Ermenilerin Çukurova bölgesine yönelik hazırlıkları 1890'lı yıllarda başladı.
2- Mesrutiyet ile birlikte aleniyete dönüştü.
Nüfusun % 10'unu bile bulmayan Ermenilere İngiltere,Frsnsa ve Rusya Adana'da bir devlet kurma sözü vermiştir.
Bu nedenle Ermenilere bir yandan silah sevk edilirken diğer yandan bölge dışından sürekli olarak nüfus nakli yapılmıştır.
Dikkat ceken husus olay çıkarmaları için Ermenilere sürekli olarak haber gönderilmiştir..
Amaç yabancı müdahaleye ortam oluşturmaktı.
Bu istekleri Mondros ateşkesi ile gerçekleşti.
Mondros ateşkesi ile birlikte yurdumuzun büyük bir kısmı ile birlikte Adana'da Fransa'nın işgaline uğradı.
Elbette bu işgal milletimizin zoruna gitti.
Başta ticaret olmak üzere önemli mevkilere gelen Ermenilerin Adana'da işgal gücüne dönüşmesi milletimizin irkilmesine neden oldu.
Bu nedenle mücadele çetin ve kanlı geçti.
Mondros ateşkesi sonucu Adana'da yapılan devir teslim töreni sırasında,
Alman general;in"Bizim için artık yapacak bir şey kalmadı Yenildik" sözleri üzerine,
Atatürk;
"Müttefiklerimiz için her şey bitmiş olabilir,bizim için savaş,kendi istikbalimizin savaşı yeni başlıyor" diye cevap verdi.
Bu söz "Kurtuluş Savaşı' ın ilk talimatı" olma özelliğini taşır.
1918 Aralık ayı Adana'da Fransız üniforması ile Ermeni beşinci kolunun zulmünün başladığı günlerdir.
Fransızlar isgalle birlikte Adana'ya Ermeni naklini daha da hızlandırdı.
Fransız üniforması altında Türklere yaptıkları işkence ve katliamı yeterli görmemiş olmalılarki bir de "Ermeni intikam alayı" kurdular.
Amaçları; bölgeyi Türklerden arındırıp,Fransa kuklası bir Ermeni devleti kurmaktı.
1919 başından itibaren katliam soykırıma dönüştü.
1920 Temmuz'da'" Kaç Kaç" olayı başladı
Canını kurtarabilenler Toroslara sığındı.
Toroslar,açlık ve hastalıkla mücadele yanında,toparlanma,yani "Milli Kuvvetleri" kurma yerleri olmuştur.
Toroslardan inen Milli Kuvvetler Ovadakilerle koordineli bir şekilde Milli Mücadeleyi zaferle neticelendirmistir.
Adana'da sağlanan başarı ve Fransızlarla yapılan anlaşma, Türkiye sathında Milli Mücadeleyi kamçılarken,işgal kuvvetlerinde morel çöküntüsüne neden olmustur.
Milli Mücadele zaferle taçlandıktan sonra tekrar Adanaya gelen Atatürk;
"Bende bu vekayiin ilk hissi teşebbüsü bu memlekette, bu güzel Adana'da vücut bulmuştur" sözleri ile;
Adana'nin Milli Mücadeledeki rolüne ve zafere giden yolda azmin önemine vurgu yapmıştır.
5 Ocak Kuvayı Milliye'nin ilk siyasi zaferini sağlamıştır.
Tüm şehitlerimizin Ruhları şad mekanları cennet olsun.