ความขัดแย้งของคนดีเรื่องทวงคืน พลังงานไทย
สองสามวันที่ผ่านมา ผมได้ไปเข้าร่วมเสวนา เรื่องของพลังงาน ในหลายเวที และติดตามการถกเถียงโต้ตอบในเรื่องนี้อยากบอกว่าผมแน่ใจว่า ข้อมูล ความรู้ ความเข้าใจ ของกลุ่มผู้ที่ลุกขึ้นมา พยายามทวงคืนพลังงานไทย เป็นข้อมูลที่คลาดเคลื่อน เข้าใจผิด ไม่ตรงข้อเท็จจริงอย่างมาก ซึ่งทำให้ประชาชนไม่น้อยพลอยเข้าใจคลาดเคลื่อนไปด้วยอยากบอกว่าต่อให้ท่านหวังดี เจตนาดีแค่ไหน หากมีการดำเนินการตามที่ท่านเรียกร้อง เช่น ลดราคานำ้มันและก๊าซให้ได้อยากฮวบฮาบ ยึดคืน ปตท. เปลี่ยนวิธีการสัมปทานจัดหา(ไม่ว่าจะเปลี่ยนของเก่า หรือที่จะให้ใหม่) ผมมั่นใจว่า เราจะเจอหายนะทางศก.อย่างแน่นอน ถ้าอย่างรุนแรงก็เป็นวิกฤติในทันที ถ้าอย่างเบาหน่อย ก็จะทำให้การพลังงานของชาติมีปัญหา ศก.จะขยายตัวได้ตำ่ยาวนานอยากบอกว่า เรากำลังหลงประเด็นกันครับ ข้อเท็จจริงที่สำคัญที่สุดคือ เรามีปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว(Proven Reserve)ของก๊าซธรรมชาติ เหลือใช้ไปได้อีกเพียง 9 ปี ของคอนเดนเสท 6 ปี ของนำ้มันดิบ 4 ปี ซึ่งทั้งคอนเดนเสท กับ นำ้มันดิบอาจไม่น่ากลัวมาก เพราะถ้าหมด เราก็นำเข้าในราคาตลาดโลกเหมือนทุกวันนี้ แต่ก๊าซนี่สิครับ ถ้าหมดลง เราต้องนำเข้าในราคาสูงกว่าเท่าตัวของราคาที่ผลิตเอง ค่าไฟฟ้าต้องเพิ่มทันทีกว่า 30% แถมอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมหลัก คงต้องลำบากสุดๆ อาจจะล้มละลายไปเลยไม่น้อย แถมก๊าซที่แหล่ง Yadana ก็ดันเป็น Dry Gas ที่ทำPetrochemicalไม่ได้อีกอยากบอกว่าถ้าไม่มีการขุดเจาะสำรวจเพิ่ม หรือต่ออายุสัมปทาน ก็จะไม่มีการลงทุน(เวลานี้ทุกอย่างหยุดชะงักเพราะข้อโต้แย้งทั้งหลาย) อีกไม่นาน แค่เจ็ดแปดปี(ผมยังอายุไม่ถึงเจ็ดสิบเลย) เราก็จะมีปัญหาพลังงาน และปิโตรเคมีครั้งใหญ่ ยุคโชติช่วงชัชวาลย์ที่เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี2525 สมัยป๋าเปรมเป็นนายกฯ ก็คงจะสิ้นสุดอับแสงลงจริงอยู่ครับ ในประเทศไทย มีเรื่องไม่ควรเชื่อเยอะแยะมาก โดยเฉพาะข้อมูลราชการ ข้อมูลที่มาจากนักการเมือง (เห็นต้นทุนของความไม่ไว้วางใจไหมครับ)แต่ในเรื่องพลังงานผมขอยืนยันความเห็นที่เคยเรียนไว้แล้วว่า เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่ผมมั่นใจว่ามีโครงสร้างที่ถูกวางไว้อย่างดีพอสมควร(ถึงแม้ว่าจะยังปรับปรุงพัฒนาได้ แต่ไม่ใช่รื้อถอน กลับหลังหันอย่างที่ตะโกนเสนอกันอยู่) ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้- ตั้งแต่เรามีวิกฤติการขาดแคลนพลังงานครั้งสุดท้าย เมื่อสมัยพลอ.เกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ ปี 2521-2522 ปล้ว เราไม่เคยมีวิกฤติการขาดแคลนพลังงานเลย ทั้งๆที่ปริมาณการ้พลังงานเพิ่มขึ้นจาก 300000 บาร์เรล(เทียบเท่า) ต่อวัน ในปี 2521 เป็น 2.2 ล้านบาร์เรลในปัจจุบัน ถึงแม้จะมีการพบก๊าซธรรมชาติ และนำ้มันดิบ แต่ก็ผลิตได้เพียงประมาณครึ่งเดียวของการใช้เท่านั้น แต่ที่เหลือต้องนำเข้า สังเกตได้ว่า แม้เราจะเจอวิกฤติศก.ครั้งยิ่งใหญ่ แต่ก็ไม่เคยขาดแคลนพลังงาน (อินโดนีเซีย กับ ฟิลิปปินส์ มีวิกฤติพลังงานหลังวิกฤติการเงิน)- ราคาที่บ่นกันว่าแพงแสนแพง (จริงๆบางชนิด เช่น เบนซิน มีส่วนของภาษีเยอะ) แต่เทียบจริงแล้วไม่แพงกว่าประเทศส่วนใหญ่ (นอกจากปท.ที่มีsubsidy) อีกอย่าง เราบริโภคพลังงานอย่างฟุ่มเฟือย ไม่มีประสิทธิภาพ เราใช้พลังงานมากถึง 18.8% ของGDP ขณะที่ประเทศที่มีประสิทธิภาพเขาใช้กันแค่ไม่เกิน12.5% ถ้าลดราคา(ซึ่งก็คือต้องลดภาษี หรือ subsidy) ก็จะยิ่งฟุ่มเฟือยไปใหญ่ แล้วก็ในระดับราคาปัจจุบัน มันยังไม่ค่อยคุ้มทุนกับการทำพลังงานทดแทนอยู่เลย ยิ่งลดเลยยิ่งไม่มีเข้าไปใหญ่ ซึ่งเรื่องส่งเสริมพลังงานทดแทนนี้เป็นเรื่องสำคัญที่ทั่วโลกเค้าทุ่มเท ของเรามัวมุ่งจะเอาถูก เอาง่ายวันนี้ วันผน้าลูกหลานจะใช้อะไรไม่ค่อยสนใจ- ถ้าจะย้อนไปดูประวัติศาสตร์ ต้องนับว่าเราโชคดี ที่เรื่องการวางรากฐานกลยุทธพลังงานของชาติในระยะเริ่มต้นนั้น ถูกวางไว้อย่างค่อนข้างดี โดย บุคคลที่มีความสามารถ และได้ชื่อว่า ซื่อสัตย์มีคุณธรรม ผมขอยกตัวอย่างนะครับ คุณศุลี มหาสันทนะ เป็นรมต.ที่ดูแลด้านพลังงานตลอดยุคแปดปีของรัฐบาลป๋าเปรม คุณเกษม จาติกวณิชย์ที่ก่อตั้งและบริหารการผลิตไฟฟ้ามายาวนาน คุณศิววงศ์ จังคศิริ อดีตอธิบดีกรมทรัพยากรธรณี ศ.ดร.อมร จันทรสมบูรณ์ ที่ดูแลด้านสัญญา ด้านกฎหมาย มรว.จัตุมงคล โสณกุล ที่ช่วยต่อรองเรื่องการซื้อก๊าซ วางรากฐานสัมปทาน และโรงกลั่น ดร.ปิยสวัสดิ์ อัมระนันท์ ที่ทำเรื่องพลังงานมากว่าสามสิบปี แม้แต่ข้าราชการปัจจุบันอย่าง ดร.คุรุจิต นาครทรรพ ที่เป็นนักเรียนทุนคนแรกด้าน วิศวกรรมปิโตรเลียม ก็ครำ่หวอดมานาน ถ้ามีแต่เรื่องโกหกปิดบังชั่วร้ายตามที่หลายคนพยายามปลุกปั้นให้คนคล้อยตาม มันหมายถึงต้องมีกระบวนการความร่วมมือในวงกว้าง ตกทอดต่อกันมายาวนานเลยทีเดียว ซึ่งนอกจากเป็นไปไม่ได้แล้ว การระแวงอย่างไร้เหตุผล ยังเท่ากับเราเนรคุณไม่เห็นความดีของผู้ที่ทุ่มเททำประโยชน์ แล้วอย่างนี้ คนดีที่ไหนเขาจะอาสามาทำงานล่ะครับพอเริ่มต้นผิดอย่างนั้น ก็เลยเดินต่อออกทะเลกันไปหมด อย่างสัมปทาน ที่ต้องรีบเอาออกมาประมูล สัมปทานที่ต้องรีบเจรจาต่ออายุ ก่อนที่ Proven Reserve จะหมดลง ก็เลยมีการขัดขวาง จะให้เรียกร้องเยอะๆ เปลี่ยนรูปแบบ ทั้งๆที่ แปลงที่จะเอาไปขายมันก็ไอ้พื้นที่เดิมที่เค้าแห้วมาแล้ว มันเหมือน ขอโทษนะครับ ลูกสาวขี้เหร่ นมกระเปาะเล็กๆ(หลุมก๊าซไทยเป็นกระเปาะกระจาย เจาะยาก ต้นทุนสูง) แถมไม่ได้บริสุทธิ์ผุดผ่อง แล้วจะให้โขกสินสอดสูงๆ ใครเค้าจะมาขอครับนี่แหละครับ ก่อนที่จะปฏิรูปอะไร ข้อมูล ความรู้ต่างๆมันต้องตรงกับข้อเท็จจริงเสียก่อนเหมือนกลัดกระดุมแหละครับ พอเริ่มเม็ดแรกก็กลัดผิดแล้ว ที่เหลือจะไม่ให้บิดเบี้ยวได้อย่างไร
 สองสามวันที่ผ่านมา ผมได้ไปเข้าร่วมเสวนา เรื่องของพลังงาน ในหลายเวที และติดตามการถกเถียงโต้ตอบในเรื่องนี้ อยากบอกว่าผมแน่ใจว่า ข้อมูล ความรู้ ความเข้าใจ ของกลุ่มผู้ที่ลุกขึ้นมา
บรรยง พงษ์พานิช