कलिलै उमेरको बिहेले समस्या
कक्षा ७ मा पढ्दै गर्दा कमला राई र राजीव राईबीच प्रेम बस्यो । १३ वर्षीया कमला र १५ वर्षीय राजीव बिहे गर्ने निधोमा पुगे । यो थाहा पाएपछि दुवैतर्फका परिवारले उनीहरूलाई निकै सम्झाए । पारिवारिक तहबाट पार नलागेपछि जिल्लाका महिला सञ्जालसम्म पनि पुगे । 
भोजपुर — कक्षा ७ मा पढ्दै गर्दा कमला राई र राजीव राईबीच प्रेम बस्यो । १३ वर्षीया कमला र १५ वर्षीय राजीव बिहे गर्ने निधोमा पुगे । यो थाहा पाएपछि दुवैतर्फका परिवारले उनीहरूलाई निकै सम्झाए । पारिवारिक तहबाट पार नलागेपछि जिल्लाका महिला सञ्जालसम्म पनि पुगे ।  सबै जनाले अध्ययन सकेर आत्मनिर्भर बनेपछि मात्र विवाह गर्न सुझाए । तर, उनीहरूले एक सुनेनन् । उल्टै आत्महत्या गर्ने भन्दै धम्क्याए । केही नलागेपछि परिवारले उनीहरूकै इच्छाअनुसार छाडिदिए । कमला १४ वर्षकै उमेरमा आमा बनिन् । उनलाई बच्चा सम्हाल्न हम्मे पथ्र्यो । बिस्तारै पतिसँग पनि झगडा पर्न थाल्यो । पारिवारिक जिम्मेवारी थपिएसँगै आर्थिक अभाव खडकिएपछि राजीव भारत, सिलोङमा कोइलाखानीको काम गर्न गए । अब कमलामाथि सासू, ससुरा, देवर, नन्द, आमाजूको पेलान सुरु भयो । पति सम्पर्कविहीन बने । कमला एक वर्षको बच्चा च्यापेर माइती फर्किइन् । जानाजान हिंसाको सिकार बनेकी कमलाका लागि न माइतीले न त महिला अधिकारकर्मीले लड्न सक्छन् । बालविवाह गर्न कानुनले रोक लगाएको छ । शारीरिक, मानसिक परिपक्वता र आत्मनिर्भरताबिनाको विवाहले भविष्य जोखिममा पर्छ । पहिले अभिभावकका करमा बालविवाह हुन्थ्यो । पढ्ने, खेल्ने, रमाउने चाहना हुँदाहुँदै बालिकालाई करकापमा बिहे गर्न लगाइन्थ्यो । अहिले ठीक विपरीत घटना भइरहेका छन् । कलिलै उमेरमा राजीखुसी विवाह अनि त्यसपछिका उत्पन्न हुने पारिवारिक दरारले पीडित हुन्छन् बालिका । ‘अभिभावकको दबाब गाइँगुइँ सुनिन्छ, सम्झाइबुझाइ गर्न सकिन्छ, भएन भने कानुनी उपचार पनि गराइन्छ तर उमेरको उतावचढाव र मोबाइलफोन, फेसबुकमा मायापिरतीको सेटिङले बालविवाहजस्तो विकृति बढेको छ,’ महिला तथा बालबालिका अधिकृत पुष्पलता उप्रेतीले बताइन् । जनचेतना जगाउन र विकृति रोक्न बालबालिका केन्द्रित अभियान चलाइए पनि प्रभावकारी हुन सकेको छैन । बालक्लबमा संगठित गराएर त्यसविरुद्ध अभिप्रेरित गर्दा पनि क्लबकै पदाधिकारीले विवाह गर्ने बेथिति रहेको जिल्ला बालक्लबका अध्यक्ष लक्ष्मण चौहानले गुनासो गरे ।‘बालविवाह रोक्नुपर्छ भनेर अभियानमा समेटिएका पदाधिकारी साथीहरू नै विवाह गर्छन्,’ उनले भने । यकिन तथ्यांक नभए पनि अधिकांश बालबालिका बालविवाहमा संलग्न हुने गरेको अनुमान छ । प्रविधिमा आएको सुविधा दुरुपयोगले बालविवाह गर्ने जोडी बढेका छन् । बालिका अझ बढी संलग्न छन् । पढेर भविष्य सुनिश्चित गर्नुपर्ने उमेरमा विवाह गरेपछि उनीहरू शिक्षाबाट वञ्चित हुन्छन् । शारीरिक परिपक्वताबिना गर्भवती बन्छन् । पारिवारिक उत्तरदायित्व बढ्छ । जीविकोपार्जन गर्ने आधार हुँदैन । कृषिकर्म गर्न चाहँदैनन् । आर्थिक समस्याले गाजेपछि २/३ वर्षमै विच्छेद पनि भइहाल्ने गरेको छ ।