หลักรัฐธรรมนูญเบื้องต้น หรือ รธน. 101
Charter of the coupในที่สุดข้าพเจ้าก็ต้องติวเรื่องรัฐธรรมนูญให้ลูกชาย อันเนื่องมาจากเธอยืนยันว่า ยังไงครูก็ต้องสอบเรื่องรัฐธรรมนูญแม้ว่าประเทศไทยจะไม่มีรัฐธรรมนูญก็ตามถ้าเช่นนั้นรัฐธรรมนูญคืออะไร? ข้าพเจ้าตั้งคำถามก่อนจะเข้าบทเรียนคือกฎหมายสูงสุดที่ใช้ในการปกครองประเทศครับ เขาตอบแน่ใจ๋?ใช่ครูสอนอย่างนั้น เขาว่าถ้างั้น ทำไมประเทศไทยมีรัฐธรรมนูญหลายฉบับจัง ข้าพเจ้าถามต่อเปลี่ยนบ่อย ลูกชายว่าเปลี่ยนยังไง ? ข้าพเจ้าถามอีกส่วนใหญ่โดยการรัฐประหาร เขาตอบรัฐประหารคืออะไร ? ข้าพเจ้าซักคือการใช้กำลังทหารโค่นล้มรัฐบาล เขาตอบแล้วเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญยังไง? ข้าพเจ้าถามอีกก็ต้องเปลี่ยนรัฐธรรมนูญใหม่ เขาตอบไหนว่าเป็นกฎหมายสูงสุดที่ใช้ในการปกครองประเทศ แล้วทำไมถูกฉีกทิ้งง่ายจัง ข้าพเจ้าลองภูมิลูกชายไม่รู้ซิ มันคงไม่ศักดิ์สิทธิมั้ง ลูกชายเริ่มหงุดหงิดข้าพเจ้าจึงว่าต่อ รัฐธรรมนูญอาจจะไม่ใช่กฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศก็ได้ เพราะเมื่อมีการรัฐประหารแล้ว ก็ประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญไปเสีย ด้วยผู้ยึดอำนาจเกรงกลัวความผิดฐานทำลายรัฐธรรมนูญ แต่กฎหมายอื่นๆ ก็ยังอยู่ และมีผลบังคับใช้ต่อไป อีกทั้งตอนนี้ก็ปรากฎว่าประเทศไทยไม่มีรัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ แต่ก็ยังเห็นบริหารประเทศกันต่อไปได้รัฐธรรมนูญ ตามคำนิยามของศาสตราจารย์ หยุด แสงอุทัย ตามที่พ่อเรียนมา ข้าพเจ้าเริ่มโอ้อวดเพื่อสร้างแรงบันดาลใจทางการศึกษาให้แก่ลูก ท่านนิยามรัฐธรรมนูญว่า คือระเบียบแบบแผนของความสัมพันธ์ทางอำนาจภายในรัฐอำนาจคืออะไร ข้าพเจ้าถามอือ น่าจะคือกฎหมาย ลูกชายตอบแบบไม่มั่นใจก็ใช่ส่วนหนึ่ง แต่บางที่เราก็อาจจะเห็นคนใช้อำนาจโดยไม่ต้องอ้างกฎหมายเลย ข้าพเจ้าว่าถ้ายังงั้นอำนาจคืออะไร เขาตั้งคำถามบ้างความสามารถในการบังคับ ข้าพเจ้าตอบ เช่น พ่อบังคับให้ลูกอ่านหนังสือก่อนนอน แปลว่าพ่อมีอำนาจเหนือลูกแต่ผมไม่อ่านก็ได้ เขาเถียงพ่อก็จะหักค่าขนมลูก ในที่สุดลูกก็ต้องทำตาม ดังนั้น อำนาจส่วนหนึ่งนั้นต้องมาจากการยอมรับด้วย การยอมรับแบบเต็มใจหรือไม่เต็มใจด้วยกลัวถูกลงโทษ นั่นก็คือการยอมรับ ข้าพเจ้าสาธยายต่อไม่เป็นไร ขอให้ลูกเข้าใจว่ารัฐธรรมนูญคืออะไรก็พอ มีคนจำนวนมากมีความรู้เรื่องรัฐธรรมนูญดีมาก บางรายถึงกับช่วยร่างรัฐธรรมนูญปี 2550 ที่ครูบอกให้ลูกท่องไปสอบนั้นด้วย แต่ท้ายที่สุด พวกเขาก็เรียกร้องให้มีการฉีกรัฐธรรมนูญของพวกเขาเอง เป็นเช่นนั้นลูกไม่ต้องจดจำรัฐธรรมนูญเก่าอะไรมากมายนัก เพราะเดี๋ยวเขาก็เปลี่ยนครูบอกว่า คสช. ให้คงหมวด 2 ของรัฐธรรมนูญเอาไว้ ลูกชายว่าแล้วหมวด 2 นั่นมันลอยอยู่ในอวกาศหรือไง ถึงได้คงเอาไว้ได้โดยที่ตัวแม่บทของมันทั้งหมดไม่อยู่ ข้าพเจ้าโต้แย้งและว่าต่อ หมวด 2 คงเอาไว้ก็ไม่มีความหมายอะไร เป็นหมวดที่ว่าด้วยพระมหากษัตริย์ การสืบราชสมบัติ องคมนตรี คุณสมบัติองคมนตรี ไม่เห็นเกี่ยวกับราษฎรตรงไหน พวกเราที่นั่งในที่นี้ พ่อหมายถึงตระกูลกาญจนขุนดีไม่มีใครอยากเป็นองคมนตรีแน่นอน อีกอย่างในหมวด 2 นั้นก็มีบางมาตรา เช่น เรื่องการสืบสันตติวงศ์นั้น มีความบางตอนอ้างอิงถึงอำนาจรัฐสภาด้วย ตอนนี้เราไม่มีสภาแล้วจะใช้หมวด 2 นี้ยังไง มีก็เหมือนไม่มีอยู่แล้ว เสียเวลาอ่านเปล่าๆแล้วผมจะเอาอะไรไปสอบ ลูกชายชักเริ่มกังวลอ่านหมวด 1 2 และ 3 ในรัฐธรรมนูญปี 50 หรือ 40 ก็ได้คล้ายๆ กัน เพราะลอกกันมา มีหลัก 3 ประการว่าด้วยคุณสมบัติของรัฐธรรมนูญที่ดีลูกชายอ่านรัฐธรรมนูญปี 50 ทีละมาตราไปจนครบ 3 หมวด ข้าพเจ้าอธิบายแต่ละมาตรา แต่เอามานำเสนอในที่นี้โดยย่นย่อสรุปว่ารัฐธรรมนูญที่ดีต้อง1. กำหนดระเบียบแบบแผนการใช้อำนาจของฝ่ายต่างๆ ได้อย่างชัดเจน2. ให้หลักประกันเรื่องความเท่าเทียมต่อหน้ากฎหมายของชนทุกหมู่เหล่า3. ให้หลักประกันเรื่องสิทธิเสรีภาพของประชาชนเอาไว้อย่างชัดเจนถ้าไม่มี 3 อย่างนี้ถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญมั้ยพ่อ ลูกชายถามขึ้นเป็น แต่ไม่ใช่รัฐธรรมนูญที่ดี อีกทั้งได้โปรดอย่าสับสนเวลาครูสอน การมีรัฐธรรมนูญไม่เท่ากับมีประชาธิปไตย แต่เนื้อความในรัฐธรรมนูญนั้นจะบอกได้ว่า ประเทศของเราเป็นประชาธิปไตยหรือไม่ในนี้เขียนว่า ประเทศไทยปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข แปลว่า เป็นประชาธิปไตยใช่มั้ย ลูกชายถามแค่วลีเดียวคงไม่สามารถสรุปได้ขนาดนั้น ต้องดูทั้งหมดว่ามันบ่งบอกความเป็นประชาธิปไตยหรือเปล่า ข้าพเจ้าว่า และถามต่อ ประชาธิปไตยคืออะไร?คือการเลือกตั้ง มั้ง เขาว่าไม่ใช่แค่นั้นหรอก ประชาธิปไตย คือ ประชา+อธิปไตย พูดง่ายๆ คือการปกครองที่ให้อำนาจกับประชาชน การเลือกตั้งคือรูปแบบการใช้อำนาจของประชาชนอย่างหนึ่งนี่ไง เขียนว่า อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย ลูกชายว่าอ่านต่อไปซิ ข้าพเจ้าบอกลูกพระมหากษัตริย์ทรงใช้อำนาจนั้นผ่านทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล เขาอ่านต่อข้าพเจ้าถาม แล้วอย่างนี้เรียกประชาธิปไตยได้มั้ยเอ่อ เขายังไม่ได้ตอบข้าพเจ้าว่า ไม่ต้องตอบ เก็บเอาไปคิด ทั้งชีวิตนี้เราอาจจะตอบคำถามนี้ไม่ได้ก็ได้เมื่อสรุปแล้วข้าพเจ้าสำทับว่า ทุกอย่างที่พ่อว่ามาเป็นหลักการทั่วไป ซึ่งในอนาคตหลักการเหล่านี้ก็อาจจะเปลี่ยนแปลงไปได้ ถ้าลูกเข้าใจจนแจ่มแจ้ง พ่อมั่นใจว่าลูกจะสอบตกวิชานี้ เพราะครูจะไม่ถามดั่งเช่นที่พ่อถาม หากแต่จะถามว่า สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีกี่คน แต่ไม่ว่าลูกจะตอบว่ามีกี่คน คำตอบที่ได้ก็จะผิดหมด เพราะเรายังไม่รู้ว่า ผู้มีอำนาจอยากจะให้มี ส.ส. กี่คน หรือบางทีเขาอาจจะไม่อยากให้มี ส.ส.เลยก็ได้
 Charter of the coup ในที่สุดข้าพเจ้าก็ต้องติวเรื่องรัฐธรรมนูญให้ลูกชาย อันเนื่องมาจากเธอยืนยันว่า ยังไงครูก็ต้องสอบเรื่องรัฐธรรมนูญแม้ว่าประเทศไทยจะไม่มีรัฐธรรมนูญก็ตาม ถ้าเช่นนั้นรัฐธรรมนูญคืออะไร?
รัฐธรรมนูญ,สุภลักษณ์ กาญจนขุนดี