एसियाली खेलकुद : सिक्ने मात्रै कि जित्ने पनि ?
एसियाली खेलकुदको १९ औं संस्करण चीनको हाङचउ सहरमा चलिरहेको छ । यो संस्करण सहभागिताका दृष्टिले अहिलेसम्मकै ठूलो प्रतियोगिता हो, जहाँ ४५ देशका १२ हजारभन्दा बढी खेलाडी प्रतिस्पर्धामा छन् । यो खेलाडी संख्या ओलम्पिकको भन्दा बढी हो । नेपालका तर्फबाट पनि अहिलेसम्मकै बढी खेलाडीलाई एसियाली खेलकुदमा सहभागी गराइएको छ । २९ खेलमा २ सय ५३ खेलाडी उतारेको नेपालको प्रदर्शन पनि पहिलेभन्दा राम्रो हुन सक्छ कि सक्दैन, परिणामका लागि केही दिन कुर्नुपर्नेछ ।
एसियाली खेलकुदको १९ औं संस्करण चीनको हाङचउ सहरमा चलिरहेको छ । यो संस्करण सहभागिताका दृष्टिले अहिलेसम्मकै ठूलो प्रतियोगिता हो, जहाँ ४५ देशका १२ हजारभन्दा बढी खेलाडी प्रतिस्पर्धामा छन् । यो खेलाडी संख्या ओलम्पिकको भन्दा बढी हो । नेपालका तर्फबाट पनि अहिलेसम्मकै बढी खेलाडीलाई एसियाली खेलकुदमा सहभागी गराइएको छ । २९ खेलमा २ सय ५३ खेलाडी उतारेको नेपालको प्रदर्शन पनि पहिलेभन्दा राम्रो हुन सक्छ कि सक्दैन, परिणामका लागि केही दिन कुर्नुपर्नेछ ।एसियाली खेलकुदमा सहभागिता संख्यामा राम्रो भए पनि नेपालको उपलब्धि सन्तोषजनक छैन । सन् १९५१ मा सुरु भएको एसियाली खेलकुद अहिलेसम्म आइपुग्दा नेपालले सन् १९५४ र १९६२ को संस्करणबाहेक सबैमा भाग लिएको छ । यसबीचमा नेपालले दुई रजत र २२ कांस्य पदक मात्र जितेको छ । नेपालले पहिलो पदक सन् १९८६ मा मात्र हात पार्न सक्यो । सन् १९९८ मा पहिलो रजत पदक जितेपछि अर्को रजत पदकका लागि २० वर्ष पर्खनुपर्‍यो । सन् २०१८ मा इन्डोनेसियामा भएको १८ औं एसियाडमा नेपालले प्याराग्लाइडिङमा रजत पदक जितेको थियो । तर यसपालि जम्बो टोली सहभागी गराइरहँदा पनि नेपालको लक्ष्य ठूलो देखिँदैन, खाली हात फर्कनु नपरोस् भन्नेजस्तो मात्रै छ । यसअघिका लगातार तीन संस्करणमा एक–एक पदक मात्र हात पारेको थियो । एसियाली खेलकुदमा सहभागी हुन थालेको सात दशक बित्दै गर्दा पनि नेपालका लागि किन खाता खोल्नु नै कठिन छ भन्ने प्रश्न मननीय छ । खेलकुद सरकारको प्राथमिकतामा कहिल्यै नपर्नु विडम्बनापूर्ण छ । खेलकुदसँग सम्बन्धित संघसंस्थाको अस्वस्थ राजनीति अर्को समस्या छ । एसियाली खेलकुदजस्ता ठूला प्रतियोगिताका लागि खेलाडी छनोट गर्न स्पष्ट मापदण्ड छैन, त्यसमाथि राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् र नेपाल ओलम्पिक कमिटीको जुँगाको लडाइँ चल्छ । परिषद् र कमिटीले आसेपासेलाई समेट्न खोज्छन्, कुनै घरेलु संरचना नभएका खेलमा सहभागी गराइन्छ । यसपालिकै एसियाली खेलकुदमा असम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई व्यवस्थापक बनाएर पठाइएको छ भने ती खेलसँग सम्बन्धित संघलाई खेलकुद परिषद् र ओलम्पिक कमिटीले जानकारी पनि दिएका छैनन् । अर्कातिर प्रतियोगितामा यसैपालि समावेश गरिएको र नेपालले पदक जित्ने आशा गरिएको ई–स्पोर्ट्सका खेलाडी आफैं स्रोत खोजेर हाङचउ पुगेका छन् । उनीहरूका लागि प्रशिक्षक व्यवस्थापन गर्न कसैले चासो दिएन । महँगो पर्ने हुनाले खेलाडी आफैंले प्रशिक्षक राख्न सक्ने अवस्था थिएन । यस्तै, गल्फ टोलीले एक जना फिजियो माग गर्दा पाएन । बेथिति र सरकारी बेवास्ताका यी दृष्टान्त मात्र हुन् । एसियाली खेलकुदमा विश्वस्तरका खेलाडीसँग समेत प्रतिस्पर्धामा उत्रनुपर्छ । उनीहरूलाई टक्कर दिनका लागि सानोतिनो तयारीले पुग्दैन । तर खेलाडीको सीप–दक्षता अभिवृद्धिमा सरकारले चासो दिन सकेको छैन । पूर्वाधार पर्याप्त छैन । खेलकुदका आधुनिक प्रविधिहरूमा खेलाडीलाई अभ्यस्त गराउन ध्यान दिइएको छैन । घरेलु खेलकुद नियमित हुन सकेका छैनन् । धेरैजसो खेलका खेलाडी व्यावसायिक बन्न सक्ने अवस्था छैन । खेलकुदमा भविष्य नदेखेर राम्रा–राम्रा खेलाडी पलायन हुने क्रम रोकिन सकेको छैन । यस्तो प्रतिकूल परिस्थितिका माझ एसियाली खेलकुदमा पुगेका अधिकांश खेलाडीले अनुभव हासिल गर्नुलाई नै मुख्य उपलब्धि मान्नुपर्ने अवस्था छ । खेलाडीको प्रदर्शन जाँच्ने भनेकै प्रतिस्पर्धामा हो । ठूलो प्रतियोगितामा सहभागी हुँदा खेलाडीले सिक्न पनि पाउँछन् । यसले दक्षता मात्र होइन, आत्मविश्वास पनि बढाउँछ । त्यसैले खेलाडीका लागि यस्ता प्रतियोगितामा सहभागी हुन पाउनु पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ । हाङचउको सहभागिताको प्रतिफल दक्षिण एसियाली खेलकुद वा अन्य कुनै प्रतियोगितामा पनि देखिन सक्छ । त्यसका लागि सरकार, सम्बन्धित संघसंस्थाले अनुकूल वातावरण तयार नगरिदिने हो भने त्यो पनि सम्भव छैन । अन्तर्राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगितामा प्राप्त हुने नतिजाले खेलकुदमा सरकारको प्राथमिकता प्रतिविम्बित गर्छ । एसियाली खेलकुद उद्घाटन समारोहमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल सहभागी थिए । उनले फर्केर नेपाली खेलकुदको समृद्धिका लागि पहलकदमी लिन सके भने त्यो सहभागिता औचित्यपूर्ण हुनेछ । एसियाली खेलकुदको औपचारिक उद्घाटन मात्र शनिबार भएको हो, प्रतिस्पर्धा केही दिनदेखि नै भइरहेको छ । नेपाली खेलाडी प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिने क्रम सुरु भइसकेको छ । बाँकी प्रतिस्पर्धामा नेपाली खेलाडीले कम्तीमा राष्ट्रिय कीर्तिमान सुधार गर्न सकून्, जतिसक्दो बढी पदक हात पार्न सकून् । शुभकामना ! 