สามเหลี่ยมทำความเข้าใจภูเขาน้ำแข็ง
ตามทฤษฎีสามเหลี่ยมเขยื่อนภูเขา การขยับเขยื่อยกระทำปฏิบัติการที่ยากเข็ญเกินฝันถึงยังอาจกระทำให้เป็นจริงได้โดยการร่วมแรงร่วมใจกันสามฝักฝ่ายระหว่าง ฝ่ายอำนาจ-ฝ่ายความรู้-ฝ่ายรากหญ้า ประจักษ์พยานของความสามารถขยับเขยื่อนได้เริ่มในวงการสาธารณสุข เช่น ความสำเร็จของโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า สำนักงานประกันระบบสุขภาพแห่งชาติ และ สำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพ(ทางกาย)ได้ มีส่วนยืนยันความน่าเชื่อถือของทฤษฏีที่เสนอโดย นายแพทย์ประเวศ วะสี ราษฎรอาวุโสนี้อีกโสตหนึ่งอย่างไรก็ตามการเสริมสร้างสุขภาพทางปัญญาจิตใจใน แวดวงกระทรวงศึกษาธิการกลับมีลักษณะกลับทิศกันอย่างน่าประหลาด วาทกรรม สมุดพกความดี ค่านิยมสิบสองประการ และ การทุ่มเทเวลาท่องจำ ออกแบบผลิตสติเกอร์ไลน์ ต่อความคิดเห็นที่ถือได้ว่ายังมีข้อขัดแย้งควรถกเถียง กลับผุดออกมาไม่ขาดสายและยังได้รับฉันทามติจากอำนาจบริหารประเทศ ในการประชุมของคณะกรรมมาธิการ ปฏิรูปการศึกษาที่แถลวง ว่าทราบกันดีว่า รัฐไทยลงทุนกับการศึกษาเป็นอันดับ 2 ของโลกเห็นเป็นปัญหา แต่ก็มองเห็นปัญหาการศึกษาของประเทศในมิติแง่กฎเกณฑ์การบริหารการจัดการ (technical instrumental) เท่านั้น การมองไม่เห็นเหตุการณ์ข้างต้นว่ามีปัญหาแสดงความไม่มีความไม่เข้าใจถึงมิติระดับโครงสร้างของปัญหา (practical emancipatory)ปีกสาธารณสุขของประเทศที่ก้าวหน้าก็คงมองไม่ออกว่าจะเป็นประเด็นความเกี่ยวเนื่องถึงคุณภาพสุขภาพสามัญสำนึกอย่างถ้วนหน้าในอนาคตหากการขับเคลื่อนเคลื่อนย้ายนโยบายสำคัญสำคัญเหล่าในประเทศนี้กระทำไปด้วยการค้ำยันจากทฤษฎีสามเหลี่ยมขยับเขยื้อนภูเขาก็แสดงว่าทฤษฎีน่าจะมีปัญหาพื้นฐานอยู่ ทิศทางการขยับเขยื้อนที่กระจัดกระจายกันไปตามยถากรรมน่าจะเห็นได้ว่าการกำหนดทิศทางในการขยับเขยื้อนดูจะไม่ได้ตั้งอยู่บนความเข้าใจตำแหน่งแห่งที่ของปัญหาทางสังคมไทยอย่างรอบด้านรอบมิติ ดังนั้นการทำความเข้าใจกับหลักการและอภิปรายถึงปัญหาจากแง่มุมของทฤษฎีในบทความนี้ก็อาจมีประโยชน์บทความนี้ประกอบด้วยส่วนต่างๆสี่ภาค ได้แก่ ภาคการทบทวนการปริวัตรสามจากฝั่งระเบียบวิธีวิจัยในสาขาที่พบ และ นำเสนอ สามมุม-ไตรโกณ ของความเข้าใจรากฐานของภูเขาหรือภูเขาน้ำแข็งของสังคมไทยอย่างสังเขป ในสามมิติ ได้แก่ ภาคมิติของจิตใต้สำนึกที่ชี้ถึงปมปัญหาของตัวตนทางสังคม ภาคมิติของวัฒนธรรมพื้นหลังซึ่งมีส่วนกำกับวิถีชีวิต และ ภาคมิติของการสื่อสารที่กำกับวิธีการสนทนา การสนทนาแบบปัจจุบันกำลังประกอบสร้างความขัดแย้งมากกว่าทิศทางสร้างความเข้าใจ บทความขอมีส่วนในการปรับทัศนคติซึ่งกันและกัน ทั้งนี้มิติทั้งสามมีสถานะที่ซ้อนทับซ้อนเหลื่อมและเป็นเหตุปัจจัยซึ่งกันและกัน การแยกอภิปรายเป็นเพียงวิธีที่ช่วยกันทำให้เข้าใจสิ่งที่เข้าใจยากหรือภูเขาน้ำแข็งที่ซ่อนอยู่ใต้มหาสมุทรอีกเก้าส่วนแต่การทำความเข้าใจต้องเห็นการอิงอาศัยระหว่างกันของแต่ละปริมณฑล อย่างไรก็ตามวัตถุทางโบราณคดีของจิตใต้สำนึกนั้นไม่อาจนอนให้ศึกษาอย่างสงบ เนื้อหาของบทความในหลายมิติจึงเป็นการสันนิษฐานและสหสัมพันธ์ อันมีจุดบกพร่องทางมรรควิธีที่ไม่แสดงความเชื่อมโยงทางเหตุผลอย่างกระจ่างแต่ภาพความคิดของความเคลื่อนไหวปริวัตรสามที่อาจมีความขุ่นไม่กระจ่างอยู่บ้างแต่ก็อาจเปิดให้มองอภิปรายขยายความอย่างรอบคอบรอบด้านร่วมกันได้ การเช็ดล้างให้เกิดความกระจ่างมากขึ้นร่วมกันเกิดได้ในอนาคต เป็นความคาดหวังที่อย่างน้อยก็เพื่อสร้างโอกาสที่เห็นภาพปัญหาลึกร่วมกันเสียก่อนที่จะขยับเขยื่อนในทิศทางที่เหมาะสมในกาลเทศะต่อไปตามควรสามเหลี่ยมหรือปริวัตรสามในทฤษฎีถือว่ามีรากฐานทางวิธีวิทยาที่ทันสมัยในปัจจุบัน โดยเป็นรากฐานสำคัญส่วนหนึ่งใน กระบวนวิธีวิจัยแบบผสม (mixed methodology) อันถือเป็นกระแสทางสายกลางทางวิธีวิทยาจากการสงบศึกระหว่างฐานคิดเชิงคุณภาพปะทะฐานคิดเชิงปริมาณในสงครามวิธีวิทยาการวิจัยที่เกิดในช่วงทศวรรษที่ 1980s หรือ อาจพบกระบวนการวิธีวิจัยแบบผสมในชื่อการวิจัยเชิงบูรณาการน่าสนใจที่กระบวนวิธีปริวัตรสามวิจัยแบบผสมนี้กลับมีรากฐานที่มาวิธีจาก สาขาวิทยาศาสตร์กายภาพ เรขาคณิต วิศวกรรม ดาราศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ตัวอย่าง ได้แก่ การระบุค่าพิกัดตำแหน่งด้วยGPSจะมีความแม่นยำก็ต่อเมื่อดาวเทียมที่พบเห็นตำแหน่งสามดวงขึ้นไป หรือ วิธีพาราแลกซ์ที่ใช้หลักการสามเหลี่ยมที่ทราบระยะด้านและวัดมุมที่ทราบในรูปสามเหลี่ยมที่นำไปสู่คำณวณระยะที่ไม่ทราบใช้วัดระยะห่างจากผู้สังเกตุถึง ดวงดาวฤกษ์ และ กาแลกซึ่อันไกลโพ้น หรือ การคาดคำณวณระยะทางของสัตว์ผู้ล่ากับเหยื่อโดยอัตโนมัติก็ย่อมมาจากระยะห่างระหว่างอายตนะคู่(ตา ลิ้น หู)ของผู้ล่า หรือ การทำแผนที่การรังวัดที่ตั้งและขนาดพื้นที่ให้แม่นยำล้วนใช้สามเหลี่ยมเป็นฐานคำณวนทั้งสิ้น หรือ โครงถักที่แข็งแรงและมีน้ำหนักเบาที่สุดแม้จะสลับซับซ้อนเพียงใดก็เริ่มจากรูปร่างสามเหลี่ยมในการออกแบบทางวิศวกรรมโครงสร้าง เป็นต้นความสามารถในกระบวนการวิธีปริวัตรสามวิจัยแบบผสมในตัวเองก็มี หลายระบบ เช่น สามเส้าของวิธีการเก็บข้อมูล สามเส้าของแหล่งข้อมูล สามเส้าของสาขาที่วิจัย สามเส้าของทฤษฎีแนวความคิด สามเส้าของระดับขนาดสเกล เป็นต้น แต่คุณสมบัติโดดเด่นก็คือการสถาปนาความน่าเชื่อถือ (Validity) หรือ ความสามารถในการคัดกรองกำจัดอคติจากภายในกระบวนวิธีวิจัยในตัวเองสามเหลี่ยมยังเป็นเครื่องมือวิจัยที่มีประโยชน์ในการช่วยทำลายความคิดเห็นเชิงขั้ว (dualism)ลดทอนอคติในการวิจัยหรือในผู้วิจีย สายมัธยามิกะหรือ นิกาย ทางสายกลางในพุทธศาสนาก่อนแบ่งฝ่ายมหายาน ได้ศึกษาถึง ธรรมชาติของสรรพสิ่งต่างๆนั้นบังเกิดในสามอาณาบริเวณที่สัมผัสกันและกัน นั่นคือ อัตวิสัยหรือทัศนภาค-ผู้รู้ ภววิสัยหรือนิมิตภาค-ผู้ถูกรู้ และ ตถตาหรือสหภวภาค-พื้นฐานแห่งความเป็นไปได้ อีกทั้งตถตาหรือสหภวภาคเองก็ได้ถูกวิเคราะห์ในปริวัตรสามลงไปอีกระดับได้แก่ ปริกัลปิตะสหภวะ ธรรมชาติของการสร้างขึ้นมาอย่างความฝัน ปรตันตระสหภวะ ธรรมชาติของการสร้างขึ้นจากความโยงใยเกี่ยวข้องกันอิทัปปัจยตา และ นิศปันนะสหภาวะ ธรรมชาติสมบูรณ์แห่งปรมัตถ์ทั้งนี้สภาวะทั้งสามอาณาบริเวณทั้งสามนั้นต่างอิงอาศัยพลวัตรซึ่งกันและกันไม่อาจแยกออกจากกันได้ในวิชาปรัชญา อัตภาพวิสัย (subject) ภวภาพวิสัย (Object) ต่างเป็นประเด็นถกคิดต่อเนื่องร่วมกันในทุกแนวปรัชญาตลอดมา ส่วนสหภวะนั้นอาจแตกต่างตามจุดเน้นจุดเชื่อจุดสนใจของแต่ละแนวคิดปรัชญา เช่น อำนาจในความคิดของนิทเฉอ และ ฟูโกต์ ภาษา ในวิตเกนสไตน์โรลองด์บาร์ทดาริดา และ เรื่องเล่าของปอลล์ ริเกอร์ เป็นต้น ในสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างหรือสถาปัตยกรรมศาสตร์ผู้เขียนได้เคยถกแถลงถึงปริวัตรสามแล้วอย่างละเอียดในบทความสองชิ้น ชิ้นหนึ่งใช้รูปและเรื่องราวต่างๆในชีวิตประจำวันนำมาแจกแจง และอีกชิ้นสรุปทฤษฎีแนวคิดที่มีผู้เสนอไว้ต่างสาขานำมาสรุปในแบบจำลองเชิงรูปในแบบปริวัตรสามที่พอสรุปได้ว่า มนุษย์ไม่ได้เป็นผู้ออกแบบสิ่งแวดล้อมของตัวเองแต่เพียงอย่างเดียวแต่เป็นผลผลิตเป็นเหยื่อของสิ่งแวดล้อมที่ตัวเองสรรค์สร้างขึ้นไม่ว่าจะโดยจงใจหรือไม่ สลับสับเปลี่ยนหมุนเวียนไปในปริมณฑลสามที่อิงอาศัยกันและกันไม่อาจแบ่งแยก ได้แก่ ปริมณฑลของสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวัตถุที่ว่างและกาลเทศะ ปริมณฑลขององค์ประธาน ปริมณฑลของปฏิบัติการ บทความนี้จะอภิปรายต่อไปถึงปริมณฑลทั้งสามของปัญหาโดย อุปมาเสมือนภูเขาน้ำแข็งที่เห็นชัดแต่ส่วนยอด ทว่าซ่อนฐานภูเขาไว้เก้าส่วน อนึ่ง การสันนิษฐานแบบสหสัมพันธ์ที่ใช้สังเคราะห์บทความก็จัดเป็นวิธีวิทยาที่มีช่องโหว่ ผู้อ่านควรไตร่ตรองและใช้วิจารณญาณตามสำควรสำหรับสังคมประเทศไทย ขอตั้งข้อสังเกตุ ปริมณฑลทั้งสามตามสันนิษฐานว่า ได้แก่ วัฒนธรรมฉากหลังในปริมณฑลของวัตถุวิสัยพื้นที่กาลเทศะสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง จิตใต้สำนึกร่วมกันในปริมณฑลของตัวตนอัตวิสัยองค์ประธาน และ การสื่อสารจากระบอบสุนทรียภาพในปริมณฑลของปฏิบัติการเป็นเงื่อนไขทั่วไป โดยการนำเสนออย่างสังเขปอาจตรวจสอบตามเอกสารต้นทางกำกับตามรายการอ้างอิงท้ายบทการศึกษาสังคมวัฒนธรรมตะวันออกเกิดขึ้นตามขนานมากับประเพณีการล่าอาณานิคมที่เกิดขึ้นมาสี่ร้อยปีล่วงมาแล้ว ท่ามกลางความคิดเหมารวมความคิดไปเองความคาดหวังไปเองฝ่ายเดียวของบรรดาผู้ล่าอาณานิคมตามที่ เอ็ดเวิร์ด ซาอิด(Edward Said) ได้วิจารณ์หักล้างไว้ใน The Orientalism ก็ยังมีงานวิจัยที่มีคุณูปการมีคุณภาพบางชิ้นที่โผล่พ้นและรวมให้ภาพตั้งต้นของลักษณะเฉพาะในกระบวนการทางสังคมการเมืองของรัฐทางเอเซียโอเชียเนียได้ดี ได้แก่ Nakara ของ คลิฟฟอร์ด เกียร์ซ อคิน รพีพัฒน์เป็นผู้ที่อ่านวิธีการและทฤษฎีของคลิฟฟอร์ด เกียร์ซอย่างเป็นระบบให้ความเห็นว่า (2551:240) (2551:220.)นอกจากคำสำคัญ รัฐนาฏกรรม (กานดา นาคน้อย ประชดเรียกสังคมไทยหลังรัฐประหารคสช.ว่า แดนลิเก) เราจะเห็นว่าระบบอุปถัมถ์อภิสิทธิในสังคมก็เป็นสิ่งที่งอกงามออกมาจากรัฐนาฏกรรมนั่นเอง ระบบอุปถัมถ์เป็นคำสำคัญอีกคำหนึ่งในปริมณฑลเชิงพื้นที่ งานวิจัยของ อคิน รพีพัฒน์ เองชี้ว่า ระบบอุปถัมถ์ของไทยกระจายแพร่หลายอย่างถ้วนทั่ว กระทั่งไปถึงหน่วยน้อยๆของสังคมภายในชุมชนแออัดแห่งหนึ่ง ส่วนงานวิจัยของสายพิณ สุพุทธมงคล เสนอในอีกมุมว่าเมื่อมีความครบถ้วนในปัจจัยต่างใน วัฒนธรรมฉากหลังรองรับระบบอุปถัมถ์ก็เป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้นในสังคมใดๆก็ได้ ไม่ใช่สิ่งเฉพาะของวัฒนธรรมเอเซียแต่เป็นไปได้ในวัฒนธรรมที่ให้ความสำคัญกับอัตตาหน้าตาและกลุ่มพวก ผ่านการวิจัยวิถีชีวิตครอบครัวชาวอิตาลีใต้ครอบครัวหนึ่งในเมืองคาปัวในมุมประวัติศาสตร์ ธงชัย วินิจจะกุลเห็นว่าระบบอุปถัมถ์ในไทยพัฒนาไปสู่จุดสูงสุดที่เขาเรียกว่า Hyper Royalismลัทธิจงรักภักดีล้นเกิน อย่างไรก็ตาม ระบบอุปถัมถ์นั้นสามารถดำรงรักษาสถานะของระบบเองได้เป็นอย่างดี โดยใช้เงื่อนไขสำคัญคือ ของขวัญ ในการศึกษาของ มาเซล มอสส์ Marcel Mauss (1872-1950) The Gift: The Form and Reason for Exchange in Archaic Societies (พิมพ์ใหม่2000) ของขวัญ รูปแบบแผนและเหตุผลในการแลกเปลี่ยนในสังคมบุพกาล ที่พบว่า ประเพณีของของขวัญเกี่ยวข้องกับชื่อเสียงความไว้วางใจที่มีต่อคนกลุ่มระดับล่าง และ เกี่ยวข้องกับแลกเปลี่ยนเกียรติยศศักดิ์ศรีที่ตอบแทนกันในสังคมของคนกลุ่มบน นอกจากนี้ยังเห็นว่ามีอีก สี่มิติ ที่แสดงถึงธรรมชาติของแบบแผนโครงสร้างของแต่ละสังคม ได้แก่ มิติตำนานเทพปรกรณัมของวัฒนธรรม) มิติอำนาจเหนือธรรมชาติแบบพ่อมดหมอผี มิติของอำนาจตามข้อตกลงประเพณีและ มิติทางเศรษฐกิจธรรมชาติ ประโยคทองในภาพยนต์เรื่อง The Gods Fatherน่าจะเป็นตัวอย่างเจ้าพ่อแห่งระบบอุปถัมถ์ที่คลาสสิค Don Corleone ที่กล่าวว่า Im gonna make him an offer he cant refuse. ข้าจะให้ของขวัญที่เขาไม่สามารถปฏิเสธ ในมิติธุรกิจ ลด แลก แจก แถม ย่อมเป็นกลยุทธสำคัญในการทำการตลาดในสังคมรัฐนาฏกรรม ในการนี้การให้ในสิ่งที่เป็นของผู้รับเองโดยผู้รับไม่รู้ตัวถือว่าชาญฉลาดเป็นที่สุด ส่วนในมิติทางพุทธศาสนา การให้ธรรมะถือว่า ชนะการให้อื่นๆทั้งปวง-สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ หากมิติด้านใดอยู่ในด้านมืดมิติอีกด้านก็อยู่ในด้านสว่างทั้งหมดนี้หากทดลองเชื่อตามแบบปรมาจารย์ทางสันติวิธีศึกษา โยฮัน กัลตุง ไปก่อนที่เห็นว่า ของการดำรงอยู่ของมนุษย์ อาทิ ศาสนา อุดมการณ์ ภาษาและศิลปะ ศาสตร์ประยุกต์และศาสตร์บริสุทธิ์ก็อาจเห็นได้ว่าสิ่งต่างๆที่แนบเนียนอยู่ในชีวิตประจำวันของเราในสังคมกลับเป็นเมล็ดพันธุ์แฝงเร้นที่พร้อมที่จะรับรองเงื่อนไขฉากหลังของความรุนแรง บทความนี้ขอเรียกปริมณฑลวัตถุวิสัยของพื้นที่กาลเทศแบบแผนบทบาทบุคคลตามความเข้าใจต่อความคิดของกัลตุงว่า วัฒนธรรมฉากหลังในระบบจิตใต้สำนึกแบบพุทธสำหรับปัจเจกบุคคลการค้นหาทำความเข้าใจกับ ความยุ่งเหยิงที่ขมวดเป็นปมปัญหา ย่อมเป็นวิธีหลักในการแก้เงื่อนปมทำให้คลายทุกข์ โดยทั่วไปคือปมสามปมคือ ปมแห่งความเด่นดีปมแห่งความด้อย หรือแม้กระทั่ง ปมแห่งความเท่าเทียมกัน ในสังคมไทยเราคงละเลยไม่พิจารณาปมจิตใต้สำนึกร่วมทางสังคมนี้ไปไม่ได้แม้หลักฐานโบราณคดีจิตใต้สำนึกนี้ไม่อยู่ในฐานะที่จับต้องง่าย ขอใช้การสังเกตุสหสัมพันธ์ในการทดลองมองหาจิตใต้สำนึกของสังคมไทยผ่าน collective Oedipus complex ทัศนะทางปรัชญาของสองนักคิดคือ เดอเลิซและกัตตารีผ่านงานวิจัยเรื่องการเมืองของความปราถนา ของ ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร และ ธรรมาธิษฐาน-บุคลาทิษฐานผ่านวิทยานิพนธ์เรื่องพุทธทาสภิกขุ พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทและการปฏิรูปเชิงนวสมัยในประเทศไทย โดย ปีเตอร์ แจคสัน และ ข้อสังเกตเกี่ยวกับตัวตนในตัวละคร ศรีธนญชัยในกรอบคิดการสร้างอัตตบุคคลจากเรื่องเล่าของปอลล์ ริเกอร์ในข้อสังเกตเกี่ยวกับตัวตนในตัวละคร ศรีธนญชัยในกรอบคิดการสร้างอัตตบุคคลจากเรื่องเล่าของปอลล์ ริเกอร์ สังคมไทยไม่เคยเห็นความเอน็จอนาถในชะตากรรมของความตายของเขาภาพปฏิภาณไหวพริบของเขากลบชะตากรรมวิบากกรรมจากการสังหารน้องตัวเองเสียหมด (2555: 126-127) ( 2555: 167)สำหรับสังคมไทย การตกอยู่ในวังวนของปมออดิปุสของจิตวิเคราะห์และถูกให้ความสำคัญอย่างล้นเกิน กลายเป็นสิ่งที่พบเห็นได้มากขึ้นเรื่อยๆ แม้ในกาลเทศะที่ไม่ค่อยคาดถึงและบางครั้งก็เป็นทางการตั้งแต่วันที่ 6 ตุลาคม 2516 เป็นต้นมา ดังคำขอบคุณในการรับรางวัลนาฏราชครั้งที่หนึ่งประจำปีพ.ศ.2552 เมื่อวันที่ 16 พค.2553 ของ พงษ์พัฒน์ วชิรบรรจง และ กรณีการติดตามจับกุมพิพากษาตามคำสั่งศาลทหารและไล่อาจารย์ออกจากมหาวิทยาลัยด้วยสาเหตุกฎหมายมาตรา112 ในจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆปีเตอร์แจคสัน ได้วิเคราะห์ท่านพุทธทาสไว้อย่างรอบด้านและรัดกุม ได้นำเสนอข้อสังเกตุเกี่ยวกับทฤษฎีกับการอ้างอิงของท่านขอคัดส่วนที่เกี่ยวข้องกับประเด็นดังนี้(144) (146-147)หลักตถตาที่ท่านพุทธทาสภิกขุนำมาจุดคบให้แสงสว่างต่อสังคมไทยอาจศึกษาคุณูปการที่ลึกซึ้งจากมาธยามิกะมหายาน (รายละเอียดตามเอกสารในเชิงอรรถที่สี่) ซึ่งเป็นผลจากศึกษาทำความเข้าใจทบทวนวรรณกรรมต่อเนื่องมาจากพระอภิธรรมปิฎก การปฏิเสธพระอภิธรรมของท่านจึงมีความย้อนแย้งทั้งย้อนแย้งเชิงบุคลาธิษฐานของนามและย้อนแย้งกับหลักการ ความยึดมั่นถือมั่น ของท่านผู้เขียนเห็นว่าทั้งสองคำที่เลือกทบทวนเป็นกรณีศึกษาที่ดี และ ส่องให้เห็นเป็นปัญหาในระดับจิตใต้สำนึกของสังคมไทยโดยรวมได้ระดับหนี่ง การความยึดมั่นถือมั่นในบุคลาทิษฐาน (ตัวบุคคล ชื่อเรียก รูปแบบ ) หรือ ภาษาคน นั้นมากล้นพ้นไปกว่า (หลักการ ธรรมาธิษฐาน หรือ ภาษาธรรม เนื้อหา) และ ติดยึดอยู่แต่ในเงื่อนปมทางจิตใจ คือสิ่งแฝงเร้นอยู่ในปริมณฑลตัวตนทางสังคมปริมณฑลที่สามนี้คือ ปริมณฑลของการสื่อสารในสังคมไทย ในแนวความคิดทางสัญศาสตร์ของโรลังด์ บาร์ท เห็นว่า สรรพสิ่งมีความหมายอยู่สองระดับเสมอ คือความหมายทางตรง (denotation meaning) หรือ ความหมายหลักที่เป็นกำหนดนิยามทั่วไป และ ความหมายแฝง (connotation meaning) ซึ่งอาจสร้างขึ้นจากการเทียบเคียงกับความหมายตรง หรือ ความหมายแฝง ก็ได้ หรือ อาจมีความหมายแฝงไปได้เรื่อยๆไม่รู้จบ โดยที่บาร์ทเห็นว่า การสรรค์สร้างความหมายแฝงให้ โดนนี้แหละคือเป็นรากฐานของการสร้างสรรค์ศิลปวรรณกรรมทั้งปวง สำหรับสังคมไทยผู้เขียนมีข้อสังเกตุว่า การให้ ความหมายทางตรงกำลังถูกการให้ความหมายแฝง (connotation meaning) กลบเกลื่อน การให้ความหมายแฝงในงานศิลปะหรือการใช้กลวิธีทางศิลปะของถ้อยคำมาใช้ในชีวิตประจำวันนั้นเป็นเสน่ห์ของสังคม แต่การกลบเกลื่อนความหมายตรงในระบบวิชาการย่อมเป็นอันตรายต่อกระบวนวิธีสังเคราะห์ความรู้ของสังคมวิชาการนั้น แต่การกลบเกลื่อนความหมายตรงของคำพื้นฐาน เช่น ปฏิรูป ค่านิยม การศึกษา ความยุติธรรมประชาธิปไตย สิทธิฯลฯ ไม่เพียงแต่จะอันตรายต่อวงวิชาการเท่านั้นแต่เป็นอันตรายต่อญาณวิทยาของสังคมซึ่งดูเหมือนว่าสอดคล้องต่อ กรอบแนวคิดสุนทรียศาสตร์ของความรู้ (Aesthetics of knowledge) หรือ ระบอบสุนทรียภาพ (Aesthetic Regime) ที่ นักปรัชญา ชาค รังเซีย ให้ความสนใจอยู่ไม่น้อยการพูดถึงมิติสุนทรียศาสตร์ของความรู้คือการพูดถึงมิติของอวิชชาที่ตัดแบ่งความคิดสร้างสรรค์และปฏิบัติการของความรู้ในตัวมันเองto speak of an aesthetic dimension of knowledge is to speak of a dimension of ignorance which devides the ideaand the practices of knowledge themselves. สปช.ชี้ ไทยลงทุนการศึกษาอันดับ 2 ของโลก แต่ล้มเหลว เหตุเป็นรัฐรวมศูนย์อำนาจ พาดหัวข่าวทั่วไป ผ่องพรรณ ตรัยมงคลกูล และ สุภาพ ฉัตราภรณ์. 2555. กรุงเทพฯ: สนพ.มก. (11-12.) อ้างถึงต้นทางความคิดจากปรมาจารย์ทางประชาสังคมแห่งสำนักแฟรงค์เฟริต เจอร์เกน ฮาเบอร์มาส Harbermas J. 1972. เขาได้จำแนกผลประโยชน์ของความรู้เป็น 3 ประเภท ได้แก่ 1) ผลประโยชน์เชิงเทคนิค (technical interest) ซึ่งมุ่งเพื่อการบรรลุเป้าหมายที่มีกฏเกณฑ์ชัดเจนเป็นรูปธรรม ซี่งต้องอาศัยความรู้เชิงประจักษ์แบบวิทยาศาสตร์ 2) ผลประโยชน์เชิงปฏิบัติ (practical interest) ซึ่งมุ่งเพื่อการอยู่ร่วมกันและทำงานร่วมกันของคนในสังคม ต้องอาศัยความรู้ในมิติประวัติศาสตร์และการตีความเพื่อทำความเข้าใจและให้ความหมายต่อปรากฏการณ์ของมนุษย์และสังคมในชีวิตจริง และ 3) ผลประโยชน์เชิงปลดปล่อย (emancipator interest) _________________ 2555 อ้างถึง Tedddlie and Tashakkori. 2009. (315) Thich Nhat Hanh. 2552. ส.ศิวลักษณ์ แปลจาก Transformation at the Base: Fifty Verses on the Nature of Conscious. (120 165-166 201.) ศรันย์ สมันตรัฐ. Download ได้ที่ และ Download ได้ที่ อคิน รพีพัฒน์. 2551. : กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร. อคิน รพีพัฒน์. 2543. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยสังคมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. สายพิณ ศุพุทธมงคล. 2555. : กรุงเทพฯ:คบไฟ. ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์. 2556. สันติศึกษากับความรุนแรงเชิงวัฒนธรรมในสังคมไทย ชูศักดิ์ซึ่งเป็นนักวิชาการในสายวรรณกรรมวิจารณ์ ได้ทบทวนงานของ โยฮัน กัลตุง. 1990. ในบทความก็เพื่อชี้ให้นักสันติศึกษาและนักประชาสังคมไทยผู้อยู่ในปริมณฑลนักวิชาการผู้ร่วมเขยื้อนขุนเขาได้ทบทวนวัตถุประสงค์ของความเที่ยงธรรมทางวิชาการของตนเอง บทความนี้ก็มีวัตถุประสงค์นั้นเช่นนั้น ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. 2555. กรุงเทพฯ: บ้านอักษร ประโยคสำคัญคือ ถ้าเกลียดพ่อ ไม่รักพ่อแล้ว จงออกไปจากที่นี่ซะ เพราะที่นี่คือบ้านของพ่อ Tanke. J. 2011. What is the Aesthetic Regime?. (11). 71-81.; Rancière. J. 2006. Thinking between disciplines: an aesthetics of knowledge. (1). 1-12. 
 ตามทฤษฎีสามเหลี่ยมเขยื่อนภูเขา การขยับเขยื่อยกระทำปฏิบัติการที่ยากเข็ญเกินฝันถึงยังอาจกระทำให้เป็นจริงได้โดยการร่วมแรงร่วมใจกันสามฝักฝ่ายระหว่าง ฝ่ายอำนาจ-ฝ่ายความรู้-ฝ่ายรากหญ้า
ศรันย์ สมันตรัฐ