एनएचपीसीले बुझायो पश्चिम सेतीको प्रतिवेदन
भारतीय सरकारी ऊर्जा उत्पादक कम्पनी नेसनल हाइड्रो इलेक्ट्रिक पावर कर्पोरेसन (एनएचपीसी) इन्डियाले जलाशययुक्त पश्चिम सेती जलविद्युत् आयोजनाको निरीक्षण प्रतिवेदन (इन्स्पेक्सन रिपोर्ट) लगानी बोर्डलाई बुझाएको छ ।   ७५० मेगावाट क्षमताको सो जलविद्युत् आयोजना निर्माणको सर्वेक्षण अनुमति प्राप्त गरेको सो कम्पनीले थप अध्ययनका लागि आवश्यक विवरण समावेश गरी बिहीबार सो प्रतिवेदन बुझाएको हो ।
काठमाडौँ, माघ ६ गते । भारतीय सरकारी ऊर्जा उत्पादक कम्पनी नेसनल हाइड्रो इलेक्ट्रिक पावर कर्पोरेसन (एनएचपीसी) इन्डियाले जलाशययुक्त पश्चिम सेती जलविद्युत् आयोजनाको निरीक्षण प्रतिवेदन (इन्स्पेक्सन रिपोर्ट) लगानी बोर्डलाई बुझाएको छ । ७५० मेगावाट क्षमताको सो जलविद्युत् आयोजना निर्माणको सर्वेक्षण अनुमति प्राप्त गरेको सो कम्पनीले थप अध्ययनका लागि आवश्यक विवरण समावेश गरी बिहीबार सो प्रतिवेदन बुझाएको हो ।सुदूरपश्चिम प्रदेशको सेती नदीमा पहिचान भएको प्रस्तावित ७५० मेगावाट क्षमताको पश्चिम सेती जलाशययुक्त जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणका लागि अध्ययन गर्न गत कात्तिक ३ गते एनएचपीसीले सर्वेक्षण अनुमति पाएको थियो । अनुमतिपत्रअनुसार एनएचपीसीले तीन महिनाभित्र यस्तो रिपोर्ट बुझाउनुपर्ने समयसीमा दिइएको थियो । सोहीअनुसार बिहीबार यो रिपोर्ट पेस गरिएको हो । पश्चिम सेती आयोजना सरकारले राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा पनि समावेश गरेको छ । एनएचपीसीका अधिकारीले स्थलगत अनुगमन गरी आयोजनाको विस्तृत परियोजना अध्ययनका लागि गर्नुपर्ने अध्ययन र त्यसका विधि सो रिपोर्टमा बोर्डलाई बुझाइएको छ । खास गरी आयोजनाको वातावरणीय भौगर्भिक अध्ययनसम्बन्धी विवरण बाँध तथा अन्य संरचना निर्माणबारे गर्नुपर्ने आवश्यक अध्ययनका विधि, त्यसको कार्यविवरण र कार्यविधि पनि सो रिपोर्टमा समावेश गरिएको छ । बोर्डले सो रिपोर्टको अध्ययन गरेर १५ दिनमा रायसुझाव एनएचपीसीलाई दिनेछ । अध्ययन गर्ने विषयवस्तु छुटेको अथवा विधि तथा समयसीमा सबैको अध्ययन बोर्डले गरेर त्यसलाई अझै वस्तुपरक बनाउनेछ ।गत जेठ ३१ गते मन्त्रिपरिषद्ले पश्चिम सेती र सेती नदी–६ (एसआर सिक्स) जलविद्युत् परियोजना विकासका लागि एनएचपीसीलाई अनुमति दिने निर्णय गरेको थियो । सोअनुसार गत भदौ २ गते लगानी बोर्ड र एनएचपीसीबीच समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको थियो । पश्चिम सेतीको सर्वेक्षण अनुमतिपत्र लिइसके पनि एनएचपीसीले एसआर सिक्सका लागि भने सर्वेक्षण अनुमतिपत्रका लागि अझै आवदेन गरिसकेको छैन । यसका लागि अझै करिब एक महिना समयावधि बाँकी रहेको बोर्डले जनाएको छ ।सरकारले सार्वजनिक निजी साझेदारी अवधारणामा पश्चिम सेती निर्माण गर्न आयोजना अगाडि बढाउन भारतीय कम्पनी एनएचपीसीलाई जिम्मा दिएको हो । सन १९८१ मा एक फ्रान्सेली कम्पनीले पहिलो पटक पश्चिम सेती जलविद्युत् आयोजनाको अध्ययन गरेको थियो । अस्ट्रेलियाको स्मेकले पनि पश्चिम सेती जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्ने भन्दै सन् १९९७ मा सरकारसँग परियोजना निर्माणको सम्झौता गरेको थियो । स्मेकले वित्तीय व्यवस्थापन गर्न नसकेपछि सन् २०११ मा स्मेमसँगको सम्झौता सरकारले खारेज गरेको थियो । त्यसको एक वर्षपछि सन् २०१२ मा सरकारले चिनियाँ कम्पनी सीटीजीआईलाई पश्चिम सेती निर्माणको जिम्मा दिएको थियो तर सीटीजीआईले पनि आयोजना अगाडि बढाउन नसकेपछि ऊसँगको सम्झौता पनि खारेज भएको थियो । पछिल्लो अनुमानमा आयोजनाको कुल निर्माण लागत एक अर्ब ३२ करोड अमेरिकी डलर रहेको छ ।   