७० वर्षेको कमाइ ५ लाख
७० वर्ष पुगेकाहरूलाई यो वर्षदेखि सरकारले वर्षको २४ हजार सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण गर्दै आएको छ । देविस्थान–७ चन्दनटारका बर्मेली बा भनेर चिनिने ७० वर्षे देवीप्रसाद भुसाल भने आफ्नै पौरखले वार्षिक पाँच लाखभन्दा बढी आम्दानी गर्दै आएका छन् । 
देविस्थान (पर्वत) — ७० वर्ष पुगेकाहरूलाई यो वर्षदेखि सरकारले वर्षको २४ हजार सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण गर्दै आएको छ । देविस्थान–७ चन्दनटारका बर्मेली बा भनेर चिनिने ७० वर्षे देवीप्रसाद भुसाल भने आफ्नै पौरखले वार्षिक पाँच लाखभन्दा बढी आम्दानी गर्दै आएका छन् ।  उनी दुई दशकदेखि तरकारी खेती र बिरुवा उत्पादनमा सक्रिय छन् । बर्मामा ब्रिटिस शासन रहँदा बाबु गंगाधर फौजी थिए । उतै जन्मिएकाले देवीप्रसादको नाम बर्मेली रहेको थियो । १८ सालमा बाबुले पेन्सन पाएपछि नेपाल फर्किएर बुटवलमा वर्कसप चलाएर बसे । ‘४० सालमा आफ्नै गाउँ आइयो । यहाँ पनि बस्ने दिलै बसेन,’ उनले भने, ‘उतिबेलासम्म विद्युतीय पार्टपुर्जाको सबै काम गरिन्थ्यो । ६ वर्षसम्म कुलेखानी र मस्र्याङ्दी जलविद्युत् आयोजनामा काम गरेँ ।’ निर्माणाधीन मस्र्याङ्दी जलविद्युत् आयोजनामा काम गर्दागर्दै मेसिनले लागेर दाहिने हात र देब्रे खुट्टा भाँचिएपछि उनी गाउँ फर्किए ।करिब एक वर्षको उपचारपछि केही समय पोखराको मालेपाटनमा खिमलाल अधिकारीको तरकारी फार्ममा काम सिकेका ‘बर्मेली बा’ ले त्यस्तो इलम आफ्ना लागि गर्ने अठोट लिएर २०४९ मा देविस्थानको पुख्र्यौली घर फिरे । ‘उतिबेला यहाँ बीउको समस्या हुन्थ्यो । सात दिन लगाएर काठमाडौं पुगेर बीउ ल्याएर बिरुवा बेच्थें,’ उनले भने, ‘पछि बिस्तारै राम्रा बीउ पोखरामा पनि आउन थाल्यो । अहिले त कुश्मामै जस्तो भन्यो उस्तै पाइन्छ ।’उनको करिब पाँच रोपनी बारीमा चारवटा प्लास्टिक टनेल छन् । सबै टनेलमा सिजनअनुसारको गोलभेंडा, काँक्रो, सिमी, बोडीलगायतको तरकारी लटरम्मै हुन्छ । तरकारीभन्दा उनले बिरुवा उत्पादनमा बढी जोड दिन्छन् । अहिले पनि एक रोपनीमा प्याज, गोलभेंडा, काउली, बन्दालगायत बिरुवा झपक्कै छन् । ‘बिरुवाबाट मात्रै वर्षको तीन लाख कमाइ हुन्छ,’ उनले भने, ‘तरकारी बेचेर दुई लाख जति बच्छ । यो भेगका सबैलाई बिरुवा पुर्‍याउने मैले नै हो । बाग्लुङको जैदी, कुश्मीसेरासम्मका मान्छे आउँछन् । तरकारी बेच्न पनि कतै जानै पर्दैन ।’ अहिले जिल्लाभर ‘बर्मेली बा’ को तरकारी फार्म ‘ब्रान्ड’ नै बनेको छ ।दुई दशकयता तरकारी बिक्री गरेरै सात जनाको विवाह गरे । घरनजिकै करिब आठ रोपनी जग्गा किनेका छन् । बुढ्यौलीका लागि आवश्यक रकम बैंकमा जम्मा गरेर उनी ढुक्क छन् । पछिल्लो समय जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले पनि सक्रिय किसानका लागि दिन मिल्ने सहयोग सबै दिएको उनले बताए । ‘अहिले एउटा टनेल च्यातिएको छ । त्यो बजारमा किन्न नपाइँदोरहेछ । यो वर्ष त्यही पाउने अपेक्षा छ,’ उनले भने ।बुढ्यौली बढ्दै गएर पनि ‘बर्मेली बा’ मा जाँगरको कुनै कमी छैन । चारवटा गाई र दुइटा भैंसी पालेका छन् । एउटै उमेरकी श्रीमती मायादेवी र उनी सधैं बिहान ४ बजे उठ्छन् । नजिकै खरबारी भएकाले झिसमिसैमा घाँस काट्न जान्छन् । चार भारी घाँस काटेर ८ बजेअघि नै घर फिर्छन् । प्राय: सबै काम सँगै गर्ने दम्पतीको मायाप्रेमको सम्बन्धमा पनि ‘हनिमुन समय’ भन्दा कमी छैन । श्रीमतीलाई ‘बर्मेली बा’ ले बोलाउने नाम ‘काली’ हो । २० सालमा विवाह भएदेखि दुवैजना सँगै छन् । मायादेवी पनि काममा उत्तिकै जाँगरिली छन् । दुवैले दैनिक दुई लिटरसम्म गाईभैंसीको दूध नियमित पिउँछन् । दैनिक ३० लिटरसम्म दूध भएर पनि कहिल्यै बिक्री गर्दैनन् । घरमा आउने जोकोही पनि दूध, दही, चिया वा मोही नपिई फर्किन्नन् । ‘अतिथिलाई खुवाउन पाउनु पनि ठूलो भाग्य हो । नभए के दिथ्यौं र । पैसा त तरकारीबाटै कमाइएको छ,’ मायादेवीले भनिन् । सात सन्तानका बाबुआमा भए पनि सबै आ–आफ्नो बाटो लागेकाले बूढाबूढी एक्लै छन् । ‘अल्छी भन्ने कस्तो हुन्छ अहिलेसम्म थाहा छैन । कुनै काम पनि भोलि गरौंला भन्ने लागेकै छैन,’ मायादेवीले भनिन् । सरकारले ज्येष्ठ नागरिकका लागि दिँदै आएको सामाजिक सुरक्षा भत्ता नलिएका ‘बर्मेली बा’ का दम्पती आफूहरूका लागि त्यो आवश्यक नरहेको बताउँछन् । ‘जो गरिखान सक्दैनन्, उनीहरूका लागि दिनुपर्छ । हामीलाई त्यो आवश्यक छैन । लिन पनि लिन्नौं,’ उनीहरूले भने, ‘सक्ने बेलासम्म हामीले नै सरकारलाई केही दिने हो । नसक्ने बेला आएपछि सरकारले नहेरेर कसले हेर्छ ?’ ‘बर्मेली बा’ का दम्पती जिल्लाका मात्रै नभएर मुलुककै अगुवा र नमुना किसान हुन सक्ने वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत वासुदेव रेग्मी बताउँछन् । ‘त्यो उमेरमा चौबीसै घण्टा खटेर काम गर्ने बूढाबूढी अहिलेसम्म भेटेको छैन ।’ 