दुई कप्तानको च्याम्पियन चाहना
नेपाली महिला टिमका लागि सन् १९९९ मा फिलिपन्समा भएको एसियन कप विशेष मानिन्छ । यसै प्रतियोगितामार्फत् पेमा लामाले नेपाली महिला टिमको लागि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गोलको खाता खोलेकी थिइन् । तर, त्यसपछि महिला टिम गुमनामजस्तै भयो । महिला फुटबलको घरेलु प्रतियोगितामा पनि खडेरी लाग्न थाल्यो । त्यसैले हुनसक्छ, महिलाको राष्ट्रिय टिमले त्यो एसियन कपपछि प्रतिस्पर्धा गर्न ११ वर्ष प्रतीक्षा गर्नुपर्‍यो ।
विराटनगर — नेपाली महिला टिमका लागि सन् १९९९ मा फिलिपन्समा भएको एसियन कप विशेष मानिन्छ । यसै प्रतियोगितामार्फत् पेमा लामाले नेपाली महिला टिमको लागि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा गोलको खाता खोलेकी थिइन् । तर, त्यसपछि महिला टिम गुमनामजस्तै भयो । महिला फुटबलको घरेलु प्रतियोगितामा पनि खडेरी लाग्न थाल्यो । त्यसैले हुनसक्छ, महिलाको राष्ट्रिय टिमले त्यो एसियन कपपछि प्रतिस्पर्धा गर्न ११ वर्ष प्रतीक्षा गर्नुपर्‍यो ।सन् २०१० फेब्रुअरीमा ढाका (बंगलादेश) मा ११ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) भएको थियो । सागमा महिला फुटबललाई पहिलोपल्ट समावेश गरेपछि नेपाली टिमले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पुनरागमन गरेको थियो ।रजत पदक जितेको ११ औं सागमा नेपाली टिमकी डिफेन्डर थिइन् निरु थापा । त्यही वर्ष डिसेम्बरमा बंगलादेशकै कक्सबजारमा भएको पहिलो साफ महिला च्याम्पियनसिपमा पनि उनी डिफेन्समै खेलेकी थिइन् । साफको टिममा रेनुका नगरकोटे पनि छनोट भइन् र उनले सब्स्टिच्युटका रूपमा दुई खेलमा मैदानमा ओर्लने अवसर पाएकी थिइन् ।यिनै निरु र रेनुका सबैभन्दा धेरै साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप खेल्ने नेपाली खेलाडी बनेका छन् । नौ वर्षअघि सुरु भएको महिला साफको पाँचौं संस्करण विराटनगरस्थित सहिद मैदानमा भइरहेको छ । निरु र रेनुका साफमा चौथोपल्ट सहभागी भएका हुन् । निरु सन् २०१६ (सिलिगुढी, भारत) र रेनुका २०१२ (कोलम्बो, श्रीलंका) मा सम्पन्न साफको टिममा थिएनन् । उनीहरू बाँकी सबै संस्करणमा नेपाली टिममा रहेका छन् । सन् २०१० को टिमका यी दुई सदस्यमात्र अहिलेको टिममा छन् ।‘सबैभन्दा बढी साफ च्याम्पियनसिप खेल्न पाउँदा खुसी लागेको छ,’ २९ वर्षीया निरुले भनिन् । उनी अहिलेको टिमकी कप्तान हुन् र सबैभन्दा सिनियर खेलाडी पनि । उनले ३५ क्याप जितेकी छन् । सर्वाधिक गोलको सूचीमा पनि ९ गोलसहित चौथो स्थानमा छिन् । उनीभन्दा बढी गोल अनु लामा (३५), जमुना गुरुङ (२५), सावित्रा भण्डारी (२३) र सजना रानामगर (१५) ले गरेका छन् । अहिलेकी उपकप्तान हुन् रेनुका । चौथो साफमा ‘आर्मब्यान्ड’ लगाइसकेकी उनी पनि चौथोपल्ट साफमा सहभागी हुँदा दंग छिन् ।रेनुका साफ २०१० को टिममा छनोट हुँदा १५ वर्षकी मात्र थिइन् । उनी त्यसअघि ११ औं सागमा टिमको क्याम्पसम्म पुगेकी थिइन् । ‘सानी छौं अर्कोपल्ट आउनू भनेर ध्रुव (केसी) सरले भन्नुभयो,’ रौतहटकी २४ वर्षीया रेनुकाले भनिन्, ‘अर्कोपल्ट साफ २०१० को छनोटमा गएँ र परें पनि ।’ उनले पाकिस्तानविरुद्ध १२–० को जित निकालेको खेलमार्फत् अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा डेब्यु गरेकी थिइन् । तर, दोस्रो साफ २०१२ को टिममा परिनन् । ‘प्रशिक्षकले जिल्लाका खेलाडी टिममा पर्दैन, पर्छु भन्ने नसोचे हुन्छ भन्नुभयो । क्याम्पमा खेलाएन, बाहिरै राखे । निकै चित्त दुख्यो र रौतहट फर्किएँ,’ उनले सुनाइन् ।पूर्वकप्तान रेनुका साफ २०१४ मा टिममा फर्किइन् । तर, घाइते भएकीले २०१६ को १२ औं साग (सिलोङ) मा भने सहभागी भएनन् । फेरि चौथो साफ २०१६ (सिलिगुढी) मा फर्किइन् । कुमार थापाले सम्हालेको टिमकी कप्तान नै भइन् । सिलीगुढीमा नेपाली टिम सेमिफाइनलमा भारतविरुद्ध ३–१ ले हार्‍यो । साफमा नेपाल फाइनल नपुगेको त्यो नै पहिलो थियो । त्यसअघि तीनै संस्करणको फाइनल नेपालले खेलेको थियो र हरेकपल्ट उपाधि होडमा भारत तगारो बनेको थियो ।‘चौथो साफमा भारतलाई दबाबमा राखेर पनि खेल जित्न सकेनौं । तर, त्यसबाट हामी भारतविरुद्ध खेल्नसक्छौं भन्ने आत्मविश्वास जागेको थियो,’ २१ खेल खेलेकी रेनुकाले बताइन्, ‘ओलम्पिक छनोटमा बराबरी गर्‍यौं र भुवनेश्वर (हिरो गोल्डकप) मा भारतलाई पराजित गर्‍यौं । त्यसले हामी सक्छौं भन्ने देखायो ।’ स्वर्गीय शेरबहादुर दर्लामीले चन्द्रपुर (पुरानो चन्द्रनिगाहपुर) मा सन्चालन गरेको प्रशिक्षणबाट उनी खेलाडी बनेकी हुन् । घरबाट हुन्न भन्दाभन्दै उनी बुट बोकेर मैदानमा पुग्थिन् । दिदी मेनुकासँगै फुटबल खेल्न थालेकी उनले चन्द्रपुरकी फरवार्ड अनु लामाजस्तै राष्ट्रिय खेलाडी बन्ने सपना बुनेकी थिइन्, त्यो सपना पूरा गर्न पाएकोमा उनी दंग छिन् । उनले क्लब र टिममा अनुसँगै पनि खेल्ने अवसर पाइन् ।सशस्त्र प्रहरी बलको एपीएफ क्लबबाट ६ बर्षयता खेलिरहेकी रेनुका मिडफिल्डर हुन् । उनी अहिले नेपाली टिमकी प्लेमेकर हुन् । ‘विपक्षीको खेल अध्ययन गर्नसक्ने, बल खोस्ने र सटिक पास दिने उनको विशेष खुबी हो,’ रेनुकाबारे नेपाली टिमका मुख्य प्रशिक्षक हरि खड्काले भने, ‘उनी मिडफिल्डका मुख्य खेलाडी हुन् ।’ रेनुका सानैदेखि नै सेन्ट्रल मिडफिल्डरको रूपमा खेल्ने गरेकी थिइन् ।भर्सटाइल कप्ताननिरुको कथा अलि फरक छ । नेपालगन्जकी उनी बाल्यकालमा केटाहरूसँगै फुटबल खेल्थिन् । प्रशिक्षण गर्थे र प्रतियोगिता पनि केटाकै टिमबाट खेल्थिन् । उनी सानैदेखि फरवार्ड हुन् । २०६९ सालमा पुलिसमा भर्ना भएयता उनी यो विभागीय टिमकी मुख्य फरवार्डको रुपमा निरन्तर रहेकी छन् । घरेलु फुटबलमा गोलको वर्षा गरिरहेकी उनी राष्ट्रिय टिममा भने डिफेन्सको रूपमा प्रवेश गरिन् ।प्रशिक्षक ध्रुव केसीले उनलाई सन् २०१० को साग र साफमा डिफेन्सबाट खेलाए । किशोर केसीले साफ २०१२ मा मिडफिल्डर बनाए । कुमार कटवालले साफ २०१४ मा पनि मिडफिल्डमै खेलाए । उनले आफ्नै पोजिसन (फरवार्ड) को रूपमा भने राष्ट्रिय टिममा साग २०१६ मा आएरमात्र खेल्ने अवसर पाइन् । ‘प्रशिक्षकले आवश्यकताअनुसार जुन पोजिसनमा खेलाउँछ, त्यसको जिम्मेवारी पूरा गर्ने प्रयास गर्छु,’ उनले भनिन् । पाँचौं साफको उद्घाटन खेलमा भुटानविरुद्ध हात पारेको ३–० को जितमा निरुले तेस्रो गोल गरेकी थिइन् भने मिडफिल्डमा रेनुकाको प्रदर्शन प्रभाव देखिएको थियो ।चौथो साफमा क्याम्पमा रहेर पनि टिममा छनोट हुन नसक्नुको कारणबारे निरुले भनिन्, ‘मलाई टिममा पर्छु भन्ने लागेको थियो । तर, प्रशिक्षकको नजरमा परिन् । मिहिनेत गरेर टिममा फर्किन्छु भन्ने थियो र फर्किए पनि । अहिले सफल पनि भइरहेका छौं । सबै इच्छा पूरा हुँदै गएको छ ।’ उनी हरि खड्काको टिमको अग्रपंक्तिमा सावित्रा भण्डारीकी सहकर्मी हुन् । ‘निरु अनुभवी खेलाडी हुन् । उत्कृष्ट पनि । टिममा उनको विकल्प छैन,’ प्रशिक्षक खड्काले भने ।एउटै लक्ष्यनिरु अगाडि खेल्छिन्, गोल हान्ने प्रयासमा हुन्छिन् । उनलाई बल उपलब्ध गराउने रेनुकाको जिम्मेवारी हो । त्यसैले सफलता हासिल गर्नका लागि ११ खेलाडीको टिममा राम्रो समन्वय आवश्यक हुन्छ ।‘खुसी पनि लागेको छ र डर पनि,’ घरेलु भूमिमा भइरहेको साफ च्याम्पियनसिपबारे रेनुकाले भनिन्, ‘पहिला गेम खेल्न पाइदैनथ्यो र ट्रेनिङ पनि । यसपालि लामो समययता निरन्तर प्रशिक्षण भएकाले सफल भइरहेका छौं । यसपालि साफ च्याम्पियन बन्नसक्छौं भन्ने लागेको छ ।’१० जेठमा राष्ट्रिय टिमका लागि प्रशिक्षण सुरु भएको थियो र त्यसयता टिमले नियमित प्रशिक्षण गर्दै प्रतियोगिता खेलिरहेको छ । पहिलोपल्ट सहभागी हुँदै नेपाली टिम ओलम्पिक छनोटको दोस्रो चरणमा प्रवेश गर्‍यो । चार टिम सहभागी हिरो वुमेन्स गोल्डकपमा सबैभन्दा तल्लो वरीयताको टिम भएर भनि उपविजेता बन्यो । त्यसैले पनि यो साफमा नेपाली टिम उत्साही भएको छ ।तीन साफ र दुई सागको उपविजेता रहेको नेपाली टिमकी महत्त्वपूर्ण खेलाडी निरु भन्छिन्, ‘यसपालि सबैले मिहिनेत गरेका छौं । प्रदर्शनमा पनि सुधार भइरहेको छ । पहिला शारीरिक खेलमा बलियो थियौं, अहिले टेक्निकल गेम पनि राम्रो भएको छ । टिममा निकै सुधार देखिएको छ । त्यसैले पहिलोपल्ट उपाधि जित्न चाहन्छौं ।’ चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी भारतबारे उनले भनिन्, ‘पहिला हामी खेल्नुअघि नै हार्दैछौं भन्ने लाग्थ्यो र कम गोल खानको लागि सोच्थ्यौं । अहिले प्रतिस्पर्धा गर्नसक्ने भएका छौं । डराएर खेल्न छाडेका छौं । जित्नका लागि खेल्ने भएका छौं ।’रेनुका नगरकोटेक्याप : २१डेब्यू : १४ डिसेम्बर, २०१०पाकिस्तानविरुद्ध १२–० को जित (सब्स्टिच्युट)पहिलो साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप, कक्सबजारउपलब्धि : उपविजेता (साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप २०१०, २०१४)उपविजेता (हिरो गोल्डकप २०१९)क्लब : एपीएफउमेर : २४ वर्षघर : चन्द्रपुर, रौतहटनिरु थापाक्याप : ३५, गोल : ९डेब्यू : २९ जनवरी, २०१०, बंगलादेशविरुद्ध १–० को जित (पहिलो रोजाइ), १२ औं दक्षिण एसिायली खेलकुद, ढाकाउपलब्धि : उपविजेता (साफ वुमेन्स च्याम्पियनसिप २०१०, २०१२, २०१४)रजत पदक (दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१०, २०१६)उपविजेता (हिरो गोल्डकप २०१९)क्लब : पुलिसउमेर : २९ वर्षघर : नेपालगन्ज, बाँके