समिरको अविजित २९९
मूलपानीस्थित मैदानमा नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को मुख्य कार्यालय छ । राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता भएको समयमा यसै भवनको एकछेउमा अम्पायर, स्कोरर र म्याच रेफ्रीले निर्णायक भूमिका निभाइरहेका हुन्छन् । गत साता क्यान कार्यालयको बार्दलीबाट यू–१९ राष्ट्रिय प्रतियोगितामा म्याच रेफ्रीको भूमिका निभाइरहँदा समिर खान विगत सम्झेर रोमाञ्चित भइरहे ।
काठमाडौँ — मूलपानीस्थित मैदानमा नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को मुख्य कार्यालय छ । राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता भएको समयमा यसै भवनको एकछेउमा अम्पायर, स्कोरर र म्याच रेफ्रीले निर्णायक भूमिका निभाइरहेका हुन्छन् । गत साता क्यान कार्यालयको बार्दलीबाट यू–१९ राष्ट्रिय प्रतियोगितामा म्याच रेफ्रीको भूमिका निभाइरहँदा समिर खान विगत सम्झेर रोमाञ्चित भइरहे ।लुम्बिनी र वाग्मतीबीचको खेल चलिरहेको थियो । राष्ट्रियस्तरको प्रतियोगितामा खानको त्यो २ सय ५० औं खेल थियो । त्यसले उनलाई विगतको सम्झना गरायो । उनीसँग अतित फर्कनुको केही विशेष कारण थिए । भैरहवा र बुटवलबाट प्रकाशित स्थानीय पत्रिकामा उनी समिर खानको नामबाट कोलम लेख्थे । सर्वत्र त्यही नामले चिनिए उनी । तर, उनको खास नाम मोहम्मद सफिक हो । सन् १९९८ मा नेपालले एसीसी ट्रफी आयोजना गर्दै थियो । त्यसअगाडि क्यानले अम्पायरिङ कोर्स गरेको थियो । नेपालका प्रशिक्षक थिए अस्ट्रेलियाका ब्रायन बिगिन्स । उनै बिगिन्सले उक्त अम्पायरिङ कोर्स चलाएका थिए । क्यानले जिल्लाहरूमा अम्पायरिङ कोर्सका लागि पत्र काटेको थियो । रूपन्देही जिल्ला क्रिकेट संघमा खान सचिव थिए । पत्रपत्रिकामा लेख्ने भएर उनलाई धेरैले चिन्दथे । जानेबुझेको भनेर उनैलाई अम्पायरिङ कोर्समा पठाइयो ।ललितपुरको स्टाफ कलेजमा चलेको थियो अम्पायरिङ कोर्स । उनी र अर्का अम्पायर सत्यजित सरकारले अंग्रेजीमा रहेको अम्पायरिङ कोर्स बुक नेपालीमा उल्था गरेर सहभागी सबैलाई दिएका थिए । अघिल्लो महिना बुटवलमा सम्पन्न क्रिकेट अम्पायर्स एसोसिएसनमा उनै खान र सरकार अध्यक्ष पदमा प्रत्याशी बनेका थिए । २०५४ सालमा भैरहवामा सम्पन्न जय ट्रफीदेखि खानले अम्पायरिङ थालेका थिए । झन्डै २०६५ सम्म ३६ खेलमा अनफिल्ड अम्पायरिङ गरे । तर त्यसबीचमै उनलाई कथाले म्याच रेफ्रीको भूमिका डोर्‍याइसकेको थियो । सन् २००३ मा नेपाल, भुटान र माल्दिभ्स सम्मिलित इमर्जिङ नेसन्स कप आयोजना भएको थियो । एसियाली क्रिकेट परिषद् (एसीसी) को ‘सीमित बजेट’ को उक्त प्रतियोगितामा विदेशका कोही म्याच रेफ्री थिएनन् । त्यतिखेरसम्म नेपालबाट कोही म्याच रेफ्री बनेका थिएनन् । तर, २००१ मै पाकिस्तानको इस्लामाबादमा आईसीसी र एसीसीको एडभान्स अम्पायरिङ कोर्समा खानले म्याच रेफ्री कोर्स पनि गरेका थिए । त्यही कोर्सका कारण उनले इमर्जिङ नेसन्स कपमा म्याच रेफ्रीको भूमिका पाए । त्यसयता उनले निरन्तर म्याच रेफ्रीको भूमिका निभाइरहेका छन् । ‘म्याच रेफ्रीको आवश्यकता बढ्दै गएपछि अम्पायरिङमा फर्किने वातावरण नै बनेन,’ उनी सुनाउँछन्, ‘तर, तलतल मेटाउन भए पनि जिल्लाका प्रतियोगिताहरूमा अम्पायरिङ गर्छु ।’ ५६ वर्षे उनका लागि २००५–०६ मा हङकङसँग तीनदिवसीय खेल स्मरणीय छ । किनकि तीनदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा म्याच रेफ्री भएको त्यो उनको एकमात्र खेल थियो । छोराको ग्य्राजुएसनमा अस्ट्रेलिया पुग्दा उनले क्रिकेट अम्पायरिङमा नयाँ अनुभव बटुल्ने अवसर पाए । सय वर्षभन्दा पुरानो हो सिड्नी प्रिमियर लिग । यो ग्रेड क्रिकेट हो र पाँच श्रेणी हुन्छन् । तेस्रो श्रेणीको लिगमा ५ वटा दुईदिवसीय खेलमा म्याच रेफ्री गर्न पाउनु आफ्ना लागि ठूलो उपलब्धि मान्छन् उनी । क्रिकेट सिजन सुरु हुनु एक साताअघि भएको वर्कसप र परीक्षणमा आएको नतिजाअनुरुप उनलाई एकैपटक तेस्रो श्रेणीको लिगमा अम्पायरिङ गर्न दिइएको थियो । ‘खेलाडीको अनुशासन मलाई अनौठो लाग्यो । ९० प्रतिशतभन्दा बढी आउट हुने सम्भावना भएकामा मात्र त्यहाँ खेलाडीले आउटको अपिल गर्दा रहेछन्,’ समिरले आफ्नो अनुभव सुनाए । राष्ट्रिय प्रतियोगितामा २ सय ५२ खेलमा म्याच रेफ्री गरेको तथ्यांक छ उनीसँग । राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय गरेर उनले २ सय ९९ खेलमा म्याच रेफ्रीको भूमिका निभाइसकेका छन् । निर्णायकको भूमिकामा उनको भोक धेरै देखिन्छ । त्यही भएर अझै कतिसम्म यस फिल्डमा हुन्छन् उनलाई नै थाहा छैन । कोसेढुंगाको रूपमा रहने म्याच रेफ्रीको भूमिकामा आफ्नो ३ सय खेलको व्यग्र प्रतीक्षामा उनी छन् ।