फुटबलका गुनी साथी
सायद नेपाली फुटबल बैगुनी भएको छ । त्यसैले उसले होल्गर ओभरम्यानको निधनमा ढंगले दुःख व्यक्त पनि जानेन । अहिलेको पुस्ताका फुटबल खेलाडी, पदाधिकारीदेखि पत्रकारसम्म पनि यी ओभरम्यान को भन्ने हुनसक्छ । तर, यी तिनै व्यक्ति हुन्, जसले नेपाली फुटबलमा पहिलोपल्ट ग्रासरुट फुटबलको अवधारणा लागू गरेका थिए । अझ उनी त्यस्ता प्रशिक्षक थिए भन्दा हुन्छ, जसले नेपाली फुटबलको एक पुस्ता नै हुर्काए, बढाए र खेलाए ।
काठमाडौँ — सायद नेपाली फुटबल बैगुनी भएको छ । त्यसैले उसले होल्गर ओभरम्यानको निधनमा ढंगले दुःख व्यक्त पनि जानेन । अहिलेको पुस्ताका फुटबल खेलाडी, पदाधिकारीदेखि पत्रकारसम्म पनि यी ओभरम्यान को भन्ने हुनसक्छ । तर, यी तिनै व्यक्ति हुन्, जसले नेपाली फुटबलमा पहिलोपल्ट ग्रासरुट फुटबलको अवधारणा लागू गरेका थिए । अझ उनी त्यस्ता प्रशिक्षक थिए भन्दा हुन्छ, जसले नेपाली फुटबलको एक पुस्ता नै हुर्काए, बढाए र खेलाए ।एक दशक जति त उनैबाट उत्पादित खेलाडीले नेपाली फुटबलमा राज गरेका थिए । जतिबेला उनले जर्मनीको फ्रान्कफर्टमा मृत्यु आत्ससात् गरे, त्यसको समाचार नेपाल आइपुग्न पनि दुई दिन जति लाग्यो । जतिखेर त्यो समाचार काठमाडौं आइपुग्यो, त्यो लगभग गुमनाम जस्तै रह्यो । सन् ८० को दशकदेखि सुरु नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा जर्मनीका प्रशिक्षकहरूको एउटा लामो विरासत छ, सुरुआती समयमा ।त्यो विरासत लगभग ओभरम्यानमा आएर टुंगिन्छ । जहाँ रुडी गुटेनडफले नेपालमा आधुनिक फुटबलको जग बसाले, त्यहीं ओभरम्यानले नेपाली फुटबलमा पहिलोपल्ट ग्राटरुट फुटबलको सोच ल्याएर अगाडि बढाए । नेपाली फुटबलमा एकेडेमीको सोच बसेको थिएन । तर त्यसको कहीं न कहीं बिउ छर्ने काम उनले नै गरेका थिए । सन् ९० को दशकमा उनी पहिलोपल्ट नेपाल आएका थिए । त्यसपछि उनी केही वर्ष नेपाली फुटबलमा लगातार छाए ।तस्बिर : गोलनेपालस्थिति कस्तोसम्म बनेको थियो भने लाग्थ्यो, त्यो समय नेपाली फुटबल कसैले एक्लै हाँकेका थिए । ती यिनै ओभरम्यान थिए । अग्ला र त्यसलाई सुहाउँदो मोटो शरीरका धनी ओभरम्यानको सबैभन्दा ठूलो विशेषता थियो, उनको मीठो मुस्कान । त्यही मुस्कानको मदतमा उनी सबैजसोको मन जित्न सफल हुन्थे । उनले नेपाललगायत धेरै देशमा काम गरे । तर उनको मनमा कतै कुनै देश थियो भने त्यो नेपाल थियो । उनी यस्तै भनिरहन्थे ।उनी सन् १९९० तिर नेपाल आए । १९९५ सम्म यतै रहे । यसबीच उनको भूमिका प्राविधिक निर्देशकका रूपमा थियो । उनले धेरै केही खास–खास प्रतियोगितामा नेपाली टिम तयार पारे । तर, कतै पनि औपचारिक रूपमा उनको नाम प्रशिक्षकमा रहेन । उनी सुरुमा नेपाल आएका बेला नेपाली फुटबलमा केही दर्जन खेलाडी थिए । तिनैले राष्ट्रिय टिमदेखि घरेलु फुटबल धानेका थिए । त्यसैले यो घेरालाई ठूलो बनाउन उनले धेरै काम गरे ।तस्बिर : गोलनेपालसन् १९९१ मा श्रीलंकामा भएको दक्षिण एसियाली खेलकुदमा सहभागी टिममा उनी पहिलोपल्ट आबद्ध भए । त्यसको दुई वर्षपछि पाकिस्तानमा भएको सार्क गोल्डकपमा सहभागी टिममा पनि उनी सामेल थिए । सन् १९९३ को दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबलतर्फ नेपालको प्रदर्शन ऐतिहासिक रह्यो । नेपालले स्वर्ण नै जित्यो । अहिलेसम्म त्यसलाई नेपाली फुटबलको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धिमध्ये एक मानिन्छ । यो टिमको निर्माण र यसले तय गरेको यात्रामा ओभरम्यानको ठूलो योगदान रह्यो ।यता, खेलाडीका रूपमा उपेन्द्रमान सिंह र हरि खड्काको उदयमा उनको ठूलै भूमिका रह्यो । ओभरम्यानले एक दर्जनभन्दा बढी खेलाडीलाई जर्मनी लगेर प्रशिक्षण दिलाए । उनले सुरुमा आरएनएसीको टिम लगेका थिए । पछि यू–१८ टिमलाई लगे । अब त्यस टिममा समावेश खेलाडीको सूची बनाउँदा लामै हुन्छ । त्यसमा उपेन्द्रमान र हरि त भइहाल्यो । हरि पछिमात्र जर्मनी गएका थिए । त्यसपछि सूचीमा पर्ने बालगोपाल महर्जन, हरिओम श्रेष्ठ, राजन नेपाली, प्रकाश वैद्य, सुनील तुलाधर, राजु पुलामी, ज्ञानु पुलामी र अर्जुन लामा हुन् ।फाइल तस्बिरयस्तै जयकृष्ण श्रेष्ठ, सौगेश श्रेष्ठ, चेतनारायण श्रेष्ठ, सर्वज्ञ मानन्धर, शैलेज जोशी, देवु लामा, रविन थापा, लक्ष्मण श्रेष्ठ र लेखनाथ । यी खेलाडीको नामले नै देखाउँदैन र ओभरम्यानले नेपाली फुटबललाई दिएको योगदान ? सन् १९९५ यता उनी नेपालबाट भौगोलिक रूपमा टाढिए । तर, भावनात्मक रूपमा कहिल्यै टाढिएनन् । उनी बरोबर नेपाल आइरहे र नेपाली फुटबललाई कुनै न कुनै रूपमा सहयोग गरिरहे । सन् १९३८ मा जन्मेका ८५ वर्षीय ओभरम्यानलाई केही दिनयता सञ्चो थिए् ।उनी कोभिड–१९ बाट संक्रमित भएका थिए । यसबाट उनी लगभग मुक्त भएर निको पनि भइसकेका थिए । तर शुक्रबार उनको फेरि स्वास्थ्य स्थिति जटिल भएको थियो । यसैक्रममा उनको निधन भयो । उनले हुर्काए र बढाएका नेपाली खेलाडीमध्ये राजीव नेपाली उनको सबैभन्दा नजिक थिए । उनैले पहिलोपल्ट थाहा पाए, आफ्नो प्रशिक्षकको निधनबारे । पछिल्लो केही दिनयता उनी ओभरम्यानसँग सम्पर्कमा थिएनन्, राजीवको मनमा चिसो छिरेको थियो ।उनलाई लागेको रहेछ, सायद केही नराम्रो भएको हुनुपर्छ । पछि ओभरम्यानकी पत्नी बारबरासँग कुरा गर्दामात्र उनले ओभरम्यानको निधनबारे थाहा पाए । उनी स्तब्ध बने । यो त एउटा उदाहरण थियो, ओभरम्यान आफ्ना खेलाडीको मनमा कति धेरै जोडिएका थिए । नेपाली फुटबलले बिर्सन चाहेर पनि बिर्सन सकिने पात्र होइनन् उनी । खासमा उनी नेपालले पाएका सबैभन्दा गुनी फुटबलका साथी थिए, जसलाई अहिले गुमाउनुपरेको छ । यतिबेला ‘अलविदा ओभरम्यान’ भन्नुपरे पनि नेपाली फुटबलले उनलाई पक्कै बिर्सने छैन ।