"Suç bende değil, her neredeysem ne giydiysem suç bende değil: Tecavüzcü sensin"
Bu cümle cinsel şiddet ve cinsiyetçilikle karşı karşıya kalan kadınların seslerini tüm dünyaya duyurmasını sağlayan bir marşın ilk kuplesi.
Şarkının İspanyolca ismi “Un Violador En Tu Camino” (Peşindeki tecavüzcü) protesto düzenleyen yüzlerce Şilili feminist kadın tarafından bestelendi ve yorumlandı.
Fakat marş Şili ile sınırlı kalmayarak hızla dünyanın dört bir yanında kendine has bir dans eşliğinde yayıldı ve yüzlerce internet kullanıcısı performanslarını sosyal medya platformlarında paylaşarak kadınların bu çığlığından dünyanın haberdar olmasını sağladı.
'Tecavüzcü Sensin' gösterileri Türkiye’de
Kadın Meclisleri'nin çağrısıyla, Türkiye'den kadınlar da pazar günü İstanbul Kadıköy İskelesi'nde bir araya gelerek gösteri düzenledi. Yüzlerce kadın, eylemde Şili'de ve dünyanın diğer yerlerindeki örneklerinde olduğu gibi "Suç bende değil her nerdeysem, ne giydiysem suç bende değil" marşı eşliğinde dans etti.
Türkçe performansın ardından polis başka bir dilde devam edilemeyeceğini duyurdu. Ancak kadınlar İspanyolca sözlerle de dans etmeye başlayınca polis müdahalesi gecikmedi. Polisin gaz kullanarak müdahale ettiği kadınlar, "Kadınları değil katilleri durdurun!" sloganları attı. Yapılmak istenen göz altılara ise eylem için toplanan kadınlar direndi. Kadıköy sokaklarına doğru sloganlarla yürüyüşe geçen kadınlara çevre sakinleri de destek verdi.
Gösteriler sırasında yedi kadın gözaltına alındı ve adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
'Peşindeki tecavüzcü' nasıl doğdu?
Las Tesis hareketine üye feminist kadınlar tarafından bestelenen marş, ilk defa 20 Kasım'da başkent Santiago'ya 120 kilometre mesafedeki Valparaiso şehrindeki bir protestoda yorumlandı.
Birkaç gün sonra ise Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'nde Şili Yüksek Mahkemesi'nin önünde toplanan kadın grupları şarkıyı tekrar sahneledi.
Sıra sıra dizilen parti kıyafetleri giymiş, gözleri bağlı protestocular parmaklarını “polislere, hakimlere, devlete, cumhurbaşkanına” dikerek şarkılarını ataerkil yapıdan dolayı şiddete maruz kalışı anlatan güçlü bir 'savaş ilahisi' olarak haykırdı.
Bu protestonun yankıları sadece iki haftada tüm dünyada işitilmeye başladı. Benzer protestolar Meksika, Kosta Rika, Kolombiya ve Arjantin'de değil, Kanada, Avustralya ve Fransa, Almanya ve İspanya gibi Avrupa ülkelerinde de yapıldı. Türkiye'de de Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, 8 Kasım günü Ankara'da kadın cinayetlerini durdurmak için dans performansı gerçekleştirdi.
Sözler, şarkının daha kapsayıcı ve mesajının daha da yayılması için İspanyolca işaret diline bile çevrildi.
Marşın Amerika kıtasındaki yansımaları
Kadınlara karşı şiddete karşı Meksikalı kadınlar da 29 kasım'da harekete geçti. Başkent Mexico City'de şovenizm ve kadın cinayetlerine karşı protesto gösterileri düzenlendi. 7 Aralık'ta kadınlar yeniden sokaklardaydı. Sebep Mexico City Futbol Kulübü'nün 17 yaş altı oyuncularının soyunma odasında marş ile dalga geçmesi ve çekilen videoyu sosyal ağlardan yaymalarıydı.
Soyunma odasındaki tişörtsüz genç futbolcuları gösteren videoda marşın koreografisini 'alaycı' bir dille sergileniyordu.
Görüntüleri kendilerine yapılmış bir saygısızlık olarak kabul eden protestocular futbol kulübünden özür dilemesini istedi. Kulüp de konu hakkında soruşturma başlatıldığını ve genç oyuncular hakkında disiplin cezalarının verileceğini belirtti.
'Kadına şiddet tüm dünyanın kanayan yarası'
Amerika kıtasında yaşanan kadın cinayetlerine bir cevap olarak katlanarak artan bu protestolar orta ve güney Amerika'daki yüksek kadın cinayeti sayısını da dikkat çekmeyi umuyor.
Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Ekonomik Komisyonu'nun (ECLAC) Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Gözlemevi'nin (ECO) 2018 verilerine göre, 25 Latin Amerika ve Karayip ülkesinde cinsiyete dayalı nedenlerden dolayı en az 3 bin 529 kadın öldürüldü.
ECLAC'ın raporunda en yüksek kadın cinayet oranlarına sahip 5 ülkeden dördü Orta Amerika ülkeleri olan El Salvador, Honduras, Guatemala ve Dominik Cumhuriyeti.
ECLAC'ın rakamlarının bölgede bulunan ataerkil, ayrımcı ve şiddet içeren kültürel kalıpların derinliğini gösterdiğini vurgulayan Birleşmiş Milletler yetkilileri, "Bölgedeki milyonlarca kadın, ihlal edilen çok basit bir şeyi öne sürmek ve talep etmek için sokaklara döküldü: Şiddet içermeyen bir hayatı yaşama hakkını.”
Dünya genelinde kadınların yüzde 35'i şiddete maruz kaldı
Birleşmiş Milletler’e (BM) göre dünya çapında kadınların yüzde 35’i hayatında en az 1 kez şiddete maruz kaldı.
Bu veriler konu hakkında çözümün henüz bulunamadığını doğruluyor. Örgüt’e göre 2017'de öldürülen 87 bin kadının faillerini yüzde 58 erkek arkadaşlar veya aile üyeleri oluşturuyor.
15-50 yaş aralığındaki her 5 kadın ve kız çocuğundan biri ise yakınları tarafından fiziksel ve cinsel şiddete maruz kalıyor.
Türkiye’de ise resmi rakamlara göre sadece 2019’un kasım ayına kadar işlenen kadın cinayeti sayısı 299 olarak açıklansa da kadın platformlarına göre bu sayı 369.
- Video: Avrupa kadına yönelik şiddete karşı ne yapıyor? Euronews gazetecileri anlatıyor