Kısa çalışma sürecinde kıdem tazminatlarının durumu
Pandemi sebebiyle Kısa Çalışa Ödeneğinden faydalanma şartları esnetilsi. Yasada üç ay ile sınırlandırılan süre, birer aylık süre ile iki defa uzatıldı. Bu zamana kadar; nisanda 3 milyon 243 bin, mayısta 3 milyon 282 bin, haziranda 2milyon 486 bin, temmuz ayında ise 1 milyon 710 bini kişi kısa çalışma ödeneğinden faydalanmıştır. Ağustos ayı verileri eylül ayı içerisinde açıklanacaktır. Bu zamana kadar toplamda 10 milyon 722 bin kişi KÇÖ' den faydalanmıştır. Geçmiş yıllarda 2008 ve 2018-2019 yılları arasında KÇÖ' nün uygulandığını görüyoruz.
İşçi çalıştığı süre içerisinde, çalıştığı her yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden kıdem tazminatı almaya hak kazanır. KÇÖ döneminde ise, işçi çalıştırılmadığı için işveren ücret ödememektedir. İş sözleşmeleri geçici olarak askıya alınmıştır. Tabi bu durum iş yerinden iş yerine farklılık gösterebilmejtedir.
Pandemi döneminde 10 milyondan fazla kişi KÇÖ' ödemesi gerçekleştirilmiş, kişi sayısı bakımından 3.5 milyon kişi faydalandırılmıştır. Bazı sektörler ve işçiler için bu durum daha da uzayacağı gözükmektedir. Çalışanlar KÇÖ içinde ki süreleri için tazminat alıp alamayacaklar merak konusudur.
Yargıtay bu konu hakkında (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Esas No: 2010/50993 karar no: 2011/27305) de 5 ay 27 gün KÇÖ'den faydalanan bir işçi işten çıkartılınca, kısa alışma ödeneği dönemenin eksik yatırıldığı gerekçesiyle dava açıyor. Açılan davada yerel mahkeme 5 ay 27 günlük kısa çalışma süresinin dikkate alınarak tazminatın ödenmesine karar veriyor. Kararı bölge mahkemesi de onaylayarak karar kesinleşmiş oluyor.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Adalet Bakanlığının talebi üzerine, yasa yararına
kararın bozulması için başvuruda bulundu. Kıdem tazminatı hesaplamaları da kısa çalışma döneminin eklenip eklenmeyeceğine yasada açıkca bulunmadığı, fakat Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1983 yılında verdiği kararda, iş kanununun 55.maddesinde yer alan senelik izinlerin çalışılmış gibi sayılması ve kıdem tazminatları hesaplanırken dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. İlgili maddede kısa çalışmaya da yer verildiği kaydedilmiştir. Yasaya göre kısa çalışma süresi 3 ay olabileceği belirtilmişken, 2008 yılında sürenin 6 aya çıkartıldığı belirtilmiştir. Başvuruda 3 aylık sürenin dikkate alınması gerektiği bu sürenin üstünde ki kısa çalışma süresinin hesaplamada dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir.
Kıdem tazminatları hesaplamalarında kanunda belirtilen 3 aylık sürenin mi, yoksa kısa çalışma süresinin tamamının mı dikkate alınması gerektiği konusunda Adalet Bakanlığının başvurusu sebebiyle tereddüt oluştu. Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Kanun Koyucu'nun, 3 ay olarak belirtilen kısa çalışma süresinin 2008 de 6 aya çıkartıldığı, bu nedenle davanın 5 ay 27 günlük sürenin kıdem tazminatı hesaplanırken dikkate alınması gerektiği yerel ve bölge mahkemelerinin aldığı kararın kanuna uygun olduğu belirtilmiştir.
Bu sebeple kanun koyucu yararına bozma telebi Yargıtay tarafından reddedildi. Pandemi sebebiyle kısa çalışmaya tabi tutulan işçiler kıdem tazminatı a hak kazanacak şekilde işten ayrıldıklarında kısa çalışma süresi ne kadar olursa olsun, sürenin tamamı kadar kıdem tazminatı alacaklardır.