Yaz mevsiminin getirdiği hava koşulları sebebiyle açık havada geçirilen vakitler artış göstermektedir. Bu nedenle özellikle yaz mevsiminde güneş yanığı ile sıkça karşı karşıya kalınmaktadır. Güneş yanığına doğru müdahale yöntemleri ve güneş yanığından korunma yöntemleri…
Güneş yanığı nasıl oluşur?
Güneş yanığı cilt dokusunun güneş ışığına farklı süreler maruz kalması sebebiyle meydana gelen deri problemidir. Uzun zaman güneşe maruz kalındığı zaman, güneş ışınlarının içerisinde yer alan ultraviyole ışınları; cilt dokusunda ilk olarak kızarıklık, daha sonra da içi su ile dolu olan baloncuklara yol açar. Kızarıklık, ağrı duyumu, şişme hali güneşten 2 ila 4 saat sonra görülür, 24 saatte bu durum maksimuma ulaşır. Bu 1. derece bir yanıktır. İçi su ile dolu kabarcıklar meydana geldiğinde ise yanık durumu artık 2. derece yanık durumuna geçer. 3. derece güneş yanıklarında ise cilt dokusu üzerinde kabuklanmalar görülür, güneş 3. derece bir yanığa yol açmaz.
Güneş yanığının belirtileri nelerdir?
Güneş yanığı bulguları bireyden bireye göre değişebilir. Belirtilerin bu tür farklılıklar göstermesi derinin cinsi, maruz kalınan ultraviyole ışınlarının yoğunluğu ile ışınlara maruz kalma süresine göre değişir. Özellikle açık ten rengi olan bireylerin, koyu ten rengi olan bireylere göre güneş yanığıyla karşı karşıya kalma riski daha yüksektir. Koyu renkli ciltlerde eğer ki uzun süre ve yüksek dozda UV ışını ile temasta olursa yanık görülebilir. Ancak koyu tenli bireylerin cilt dokusunda yer alan melanin pigmenti güneş ışınlarını daha iyi tolere eder.
Güneş yanığının belirgin özelliklerini şu şekildedir;
- Cilt dokusunda kızarıklık ve ağrılı cilt yüzeyi.
- Normalden çok daha fazla sıcak ve çok gergin bir cilt yüzeyi.
- Birkaç gün sonrasında deri yüzeyinin pullanıp, soyulmaya başlaması.
Güneş yanığı, yüksek UV teması sonrası sonrasında gelişen kızarıklık,ağrı duyumu, yanma hissi ve içi su dolu olan kabarcıklarla karakterize yangı tablosudur. Yeterli zaman ve yeterli dozda UV ışınlarıyla temas durumunda 2 ile 6 saat sonra belirtiler görülmeye başlar, 12 ile 24 saat arasında durum maksimum seviyeye ulaşır. Birinci haftanın bitmesiyle beraber cilt yüzeyinde soyulma görülür, sonraki süreçte ise pigmentasyon, güneş lekeleri ile melazma isminde kahverengi lekeler meydana gelebilir. Şiddetli seviyede yanık durumunda aşağıdaki belirtiler görülebilir:
- Deri yüzeyinde sertleşme
- Deride ödem
- Üşüme hissi
- Yüksek ateş
- Halsizlik durumu
- Hızlı nabız ve hızlı nefes alma
- Susama
- Gözlerin ışığa hassaslaşması
- Mide bulantısı
- Baş ağrısı
güneş yanığında karşılaşılan belirtilerdir.
Güneş yanığı nasıl geçer?
Bu durumla karşı karşıya kalındığı zaman yapılacak olan ilk müdahalenin büyük bir önemi vardır. 2. derecede ve 3. derece güneş yanıklarında birey vakit kaybetmeksizin en yakın sağlık merkezine gitmelidir.
Yaranın acısını azaltacağı inancıyla yanık bölgesine herhangi bir yoğurt ya da diş macunu sürülmesi yanlış bir uygulamadır. Tıbbi etkisi hakkında güvenilir bilgi sahibi olunmayan maddelerin yanık bölgesine sürülmesinden kaçınılması gerekmektedir. Yanı bölgesi konusunda uzman bir doktor tarafından muayene edilmeli ve onun önerdiği ilaçlar önerdiği şekilde kullanılmalıdır.
2. derece yanıklar çoğunlukla su toplaması durumuyla karakterize olup 1. derece yanıklara kıyasla daha derin yaralanmaya işaret eder. Su toplaması görülen yanık bölgeleri açık yara kabul edilmelidir. Bu nedenle plastik cerrah muayenesi sonrasında, hastaların bazılarında kapalı pansumana yapılması gerekebilmektedir. Su toplaması görülen alanların genişliği arttıkça, durumun insan vücudu üzerindeki zararlarının daha belirgin olacağı göz ardı edilmemelidir. Özellikle kronik böbrek hastalığı, kalp rahatsızlığı gibi hastalıkların veya durumların varlığında, yanık tedavisi için farklı tedavi prosedürlerinin uygulanması gerekebilir. Yanık bulunan hastalarda çoğunlukla 5-7 gün zaman içerisinde tam iyileşme hali beklenmektedir.
Güneş yanığı acısı nasıl geçer?
Yanık durumunda ağrı duyumu ve sıcaklık hissi, yaklaşık olarak 48 saat süresince devam eder. Doktorun önerisinde kullanılan nemlendirici kremler, kişinin belirtilerinde rahatlama sağlar. Bunun dışında güneş yanığının tedavisinde;
- Yeteri kadar su alımı gerçekleştirilmeli,
- Dar kıyafetler giyilmemeli,
- Doktor önerilerinden dışarı çıkılmamalı,
- Güneş ile temas kontrollü bir şekilde gerçekleştirilmeli
muayene zamanı aksatılmamalıdır.
Güneş yanıklarında karşılaşılan yanlışlıklardan biri; cilt dokusu üzerine, diş macunu, yoğurt ya da yoğun kıvamlı merhem sürmektir. Bunların duruma hiç bir faydası bulunmadığı gibi cilt dokusundan temizlenmesi de oldukça acı vericidir. hem faydası yoktur, hem de temizlenmesi zordur. Diğer bir hata da güneşten koruyucu losyonlarla, bronzlaştırıcı losyon veya yağları karıştırmak, koruyucu yerine bronzlaştırıcı kullanmaktır.
Güneş yanığına iyi genel kremler
Güneş yanığı için krem önerileri konusunda mutlaka uzman olan doktorun muayene sonucunda size önereceği güneş kremi kullanılmalıdır. Doktorun önermiş olduğu güneş yanığı kremi eczane içerisinde bulunabilir.
Uyarı: Güneş yanığı durumunda kesinlikle tavsiye üzerine ilaç kullanılmamalı ve zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmelidir.