สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ: ร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชัง
ในที่สุด คณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ ของฝ่ายคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.)ก็ผลักดันพิมพ์เขียวของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 20 ซึ่งเป็นไปตามเป้าหมายของการปฏิรูปการเมืองตามแนวคิดของฝ่ายชนชั้นนำ ร่างรัฐธรรมนูญใหม่นี้ เป็นที่วิเคราะห์และอธิบายกันว่า เป็นร่างรัฐธรรมนูญที่ทำลายหลักการประชาธิปไตย ไม่ยึดคะแนนเสียงเลือกตั้งของประชาชน แต่ยกอำนาจไปให้กลับกลุ่มอำมาตย์ หรือกลุ่มบุคคลที่ไม่ต้องมาจากการเลือกตั้ง หรืออาจมาจากระบบตุลาการ-ข้าราชการ มากยิ่งกว่ารัฐธรรมนูญฉบับ พ.ศ.2550 ซึ่งเป็นแนวโน้มที่เห็นได้ชัดตั้งแต่การเคลื่อนไหวของกลุ่ม กปปส. เป็นต้นมาทั้งนี้ เมื่อย้อนกลับไปพิจารณาการเคลื่อนไหวของกลุ่ม กปปส.ซึ่งเริ่มชุมนุมต่อต้านรัฐบาล น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ตั้งแต่ปลายเดือนตุลาคม พ.ศ.2556 และต่อเนื่องมาถึงต้นปี พ.ศ.2557 จะเห็นถึงเป้าหมายที่ชัดเจนของการล้มระบบการเลือกตั้ง เพราะข้อเรียกร้องให้ ปฏิรูปก่อนเลือกตั้ง ของ กปปส.นั้น แสดงให้เห็นนัยยะที่ชัดเจนที่จะให้มีการใช้อำนาจนอกระบบมาหยุดยั้งขบวนการประชาธิปไตย เพื่อให้เกิดการปฏิรูปการเมืองในแบบที่พวกเขาต้องการ และการดำเนินการเช่นนั้นจะบรรลุได้ก็ต่อเมื่อมีการรัฐประหาร แล้วสร้างกระบวนการทางการเมืองใหม่เพื่อการปฏิรูปในที่สุด เป้าหมายของฝ่าย กปปส.ก็บรรลุผลเมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นำคณะทหารยึดอำนาจเมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ.2557 แล้วล้มเลิกระบบการเมืองประชาธิปไตย ล้มรัฐธรรมนูญ สถาปนาระบอบเผด็จการทหารเต็มรูปแบบขึ้นเพื่อคุ้มครองการปฏิรูปตามเป้าหมายของ กปปส. โดยการแต่งตั้งสภาปฏิรูปแห่งชาติขึ้นวางแนวทางการปฏิรูป และนำมาสู่การแต่งตั้งคณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่เพื่อรองรับการปฏิรูปการเมือง คณะกรรมการชุดนี้มี 36 คน และมี บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เป็นประธานจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา คณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ ก็พิจารณายกร่างมาตราสำคัญในรัฐธรรมนูญใหม่เสร็จสิ้นลง ซึ่งมีสาระสำคัญที่ละเมิดหลักการประชาธิปไตย เช่นการกำหนดให้มีวุฒิสภามาจากการสรรหา 200 คน ไม่มีการเลือกตั้งเลย และให้วุฒิสภาเหล่านี้ มีวาระ 6 ปี ดำรงตำแหน่งได้ไม่เกิน 2 สมัย ทั้งที่ให้วาระแก่สภาผู้แทนราษฎรเพียง 4 ปี หมายถึงว่า สภาลากตั้งมีวาระยาวกว่าสภาเลือกตั้ง และเป็นสภาที่มีอำนาจหน้าที่อย่างมาก เช่น การเสนอกฎหมาย ตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ สรรหาองค์กรตามรัฐธรรมนูญ ถอดถอน ส.ส.ที่ประชาชนเลือกมา ถอดถอนนายกรัฐมนตรี ประธานศาลฎีกา รวมทั้งให้ความเห็นชอบผู้จะเป็นรัฐมนตรี และประชุมร่วมกับ ส.ส.ในวาระสำคัญการกำหนดให้ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไม่ต้องเป็น ส.ส. และมาจากบุคคลภายนอกที่ไม่ลงสมัครรับเลือกตั้งได้ โดยเฉพาะในช่วงที่บ้านเมืองเกิดปัญหาวิกฤต ซึ่งเท่ากับเป็นการย้อนยุคไปสู่สมัยก่อน พ.ศ.2535 ที่เคยกำหนดให้นายกรัฐมนตรีไม่ต้องมาจากการเลือกตั้ง ซึ่งจาตุรนต์ ฉายแสง ได้อธิบายว่า การกำหนดเช่นนี้เท่ากับเป็นการชัดเจนว่า นายกรัฐมนตรีจะมาจาก คนดีภายนอกที่ไม่ได้มาจากพรรคการเมืองอย่างแน่นอน เพราะในระยะที่ผ่านมาก็มีข้อพิสูจน์ชัดเจนว่า วิกฤตทางการเมืองไทยสร้างไม่ยากการกำหนดให้การเลือกตั้งเป็นแบบสัดส่วนผสม โดยให้มีสมาชิกสภาผู้แทน 450 คน เป็น ส.ส.ระบบเขต 250 คน ระบบบัญชีรายชื่อ 200 คน แต่จำนวน ส.ส.ที่แต่ละพรรคจะได้รับจะมาจากสัดส่วนของคะแนนเสียงคะแนนบัญชีรายชื่อเป็นสำคัญ ด้วยระบบการเลือกตั้งเช่นนี้ จะทำให้การเมืองไทยมีระบบหลายพรรคที่ไม่มีคะแนนเสียงเด็ดขาด ต้องตั้งรัฐบาลผสม โอกาสที่หัวหน้าพรรคจากการเลือกตั้งจะเป็นนายกรัฐมนตรีจะยากลำบาก และเปิดทางให้กับบุคคลภายนอกชัดเจนยกตัวอย่างให้เห็นภาพจากระบบการเลือกตั้งเช่นนี้ โดยใช้ตัวเลขจากการเลือกตั้ง พ.ศ.2554 เพราะในครั้งนั้น จากจำนวน ส.ส.ระบบเขต 375 เขต พรรคเพื่อไทยได้ 204 เสียง พรรคประชาธิปัตย์ได้ 115 เสียง ภูมิใจไทยได้ 29 เสียง ชาติไทยพัฒนา 15 เสียง และพรรคเล็กอื่น 12 เสียง ส่วนคะแนนเสียงระบบบัญชีรายชื่อ 125 เสียง พรรคเพื่อไทยได้ 48 % คิดเป็นคะแนน 61 เสียง พรรคประชาธิปัตย์ได้ 35 % คิดเป็นคะแนน 44 เสียง ภูมิใจไทยได้ 4 % คิดเป็น 5 เสียง รักประเทศไทย 3 % ได้ 4 เสียง พรรคอื่นได้ที่เหลือ 5 เสียง ในกรณีนั้นจะเห็นว่า พรรคเพื่อไทยจะได้ที่นั่งรวม 265 เสียง ซึ่งเกินครึ่งของสภา พรรคประชาธิปัตย์ได้ 159 เสียง พรรคภูมิใจไทยได้ 34 เสียง และชาติไทยพัฒนาได้ 19 เสียง พรรคเพื่อไทยจึงได้ตั้งรัฐบาล แต่ถ้านำตัวเลขชุดนี้มาคิดในระบบสัดส่วนที่จะนำมาใช้จากร่างรัฐธรรมนูญนี้ พรรคเพื่อไทยได้ 48 % จะมี ส.ส.ทั้งสองระบบได้ไม่เกิน 216 คนจาก 450 ที่นั่ง ซึ่งจะไม่ถึงครึ่งของสภา สมมตถ้าพรรคเพื่อไทยได้ ส.ส.เขต 180 คน จะได้ ส.ส.บัญชีรายชื่ออีกเพียง 36 คนเท่านั้นก็จะครบจำนวน ส่วนในกรณีพรรคประชาธิปัตย์ได้คะแนนเสียง 35 % จะคิดเป็นจำนวน ส.ส. 157 คน สมมตถ้าพรรคประชาธิปัตย์ได้ ส.ส.เขตเพียง 80 คน จะได้ ส.ส.บัญชีรายชื่อมากถึง 77 คนจึงครบตามจำนวน นั่นหมายถึงว่าพรรคที่ได้ ส.ส.เขตมาก จะได้ ส.ส.บัญชีรายชื่อยิ่งน้อย และเมื่อมีคะแนนเสียง ส.ว.ลากตั้งอีก 200 เสียง จะทำให้พรรคเพื่อไทยไม่มีทางที่จะจัดตั้งรัฐบาลได้เลย แม้ว่าจะได้รับการเลือกตั้งจากประชาชนด้วยคะแนนท่วมท้นเช่นไร จะต้องถูกกำหนดให้เป็นฝ่ายค้านเท่านั้นมาตรการต่อมา คือ การกำหนดให้สภาผู้แทนราษฎรต้องสิ้นสุดลง ในกรณีที่มีการลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี ทำให้การตรวจสอบโดยสภานิติบัญญัติจะกระทำไม่ได้ เพราะ ส.ส.จะไม่กล้าลงมติไม่ไว้วางใจ ที่จะทำให้ตนเองสิ้นสภาพแล้วไปเลือกตั้งใหม่ และยังกำหนดด้วยว่า ส.ส.ไม่จำเป็นต้องปฏิบัติตามมติพรรค เพราะพรรคจะลงโทษอะไรไม่ได้ กรณีนี้จะทำให้รัฐบาลของนายกรัฐมนตรีจากบุคคลภายนอกมีสถานะมั่นคง พรรคฝ่ายค้าน(เพื่อไทย) จะสั่นคลอนรัฐบาลโดยการยื่นญัตติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรี(คนนอก)ไม่ได้เลยนอกจากนี้ ยังมีการกลั่นกรองพรรคเพื่อไทยตั้งแต่เรื่องการเลือกตั้ง ซึ่งจะมีคณะกรรมการเลือกตั้งเป็นผู้ควบคุม แต่อำนาจการจัดการเลือกตั้งเป็นของกระทรวงมหาดไทยและระบบราชการ และในขั้นตอนต่อมาก็คือมีคงรักษาองค์กรอิสระที่มีอำนาจมากเช่นเดิม เช่น ศาลรัฐธรรมนูญก็มีอำนาจล้นฟ้าเหนืออำนาจนิติบัญญัติ และคอยตีความขัดขวางการยื่นญัตติหรือกฎหมายของพรรคฝ่ายค้าน(พรรคเพื่อไทย) เพื่อทำให้เป็นฝ่ายค้านที่อ่อนแอที่สุด และช่วยค้ำจุนสร้างความชอบธรรมแก่รัฐบาลบุคคลภายนอกและสุดท้ายก็คือการรักษาระบอบแบบนี้ไว้ด้วยทำให้การแก้ไขรัฐธรรมนูญทำได้ยากที่สุด จนถึงทำไม่ได้เลย เพราะต้องใช้เสียงถึง 2 ใน 3 ของสภาทั้งสองรวมกัน และยังต้องไปยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความแล้วลงประชามติ ดังนั้น ถ้า ส.ว.และศาลรัฐธรรมนูญไม่เห็นชอบ ก็ไม่มีทางจะแก้ไขรัฐธรรมนูญได้เสยด้วยเหตุนี้ เมื่อวันที่ 6 มีนาคมที่ผ่านมา พรรคเพื่อไทย โดย ภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการเลขาธิการพรรค ร่วมด้วยชูศักดิ์ ศิรินิล และ พงศ์เทพ เทพกาญจนา ที่ปรึกษาคณะทำงานฝ่ายกฎหมายพรรค ได้แสดงท่าทีคัดค้านร่างรัฐธรรมนูญนี้อย่างชัดเจน โดยอธิบายว่า ร่างรัฐธรรมนูญนี้ สะท้อนความไม่เชื่อถือ ไม่ไว้วางใจ ไม่เคารพประชาชนและยึดอำนาจอธิปไตยไปจากประชาชน โลกวันนี้วันสุข ฉบับ 506 วันที่ 14 มีนาคม พ.ศ.2558
 ในที่สุด คณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ ของฝ่ายคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.)ก็ผลักดันพิมพ์เขียวของรัฐธรรมนูญฉบับที่ 20 ซึ่งเป็นไปตามเป้าหมายของการปฏิรูปการเมืองตามแนวคิดของฝ่ายชนชั้นนำ
ร่างรัฐธรรมนูญ,สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ