Tarih İlminin Kaynakları
Tarihin bilgi dağarcığını oluşturan muhtelif kaynakları bulunmaktadır. Tarihe ait bilgi veren malzemelere kaynak denir. Devletin resmi belgeleri dahil olmak üzere herhangi bir tarihin yaşadığı dönemde yaşanmış olan şahısların yazdıkları eserlere Ana Kaynak denir.
Ana kaynağa Birinci elden kaynak denir.
Birinci elden kaynağı kullanmış olan diğer kaynaklara İkinci elden kaynak denir.
Tarih belgeler ilmidir.
Sözlü Kaynaklar
- Şiirler
- Hikayeler
- Menkıbeler(Efsaneler)
- Destanlar
- Fıkralar
- Atasözleri
Yazılı Kaynaklar
Arşivler
Resmi ve yarı resmi kurumların organları, ticari kuruluşların özel birimlerin, çalışmalarıyla ilgili kayıt ve belgelerin düzenli bir bütün olarak saklandığı yere arşiv denir.
Ankara da bulunan ve Kuyudı Kadime denilen Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü arşivinde 250 adet Tapu Tahrir Defteri, Cebeci Defterleri, Evkaf Defterleri, Vakfiyeler ve Emlak Yoklama Defterleri bulunmaktadır.
Şeriye Sicilleri Arşivi
1894 tarihinde II. Abdülhamit emriyle kurulan arşiv günümüzde Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı olan İstanbul Müftülük Arşivinde ve Milli Kütüphane bünyesinde bulunmaktadır.
İstanbul dışındaki illerde bulunan Şeriye Sicilleri için özel bir yer bulunmadığından bu belgelerin çoğu, önceleri Adliye Vekaleti arşivlerinde saklanmış, ancak daha sonra müzelerde toplatılmıştır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi
Ankara da bulunan arşivde 2376 Kütük defteri ile Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemlerinden kalan aslı veyasureti günümüze kadar ulaşabilen 27 binin üzerinde belgeler mevcuttur.
Arşivlerdeki Defterler:
Vakfiye Defteri, Hazine Defteri, Hurufat Defterleri, Yeni Şahsiyet Defterleri, Ahkam Defterleri, Tafsil Defterleri, Feraşet Defterleri, Tesis Defterleri…
Topkapı Sarayı Arşivi
Topkapı sarayı bahçesinde bulunan arşivde Defter ve Evrak olmak üzere iki çeşit yazılı materyal vardır.
Arşiv Osmanlı padişahlarının özel evrakları ile savaş ve barışı ilgilendiren malzemeleri yansıtan belgelerden oluşmaktadır.
Birkaç yüz bin belgeden oluşan arşivde daha çok II. Mehmet sonrasına ait belgeler çoğunluktadır.
Hilal-i Ahmer(Kızılay) Arşivi
Kızılay 11 Haziran 1868 de kuruldu.
Belgeler Hastane ile ilgili belgelerdir.
Bakanlık Arşivi
- Milli Savunma Bakanlığı Arşivi
- Dışişleri Bakanlığı Arşivi
- Genel Kurmay Askeri Tarih veStratejik Etüt Başkanlığı Arşivi(ATASE)
- Türk Tarih Kurumu Arşivi
Genel Kurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı(ATASE)
29 Mart 1916 da kurulmuştur.
Osmanlı Askeri tarihiyle ilgili bilgiler vardır.
6.592.059 belge bulunmaktadır.
124 tane kurtuluş savaşına ait belge vardır.
Başbakanlık Osmanlı Arşivi(BOA)
1922 Yılında İcra Vekilleri Heyeti Risaleti Kalem-i Mahsus Müdüriyetine bağlı İstanbul da kurulmuştur.
95 milyon belge vardır.
Osmanlı devletinin kuruluşundan 1922 ye kadar olan dönemi kapsar.