พระไทยมีสิทธิ์รับเงินบริจาคเป็น สมบัติส่วนตัว หรือไม่?
แม้ว่าวินัยสงฆ์จะห้ามพระรับเงิน แต่พระเถรวาทไทยที่ยืนยันว่ารักษาและปฏิบัติตามธรรมวินัยในพระไตรปิฎกอย่างไม่ผิดเพี้ยน ก็รับเงินเป็น สมบัติส่วนตัว กันเป็นปกติ โดยอ้างความจำเป็นตามยุคสมัย แต่คำถามคือมีวิธีอื่นที่ ชอบธรรม มากกว่าในการแก้ปัญหาความจำเป็นตามยุคสมัยหรือไม่?ก่อนอื่นขอทำความเข้าใจก่อนว่า ที่เรียกกันว่าสถาบันสงฆ์ องค์กรสงฆ์ หรือ คณะสงฆ์ไทย หมายถึงคณะสงฆ์ที่รับรองโดยกฎหมาย (พ.ร.บ.คณะสงฆ์ 2505) เท่านั้น ส่วนคณะสงฆ์อื่นๆ แม้จะเชื่อกันว่าบวชตามธรรมวินัยของพุทธศาสนา หากไม่อยู่ภายใต้กฎหมายคณะสงฆ์ดังกล่าวก็ไม่จัดเข้าในกลุ่ม คณะสงฆ์ไทย หรือไม่ถือว่าเป็น พระสงฆ์ไทยตามกฎหมาย (และไม่มีสิทธิ์ที่จะได้รับการอุปถัมภ์คุ้มครองจากรัฐตาม ร่างกฎหมายอุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนา ที่กำลังรอคลอด) เช่นกลุ่มสันติอโศก ภิกษุณีประเด็นคือ พระสงฆ์ไทย คณะสงฆ์ไทยตามกฎหมายนั้น ระบบการบวชหรือการใช้ชีวิตศึกษาเรียนรู้ของพระนอกจากต้องเป็นไปตามธรรมวินัยแล้ว ยังต้องเป็นไปตามกฎหมายคณะสงฆ์ด้วย แปลว่าทำ ถูกตามธรรมวินัย อย่างเดียวไม่เพียงพอ ต้อง ถูกตามกฎหมายคณะสงฆ์ ด้วย (เช่น มีคุณสมบัติครบตามธรรมวินัยว่าเป็น พระอุปัชฌาย์ ได้ แต่ไม่สามารถเป็นพระอุปัชฌาย์ได้ ถ้าไม่ได้รับการแต่งตั้งตามกฎหมาย เป็นต้น)ที่สำคัญการเป็นพระสงฆ์ไทย คณะสงฆ์ไทยตามกฎหมายดังกล่าว ทำให้รัฐมีพันธะต้องจัดงบประมาณประจำปีสนับสนุนคณะสงฆ์ อีกทั้งทรัพย์สินที่เรียกว่า ศาสนสมบัติ เช่นวัด ศาสนวัตถุ หรือสิ่งปลูกสร้างต่างๆ ภายในวัด ที่ดินของวัด รายได้จากค่าเช่าที่ดินเป็นต้น ย่อมเป็น สมบัติของรัฐ ฉะนั้น เมื่อพระสงฆ์ภายใต้กฎหมายคณะสงฆ์ ที่มีสิทธิ์ใช้ทรัพยากรทั้งหมดภายในวัดซึ่งเป็นของรัฐ ก็แปลว่าพระสงฆ์ก็ต้องเป็น บุคคลากรของรัฐ ด้วย(?)คำถามคือ เมื่อพระสงฆ์ซึ่งเป็นบุคลากรของรัฐได้ใช้ทรัพยากรของรัฐ (วัด ที่ดิน ฯลฯ) ในทางที่ก่อให้เกิดรายได้ต่างๆ ขึ้นมา เช่นกิจกรรมพุทธพาณิชย์ต่างๆ รายได้ที่เกิดขึ้นควรเป็น รายได้ของรัฐ หรือไม่?กล่าวคือ ควรจะเป็นรายได้ที่ต้องส่งเข้ารัฐเพื่อเป็น งบประมาณอุปถัมภ์ศาสนา สมทบกับงบที่รัฐจัดสรรให้คณะสงฆ์นำไปสนับสนุนวัดต่างๆ ทั่วประเทศอย่างเท่าเทียมหรือไม่? ไม่ใช่เป็นของวัดใครวัดมัน วัดที่รวยก็รวยล้นฟ้า วัดที่จนก็จนกรอบถ้ารายได้ของวัดควรจัดเป็นรายได้ของรัฐ (ในส่วนงบประมาณอุปถัมภ์ศาสนา) คำถามต่อมาคือพระแต่ละรูปซึ่งเป็น บุคลากรของรัฐ จะมีสิทธิรับเงินบริจาคเป็นสมบัติส่วนตัวหรือไม่? ในเมื่อท่านเป็นพระตามกฎหมาย ที่มีสิทธิ์ตามกฎหมายในการใช้ทรัพยากรของวัดฟรีทุกอย่าง เมื่อท่านได้รับเงินบริจาคมาก็ควรมอบให้เป็น ส่วนกลาง ของวัด แล้วมีระบบบริหารจัดการ การเบิกใช้ที่เป็นธรรมแก่พระทุกรูปไม่ใช่หรือหากยืนยันว่า รายได้ของแต่ละวัดต้องเป็นของวัดใครวัดมันเท่านั้น ไม่ต้องส่งเข้ารัฐเพื่อสบทบเป็น งบประมาณอุปถัมภ์ศาสนา และพระแต่ละรูปก็มีสิทธิ์รับเงินเป็น สมบัติส่วนตัว ข้อยืนยันเช่นนี้ย่อมขัดแย้งกับสถานะขององค์กรสงฆ์ที่เป็นองค์กรของรัฐ (มีอำนาจรัฐ ใช้งบประมาณของรัฐตามกฎหมายคณะสงฆ์) หรือไม่? และขัดกับสถานะของพระที่เป็นบุคลากรของรัฐ (มีสถานภาพและสิทธิตามกฎหมายในการใช้ทรัพยากรของรัฐและมีสิทธิได้ตำแหน่ง เลื่อนตำแหน่ง สมณศักดิ์ ค่าตอบแทน สิทธิทางการศึกษา การรักษาพยาบาลและอื่นๆเหมือนบุคลากรอื่นๆของรัฐ เช่นข้าราชการเป็นต้น แม้จะไม่เหมือนกันเป๊ะเสียทีเดียวก็ตาม) หรือไม่?ยิ่งกว่านั้น สถานะทางกฎหมายของคณะสงฆ์ไทยนอกจากจะมีปัญหาดังกล่าวแล้ว ที่สำคัญยังเป็นสถานะที่ขัดกับหลักการของรัฐประชาธิปไตยสมัยใหม่ ซึ่งเป็นรัฐฆราวาสที่ต้องแยกรัฐกับศาสนาจากกัน เพื่อไม่ให้รัฐแทรกแซง เสรีภาพทางศาสนา ได้ (รัฐไทยแทรกแซงเสรีภาพทางศาสนาได้ตลอดเวลา ทั้งโดยผ่านกลไกอำนาจตามกฎหมายของคณะสงฆ์ เช่นกรณีห้ามบวชภิกษุณี กรณีฟ้องตัดสินให้สันติอโศกไม่ใช่ พระภิกษุไทย เป็นต้น และรัฐบาลแทรกแซงโดยตรง เช่นกรณีปฏิรูปพุทธศาสนาซึ่งเป็นเรื่องที่พระสงฆ์ต้องมีอิสระทำกันเองมากกว่า เป็นต้น)
 แม้ว่าวินัยสงฆ์จะห้ามพระรับเงิน แต่พระเถรวาทไทยที่ยืนยันว่ารักษาและปฏิบัติตามธรรมวินัยในพระไตรปิฎกอย่างไม่ผิดเพี้ยน ก็รับเงินเป็น สมบัติส่วนตัว กันเป็นปกติ โดยอ้างความจำเป็นตามยุคสมัย
พุทธศาสนา,สุรพศ ทวีศักดิ์,เงินบริจาคเพื่อศาสนา