วิเคราะห์มุมมองของป๋วย อึ้งภากรณ์ เสรีภาพ-ประโยชน์ส่วนรวม
ในประวัติศาสตร์ความขัดแย้งทางการเมืองสืบเนื่องมาเกือบทศวรรษที่เรากำลังเผชิญอยู่ มีปัญหาพื้นฐานที่ควรตั้งคำถามคือ เราใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบหรือไม่ หรือประโยชน์ส่วนร่วมที่เราพยายามปกป้องคืออะไรกันแน่ ผมคิดว่าความคิดเกี่ยวกับ เสรีภาพ และ ประโยชน์ส่วนรวม ของอาจารย์ป๋วย อึ้งภากรณ์ข้างล่างนี้บอกอะไรเราหลายอย่าง(ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เหลียวหลัง แลหน้าเมื่ออายุ 60 หน้า 43-44)อ่านความคิดเกี่ยวกับ เสรีภาพ ของอาจารย์ป๋วยแล้ว ทำให้ผมนึกถึงความคิดสำคัญของปรัชญา Existentialism ที่ถือว่า เสรีภาพต้องมาคู่กับความรับผิดชอบ แปลว่าเราต้องใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบ ซึ่งสอดคล้องกับความคิดของอาจารย์ป๋วยที่ว่าหมายความว่าการใช้เสรีภาพในการแสดงออกทางการเมืองนั้น เราต้องใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบ ความรับผิดชอบพื้นฐานที่เราต้องมีอย่างไม่สามารถปฏิเสธได้เลยก็คือ เราต้องใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพ พูดแบบอาจารย์ป๋วยก็คือ เราจะ ใช้เสรีภาพในอันที่จะทำให้สิทธิเสรีภาพของผู้อื่นเสื่อมเสียไปไม่ได้มองจากความคิดเรื่องเสรีภาพของอาจารย์ป๋วย ทำให้เราเห็นการใช้เสรีภาพในทางการเมืองอย่างไม่รับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพ หรือการใช้เสรีภาพ ในอันที่จะทำให้สิทธิเสรีภาพของผู้อื่นเสื่อมเสียไป ในบ้านเราอย่างชัดเจน นั่นคือการใช้เสรีภาพในการแสดงออกทางการเมืองเพื่อขัดขวางและล้มการเลือกตั้ง 2 กุมภาพันธ์ 2557 อันเป็นการละเมิดสิทธิในการเลือกตั้งซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน จนเป็นเงื่อนไขให้เกิดรัฐประหาร 22 พฤษภาคม ส่งผลให้เสรีภาพในการแสดงออกทางการเมืองสิ้นสุดลงบรรดาคนที่ใช้เสรีภาพขัดขวางหรือล้มการเลือกตั้งอาจจะมี เจตนาดี ว่า ต้องการขจัดนักการเมืองโกงให้พ้นไปจากการเมือง ทำให้การเมืองสะอาดโปร่งใส แต่โดยหลักการแล้ว เราไม่มีสิทธิใช้เสรีภาพทางการเมืองเพื่อทำลายสิทธิเสรีภาพของประชาชนได้แม้แต่นักการเมืองที่ทุจริตคอร์รัปชันเราก็ไม่มีสิทธิอันชอบธรรมใดๆ ที่จะขจัดหรือดำเนินการเอาผิดเขาด้วยวิธีรัฐประหาร หรือสนับสนุนวิธีรัฐประหารให้ขจัดและเอาผิดเขา เราต้องดำเนินการกับเขาตามวิถีทางประชาธิปไตยและใช้กฎหมายที่ชอบธรรมตามหลักสากลเท่านั้นเพราะถ้าเรายืนยันว่าตัวเองกำลังต่อสู้เพื่อประชาธิปไตย หรือเพื่อประโยชน์ส่วนรวม เราจำเป็นต้องใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพ และอ้างประชาธิปไตยอย่างรับผิดชอบต่อการปกป้องวิถีทางประชาธิปไตย จะอ้างเสรีภาพและประชาธิปไตยเพียงเพื่อเป็น เครื่องมือ ขจัดฝ่ายตรงข้ามทางการเมืองโดยไม่เลือกวิธีการว่าจะถูกหรือผิดไม่ได้ไม่เช่นนั้นการอ้างประโยชน์ส่วนรวมของเราก็จะเป็นอย่างที่อาจารย์ป๋วยเขียนว่าหมายความว่าการอ้างประโยชน์ส่วนรวมอย่างไม่รับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพในที่สุดก็เข้าทางเผด็จการจนได้ดังการใช้เสรีภาพทางการเมืองละเมิดสิทธิการเลือกตั้งของประชาชน 2 กุมภา ที่นำไปสู่รัฐประหาร 22 พฤษภา ทำให้เราเห็นความจริงว่า การใช้เสรีภาพอย่างไม่รับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพ ผลของมันก็คือทำให้เสรีภาพทางการเมืองถูกทำลาย ทุกฝ่ายไม่มีเสรีภาพในการแสดงออกทางการเมืองอีกต่อไป และแล้วเผด็จการก็เป็นผู้ป่าวประกาศแต่ฝ่ายเดียวว่าพวกเขากำลังทำเพื่อ ประโยชน์ส่วนรวม แต่เป็นแท้จริงแล้วคำว่า ประโยชน์ส่วนรวม จะเป็นคำหลอกลวงที่สุดหากประชาชนไม่มีเสรีภาพร่วมกันวินิจฉัย นักปรัชญาประโยชน์นิยมอย่างจอหน์ สจ๊วต มิลล์ จึงยืนยันชัดเจนว่า เสรีภาพเป็นเงื่อนไขที่ขาดไม่ได้ของการตัดสินว่าอะไรคือประโยชน์ส่วนรวม เพราะประโยชน์ส่วนรวมหมายถึงประโยชน์ของทุกคนในฐานะเป็น คนเท่ากัน ดังนั้น ทุกคนต้องถูกนับเป็น 1 คน 1 สิทธิ์ 1 เสียงที่ต้องมีเสรีภาพอภิปราย ถกเถียง ร่วมวินิจฉัยหรือลงมติตัดสินว่าอะไรคือประโยชน์ส่วนรวมที่ควรจะเป็น ไม่ใช่ให้ผู้เผด็จการใดๆ มาคิดแทนและยัดเยียดให้ถามว่า ทำไมบ้านเราจึงมีเผด็จการทหารเข้ามายุติการใช้เสรีภาพทางการเมือง โดยอ้างว่า ทำเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และคิดแทนตัดสินใจแทนว่าอะไรคือ ประโยชน์ส่วนรวม แล้วก็ยัดเยียดการปลูกฝังค่านิยมต่างๆ เช่นล่าสุด ค่านิยม 12 ประการ เป็นต้นปัญหามันคงไม่ใช่ว่าทหารอยากทำอะไรก็ทำได้เลย หากไม่มีประชาชนจำนวนมากพอสมควรสนับสนุน รัฐประหารปี 49 หรือ 57 ก็คงเกิดขึ้นไม่ได้ และแน่นอนหากวิเคราะห์ลึกลงไปถึงพื้นฐานทางความคิดของกลุ่มคนที่สร้างเงื่อนไขหรือสนับสนุนวิธีรัฐประหารขจัดนักการเมืองโกง ก็เห็นได้อย่างชัดเจนว่าเป็นวิธีคิดที่ไม่ได้ยึดการใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบต่อการปกป้องเสรีภาพ และไม่ได้ยึดประโยชน์ส่วนรวมที่ต้องนับเสรีภาพเป็นเงื่อนไขจำเป็นของการบรรลุประโยชน์ส่วนรวมสุดท้ายการใช้เสรีภาพอย่างไม่รับผิดชอบ ก็นำไปสู่รัฐประหารที่ทำลายเสรีภาพนั้นเสียเอง และการอ้างประโยชน์ส่วนรวมอย่างไม่ยึดมั่นในแนวทางที่ยืนยันเสรีภาพและประชาธิปไตยเท่านั้น ก็นำไปสู่การสร้างประโยชน์ร่วมรวมแบบเผด็จการเป็นผู้กำหนด ไม่ใช่ประโยชน์ส่วนรวมที่ประชาชนทุกฝ่ายมีส่วนร่วมวินิจฉัยอย่างเท่าเทียมหากเราตระหนักในความคิดเรื่อง เสรีภาพ และ ประโยชน์ส่วนรวม ของอาจารย์ป๋วย สังคมเราคงไม่แก้ปัญหาด้วยวิธีรัฐประหารซ้ำซาก การเรียกร้องรัฐบาลที่โปร่งใสตรวจสอบได้ของเรา ก็คงไม่จบลงด้วยการจำนนต่ออำนาจเผด็จการที่ตรวจสอบไม่ได้ โดยหลอกตัวเองว่าพวกเขาเป็น คนดี เสียสละเพื่อชาติบ้านเมือง แล้วก็มานั่งเสียใจภายหลังเหมือนรัฐประหารทุกครั้งที่ผ่านมา
 ในประวัติศาสตร์ความขัดแย้งทางการเมืองสืบเนื่องมาเกือบทศวรรษที่เรากำลังเผชิญอยู่ มีปัญหาพื้นฐานที่ควรตั้งคำถามคือ เราใช้เสรีภาพอย่างรับผิดชอบหรือไม่
นักปรัชญาชายขอบ,ประโยชน์ส่วนรวม,ป๋วย อึ้งภากรณ์,เสรีภาพ