DERS : SOSYAL BILGILER
SINIF : 4. SINIF
YAKLAŞIK SÜRE : 40+40
ÜNITE : ADIM ADIM TÜRKIYE
ÖÄžRENME ALANI : KÜLTÜR VE MIRAS
TEMEL BECERILER: Zaman ve Kronolojiyi algılama, değişim ve sürekliliği algılama, araştırma, iletişim, empati, yaratıcı düşünme, eleştirel düşünme, karar verme.
KAZANIMLAR : Milli Mücadelenin kazanılmasında ve Cumhuriyetin ilanında Atatürk'ün rolünü fark eder.
MATERYALLER : Çalışma kağıdı, Atatürk ve Milli Mücadele ile ilgili görsel ve yazılı kaynaklar.
KAYNAKLAR :
Sayın Öğretmen,
Bu etkinlik, ilgili kazanım ve 10-16 Kasım ATATÜRK Haftası ile ilişkilendirilerek tasarlanmıştır. Öğrenciler tarafından bir zaman şeridi oluşturmak suretiyle başlayan etkinlik, Öğrencilerimizde kitap okuma alışkanlığını geliştirmek, kitap okumayı özendirmek amaçlarını da kapsayan ve Atatürk'ün de çok kitap okuduğunu vurgulayan bir çalışma ile devam etmektedir. Etkinlikte ayrıca Atatürk tarafından yazılmış üç mektubun değerlendirilmesi ve başarılarının milletçe de takdirini ifade eden madalyaları mevcuttur.
Etkinlik yapılmadan önce, öğrencilerinize aşağıdaki ön çalışmaları yaptırmanız tavsiye edilir.
1. Atatürk ve Milli Mücadele ile ilgili, zaman şeridindeki olayları kapsayan resimler isteyebilirsiniz.
2. Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongrelerini araştırma ödevi olarak verebilirsiniz.
3.Türkiye Cumhuriyetinin ilk başbakanı ve ikinci cumhurbaşkanı kimdir? sorusuyla ilgili araştırma yapmalarını isteyebilirsiniz.
4. Atatürk'ün hayatına ilişkin zaman şeridi yaptırabilirsiniz.
5. Atatürk ile ilgili anılar ve şiirler bulmalarını isteyebilirsiniz.
Not: Sayın Öğretmenlerimiz, etkinlikte yer alan mektup, kitap listesi, madalyalar gibi materyallerden uygun gördükleri şekilde faydalanabilir, kendi materyallerini etkinliğe ekleyebilirler. Etkinliği çalışma kağıtlarını öğrencilere dağıtarak veya yansı ile tüm sınıf görecek şekilde yansıtarak yapabilirsiniz.
Mektuplar el yazısı ile yazılmıştır. El yazısı fontunu indirmek için œ http://ttkb.meb.gov.tr/ogretmen/modules.php?name=Downloads&d_op=getit&lid=221 œ adresinden faydalanabilirsiniz.
Iyi dersler diler, saygılarımızı sunarız.
MILLI MÜCADELE ve ATATÜRK
29 Ekim 1923 Cumhuriyetin ilan edildiği tarih.Her yıl okulunuzda kutlama törenleri yaptığınız gün.En son kutladığınız Cumhuriyet Bayramında neler yaptın? Hiç düşündün mü, Milli Mücadele nasıl kazanıldı? Cumhuriyet nasıl kuruldu?
2004-1923=.................yıl öncesine giderek œ Milli Mücadele ve Atatürk ü anlayalım, tanıyalım, sevelim.
1. Aşağıda Atatürk'ün doğum tarihi ile başlayan, Milli Mücadeleye hazırlık dönemini, Milli Mücadeleyi ve Cumhuriyetin ilanını kapsayan tarihler ve olaylar var. Karışık olarak verilmiş olay ve tarihleri, bir sonraki sayfadaki zaman şeridinde sıralar mısın? Bu şeride œkronolojiœ de denir.
Hatırla: Herkesin Bir Kimliği Var, œYaşamımdan Kesitler
Tarih ve Olaylar:
1881 Atatürk doğdu.
6 Ocak 1921 Birinci Inönü Zaferi
1905 Atatürk harp okulundan mezun oldu.
23 Ağustos 1921 Sakarya Meydan Muharebesi'nde Başkomutandı.
1914 Çanakkale Cephesi'nde Albay olarak görev aldı.
23 Mart 1921 Ikinci Inönü Zaferi
1922 Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nde başkomutandı.
19 Mayıs 1919 Atatürk Milli Mücadeleyi başlatmak amacıyla Samsun'a gitti.
22 Haziran 1919 Atatürk Amasya Genelgesi'ni yayınladı.
1 Kasım 1922 Saltanatın kaldırılması
23 Temmuz 1919 Atatürk Erzurum Kongresini topladı.
4 Eylül 1919 Atatürk Sivas Kongresini topladı.
29 Ekim 1923 Cumhuriyet ilan edildi.
28 Ocak 1921 Misak“ı Milli (Ulusal And) ilan edildi.
10 Kasım 1938 Atatürk öldü.
23 Nisan 1920 Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.
19 Eylül 1921 Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verildi.
27 Aralık 1919'da Halk Atatürk'ü Ankara'da karşıladı.
Mustafa Kemal Atatürk, zaman şeridine yerleştirdiğin olayların bazısında komutan, bazısında devlet adamı olarak görev yapmış, Amasya Genelgesini yayınlamış, Erzurum ve Sivas Kongrelerine başkanlık etmiştir.
Ancak şunu unutmamalısın, Atatürk Cumhuriyeti kurduktan sonra Türk milletinin mutlu yaşaması için birçok yenilik yapmıştır. Bu yenilikleri öğrendikçe zaman şeridine ekleyeceğiz.
2. Zaman şeridinin üstündeki kutuya, bu şeride verdiğin ismi yazar mısın? Nedenini açıklar mısın?
3. Birinci ve Ikinci Inönü Savaşları Eskişehir ilinin œInönü ilçesinde yapılmıştır. Bu savaşların komutanına başarılarından dolayı, Soyadı Kanunu ile œInönü soyadı verilmiştir. Bu kişinin ilk ismini öğrenir misin?
Araştır: Inönü, Cumhuriyetin ilanından sonra hangi görevlerde bulunmuştur?
4. Harita üzerinde, 19 Mayıs 1919 tarihinden başlayarak 27 Aralık 1919'a kadar Atatürk'ün gittiği yerleri sırasıyla gösterir misin?
Kütüphaneye Git: Atatürk, Amasya, Erzurum ve Sivas'ta neler yaptı?
Rapor Yaz: Araştırma sonucunda edindiğin bilgileri düzenleyerek ve ilgili resimleri yapıştırarak çizgisiz dosya kağıdına yaz.
5. Aşağıda Atatürk'ün yaşamı boyunca okuduğu kitaplardan bazılarının isimleri var. Bu listenin yanına sen de okuduğun kitapların listesini yazar mısın? Yeni kitaplar okudukça listene eklemeyi unutma.
Ahmet Vefik Paşa : Lehçe-i Osmani
Mehmet Salahi : Kamus-u Osmani
Avram Galanti : Türkçede Arabi ve Latin Harfleri ve Imla Meselesi
Mehmet Ali : Tahsil-i Lisan-ı Alman
Nüzhet : Kendi Kendine Almanca
Ahmet Cevat : Türkçe sarf ve nahif
Kazım Nami : Türkçe Oku, Türkçe Yaz
Mithat Sadullah : Latin Harflerinin Türkçe'ye Tatbiki
Ibn Emin Mahmut Esat : Tarih-i Din-i Islam
Osman Bin Süleyman : Kamus
Lütfullah Ahmet : Hayat-ı Hazret-i Muhammet
Abdunnaim Bin Hasan : Ceridetül Evail ve Hamidetül Evahir
Ahmet Halit : Islam Büyükleri
Abdurrahmanil Cami : Tercüme-i Nefhatül Insan
Mehmet Cemil : Hukuku Düvel
Katip Çelebi : Cihannuma
Feridun Bey : Feridun Bey Münşeatı
Mehmet Bin Sait : Kitabü'l Tabakatü'l-Kebir
Şemseddin Sami : Kamusu Alam (6 cilt)
Şemseddin Sami : Kamusu Okyanus
H.Z. Ülken : Aristo Metafizik
Süheyl Ünver : Ibn-i Sina
Ahmet Rifat : Lügat-ı Tarihiye ve Osmaniye
M.Fuat : Amerika'da Tükler ve Gördüklerim
Rıza Tevfik : Kamus-u Felsefe
Cemal Paşa : Hatırat (1913 - 1922)
Mehmet Cemil : Sulhta ve Harpte Hukuku Düvel
Evliya Çelebi : Seyyahatname
Suphi : Tekmiletül'l-iber
Lütfi Simavi : Devr-i Inkılap
Mustafa Necip : Selimname
Osmanzade Taib : Hakikatü'l Vüzera
Ahmet Saip : Vaka-i Sultan Aziz
Ahmet Hilmi : Tarih-i Islam
Mazhar Fevzi : Hayr-i Sahil
Ziya Paşa : Endülüs Tarihi
Resulzade Mehmet Emin : Azerbaycan Cumhuriyeti
Ali Reşat : Tarih-i Osmaniye
Ali Reşat : Kurun-u Cedide Tarihi
Sebahattin : Ittihat ve Terakki Cemiyetine Açık Mektuplar
Mahmut Esat : Tarih-i Dini Islam
Ahmet Mithat : Inkılap
Ahmet Cevdet : Kısas-ı Enbiya ve Tevarih-i Hulefa
Mustafa Efendi : Tarih-i Selanik
M. Şemsettin : Islam Tarihi
Ahmet Rasim : Osmanlı Tarihi
Necip Asım : Türk Tarihi
Mustafa Nuri Paşa : Netayic-ül Vukuat
Mehmet Zihni : Neşahir-ün Nisa
Mehmet Şemsettin : Mufassal Türk Tarihi
Ziya Gökalp : Türk Medeniyeti Tarihi
Arkadaşlarınla Tartış: Çok kitap okumak insan yaşamına neler katar? Atatürk'ün başarılarında çok çeşitli kitaplar okumasının etkisi nedir?
6. Atatürk, Milli Mücadele sırasında, Erzurum Valiliğine (1919), askerlere (1921), annesi Zübeyde Hanım'a (1920) hitaben yazdığı mektuplarda, Türk askerine ve Türk Milletine karşı duygu ve düşüncelerinden, Milli Mücadeleye olan inancından bahsetmektedir.Aşağıda yer alan mektuplarda bu bilgileri yorumlayalım.
ERZURUM VILAYETI ALIYESINE
(YÜCE ERZURUM VALILIÄžINE)
9 Temmuz 1919 - Erzurum
Mübarek vatan ve milleti parçalanmak tehlikesinden kurtarmak, Yunan ve Ermeni isteklerine kurban etmemek için açılan milli savaşmalar uğrunda milletle beraber serbest surette çalışmağa askeri ve resmi sıfatım artık engel olmaya başladı. Bu gaye-i mukaddese (kutsal amaç) için milletle beraber sonsuza kadar çalışmağa mukaddesatım (kutsal şeylerim) adına söz vermiş olduğum cihetle, pek aşıkı bulunduğum yüce askerlik mesleğine bugün veda ve istifa ettim. Bundan sonra milli ve kutsal gayemiz için her türlü fedakarlıkla çalışmak üzere sine-i millette (milletin bağrında) bir ferd-i mücahit (savaşçı kişi) suretiyle bulunmakta olduğumu tamimen (bildirerek) arz ve ilam eylerim.
M. KEMAL
Soru : 1. Atatürk, Milli Mücadele için hangi mesleğinden istifa ediyor?
2. Atatürk'ün istifa etmekteki nedeni nedir?
NEFERLERE
Kurtuluş için yaptığımız bu savaştan çok daha evvel sizi başka muharebe meydanlarında da tanımış idim. Dünyanın hiçbir ordusunda yüreği seninkinden daha temiz, daha sağlam bir askere rast gelinmemiştir. Her zaferin mayası sendedir. Kanaatinle, imanınla, itaatinle hiçbir korkunun yıldıramadığı demir gibi pak kalbinle düşmanı nihayet alt eden büyük gayretin için minnet ve şükranımı söylemeyi nefsime en aziz bir borç bildim. Sizin gibi kumandanları, zabitleri, neferleri olan millete, yad elleri altında köle olmak mümkün değildir. Bu defa Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin hakkımda yeni bir rütbe ve Gazi unvanıyla tecelli eden iltifat ve teveccühü, doğrudan doğruya size racidir. Milletin verdiği bu rütbe ile yükselen ordu, en şerefli, en ulu bir gaza ile mümtaz olan gene ordudur. Sizin kahramanlığınızla, sizin gösterdiğiniz nihayetsiz kahramanlıklar bu unvanı ve rütbeyi ancak size izafe ederek, bütün askerlik hayatımın en büyük sermaye-i iftiharı olarak taşıyacağım. Cenabı Hak giriştiğimiz kurtuluş mücadelesinde şerefli silah arkadaşlarıma kendilerinin temyiz eden asaletin, civanmertliğin, kahramanlığın hakkı olan kati halası nasip etsin.
Başkumandan Mustafa Kemal
20 Eylül 1921
Mektuptaki bilinmeyen kelimeler, mektuptaki anlamıyla şöyledir:
Tecelli : meydana gelen izafe ederek : yükleyerek, vererek
Iltifat : övgü sermaye-i iftiharı : övünç kaynağı
Teveccüh : ilgi temyiz : ayrıcalık verilen
Gaza : savaş halas : Kurtuluş
Mümtaz : seçkin
Muzafferiyet: zafer
Delalet : gösteren
Soru: 1. Atatürk'e göre Türk askerinin özellikleri nelerdir?
2. œYad ellerde köle olmak ne demektir?
3. Atatürk'e göre Türk milletinin kurtuluşunda Türk milletinin özellikleri nasıl etkili olmuştur?
Muhterem Valideciğim,
Istanbul'dan ayrılışımdan beri sizlere ancak birkaç telgraftan başka bir şey yazamadım. Bu sebeple büyük merak içinde kaldığınızı tahmin ediyorum. Bilhassa, hakkımda ötekinden berikinden ve gerek gazetelerden işittiğiniz tamam olmayan haberler şüphesiz merakınızı artırmıştır. Şimdi vereceğim bilgilerle tatmin olacağınız için endişe duyacak hiçbir şey yoktur.
Biliyorsunuz ki Istanbul'da iken yabancı devletler, devleti ve ulusu fevkalade sıkıştırmakta ve millete hizmet edebilecek ne kadar adamımız varsa hepsini hapis ve tevkifle, bir kısmını da Malta'ya sürerek herkesi sıkıntıya sokmakta pek ileri gidiyorlardı. Bana nasılsa ilişmemişlerdi. Fakat 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a ayak basar basmaz Ingilizler benden şüphelendiler, Hükümete benim gidiş nedenimi sordular.
Nihayet Istanbul'a çağırılmamı istediler, bunda ısrar ettiler. Hükümette beni kandırarak Istanbul'a gelmemi ve Ingilizlere teslim olmamı sağlamak istedi. Bunun derhal farkına vardım. Tabiatıyla kendi ayağımla gidip esir olmam doğru değildi. Padişahımıza gerçek durumu yazdım ve gelemeyeceğimi bildirdim. Zatı şahanede önce uygun buldu. Fakat daha sonra Ingilizlerin baskısı artmıştı. Sonunda O'da Istanbul'a dönmemi emretti.
Bu suretle artık resmi görevimde kalmaya imkan görmediğim gibi askerliğimi sürdürdükçe de Ingilizlerin ve hükümetin hakkımdaki ısrarına karşı duyulamayacaktı. Bir taraftan da bütün Anadolu halkı, tüm ulus, hakkımda büyük bir sevgi ve güven gösterdi, "seni bırakmayız" dediler. Gerçekte vatan ve milletimizi kurtarabilmek için tek çare, askerliği bırakıp serbest olarak milletin başına geçmek ve milleti tek vücut bir hale getirmekle doğacak kudret ve ulusal gücü kullanmaktan başka çare yoktu. Bende öyle yaptım. Elhamdülillah başarılı oluyorum. Pek yakında elle tutulur sonucu bütün dünya görecektir. Ben bu suretle hareket edince Ingilizler derhal yalvarmaya başladı. Ve beni kazanmaya çalıştı. Ve bütün suçu bizim hükümete attılar. Gerçekten hükümette benimle uğraşmak istedi. Fakat gücü buna yetmedi ve yetemez.
Daha bir zaman bu şekilde Anadolu içinde çalışmakla her şey hallolacaktır. Yakında Millet Meclisi toplanacak ve meşru bir hükümet iktidara gelecektir. Bende ihtimal o zaman Istanbul'a geleceğim. Sıhhat ve afiyetteyim, katiyen hiç merak etmeyiniz.
Salih Bey (Salih Fansa) Fuat Beyden alacağını aldı mı? Bunu bilgi almak bakımından soruyorum. Yoksa her ne olursa olsun, elhamdülillah hiç önemi yoktur. Siz müsterih olunuz ve bir sıkıntınız olursa derhal bana bildiriniz.
Bu mektubu getirecek olan "...." size benim hakkımda istediğiniz kadar bilgi verecektir. Kendisiyle bana bazı elbiselerimi gönderiniz.
Hemşiremin sıhhati nasıldır. Eve herhangi bir taraftan saldırıda bulunuldu mu? Hala orada mısınız? Çocuklar ne yapıyor, büyüdüler mi?
................
Ben, birkaç güne kadar bir kongre için Sivas'a gideceğim. Tekrar Erzurum'a döneceğim. Tekrar ediyorum: Her işittiğinize önem vermeyiniz. Pekala bilirsiniz ki ben, yaptığımı bilirim. Netice görmeseydim başlamazdım.
Saygı ile ellerinizden, hemşiremin gözlerinden öperim.
M. Kemal
1 Ağustos 1920
Mektupta seni en çok etkileyen cümle veya durum hakkında bir paragraf yazar mısın?
Atatürk'ün annesi bu mektubu okuduktan sonra neler hissetmiş olabilir?
7. Aşağıda Atatürk'e verilmiş bazı madalyaların resimleri ve bilgileri var. Sence bu madalyalar neden verilmiş olabilir? Düşüncelerini arkadaşlarınla paylaşır mısın? Sen de madalya almak ister misin? Sen hangi başarılardan dolayı madalya almak isterdin?
ALTIN LIYAKAT MADALYASI
Atatürk'e 17 Ocak 1916'da padişah V. Mehmet Reşat tarafından verilmiştir. Altın Liyakat Madalyasının ön yüzünde; padişahın tuğrasıyla saltanat arması, arka yüzünde Osmanlıca olarak "Liyakat Madalyası sadakat ve şecaat ibraz edenlere mahsustur" yazısı ve 1308 (1891) tarihi vardır.
GÜMÜŞ LIYAKAT MADALYASI
Atatürk'e Anafartalar Grup Komutanı iken (Çanakkale) 1 Eylül 1915'te padişah V. Mehmet Reşat tarafından verilmiş Gümüş Liyakat Madalyasının arka yüzünde "Liyakat Madalyası, sadakat ve şecaat ibraz edenlere mahsustur yazısı ve 1308 (1891) tarihi yazılıdır.
GÜMÜŞ IMTIYAZ MADALYASI
Atatürk'e 30 Nisan 1915'te padişah V. Mehmet Reşat tarafından 19 ncu Tümen Komutanıyken( Çanakkale) verilen Gümüş Imtiyaz Madalyasıdır. Arka tarafında "Devlet-i Aliyye-i Osmaniye uğrunda fevkalade sadakat ve secaat ibraz edenlere mahsus madalyadır" yazısı vardır.
HARP MADALYASI
Bu madalya Atatürk'e 11 mayıs 1918 de Padişah VI. Mehmet (Vahdettin) tarafından verilmiştir.
KILIÇLI MECIDI NIŞANI
Atatürk'ün üstün başarıları nedeniyle 16 Aralık 1917 tarihinde verilmiştir. Ortasında padişahın tuğrası yer almakta, etrafında kırmızı mineli fon üzerinde altın ile yazılmış œGayret, Hamiyet, Sadakat" sözleri bulunmaktadır.
MUHAREBE ALTIN IMTIYAZ MADALYASI
Muharebe Altın Imtiyaz Madalyası, 23 Eylül 1917'de padişah V. Mehmet Reşat tarafından Atatürk'e verilmiştir. Arka tarafında ise "Devlet-i Aliyye-i Osmaniye uğrunda fevkalade sadakat ve secaat ibraz edenlere mahsus madalyadır" yazılıdır.
ISTIKLAL MADALYASI
Istiklal Madalyası oval biçimli olup kırmızı, yeşil renkli kurdelesi vardır. Pirinçten olan madalya T.B.M.M. tarafından 21 Kasım 1923 tarihinde Atatürk'e verilmiştir. Ön yüzünde üstte Ankara şehrinin, ortada T.B.M.M. binasının silüeti bulunmakta bunun arkasında zafer ve barışa işaret eden güneş ışınları görünmektedir. Meclis'in sağında 23 Nisan, solunda ise 1336 (1920) tarihi yazılıdır. Meclis'in altında bulunan dünya haritası bilgiyi, orak ve tırpanlar tarıma önem verileceğini, iki taraftaki meşe dalları da barışı anlatır. En altta kağnısıyla köylü kadını tasviri yer almaktadır. Arka yüzünde ayyıldızla çevrilmiş olarak Misakı Milli sınırlarını gösteren Türkiye haritası ve en altta madalyanın yapılış yılı olan 1 Teşrinisani (Ekim) 1338 (1922) tarihi yazılıdır.
Ayrıca Bakınız
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Testi ve Cevapları 13. Bölüm
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Testi ve Cevapları 12. Bölüm
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Testi ve Cevapları 11. Bölüm
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Etkinlikleri Oyun Parkı Istiyoruz
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Nasreddin Hoca ile Birlikte
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Bir Gezi Yapalım Etkinliği
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Sözlük Çalışması
- 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Kütüphaneye Gidiyoruz
Atatürk Resimleri (105)
Türk Bayrakları (35)