कोरलाका बासिन्दा भन्छन्, ‘सरकारले नाका खोल्न बिस्र्यो’
भारतको अघोषित नाकाबन्दीलगत्तै जब संसद्को विकास समितिको टोली कोरला आए, तब लोमन्थाङदेखि छोन्हुप गाउँका बासिन्दा नाका खुल्नेमा ढुक्क देखिन्थे । तर, त्यो खुसी अहिले सबैमा छैन । सरकार नाकामा आयो, हेर्‍यो गयो । बिस्र्यो भन्छन् उनीहरू ।
कोरला (मुस्ताङ) — भारतको अघोषित नाकाबन्दीलगत्तै जब संसद्को विकास समितिको टोली कोरला आए, तब लोमन्थाङदेखि छोन्हुप गाउँका बासिन्दा नाका खुल्नेमा ढुक्क देखिन्थे । तर, त्यो खुसी अहिले सबैमा छैन । सरकार नाकामा आयो, हेर्‍यो गयो । बिस्र्यो भन्छन् उनीहरू ।संसद्को विकास समितिलाई नै उपल्लो मुस्ताङवासीले सरकार भन्ने गरेका छन् । ‘कहिले नाका खुल्छ भनेर कुरिरह्यौं, सरकारले त बिस्र्यो क्या,’ लोमन्थाङका आयुर्वेद औषधि बिक्रेता स्थानीय ग्यार्चु बिष्टलाई लाग्छ– यो नाका खुल्यो भने नेपालीले कहिल्यै दु:ख पाउँदैनन् । ‘म ५८ वर्षको भएँ, यहाँ नाका खुल्छ भनेर नेपालका धेरै सरकारले भने । तर, कहिल्यै खुलेन । यो नाका नखुलेरै नेपालले सधैं दु:ख पाएको हो,’ उनले भने, ‘यो नाका त ०३२/०३३ सालमै खुलिसकेको हो नि । हामीले कति मजाले व्यापार गरेका थियौं । तर, यो हाम्रै सरकारले रोकिदियो ।’उनका अनुसार १३ वर्षअघि गिरिजाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री हुँदा पनि कोराला नाका खुल्छ भनेर चिनियाँहरूले मुस्ताङवासीलाई भनेका थिए । ‘तर, सबै सरकारले कुरामात्र गरे, नाका खुलाएनन्,’ उनले दु:खेसो पोख्दै भने, ‘यहाँबाट ३० किलोमिटरकै दूरीमा चीनको ढोङवासेन बजार छ । त्यहीँबाट जता जान पनि ठूलो सडक छ ।’ सामान ल्याएर व्यापार गर्न योभन्दा अन्त सजिलो नभएको उनको भनाइ छ ।यो मौसममा छोन्हुप गाउँभन्दा माथि कोरला नाकाको समथर मैदानमा सेताम्मे हिउँ छ । यही मैदानमा वर्षको दुईपटक हाटबजार लाग्छ । यो हाट स्थानीयका लागि व्यापार गर्ने ठूलो अवसर हुने गर्छ । यहाँको कच्ची सडक कोरला नाका हुँदै चीनतर्फका बजार पुग्ने माध्यम बनेको छ । तर, चीनतर्फको व्यापार भने सहज छैन । माथिल्लो भाग हिउँले सेताम्मे छ । तल्ला गाउँ छोन्हुप, छोसेर र लोमान्थाङमा भने खासै हिउँ छैन । यो मौसममा हिउँको कारण कोरला नाका आउजाउमा निकै कमी छ । तर, व्यापार गर्नेहरूलाई हिउँले रोकेको छैन । ‘हामीले व्यापार गर्दैै आएका छौं । तर, नेपालतर्फकै सडक राम्रो भएन,’ १० वर्षदेखि यो नाकाबाट व्यापार गर्दै आएका छोन्हुप ८ का कर्साङ घ्याचो गुरुङले भने, ‘सरकारले नाका खोल्न पहल गर्‍यो भने चिनियाँ व्यापारी हामीसँग हातेमालो गर्न तयार छन् ।’हिउँ त चीनतर्फ पनि पर्छ । तर, उनीहरूले हिउँमा चल्ने गाडी बनाएकाले कुनै समस्या नपरेको उनले बताए । हिउँमा चल्ने टायर भएको गाडी ल्याउन सके वर्षभरि यो नाका भएर व्यापार गर्न सकिने उनको भनाइ छ ।चिनियाँ सरकारले नेपालतर्फका ३० किमिभित्र घर पर्ने जोकोहीलाई यो नाका ओहोरदोहोर गर्न दिने गरेको छ । अन्य भूभागका नेपालीलाई भने यहाँबाट चिनियाँ सेनाले प्रवेश दिँदैनन् । लोमन्थाङ वरपरका बासिन्दालाई भिसा र व्यापारका लागि आवश्यक कागजपत्रमा चीनले सहज बनाइदिएको छ । तर, नाका नै बन्द भएकाले यहाँका स्थानीयले ठूलो व्यापार गर्न सक्दैनन् । आफूलाई चाहिने सामान भने तिब्बततिरकै बजारबाट ल्याउँछन् । ‘जोमसोम पुग्नै सय किलोमिटरभन्दा बढी छ । हामीलाई चीनतिरकै बजार नजिक पर्छ,’ छोन्हुप गाविसका मुखिया थोक्मे गुरुङले संवाददातासँग भने, ‘कोरला नाका छिटो खोल्नुपर्‍यो भनेर सरकारलाई खबर पुर्‍याइदिनुस् हजुर ।’ यो नाका खुल्यो भने सस्तो चिनियाँ सामानको व्यापार पोखरातिर गर्न सहज हुने उनको तर्क छ ।सरकारले नाका खोल्नै पहल नगरेको स्थानीयको आरोप छ । ‘हामी पनि रेडियो सुन्छौं नि, खै सरकारले नाका खोल्न चीनलाई भनेको,’ सामाजिक परिचालक नोर्चु गुरुङले भने, ‘चीनका मान्छे भेट्यो भने तिमीहरूकै सरकारले हाम्रो सरकारसँग केही भनेको छैन भन्छन् ।’सरकारले नाका खोल्ने हो भने नेपाली भन्सार कार्यालयदेखि कोरला गेटसम्मको १२ किलोमिटर सडक राम्रो बनाउन आफूहरू नै तयार रहेको गाउँलेले बताए । नेचुङ र कोरालासम्म जाने सडक अझै फराकिलो बनाउन सबै गाउँले तयार भएको गुरुङले सुनाए । उपल्लो मुस्ताङवासीलाई चीनतर्फको बजार निकै सहज लाग्नेछ । सिगात्से सहर पुग्न कोरलाबाट ६ सय ५० किमि टाढा भए पनि चीनतर्फको सडक राम्रो भएकाले पोखरा पुगेर आउनभन्दा नजिक पर्ने स्थानीयको भनाइ छ । ‘नाका खुल्ने हो भने एकै दिनमा पनि सिगात्सेबाट सामान ल्याउन सकिन्छ,’ छेवाङ गुरुङले भने, ‘चीनतिरको सडक राम्रो हुँदा पोखरा पुग्नभन्दा सिगात्से जान सहज छ ।’ सिगात्सेमा पेट्रोलदेखि सबै सामान सजिलै पाइने उनले बताए ।