ABD Başkanı Barack Obama‘nın önceki gün yaptığı “Ukrayna’da iç savaşı biz başlattık” itirafıyla birlikte Ukrayna konusunda önemli bir trafik başladı:
UKRAYNA TRAFİĞİ
1) Bugün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Fraçois Hollande Moskova’da Ukrayna konulu üçlü bir zirve yapacaklar.
2) Merkel ve Hollande, Moskova’dan önce Kiev’e uğrayıp Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroşenko ile görüşecek.
3) İkiliden önce ABD Dışişleri Bakanı John Kerry Kiev’e uğrayıp Poroshenko ve Ukrayna Başbakanı Arseniy Yatsenyuk ile görüşecek. (Siz bu yazıyı okumaya başladığınızda görüşülmüş olacak.)
4) Üç gün sürecek Münih Güvenlik Konferansı bugün başlıyor. En önemli konu Ukrayna.
5) NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg cumartesi günü Poroşenko ile görüşecek.
6) Dün yapılan NATO Savunma Bakanları toplantısının en önemli konuları Rusya’yı hedef alan projelerin hayata geçirilmesiydi:
a) Polonya, Romanya ve Bulgaristan’da 6 komuta kontrol merkezinin kurulması.
b) Mevcut 13 bin kişilik NATO Mukavemet Gücü’nü, 30 bin kişilik Güçlendirilmiş NATO Mukavemet Gücü’ne dönüştürmek.
c) 5 bin kişilik Öncü Güç’ün hayata geçirilmesi.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltengerg, toplantı öncesinde yaptığı açıklamada “Doğuda meydan okumalar var. NATO Mukavemet Gücü ve Öncü Güç meydan okumaya bir yanıttır.” dedi. (Peki ABD bu kararları NATO Savunma Bakanları’na aldırtabildi mi? Biz bu yazıyı Aydınlık‘a teslim ettiğimizde toplantı henüz başlamamıştı.)
KRİTİK İSİM CARTER
Peki neler oluyor? Obama neden “Ukrayna’da iç savaşı biz başlattık” dedi? Bu gerçek bir meydan okuma mı? Bu Batı’nın Ukrayna konusunda artık sert oynayacağının işareti mi?
Obama’nın itirafı öncelikle ABD içi çarpışmada “müdahaleciler” dediğimiz kanadın ağırlık koymaya başladığının işaretidir. Bunu nereye kadar ilerletebilecekleri ayrı bir meseledir ama ABD Kongresi’nin her iki kanadında Cumhuriyetçi çoğunluğun oluşması ile “müdahalecilerin” ivme kazandığı bir gerçektir. Obama sıkışmaktadır ve en son Ukrayna’da olduğu gibi açık ve sert bir oyun sahası inşası için itiraflara zorlanmaktadır.
Burada kritik kişi Chuck Hagel‘in istifasından sonra Obama‘nın ABD Savunma Bakanlığı için gösterdiği aday olan Ashton Carter‘dır. İki ay önce aday gösterilen Carter, adaylığının değerlendirilmesi sürecinde önceki gün ABD Senatosu Silahlı Kuvvetler Komitesi üyelerinin sorularını yanıtladı.
Carter oturumda iki önemli açıklama yaptı: 1) “Ortadoğu’da iki önemli tehlike var: IŞİD ve İran.” 2) “Ukrayna’ya silah gönderilmesine sıcak bakıyorum.”
Obama‘nın son 1,5 yılında ona büyük ihtimalle Savunma Bakanlığı yapacak olan Carter‘ın bu iki vurgusu, yani tam da İran’la müzakerelerin yürütüldüğü bir süreçte bu ülkeyi öncelikli tehdit ilan etmesi ve Ukrayna’ya silah gönderilmesinden bahsetmesi, kuşkusuz Beyaz Saray’ın mevcut yaklaşımıyla hiç örtüşmüyor. Fakat Obama sonrası hangi çizginin uygulanacağına işaret ediyor.
Neden mi? Robert Gates, Bush‘un son bir yılında, ABD yönetimine BOP revizyonu için monte edilmişti. O nedenle Obama yönetiminde de savunma bakanlığı yapmayı sürdürdü. Ortadoğu’dan askeri olarak çekilme, oradaki işleri müttefiklere havale etme ve Asya-Pasifik merkezli güvenlik doktrinine geçme işini pratikte uyguladı.
Ashton Carter da, büyük ihtimalle, benzer şekilde Obama yönetimine monte edilip, değiştirilmeye çalışılan çizgiyi yeni yönetime taşıma işini yapacak.
AB UKRAYNA’NIN NATO ÜYELİĞİNE KARŞI
Fakat burada Washington adına çok büyük bir sorun var: ABD, Rusya’yı sıkıştırmak isterken müttefiki AB’yle arasını hızla açıyor. Almanya ve Fransa’nın başını çektiği AB ülkeleri hem ABD adına yürütükleri Rusya’ya yaptırım politikasının kendilerini vurduğunu görerek buna karşı çıkıyor hem de son olarak dün Hollande‘ın ilan ettiği gibi “Ukrayna’nın NATO’nun bir parçası olmasını istemiyoruz” diyor!
O nedenle Beyaz Saray’ın önündeki asıl sorun ne Suriye ne de Ukrayna’dır; asıl sorun ABD’nin Trans-Atlantik ilişkileri nasıl ayakta tutabileceğidir!
Mehmet Ali Güller
Aydınlık Gazetesi
6 Şubat 2015