मिटरब्याजविरुद्ध ‘न्याय मार्च’
धनुषाका महाराज साहले मिटरब्याजीको चंगुलमा परेर सर्वस्व गुमाएका छन् । अहिले उनीसँग न घर छ, न त जमिन । उनी परिवारसहित अहिले झिटीगुन्टा बोकेर मिटरब्याजीविरुद्धको आन्दोलनमा सामेल हुन झापा आएका छन् । ‘साहू–महाजन र लघुवित्तले जनतालाई धोका दिए, सरकारले पनि कर थोपेर लुटिरहेछ,’ उनले दुखेसो पोखे, ‘यो कष्ट सहन गाह्रो भएर सडकमा उत्रिएका हौं ।’
झापा, कञ्चनपुर — धनुषाका महाराज साहले मिटरब्याजीको चंगुलमा परेर सर्वस्व गुमाएका छन् । अहिले उनीसँग न घर छ, न त जमिन । उनी परिवारसहित अहिले झिटीगुन्टा बोकेर मिटरब्याजीविरुद्धको आन्दोलनमा सामेल हुन झापा आएका छन् । ‘साहू–महाजन र लघुवित्तले जनतालाई धोका दिए, सरकारले पनि कर थोपेर लुटिरहेछ,’ उनले दुखेसो पोखे, ‘यो कष्ट सहन गाह्रो भएर सडकमा उत्रिएका हौं ।’मिटरब्याजसम्बन्धी कानुन संशोधनको माग गर्दै ‘मिटरब्याज तथा ठगीविरुद्ध किसान मजदुर संघर्ष समिति’ ले मंगलबार पूर्वी नाका काँकडभिट्टा र पश्चिमी नाका गड्डाचौकीबाट ‘न्याय मार्च’ सुरु गरेको हो । आन्दोलनमा साहजस्ता धेरै पीडित मधेश प्रदेशका विभिन्न जिल्लाबाट झापा आइपुगेका छन् । मिटरब्याजीविरुद्धको आन्दोलनमा अहिले देशभरका ४८ भन्दा बढी जिल्लाका सर्वसाधारण आन्दोलित रहेको संघर्ष समितिले जनाएको छ ।समितिका अनुसार कञ्चनपुरको गड्डाचौकी र झापाको काँकडभिट्टाबाट मसाल बालेर मंगलबार बिहान १० बजे न्याय मार्च सुरु गरिएको छ । पूर्वमा अध्यक्ष अवधेश कुशवाह र महाकालीमा प्रवक्ता निर्ग नवीनले आन्दोलनको नेतृत्व गरेका छन् । न्याय मार्चमा सहभागी हुन झापासहित सुनसरी, मोरङ, धनुषा, रौटहटलगायत जिल्लाका एक सयभन्दा बढी मिटरब्याजपीडित सोमबारै पूर्वी नाकामा जम्मा भएका थिए । मिटरब्याजसम्बन्धी कानुन संशोधन र आर्थिक तथा सामाजिक अपराधका रूपमा स्थापित मिटरब्याज छानबिनका लागि शक्तिशाली उच्च आयोग गठनको मुख्य मागसहित आन्दोलन सुरु गरिएको अध्यक्ष कुशवाहले बताए । पूर्व र पश्चिमबाट पैदल यात्रासहित आउने पीडितहरू चितवनमा भेला भएर पुनः पैदल काठमाडौं पुग्ने र त्यहाँ बृहत् सभा आयोजना गरिने केन्द्रीय सदस्य लक्ष्मी घिमिरेले जानकारी दिइन् । उनले देशभर ५ लाखभन्दा बढी मिटरब्याजपीडित आन्दोलनमा प्रत्यक्ष जोडिने दाबी पनि गरिन् ।सुनसरीकी पीडित रनिताकुमारी यादवले भैंसी बेचेर साहूलाई चर्को ब्याज तिर्न बाध्य भएको जनाइन् । ‘गाईभैंसी बेचेर किस्ता तिर्नुपरेको छ,’ उनले थपिन्, ‘हाम्रो त बिल्लीबाँठ नै भइसक्यो ।’ अघिल्लो आन्दोलनले न्याय नपाएपछि मिटरब्याजपीडित दोस्रो पटक आन्दोलनमा उत्रिएका हुन् । उनीहरूले सडक आन्दोलनबाट मात्रै न्याय पाउने विश्वास गरेका छन् । सरकारले अघिल्लो आन्दोलनको दबाबपछि पहिलो पटक भीष्मकुमार भुसालको संयोजकत्वमा मिटरब्याज अपराध नियन्त्रण सिफारिस कार्यदल गठन गरेको थियो । तर, राज्यले सम्झौताका नाममा धोका दिएको आरोप आन्दोलनकारीहरूको छ । ‘राज्यले पटक–पटक झुक्याइरहेको छ,’ केन्द्रीय सदस्य आकाश क्षेत्रीले भने, ‘अबको आन्दोलन निर्णायक हुनेछ ।’उनका अनुसार गत वैशाख २० मा सरकारले अध्यादेशमार्फत कानुन बनाएर मिटरब्याजपीडितलाई राहतको साटो आहत पुर्‍याएको छ । ‘अध्यादेशमार्फत आएको कानुनबाट समस्या हल हुने आशा थियो,’ झापाका अध्यक्ष लालबहादुर मगरले भने, ‘तर, राज्यले जनतालाई उल्टै झुक्याउँदै कानुन संशोधन गर्‍यो । जसले साहू–महाजनलाई पक्रेर छलफल गर्ने हैसियत पनि राख्दैन ।’ पटक–पटकको आन्दोलनबाट पनि सरकार मिटरब्याजपीडितका मागप्रति गम्भीर नबनेको आरोप लगाउँदै झापा सचिव नारद दवाडीले भने, ‘अब जुनसुकै कदम उठाउन पछि हट्दैनौं ।’पश्चिमी सीमा कञ्चनपुरको महेन्द्रनगरबाट पनि मंगलबार बिहान ६० जना मिटरब्याजपीडित पैदल यात्रामा निस्केका छन् । दैनिक ५० किलोमिटर यात्रा गर्ने लक्ष्यका साथ उनीहरूले मार्च सुरु गरेका हुन् । ‘पहिलो दिन नै कञ्चनपुर पार गर्ने लक्ष्य हो तर आज त्यो सम्भव भएन,’ संघर्ष समितिका पश्चिम कमान्ड इन्चार्ज दामोदर ढकालले भने, ‘जति सक्छौं, हिँड्न छोड्दैनौं ।’ उनका अनुसार यात्रामा सहभागीले आफैंसँग बोकेका खानेकुरा खाने गरेका छन् । उनका अनुसार सातु, चिउरालगायत खानेकुरा यात्रुले सँगै बोकेका छन् ।ढकालका अनुसार यात्राका क्रममा हरेक जिल्लाबाट मिटरब्याजपीडितहरू थपिँदै जानेछन् । महाकाली र मेचीबाट हिँडेको टोली चितवनमा भेटेपछि सँगै काठमाडौं पुगेर शान्ति वाटिकामा पुगेर कार्यक्रम गरिने कार्यक्रम छ । ‘काठमाडौंमा १० हजार बढी पीडित सहभागी हुनेछन्,’ ढकालले भने, ‘काठमाडौं पुग्न एक महिनाजति लाग्न सक्ने अनुमान छ ।’