เสริมภูมิ กลุ่มเปราะบาง โมเดลสู้ โควิด-19 ติดอาวุธทางปัญญา 
47 ชุมชนแออัดสกัดระบาดรอบ 2โมเดลสกัดโควิด–19จาก 47 ชุมชนเมืองโครงการแก้ปัญหาด้านสุขอนามัยและการป้องกันโรคใน 47 ชุมชน ที่ถือเป็นโมเดลการป้องกันควบคุมโรค เพื่อพัฒนารูปแบบแนวทางการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมในชุมชนแออัด ท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 เนื่องจาก ชุมชนเมืองแออัดถือเป็นหนึ่งในพื้นที่เสี่ยงในการแพร่ระบาดของโรค ซึ่งได้แนวคิดจากการถอดบทเรียนของประเทศอินเดีย เมืองธาราวี ที่กลายเป็นจุดแพร่เชื้อแหล่งใหญ่ในนครมุมไบ ด้วยเป็นเมืองที่มีชุมชนแออัด มีประชากรหนาแน่นมากกว่า 1.5 ล้านคนในพื้นที่ 3800 ไร่ โดยพบผู้ป่วยโรคโควิด-19 ระหว่างต้นเดือน เม.ย.-18 เม.ย. รวมถึง 2509 ราย และต้องสังเวยชีวิตถึง 125 ศพขณะที่ประเทศไทยพบชุมชนแออัดเกิดขึ้นโดยทั่วไปตามเมืองใหญ่ โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ ซึ่งสภาพบ้านส่วนใหญ่อยู่อาศัยกันอย่างหนาแน่น ทั้งพบปัญหาเกี่ยวกับการจัดการสิ่งแวดล้อมที่มีพฤติกรรมไม่ถูกต้อง ขาดสุขลักษณะ เป็นปัญหาต่อคุณภาพชีวิตและสุขอนามัยของประชากรชุมชนแออัดในเขตเมืองจึงจัดเป็นพื้นที่เสี่ยงที่สำคัญในการเกิดการแพร่ระบาดของโรคโควิด–19กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข จึงร่วมกับ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สร้าง โมเดล ชุมชนปลอดภัยสู้ภัยโควิด-19 ใน 47 ชุมชน อาทิ เคหะชุมชนฉลองกรุง เคหะชุมชนฟื้นนครร่มเกล้า ระยะ 6 เคหะบางนา เคหะชุมชนรามอินทรา บ้านเอื้ออาทรลาดกระบัง 4 ส่วน 1 บ้านเอื้ออาทรรามอินทรา (คู้บอน) ชุมชนหัวหมาก ระยะ 2 ฝั่ง ข. ชุมชนหัวหมาก ระยะ 2 ส่วน 2 ชุมชนหัวหมาก ระยะ 2 ส่วน 3 ชุมชนหัวหมาก ระยะ 3 (บ้านศรีพฤฒา) บ้านเอื้ออาทรประชาสำราญ ชุมชนลาดกระบัง 2 ระยะที่ 3/1 ส่วนที่ 1 บ้านเอื้ออาทรอยู่วิทยา 1 2 บ้านเอื้ออาทรหัวหมาก บ้านเอื้ออาทรร่มเกล้า 2 (ระยะ 1) บ้านเอื้ออาทรร่มเกล้า 2 (ระยะ 2) บ้านเอื้ออาทรสันติสุข ชุมชนหลังแฟลตร่วมพัฒนา ชุมชนหลังตลาดยิ่งเจริญ ชุมชนรุ่นใหม่พัฒนา ชุมชนประชาร่วมใจ 2 ชุมชนโรงหวาย ชุมชนวัดใต้ ชุมชนอ่อนนุช 28 ชุมชนบางเขน บางบัวกองกาญจน์ ชุมชนบางบัว ชุมชนคนรักถิ่น ชุมชนพรหมสัมฤทธิ์ ชุมชนประเสริฐเปรมประชา ชุมชนยิ่งเจริญ รวมถึงชุมชนในเขตคลองเตย เป็นต้นพญ.พรรณพิมล วิปุลากร อธิบดีกรมอนามัย เล่าถึงโครงการชุมชนปลอดภัยสู้โควิด-19 ว่า กรมอนามัยได้มีความห่วงใยและกังวลเกี่ยวกับพื้นที่ชุมชน โดยเฉพาะในเขตเมืองที่มีการอาศัยอยู่รวมกันค่อนข้างจะหนาแน่น โดยใน 1 ครัวเรือน มักจะมีสมาชิกจำนวนมากหลากหลายช่วงอายุ จึงเป็นที่มาของแนวคิดและความร่วมมือว่าควรทำอย่างไร เพื่อให้เกิดความปลอดภัยของพื้นที่เขตเมือง โดยเมื่อมีการลงพื้นที่ เช่น เขตคลองเตย กรมอนามัยได้มีการส่งเสริมมาตรการหลัก เช่น การส่งเสริมการสวมหน้ากากผ้า ซึ่งจากการสำรวจพบว่าคนในชุมชนมีการใส่หน้ากากโดยสม่ำเสมออยู่ที่ 73% ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องที่ดี แต่ยังต้องมี การเน้นย้ำและขอความร่วมมือให้ใช้หน้ากากผ้าให้บ่อยขึ้น ร่วมกับการล้างมือทันทีที่กลับเข้าบ้าน โดยเฉพาะพื้นที่ส่วนรวมที่มีสมาชิกจำนวนมากเพื่อลดการแพร่โรคสำหรับมาตรการเว้นระยะห่างด้วยความจำเป็นที่คนในครอบครัวมีสมาชิกอยู่รวมกันหลายคน กรมอนามัยจึงลงพื้นที่ชุมชนพร้อมแนะนำ โดยหากมีกลุ่มเปราะบาง เช่น ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ความดันผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ เด็กเล็กก็ควรมีการแบ่งพื้นที่เป็นมุมเฉพาะ แยกออกมาจากคนอื่น ให้มีพื้นที่ส่วนตัวเพื่อป้องกัน เนื่องจากกลุ่มเปราะบางเมื่อได้รับเชื้อแล้วจะมีอาการรุนแรงกว่ากลุ่มที่แข็งแรง และหากโชคร้ายอาจถึงขั้นเสียชีวิต สำหรับพื้นที่ส่วนกลางของชุมชนก็เน้นเรื่องการทำความสะอาด ซึ่งเท่าที่ลงไปแต่ละชุมชนก็ทำค่อนข้างดีอยู่แล้ว จึงได้กำชับเรื่องการจัดการขยะ หากจัดการได้ดีก็ช่วยลดความเสี่ยงแพร่โรคเมื่ออยู่ด้วยกันหลายคนได้ ทั้งนี้ หน่วยงานกลางของทุกชุมชนถือว่าสำคัญ เพราะจะรู้ว่าบ้านไหนมีเด็กเล็ก ผู้สูงอายุผู้ป่วยเรื้อรัง ดังนั้น หน่วยงานกลางจะเป็นตัวกลางเผยแพร่เกี่ยวกับสถานการณ์ของโรคได้ดี อธิบดีกรมอนามัย ขยายภาพการวางแผน ดูแลกลุ่มเปราะบางในชุมชนเมืองพญ.พรรณพิมล กล่าวด้วยว่า บทบาทหลักของกรมอนามัย คือการลงไปดูเรื่องอนามัยสิ่งแวดล้อม ขณะนี้ได้ลงไปที่ชุมชนเมืองที่เป็นต้นแบบประมาณ 47 ชุมชนในกรุงเทพมหานคร โดยดำเนินการให้ความรู้และสนับสนุนอุปกรณ์ต่างๆเท่าที่จำเป็น ก่อนจะขยายผลอย่างเต็มรูปแบบไปยังชุมชนเมืองทั่วประเทศต่อไป เพราะจากการประเมินและถอดบทเรียนจากต่างประเทศพบว่า ชุมชนแออัดมักจะมีความเสี่ยง ทั้งยังมีกลุ่มเปราะบางอาศัยจำนวนมาก หากป่วย 1 คนอาจติดกันไปหมด ดังนั้น ทุกหน่วยงานต้องให้การดูแลกลุ่มนี้ให้ดี เพื่อจัดการความเสี่ยง และลดความเสี่ยงในการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ระลอก 2ทีมข่าวสาธารณสุข มองว่า การลงพื้นที่ไปดูแลและเสริมเกราะสร้างความรู้ที่เปรียบเสมือนการติดอาวุธทางปัญญาให้กับประชาชนในชุมชนแออัดทั้ง 47 ชุมชนเมือง ถือเป็นอีกหนึ่งโมเดลสำคัญที่จะทำให้ประเทศไทยสามารถสกัดและล้อมคอกการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ระลอก 2 ได้แต่สิ่งหนึ่งที่เราอยากฝาก คือ ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเอาจริงเอาจังกับการดำเนินงานและติดตามโครงการนี้อย่างจริงจังและต่อเนื่อง เพราะนอกจากจะเป็นการสกัดการระบาดของโรคโควิด-19 ระลอก 2 แล้ว ยังถือเป็นต้นแบบความเป็นไปได้และเป็นตัวจุดประกายการเตรียมรับมือกับโรคระบาดที่อาจเกิดขึ้นกับประเทศไทยในอนาคตแต่คงน่าเสียดาย หากทำกันแบบไฟไหม้ฟาง เพราะนอกจากจะไม่สามารถเอาชนะโรคระบาดได้แล้วถึงวันนั้นสังคมไทยคงต้องเศร้าใจกับการที่ต้องเสียทั้งเงิน ทั้งแรงกาย แรงใจที่ทุ่มเทเพื่อแก้ปัญหา ต้องกลายเป็นความสูญเปล่าและสาหัสที่สุดคือการที่ต้องสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักเพื่อสังเวยโรคระบาดที่ควรจะล้อมคอกได้ทีมข่าวสาธารณสุข
โมเดลสกัดโควิด–19จาก 47 ชุมชนเมือง โครงการแก้ปัญหาด้านสุขอนามัยและการป้องกันโรคใน 47 ชุมชน ที่ถือเป็นโมเดลการป้องกันควบคุมโรค เพื่อพัฒนารูปแบบแนวทางการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม
โควิด-19,ไวรัสโคโรนา,COVID-19,กลุ่มเปราะบาง,สุขอนามัย,ชุมชนแออัด,กระทรวงสาธารณสุข,สุขภาพ