रंगभेद, फिक्सिङ र अमान्य गोल
नयाँ च्याम्पियनको रूपमा मछिन्द्र क्लबले सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग २०७६ को उपाधि जितेको ठीक एक साता भयो । सहभागी १४ क्लबले मंसिर २८ देखि फागुन ३ सम्म दशरथ रंगशाला र एन्फा कम्प्लेक्स, सातदोबाटोमा ९१ खेल खेले । घरेलु फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित मानिने प्रतियोगिता ‘ए डिभिजन लिग’ मा यसपालि मैदानबाहिर र भित्रका चर्चित ७ घटनाक्रम :
काठमाडौँ — नयाँ च्याम्पियनको रूपमा मछिन्द्र क्लबले सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिग २०७६ को उपाधि जितेको ठीक एक साता भयो । सहभागी १४ क्लबले मंसिर २८ देखि फागुन ३ सम्म दशरथ रंगशाला र एन्फा कम्प्लेक्स, सातदोबाटोमा ९१ खेल खेले । घरेलु फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित मानिने प्रतियोगिता ‘ए डिभिजन लिग’ मा यसपालि मैदानबाहिर र भित्रका चर्चित ७ घटनाक्रम :खुलमखुला फिक्सिङ ?२०७५ सालको उपाधि होडको प्रतिस्पर्धा चर्किंदै गएको बेला मनाङका प्रशिक्षक सुमन श्रेष्ठले पत्रकार सम्मेलनमै प्रतिद्वन्द्वीमाथि मिलेमतोको आरोप लगाएका थिए । उनलाई अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) ले कारबाही गर्नुको सट्टा प्रदेश प्रशिक्षकको पुरस्कार दिएको थियो । त्यसैले हुनसक्छ, यसपालिको लिगमा पनि प्रशिक्षक र अफिसियलहरू खुला रूपमै ‘फिक्सिङ’ को आरोप–प्रत्यारोपमा ओर्लिए ।विभागीय टिम एपीएफ र सरस्वती युवा क्लब रेलिगेसनबाट कसरी जोगिने भन्ने दबाबमा थिए । ठीक यही बेला मैदानबाहिर चलखेल सुरु भयो । सरस्वतीले नवौं खेलमा आएर हिमालयन शेर्पालाई ४–३ ले हरायो । त्यसअघिका ८ खेलमा २ गोलमात्रै गरेको सरस्वतीको यो लिगमा त्यो नै पहिलो र एकमात्र जित रह्यो । एन्फा कम्प्लेक्सको खेल उस्तै नाटकीय थियो । पहिलो हाफमा ४ गोल भयो । अन्त्यतिर १० मिनेटभित्र ३ गोल थपियो । उक्त खेलमा हिमालयन शेर्पाका गोलकिपर किशोर गिरीलाई मिलेमतोको प्रस्ताव गरेको आरोपमा सरस्वतीका कप्तान दीपेश श्रेष्ठलाई इन्ट्रिग्रिटी अफिसर सुदीप आचार्यको रिपोर्टको आधारमा निलम्बन गरिएको थियो ।हिमालयन शेर्पाका व्यवस्थापक बिजेन्द्र पुडासैनीलाई पनि निलम्बन गरियो । त्यो जितले पनि सरस्वतीलाई ए डिभिजनमा टिकाउन सकेन । एपीएफले १२ औं खेलमा फ्रेन्ड्सलाई ५–२ ले पराजित गरेपछि मात्रै शीर्ष श्रेणीमै रहने पक्का गरेको थियो । त्यो उसको दोस्रो जित थियो र एन्फा कम्प्लेक्समा ५८० दर्शकबीच भएको उक्त खेलमाथि पनि थुप्रै प्रश्न तेर्सियो । दोस्रो हाफमा ५ गोल भएको उक्त खेलको अन्तिम २ मिनेटमा एपीएफले २ गोल गरेको थियो । हुन त सशस्त्र प्रहरी बलको एपीएफ क्लबले २०६६–६७ को लिगमा रेलिगेसन टार्न संघर्ष गरिरहेको बेला मछिन्द्रमाथि हात पारेको ८–० को जितले नेपाली फुटबलमा ठूलै सनसनी फैलाएको थियो ।यसपालि प्रशिक्षक र पदाधिकारीहरूले फिक्सिङबारे खुलेरै प्रश्न उठाए । आरोप लगाए । सरस्वतीका प्रशिक्षक प्रदीप नेपाल, अध्यक्ष शिक्षित पराजुली, एपीएफका प्रशिक्षक राजेन्द्र तामाङले एकअर्काको नतिजामाथि शंका गर्दै फिक्सिङको आरोप लगाएका थिए । एन्फा अध्यक्ष कर्माछिरिङ शेर्पाका प्रियपात्र पराजुली एन्फाका मानार्थ वरिष्ठ उपाध्यक्ष पनि हुन् । फ्रेन्ड्सका अफिसियल अनुप कार्कीले रेफ्रीमाथि मिलेमतो गराएर खेलाएको दाबी गरे पत्रकार सम्मेलनमै । खुलेरै सार्वजनिक रूपमा आरोप–प्रत्यारोप लगाइरहे पनि एन्फा लाचार रह्यो । उसले न गम्भीर अनुसन्धान नै गर्‍यो, न त आरोप लगाउनेमाथि कारबाही गर्ने हिम्मत नै ।जाली च्यातिँदा गोल अमान्यदशरथ रंगशालामा मनाङ मर्स्याङदी र सरस्वतीको खेल भइरहेको थियो । मनाङले आक्रामक खेलिरहेको थियो । उसका फरवार्ड निशान लिम्बुले १५ औं मिनेटमा कठिन कोणबाट बल प्रहार गरे । फस्ट बारबाटै बले जालीको सम्पर्कमा पुग्यो । बल पोस्टभित्र छिरेपछि जालीबाहिरबाट ट्र्याकतिर निस्कियो । कारण जाली च्यातिएको रहेछ । च्यातिएको जालीबाट बल निस्किएकाले नै हुनसक्छ, रेफ्री श्याम दनुवारले निशानको ‘गोल’ लाई मान्यता दिएनन् । खेलाडी र अफिसियलले गोल भएको दाबी गरे पनि दनुवारले अस्वीकार गरिदिए । त्यसैले निशानले पहिलो गोलका लागि संकटाविरुद्धको खेल नै कुर्नुपर्‍यो । आठौं चरणको उक्त खेलको म्याच कमिस्नर थिए एन्फा उपाध्यक्ष उपेन्द्रमान सिंह । रेफ्री एसेसर श्याम लामा । सहायक रेफ्रीहरू नानीराम थापामगर र गणेश चौधरी । खेल भने विमल रानाको ४६ औं मिनेटको गोलसँगै मनाङले नै जितेको थियो ।१२ खेलाडीएन्फा कम्प्लेक्समा हिमालयन शेर्पाविरुद्ध आर्मीको खेल भइरहेको थियो । दोस्रो हाफको सुरुमै हिमालयन शेर्पाले मिडफिल्डर विनोद गुरुङ परिवर्तन गर्दै भिसोन गुरुङलाई पठाउने तयारी गर्‍यो । फोर्थ अफिसियलले नियमित ‘चेक’ गरेर भिसोनलाई मैदानमा पठाइदिए । जबकि विनोदले मैदानमै खेलिरहेका थिए । यी दुवै खेलाडी करिब १ मिनेट एकसाथ खेलिरहे, जति बेला मैदानमा हिमालयन शेर्पाको खेलाडीसंख्या १२ पुगेको थियो ।‘विनोद निकालेर भिसोन मैदान छिराउन भनेको थिएँ, तर फोर्थ अफिसियलले ढिला भयो भनेर भिसोनलाई पठाइहालेछन्, उनी पनि छिरेर खेलिहाले,’ त्यो क्षण सम्झिँदै हिमालयन शेर्पाका प्रशिक्षक सन्जीव बुढाथोकीले भने । ११–११ खेलाडीले प्रतिस्पर्धा गर्ने फुटबलमा एउटै टिमले १२ खेलाडी उतारेको दुर्लभ क्षण थियो त्यो । तेस्रो चरणको उक्त खेल आर्मीले २–० ले जितेको थियो ।बलबिनाको खेलपाँचौं चरणमा मछिन्द्र र मनाङले २–२ खेल्दै अंक बाँडेका थिए । तर, त्यो नतिजाभन्दा बढी चर्चा भयो बलबिनाको खेलबारे । खेल सकिएलगत्तै मनाङका जगजित श्रेष्ठले मछिन्द्रका फरवार्ड दीपक राईलाई कुहिनाले प्रहार गरेपछि उपाधि होडका टिमहरूबीच दशरथ रंगशालामा तनाव सुरु भएको थियो ।रेफ्री श्रवण लामाले मनाङका दोस्रो रोजाइका गोलकिपर अशोक बराललाई रातो कार्ड देखाए । एन्फाले उनलाई ६ खेलमा निलम्बन र १० हजार रुपैयाँ जरिवाना गर्‍यो । मनाङकै जगजितलाई ५ खेल निलम्बन र १० हजार जरिवाना तथा रन्जन विष्टलाई २ खेल निलम्बन गरियो । मनाङका किट्स म्यानेजर शिव लामा लिगका सबै खेलमा निलम्बित भए भने १० हजार जरिवानामा पनि परे । झट्का मछिन्द्रलाई पनि पर्‍यो । उसका डिफेन्डर देवेन्द्र तामाङ, दीपक र विजय धिमाल २–२ खेल निलम्बनमा परे । त्यो घटनाले दुवै टिमलाई समस्यामा पारेको थियो ।अफ्रिकीमाथि रंगभेद !सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिगमा २०६० को दशकयता ‘गेम चेन्जर’ को काम गरिरहेका छन् अफ्रिकी खेलाडीहरूले । एक टिमबाट एउटै खेलमा तीन विदेशी मैदानमा ओर्लन पाउँछन् र यस्तो कोटामा अफ्रिकीकै वर्चस्व रहँदै आएको छ । तीन विभागीय टिमहरू आर्मी, पुलिस र एपीएफमा भने विदेशी खेलाडी राख्ने चलन छैन ।नवौं चरणमा आर्मीले कप्तान भरत खवासको गोलमा जावलाखेल युवा क्लबलाई १–० ले हरायो । तर, एन्फा कम्प्लेक्समा भरत त्यो गोलका लागि भन्दा पनि अर्कै विषयले चर्चामा आए । उनीमाथि जावलाखेलका फरवार्ड ड्याडी जुनियर वाम्बाले रंगभेदी व्यवहार गरेको आरोप लगाए । पहिलो हाफको इन्ज्युरी समयमा जावलाखेलले फ्रि–किक पाएको थियो र त्यो ‘डेड बल’ प्रहार गर्ने क्रममा रहेका आफ्नै साथीलाई रोक्दै वाम्बाले बल समाते अनि उनले आफूलाई भरतले ‘मंकी’ (बाँदर) भनेको भन्दै रेफ्री कविन व्यन्जनकारलाई सुनाए । रेफ्रीले खेलमा खासै वास्ता गरेनन्, खेल सुचारु गर्न लगाए ।फ्रि–किक हान्न लागेको अवस्थामा बल समात्ने खेलाडीलाई कार्ड दिने नियम छ तर व्यन्जनकारले न त वाम्बालाई कार्ड दिए न त उनको आरोप सुनुवाई नै गरे । क्यामरुनबाट लिग खेल्न आएका वाम्बाले ‘प्लेयर बक्स’ मै पुगेर पनि प्रशिक्षक र अफिसियललाई भरतले दुईपल्ट बाँदर भनेको भन्दै खेल्न नचाहेको बताएका थिए । पछि साथीहरूले सम्झाइबुझाइ गरेपछि मात्रै उनी खेललाई निरन्तरता दिन तयार भएका थिए । लिगका निर्देशक सन्जीव मिश्रले नेपाली फुटबलमा पहिलोपल्ट लागेको रंगभेदको आरोपबारे अनुसन्धान गर्ने बताए तर उनको बोली बोलीमै सीमित बन्यो । विश्व फुटबलमा रंगेभद र फिक्सिङको आरोपलाई गम्भीर रूपमा लिइन्छ । आरोप प्रमाणित भए लामो अवधिको निलम्बन वा त्यस्तै ठूलो कारबाही गरिन्छ ।सन्तोषको सय गोलच्यासलका फरवार्ड सन्तोष साहुखल ‘ए’ डिभिजन लिगको आधुनिक युगमा (२०४६ सालयता) १०० गोल गर्ने पहिलो खेलाडी भए । उनले १८ औं मिनेटमा गोल गर्दै पुलिसविरुद्ध १–१ को बराबरी गरेका थिए र त्यो नै सन्तोषको ‘ए’ डिभिजन लिग करिअरको १ सय गोल बन्यो । अघिल्लो दुई खेलमा गोल गर्न चुकेका च्यासलका यी कप्तानले पुलिसविरुद्ध २ गोल गरेपनि पाँचौं चरणको खेल २–२ मा सकिएको थियो ।३३ वर्षीय सन्तोषले २०६० सालमा थ्रीस्टारबाट करिअर थालेका थिए र ए डिभिजन लिगको ४२ औं संस्करणमा आएर १ सय गोलको कोसेढुंगा पार गरेका हुन् । उनले यो लिगमा ७ गोल गरे । यससँगै नेपालको शीर्ष डिभिजनको लिगमा उनको गोलसंख्या १०७ पुगेको छ । उनी चार वर्षयता जापानमै बस्छन् र लिग खेल्नमात्रै स्वदेश फर्कने गर्छन् ।आर्मीका कप्तान भरत खवासले पनि सहिद स्मारक ‘ए’ डिभिजन लिगमा ५० गोल यसैपालि पूरा गरे । उनले १२ चरणमा ब्रिगेड ब्वाइजविरुद्ध ३–० को जितमा पाँचौं मिनेटमा बललाई पोस्टको दिशा दिँदै लिगमा आफ्नो करिअरको ५० औं गोल गरेका थिए । यो सिजन ४ गोल गर्दै लिगकै उत्कृष्ट फरवार्डको अवार्ड जितेका उनी ‘ए’ डिभिजन लिगमा २०४६ सालयता ५० गोल पूरा गर्ने आठौं खोडी हुन् । अब उनले १ सय गोल गर्ने लक्ष्य राखेका छन् ।ह्याट्रिक हिरोथ्रीस्टारका फरवार्ड सन्जोक राई (तस्बिरमा) ले दसौं चरणमा सरस्वतीविरुद्ध ४–० को जितमा ह्याट्रिक गरे । २०७५ को लिगमा कसैले एउटै खेलमा ३ गोल गरेका थिएनन्, त्यसैले उनी २०७० को लिगपछि ए डिभिजनमा पहिलो ह्याट्रिककर्ता बने । उनले दोस्रो हाफमा १४ मिनेटभित्र ३ गोल गरेका थिए । अन्तिम चरणमा पुलिसका जुमनु राईले पनि फ्रेन्ड्सविरुद्ध ३–० को जितमा ह्याट्रिक गरे ।लिग च्याम्पियन मछिन्द्रका फरवार्ड दीपक राई, विंगर सुजल श्रेष्ठ, मिडफिल्डर विशाल राई (बी) र गोलकिपर विशाल श्रेष्ठ पनि यसैपालि ह्याट्रिकर्ता भए । उनीहरूको ह्याट्रिक गोलमा होइन, देशकै प्रतिष्ठित लिगको उपाधिमा हो । यी चारै खेलाडीले २०७० र २०७५ सालमा मनाङबाट ‘ए’ डिभिजन लिगको उपाधि जितेका थिए । यसपाली मछिन्द्रको ऐतिहासिक उपलब्धिसँगै उनीहरूले सहिद स्मारक ए डिभिजन लिगको ट्रफी चुमेका हुन् । विशाल राईले लिगकै उत्कृष्ट मिडफिल्डरको अवार्ड पनि जिते ।सुजल र दुई विशाल एन्फा एकेडेमीको एउटै ब्याचका खेलाडी हुन् । पथरी, मोरङका दीपक पूर्वको प्रतियोगिताबाट उदाएका फरवार्ड हुन् । सुजल र विशाल राई पनि पूर्वकै हुन् भने गोलकिपर विशाल सिन्धुपाल्चोकका । यी चारै खेलाडी गत कार्तिकमामात्रै मनाङ मर्स्याङदी छाड्दै मछिन्द्रका पुगेका हुन् । मछिन्द्रलाई १६ औं लिग च्याम्पियन क्लब बनाउन उनीहरूको प्रदर्शन महत्त्वपूर्ण रह्यो ।