สุธาขัย ยิ้มประเสริฐ: อำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญ
หนังสือเล่มใหม่ที่น่าสนใจเล่มหนึ่งในขณะนี้ คือเรื่อง รัฐธรรมนูญ ประวัติศาสตร์ข้อความคิด อำนาจสถาปนา และการเปลี่ยนผ่าน โดย ปิยบุตรแสงกนกกุลพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน ซึ่งต้องถือว่าเป็นหนังสือเกี่ยวกับรัฐธรรมนูญที่ดีที่สุดเล่มหนึ่ง ทั้งในด้านการใช้ข้อมูล วิธีการอธิบาย และจุดยืนของผู้เขียน ที่เป็น นิติศาสตร์ฝ่ายประชาธิปไตยอย่างน้อยที่สุด ข้อเสนอของปิยบุตร ก็ควรที่จะนำมาสู่การถกเถียงเรื่องรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นเรื่องที่ถูกอ้างว่าสำคัญในสังคมไทย แต่ไม่เคยมีความสำคัญอย่างแท้จริง เพราะแม้ว่าในหนังสือเรียนระดับมัธยมและตำราระดับมหาวิทยาลัยของไทย จะอธิบายเสมอว่า รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ แต่ในสังคมไทยที่มีวัฒนธรรมการ พูดสองชั้น หรือ พูดอย่างทำอย่าง รัฐธรรมนูญจะถูกฉีกทำลายและร่างใหม่อยู่เสมอ จนถึงร่างฉบับมีชัย ที่กำลังนำเสนอสู่การลงประชามติในขณะนี้ก็เป็นฉบับที่ 20 แล้ว และยังไม่แน่ว่าจะเป็นฉบับสุดท้ายหรือไม่ ซึ่งถือเป็นเรื่องน่าอับอาย ถ้าเทียบกับประเทศเช่นสหรัฐอเมริกา ที่ไม่มีวัฒนธรรมการฉีกรัฐธรรมนูญเลย ตั้งแต่ได้รับเอกราชมาจนถึงปัจจุบัน 240 ปี มีการใช้รัฐธรรมนูญเพียงฉบับเดียวคำตอบของกรณีนี้ อธิบายได้ว่า ชนชั้นนำไทยถือเอาประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญ และรัฐสภา เป็นเพียงวิธีการชุดหนึ่งในการแก้ปัญหาบ้านเมือง โดยเฉพาะหลังจาก พ.ศ.2540 ชนชั้นนำฝ่ายอนุรักษ์นิยมเห็นว่า รัฐธรรมนูญควรใช้เป็นเครื่องมือในการควบคุมและจำกัดบทบาทของนักการเมืองจากการเลือกตั้ง และเมื่อเห็นว่าวิธีการนี้ไม่ได้ผล ก็สนับสนุนการก่อรัฐประหาร แล้วสร้างรัฐธรรมนูญใหม่ เพื่อให้ควบคุมนักการเมืองให้เข้มข้นมากขึ้น แต่เมื่อเห็นว่า วิธีการนั้นล้มเหลวอีก ก็สนับสนุนการรัฐประหารครั้งใหม่ ล้มล้างรัฐธรรมนูญ และหวังให้มีการร่างรัฐธรรมนูญที่มีเทคนิควิธีการควบคุมนักการเมืองเข้มข้นขึ้นอีก และนี่กลายเป็นโจทย์ใหญ่ของการร่างรัฐธรรมนูญหลังรัฐประหาร พ.ศ.2557แต่ปิยบุตรเห็นว่า ควรจะต้องพิจารณารัฐธรรมนูญอีกลักษณะหนึ่ง คือ ลักษณะในทางหลักการ โดยย้อนให้เห็นว่า ในกรณีของสังคมไทย จึงอ้างไม่ได้ว่า รัฐธรรมนูญไทยเกิดจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช รัฐธรรมและประชาธิปไตยไทยจึงไม่มีในศิลาจารึก ไม่ได้มาจากการปฏิรูปรัชกาลที่ 5 ดุสิตธานีสมัยรัชกาลที่ 6 หรือเค้าโครงธรรมนูญรัชกาลที่ 7 แต่มาจากการปฏิวัติโดยคณะราษฎร แล้วนำอำนาจนั้นมาให้กับประชาชนสยามจึงสรุปได้ว่า เมื่อการปฏิวัติ 2475 ได้ทำให้ระบบเก่าสิ้นสุดลงแล้ว แม้ว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จะยังคงเป็นกษัตริย์ต่อไปหลังการปฏิวัติ แต่สถานะของพระองค์เปลี่ยนแปลงจากกษัตริย์ผู้ทรงอำนาจสมบูรณ์มาสู่กษัตริย์ภายใต้กฎหมาย พระองค์เป็นพระประมุขแห่งรัฐโดยการอนุโลมของคณะราษฎร แต่ในด้านการออกกฎหมายเพื่อบังคับใช้ กลายเป็นหน้าที่ของสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมาตามหลักการของประชาธิปไตยแบบตัวแทน ที่ถือว่าประชาชนเป็นผู้ใช้อำนาจผ่านสภาผู้แทนราษฎร กระบวนการทั้งหมดนี้คือสิ่งใหม่ที่ไม่มีในระบอบเก่าก่อน 24 มิถุนายน 2475การฟื้นฟูอำนาจของฝ่ายกษัตริย์นิยมอย่างจริงจังเริ่มต้นหลังจากการรัฐประหารของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ.2500 ซี่งกวาดล้างคณะราษฎรทั้งหมดจากอำนาจ ระบอบการเมืองอนุรักษ์นิยมในชื่อว่าได้ถูกสร้างขึ้นแนวคิดหลักของระบอบนี้ที่ถูกนำเสนอโดยนักกฎหมายมหาชนฝ่ายอนุรักษ์นิยมก็คือ ประการแรก พระมหากษัตริย์ทรงอยู่เหนือการเมือง ประการที่สอง พระองค์ต้องมีพระราชอำนาจตามประเพณี ประการที่สาม คณะราษฎรแย่งยึดอำนาจมาจากพระมหากษัตริย์ แล้วนำมาใช้ในทางที่ผิด และประการสุดท้าย อำนาจอธิปไตยหลัง พ.ศ.2475 เป็นของพระมหากษัตริย์และประชาชนร่วมกัน แต่เมื่อใดก็ตามที่เกิดการรัฐประหาร อำนาจนั้นจะกลับไปสู่พระมหากษัตริย์เสมอนี่จึงเป็นสิ่งที่ชอบธรรมสำหรับฝ่ายประชาธิปไตยเผยแพร่ครั้งแรกใน โลกวันนี้วันสุข ฉบับ 568 วันที่ 11 มิถุนายน 2559
 หนังสือเล่มใหม่ที่น่าสนใจเล่มหนึ่งในขณะนี้ คือเรื่อง รัฐธรรมนูญ ประวัติศาสตร์ข้อความคิด อำนาจสถาปนา และการเปลี่ยนผ่าน โดย ปิยบุตรแสงกนกกุลพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน
ตณะราษฎร,ปิยบุตร แสงกนกกุล,รัฐธรรมนูญ,สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ