संसार जित्‍ने दौडमा अभया
कोरोना महामारीले देशमा लकडाउन भयो । सबै घरभित्र थुनिए । पहिलो लकडाउन सहजै बित्यो । तर दोस्रो लकडाउनमा सपना, इच्छा खुम्चिएको भान भयो- रकस्टार अभया सुब्बालाई ।
काठमाडौँ — कोरोना महामारीले देशमा लकडाउन भयो । सबै घरभित्र थुनिए । पहिलो लकडाउन सहजै बित्यो । तर दोस्रो लकडाउनमा सपना, इच्छा खुम्चिएको भान भयो- रकस्टार अभया सुब्बालाई ।स्टेजका कार्यक्रम सबै रद्द । ब्यान्ड सदस्यसँग भेट पातलियो । पियानो बजाउन खोज्थिन्, हात चल्दैन थियो । गाउन खोज्थिन्, आवाज निस्किदैनथ्यो । उनी आफैंभित्र गुम्सिइन् । लकडाउनमा आफ्नो पहिचान नै गुमाएजस्तो भएपछि उनले दक्षिण कोरियाली 'के-पप' ब्यान्ड बीटीएसका गायक भीलाई सुन्न थालिन् । भीका गीत नरम, मन्द । अभयालाई त्यस्तै संगीत सृजना गर्ने रहर जाग्यो । अनि लेखिन्, 'लैजाऊ मलाई' । अल्झिएका सपना, रहरका कुरा समेटिएको गीत । ‍त्यसमा डिजे, ट्रम्पेटका धुनहरू संयोजन गरिन् । लिम्बू शब्दहरू मिसाइन् । युट्युबमा १६ लाख बढीले हेरिसकेको यो गीत अभया भित्रको नरमपन र शान्त स्वाभावको प्रतिनिधित्व हो । 'सानैदेखि बुवाले आफ्नो अधिकारको लागि बोल्नु सिकाउनुभयो । कसैले गलत गर्दैछ भने गलत भयो भनेर बोल्न भन्नुभयो । ती कुराहरूले मलाई केटाजस्तै बनाउँदै लगेको रहेछ,' उनी सुनाउँछिन्, 'म त्यसरी नै सोच्ने भइसकेको थिएँ । तर जब लकडाउनमा घरमा बसें । आफूभित्रको कोमल, शान्त स्वभाव भेटें । यो गीत नचिनेको मलाई चिनेको गीत हो ।' नरम स्वर, मधुर धुन सजिएको यो गीत लोफाइ संगीत झैं सुनिन्छ । अभया रकमा मात्रै सिमित छैन भन्ने पछिल्लो उदाहरण गीत हो यो । अभयाले आफ्नो भाषामा योगदान दिन डिल्ली फोम्बोलाई फिचर गराइन् । 'यो शताब्दीमा लिम्बू भाषा हराउँछ भन्ने सुनेको थिएँ । लिम्बू भएकै हिसाबले मलाई यही भाषामा के गर्न सक्छु त ? भन्ने थियो,' उनले भनिन्, 'त्यसैले डिल्लीलाई मैले मेरो गीतको शब्दमा जे छ त्यसलाई केटाको भर्सनबाट लिम्बू भाषामा लेख्न भनें । खासमा यो गीत कुनै केटाको लागि लेखेको गीत होइन ।' लकडाउन अभयाले 'लैजाउ मलाई'सँगै थुप्रै गीतहरू नोटप्याडमा कोरेकी रहिछन् । नोटप्याडको सूचीमा रहेका २ यही वर्ष बजारमा ल्याउने तयारीमा छिन् । लकडाउनको समयमा उनको ब्यान्ड 'अभया एण्ड दि स्टिम इन्जिन्स'बाट केही सदस्य छुट्टिए । हुन त समय पाउँदा निकेश र राजिभलाई बोलाएर उनी अभ्यासमा लागिहाल्थिन् । तर ब्यान्डकै सदस्यले 'अभया सक्कियो' भन्नेजस्ता अनुभव गरेको महसुस भएपछि अगाडिको यात्रा एक्लैले तय गर्ने सोचेकी छिन् । यसबीच 'ग्रुभिङ विथ दि स्टिम इन्जिन्स'को कन्सेप्ट ल्याइन् । फ्लप भयो । ब्यान्डका सदस्य टाँढिदै गए । 'लकडाउनमा हामी तीनजना मात्र हुन्थ्यौं । तर उहाँहरू पनि टाँढिएको जस्तो लाग्यो । संगीतबाट पैसा पनि बनिरहेको थिएन । लकडाउनमा पनि जीवन गुजारा त गर्नै पर्‍यो । लैजाउ मलाई बनाउँदा म एक्लै गीत बनाउँछु भन्ने भयो । किनभने उनीहरू पनि आ-आफ्नो काममा लागे,' उनले भनिन्, 'मेरो ब्यान्डमा 'अभया अब सक्कियो होला' भन्ने भावना देख्थें । तर म लैजाउ मलाईमार्फत फर्किएँ । म त सधैं अगाडि बढिरहन्छु । गीत फुरेपछि, घुँडा धसेर भए पनि बनाउँछु नि !' ब्यान्ड फुट्ने कुरा गर्नुभयो नि ? भन्ने प्रश्न गर्दा झट्ट जवाफ दिइन् , 'मेरो ब्यान्ड कहिले पनि फुट्दैन । किनभने म छु नि प्रमुख इन्जिन । पुरानो सदस्य गए पनि अरु नयाँ थप्छु । राजिभले मसँग गीतार बजाएको १७ वर्ष भइसक्यो । हामी दिदीभाइ जसरी बसेका छौं । हाम्रो कहिल्ये पनि ब्रेकअप हुँदैन । ब्यान्डमा फरक सदस्य देखिएला । तर ब्यान्ड रहन्छ । हाम्रोमा यही सदस्य हुनुपर्छ भन्ने छैन ।' ब्यान्डमा पुरुष सदस्यलाई लिड गर्ने अभया एक्ली भोकलिस्ट हुन् । सन् २००७/८ तिर पनि टिमका सदस्य छुट्टिए । उनले नयाँ सदस्य थपिन् । स्थापनाको १९ औं वर्षसम्म आइपुग्दा उनले यस्ता थुप्रै उतारचढाव देखेकी छन् ।अब उनी आफ्नै करिअरमा फोकस हुने बताउँछिन् । 'म जहिल्यै सोच्थें मलाई गीतमा मेरो ब्यान्डका सदस्यले सहयोग गर्छन् । तर लकडाउनमा म एक्लै थिएँ । एक्लै गीत बनाइरहँदा पो झल्ल्याँस भएँ, ओहोऽऽऽ अहिलेसम्म त म एक्लैले पो काम गरिरहेको रहेछु, 'उनले आफ्नो भावना पोखिन्, 'चाहे त्यो सिरीमा सिरी होस् या तिम्रै लागि । त्यो गीतहरू मैले नै बनाएको हो । त्यसमा कस्तो संगीत चाहिन्छ भनेर म आफैले ब्यान्ड सदस्यलाई भन्थें । उनीहरू त मैले भने झैं संगीत बजाइदिन्थ्यो । त्यसो गर्दा सबैले काम गरेको जस्तो देखियो । तर अब म पनि आफ्नो पहिचान बनाउँछु ।' थप्छिन्, 'मैले गीत लेराउँदा, कन्सर्ट हुँदा सबैजना मेरो पछिपछि लाग्थे । पैसा नकमाउने बेलामा सबै पन्छिए । ब्यान्डका कोही सदस्य कता व्यस्त, आफ्नै कामतिर धेरै ध्यान दिएको देखें । लकडाउनमा मेरो मन भाँचियो । बलेको आगो ताप्न सबै आउने तर आगो नबल्दा सबैजना पन्छिएर जाँदा म तर्सिएँ ।'एक्लै करिअर अगाडि बढाउने सोचमा पुग्नुको कारण 'वुमन इन कन्सर्ट' पनि हो । झन्डै ७ वर्षदेखि सक्रिय रुपले अगाडि बढाएको 'वुमन इन कन्सर्ट'का महिलाहरूले आफूलाई चट्टक्कै भुलिदिँदा अभयाको चित्त दुखेको छ । उनले सन् २०१४ देखि 'वुमन इन कन्सर्ट' गर्दै महिलालाई लागि स्टेज मात्र नदिइ उनीहरूलाई गाउन, ब्यान्डसहित प्रस्तुति दिन सिकाइन् । तीनै महिलाहरूले 'अभयाले आफू चर्चामा आउन हामीलाई प्रयोग गरे' भन्ने खालका आरोप लगाएको सुनेपछि उनी निराश भएकी हुन् । 'मैले महिलाहरू मिलेर अगाडि बढ्नुपर्छ भनेर वुमन इन कन्सर्ट अगाडि बढें । हामी महिला एकअर्कासँग प्रतिस्पर्धा गर्ने होइन कि एकअर्काको मेरुदण्ड बनेर अगाडि बढ्नुपर्छ भनेर कन्सर्ट गरें, 'उनले सुनाइन्, 'यस्तो आरोपले धेरै नै मन दुख्यो । यस्तो त पाखण्डीपन भएन । नाम भनेको त अहिले होला भोली नहोला । तर उहाँहरूलाई मैले सिकाएको कुरा वर्षौंसम्म रहन्छ ।' दार्जलिङमा हुर्केकी अभयाले सजिलै स्टेज पाइएकी थिइनन् । बाल्यकालमा कसैले 'एकपटक स्टेज दिए पूरै फाँडिदिन्छु'भन्ने लाग्थ्यो उनलाई । बम्बईमा एकपटक स्टेजमै लडिन्, सबैजना उनीमाथि हाँसिदिए । संगीत नै नगर्ने सोचमा पुगिन् । तर पनि उनले त्यसलाई विर्सेर स्टेजलाई कर्म बनाइन् । सन् २००३ देखि नै 'वुमन इन कन्सर्ट'को धारणामार्फत त्यस्ता महिलाका लागि स्टेज दिइन् जुन आवाजले माइक पाइरहेको थिएन । सन् २००२ तिर अभया हायतमा गाउँथिन् । उनको प्रस्तुति सकिने बित्तिकै एकजनाले सोधेका थिए,'तिमी कुन देशकी हौ ।' उनले आफू नेपाली रहेको बताउने बित्तिकै उक्त व्यक्तिले छक्क पर्दै सुनाएका थिए, 'नेपाली केटीहरू यसरी गाउँदैनन् त ?' अभया स्टेजमा उफ्रदै, स्वतन्त्र भएर गीत गाउने गायिका । ब्यान्डकी लिडर । उक्त व्यक्तिको कुराले झस्किएपछि उनले महिलाहरूलाई स्टेज दिनका लागि वुमन इन कन्सर्टको कुरा अगाडि सारिन् । 'स्टेज पाए भने महिलाहरू पनि गाउन सक्छन् है भन्ने देखाउन कन्सर्टको कुरा ल्याएँ । कति केटीहरूलाई ब्यान्डसँग अभ्यासै गर्न आउँदैन थियो । अहिलेसम्म ५० जना भन्दा बढीलाई सिकाएँ,' उनले सुनाइन् । कोभिडले कन्सर्ट रोकियो । उनीबाट सबै पन्छिँदै गए, अनि अभयाको मन खिन्न भयो । अचेल स्याड भर्सनका गीतहरू सार्वजनिक हुनुमा त्यो पनि खास कारण रहेको उनी बताउँछिन् । 'हावाहुरी'मा अभया निराश सुनिन्थिन् । यो गीत बन्नु पछाडिको कारण हावासँगै जोडिन जान्छ । समुन्द्र किनारमा उभिँदा, हावाले अभयालाई छोयो । त्यतिबेला नै उनलाई गीतका यी लाइन फुरेको थियो, 'आहै लैजाउला हावाहुरीले, तिम्रो तिम्रो लजालु जोवनलाई…।' गीतको पहिलो दुई लाइन बनिसकेपछि अभयाले संगीत भरिन् । उनी गीतमा पुरानो आवाजलाई राख्न चाहन्थिन् । गंगा वरदानको आवाज राखिन् । उनी एरेन्जमेन्ट र संगीत प्रोडक्सन आफैं गर्न रुचाउँछिन् । हुन त अभया कहिल्यै पछाडि फर्केर हेर्न रुचाउँदिनन् । उनी आफ्नो प्रतिस्पर्धी आफैंलाई मान्छिन् । सन् २००८ तिर छोरा सानो थियो । छोरालाई छोडेर कन्सर्ट जानुपर्थ्यो । त्यतिबेला 'तिम्रो लागि सारा संसार भुलाइदिन्छु म…' गीतको दुई लाइन उनले लेखिन् । विप्लव प्रतिकले गीतलाई पूरा गरिदिए । गीत हिट बन्यो । त्यही गीतलाई उछिन्ने गीत बनाउने होडमा, 'हावाहुरी', 'छ मेरो अरु संसार', 'लैजाउ मलाई'जस्ता गीतहरू ल्याइन् । 'तिम्रो लागि गीत चल्यो भनेर खुसी भएर हात बाँधेर बस्न भएन । कसैले तिम्रो लागि भन्दा लैजाउ मलाई मनपर्छ भन्यो भने म खुसी हुन्छु । पहिला लेखेको गीत भन्दा राम्रो गीत ल्याउने सँधै मेरो भित्री चाहना हुन्छ,' उनले सुनाइन्, 'एक लेखक एउटा किताब लेखेर चुप बस्दैन । म चर्चित हुन आएको होइन । बुवाले मलाई सानैदेखि संसार जित्ने मानिस हुनुपर्छ भनेर हुर्काउनुभयो । म कुनैदिन संसारलाई जित्छु कि! भन्ने आशा अगाडि बढिरहेको छु ।' हरायो ब्यान्ड कल्चर एक महिनाअगाडिदेखि टिकट लिएर ब्यान्डको प्रस्तुति हेर्न भीड अहिले हराइसक्यो । ब्यान्डको त्यो रौनकता हिजोआज देखिन्न पनि । यसबीच कति ब्यान्ड फुटे, कति अस्तित्वमै छैनन् । तर उनले 'अभया एण्ड दि स्टिम इन्जिन'लाई त्योबेलादेखि २०२२ सम्म डोर्‍याएकी छिन् । धेरैले उनलाई सोध्छन्, 'अहिलेसम्म कसरी गरिरहेकी छौ अभया ?' यस्तो प्रश्न गर्नेहरूलाई उनी उल्टै प्रश्न गर्छिन्,'यही प्रश्न सविन राईलाई सोधेका छौ । एड्रियन प्रधानलाई सोध्छौ । मलाई सोध्छौ, किनकि म महिला हुँ । म त यस्तो प्रश्नले छक्कै पर्छु । मलाई संगीत मनपर्छ म गरिरहन्छु ।' अभया ब्यान्डको खर्च धेरै हुने हुँदा विस्तारै 'ब्यान्ड कल्चर' नेपालमा हराउँदै गएको भनाई राख्छिन् । 'आजकल डिजे अगाडि बढ्न थाले । एउटा डिजेलाई तिर्न रकम थोरै हुन्छ । ब्यान्डको खर्च बढी हुन्छ । हो, टिकट किनेर ब्यान्डको प्रस्तुति हेर्ने सँस्कृति गइसक्यो । एकपटक हेर्न जाला तर दोस्रो पटक कन्सर्ट हेर्न जाँदैन । त्यसले पनि ब्यान्डको महत्व घट्दै गयो,' उनले भनिन्, ' प्रविधिले अहिले एक्लै गाउनलाई पनि सजिलो बनाइदिएको छ । ब्यान्डमा नेपालीपन हुन्छ । तर अहिलेका गीतमा नेपालीपन भेट्टिन्न ।' 