- Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 2.830,17 TL,
- Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 9.218,79 TL,
- Bekâr bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 3.435,22 TL oldu.
Türk-İş'in çalışanların geçim koşullarını ortaya koymak ve temel ihtiyaç maddelerindeki fiyat değişikliğinin aile bütçesine yansımalarını belirlemek amacıyla her ay yaptığı 'Açlık ve Yoksulluk Sınırı Araştırması'nın 2021 yılı Mayıs ayı sonuçları açıklandı.
Araştırmaya göre; bu ay, 4 kişilik ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken gıda harcaması tutarını ifade eden "Açlık Sınırı", 2 bin 830 lira olarak belirlendi.
Emekçilerin geçim şartları daha da bozuldu
Ülke gündeminin sıklıkla değiştiği bugünlerde çalışanların değişmeyen gündemi yine karşı karşıya kaldıkları ‘geçim sıkıntısı’ konusu oldu. Özellikle üretimin temel girdisi olan akaryakıt fiyatlarında bu ay gerçekleşen artışın önümüzdeki aylarda başta gıda maddeleri olmak üzere birçok temel mal ve hizmet ürünlerine yansıması bekleniyor. Bu gelişme başta ücretli çalışanlar olmak üzere geniş halk kesimlerinin satın alma gücünü daha da geriletti.
Çalışanların geçim şartları artan fiyat artışları nedeniyle daha da bozulurken, özellikle geniş tanımlı işsizlikte gelinen aşama geleceğe olan umudu azaltan unsur olmaya devam etti.
Özellikle genç ve kadın istihdamında yaşanan gelişmelerin etkisi daha güçlü oluyor. İşten çıkarma yasağının sona ermesiyle yaşanabilecek yaygın işsizlik ekonomik ve sosyal hayata yansıması olumsuz olacak.
Küresel salgın döneminde bazı ekonomik tedbirler uygulandı. Bu çerçevede ücretli çalışanlara yönelik olarak işsizlik ödeneği, üç ay daha uzatılan kısa çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği gibi koruyucu nitelikteki ödemeler yapıldı. Ancak bu ödemelerin yetersizliği, yükselen enflasyon ve özellikle gıda fiyatlarındaki artışın etkisiyle daha da belirgin oldu.
Türk-İş Araştırmasının Mayıs 2021 ayı sonucuna göre;
Çalışanların ailesiyle birlikte “insan onuruna yakışır bir hayat sürdürmeleri” daha da güçleşmektedir. Asgari ücret açlık sınırının altındadır. Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı) bir yıl öncesine göre 392 TL ve yapılması gereken toplam harcama tutarı (aile bütçesi) 1.277 TL artış gösterdi. Yılın sadece ilk beş ayı sonunda, aile bütçesine gelen ek yük ise 783 TL oldu.
Türk-İş’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki değişim 2021 Mayıs ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:
• Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 2,28 oranında artış gösterdi.
• Yılın ilk beş ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 9,28 oranında oldu.
• Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 16,07’dir.
• Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 18,07 olarak hesaplandı.
Et zamlanmaya devam etti
Araştırmaya göre, Mayıs'ta süt, yoğurt, peynir grubunda önemli bir fiyat değişikliği görülmedi. Bu ay balık sezonu sona erdi, tezgahlarda ağırlıklı olarak kültür balıkları yer almaya başladı. Ancak kıyma ve kuşbaşı et fiyatı bu ay da artışını sürdürdü. Aynı şekilde tavuk fiyatı da arttı. Sakatat ürünlerinin fiyatı değişmedi. Yumurta fiyatı geriledi. Bakliyat ürünleri fiyatları aynı kaldı.
Türk-İş hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin, doğrudan piyasadan derlenen fiyatlarında 2021 Mayıs ayı itibariyle gözlenen değişim -harcama grupları itibariyle- şu şekilde olmuştur:
• Süt, yoğurt, peynir grubunda; önemli bir fiyat değişikliği görülmedi. Hesaplamada yine günlük tüketilen beyaz peynir fiyatı temel alındı. Bu arada, keçi sütünden imal edilen peynirin kilogram fiyatının 80 TL, rokfor peynirin kilogram fiyatının 140 TL olduğunu da not etmek mümkündür.
• Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta; bu ay balık sezonu sona erdi, tezgahlarda ağırlıklı olarak kültür balıkları yer almaya başladı. Ancak kıyma ve kuşbaşı et fiyatı bu ay da artışını sürdürdü. Aynı şekilde tavuk fiyatı da arttı. Sakatat (ciğer, yürek, böbrek) ürünlerinin fiyatı değişmedi. Yumurta fiyatı geriledi. Bakliyat ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatları aynı kaldı.
• Bu ay yaş sebze-meyve fiyatları her hafta değişken bir nitelikte gösterdi. Bir yandan devam eden Ramazan ayı ve ardından gelen bayram günleri, bir yandan tüm ülkede uygulanan tam kapanma ve semt pazarlarının her yerde aynı gün ve bir defalık kurulması, alışveriş alışkanlığını ve ürün tedarikinin sürekliliğini olumsuz etkiledi. Ancak son haftada, mevsim şartlarının da etkisiyle bollaşan ürün çeşitliliğine bağlı olarak, yükselmiş olan eski seviyesine geldi. Geçen ay ortalama kilogram fiyatı 7,74 TL olan taze sebze-meyve bu ay aynı kaldı. Ortalama sebze kilogram fiyatı biraz gerileyerek 7,21 TL (geçen ay 7,45 TL) oldu. Ortalama kilogram meyve fiyatı ise 8,50 TL olarak hesaplandı (geçen ay 8,67 TL).
Bu ay, 17 sebze ve 12 meyve olmak üzere toplamda 29 üründeki fiyat değişimi izlendi ve hesaplamaya temel oldu. Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi- pazarda yaygın bulunan mevsim ürünleri esas alındı. Ürünlerin tek tek ağırlığı yerine harcama sepetindeki meyve-sebze tüketiminin toplam miktarından hareket edildi.
• Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta; ekmek fiyatı değişmedi. Aynı şekilde un, pirinç, bulgur fiyatı da aynı kaldı. Makarna ile irmik fiyatı ise biraz arttı.
• Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden; tereyağı ve fiyatı ile ayçiçeği yağı değişmedi. Zeytinyağı fiyatı ise arttı. Hesaplamada dikkate alınan siyah ve yeşil zeytin ortalama fiyatı, yeşil zeytinden dolayı biraz geriledi. Yağlı tohum (ceviz, fındık, fıstık, ayçekirdeği vb.) ürünleri fiyatı -bayram haftasında- aynı kaldı. Baharat ürünleri (kimyon, nane, karabiber vb.) ile çay ve ıhlamur fiyatı bu ay yine değişmedi. Aynı şekilde bal, reçel, pekmez, şeker, tuz, salça fiyatında farklılık tespit edilmedi.