'विश्वस्तरका नेपाली फिल्म बन्नुपर्छ'
नेपाली फिल्ममा पुरुषकै दबदबा बढी भएका कारण अझै नेपाली फिल्ममा महिलाको चरित्रचित्रण परम्परागत भएको रंगकर्मी आकांक्षा कार्की बताउँछिन् ।
काठमाडौँ — नेपाली फिल्ममा पुरुषकै दबदबा बढी भएका कारण अझै नेपाली फिल्ममा महिलाको चरित्रचित्रण परम्परागत भएको रंगकर्मी आकांक्षा कार्की बताउँछिन् ।'महिलालाई जसरी युगौं युगदेखि हेर्ने मेलगेजको दृष्टिकोण छ, ती नै चरित्रचित्रणमा झल्किएको हो । अहिले फिल्म मेकिङमा परिवर्तन आएको छ । फिल्म बनाउने धारणाहरू बद्लिँदै गर्दा पनि फिल्मकर्मी महिलाको भूमिकालाई लिएर जोखिम मोल्न सक्नु भएको छैन जस्तो लाग्छ । हिरोइन मटेरियलको ट्याग अहिले पनि देखिन्छ,' किम्फमा आयोजित 'नेपाली फिल्मको भविष्य' शीर्षकमा भएको अन्तरक्रियामा कार्कीले भनिन्,'हाम्रो नेपाली फिल्म उद्योग पुरुष प्रधान भएरै पनि होला, स्रोत र शक्ति उनीहरुकै नियन्त्रण छ । त्यसैले निर्यण लिन सक्ने क्षमताका महिला र प्रेरणादायी भूमिका महिलाहरूले कम पाउँछन् ।' अभिनेत्री सुरक्षा पन्त नेपाली फिल्म क्षेत्रमा महिलाहरुको संख्या नै कम भएको बताउँछिन् । महिलाको सहभागिता बढे फिल्ममा राम्रो सहकार्य हुने र समानता पनि आउने उनको धारणा छ । 'संख्याको हिसाबले पुरुषहरु पक्कै पनि धेरै हुनुहुन्छ । तर, म कलाकारका हिसाबले उनीहरुबाट केही न केही सिक्ने मौका खोज्छु । फरक विचारधाराका फिल्मकर्मीबीच काम गर्ने कुरालाई मैले अवसरको रुपमा पनि लिएको छु,' अन्तरक्रियाकै क्रममा भनिन्, 'तर, फिल्मको संख्या बढ्नुपर्छ भन्नेमा मेरो ध्यान हुन्छ । यो रातारात हुने विषय होइन । महिलाको संख्या बढ्यो भने समानता पनि आउनेछ । त्यति मात्रै होइन यसरी महिलाहरूको उपस्थितिले फिल्मकर्मीहरुमा राम्रो सहकार्य पनि हुनेछ भन्ने लाग्छ ।' उनी फिल्ममा कोही महिला फिल्मकर्मी छन् भने उनीहरुसँग काम गर्ने कुरालाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको पनि बताउँछिन् । 'कोही महिला फिल्मकर्मी हुनुभयो भने उहाँहरुसँग काम गर्छु । झन् निर्माता कोही महिला हुनुभयो भने उहाँहरूको फिल्म तुरुन्तै गर्न तयार हुन्छु,'उनले भनिन् । महिला चरित्रचित्रणमा बजारले कत्तिको निर्धाण गर्छ ? समाजको प्रतिबिम्व नै फिल्ममा हुने गरेकाले महिला चरित्र चित्रण त्यसरी हुने गरेको जवाफ दिन्छन् निर्देशक प्रदीप भट्टराई । ‍'फिल्म भनेको छुट्टै संसार होइन भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ । फिल्म भनेको समाजको एउटा सानो भाग हो । समाजमा जे भइरहेको हुन्छ, फिल्ममा त्यही भइरहेको हुन्छ । समाजमा धेरै संख्यामा महिलाहरुले नेतृत्व लिइरहेको भए उनीहरुको चरित्रचित्रणमा डोमिनेटेड गरेको भन्ने हुन्थ्यो । वास्तवमा समाजमै त्यस्तो कुरा छ । फेरि समाजमै भएका कुरा फिल्ममा देखिनुपर्छ भन्ने होइन । तर, हामी फिल्मकर्मी त्यस्तो कुरामा जिम्मेवार छौं,'उनले भने । फिल्म लेखन र वर्कशपका क्रममा यस्ता परम्परागत चरित्रचित्रणबारे छलफल हुनुपर्ने आकांक्षा थप्छिन् ।नेपाली फिल्म विश्वस्तरका बन्नुपर्छ : अविनाश संसारमा बनिने फिल्मको स्तरमा नेपाली फिल्म बनिनुपर्ने निर्देशक अविनाशको भनाइ छ । 'लोरी'बाट कान्समा स्पेशल जुरी मेन्सन अवार्ड जितेका अविनाश नेपाली फिल्ममा कथ्य शैली नयाँ हुनुपर्ने पनि धारणा राख्छन् । 'नेपाली फिल्महरू विश्वका फिल्मको स्तरमा, उत्तिकै प्राविधिक रुपले राम्रा अनि विश्व दर्शकलाई सोचेर बनाउन जरुरी छ । फिल्ममा कथा हुन्छ तर, फिल्ममा कसरी कथा भनिएको छ भन्ने कुराले महत्त्व राख्छ । नेपाली फिल्म कस्तो बन्नुपर्छ भन्ने त जवाफ छैन । तर, कथा भन्ने शैलीमा नयाँपन हेर्न मन छ मलाई । परम्परागत किसिमका कथ्य शैली भन्दा पनि फरक तरिकाका अपनाउनु पर्छ । त्यो फिल्मले के भन्न खोजेको हो भन्ने कुरा र इमोसनलाई कसरी प्रस्तुत गरिएको छ भन्ने कुराले अर्थ राख्छ जस्तो लाग्छ,'अन्तरक्रियामा सहभागी दर्शकलाई हेर्दै अविनाशले भने । विश्वस्तरका फिल्म बने नेट्फ्लिक्स, अमाजोनजस्ता प्लेटफर्ममा पनि नेपाली फिल्मका लागि ढोका खोलिने एनिमेसनमा आफ्नो पहिचान बनाइसकेका इन्सेसान्ट रेन स्टुडियोका किरण भक्त जोशी बताउँछन् । 'नेट्फ्लिक्समा भएको फोर्टिन पिक्स: नथिङ इज इम्पोसिबललाई धेरै दर्शकले हेरे । नेट्फ्लिक्स, अमाजोनजस्ता प्लेटफर्मले कथा कस्तो छ भनेर हेर्दैन । तर, ती कथाहरू कसरी भनिएका छन् भन्नेमा उनीहरूको ध्यान हुन्छ, 'किरणले भने, 'तर फिल्मका निर्माणका लागि आवश्यक पुर्वाधारको कमी देख्छु यहाँ । नेपालमा फिल्महरू व्यक्तिले लगानी गरिरहेको हुन्छ । फिल्ममा लगानी गर्ने पुर्वाधारको विकास हामीले गर्नुपर्छ । हामीसँग राम्रो कथा भन्ने फिल्मकर्मी छन् ।'प्रदीप भट्टराईले भने विश्वस्तरका फिल्म बनाउने वातावरण अझै नबनेको बताए । 'संसारका राम्रा कहलिएका फिल्महरु सबैभन्दा धेरै व्यापार गर्ने फिल्म बनुन् भन्ने कामना छ । हाम फालेर त्यस्ता फिल्म बनाउँछु भन्ने वातावरण बनिदियोस् भन्ने लाग्छ । कहिलेकाहीँ त हाम्रो भाग्यमा राम्रो फिल्म हेर्ने मात्र रहेछ, बनाउने रहेनछ भन्ने अनुभव पनि हुन्छ,' उनको जवाफमा दर्शकहरू गलल हाँसे ।लगानी खोज्न विश्व बजार विश्वस्तरका फिल्म बनाउन उत्तिकै लगानीमा फिल्म निर्माण गर्नुपर्ने हुन्छ । फिल्म निर्माण महंगो पेसा हो । विश्व बजारलाई हेर्दा नेपाली फिल्म निकै कम बजेटमा बन्ने गरेका छन् । व्यवसायिक फिल्ममा आफूलाई सावित गरिसकेका प्रदीप भट्टराईहरूका लागि लगानी खोज्नु समस्याको विषय नबन्ला । तर, स्वतन्त्र रुपले फिल्म बनाइरहेकाहरुका लागि लगानी खोज्नु प्रमुख समस्या रहेको अविनाश बताउँछन् । 'स्वतन्त्र रुपले काम गरिरहेका फिल्मकर्मीलाई कसले विश्वास गरिदिने ? विश्वका राम्रा फिल्मकर्मीकै तहका फिल्मकर्मी हामीकहाँ छन् । यहाँको उद्योगले नपत्याइदिएपछि बाहिरबाट पैसा उठाउनुपर्छ । त्यसरी पैसा खोज्न ठूला-ठूला फिल्मकर्मीसँग प्रतिस्पर्धा हामीले गर्नुपर्छ । हामीले गर्ने भनेको दुई हात फैलाएर त्यस्तो बजारमा पुग्नुपर्छ,'अविनाशले भने । नेपाली लगानीकर्ता फिल्मसँग जोडियो भने फिल्मकर्मीमा लगानी उठाइदिने दबाब हुन्छ । तर, फिल्ममा लगानी गरिदिने फेस्टिभल, ल्याब, मार्केटमा नेपाली फिल्मकर्मी पुग्नुपर्ने अविनाश बताउँछन् । 'तर, लगानी खोज्न ती क्षेत्रमा पनि उतिकै गाह्रो छ । जति नेपालमा खोज्न गाह्रो हुन्छ,'उनले भने,'लगानी खोज्ने प्रोसेस लामो हुनसक्छ । कहिलेकाहीँ झर्को पनि लाग्न सक्छ ।' लगानी खोज्ने समस्या व्यवसायिक फिल्मकर्मीका लागि पनि उत्तिकै चुनौतीपूर्ण रहेको प्रदीप भट्टराईको अनुभव छ । आफूहरुले साथीभाइसँग मिलेर फिल्मका लागि लगानी जुटाउँदै आएको बताउँछन् । 'मैले चारवटा फिल्म गरें । श्रीमतिको सुन, आमाको गहना राखेर नै जोखिम मोलेर हामीले फिल्म बनायौं । नाफा नोक्सान पनि आफैंले ब्यहोर्ने भनेर आफैं लागि परेर काम गर्दै आइरहेका छौं,'लगानीकै विषयमा छलफल हुँदा प्रदीपले आफ्नो अनुभव सुनाए । राज्यले नै फिल्म क्षेत्रको यो समस्या समाधान गरिदिनु पर्ने उनी तर्क गर्छन् । नेपाली दर्शकको स्वाद बदल्न अविनाश विक्रम शाह जस्ता फिल्म बुझेकाहरूले नेपाली बजार लक्षित गरेर फिल्म बनाउनुपर्ने भन्दै उनले सुझाव दिएका थिए ।