Dolandırıcılık suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 157. maddesinde düzenlenmektedir. Bu hükme göre, dolandırıcılık suçunun ortaya çıkabilmesi için failin hileli davranışlarla müştekiyi aldatması, aldatma sonucunda müştekinin bir zarara uğraması ve failin bu eylemden bir yarar sağlaması gerekmektedir. Bu tanımdaki aldatma eyleminin gerçekleştiği ortam değişkenlik gösterebilir. Dolandırıcılık suçunun cezası bir seneden beş seneye kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’a göre Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına girmeyen suçlar Asliye Ceza Mahkemesi önünde yargılanır. Dolandırıcılık da bu suçlardan bir tanesidir.
Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158)
Dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık ile sıkça karıştırılmaktadır. Nitelikli dolandırıcılık TCK m. 158’de düzenlenmiştir ve bu maddenin ilk fıkrasının on iki bendinde sayılan durumlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde artık nitelikli dolandırıcılıktan bahsedilecektir. Örneğin internet üzerinden iletişim kurduğunuz bir kişi kurmuş olduğu sitedeki hileli düzen ile banka veya kredi kartınızdan bir miktar parayı kendi hesabına almışsa veya sizi arayarak telefonda kendisini hakim, savcı veya polis olarak tanıtmışsa artık nitelikli dolandırıcılık suçu söz konusu olacaktır. Burada uygulanan ise üç seneden on seneye kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır ancak nitelikli dolandırıcılık hâllerinden bazılarında hapis cezasının alt sınırının dört seneden, adli para cezasının miktarının ise suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmayacağı unutulmamalıdır. Yukarıda da bahsedilen 5235 sayılı kanunun 12. Maddesine göre nitelikli dolandırıcılıkta ağır ceza mahkemeleri görevlidir.
Web Siteleri, Sosyal Medya veya Forumlar Üzerinden Yapılan Dolandırıcılık, Nitelikli Sayılır Mı?
Bilişim sistemlerini kullanmak suretiyle yapılan dolandırıcılık eylemi, TCK 158/1-f maddesinde yazılı hal ile uyumlu olacağından, nitelikli dolandırıcılık olarak kabul edilmiştir. Örneğin bir kişinin instagram, facebook, forum siteleri vb. gibi araçlar üzerinden hileli davranışlar sergilenmek suretiyle aldatılması, bu eylem neticesinde para, kontör veya buna benzer şeyler üzerinde haksız menfaat sağlaması nitelikli dolandırıcılık suçunu teşkil etmektedir.
Hesapların Çalınması, Bilgilerin Değiştirilmesi Gibi Suçlar, Dolandırıcılık Suçunun Unsurlarını Oluşturur Mu?
Instagram, facebook gibi hesapların ele geçirilmesi ve buna benzer eylemler TCK 243, 244 ve 245. maddelerinde tanımlı Bilişim Sistemine Girme, Sistemi Engelleme Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme, Banka ve Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması ve Yasak Cihaz veya Programlar suçlarını oluşturmakta olup, dolandırıcılık suçu ile karıştırılmamalıdır.
Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım?
Yukarıda açıklanan dolandırıcılık hâllerinden bir tanesi başa geldiyse, Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Kolluk kuvvetleri de cumhuriyet savcısına yardımcı olmakla yükümlü oldukları için bu suç duyurusunun Emniyet Müdürlüğüne veya Jandarma Karakol Komutanlığına yapılması da mümkündür. Bu suç duyurusu, ilgili makama sözlü olarak müracaat edilerek yapılabilir, zira ilgili makamca bu başvuru kayda alınacak ve yazılı hâle geçirilecektir. Savcılığa başvurulurken detaylı bir dilekçe ile müracaat edilmesi halinde, bilgilerin sisteme işlenmesi ve hazırlık süreci ile birlikte sonrasında yapılacak soruşturmaya ilişkin işlemleri hızlandırabilir.
Savcılık ve Kolluk Kuvvetinden Başka Bir Yere Müracaat Edilebilir Mi?
Tüketiciye yönelik internet dolandırıcılığı söz konusu olduğunda, yapılacak suç duyurusunun yanında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun E-devlet platformu ile beraber çalışan Tüketici Online Şikâyet Bildirimi ile ilgili dolandırıcılığın yaratmış olduğu mağduriyet dile getirilebilir. Yine internet dolandırıcılığına maruz kalınması durumunda olası diğer zararların önüne geçilmesi için ne yapılması gerektiğine ilişkin bir bilgilendirme sayfası da mevcuttur. Ancak savcılığa müracaat etmek ilk aşamada yeterli olacaktır. Şikayet nedir, nasıl şikayetçi olunur, buna ilişkin tüm detayları da web sitemizde bulabilirsiniz.
Şüpheli Tespit Edildi, Ceza Aldı, Devlet Benim Maddi ve Manevi Zararımı Tazmin Eder Mi?
Unutulmaması gereken en önemli husus, kolluk kuvveti veya savcılığa başvurulduktan sonra yürütülecek soruşturma sonucunda tespit edilecek şüpheliye verilecek olan ceza, suçtan zarar görenin maddi veya manevi zararının tazmini ile ilgili değildir. Şüphelinin açık kimlik bilgileri tespit edilip yargılama yapıldıktan ve şüpheli atılı suçtan kesin hüküm giydikten sonra, mağdur kişinin hukuk mahkemelerine maddi ve manevi zararlarının bu şahıstan tazmini için müracaat etmesi ve dava açması gerekmektedir.
Delillerin Saklanması Mağdurun Lehine
Devletin kurumları ve kolluk kuvvetleri, siber suçlar ve bu suçların soruşturulması ve kovuşturulması yöntemleri hakkında gün geçtikçe tecrübeli hâle gelmektedirler. Öte yandan, kolluk kuvvetleri siber suçlarla mücadelede mağdurların da yardımına ihtiyaç duymaktadır. Bu kapsamda, siber suçun ihbar edildiği anda, şikâyete ilişkin en ufak bir delil olayın aydınlatılmasını sağlayabilir. Dolayısıyla, gerekli kanıtlar güvenli bir ortamda saklanmalıdır.
Bir önceki yazımız olan Şikayet Nedir, Nasıl Şikayetçi Olunur, Nereye Başvurulur? başlıklı makalemizde avukat dilekçe, cimer ve Emniyet Müdürlüğü hakkında bilgiler verilmektedir.