निजी लगानीमा व्याडमिन्टन कभर्ड हल
सन्तोष सिंहको सानैदेखि व्याडमिन्टन खेलमा रुची थियो । सरकारी कार्यालयका कर्मचारीले खेलेर फालेका कर्क बटुल्ने र कार्टुनका गत्ताको ब्याट बनाएर खेलेको बाल्यकालको सम्झना अझै उनको मनमा ताजा छ ।
बझाङ — सन्तोष सिंहको सानैदेखि व्याडमिन्टन खेलमा रुची थियो । सरकारी कार्यालयका कर्मचारीले खेलेर फालेका कर्क बटुल्ने र कार्टुनका गत्ताको ब्याट बनाएर खेलेको बाल्यकालको सम्झना अझै उनको मनमा ताजा छ ।‘कर्क नपाएको दिन जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा अरुले खेलेको हेरर पनि थुप्रै दिन रमाएको छु,’ जयपृथ्वी नगरपालिका–१० का ३३ वर्षीय सिंहले बाल्यकाल सम्झिँदै भने, ‘त्यतिबेलादेखि र्याकेट (ब्याट) समाएर कुनै दिन म पनि यसरी नै खेल्छु भन्ने मनमनै सोच्थें ।’ब्याडमिन्टनप्रतिको मोहलाई साकार पार्न एसएलसी दिएपछि उनले घरमा कर गरेर आफ्नै र्याकेट किने । ठूला मान्छेसँग खेल्न थाले । क्षेत्रीय र राष्ट्रिय प्रतिष्पर्धासम्म पनि पुगे तर पारिवारिक अवस्थाले खेलमै समय दिन भने पाएनन् ।क्षेत्रीय प्रतियोगितामा खेल्न जाँदा धनगढीको तत्कालीन अञ्चल प्रहरी कार्यालयमा कोठाभित्र ब्याडमिन्टन खेल्ने मैदान पहिलो पटक देखेका उनले चैनपुरमा पनि यस्तै भैदिए खेल्न कति सजिलो हुन्थ्यो भने सोचेको बताए । ‘प्रतिष्पर्धामा खेल्न नपाए पनि खेल्न भने छोडेको थिएन । चैनपुरमा राष्ट्रियस्पर्धासम्म पुगेका हामी १४ जना जति थियौं,’ सिंहले भने, ‘सुरुमा कसैका बाँझो खेतमा पोल गाडेर खेल्यौं । जग्गावालाले खेतमा खेल्न नदिएपछि जग्गा भाडामा लिएर खेल्यौं ।’यसरी पनि आरामसँग खेल्न भने पाइदैनथ्यो । कहिले हावा चल्ने, कहिले पानी पर्ने, कहिलेकाँही जग्गावालाहरु भाडा दिएनौं भनेर गाडेका पोल पनि उखेलिदिन्थे । दैनिक बिहान व्याडमिन्टन खेल्ने उनीहरुलाई कुनै न कुनै तनाव आइलाग्थ्यो । यस्तै तनावका बीच एक दिन ब्याटमिन्टनमै राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेलिसकेका सन्तोषका दाई चन्द्र सिंहले दुईभाई मिलेर आफ्नै ‘इन्डोर हल’ बनाउने प्रस्ताव गरे ।सदरमुकाममै होटल व्यवसाय गरिरहेका सन्तोषलाई यो आइडिया गज्जब लाग्यो । भर्खरै उनले रिङरोडनजिक ठूलो खेत किनेका थिए । त्यहीँ हल बनाउने पक्का भयो । डिजाइन इस्टिमेट गरेर सामान पनि अर्डर भयो । निर्माणको काम सुरु हुनै लाग्दा दाई चन्द्रले जागिरको सिलसिलामा धनगढी जानुपर्ने भयो । अब २० लाख सन्तोषले एक्लै लगानी गर्नुपर्ने भयो । ‘काम सुरु गरिसकेका थियौं । आधा सामान आइसकेको थियो । मसँग त्यत्रो पैसा थिएन । बीचैमा छोड्नु पनि भएन,’ २०७९ साउनतिर हल निर्माण गर्दाको कुरा सम्झिँदै उनले भने, ‘अब जे पो होला भनेर आफन्तसँग ऋण गरेर इन्डोर हल बनाएँ ।’ हरेक खेलमा प्रतिव्यक्ति ५० रुपैयाँका दरले शुल्क लिने गरेको बताउने उनले अहिले दिनमा ३० देखि ४० जनासम्म खेलाडी आउने गरेको सुनाए ।सुरुमा चैनपुरमा भएका १४ जनालाई लक्षित गरेर उनले यो हल बनाएका थिए । पानी पर्दा, हावा चल्दा मात्रै नभएर राति पनि निर्बाध खेल्न मिल्ने हल बनेपछि खेलाडीको संख्या बढ्न थाल्यो । ‘अहिले यहाँका मानिसको व्यायाम गर्ने एउटा मात्रै माध्यम यहीँ हल बनेको छ । जिल्लाका ठूल्ठूला हाकिमदेखि स्कुलका केटाकेटी पनि यहाँ खेल्न आउँछन्,’ उनले भने, ‘सुरुमा १४ जना मात्रै थियौं । अहिले एक सय जना भन्दा बढी त खेलाडी नै भैसकेका छन् ।’आफ्नै लगानीमा डेढ वर्षको अबधिमा तीन पटक जिल्ला स्तरीय प्रतियोगिता पनि आयोजना गरिसकेका सन्तोषले ब्याडमिन्टन खेलको विकासका लागि काम गर्न पाउँदा आफुलाई सन्तोक मिल्ने गरेको सुनाए । उनले यो खेलप्रति भावी पुस्ताको आर्कषण बढाउन विभिन्न स्कुलका विद्यार्थी बटुलेर निशुल्क प्रशिक्षण पनि दिइरहेका छन् । ‘बिहान साँझ सिनियर खेलाडीले खेल्छन् । दिउँसोको समय स्कुलका विद्यार्थीलाई सिकाउँछौं,’ विभिन्न स्कुलका १६ जना विद्यार्थीलाई निशुल्क प्रशिक्षण दिइरहेका स्वयंसेवक प्रशिक्षक सुरेन्द्र सिंहले भने, ‘हामीले सिकाएका आधा भन्दा बढी विद्यार्थी अब ठूलो प्रतियोगिता खेल्नका लागि पनि योग्य भैसकेका छन् ।’ सदरमुकाममा इन्डोर हल बनेका कारण बालबालिकादेखि पाकाहरुमा पनि ब्याटमिन्टनको आर्कषण बढेको उनले बताए ।खेलाडीको संख्या बढ्न थाले पछि ब्याडमिन्टन खेलको थप विकास गर्ने उद्देश्यले जिल्ला ब्याटमिन्टन संघको पनि गठन गरिएको छ । अहिले एउटा मात्रै कोर्ट भएको हललाई चैत्रसम्म दुई वटा कोर्टमा विस्तार गर्ने र नयाँ वर्षमा क्षेत्रीय स्तरको प्रतियोगिता गर्ने सन्तोषको सपना छ । उनको सपना पूरा गर्न व्याडमिन्टन संघका पदाधिकारीहरु पनि जुटिरहेको संघका अध्यक्ष केन्द्र बिस्ट बताउँछन् ।ब्याडमिन्टन हलको व्यवस्था भए पनि योग्य प्रशिक्षकको अभावमा सिक्न चाहानेले राम्रो प्रशिक्षण पाउन नसकेको बताउँदै बिस्ट भन्छन्, ‘इन्डोर हल बनिसके पछि ब्याडमिन्टन सिक्न चाहने जुनियरहरुको संख्या पनि निकै बढेको छ तर गतिलो प्रशिक्षक छैन । राम्रो कोच भैदियो भने यहाँबाट धेरै राम्रा खेलाडी उत्पादन गर्न सकिने सम्भावना छ ।’ उनले प्रशिक्षकको व्यवस्था गरिदिन स्थानीय सरकारका जनप्रतिनिधिसँग कुरा गरे पनि वास्ता नगरेको बताए ।