ร่างรัฐธรรมนูญ 2559: ฉบับ ต่ออายุ อำนาจทหาร
ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ถือเป็นความสำเร็จอีกครั้งของนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานคณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ที่สามารถ อำนาจของทหารได้อีกครั้งหลังจากประสบความสำเร็จมาแล้วหลายครั้ง ดังเช่น บทบาทของนายมีชัยที่เป็นประธานกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2534 ที่เปิดทางให้ คนนอก สามารถเป็นนายกรัฐมนตรีได้ ซึ่งมีผลทำให้คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ (รสช.) สามารถสืบต่ออำนาจได้ จนเป็นชนวนนำไปสู่การประท้วงและเหตุการณ์ความรุนแรงในเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2535 ซึ่งทำให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมากนอกจากนั้น เมื่อมีการรัฐประหารในวันที่ 19 กันยายน พ.ศ.2549 นายมีชัยได้รับตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาทางกฎหมายให้กับคณะปฏิรูปการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข (คปค.) และมีบทบาทสำคัญในการยกร่างรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2549 ให้กับคณะรัฐประหารในขณะนั้นหลังการยึดอำนาจการปกครองประเทศในวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ.2557 นายมีชัยก็ได้กลับไปมีบทบาทในการยกร่างรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ.2557 ให้กับคณะรัฐประหารอีกครั้ง และเมื่อร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2558 ที่ยกร่างโดยนายบวรศักดิ์ อุวรรณโณ ถูกสมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) คว่ำร่างโดยลงมติ ไม่เห็นชอบ ถึง 135 เสียง จาก 250 เสียง ทำให้นายมีชัยได้กลับมาทหารอีกครั้งในหน้าที่ที่ คุ้นเคย คือ ยกร่างรัฐธรรมนูญให้กับคณะรัฐประหาร เพื่อขยายเวลาการอยู่ในอำนาจของทหารในการปกครองประเทศอย่างไรก็ตาม ร่างรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ.2559 นี้ อาจมีเป้าหมายที่แตกต่างไปจากรัฐธรรมนูญฉบับอื่นๆ ที่นายมีชัยเคยร่างมา แม้คนจากฟากคณะผู้ร่างจะออกมาประกาศว่าเป้าหมายหลักของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ คือ การปฏิรูป บ้าง หรือ ปราบคนโกง บ้าง แต่เมื่อไปดูในรายละเอียดแล้วจะเห็นว่าคำอธิบายเหล่านี้ล้วนดูเหมือนจะเป็นเพียงวาทกรรมมากกว่า ยกตัวอย่างเช่น การหายไปของสิทธิชุมชนในหมวด 3 สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ซึ่งถือว่าเป็นเครื่องมือสำคัญที่ประชาชนสามารถใช้เพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐได้ การหายไปของประเด็นเรื่องสิทธิชุมชนนี้สะท้อนให้เห็นถึงความไม่จริงใจของร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ในการ ปฏิรูป อย่างชัดเจน บทวิเคราะห์บางส่วนชี้ว่าเป้าหมายที่สำคัญของร่างรัฐธรรมนูญนี้ คือ การต่ออายุ อำนาจการปกครองประเทศของทหารจนกว่าจะผ่านการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ หากนายมีชัยและ กรธ. ชุดนี้มีเป้าหมายในการ ต่ออายุ ตามที่มีการวิเคราะห์ไว้จริง ผู้เขียนคงต้องบอกว่านายมีชัยและ กรธ. ประสบความสำเร็จในการต่ออายุรัฐบาลทหารได้โดยไม่ต้องสงสัย เพราะไม่ว่ารัฐธรรมนูญฉบับนี้จะผ่านการลงคะแนนใน สปช. หรือการลงคะแนนเสียงประชามติหรือไม่ กองทัพก็จะยังคงสามารถสืบทอดอำนาจทางการเมืองต่อไปได้อีกนานทีเดียว เรียกว่าเพื่อให้เข้าใจถึงรายละเอียดเรื่องนี้ ผู้เขียนจะลองอธิบาย 2 เส้นทางที่ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ต้องเผชิญ ซึ่งจะเห็นว่าที่สุดแล้วไม่ว่าผลจะเป็นอย่างไร แต่ผลลัพธ์ที่ออกมาล้วนขยายเวลาในการครองอำนาจของทหารทั้งสิ้นในกรณีแรก สมมติว่าถ้าร่างรัฐธรรมนูญนี้สามารถผ่านการเห็นชอบของ สปช. และได้รับความไว้วางใจของประชาชนในการออกเสียงประชามติ จะส่งผลให้รัฐบาล และ คสช. คงมีอำนาจในการปกครองประเทศต่อไปอีกอย่างน้อย 15 เดือน เนื่องจากบทเฉพาะกาล ระบุว่าเมื่อประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้แล้ว คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญจะต้องยกร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญและกฎหมายลูกอื่นให้แล้วเสร็จภายใน 8 เดือนเป็นอย่างน้อย (ถ้าทำไม่สำเร็จ คสช. ก็สามารถตั้งคณะฯ ใหม่มาทำให้สำเร็จ) เมื่อยกร่างแล้ว คสช. จะใช้เวลาพิจารณารับร่างภายใน 60 วัน จากนั้นให้จัดให้มีการเลือกตั้งภายใน 5 เดือน ซึ่งช่วงเวลาอย่างน้อย 15 เดือนนี้ รัฐบาล และ คสช. สามารถปกครองประเทศโดยใช้อำนาจรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ.2557 ต่อไปได้ พร้อมๆ กับบทบัญญัติที่ลดทอนสิทธิและอำนาจประชาชนในรัฐธรรมนูญฉบับผลงานนายมีชัยและ กรธ.อย่างไรก็ตาม การจะให้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ผ่านก็คงไม่ใช่เรื่องง่าย แค่เพียงไม่กี่วันหลังจากที่ร่างนี้ได้ถูกเปิดเผยออกมาสู่สาธารณะ กระแสต่อต้านร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้เริ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากกลุ่มการเมืองต่างๆ แน่นอนว่าฝ่ายที่อยู่ขั้วตรงกันข้ามกับรัฐบาลก็ย่อมไม่สนับสนุนร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ พวกเขาเห็นว่ารัฐธรรมนูญร่างนี้จะไปลดอำนาจพรรคการเมืองในขณะที่เพิ่มอำนาจข้าราชการ ตุลาการ และองค์กรอิสระ จนทำให้ความสมดุลของอำนาจในระบบการเมืองถูกทำลายลง แต่ที่ทำให้หลายคนประหลาดใจ คือ กลุ่มคนที่เคยนิยมชมชอบฝ่าย คสช. เอง รอบนี้กลับเปลี่ยนจุดยืนมาประณามร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้อย่างออกหน้าออกตาตัวอย่างเช่น รสนา โตสิตระกูล อดีตกลุ่ม 40 ส.ว. กรุงเทพฯ ที่รักษาจุดยืนการต้านทักษิณและสนับสนุนฝ่ายตรงข้ามทักษิณมาอย่างเหนี่ยวแน่นยังไม่อาจทนกับรัฐธรรมนูญร่างนี้ได้และเขียนข้อความต่อต้านลงเฟซบุ๊ก อย่างตรงไปตรงมาว่า ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ คือ รัฐธรรมนูญฉบับทุนขุนนาง ที่จะทำให้การตรวจสอบอำนาจรัฐของภาคประชาชนเป็นเรื่องยาก และจะทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างภาคประชาสังคมกับกลุ่มทุนการเมืองและข้าราชการ และจะส่งผลให้เกิด กลุ่มทุนผูกขาดที่เลวร้ายไม่น้อยกว่ากลุ่มทุนทักษิโณมิกส์ การตัดเรื่องสิทธิชุมชนก็ทำให้กลุ่ม ภาคประชาชน หลายคนที่เคยให้การสนับสนุนกับรัฐบาลทหารได้เปลี่ยนท่าทีอย่างชัดเจน กระแสต่อต้านร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2559 ที่ลุกลามไปอย่างรวดเร็วนี้อาจทำให้ชะตากรรมของร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้เปลี่ยนไป โดยอาจถูกโหวตตกไปตั้งแต่ใน สปช. หรือหากผ่าน สปช. ก็ใช่ว่าเส้นทางการลงคะแนนประชามติจะถูกโรยด้วยกลีบกุหลาบ เพราะกระแสต้านมาจากหลากหลายทิศทางมาก ซึ่งถ้าโหวตไม่ผ่านจริงๆ รัฐบาล และ คสช. ก็จะประกาศ Roadmap ใหม่ ซึ่งหากใช้เงื่อนเวลาเดิมก็จะใช้เวลาอีกอย่างน้อย 20 เดือน ในการเริ่มกระบวนการทั้งหมดใหม่ ตั้งแต่การสรรหาคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ยกร่าง กระบวนการเห็นชอบและประชามติ และร่างกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ จนถึงการจัดการเลือกตั้งใหม่ ในประเด็นนี้ เดชรัต สุขกำเนิด ได้อธิบายไว้ใน เฟสบุ๊กส่วนตัวว่า ในร่างรัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ.2559 ได้ตัดข้อกำหนดที่ระบุว่าการดำเนินโครงการของรัฐต้องมีการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ และความเห็นประกอบขององค์กรอิสระ นอกจากนั้น ในร่างรัฐธรรมนูญนี้ยังกำหนดแค่เพียงรัฐ ต้องให้ประชาชนและชุมชนในท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในการดำเนินการและได้รับประโยชน์จากการดำเนินการดังกล่าว (มาตรา 53) มิได้ให้สิทธิประชาชนในการปฏิเสธ หรือยับยั้งโครงการก่อนที่จะเริ่มโครงการเหมือนในอดีต (ดูhttps://www.facebook.com/photo.php?fbid=955910507834234&set=a.108620185896608.17252.100002458825960&type=3&theater.) อ่านฉบับเต็มได้ในแฟนเพจเฟซบุ๊กรสนา โตสิตระกูล https://www.facebook.com/rosana.tsk/posts/1104413346269836.
 ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ถือเป็นความสำเร็จอีกครั้งของนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานคณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ที่สามารถ ต่ออายุ อำนาจของทหารได้อีกครั้งหลังจากประสบความสำเร็จมาแล้วหลายครั้ง ดังเช่น
ณรุจน์ วศินปิยมงคล,ร่างรัฐธรรมนูญ 2559,อรุณี สัณฐิติวณิชย์