Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 14 ilin belediye başkan adayını açıkladığı toplantıda seçim kampanyalarında cadde ve sokakların bayrak ve afişlerle donatılmasıyla ilgili olarak, “Günümüzde buna ihtiyaç yok. Bunu ilkel buluyoruz. Gürültü ve görüntü kirliliği oluşturan propaganda yöntemlerini tamamen terk ediyoruz” dedi. Erdoğan, geçtiğimiz Eylül ayı içerisinde yaptığı bir açıklamada da 31 Mart 2019’da yapılacak yerel seçimler yaklaşırken, Ak Parti’nin seçime yönelik çalışmalarına ve strateji ekibinin toplantılara başladığını söylemişti. Seçimler yaklaştıkça, ekibinin daha sıklıkla toplanacağını belirten Erdoğan, dijital yöntemlere ve yüz yüze iletişime ağırlık verileceğini belirtmişti.
SEÇMENE DOKUNMADAN KAZANMAK İMKANSIZ
Aslında ciddi bir çevre kirliliğine yol açan bütün bu bayrak ve benzeri afişlerin, seçimlerde seçmenin oy verme davranışına ciddi bir etkisi olmadığını söylemek mümkün. Yapılan tüm araştırmalar, siyasal kampanyalarda en etkili yöntemin yüz yüze iletişim olduğunu doğruluyor. Ardından seçmen tarafından beğenilen, sözüne güvenilen gazetecilerin televizyon programları ve köşe yazıları geliyor. Henüz dijital yöntemler, Batı ülkelerindeki kadar seçmen davranışını etkilemiyor Türkiye’de. İlk günden bu yana kamuoyu araştırmalarına dayanarak seçim stratejilerini kuran Erdoğan, aslında önemli bir gerçeğe de dikkat çekiyor: Seçmene dokunmadan, onunla doğrudan iletişim kurmadan seçim kazanmak imkansız.
Siyasal ikna sürecinin en önemli bölümlerinden biri de seçmen davranışlarını anlayarak buna göre strateji geliştirmek, seçmenin siyasal davranışını etkileyecek, değiştirecek bir yolculuk kurgulamaktır. Seçmenin yıllardan bu yana gelen, hatta kemikleşmiş davranışını değiştirmek, zorlu bir süreçtir. Ak Parti, Refah Partisi ve Fazilet Partisi deneyiminin de gücünü arkasına alarak ilk günden bu yana büyük şehirlerin çeperlerinde, orta Anadolu’nun geleneksel muhafazakar şehirlerinde örgütlenme ağları oluşturdu. İktidar süreci boyunca toplumsal destek oluşturabilmesinin arkasında yatan en güçlü neden budur.
Erdoğan’ın RP adayı olarak 1989’da katıldığı Beyoğlu Belediye Başkanlığı seçiminden bu yana sürdürdüğü seçim stratejisinin temel ilkesi, “insanın yüreğine dokunmak.” Bu nedenle de, insanın yüreğine giden yoldaki formülü “çalınmadık kapı, girilmedik sokak, sıkılmamış el ve bakılmamış göz bırakmamak” olarak tanımlıyor. 1994’te RP’nin ve 2002’de Ak Parti’nin elde ettiği seçim başarısının arkasında medya desteği değil siyasi kadroların en tepedeki isimden en alt kademedeki isme kadar mahallelerde gerçekleştirdiği yüz yüze iletişim çabası var. Kendi seçmen kitlesiyle sıkı bir iletişim kuran Erdoğan, diğer yandan ulaşmakta zorluk çektiği gençlere de dijital yöntemlerle ulaşabileceğinin farkında. Büyük bir ihtimalle, önümüzdeki günlerde partisinin çevrimiçi ve çevrimdışı dünyada seçmenle doğrudan iletişim kuracağı yöntemlere ağırlık vermesini sağlayacak.
Erdoğan’ın eski yöntem olarak gördüğü bayrak ve afiş kampanyalarına karşı çıkmasının ardında önemli bir başka neden de olabilir. Bilindiği gibi, Emine Erdoğan’ın himayesinde, kısa bir süre önce Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından “Sıfır Atık” Projesi başlatmıştı. Emine Hanım’ın bu projeye son derece önem verdiğini yakın kaynaklar doğruluyor. Hatta bu çerçevede yapılan bir toplantıya, iş, sanat, siyaset, medya, akademi ve spor dünyasından kadınları davet etmiş, toplantının açılış konuşmasına Nazım Hikmet’in “Yaşamak! Bir ağaç gibi tek ve hür! Ve bir orman gibi kardeşçesine,” sözleriyle başlamıştı. Öte yandan, kamuoyu araştırmalarında, Ak Parti seçmeninin çevreyle ilgili konular nedeniyle hoşnut olmadığı görülüyor. Geçtiğimiz seçimlerde Millet Bahçeleri vaadinin bu hoşnutsuzluğa cevap olarak ortaya çıkışını da söyleyebiliriz.
Erdoğan, ilk günden bu yana rakiplerinin iletişim dilini belirliyor. Elbette bunu da danışmanları sayesinde yapıyor. Aslında iletişim dili ve seçim kampanyalarında kullandığı yöntemler Türkiye için yeni olabilir ancak dünyanın birçok ülkesinde yıllardır kullanılıyor. Erdoğan, rakiplerinin aksine siyasal kampanyanın ve seçmen davranışına olan etkisinin farkında, hiç bir başarının tesadüfen olmadığını, ne söylediğini çok iyi biliyor. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de seçmen gençleşiyor ve zamanın ruhunu yakalayabilmek için, siyasal kampanyaları daha ilginç, heyecanlı bir hale getirmek gerektiğini anlıyor. Ancak “ufak” bir düzelteme yapmak durumundayım, sanırım danışmanları kendisini bir konuda yanlış bilgilendiriyorlar: “Propaganda” kelimesi, siyasal iletişim jargonunda uzun yıllardır kullanılmıyor zira kelimenin “kötü” bir şeyi hatırlattığı konusunda tüm siyasal iletişimciler hemfikir.