ग्राफको गुनगान
फोरह्यान्ड । क्या, गज्जबको फोरह्यान्ड थियो त्यो । स्टेफी ग्राफ विश्व टेनिसकै सबैभन्दा ठूलो ऐतिहासिक उपलब्धिबाट खाली एक अंकमात्र टाढा थिइन् । कोर्टको अर्को छेउमा थिइन्, ग्याब्रियल सबातिनी । उनी आफ्नो दोस्रो सर्भिस गर्ने क्रममा थिइन्, ग्राफले चलाखीपूर्ण केही पाइला चालिन् । उनको त्यो फुटवर्क सदाझैं हेर्दा आनन्द लाग्ने खालको थियो । त्यसैक्रममा उनले प्रहार गरेको शक्तिशाली फोरह्यान्डमा सबातिनी रन्थलिइन् र त्यसमा लागेको शट सोलको दर्शकदीर्घातर्फ उडेको थियो ।
लन्डन — फोरह्यान्ड । क्या, गज्जबको फोरह्यान्ड थियो त्यो । स्टेफी ग्राफ विश्व टेनिसकै सबैभन्दा ठूलो ऐतिहासिक उपलब्धिबाट खाली एक अंकमात्र टाढा थिइन् । कोर्टको अर्को छेउमा थिइन्, ग्याब्रियल सबातिनी । उनी आफ्नो दोस्रो सर्भिस गर्ने क्रममा थिइन्, ग्राफले चलाखीपूर्ण केही पाइला चालिन् । उनको त्यो फुटवर्क सदाझैं हेर्दा आनन्द लाग्ने खालको थियो । त्यसैक्रममा उनले प्रहार गरेको शक्तिशाली फोरह्यान्डमा सबातिनी रन्थलिइन् र त्यसमा लागेको शट सोलको दर्शकदीर्घातर्फ उडेको थियो ।यससँगै १९ वर्षीया ग्राफले सन् १९८८ को ओलम्पिकमा महिला एकलको स्वर्ण जितिन् । त्यो वर्ष उनले अस्ट्रेलियन ओपन, फ्रेन्च ओपन, विम्बल्डन र यूएस ओपन सबै जितिसकेकी थिइन् । त्यसमाथि ओलम्पिक स्वर्ण थपियो । यसलाई विश्व टेनिसमा प्राप्त गर्न सकिने दुर्लभभन्दा पनि दुर्लभ उपलब्धि मानिन्छ । पुरुष र महिला दुवै विधामा यस्तो उपलब्धि न अहिलेसम्म कसैले प्राप्त गर्न सकेको थियो, न त पछि कसैले प्राप्त गर्न सक्नेछन् ।यो त धेरै बिरलै मात्र सुन्न पाइने उपलब्धि थियो, ‘गोल्डेन स्लाम’ । ग्राफ महिला टेनिसको त्यो निर्णायक विन्दुबाट उदय भएकी खेलाडी थिइन्, जसको क्रममा उनले सुरुमा मार्टिना नभ्रातिलोभा र क्रिस एभर्टको जगजगी तोडिन् अनि मोनिका सेलेस र विलियम्स दिदीबहिनी (भेनस र सेरेना) का लागि बाटो पनि खोलिन् । ग्राफपछि त हो महिला टेनिसमा पनि शक्तिशाली खेलाडीको आगमन सुरु भएको । त्यो त्यही समय थियो, जतिबेला पुरुषतर्फ यस्तै शक्तिशाली टेनिस खेल्ने अर्का जर्मन खेलाडी बोरिस बेकरको आगमन भएको थियो ।जसरी बेकर शक्तिशाली सर्भिसका लागि माहिर थिए, त्यस्तै ग्राफको फोरह्यान्डको कुनै उत्तर थिएन । उनी जताबाट जस्तै स्थितिमा पनि फोरह्यान्ड प्रहार गर्न सक्षम थिइन् । त्यसैले त सन् १९८९ मा जिन ग्यारिसनले खुबै भनेकी थिइन्, ‘ग्राफको जत्तिको फोरह्यान्ड अहिलेसम्म कसैको देखिएको छैन । उनको यो एक प्रहारले अरू सबै विपक्षी खेलाडीलाई पन्छाउन पर्याप्त छ ।’ ग्राफसँग अर्को एउटा अस्त्र पनि थियो र त्यो थियो, ‘ब्याकह्यान्ड स्लाइस’ ।यो प्रहार कस्तो थियो । यसले त विपक्षी खेलाडीलाई तहसनहस नै पाथ्र्यो । उनी उत्तिकै राम्री एथलेट थिइन् । उनमा सन्तुलन र फुटवर्कको उत्तिकै राम्रो सम्मिश्रण थियो । अविश्वसनीय रूपमा उनी छिटोछिटो खेल्न माहिर थिइन् । आन्द्रे आगासीले आफ्नो आत्मकथामा आफ्नी पत्नीबारे लेखेका छन्, ग्राफ कति धेरै तीव्र गतिमा खेल्न सक्षम थिइन् भने एकपल्ट उनका प्रशिक्षक पाभेल स्लाजिलले भनेका थिए, यी खेलाडी त टेनिसभन्दा पनि एथलेटिक्समा पो हुनुपर्ने हो कि ? ग्राफको खेलको एउटा अर्को ठूलो विशेषता थियो । उनी दायाँबायाँ धेरै कुरामा चासो राख्ने काम गर्दिन थिइन् । उनको एकमात्र उद्देश्य टेनिस खेल्नु हुन्थ्यो । सन् १९९९ को फ्रेन्च ओपन फाइनलमा ग्राफ उपाधिको निकै नजिक थिइन् तर विपक्षी खेलाडी मार्टिना हिंगिस भने त्यसमा सकेसम्म ढिलाइ गर्ने प्रयास गरिरहेकी थिइन् । ग्राफलाई त्यो असह्य भइरहेको थियो । उनले यसैक्रममा सामान्य प्रश्नमात्र गरिन् तर त्यो आफैंमा गहन थियो । प्रश्न थियो, ‘के हामी टेनिस खेल्न सक्छौं ?’अझ ग्राफलाई सधैं हतारो हुन्थ्यो, सधैं कोर्टमा जान हतारिएकी हुन्थिन् र लाग्थ्यो, सायद त्यसको भोलिदेखि टेनिस नै हुने छैन । उनी दुई अंकबीचको अन्तरमा श्वास फेर्न पनि गाह्रो मान्थिन्, अहिलेको जस्तो ‘लाइन कल’ मा विवाद गर्न त उनीसँग समय नै हुँदैनथ्यो । खासमा उनको टेनिसमा घमण्ड अथवा मै हुँ भन्ने भावना पटक्कै थिएन । सन् १९८७ मा उनले जितेको फ्रेन्च ओपन पहिलो ग्रान्ड स्लाम थियो । त्यसमा उनले अन्तिम सेटमा ५–३ ले पछाडि परेर पनि ८–६ ले जितेकी थिइन् ।त्यतिबेला उनको प्रतिद्वन्द्वी खेलाडी थिइन्, तिनै नभ्रातिलोभा । त्यसपछि त उनले लगातार १३ ग्रान्ड स्लाम फाइनल खेलिन् । त्यसमध्ये ९ मा उनी विजयी रहिन् । ग्राफ कीर्तिमान ३ सय ७७ साता नम्बर १ खेलाडी रहिन् । उनी सबैखाले कोर्टमा यस्तै खेल्थिन्, चाहे त्यो घाँसे होस् वा रातो माटोको या हार्ड कोर्ट । उनी त्यस्ता एक्ली खेलाडी हुन्, जसले ग्रान्ड स्लाममा कुनै पनि उपाधि कम्तीमा चार–चारपल्ट जितिन् । ग्राफलाई एउटा प्रश्नले कहिले पनि छोड्ने छैन । त्यो एक प्रकारले दुर्भाग्यपूर्ण नै थियो । प्रश्न हो, ग्राफले २२ ग्रान्ड स्लाम जितिन्, तर के मोनिका सेलेसलाई उनकै समर्थकले छुरा प्रहार नगरेको भए, के यो सम्भव हुने थियो त ? यसको उत्तर भने कोहीसँग हुने छैन । आखिरमा ग्राफले मोनिकामाथि यस्तो होस् भन्ने चाहेकी त थिइनन् नै । यसमा ग्राफको कुनै प्रकारको दोष थिएन । यस्तो भन्दा एक अर्थमा हामी भन्न सक्छौं, त्यो प्रश्न सोधिनु पनि ठीक थिएन ।जेहोस्, ग्राफले संन्यास लिन हतारो नै गरिन् । उनी भर्खर ३० वर्षकी थिइन् तर उनलाई संन्यास लिन हतारो भइसकेको थियो । उनी भन्थिन्, ‘मलाई अब टेनिस खेल्दा त्यो मज्जा रहेन, जुन यसअघि हुने गथ्र्यो ।’ अहिले विश्लेषण गर्दा लाग्छ, त्यो निर्णय शतप्रतिशत सही थियो । यसले उनको ‘लिगेसी’ लाई अझ बलियो बनाएको छ । अझ भनौं, उनको संन्यास लिने निर्णय पनि उत्तिकै ‘परफेक्ट टाइमिङ’ थियो । उनी भन्ने गर्थिन्, ‘म पछाडि फर्केर हेर्ने काम कहिल्यै गर्दिनँ ।’