Dünya genelinde ve ülkemizde etkili olan COVID-19 salgını hayatın bütün alanlarını etkilediği gibi, Eğitim Öğretimi de etkilemiştir. Salgın ülkemizde etkisini göstermeye başladıktan sonra yüz yüze eğitime 6 ay ara verildi. 2020-2021 Eğitim Öğretim yılının başından itibaren kademeli olarak yüz yüze eğitime geçildi, EBA TV üzerinden de derslere devam edildi. Ancak salgın verileri artış gösterince 20 Kasım 2020 tarihinden itibaren tekrar tamamen uzaktan eğitime geçildi. Salgın devam etse de 2021 yılında da 8.Sınıflara yönelik LGS, 12.Sınıf ve lise mezunlarına yönelik YKS sınavları yapılacak. Hem salgın döneminin eğitim öğretimdeki etkisinden dolayı hem de LGS ve YKS’ye hazırlık süreci bu sınavlara girecek öğrenciler üzerinde doğal olarak kaygı oluşturdu. Peki, “Sınav Kaygısı Nedir?” , “Yüksek Sınav Kaygısının Belirtileri, Nedenleri ve Bu Kaygıyla Başa Çıkma Yolları Nelerdir?”. Bu haftaki köşe yazımda Sınav Kaygısı ile ilgili bu hususlara değineceğim.
KAYGI, duygusal ya da fiziksel baskı altındayken ortaya çıkan bir tepkidir. Bir miktar kaygının olumlu etkileri vardır. Ancak aşırı kaygı durumu paniğe sebep olur. YÜKSEK SINAV KAYGISI ise; Sınav öncesinde öğrenilen bilginin, sınav sırasında kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun kaygıdır.
YÜKSEK SINAV KAYGISININ FİZİKSEL BELİRTİLERİ
-Ellerin terlemesi,
-Karın ağrısı, Mide bulantısı,
-Hızlı nefes alıp verme,
-Kalp çarpıntısı, Titreme,
-Ağız kuruluğu,
-Tuvalete sık çıkma.
YÜKSEK SINAV KAYGISININ BİLİŞSEL BELİRTİLERİ
-Odaklanamama, dikkatin dağılması,
-İyi bildiklerini bile hatırlayamama,
-Soruların yerine sınav sonucunu düşünme,
-Okuduğunu anlamama, yanlış okuma,
-Basit işlem hataları yapma.
YÜKSEK SINAV KAYGISININ SEBEP OLDUĞU DUYGULAR
-Endişe
-Mutsuzluk
-Huzursuzluk
-Öfke, Kızgınlık
-Korku
-Hayal kırıklığı
-Ümitsizlik
-Mahcubiyet
SINAV KAYGISININ NEDENLERİ
ÇEVRE
-Ailenizin ve öğretmenlerinizin sınav sonucu ile ilgili beklentileri ve tepkileri,
-Arkadaşlarınız tarafından alay edilmesi,
VERİMLİ ÇALIŞMAMAK
Verimli Çalışmadığınızda; İyi öğrenemezsiniz, çabuk unutursunuz ve sınavla ilgili kendinize güvenmezsiniz.
SINAV ANINDA ZAMANI VERİMLİ KULLANAMAMAK
Sınavda Zamanı Verimli Kullanmadığınızda; Bazı sorular için yeterli zamanınız kalmaz, yetiştiremeyeceğinizi düşünürsünüz, bazı soruları hızlı ve yanlış yapmak zorunda kalırsınız.
SINAV HAKKINDA OLUMSUZ DÜŞÜNCELER
Sınavın hayatınızı değiştireceği düşüncesi, Aile, öğretmen ve arkadaşlarınıza rezil olacağınız düşüncesi, Soruların zor olacağı düşüncesi, Sınavın kötü geçeceğine inanma, Ailenizin hayal kırıklığına uğrayacağı düşüncesi, Düşük puan aldığınızda iyi bir lise veya üniversiteye gidemeyeceğinizi düşünmeniz yüksek sınav kaygısına neden olur.
YÜKSEK HEDEF BELİRLEMEK
Yeteneklerinizin ve yapabileceklerinizin üzerinde gerçekçi olmayan Yüksek Hedefler Belirlediğinizde; Hedefinize ulaşmanız uzun zaman alabilir, hedefinize ulaşmak çok zor veya imkânsız olabilir ve zamanla hedefinize ulaşamayacağınızı düşünebilirsiniz.
YÜKSEK SINAV KAYGISIYLA NASIL BAŞA ÇIKABİLİRSİNİZ?
-Öncelikle yeteneklerinize, ilgilerinize ve yapabileceklerinize uygun gerçekçi bir “Hedef” belirleyin. Bu hedef doğrultusunda verimli ve planlı bir ders çalışma sistemi oluşturun. (Verimli ders çalışma sistemi ile ilgili bilgi sahibi olmak için “Motivasyon-Hedef Belirleme-Verimli Ders Çalışma Yolları” konulu köşe yazımı okuyabilirsiniz.)
-Başarı kadar başarısızlık da doğal bir sonuçtur. Zaman zaman deneme sınavlarınızda başarısız sonuçlar alabilirsiniz, üzülebilirsiniz. Ancak başarısız olduğunuz sınavlardan sonra yoğun bir şekilde üzülmek yerine başarısızlık nedenlerinizi araştırın, sonraki sınavlar için önlemler alın.
- “Sınavda başarısız olacağım, Sınav zor olacak, Annem-babam üzülür ve hayal kırıklığı yaşar, İyi bir liseye gidemeyeceğim, Sınavda heyecanlanacağım, dikkatsizlikten hata yapacağım.” gibi olumsuz düşünceler yerine “Sınavda elimden gelenin en iyisini yapacağım, Sınavın zor ya da kolay olacağını bilemem, Annem-babam benim çalıştığımı biliyorlar. Biraz üzülebilirler ama bu çok büyük sorun olmayacaktır, Ben çalıştığım sürece her lisede başarılı olabilirim, Heyecanımı kontrol edebilirim ve dikkatli olabilirim.” gibi olumlu düşünceler edinerek Bilişsel Düzenlemeler yapabilirsiniz.
-Beslenmenize ve uykunuza dikkat edin. Gece geç vakitlere kadar çalışmayın, abur-cubur, yağlı yiyecekler, asitli içecekler tüketmeyin. Kendinize ve ailenize zaman ayırın.
-Her birey kendinize özgüdür, tüm özellikleriyle diğerlerinden farklıdır. Kendinizi asla başkalarıyla kıyaslamayın.
-Sınav anında ise; kendinizi daha iyi gördüğünüz derslerden, bildiğiniz sorulardan çözmeye başlayın. Yapamayacağınız zor soruların da olabileceğini unutmayın, yapamadığınız sorularda çok zaman kaybetmeyin, atlayın. Sınavda yorulduğunuzda ve kaygınız artarsa kısa bir mola verin ve derin nefes alın.
SEVGİLİ GENÇLER;
HAYATIMIZIN HER DÖNEMİNDE SINAVLARLA KARŞILAŞIRIZ; ANCAK SINAV ‘’HERŞEY’’ DEMEK DEĞİLDİR.
BAŞARI; MÜCADELE, SABIR, ÖZGÜVEN VE KARARLILIK GEREKTİRİR.
Alper KAMA
Psikolojik Danışman/Rehber Öğretmen