नेपालभाषा साहित्य नख: - फिल्मले जोगाउँछ भाषा 
रमेश महर्जनको परिचय कीर्तिपुर नगरपालिकाका मेयरका रूपमा मात्र सीमित छैन, नेपालभाषाका कवि पनि हुन् उनी । नेपालभाषा साहित्यमा उनको ठूलो रूचि छ । उनका लागि भने, नेपालभाषा साहित्यको स्थिति कहाँ छ भन्ने चिन्ता छैन । उनी मातृभाषाका रूपमा नेपालभाषा बोल्नेहरू कम हुन थालेकोप्रति बढी चिन्तित छन् । त्यसैले उनी मान्छन्– अब नेपालभाषा साहित्यको उद्देश्य पनि यो भाषा बोल्नेको संख्या बढाउने नै हुनुपर्छ ।
काठमाडौँ — रमेश महर्जनको परिचय कीर्तिपुर नगरपालिकाका मेयरका रूपमा मात्र सीमित छैन, नेपालभाषाका कवि पनि हुन् उनी । नेपालभाषा साहित्यमा उनको ठूलो रूचि छ । उनका लागि भने, नेपालभाषा साहित्यको स्थिति कहाँ छ भन्ने चिन्ता छैन । उनी मातृभाषाका रूपमा नेपालभाषा बोल्नेहरू कम हुन थालेकोप्रति बढी चिन्तित छन् । त्यसैले उनी मान्छन्– अब नेपालभाषा साहित्यको उद्देश्य पनि यो भाषा बोल्नेको संख्या बढाउने नै हुनुपर्छ । यो सबै प्रसंग हो, तेस्रो नेपालभाषा साहित्य नख:को । प्रज्ञा प्रतिष्ठान कमलादीमा भएको दुईदिने कार्यक्रममा सहभागी सबैको चिन्ता त्यही थियो, नेवारले मातृभाषाका रूपमा आफ्नो भाषा छोड्दै गएकोमा । मेयर महर्जन र अरू धेरैलाई त्यति बेला राहत महसुस भयो, जति बेला कविता बढ्न अगाडि आइन्, पोखराकी २६ वर्षीया हेमन्तिका राज्यलक्ष्मी पालिखे । उनको कविताको शीर्षक थियो, ‘न्हुगु म्हसिका’ । अर्थात् नयाँ पहिचान । उनको पुर्खाको खास घर भक्तपुरमा थियो, हेमन्तिका आफैं भने पोखरामा हुर्के बढे । उनलाई पनि नेपालभाषा सिकाइएन् । किन सिकाइएन भन्दा डर थियो, कतै नेपालभाषा मातृभाषाका रूपमा बोल्दा उनको भविष्यमा अप्ठ्यारो हुने त होइन ? केही समय भयो, हेमन्तिकाले नेपालभाषा सिकेको । अब त उनी बोल्ने मात्र होइन, कविता लेख्न पनि भइसकेकी छन् । त्यसैले उनले आफ्नो नयाँ परिचय बनाएकी छन् र त्यसैलाई पोख्ने प्रयास गरिन्, कविताबाट । उनी मान्छिन्, मातृभाषामा दखल प्राप्त गर्ने हो भने त्यसले कुनै पनि परिस्थितिमा फाइदा नै हुन्छ । कविताको सार पनि थियो, कोही नेवारले नेपाली भाषा बोल्दा ‘ड र द’ अनि ‘ट र त’ मा अलमल भए कसैले कुनै प्रकारको प्रतिक्रिया दिन्छ भने त्यसमै आत्तिनुपर्ने केही छैन । यो त नेवारले बोल्ने नेपाली भाषाको विषेशता नै हो । सम्मेलनको अर्को निचोड रह्यो भने भाषालाई समृद्ध बनाउन साहित्यमै मात्र सीमित भएर हुन्न । अरू क्षेत्रमा पनि धनी हुनुपर्छ । यसमा सबैभन्दा बलियो पक्ष रहेको छ, फिल्म क्षेत्र । भाषाको विकास र विस्तार गर्ने हो भने स्तरीय र लोकप्रिय फिल्म पनि बनाउनुपर्छ । आर्यन नकर्मी लामो समयदेखि नेपालभाषा फिल्ममा व्यस्त छन् । उनले निकै लोकप्रिय फिल्म र धारावाहिक बनाएका छन् । नकर्मी पनि मान्छन्, भाषा समृद्ध बनाउन फिल्मको ठूलो भूमिका हुन्छ । अझ फिल्मले भाषा सिकाउन पनि मद्दत गर्दो रहेछ । उनकै अनुभवमा पनि उनका फिल्म हेरेर नेपालभाषा बुझ्न र बोल्न सिक्ने नेवार धेरै रहेछन् । अझ केही अभिभावकले त उनका फिल्म हेरेर सन्तानले नेपालभाषा बोल्न जानेको सुनाएका रहेछन् । भनिरहनु पर्दैन, त्यसले सबैभन्दा बढी खुसी कोही भएका छन् भने ती नकर्मी नै हुन् । ‘भाषा साहित्य विकासमा फिल्मको भूमिका’ अन्तरक्रियामा उनले फिल्मको प्रभाव खोतलेका हुन् । साहित्य नख:मा मेयर महर्जन, नव कवयित्री हेमन्तिका र कलाकार नकर्मीले मात्र आफ्नो धारणा र प्रस्तुति पेस गरेका थिए । अरू धेरै नयाँ र पुराना पुस्ताका साहित्यकारले पनि साहित्य नख:मा आफूलाई प्रस्तुत गरे । नख:को अर्को उल्लेखीय पक्ष रह्यो, सामूहिक लोकार्पण गरिएका सात पुस्तक । ती पुस्तक थिए, मथुरा सायमिको आत्मकथा, भूषणप्रसाद श्रेष्ठको गजलसंग्रह, राजेन्द्रकुमार पुताको गजल समालोचना र कविता संग्रह, राज साय्मिको जासुसी उपन्यास, वासुदेव अधिकारीको नेपालभाषामा अनुवादित कविता संग्रह र उद्धव मास्केको नियात्रा । यी सबै पुस्तकको समीक्षा गर्ने काम गरेका थिए, मल्ल के सुन्दरले । यस्तै रञ्जना लिपिको पुनर्उत्थानबारे अन्तरक्रिया गरियो । पछिल्लो समय यो लिपिको पुनर्उत्थानमा नयाँ पुस्ता अगाडि आएका छन् र लिपिको प्रचारप्रसारमा ठूलो भूमिका खेलिरहेका छन् । यस्तैमध्ये एक हुन्, पूर्व मिस नेवा: सुनीता डंगोल । उनीजस्तै प्रविधिको पनि ज्ञान भएका पुस्ताले लिपिको पुनर्उत्थानमा अहिले सक्रिय भएर लागिरहेका छन् । यस्तै मथुरा साय्मिको साहित्यिक यात्राबारे पनि अन्तरक्रिया गरियो । साय्मिले आफ्नो साहित्यिक यात्राबारे विचार पोखे । साहित्यिक नख:का क्रममा दिवंगत पद्यरत्न तुलाधरको लेखनमा रहेको ‘हुप्प स्याप्प’ र रामकृष्ण खड्कीको लेखनमा रहेको ‘यमराजया म:म’ प्रहसन पनि प्रस्तुत गरिएको थियो । त्यस्तै रंगकर्मी वैकुण्ठ भण्डारीले पूर्व राजा, पूर्व प्रधानमन्त्रीद्वय पुष्पकमल दाहाल र शेरबहादुर देउवाको नेपालभाषामै क्यारिकेचर गरेका थिए । सम्मेलनमा पुस्तक प्रदर्शनी र नेवारी खानाका स्टलसमेत राखिएका थिए । 