प्रधानमन्त्री ओलीको राजीनामा रोकिनुका पाँच कारण
नेकपाको बैशाख २० मा बालुवाटारमा भएको सचिवालय बैठकमा अध्यक्षद्वय केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालको एउटै प्रकारको रातो टेबुल र कुर्सी थियो । यो बैठकमा दुई अध्यक्षको आसन सार्वजनिक भएपछि नेकपाका कार्यकर्ताले ‘शुभसंकेत’ भनेर टिप्पणी गरे ।
काठमाडौँ — नेकपाको बैशाख २० मा बालुवाटारमा भएको सचिवालय बैठकमा अध्यक्षद्वय केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहालको एउटै प्रकारको रातो टेबुल र कुर्सी थियो । यो बैठकमा दुई अध्यक्षको आसन सार्वजनिक भएपछि नेकपाका कार्यकर्ताले ‘शुभसंकेत’ भनेर टिप्पणी गरे ।बैठक सकिनासाथ प्रधानमन्त्री ओलीको राजीनामा ‘हट इस्यु’ भएको सचिवालय बैठकमा पार्टी ‘पार्टी एकतालाई मजबुद बनाउन एकतावद्ध भएर अघि बढ्ने’ निर्णय भएको समाचार आयो पनि ।यससँगै शनिबार प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास बालुवाटारबाटै प्रधानमन्त्री ओलीका लागि सत्ता संकट टर्‍यो । खासगरी अध्यक्ष दाहाललाई विश्वस्त बनाएपछि प्रधानमन्त्री ओली अब बालुवाटारबाट बालकोट सर्नुपर्ने छैन । ओलीलाई राजीनामा गराउने दाहालको रणनीति किन स्थगित भयो त ? अहिले धेरैको मनमा जागेको प्रश्न हो यो । पछिल्ला बैठकहरुदेखि भैंसेपाटी, कोटेश्वर र खुमलटारमा भएका भेलाहरुमा उठेका प्रश्नहरुको समाधान कसरी भयो त ?यसका पाँच कारण देखिन्छन् । पहिलो, कहिल्यै आत्मालोचना नगर्ने प्रधानमन्त्री ओलीले सरकार संचालनका क्रममा भएका कमजोरी स्वीकार गर्नु । दोस्रो, आगामी दिनमा सरकारले गर्ने राष्ट्रिय महत्वका विषयमा निर्णय गर्दा पार्टीमा छलफल गर्ने प्रतिबद्धता ओलीले जनाउनु । तेस्रो, पार्टी एकतालाई अझै मजबुद बनाएर जान दुई अध्यक्षबीच सहकार्य भएर अघि जाने सहमति हुनु । पार्टी संचालनका विषयमा दुई अध्यक्षबीच समान हैसियतले काम गर्ने र एक अध्यक्षले अर्को अध्यक्षको भावनाको सम्मान गर्ने सहमति पनि भयो । चौथो, कोरोना त्रासका बेला प्रधानमन्त्री ओलीलाई राजीनामा गराउने कामले भविष्यमा पार्टी झन् संकटमा पर्ने र त्यसको मुख्य आरोप दाहाल र नेता माधवकुमार नेपाललाई लाग्न सक्ने संभावना थियो । र, पाँचौं कारण थियो– उत्तरी छिमेकी चीनको नेकपाको एकता र स्थायी सरकार कायम राख्ने सन्देश दिनु । ‘प्रधामन्त्रीले विगतमा कमजोरी भयो, अब आपसी छलफल र समझदारीका आधारमा अघि जाने भनी आत्मालोचना गरेपछि सभ्झौता भयो । प्रधानमन्त्रीले पार्टी पद्धति, विधिलाई मानेर प्रतिबद्धता जनाउनु भयो,’ नेकपाका एक वरिष्ठ नेताले कान्तिपुरसँग भने, ‘यो युद्ध विराम हो । प्रधानमन्त्रीले आगामी दिनमा ठीकसँग काम गर्नु भयो भने राजीनामाको कुरा आउँदैन । राम्रो काम गर्नु भएन, पार्टी पद्धति मान्नु भएन भने राजीनामाको कुरा फेरि उठ्न सक्छ ।’तत्कालका लागि ओलीको सत्ता संकट टर्‍यो । दाहालले पनि धेरै सम्झौता गरेर बनेको पार्टीर् एकता कायम राखेकोमा सन्तोष मान्न सक्ने भए । उनी निकटकाको भनाई अनुसार दाहालको इच्छा पनि अलिे नै प्रधानमन्त्री ओलीको विकल्पमा आफू अघि सार्ने भन्ने थिएन । किनकि पार्टी एकीकरण गर्ने बेलामा सरकार संचालन आधाआधा अवधि गर्ने समझदारी दाहालले छोडिसकेका छन् । ओलीलाई पूरा अवधि सरकार संचालन गर्ने सहमति दिइसकेका छन् । दाहालको ध्यान प्रधानमन्त्रीभन्दा पार्टी अध्यक्ष हुनेमा बढी केन्द्रित देखिन्छ । पछिल्लो समय उनको रणनीति थियो, प्रधामन्त्री पद सुरक्षित छैन भनेर ओलीलाई महशुस गराउने । आत्मसम्मानका साथ कार्यकारी अध्यक्षको भूमिकामा काम गर्ने वातावरण बनाउने । पछिल्लो समय ओली र दाहालबीच यस विषयमा अनौपचारिक समझदारी भएको अनुमान गरिएको छ । यसअघि पनि लिखित रुपमा दुवै अध्यक्षले कार्यकारी भूमिकामा काम गर्ने समझदारी भए पनि व्यबहारमा लागु भएको थिएन ।दाहाल प्रस्ताव बनाउँदैशनिबार सचिवालय बैठकले स्थायी समितिमा पेश गर्ने प्रस्ताव बनाउने जिम्मा अध्यक्ष दाहाललाई दिएको छ । उनले बनाउने प्रस्ताव सचिवालय बैठकले गरेको निर्णय अनुसार ‘पार्टी एकताको सन्देश दिने’ हुने छ । यसको सिधा अर्थ हुन्छ, तत्कालका लागि सत्ता संघर्ष होइन, पार्टी एकता बलियो बनाउने । ओली र दाहालको मिलनले फेरि वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललाई भने बढी सशंकित बनाएको छ । यसअघिका दाहालसँगका भेटमा नेपालले भन्दै आएका थिए, ‘यसपटक तपाईँ दह्रोसँग खुट्टा टेक्नुस् ।’ सायद नेपालले यो कुरा यतिबेला राम्ररी सम्झिरहेको हुनुपर्छ । ओली र दाहालबीचको संघर्षबीच नेपाल शक्तिशाली देखिएका थिए । उनी जता ढल्कियो, उही पक्ष बहुमत हुने अवस्था थियो । ओली र दाहालबीच नै सहमति भएपछि नेपाल पक्ष फेरि मझधारमा परेको छ । नेपाल पक्ष शक्तिशाली हुन ओली र दाहालबीच फेरि संघर्ष चर्कनु पर्नेछ । त्यो समय भनेको पार्टीर् महाधिवेशनको मुखतिर हुन्छ ।अब के हुन्छ ?केही समय अध्यक्ष दाहालले ओलीको काम गराईप्रति ‘पर्ख र हेर’को नीति लिने छन् । प्रधानमन्त्री ओलीले सचिवालय बैठक अघि ‘सहकार्य गरेर अघि जान तयार’ भनेका बिषय नै दाहालका लागि महत्वपूर्ण हुनेछ । पार्टीको आगामी महाधिवेशनसम्म दुई अध्यक्षको पार्टीमा समान भूमिका र सरकारको काम गर्दा आपसरी समझदारीलाई ओलीले पछ्याएमात्र यी दुईको सम्बन्ध राम्रो हुनेछ । वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपाललको असन्तुष्टिलाई मत्थर पार्ने प्रयास दुवै अध्यक्षले गनुर््पर्ने छ ।सत्ता संकट टर्‍यो, कोरोना संकट बाँकी कोरोनाको त्रासमा रहेका नेपालीका लागि गएको दुई साता अप्रिय रहे । पहिलो प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले अचानक राजनीतिक दल र संवैधानिक परिषद्सम्बन्धी असान्दर्भिक अध्यादेश ल्याएर नेपाली जनतालाई थप आक्रोशित र निराश बनाए । पार्टीभित्र र बाहिर व्यापक विरोध भएपछि यी दुई अध्यादेश उनले फिर्ता लिए ।यी अध्यादेश फिर्ता लिएलगत्तै अध्यक्ष दाहाल, वरिष्ठ नेताद्वय माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, उपाध्यक्ष वामदेव गौतमले प्रधानमन्त्री ओलीको राजीनामा मागे । अध्यादेश ल्याउने काम र कोरोनाविरुद्ध लड्ने बेला प्रधानमन्त्रीको राजीनामा गराएर सरकार बदल्न खोज्ने दुबै काम उचित थिएन । यतिबेला प्रधानमन्त्री को हुने, नहुने कोरोनाको त्रासमा रहेका नेपालीका लागि खास सरोकारको विषय होइन । यतिबेलाको प्राथमिकता कोरोना संक्रमणबाट कसरी पार पाउने भन्ने हो, प्रधानमन्त्रीको कुर्सीमा ओलीको सट्टा दाहाल वा गौतम आसिन हुने भन्ने होइन । मुलुक लकडाउनबाट बाहिर निस्कन खोजेको छ । कोरोना त्रास सकियोस्, लकडाउन अन्त्य होस् । त्यसपछि नेताहरुले जे गरुन् । सत्ता र पदका लागि संघर्ष गरुन् । कोराना भाइसर संक्रमण अन्त्य भएपछि सत्ताको खेल जति खेले पनि हुन्छ । कोरोनाविरुद्धको निर्णायक लडाइँ गर्ने बेला प्रधानमन्त्री ओली र अध्यक्ष दाहालले सत्ताका लागि गर्ने खेल गलत हो ।कोरोना महामारीको त्रास एक दिन जाने नै छ । तर, यो बेला नेताहरुले गरेको अप्रिय कामको लेखाजोखा हुने नै छ । यतिबेला कसले के काम गर्‍यो ? नेकपाले के गर्‍यो ? कांग्रेसले के गर्‍यो ? कुन नेताले के गरे ? त्यसको मूल्याङ्कन हुनेछ । यो महासंकटको बेला कसले पद र कुर्सीका लागि खेल खेल्यो ? समयले यसको निर्मम जवाफ दिने नै छ । नेताले गरेका सबै काम जनताले रुचाउँछन् भन्ने छैन । हुनु पर्ने त, जनताले रुचाएमात्र नेता हुने हो । जनताको चाहनाअनुसार नेता हुनुपर्ने हो, यहाँ त नेताले चाहेअनुसार नेता हुने अवस्था छ । जसरी पनि पदमा जाने र पदमा टिकिरहने राजनीतिक संस्कार देखिएको छ । यतिबेला ओली र दाहाल पक्षले खेलेका खेलले गतिलो राजनीतिक संस्कारको संकेत गर्दैनन् । नेपाली राजनीतिमा राजनीतिक संस्कार बन्न नसक्नुको मूल कारण समय र परिस्थितिको सही मूल्याङ्कन गर्न नसक्नु हो । 