çevrilmesine sebep oldu.
salgın, sosyal ilişkileri zayıflattı, aileler birbiriyle görüşemez oldu. cenazesi olanlar işlemleri yapabilmek için kimseyi bulamadılar. ölümden korkan insanlar mallarının başkasının eline geçmemesi için daha çok vasiyetname yazdırdılar. noterler aranan kişiler oldular.
hastaneler daha önceden karantina ağırlıklı olarak faaliyet gösterirlerken salgın sonrasında yeni bir hüviyete dönüştüler. halk sağlığı kavramı gelişti. salgınların önüne geçmek için karantina yaygınlaştı vebanın yayılışını takip etmek amacıyla ölenlerin kayıtları düzenli olarak tutuldu. tıp gelişmeye başladı.
roma zamanında çok önemli olan hamam kültürü bir anda büyük bir itibar kaybına uğradı. kiliseye göre açık tuvalet ve hamamlar günah yuvalarıydı. tanrı'nın buralarda günah işleyenler yüzünden insanları cezalandırmak için vebayı gönderdiğine inanıldığı için kilisenin baskısıyla hamamlar ve tuvaletler kapatıldı.
ortaçağ'da kötü ruhları üzerinde topladığına inanıldığı ve kilisenin de kedileri kötülemesi yüzünden kediler öldürülürdü. kedilerin azalması yüzünden fareler çoğalmıştı. vebanın farelerle bulaşması, kedi katliamını sona erdirdi.
vebadan önce işsizlik varken, nüfusun azalmasıyla işçinin kıymeti ve ücreti arttı. ücretler ortalama yüzde 25 arttı. lordlar serfleri daha az ücrete çalıştırmak için özgür bıraktılar. arazi işleyecek insan kalmadığı için arazi kiraları ve fiyatları düştü. bu sayede köylüler kendi arazilerinin efendisi haline geldiler.
işçi sayısının az olduğu yerlerde, çalışanların bütün istekleri yerine getirildi. çalışma şartları ve saatleri düzeltildi. işçiler verilen ücreti ve şartları beğenmediklerinde başka bir yere göç edip, rahatlıkla iş bulabildiler. vergi, para politikaları ve diğer uygulamalara karşı köylü isyanları arttı.
işgücü ihtiyacı arttığı için kadınlar daha önce kabul edilmedikleri işlerde çalışmaya başladılar.
aynı zamanda çalıştıkları işlerde yükselebildiler. dul kadınlar kocalarının işlerini devam ettirdiler. işçi ihtiyacının yarattığı boşluğu ortadan kaldırmak için yapılan araştırmalar sonucunda sanayide yeni makinalar ortaya çıktı.
uluslararası kara ve deniz ticareti durdu. özellikle deniz ticaretinin en önemli temsilcisi olan italyan şehir devletleri bu durumdan büyük darbe aldılar. nüfusun azalması ve pazarlarının küçülmesi yüzünden tüccarlar kıtanın dışında yeni pazarlar aramaya başladılar.
veba salgını öncesinde avrupa'nın artan nüfusunun getirdiği sıkıntılar iklim değişiklikleriyle de birleşince büyük kıtlıklar yaşanmıştı. nüfusun azalmasıyla tarım ürünlerine de talep azaldığından, fiyatlar düştü. hayvan fiyatları ucuzladı.
salgından sonra daha az kişiye daha çok yiyecek kaldığı için beslenme kalitesi arttı. alternatif gıdalar çoğaldı. hayat standardı yükseldi. buğday, domuz, demir, çivi, kumaş, tuz, mum, tabut, cenaze malzemeleri, ilaç ve demir haricindeki yiyecek ve malların fiyatları düştü. özellikle insan emeği isteyen sanayi ürünlerinin fiyatı artmıştır.
nitelikli iş gücü azalıp, özellikle iyi duvarcılar öldüğü için mimari sadeleşti. bu dönemde ölüm o kadar sıradan bir hâle gelmişti ki, iskeletler sanatçıların modeli oldu. ölüm ve ıstırap her sanatçının ilgi alanı oldu.
1300'lü yıllarda artan nüfusun baskısından dolayı ormanlar ve otlaklar tarlaya dönüştürüldüğü için avrupa ağaçsız bir çöl olmak üzereydi. nüfusun azalmasıyla otlaklar ve ormanlar tarla olmaktan kurtuldu. inek ve koyun sayısı arttı. daha kolay bakılan koyunların sayısının artmasıyla yün sanayi büyüdü.
veba karşısındaki aczi kilisenin otoritesini zayıflattı. din adamları arasında ölümün fazla olması sebebiyle latince'nin ibadet ve eğitimdeki yeri zayıfladı.
din adamları arasında mahalli dilleri konuşan insanların sayısı arttı. kiliselerin yanı sıra üniversiteler ve mahkemelerde de mahalli dillerin itibarı yükseldi.
birçok eski filozof ve yazarın eserleri mahalli dillere çevrilmeye başlandı. mahalli yazarlar kendi dilleriyle önemli eserlerini kaleme aldılar. kilisenin otoritesini ve itibarını kaybetmesi, insanların kilise karşısındaki hayal kırıklıkları reform hareketiyle sonuçlandı.