अराजक खेलाडी मूकदर्शक एन्फा
थ्रीस्टार क्लबले चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी मनाङ मस्र्याङ्दीलाई हराएर अघिल्लो शनिबार पाँचौं उदयपुर गोल्डकप फुटबलको उपाधि जित्यो । खेल सकिँदा दुवै टिम १० खेलाडीमा सीमित भएका थिए ।
काठमाडौँ — थ्रीस्टार क्लबले चिरपरिचित प्रतिद्वन्द्वी मनाङ मस्र्याङ्दीलाई हराएर अघिल्लो शनिबार पाँचौं उदयपुर गोल्डकप फुटबलको उपाधि जित्यो । खेल सकिँदा दुवै टिम १० खेलाडीमा सीमित भएका थिए ।थ्रीस्टारका अजायी मार्टिन्स र मनाङका विमल बस्नेतले रातो कार्ड बेहोर्दै मैदान छाडे । दोस्रो हाफमा उनीहरू झगडामा ओर्लिएको भिडियो भाइरल नै भएको छ ।हुन त यी मनाङ र थ्रीस्टारको खेल कुनै पनि बेला तनावपूर्ण हुने गर्छ । तर कुरा खेललाई लिएर हुने झगडाको होइन, मोफसलका प्रतियोगितामा भइरहेका नियमित झगडाको हो । बल मैदानको एकातिर थियो, त्यसै बेला मैदानको अर्को क्षेत्रमा विमल र मार्टिन्स एकअर्काविरुद्ध आक्रमणमा ओर्लिएका थिए । रेफ्री नवीन्द्र महर्जनले दुवैलाई रातो कार्ड दिएर मैदानबाहिर पठाए । तत्काललाई झगडा साम्य भयो । फाइनल सकियो । थ्रीस्टार च्याम्पियन ।विश्वव्यापी रूपमै ‘फेयर–प्ले’ नारा दिइएको फुटबलमा हातपात गर्ने खेलाडीलाई दण्ड दिन रातो कार्ड मात्र पक्कै पनि पर्याप्त सजाय हुन सक्दैन । उदयपुर जिल्ला फुटबल संघद्वारा आयोजित उदयपुर गोल्डकपको फाइनलमा भएको उक्त घटनालाई लिएर अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) ले छानबिन समिति बनाएको छ । मोफसलका प्रतियोगितामा भएको घटनालाई लिएर सम्भवत: एन्फा आफैंले पहिलोपल्ट केही गर्ने तदारुकता देखाएको हो ।एन्फा आफ्नै राजनीतिमा रुमल्लिएको बेला मोफसलमा नकआउट प्रतियोगिताको ओइरो नै लाग्यो । त्यसैले राजधानी सुनसान भए पनि लिग नहुँदा मोफसलकै प्रतियोगिता नेपाली फुटबलको ‘मेरुदण्ड’ बन्यो । तर यही समयमा मैदानभित्र खेलाडीहरू अनुशासनहीन बन्ने क्रम पनि बढ्यो । २०७५ सालको पहिलो प्रतियोगिता माईभ्याली गोल्डकपमा एपीएफका खेलाडीले इलामको मैदानमा देखाएको हर्कत विश्व फुटबलको नारा सुहाउँदो थिएन ।युट्युबमा छाएको भिडियोअनुसार एपीएफका डिफेन्डर आदित्य चौधरीले थ्रीस्टारका मार्टिन्सलाई हातपात गरेको देखिन्छ । मैदानमा ढलेका मार्टिन्सलाई एपीएफका युवराज खड्काले लातले हानेका छन् । रातो कार्ड पाएर बाहिरने क्रममा आदित्यले मैदानमै जर्सी खोलेर फालेका छन् । आदित्य उनै खेलाडी हुन्, जो १२ औं साग, बंगबन्धु गोल्डकप र सोलिडारिटी कप विजेता नेपाली टिमका महत्त्वपूर्ण सदस्य थिए । ती उपाधि जित्दा उनलाई नेपालीले हिरोका रूपमा सम्मान गरेका थिए । गत महिना इलाममा देखिएको उनको रूप हिरोका लागि कदापि स्वीकार्य हुन्न ।आर्मीका फरवार्ड नवयुग श्रेष्ठ लाखौं नेपाली बालबालिकाका लागि रोल–मोडल नै हुन् । उनीहरू नवयुगले जे गर्छन्, त्यसैलाई पछयाउन चाहन्छन् । तर नवयुगले झापा गोल्डकपको फाइनलमा दर्शकप्रति गरेको ‘व्यवहार’ पछयाउन लायक थिएनन्, उनको चरित्र रोल–मोडल मान्न लायक थिएन । त्यसैले त टिम म्यानेजर प्रकाशराज थापाले दर्शकसँग माफी माग्नुपरेको थियो । त्यसमा दर्शकले पनि भलाद्मीपन भुलेका थिए ।इंग्ल्यान्ड, स्पेन, जर्मनी वा त्यस्तै फुटबल व्यवस्थित गरिएको देशमा भएको भए आदित्य, युवराज, मार्टिन्स, विमल, नवयुगको करिअरप्रति नै गम्भीर प्रश्न तेर्सिने थियो । उनीहरूलाई थुप्रै खेल वा लामो अवधिको प्रतिबन्ध र जरिवाना त कसैले रोक्न सक्ने थिएन । उनीहरूले नेपालमै भएकाले, त्यो पनि एन्फाले बेवास्ता गर्दा खुलेर खेल्ने र चाहेअनुसार व्यवहार गर्ने अवसर पाइरहेका छन् । अखिर यस्तो कहिलेसम्म ?सर्लाहीमा चैतमा भएको राजर्षि जनक कप फाइनलको दृश्य त अझै भयानक थियो । टिम थिए, सुदूरपश्चिम ११ र आर्मी । दोस्रो हाफमा विकास खवासलाई डरलाग्दो ‘फाउल’ गरेपछि रेफ्री सुदीश पाण्डेले सुदूरपश्चिमका आरोनलाई रातो कार्ड दिएका थिए । आरोन मैदानमै थिए, रेफ्री पाण्डे अर्कैतिर लागे । अनि भयो हातपात । त्यसले मैदानलाई नै मोर्चामा परिणत गरिदियो । दुवै टिमका खेलाडी किक वर्षामा लागेका थिए । यसबीच दर्शकले पनि आर्मीका खेलाडीलाई प्रहार गरे । वागमती नगरपालिकाका मेयरजस्तो गरिमामय पदमा चुनिएका व्यक्ति पनि मैदानमै पुगेर खेलाडीलाई हप्काउन भ्याए ।अन्तत: त्यो दिन फाइनल स्थगित भयो र बाँकी समय भोलिपल्ट खेलाउने आयोजक वागमती युवा क्लबको निर्णयलाई सुरक्षाको कारण देखाउँदै आर्मीले अस्वीकार गरिदियो । टिमलाई काठमाडौं फर्काउन पनि आर्मीले ब्यारेकबाहिरको स्थिति बुझ्नुपरेको थियो । खेलाडीलाई नै सुरक्षा दिन सक्दैन भने त्यस्तो स्थानमा प्रतियोगिता आयोजना गर्न एन्फाले किन स्वीकृति दिन्छ ? खेलाडीलाई सुरक्षित र क्लबलाई व्यवस्थित गर्न सके मात्र प्रतियोगिता सफलतापूर्वक सम्पन्न हुनसक्छ । त्यसैले एन्फाले प्रतियोगितालाई मान्यता दिनुपूर्व मापदण्ड तोक्ने बेला भइसकेको छ ।सर्लाहीको झगडाले एन्फाको रेफ्री समितिको सिफारिसबिना पुगेका निर्णायकहरूले राजर्षि जनक कप खेलाइरहेको रहस्य खुलेको थियो । यसरी सहभागी हुँदा रेफ्रीमाथि दुव्र्यवहार हुन्छ भने त्यसको जिम्मेवार कसलाई मान्ने ? हुन त बुढासुब्बा गोल्डकपमा युद्ध शाही र तिलोत्तमा गोल्डकपमा जुमनु राईले रेफ्रीलाई हातपात गरे पनि त्यस घटनाप्रति एन्फा चुप बसेको थियो । देशको फुटबलको सर्वोच्च संस्थाले नै आँखा चिम्लिने गर्छ भने त्यस्तो अवस्थामा रेफ्रीले कसरी सही निर्णय दिनसक्छ ?अर्को कुरा, राजधानीमा भएका प्रतियोगितामा रेफ्रीमाथि हातपात गर्दा खेलाडीले एक वर्षदेखि १६ महिनासम्म प्रतिबन्ध बेहोरेका छन् । खेलाडीबीच एक–अर्कामा हातपात हुँदा पनि थप खेलमा निलम्बन गरिएका छन् । तर त्यस नियमलाई एन्फाले काठमाडौं उपत्यकामै सीमित गरेको छ, मोफसलको प्रतियोगितामा लागू गर्ने प्रयास गरेको छैन । आज रातो कार्ड बेहोरेका वा झगडा गरेका खेलाडीले भोलि अर्को प्रतियोगितामा पुरस्कृत भइरहेको भेटिन्छ । रातो कार्ड र हातपातले खेलाडीलाई प्रतिस्पर्धामा खासै असर गरेको देखिन्न । त्यसैले खेलाडीको बढ्दो अनुशासनहीनता तोड्न पनि मोफसलका प्रतियोगितालाई एन्फाले मापदण्ड बनाएर नियमन गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता छ ।