จากระเบียบ ทรงผม สู่ระบบ โซตัส : กฎเถื่อนที่ผูกมัด นักเรียน ยัน นักศึกษา I EP.2
ประวัติศาสตร์การบังคับทรงผมนักเรียน เกรียน-ติ่งหู เกิดตั้งแต่ปี 15สมัยรัฐบาลเผด็จการ จอมพลถนอม ถูกยกเลิกไปตั้งแต่ปี 18 หลังเหตุการณ์ 14ตุลา แต่โรงเรียนหลายแห่งกลับไปยึดตามกฎหมายเก่าตั้งแต่สมัยจอมพลถนอมจากความเดิมตอนที่1เราได้อภิปรายถึงปัญหาการบังคับใช้ ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการไว้ทรงผมนักเรียน พ.ศ.2563 ที่ออกมาในปัจจุบัน ยังไม่สามารถทำให้โรงเรียนหลายแห่งปรับปรุงระเบียบทรงผมของโรงเรียนให้ยกเลิกการบังคับนักเรียนไว้ผมทรง เกรียน-ติ่งหู ได้ในขณะนี้ จนเกิดปัญหาตามที่กลุ่มองค์กรนักเรียนเลวได้ยื่นร้องเรียนต่อกระทรวงศึกษาธิการนั้นการแก้ปัญหาของกระทรวงศึกษาธิการ มีคำอธิบายจาก ประเสริฐ บุญเรือง ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ตามการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชน ข่าว วันที่8ก.ค.2563เขาเปิดเผยถึงการได้ลงนามในหนังสือคำสั่งสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ด่วนที่สุด แจ้งไปยังหน่วยงานที่มีสถานศึกษาในสังกัด เรื่องซักซ้อมความเข้าใจแนวปฏิบัติเกี่ยวกับระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการไว้ทรงผมนักเรียนให้รับทราบและถือปฏิบัติ พร้อมให้แจ้งสถานศึกษาในสังกัดกำกับดูแลยกเลิกการใช้บังคับระเบียบสถานศึกษาเดิมเกี่ยวกับทรงผมนักเรียน และจะต้องวางระเบียบเกี่ยวกับการไว้ทรงผมนักเรียนขึ้นใหม่ ข้อ7ทรงผมนักเรียนที่เป็นประเด็นอยู่ในตอนนี้ เนื่องจากกลุ่มนักเรียนต้องการให้โรงเรียนดำเนินการตามข้อ7ของกฎกระทรวงฉบับใหม่ที่ต้องให้นักเรียนมีส่วนร่วมในการดำเนินการ เพราะขณะนี้มีสถานศึกษาบางแห่งยังยึดกฎระเบียบฉบับเดิมอยู่ ซึ่งจากนี้ไปสถานศึกษาจะต้องจัดประชุมชี้แจงทำความเข้าใจระหว่างโรงเรียน ผู้ปกครอง นักเรียน และครู เพื่อออกเป็นข้อปฏิบัติการไว้ทรงผมนักเรียนของแต่ละโรงเรียนให้ชัดเจน เช่น โรงเรียนเอประชุมร่วมกับทุกฝ่ายแล้วมีข้อสรุปว่ายังต้องการยึดทรงผมนักเรียนแบบเดิม หรือ โรงเรียนบีประชุมร่วมกับทุกฝ่ายแล้วมีข้อสรุปว่าจะถือปฏิบัติเรื่องทรงผมนักเรียนตามกฎกระทรวงฉบับใหม่ก็ได้ เป็นต้น ปลัด ศธ. กล่าวการยกตัวอย่างโรงเรียนเอ โรงเรียนบี ของปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ก็ทำให้เกิดคำถามต่อไป ว่าจะกลายเป็นข้อยกเว้นอีกหรือไม่ ถ้าโรงเรียนหลายแห่งจะเลือกวิถีของโรงเรียนเอ เพื่อคงไว้ซึ่งการบังคับทรงผมเกรียน-ติ่งหู ที่แม้มีการประชุมร่วมกับทุกฝ่ายจริง แต่ถ้าเสียงของครูและผู้บริหารโรงเรียนเป็นเสียงข้างมากเห็นชอบตามวิถีแบบโรงเรียนเอ จะถือว่าไม่ขัดแย้งระเบียบกระทรวงศึกษาธิการกระนั้นหรือ?ย้อนดู ประวัติศาสตร์การบังคับทรงผมนักเรียน เกรียน-ติ่งหู เกิดขึ้นในประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ.2515สมัยรัฐบาลเผด็จการ จอมพลถนอม กิตติขจร ตาม กฎกระทรวง ฉบับที่1(พ.ศ.2515) ออกตามความในประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่132 ลงนามโดย บุญถิ่น อัตถากร ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ผู้ใช้อำนาจของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ วันที่28มิ.ย.2515 ระบุว่าข้อ1การแต่งกาย และความประพฤติดังต่อไปนี้ถือว่าไม่เหมาะสมแก่สภาพของนักเรียนตามความในข้อ4แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่132(1) นักเรียนชายไว้ผมยาว โดยไว้ผมข้างหน้าและกลางศีรษะยาวเกิน5เซนติเมตร และชายผมรอบศีรษะไม่ตัดเกรียนชิดผิวหนัง หรือไว้หนวดหรือเครานักเรียนหญิงตัดผมหรือไว้ผมยาวเลยต้นคอ หากโรงเรียนหรือสถานศึกษาใดอนุญาตให้ไว้ยาวเกินกว่านั้นก็ให้รวบให้เรียบร้อยนักเรียนใช้เครื่องสำอาง หรือสิ่งปลอมเพื่อการเสริมสวยสำหรับประกาศคณะปฏิวัติ ฉบับที่132ที่ประกาศโดยจอมพลถนอมในฐานะหัวหน้าคณะปฏิวัติ วันที่22เม.ย.2515ซึ่งเป็นแม่บทของกฎกระทรวงนี้ ให้เหตุผลว่าโดยที่คณะปฏิวัติพิจารณาเห็นว่า นักเรียนและนักศึกษาเป็นเยาวชนที่กำลังสร้างสมคุณสมบัติทั้งในด้านความรู้ ความคิดและคุณธรรม พร้อมที่จะรับมรดกตกทอดจากผู้ใหญ่ เป็นพลเมืองดีมีประโยชน์แก่ประเทศชาติในอนาคต นักเรียนและนักศึกษาควรจะได้รับการอบรมดูแลใกล้ชิดจากบิดามารดา ผู้ปกครอง และครูอาจารย์ เพื่อเป็นบุตรที่ดีของบิดามารดา เป็นศิษย์ที่ดีของครู อยู่ ในโอวาทคำสั่งสอน รวมทั้งอยู่ในระเบียบประเพณีและกฎหมายของบ้านเมือง เป็นการสมควรจะส่งเสริมและคุ้มครองความประพฤติ การแต่งกาย และจรรยามารยาท ให้รัดกุมยิ่งขึ้น เพื่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันจากวันที่รัฐบาลจอมพลถนอมปกครองประเทศแบบเผด็จการ จนกระทั่งมาสู่เหตุการณ์14ต.ค.2516ที่นักเรียน นิสิต นักศึกษา ประชาชน ชุมนุมครั้งใหญ่ขับไล่รัฐบาลจอมพลถนอมออกจากตำแหน่งได้สำเร็จ เข้าสู่ยุคแห่งการปฏิรูปที่ประชาธิปไตยเริ่มเบ่งบาน ในที่สุด ก็มีการออก กฎกระทรวง ฉบับที่2(พ.ศ.2518) ออกตามความในประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่132ลงนามโดย เกรียง กีรติกร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ วันที่6ม.ค.2518แก้ไขกฎกระทรวงฉบับที่1เรื่องทรงผมนักเรียนที่ไม่เหมาะสม เป็นข้อความว่า(1) นักเรียนชายตัดผมหรือไว้ผมยาวจนด้านข้างและด้านหลังยาวเลยตีนผม หรือไว้หนวดไว้เครา นักเรียนหญิงตัดผมหรือไว้ผมยาวเลยต้นคอ หากโรงเรียนหรือสถานศึกษาใดอนุญาตให้ไว้ยาวเกินกว่านั้นก็ให้รวบให้เรียบร้อย นักเรียนใช้เครื่องสำอาง หรือสิ่งปลอมเพื่อการเสริมสวยเมื่ออ่านข้อความตามนี้แล้ว เป็นที่ประจักษ์ชัดว่า การบังคับนักเรียนชายให้ไว้ผมทรง เกรียน ถูกยกเลิกไปตั้งแต่ปี พ.ศ.2518เรียบร้อยแล้ว ในส่วนนักเรียนหญิงยังคงข้อความเดิมไว้ บังคับให้ไว้ผมทรง ติ่งหู ยกเว้นไว้ยาวก็ให้รวบ แต่เท่าที่สังเกตเรื่อยมา มักจะพบนักเรียนหญิงถูกบังคับไว้ทรงติ่งหูเป็นจำนวนมาก ในระดับตั้งแต่มัธยมศึกษาตอนต้นลงไปดังนั้น โรงเรียนหลายแห่งในประเทศไทย ตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน อาศัยอำนาจใดในการออกระเบียบโรงเรียนบังคับนักเรียนชายไว้ผมเกรียน ทั้งที่ขัดต่อกฎกระทรวงตั้งแต่ปี2518แล้ว กลับไปยึดตามกฎหมายเก่าตั้งแต่สมัยจอมพลถนอมปี2515ที่ถูกแก้ไขยกเลิก จึงเป็นสิ่งที่ผิดเพี้ยนในระบบกฎหมายอย่างชัดเจน ใช้ของเก่า ไม่เอาของใหม่ อำนาจของการยึดติดประเพณีดั้งเดิมสำคัญกว่ากฎหมายใช่หรือไม่?การพยายามแก้ปัญหาทรงผมนักเรียน เกิดขึ้นอีกครั้งในปี2556โดย พงศ์เทพ เทพกาญจนา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ขณะนั้น ลงนามในหนังสือสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ที่ ศธ0209/189วันที่17ม.ค.2556เรื่อง ซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับทรงผมของนักเรียน มีสาระสำคัญว่า ให้สถานศึกษาปฏิบัติเกี่ยวกับทรงผมของนักเรียนเป็นแนวทางเดียวกัน เนื่องจากที่ผ่านมาปรากฏว่าสถานศึกษาบางแห่งมีความเข้าใจในเรื่องทรงผมนักเรียนไม่เป็นไปในแนวทางเดียวกัน กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) จึงขอชี้แจงและซ้อมความเข้าใจในเรื่องดังกล่าว พร้อมทั้งให้สถานศึกษาปฏิบัติเกี่ยวกับทรงผมของนักเรียนเป็นแนวทางเดียวกัน ดังนี้1) นักเรียนชายให้ไว้ผมสั้นหรือผมยาวก็ได้ หากไว้ผมยาวด้านข้างและด้านหลังต้องยาวไม่เลยตีนผม เช่น แบบทรงผมรองทรง2) นักเรียนหญิงให้ไว้ผมสั้นหรือผมยาวก็ได้ กรณีไว้ผมยาวก็ให้รวบให้เรียบร้อยอนึ่ง ขณะนี้กระทรวงศึกษาธิการอยู่ระหว่างพิจารณาดำเนินการปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้องให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ปัจจุบัน จึงเรียนมาเพื่อทราบ และแจ้งเวียนให้สถานศึกษาในสังกัดทราบและถือปฏิบัติต่อไปตามหนังสือแนวทางปฏิบัตินี้ พัฒนาไปอีกขั้นในการให้ยกเลิกการบังคับนักเรียนหญิงไว้ผมทรงติ่งหูด้วย จนในที่สุดปัจจุบัน ปี2563ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการไว้ทรงผมนักเรียน พ.ศ.2563ที่ออกมาบังคับใช้ ในสมัยของ ณัฏฐพล ทีปสุวรรณ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ คนปัจจุบัน ก็มีเนื้อหาเรื่องทรงผมนักเรียนชาย-หญิง ทำนองเดียวกับหนังสือแนวทางปฏิบัติสมัยรัฐมนตรีพงศ์เทพ ที่ไม่ได้บังคับทรง เกรียน-ติ่งหู แล้ว ถ้าไม่ติดปมเรื่องข้อ7ของระเบียบ ก็น่าจะเป็นไปในทางที่ดีขึ้นกฎหมายระดับประเทศ จากปี2518ถึงปัจจุบัน ยกเลิกบังคับนักเรียนชายไว้ผมเกรียน จากปี2556ถึงปัจจุบัน เริ่มใช้แนวปฏิบัติยกเลิกบังคับนักเรียนหญิงไว้ผมทรงติ่งหู และปัจจุบัน2563ยกเลิกทั้งสองอย่างตามกฎหมาย ระหว่างนั้นจนถึงระหว่างนี้ ที่เด็กนักเรียนถูกสั่งไว้ผมเกรียน-ติ่งหู ไม่เป็นไปตามกฎหมายระดับประเทศ ฉะนั้นจะถือเป็น กฎเถื่อน ที่อาศัยประเพณีอำนาจนิยมเหนือกว่าหรือไม่?ความเป็นอำนาจนิยมในสถาบันการศึกษา ผูกมัดเรามาจนถึงระดับมหาวิทยาลัย ในรูปแบบที่แตกต่างไปอย่าง ระบบโซตัส ติดตามกันตอนต่อไป
ประวัติศาสตร์การบังคับทรงผมนักเรียน เกรียน-ติ่งหู เกิดตั้งแต่ปี 15 สมัยรัฐบาลเผด็จการ จอมพลถนอม ถูกยกเลิกไปตั้งแต่ปี 18 หลังเหตุการณ์ 14 ตุลา
บ.จ.ชาติเสรี,ทรงผมนักเรียน,เกรียน,ติ่งหู