Kemik
Kemik çeşitleri bakımında beşe ayrılır. Kemik hareket sisteminin pasif elemanıdır. İskeleti oluşturan kemik, çeşitleri bakımından sınıflandırılır. Kemiklere, hareket sisteminin aktif elemanı kaslar tarafından etki edilerek, vücudun hareketi sağlanır. Kemikleri inceleyen bilim dalına osteoloji denir. Latincede os kemik anlamına gelir.
5 farklı kemik çeşidi bulunmaktadır. Altıncı kemik çeşidi ayrı bir kemik çeşidi olmayıp diğer kemik çeşitleri içerisindeki bazı kemikleri içerir. Kemik çeşitleri şunlardır:
- Uzun Kemik
- Kısa Kemik
- Yassı Kemik
- Düzensiz Kemik
- Susamsı Kemik
- Havalı Kemik
Bu kemik çeşitlerinden ilk üçü daha fazla bilinen kemik çeşitleri iken, diğer kemik çeşitleri daha az bilinir.
Kemik Çeşitleri ve Özellikleri
Uzun Kemikler ve Özellikleri
Bu kemiklerin uzunluğu genişliği ve kalınlığından fazladır. Özellikle iskelette üst yan ve alt yanlarda bulunur. Başlıca bulunduğu yerler;
- Kol
- Ön Kol
- Uyluk
- Bacak
- Parmak kemikleri
Uzun kemiklerin ortadaki uzun kısmına diafiz denir. Gövdenin içinde kemik iliği boşluğu vardır. Kemik iliği boşluğunu çevreleyen kemik doku sert yapıdadır. Bu boşlukta sarı kemik iliği bulunur.
Sarı kemik iliği yağ bakımından zengin, bağ dokusu yapısındadır. Vücudun aşırı oksijensiz kaldığı kan kaybına uğradığı dönemlerde kan hücreleri üretebilecek yapıya sahiptir.
Uzun kemiğin gövdeye göre daha geniş olan uç kısımlarına epifiz denir. Buradaki gözeneklerde bulunan kırmızı kemik iliğinde kan hücreleri üretilir. Burada diğer kemiklerle bağlantıyı sağlayan eklem yüzleri vardır. Eklem yüzü dışındaki yerleri kemik zarı sarar.
Diafizin epifize komşu olduğu kısma metafiz denir. Burada, erken gelişme döneminde boyca büyümeyi sağlayan epifiz kıkırdağı bulunur. Bu kıkırdak zamanla kemikleşerek boyca büyüme sona erer.
Uzun kemiklerde kemikleşme anne karnında başlar. Doğumdan sonra da devam eder.Bu nedenle iki kemikleşme odağı söz konusudur.
Kısa Kemikler ve Özellikleri
Uzunluğu, genişliği ve kalınlığı birbirine eşit olan kemiklerdir. Başlıca kısa kemikler;
- El bileği kemikleri
- Ayak bileği kemikleri
Kısa kemiklerde kemikleşme hyalin kıkırdaktan kemiğe dönüşerek olur. Kemikleşme, kemiğin bir merkezinden başlayarak devam eder.
Yassı Kemikler ve Özellikleri
İnce, yassı ve kavisli kemiklerdir. Başlıca yassı kemik çeşitleri;
- Alın Kemiği
- Duvar Kemiği
- Şakak Kemiği
- Artkafa Kemiği
- Kaburgalar
- Kürek Kemiği
- Göğüs Kemiği
- Kalça Kemikleri
Yassı kemikler direkt bağ dokudan kemiğe dönüşür. Bu kemiklerin orta kısımlarındaki kemikleşme noktalarından başlayarak çevreye doğru kemikleşir.
Düzensiz Kemikler ve Özellikleri
Düzensiz kemikler; uzun, kısa ve yassı kemik çeşitlerinden herhangi birine uymayan, belirli bir şekli olmayan kemiklerdir. Bu kemikler, baskılara karşı son derece sağlam kemiklerdir. Başlıca düzensiz kemik çeşitleri şunlardır:
- Omurlar,
- Kalbur Kemik,
- Alt Çene Kemiği,
- Üst Çene Kemiği,
- Elmacık Kemikleri,
- Temel Kemik,
Susamsı Kemikler ve Özellikleri
Bazı tendonlar ile kasları kemiklere bağlayan fibröz bağlar içinde bulunan kemiklerdir. Başlıca susamsı kemil çeşitleri şunlardır:
- El bileği kemikleri içindeki Nohut Kemik,
- Diz Kapağı Kemiği
Havalı Kemikler ve Özellikleri
Kemik çeşitler başlıca beş çeşide ayrılmakla birlikte havalı kemik çeşidi bu çeşitlerden ayrı değildir. İçerisinde hava dolu boşluklar bulunan kemiklerdir.Bu kemikler baş iskeletinde bulunur. Bu kemik çeşidi ayrı bir kemik çeşidi olmayıp, diğer kemik çeşitleri içerisinde bu özelliğe sahip kemiklere denir. Örneğin, üst çene kemiği düzensiz kemik iken aynı zamanda havalı kemiğe de bir örnektir. Diğer havalı kemik çeşitlerinden bazıları şunlardır:
- Alın Kemiği,
- Kalbur Kemik,
- Şakak Kemiği
Kemik Gelişimi
Büyüme çağında kemik gelişiminin zamanında ve sağlıklı olması, yetişkinlerde ise kemiklerin sağlığının korunması için yeterli ve dengeli beslenilmesi gereklidir. KEmik gelişimi için gerekli faktörler şunlardır:
- Yeterli miktarda kalsiyum, fosfor gibi minerallerden zengin besinler tüketilmelidir.
- D vitamini kemik gelişimi için çok önemlidir. Vücuda alınan kalsiyumun bağırsaklardan emilimi ve kemiklerde çökmesini sağlar.
- Güneşin ultraviyole ışınları kemik gelişimi için gereklidir. Besinlerle alınan D vitaminin ön maddesi, ultraviyole ışınların deriye teması ile D vitamini haline dönüşür.
- A vitamini kemik dokudaki osteoblast ve osteoklast faaliyetlerini dengeleyerek sağlıklı büyümeyi sağlar.
- C vitamini kemiğin yapısındaki kollajen liflerin yapımında etkili olup, büyümeyi olumlu etkiler ve kırıklarda kemiklerin iyileşmesini sağlar.