รายงานพิเศษ-ระบบไม่ได้ทำเพื่อผู้ให้บริการแต่เพื่อผู้ใช้บริการ : รถไฟฟ้าลอนดอนแนะบทเรียน กทม. 
เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาคุณ Shashi Verma ผู้บริหารฝ่ายเทคโนโลยีประจำ Transport for London (TfL) ได้เข้าพบคุณสุราษฎร์ เจริญชัยสกุล รองผู้อำนวยการสำนักการจราจรและขนส่ง (สจส.) และคณะ ที่สำนักการจราจรและขนส่ง กรุงเทพมหานคร และได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนสาธารณะในเมืองหลวงซึ่งมีความท้าทายและความคล้ายคลึงกันระหว่างสองประเทศ,จากประสบการณ์ที่ผ่านมา เป็นที่ทราบกันดีว่ากรุงเทพมหานครติดอันดับเมืองที่มีการจราจรติดขัดอันดับต้นๆของโลก อันที่จริงระบบขนส่งสาธารณะมีตัวเลือกมากมาย ทั้งรถ เรือ ราง แต่เหตุใดตัวเลขการใช้บริการขนส่งสาธารณะกลับไม่เพิ่มขึ้นเท่าที่ควร สวนทางกับตัวเลขการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลที่เพิ่มขึ้น การสนทนาในครั้งนี้จึงเป็นการถอดบทเรียนจากปัญหาที่ทางลอนดอนได้เคยเผชิญมาแล้วเช่นกันเมื่อ 20 ปีก่อน,ความเชื่อมโยง พื้นฐานของขนส่งสาธารณะที่ดี,จุดเริ่มต้นของการพัฒนาการเดินทางที่เชื่อมโยงด้วยบัตรใบเดียวของลอนดอนเริ่มขึ้นเมื่อ 20 ปีที่แล้ว TfL คือ หน่วยงานที่ถูกตั้งขึ้นมา โดยการควบรวมกิจการของรัฐกว่า 14 บริษัท เพื่อควบคุมและกำกับดูแลการเชื่อมโยงการเดินทางผ่านคมนาคมขนส่งที่มีตัวเลือกมากมายในตัวเมืองลอนดอน ทั้งรถไฟใต้ดิน รถประจำทาง ที่ดำเนินกิจการโดยผู้ให้บริการที่ได้รับสัมปทานกว่า 9 บริษัท ขณะนั้นให้อยู่ภายใต้บัตรเดียวที่ชื่อว่า Oyster Card,TfL เริ่มต้นด้วยการเจรจากับหน่วยงานเอกชน ตามด้วยการให้การสนับสนุนด้านอุปกรณ์แบบไม่มีค่าใช้จ่าย คุณ Shashi ย้ำว่าหลักการสำคัญที่ทำให้โครงการประสบความสำเร็จก็คือ ความมุ่งมั่นที่จะผลักดันให้เรื่องนี้เกิดขึ้น โดยคุณ Shashi อธิบายเพิ่มเติมถึงเบื้องหลังว่า ได้มีการตั้งคณะทำงานจากตัวแทนของผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดเพื่อหารือเรื่องนี้ และมีการประชุมกันทุกวันตลอดระยะเวลา 3 ปีเต็ม,เมื่อระบบขนส่งสาธารณะมีความเชื่อมโยงกันมากขึ้น ประโยชน์ที่ผู้ใช้ได้รับแน่นอนว่าคือความสะดวกสบายที่ไม่ต้องเปลี่ยนบัตรโดยสารหลายครั้ง รวมถึงประหยัดค่าแรกเข้าที่จะต้องเสียทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงประเภทการโดยสาร เช่น ค่าโดยสารขั้นต่ำของการขึ้นรถเมล์ 8 บาท ต่อด้วยการต่อรถไฟฟ้า 15 บาทและการต่อรถมอเตอร์ไซค์รับจ้างปลายทางอีก 20 บาท เป็นต้น,ความสะดวกสบาย ใช้บัตรเครดิต หรือมือถือแตะเพื่อเดินทาง แก้ปัญหาการต่อคิวเพื่อเติมเงินบัตรโดยสาร,หลายท่านคงทราบกันดีว่า ไม่ว่าจะเดินทางด้วยบัตรโดยสารขนส่งสาธารณะประเภทใดก็ตาม การต้องต่อแถวยาวๆเพื่อเติมเงินเป็นเรื่องที่น่าเบื่อและอาจนำมาซึ่งปัญหาในวันที่เร่งรีบ โจทย์นี้จึงเป็นปัญหาต่อยอดมาจากเรื่องของความเชื่อมโยงของระบบโดยสารสำหรับ TfL,Contactless Payment คือ ตัวเลือกของการเดินทางด้วยระบบขนส่งสาธารณะที่ไม่ต้องอาศัยบัตรโดยสาร เพียงแค่ใช้บัตรเครดิต หรือชำระเงินผ่านโทรศัพท์มือถือก็สามารถผ่านประตูได้เช่นเดียวกัน (ภาพ : สัญลักษณ์ Contactless Payment บนบัตรเครดิต เพียงมีสัญลักษณ์นี้ ไม่ว่าบัตรจะมาจากที่ใดบนโลกใบนี้ ก็สามารถผ่านประตูกั้นของระบบขนส่งสาธารณะที่รองรับระบบนี้ได้ทั้งสิ้น),ไอเดียเรื่อง Contactless Payment เริ่มขึ้นในปี 2006 ภายใต้แนวคิด แตะเพื่อเดินทาง (Tap and Go) ซึ่งในปัจจุบันระบบนี้เป็นที่ยอมรับในหลายประเทศทั่วโลกและธนาคารต่างก็ผลิตบัตรที่มีสัญลักษณ์นี้,นอกจากจะอำนวยความสะดวกให้กับผู้ใช้งาน ระบบนี้ยังช่วยให้ต้นทุนการเก็บค่าโดยสารของ TfL ถูกลงกว่า 5% ซึ่งส่งผลดีต่อการพัฒนาระบบขนส่งในระยะยาว,ราคาที่เข้าถึงได้ แรงจูงใจในการใช้บริการขนส่งสาธารณะ,ในระหว่างการสนทนาได้มีการพูดถึงประเด็นเกี่ยวกับต้นทุนการบริหารที่ลดลงอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็นทางผู้ให้บริการที่ลดต้นทุนการตรวจสอบการชำระเงินรายวัน (Clearing House) หรือต้นทุนการออกตั๋วที่ลดลงจาก Contactless Payment แล้วในกรณีนี้ ผู้ใช้บริการได้รับอะไรบ้าง?,คุณ Shashi ได้ให้คำตอบเรื่องการใช้ประโยชน์จากต้นทุนที่ลดลงกับทางกรุงเทพมหานครไว้สองตัวเลือกด้วยกัน คือ 1.ลดราคาค่าโดยสาร และ 2.นำกำไรที่เพิ่มขึ้นมาพัฒนาระบบขนส่ง ซึ่งทาง TfL เลือกตัวเลือกที่ 2 ด้วยเหตุผลว่ามีมาตรการอื่นๆ ที่ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงการเดินทางด้วยระบบสาธารณะในราคาที่ถูกอยู่แล้ว โดยมาตรการดังกล่าวก็คือ ค่าใช้จ่ายสูงสุดในการเดินทางต่อวัน (Daily Cap) และค่าใช้จ่ายสูงสุดในการเดินทางต่อสัปดาห์ (Weekly Cap),คุณ Shashi อธิบายว่า ระบบการคิดราคาของการเดินทางในลอนดอนนั้น มีความซับซ้อนมาก หากคุณเดินทางในชั่วโมงเร่งด่วน (Peak hours) คุณก็จะถูกเก็บค่าโดยสารในราคาที่แพงกว่า อย่างไรก็ตาม หากคุณเดินทางด้วยราคา Peak hours สองเที่ยวต่อวัน บวกค่าโดยสารอีกนิดหน่อย คุณก็จะแตะเพดานราคา (Daily Cap) และไม่ต้องจ่ายส่วนที่เพิ่มขึ้นอีกต่อไป และหากคุณเดินทางด้วยยอด Daily Cap ครบ 5 วันต่อสัปดาห์ (เดินทางไปทำงาน) คุณก็จะแตะเพดาน Weekly Cap ซึ่งก็หมายความว่า การเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะในวันเสาร์อาทิตย์จะไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม,บทสรุป ขนส่งสาธารณะทำมาเพื่อประชาชน,ตลอดการสนทนาได้เห็นความตั้งใจจริงของหน่วยงานไทย ทาง กทม. ได้มีคำถามต่างๆ เกี่ยวกับการจัดการขนส่งมวลชนมากมาย ซึ่งคุณ Shashi ได้ให้ข้อสรุปถึงประเด็นการพูดคุยในวันนี้ว่า,สุดท้ายต้องไม่ลืมว่าเราอยู่ที่นี่เพื่อผู้ใช้บริการ ระบบขนส่งสาธารณะไม่ได้ทำมาเพื่อผู้ให้บริการขนส่ง แต่เพื่อผู้ใช้บริการ น่าเสียดายที่เสียงของผู้ใช้บริการไม่ได้อยู่ที่นี่กับเราด้วย เราอาจจะนั่งลงแล้วพูดคุยกับ BTS หรือ MRT และมีเจ้าหน้าที่รัฐอยู่เต็มไปหมด แต่ขาดเพียงผู้ใช้บริการ ดังนั้นจึงจำเป็นยิ่งที่เราจะต้องทำให้แน่ใจว่าเราเป็นตัวแทนเสียงของผู้ใช้บริการ,: ข้อมูลจากเอกสารข่าว British Embassy Bangkok วันที่ 8 สิงหาคม 2562.
จากประสบการณ์ที่ผ่านมา เป็นที่ทราบกันดีว่ากรุงเทพมหานครติดอันดับเมืองที่มีการจราจรติดขัดอันดับต้นๆของโลก อันที่จริงระบบขนส่งสาธารณะมีตัวเลือก
รถไฟฟ้า,ผู้ใช้บริการ,ผู้ให้บริการ,สำนักการจราจรและขนส่ง,ระบบขนส่งมวลชน,ลอนดอน,รายงานพิเศษ,ข่าวทั่วไป