लकडाउन : के गर्दै छन् नेकपाका नेता ? 
निवास होस् वा कार्यालय, सधैं भेटघाट र बैठकमा व्यस्त रहने सत्तारूढ दलका शीर्ष नेताहरू अहिले ‘सेल्फ क्वारेन्टाइन’ मा छन् ।
काठमाडौँ — निवास होस् वा कार्यालय, सधैं भेटघाट र बैठकमा व्यस्त रहने सत्तारूढ दलका शीर्ष नेताहरू अहिले ‘सेल्फ क्वारेन्टाइन’ मा छन् ।कोभिड–१९ को सम्भावित संक्रमणबाट बच्न सरकारले एक साता लामो ‘लकडाउन’ घोषणा गरेपछि मंगलबारबाट उनीहरू अरूसँग टेलिफोन सम्पर्कमा सीमित छन् । पहिलेजस्तो दौडधुप छैन । लकडाउनको तेस्रो दिन बित्दै गर्दा नेकपाका वरिष्ठ नेताद्वय झलनाथ खनाल र माधवकुमार नेपाल, उपाध्यक्ष वामदेव गौतम, महासचिव विष्णु पौडेल र सचिवालय सदस्य एवं पार्टी प्रवक्ता नारायणकाजी श्रेष्ठको अनुभव कस्तो रह्यो त ? उनीहरूसँग गरिएको टेलिफोन संवादको सम्पादित अंश: यस्तो अनुभव पहिला पनि थियोमाधवकुमार नेपाल थुनामा परेको बेलाको अनुभव छ । पछिल्लो समय ०६२/०६३ मा तीन महिना थुनामा परेँ । त्यो बेला किताब, पत्रपत्रिका पढेर बिताएको थिएँ । पञ्चायतकालमा दुई वर्ष जेल बस्दा मार्क्स र एङ्गेल्सका ठूलठूला किताब पढेर सिध्याएको थिएँ । धेरै पढ्न मन लाग्छ । तथ्यांक नोट गर्न रुचाउँछु । समस्या र समाधानका उपाय के छन्, कसले के भनेका छन्, त्यो नोट गर्ने र आफूलाई के लागेको छ, थपिदिने गर्थें । तत्कालीन एमालेको महासचिव छँदा महिनामा चार–पाँच दिन घरबाहिर रिसोर्टमा बस्थें । कहिले पार्टीका डकुमेन्ट लेख्थें । कहिले किताब पढ्थें । त्यो बेला धेरै लेख लेखें । पञ्चायतविरोधी आन्दोलन र जनताको बहुदलीय जनवादबारे लेख लेखेर पत्रिकामा दिन्थें । अचेल बिहान सबेरै उठेर नित्यकर्म सकेपछि योग गर्छु । त्यसपछि नास्ता खान्छु । घाम लागेपछि भिटामिन–डी लिन घरको छतमा बस्छु । पत्रपत्रिका पढ्छु । विश्वभरिमा कोभिड–१९ को स्थिति कस्तो छ, जानकारी लिन्छु । कोभिड–१९ सँग जोडिएका लेख बढी पढ्छु । धेरै लेख ‘पेन्डिङ’ मा थिए । केही लेख कटिङ गरेर फाइलमा राख्ने गरेको छु । तिनै पढ्दै छु । अझै केही पढ्न बाँकी छन्, मार्क गरेर राखेको छु । यो बीचमा पार्टीको अन्तर्राष्ट्रिय विभागसँग जोडिएका पत्राचारका काम सक्नै पर्नेछ । घरमा नातिनी छे, ऊसँग भुल्छु । नेपालको विकास निर्माणसँग जोडिएका केही किताब पढेर सक्नै पर्नेछ । प्रशासन क्षेत्रका कमजोरी के–के छन् भन्ने सम्बन्धमा लोकसेवा आयोगका अध्यक्ष (उमेशप्रसाद मैनाली) को लेख पढेँ । उहाँले कर्मचारीतन्त्र र राजनीतिक नेतृत्वका कमजोरी कहाँ छन् भनेर लेख्नुभएको रहेछ । घरमा यसरी बस्दा कुनै अप्ठ्यारो महसुस भएको छैन । अध्ययन र परिवारका लागि समय मिलेको छ । पुस्तकालयका किताब मिलाउन बाँकी छ । पुस्तकालयका लागि ठाउँ पर्याप्त छैन, बढाउने विचारमा छु । ठाउँ कम हुँदा कागजपत्र छरिएका छन् । पुस्तकालयमा कसैलाई छिर्न दिन्नँ । छिर्न नपाउँदा धुलैधुलो छ । सफा गर्नर् बाँकी छ । सहयोगीलाई त भनेको छु तर उनीहरू पनि आउन पाएका छैनन् । त्यो काम निम्ट्याउनुपर्नेछ । उहिल्यैदेखि प्रकृति र मानवबीचको लडाइँ चलिरहेको छ । यो संकटको घडीमा आम नागरिकका समस्याका साथै अरू विषयमा अझै यो–यो काम गर्न आवश्यक छ भनेर सरकारलाई सुझाव दिने गरेको छु । आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रको अवस्था फोनमार्फत बुझ्ने गरेको छु । पार्टीका नेताहरूसँग पनि कुराकानी गरिरहेको छु । यो सुखद अनुभव होइन झलनाथ खनाल यो जीवनको सबैभन्दा अनौठो अनुभव हो । यो सुखद् भने होइन । तर दुःखद अनुभवलाई पनि कहिलेकाहीँ अवसरमा रूपान्तरण गर्नुपर्छ । यो समयलाई पढ्ने र लेख्ने कुरामा उपयोग गर्न सके राम्रो हुन्छ । बिरामी हुँदा अलग भयो, सामान्यतया घरमा हुँदा दिनहुँ पत्रपत्रिका पढ्ने र टीभी हेर्ने गरेको छु । बिहान कान्तिपुर समाचार कहिल्यै छाड्दिनँ । रेडियो सुन्छु । टेलिफोनमा देशभरका साथीसँग सम्पर्कमा छु । प्रवासमा रहनुभएका साथीहरूसँग सम्पर्क हुन्छ । सचिवालयका नेताहरूसँग सम्पर्क भइरहेको छ । अहिले परिवारमा तीनजना छौं । सुरक्षाकर्मीहरू हुनुहुन्छ । पहिला नै किनेको खाद्यवस्तु खाएका छौं । बाहिर तरकारी पसल खुला छन् भन्ने सुनेको छु तर किन्न गएका छैनौं । सतर्कता अपनाएका छौं । युवल नोह हरारीले लेखेको ‘स्यापियन्स’ किताब मानव जातिको इतिहाससँग सम्बन्धित छ । ४ सय ८० पेजको यो किताब पढ्दै छु । इलामका योद्धाहरूबारे लेख्न सुरु गरेको छु । त्यो लेखन यही बेला टुंग्याउँछु । कार्यकर्ता र जनतालाई सचेत गर्ने कुरा पनि निरन्तर गर्नु छ । यो अवसर पनि हो । यसलाई उपयोग गर्नुपर्छ । अनौठो केही लागेको छैनवामदेव गौतमकेही फरक महसुस भएको छैन । के गर्ने, कसो गर्ने भन्ने विषयमा फोनमा धेरै साथीहरूसँग कुराकानी हुन्छ, । भविष्यमा कसरी जाने भन्ने सोचाइ पनि आउँछ । मेरा तीनवटा किताब तयार छन्, तिनलाई अन्तिम सम्पादन गर्न बाँकी छ । ‘एक्काइसौं शताब्दीको कम्युनिस्ट पार्टी’, ‘जनताको बहुदलीय जनवाद तुलनात्मक अध्ययन’ र ‘नेपाली जनताको समृद्धिको कार्यक्रम, बहुदलीय समाजवाद’ भन्ने किताबको काम यही बेला सक्नुपर्ला । हातले लेख्ने बानी बिग्रियो, कम्प्युटरमा काम गर्न सहयोगी चाहिन्छ । चस्माले काम गरिराखेको छैन, आँखाले देख्न कठिन भइरहेको छ । प्रोजेक्टरमा हेर्ने र त्यसलाई फाइनल गर्ने सोच छ । लकडाउनको अवधि बढेछ भने किताबको काम सकिन्छ । केदार पनेरूले लेखेको ‘सेतो याक’ भन्ने उपन्यास ज्यादै रोचक लाग्यो । हाम्रो देशको हिमाली क्षेत्रका जनताको समस्या कस्तो छ भनेर प्रत्यक्ष देखे जस्तो अनुभव उपन्यास पढ्दा भयो । ‘वेद’ पढ्ने योजना पनि छ । म धेरैजसो अफिसमा बस्छु । अर्को कोठामा आएर टीभी हेर्छु । मान्छे कसैलाई आउन दिएको छैन । यहाँबाट पनि कोही बाहिर गएको छैन । परिवारसँग छु । परिवारजस्तै भएका सुरक्षाकर्मी छन् । देश–विदेशका समाचार हेर्छु, पढ्छु । डोनाल्ड ट्रम्पका अभिव्यक्ति पनि सुनिरहेको छु । आज बिहान एकजना डाक्टरको मनोविज्ञानसम्बन्धी अन्तर्वार्ता सुनें । यसरी बसिराख्दा पोजेटिभ कुरा देख्छु । हामी नेपाली अझै आधुनिक भइसकेका छैनौं । प्रकृति र आधुनिकतासँग बराबरी भएर बाँच्नुपर्छ भन्ने लागेको छ । त्यसबाट जुनसुकै भाइरससँग लड्न सक्ने क्षमता विकास हुन्छ । त्यो क्षमता नेपालीमा देखिएको छ । कोभिड–१९ को संक्रमण डरलाग्दो गरी फैलिएको छैन । सबै नेपालीले यसलाई सामना गर्न सक्छन् भन्ने लाग्छ । कोठामा बन्द भएर बसेको अनुभव जेलमा मात्रै थियो । कति बेला यो नर्कजस्तो ठाउँबाट बाहिर निस्कूँ भन्ने मात्रै लाग्थ्यो । अहिले त्यस्तो अवस्था होइन । त्यसकारण रमाइलै लागेको छ । चाहेको बेला सबैतिर फोन गर्न सकिन्छ । मन लाग्दा समाचार हेर्न र पढ्न पाइएको छ । परिवारसँग बसिएको छ । आफ्नो किसिमले दिनचर्या चलेको छ । यसरी बस्दा केही अनौठो लागेको छैन । मलाई मृत्युसँग डर छैन । कोभिड–१९ ले भेटेछ भने मरिएला वा बाँचिएला, त्यही हो कि अलि केही वर्ष काम गरुँला भन्ने सोच थियो, पाइएन भन्ने मात्रै लाग्ला । चिन्ता लागेको छविष्णु पौडेल अहिलेसम्म यसरी लामो समय घरमा बिताउनुपरेको थिएन । प्राकृतिक विपत्तिका बेला बरु मैदानमा गएको अनुभव थियो । अहिले यो समस्याबाट कसरी पार पाउने होला, यो कहिले समाधान होला भन्ने चिन्ता र चासो छ । घरमा रहँदा कोभिड–१९ का विषयमा देश–विदेशमा के भइरहेको छ भनेर समाचार धेरै हेर्छु । यस्तो बेला केही लेख्न र पढ्न मुड हुँदो रहेनछ । त्यसकारण पार्टीका पुराना दस्तावेज हेरिरहेको छु । देशभरका साथीहरूसँग सम्पर्क भइरहेको छ । त्यहाँ स्थिति के छ भनेर कुरा हुन्छ । राज्यका निकायहरूका कामकाजबारे जानकारी लिने गरेको छु । घरायसी काममा समय बित्दै छ नारायणकाजी श्रेष्ठयसरी बसेको पुरानो अनुभव छ । तर अहिले धेरै व्यस्त थियौं । व्यस्तताले अध्ययनमा समय दिन पाइएको थिएन । घरायसी काम गर्न पनि समय हुँदैनथ्यो । लकडाउनका कारण अध्ययन र घरायसी काममा बढी व्यस्त भएको छु । घरको कुनाकाप्चा सरसफाइ गर्ने, लुगा धुने र मिलाउने काम सकियो । किताबको धुलो सफा गर्न र मिलाउन भने बाँकी छ, त्यो पनि आज सकिन्छ । सद्गुरुको ‘डेथ’ किताब पढेर सकियो । दीपक चोपडाको ‘मेटा ह्युमन’ र टिम मार्सलको ‘प्रिजनर्स अफ जियोग्राफी’ किताब पढ्ने योजना छ । कोभिड–१९ सँग सम्बन्धित एउटा लेख लेख्ने सोचेको छु । पार्टीका नेता र कार्यकर्तासँग फोनबाट कुरा भइरहेको छ । जस्तो भए पनि यो अवधिलाई सदुपयोग गर्नुपर्छ भन्ने लागेको छ । अरू चार नेता व्यस्त प्रधानमन्त्री एवं नेकपा अध्यक्ष केपी शर्मा ओली बालुवाटारमै बसेर सरकार चलाइरहेका छन् । उनले मंगलबार ट्वीट गरेर आफूले घरबाटै सरकार चलाएको भन्दै अरूलाई पनि घरै बस्न आग्रह गरेका थिए । अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल खुमलटार निवासमै छन् । केही दिनअघि उनले घरकै परिसरमा साइक्लिङ गरेको भिडियो सार्वजनिक भएको थियो । उनको सचिवालयका अनुसार दाहालले केही पुस्तक अध्ययन गर्दै छन् । टोलिफोनमार्फत पार्टी नेताहरूसँग संवादमा छन् । परिवारसँग समय बिताएका छन् । अर्का सचिवालय सदस्य एवं उपप्रधानमन्त्री ईश्वर पोखरेल भने निकै दौडधुपमा छन् । उनी कोभिड–१९ संक्रमण रोकथाम तथा नियन्त्रण उच्चस्तरीय समन्वय समितिका संयोजक पनि हुन् । यो समितिको बैठक दिनहुँजसो हुन्छ । अर्का सचिवालय सदस्य रामबहादुर थापा गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी लकडाउनपछि बढेको छ । शान्ति सुरक्षा कायम गर्नेदेखि लकडाउनको प्रभावकारी कार्यान्वयनसम्ममा उनी व्यस्त छन् । 