Ethno-diary: การลี้ภัยโดยสมัครใจ
วันนี้นั่งอ่านบทเรียบเรียงจากคำสัมภาษณ์ของอาจารย์ Yukti ในThe Chronicle of Higher Education November 7 2014 แล้ว รู้สึกสะท้อนใจในหลายเรื่อง ทั้งปัญหาในประเทศไทย การวินิจฉัยปัญหาจากบรรดานักศีลธรรม รวมไปถึงการที่ท่านผู้นำเอ่ยถ้อยคำในความหมายที่ว่า ลดเสรีภาพลงหน่อยเพื่อการสร้างชาตินึกถึงจดหมายตอบโต้ของอ.สุลักษณ์ ต่อกรณีข้อวิพากษ์อย่างเป็นทางการของอ.นิธิ ผมคิดว่าอาจารย์เป็นธรรมต่อการวิจารณ์มาก ทำการบ้าน หนักแน่น และเคารพคู่วิวาทะด้วยมาก แต่อ.สุลักษณ์ทำตัวเหมือนนักโต้วาที แบบเด็กหัดโตชั้นมัธยมศึกษาข้อเขียนที่อ่านวันนี้ ทำให้นึกถึง คำว่าการถูกบังคับให้พลัดถิ่น (forced displacement) และการพลัดถิ่นโดยสมัครใจ (voluntary displacement) เป็นอย่างมาก แน่นอน คำทั้งสองมีเส้นแบ่งความแตกต่างที่เบาบางมากในแง่ของคำอธิบาย อะไรคือการบังคับและอะไรคือความสมัครใจ? ทว่า นักรัฐศาสตร์และนักความสัมพันธ์ต่างประเทศในภาพรวมต่างให้ความหมายเบื้องต้นว่าเกิดจากการผลักดันและใช้อำนาจของรัฐ ส่วนมากแล้วมักเกิดจากกองกำลังทหาร ความไม่เป็นธรรม รวมไปถึงความไม่ชอบธรรมต่างๆ ที่ถูกทำให้ชอบธรรมคำที่อยู่เบื้องหลัง forced / voluntary displacement ก็คือคำว่า HOME บ้านทั้งในความหมายเชิงกายภาพและความรู้สึกผูกพันกรณีโรฮิงญาจากประเทศพม่าก็เช่นกัน พวกเขาถูกความไม่ชอบธรรมต่างๆ ที่รองรับโดยศาสนา กองกำลัง และความสัมพันธ์ทางสังคมและเศรษฐกิจในด้านต่างๆ จนพวกเขาต้องสมัครใจในการย้ายถิ่น พลัดที่นาคาที่อยู่ ออกเดินทางจากบ้านอย่างแทบจะไร้ความมั่นคงรองรับในอนาคตนั้น มันเป็นเรื่องที่โหดร้ายและสร้างความเปลี่ยนแปลงในระดับถอนรากถอนโคนทีเดียว ใครจะคาดคิดว่า พระจำนวนหนึ่งในประเทศพม่า จะกลายโฉมเป็นผู้ก่อการร้าย นำคนพุทธเข่นฆ่าและขับไล่โรฮิงญาอย่างเลือดเย็นและไม่รู้ร้อนหนาวกรณีนักวิชาการชาวไทยจำนวนหนึ่งที่จำต้องพลัดถิ่นไปอยู่แดนอื่นก็เช่นกัน แม้พวกเขาจะมีความสะดวกสบายกว่าโรฮิงญามากมายนักจนมิอาจเปรียบกันได้ ทว่า สิ่งที่คล้ายกันคือ การพวกเขาก็ล้วนเป็นผู้ลี้ภัยโดยสมัครใจจากการถูกบังคับโดยอำนาจรัฐเช่นเดียวกัน รัฐไทยในบางมิติยังน่าพรั่นพรึงเสียยิ่งกว่าพม่าเสียอีก ด้านหนึ่งพม่ากำลังปรับเปลี่ยนโครงสร้างสู่การเลือกตั้ง การเจรจากับกลุ่มกองกำลังต่างๆ แน่นอน พม่าจำเป็นต้องทำเพื่ออยู่และการลงทุนในโลกเสรีนิยมใหม่ (กรณี โรฮิงญาคือข้อยกเว้นที่สุดขั้วมาก ในการดำเนินการของพม่า) แต่ประเทศไทย ความแนบเนียนของกลุ่มรัฐประหารยึดอำนาจรัฐคือการร่วมทางเดินเดียวกับสถาบันสำคัญของชาติคือ สถาบันกษัตริย์ ศาสนา (อุดมการณ์) ชาติ และสถาบันสุดท้าย (มวลมหา) ประชาชนดังนั้นการหยิบ เอาโฉมหน้าผู้นำในไทยมาลงหนังสือพร้อมพาดหัว ในรูปแบบเดียวกับกรณีพระพม่ารูปหนึ่งถูกถ่ายภาพลงนิตยสาร TIME แล้วพาดหัวด้วยคำว่า The face of Buddhist Terror นั้น จึงไม่มีใครกล้าทำออกมาเลย การพลัดถิ่นโดยสมัครใจในความหมายนี้ของนักวิชาการหลายท่านอาจสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาในระดับวัฒนธรรมและวัฒนธรรมการเมืองของไทยเป็นอย่างมาก อาจสะท้อนไปได้ไกลกว่าความขัดแย้งทางการเมืองแบบตรงไปตรงมาเสียทีเดียวเราจินตนาการคำว่า บ้าน แตกต่างกัน พร้อมกับขับไล่คนที่จินตนาการแตกต่างออกไป ผลักไสให้พวกเขากลายเป็น คนแปลกหน้าในบ้านของตนเอง แน่นอน บ้านทุกหลังจำเป็นต้องมีระบอบ มีกติกา ทว่า บ้านที่มีแต่ศีลธรรมและนักศีลธรรมที่ถือปืนได้นั้น เราคงไม่อาจเรียกว่าบ้าน สมาชิกในบ้านทุกคน แม้จะมีบทบาทต่างกัน ศักยภาพต่างกัน แต่ก็คือหนึ่งเสียงที่เท่ากัน หากทุกคนเอาศีลธรรมมาห้ำหั่นโจมตีใส่กันว่าใครน้อย ใครมาก ใครขาด ใครดีบ้านที่อยู่ก็จะกลายเป็นวัด ทุกคนจะกลายเป็นพระ มองในแง่หนึ่งเหมือนจะดี แต่มันจะกลายเป็นพระหรือนักบวช ในคราบผู้ก่อการร้ายหน่ะสิ เข่นฆ่า ขับไล่ผู้อื่นในนามศีลธรรมและความแตกต่างอื่นๆในแง่นี้ บ้านของเราจึงมิอาจเป็นบ้าน ต่อไปคงจะมีการเนรเทศคนออกจากบ้าน หรือไม่ก็เนรเทศตัวเองออกจากไปแน่ๆเผยแพร่ครั้งแรกใน 
 วันนี้นั่งอ่านบทเรียบเรียงจากคำสัมภาษณ์ของอาจารย์ Yukti ในThe Chronicle of Higher Education November 7 2014 แล้ว รู้สึกสะท้อนใจในหลายเรื่อง ทั้งปัญหาในประเทศไทย การวินิจฉัยปัญหาจากบรรดานักศีลธรรม
Ethno-diary,การลี้ภัย,นิธิ เอียวศรีวงศ์,พม่า,ยุกติ มุกดาวิจิตร,สุลักษณ์ ศิวรักษ์,โรฮิงญา