กำราบออนไลน์ขี้โกง ใช้กำกับตลาดแก้ลำ
การใช้ชีวิตในยุคที่สื่อสังคมออนไลน์ หรือ โซเชียล มีเดีย มีบทบาทอิทธิพลกับชีวิต ตั้งแต่ลืมตาตื่นกระทั่งเข้านอนอีกครั้ง ภายใต้ความสะดวกของโลกออนไลน์ ได้เปลี่ยนวิถีชีวิตผู้คนจากหน้ามือไปเป็นหลังมือ,ดูอย่างการซื้อสินค้าหรือบริการ ไม่ว่าจะเป็นเสื้อผ้า รองเท้า ลิปสติก การจองตั๋วรถไฟ ตั๋วเครื่องบิน หรือที่พัก ทุกวันนี้ทั้งรูปแบบการซื้อ และชำระค่าสินค้า/บริการ สามารถสั่งซื้อและโอนเงินจ่ายกันได้ เพียงแค่ปลายนิ้วจิ้มลงบนหน้าจอโทรศัพท์ โดยที่ผู้ซื้อและผู้ขายไม่จำเป็นต้องรู้จัก หรือเห็นหน้ากันแบบตัวเป็นๆ,ด้วยกระแสความนิยมที่ล้นหลามของโลกออนไลน์ ปี 2559 การทำธุรกิจแบบอี-คอมเมิร์ซ (e-Commerce) หรือค้าขายผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ในไทย จึงมีมูลค่าพุ่งขึ้นไปถึง กว่า 2.5 ล้านล้านบาท,โดยมีรูปแบบหลักๆ 3-4 แบบ แบบแรก เป็นการค้าขาย ระหว่างธุรกิจกับธุรกิจด้วยกัน (Business to Business) เช่น ธนาคารแห่งหนึ่งสั่งซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์จากบริษัทแห่งหนึ่งผ่านทางออนไลน์ พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ลักษณะนี้ มีมูลค่าสูงถึง กว่า 1.5 ล้านล้านบาท,รูปแบบที่สอง ระหว่างผู้ค้ากับผู้บริโภค (Business to Consumer) เช่น นาย ก. จองซื้อตั๋วรถไฟ หรือตั๋วเครื่องบิน ผ่านทางออนไลน์ รูปแบบนี้ มีมูลค่า กว่า 7 แสนล้านล้านบาท,รูปแบบที่สาม ระหว่างธุรกิจกับหน่วยงานภาครัฐ (Business to Government) มีมูลค่าราว 314,603 ล้านล้านบาท,และรูปแบบสุดท้าย ระหว่างผู้บริโภคกับผู้บริโภคด้วยกัน (Consumer to Consumer),เช่น นาง ก. สั่งซื้อรองเท้า เสื้อผ้า นาฬิกา หรือน้ำหอม จากนาง ข. ผ่านทางเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม หรือไลน์,แม้ยังไม่มีตัวเลขมารายงานว่า อี-คอมเมิร์ซรูปแบบนี้มีมูลค่าปีละประมาณเท่าไร แต่การซื้อขายกันลักษณะนี้กำลังได้ชื่อว่า มีปัญหาเกิดขึ้นมากที่สุด,เพราะการที่ฝ่ายผู้สั่งซื้อโอนจ่ายชำระเงินค่าสินค้า หรือบริการไปให้แก่ฝ่ายผู้ขายก่อน ถ้าผู้ซื้อได้สินค้าที่มีรูปแบบและคุณภาพตรงตามกับที่สั่งส่งกลับมาให้ทางพัสดุไปรษณีย์ ก็ถือว่าโชคดีไป แต่ถ้าโอนเงินไปให้ก่อนแล้ว ฝ่ายผู้ขายหายจ้อยเข้ากลีบเมฆ จะติดต่อกลับไปอย่างไร ก็ไม่ยอมรับสาย หรือปิดเบอร์หนี,แบบนี้ถือว่า ความซวยเริ่มมาเยือน,ทุกวันนี้มีทั้งผู้ที่ซวยและเริ่มซวยจากการค้าขายทางออนไลน์รูปแบบหลังสุดนี้ปีละนับไม่ถ้วน เฉพาะปี 2559 มีผู้ถูกหลอก หรือโดนฉ้อโกง เช่น สั่งซื้อสินค้าแล้วไม่ได้รับสินค้า หรือถูกหลอกให้เชื่อว่า เป็นผู้ขาย แต่พอโอนเงินไปให้แล้ว กลับไม่มีสินค้าให้ เมื่อเกิดปัญหา ฝ่ายคนขายก็ปิดเว็บไซต์ ปิดเฟซบุ๊กหนี เป็นต้น,ทำให้เฉพาะปี 2559 มีเรื่องร้องเรียนไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) กองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บก.ปอท.) สำนักงานคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)รวมกว่า 10,263 เรื่อง ตามด้วยในปี 2560 อีก 19,671 เรื่อง,แต่ในปี 2559 เรื่องร้องเรียนเหล่านั้นได้รับการไกล่เกลี่ยสำเร็จ หรือช่วยแก้ไขปัญหาให้ได้เพียงแค่ 15 เรื่อง และในปี 2560 ไกล่เกลี่ย หรือช่วยแก้ปัญหาให้ได้แค่ 184 เรื่อง,สุรางคณา วายุภาพ ผอ.สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ.) หน่วยงานดูแลการฉ้อโกงทางออนไลน์ บอกว่า เรื่องแบบนี้ บางทีใช้วิธีไปฟ้องศาล อาจจะไม่ประสบความสำเร็จมากนัก,เราสำรวจพบว่า ผู้ที่ถูกหลอกจากการซื้อขายทางออนไลน์มากที่สุดเวลานี้ ไม่ใช่เด็กหรือเยาวชน แต่เป็นคนวัยเบบี้บูม ซึ่งปัจจุบันมีอายุตั้งแต่ 55 ปีขึ้นไป สาเหตุที่โดนหลอกเพราะเป็นวัยที่ขี้เหงา และมีเงิน สามารถซื้อของทางออนไลน์ราคาหลักหมื่นบาทได้อย่าง ไม่สะท้าน ทำให้กลุ่มผู้ไม่หวังดีชอบเหยื่อกลุ่มนี้มาก,สุรางคณาบอกว่า เดิมทีเธอเป็นห่วงว่ากลุ่มเด็กและเยาวชนจะโดนหลอกมากที่สุด แต่ปรากฏว่า ทั้งเด็กและเยาวชนส่วนใหญ่กลับรู้ทันว่า ข้อมูลส่วนใหญ่ในโลกอินเตอร์เน็ตมีแต่การหลอกลวงแทบทั้งนั้น,นอกจากนี้ พฤติกรรมการซื้อขายสินค้าทางออนไลน์ของไทยเรา ก็ไม่ค่อยเหมือนกับประเทศอื่นๆ,เช่น ชอบซื้อผ่านทางเฟซบุ๊ก ไลน์ หรือไอจี ทั้งที่ไม่เคยรู้จักตัวจริงกันมาก่อน แล้วนัดให้ไปส่งมอบกันตามสถานีรถไฟฟ้า จึงเต็มไปด้วยความเสี่ยงอันตรายจากผู้ไม่หวังดี,ทางออกของปัญหานี้ ถ้าปล่อยให้ผู้บริโภคสู้เองเพียงลำพัง มักจะแย่ ฉะนั้น นอกจากกลไกของรัฐ ต้องมองปัญหาแบบเชิงรุก ตัวผู้บริโภคเองก็ต้องเข้มแข็ง ไม่ถูกใครหลอกง่ายๆ และเมื่อเกิดปัญหาขึ้น ต้องมีหน่วยงานหัวหอกเข้าไปช่วยกันสู้ด้วย จึงจะรับมือกับแรงเสียดทานเรื่องนี้ได้,พลินี เสริมสินสิริ นักวิชาการอิสระ หนึ่งในผู้ติดตามปัญหานี้อย่างใกล้ชิด บอกว่า ปัญหาที่พบบ่อยก็คือ เมื่อเกิดข้อพิพาทขึ้น ผู้บริโภคมักไม่รู้ว่าตนจะบากหน้าไปขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานใดได้บ้าง,ที่ประเทศจีน ใช้กลไกการซื้อขายสินค้าออนไลน์ผ่านระบบคนกลาง ที่เรียกว่า Escrow System เป็นระบบที่มีชื่อเสียงและประสบความสำเร็จ กล่าวคือ ทั้งผู้บริโภคและเจ้าของธุรกิจจะติดต่อทุกขั้นตอนผ่านคนกลาง หรือ Escrow ไม่ว่าจะเป็นการจ่ายเงิน การคืนสินค้าหากไม่พอใจ รวมทั้งการคืนเงินให้ผู้บริโภค เพราะหากปัญหายังมีอยู่ ทางคนกลางจะยังไม่จ่ายเงินให้เจ้าของธุรกิจ ปัญหาเรื่องผู้บริโภคถูกหลอก จึงแทบไม่มี,ภาวุธ พงษ์วิทยภาณุ นายกสมาคมอี-คอมเมิร์ซ บอกว่า ปัจจุบันการซื้อขายทางออนไลน์ผ่านเว็บไซต์ ที่เปิดให้มีร้านค้าย่อยในเว็บ หรือที่เรียกว่า ระบบตลาดกลาง (Market Place) ซึ่งมีตัวกลางคอยช่วยประสานให้ ระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขาย น่าจะเป็นหนทางช่วยลดปัญหาในการโกงได้ดีที่สุด,ส่วนการซื้อขายผ่านทางเว็บไซต์ต่างๆ มีความปลอดภัยรองลงมา เพราะอย่างน้อยเมื่อเกิดปัญหาขึ้นยังมีที่อยู่ หรือไอพี แอดเดรส เอาไว้ให้ติดตามหาตัวเจ้าของมารับผิดชอบได้บ้าง,ส่วนวิธีสุดท้ายคือ การซื้อขายกันเองผ่านสื่อสังคมออนไลน์ อย่างเฟซบุ๊ก ไลน์ หรืออินสตาแกรม ภาวุธเห็นว่า เป็นวิธีที่สุ่มเสี่ยงต่อความสูญเสียมากที่สุด,เพราะอย่างหลังสุดนี้ เมื่อเกิดปัญหาขึ้นต้องไปประสานกับทางกูเกิล หรือเฟซบุ๊ก ฯลฯ ซึ่งเป็นหน่วยงานของต่างประเทศ การติดตามต้องใช้เวลานานมาก แถมบางทีหน่วยงานเหล่านั้นก็ไม่สนใจให้ความร่วมมือ ภาวุธบอกว่า ในยุคไทยแลนด์ 4.0 ต่อไปจะมีรูปแบบการทำธุรกรรมใหม่ๆทางออนไลน์ผุดขึ้นมาอีกเยอะ ทำให้ยากต่อการติดตามแก้ไขปัญหา หรือมีความท้าทายมากขึ้น,ดังนั้น เขาจึงเห็นด้วยกับหลายๆฝ่ายว่า ควรมีการกำกับตลาดออนไลน์ให้เป็นธรรมมากกว่านี้,อาทิ สพธอ. ควรมีระบบตรวจสอบเว็บไซต์ซื้อขายต่างๆที่ทำผิดกฎหมาย เช่น มีข้อมูลผู้ประกอบการไม่ครบถ้วน ไม่มีข้อมูลที่อยู่ติดต่อ หรือข้อมูลราคาที่ครบถ้วน,สคบ.ควรมีการกำกับดูแลตลาดออนไลน์ โดยกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจต้องจดทะเบียน และมีตราสัญลักษณ์กำกับ เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภค และมีการพัฒนาระบบเยียวยาออนไลน์ เป็นต้น.
การใช้ชีวิตในยุคที่สื่อสังคมออนไลน์ หรือ โซเชียล มีเดีย มีบทบาทอิทธิพลกับชีวิต ตั้งแต่ลืมตาตื่นกระทั่งเข้านอนอีกครั้ง
ขายของออนไลน์,อีคอมเมิร์ซ,โอนเงิน,ร้องเรียน,สกู๊ปหน้า1,E-commerce ภาษี aec