SGK İşten Çıkış Kodu Nasıl Değiştirilir ?
İşveren tarafından işten çıkarılan veya kendisi işten çıkan işçiyle ilgili olarak işverenin 10 günlük süre içerisinde SGK’ya sigortalı işten ayrılış bildirgesi vermesi, bu bildirgenin 16 numaralı bölümüne de sigortalının işten ayrılış nedenini (kodunu) yazması gerekmektedir.
Sigortalının işten çıkarılma veya çıkma nedenine bağlı olarak SGK’ya bildirilecek işten çıkış kodları SGK İşten Çıkış Kodları sayfasında yer almaktadır.
Öte yandan, işten çıkan veya çıkarılan işçiyle ilgili olarak SGK’ya bildirilmiş olan işten çıkış kodu önemli olup, gerçeğe aykırı işten çıkış kodu bazı durumlarda işçinin büyük hak kaybına yol açmakta, örneğin işçi hak ettiği halde sırf işten çıkış kodunun uymaması nedeniyle işsizlik maaşı alamamaktadır, çünkü İŞKUR işsizlik maaşı için başvuran işçinin prim gün sayısı ve sigortalılık süresi şartları yanında SGK’ya bildirilmiş olan işten çıkış kodunun da uygun olup olmadığına bakmaktadır. (Bkz. En Basit Şekliyle İşsizlik Maaşı Alma Şartları) Benzer şekilde SGK’ya işten çıkış nedeni olarak bildirilen 29 kodu “işveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” yani yüz kızartıcı bir davranış nedeniyle fesih anlamına geldiğinden, bu kod çalışanın hizmet dökümünde bir leke olarak kalmaktadır. Özellikle pandemi nedeniyle getirilen ve halen devam eden fesih (işçi çıkarma) yasağında, işveren tarafından işçinin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih yasak kapsamına girmediğinden, son zamanlarda gerçeğe aykırı olarak işten çıkış nedeni kısmına 29 işten çıkış kodunu yazan işverenlerin sayısı da artmıştır.
SGK’ya Bildirilen İşten Çıkış Kodu Nasıl Düzeltilir ?
SGK’ya bildirilmiş olan işten çıkış kodunun gerçeğe aykırı olduğunu düşünen işçi işverenden düzeltilmesini talep edebilir. Sigortalı işten ayrılış bildirgesinin fesih (işten çıkış) tarihinden itibaren 10 gün içerisinde SGK’ya verilmesi gerektiğinden, SGK’ya verilen sigortalı işten ayrılış bildirgesinde yanlış / hatalı / gerçeğe aykırı işten çıkış kodunun yazılmış olması halinde, işten çıkış tarihi üzerinden 10 gün geçmemişse, e-bildirge sitemi üzerinden işveren rahatça düzeltme yapabilir, verdiği bildirgeyi iptal edil yeni bildirge de verebilir. (Bkz. Hatalı Verilen Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinin İptali) 10 günlük süre geçtikten sonra ise artık işverenin düzeltme yapması mümkün olmayıp, işyerinin bağlı olduğu Sosyal Güvenlik Merkezine / İl Müdürlüğüne başvurması gerekir. Öte yandan 2013/11 sayılı SGK Genelgesinde; işverenlerin işten ayrılış nedenine yönelik değişiklik taleplerinin, buna ilişkin belgelerle müracaat edilmesi halinde kabul edileceği belirtilmiştir.
İşçi İşten Çıkış Kodunun Düzeltilmesi İçin Kendisi SGK’ya Başvurabilir mi ?
SGK’ya bildirilmiş olan işten çıkış kodunun gerçeğe aykırı olduğunu düşünen işçi, kendisi değişiklik için SGK’ya başvursa bile, SGK işçinin değişiklik talebini kabul etmez. Çünkü konuya ilişkin olarak 2013/11 sayılı SGK Genelgesinde; “sigortalıların işten ayrılış nedenine yönelik talepleri işverenle birlikte müracaat etmişse değiştirilecek, bunun dışında sigortalı taleplerinde işten ayrılış nedeni ile ilgili herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır” açıklamasına yer verilmiştir. Dolayısıyla işten çıkış kodunun değiştirilmesini isteyen işçi, SGK’ya işverenle veya işvereni temsile yetkili biriyle başvurursa SGK ancak o zaman değişiklik talebini kabul eder.
İşveren Değişiklik Talebini Kabul Etmemişse İşçi Başka Hangi Yolları İzleyebilir ?
İşçi – işveren arasındaki uyuşmazlıklarda çok az istisna hariç, önce arabulucuya başvurulması gerekmektedir. Ancak işten çıkış kodunun düzeltilmesi talebi arabulucuya başvurulacak konular içerisinde yer almamaktadır. Buna rağmen işçi arabulucuya verdiği dilekçede işten çıkış kodunun düzeltilmesi talebini yazsa ve işveren de arabulucudaki görüşme aşamasında bunu kabul etse bile, bu değişiklik için yine işverenin SGK’ya değişikliğe gerekçe olan belgelerle başvurması gerekir. Örneğin, arabulucuda işveren SGK’ya bildirdiği fesih sebebinin doğru olmadığını, işçiye ihbar ve / veya kıdem tazminatı ödemeyi kabul ettiğini belirtmiş ve arabulucu tarafından düzenlenen son tutanakta bu husus belirtilmişse, buna istinaden işveren SGK’ya işten çıkış kodunun değiştirilmesi için başvurabilir.
Bunun dışında, işten çıkış kodunun değiştirilmesini talep ettiği halde işveren tarafından bu talebi kabul edilmeyen işçinin İş Mahkemesinde dava açması gerekir.
Sorun Sadece İşsizlik Maaşı Alamamak İse
İşveren tarafından gerçeğe aykırı işten çıkış kodu bildirilen, işverenden değiştirilmesini talep ettiği halde işten çıkış kodu değiştirilmeyen ve bu işten çıkış kodu nedeniyle işsizlik maaşı alamayan işçi, eğer elinde ihbar veya kıdem tazminatının ödendiğini gösterir bordro veya banka dekontu, arabulucu tutanağı, feshe ilişkin belgeler gibi somut belgeler varsa, bu belgelerle İŞKUR’a başvurması halinde İŞKUR başvuruyu değerlendirip, yine işsizlik maaşı ödemektedir. Dolayısıyla sorun sadece işsizlik maaşı alamamaksa, belirttiğimiz gibi elinde somut belgeler olan işçinin işten çıkış kodunun değiştirilmesi için SGK’ya başvurmasına da gerek yoktur, doğrudan İŞKUR’a başvurması yeterlidir.