प्रशिक्षक प्रदीपको भाग्य
कुसादेवी, काभ्रेका एक युवक फुटबल खेलाडी बन्ने धुनमा राजधानी प्रवेश गरे । काठमाडौं क्लबबाट खुकुरी कप खेले । सफल र चर्चित क्लब रानीपोखरी कर्नर टिम (आरसीटी) बाट शुभजन्मोत्सव कपमा सहभागी भए । तर, ती ‘फुलब्याक’ ले सहिद स्मारक लिग खेल्न पाएनन् ।
काठमाडौँ — कुसादेवी, काभ्रेका एक युवक फुटबल खेलाडी बन्ने धुनमा राजधानी प्रवेश गरे । काठमाडौं क्लबबाट खुकुरी कप खेले । सफल र चर्चित क्लब रानीपोखरी कर्नर टिम (आरसीटी) बाट शुभजन्मोत्सव कपमा सहभागी भए । तर, ती ‘फुलब्याक’ ले सहिद स्मारक लिग खेल्न पाएनन् ।त्यसपछि अध्ययनमै केन्द्रित भए । विद्यार्थी राजनीतिमा होमिए । काठमाडौं शिक्षा क्याम्पस, पुतलीसडकमा नेपाल विद्यार्थी संघको नेतृत्व गर्दै दुईपल्ट स्ववियु सभापति निर्वाचित भए । त्यसको झन्डै एक दशकपछि फुटबलमा फर्किए । भूमिका फेरियो । प्रशिक्षकको रूपमा नर्वेको फेस्टिबलमा काठमाडौं क्लब र काठमाडौं विश्वविद्यालय स्कुलको महिला टिम सम्हाले । त्यसपछि उनी देशकै लोकप्रिय क्लब थ्रीस्टारमा मुख्य प्रशिक्षक मेघराज केसीले छाडेको ‘हट–सिट’ सम्हाल्न पुगे । स्कुलको टिममात्रै हेरेका प्रशिक्षकलाई दिइएको अवसर अनपेक्षित नै थियो । यसबीच उनले स्वास्थ्य शिक्षा, शारीरिक शिक्षा र समाजशास्त्र गरी तीन विषयमा स्नातकोत्तर गर्न भ्याए ।सिक्किममा उनको ‘डेब्यु’ मा थ्रीस्टार क्लब अल इन्डिया गभर्नर्स गोल्डकपको फाइनलमा बोर्डर सेक्युरिटी फोर्स (भारत) सँग टाइब्रेकरमा चुक्यो । राष्ट्रिय टोलीका खेलाडीले भरिएको थ्रीस्टार स्वदेश फर्केर ‘ए’ डिभिजन लिग च्याम्पियन बन्यो । देशको प्रतिनिधित्व गर्दै मंगोलिया पुगेको थ्रीस्टार एएफसी प्रेसिडेन्ट्स कपको समूह चरणको शीर्षस्थानमा रहँदै फाइनल चरणमै पुग्यो । पाटनको क्लबमा ९ महिने बसाइमा आहा–रारा गोल्डकप (पोखरा) र उदयपुर गोल्डकप (त्रियुगा) को उपाधि चुम्यो । त्यसपछि अमेरिका हान्निए । उतैको माहोलमा भुले ।स्वदेश आउजाउका क्रममा एएफसी कोचिङ ‘ए’ लाइसेन्स गरेका उनी गत वर्ष नेपाल सुपर लिग (एनएसएल) मा ललितपुर सिटी एफसीको प्रमुख प्रशिक्षक हुँदै फेरि नेपाली फुटबलमा ९ वर्षपछि फर्किए । तर, ‘कमब्याक’ सुखद भएन । चार खेलमा जितविहीन रहेपछि उनी बर्खास्त भए । उनको बर्हिगमनपछि ललितपुरले लय समात्यो र प्लेअफसम्मै पुग्यो । पुनः अमेरिका उडेका उनले फेरि नेपाली फुटबलमा कमब्याक गरेका छन् । यसपल्ट राष्ट्रिय टिमकै नेतृत्व गर्ने अवसर पाएका छन् । अमेरिकी ‘ग्रिनकार्ड’ लिइसकेका उनी बुधबार काठमाडौं ओर्लिए, खेलाडीहरूसँग पहिलो बैठक बिहीबार सकाए ।नेपाली फुटबलमा आउजाउ गरिरहेका चर्चित पात्र हुन् प्रदीप हुमागाईं । ‘पहिला (थ्रीस्टारको प्रशिक्षक हुनुअघि) पढाइमा केन्द्रित थिएँ,’ ३९ वर्षीय उनले भने, ‘अमेरिका पुगेपछि कहिले पार्ट–टाइमर त कहिले फुल–टाइमर भइयो तर फुटबलमै व्यस्त रहें ।’ कतार फुटबल संघ (क्युएफए) को अनुदानमा आएका कुवेती प्रशिक्षक अब्दुल्लाह अल्मुताइरी काण्डैकाण्डमा मुछिएपछि अप्ठ्यारो परिस्थितिमा उनले नेपाली राष्ट्रिय टिम सम्हाल्ने अवसर पाएका हुन् । तीन वर्षअघि पनि अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) मा जिम्मेवारी पाउने आश्वासन पाएर स्वदेश फर्किंदा भने बिना जिम्मेवारी तीतो अनुभव बटुलेर उतै उड्नुपरेको थियो ।अमेरिकी–नेपाली प्रशिक्षक‘खुसी छु । कर्मभूमिबाट जन्मभूमि आएर राष्ट्रिय टिमको प्रशिक्षक पाउनु ठूलो सम्मान हो,’ एन्फाको प्रस्ताव पाएलगत्तै पेन्सिल्भानियास्थित किस्टोन एथलेटिकमा प्राविधिक निर्देशकको भूमिका छाडेर आएका उनले भने, ‘व्यावसायिक रूपमा जाँदा राष्ट्रिय टिम हेर्ने सपना भइहाल्छ तर वास्तविकता बोल्दा यो आश्चर्य नै हो । यहाँको परिस्थिति हेर्दा त्यति चाँडो अवसर आउला भन्ने थिएन । यो ढिला पनि भएको हो, म पहिला नै तयार थिएँ ।’ नेपाली भन्ने कि अमेरिकी ? उनले जवाफ दिए, ‘दुई वर्षअघि अमेरिकी नागरिकता लिइसकेको छु । गैरआवासीय नेपाली पनि हुँ । त्यसैले तपाईंलाई जे मन लाग्छ, त्यहीभन्दा हुन्छ, खुसी नै हुनेछु ।’ हुन त उनले गत वर्ष एनएसएलमै आफ्नो राष्ट्रियतामा ‘अमेरिका’ उल्लेख गरेका थिए ।पछिल्लोपल्ट मेजर लिग सकर (एमएलएस) क्लब फिलाडेल्फिया युनियनमा ‘युथ टिम कोच’ को रूपमा पनि काम गरेको उल्लेख गर्दै हुमागाईंले २०७९ सालमा थ्रीस्टार ‘ए’ डिभिजन लिग च्याम्पियन हुँदा लिगकै उत्कृष्ट प्रशिक्षकको अवार्ड हात पारेका थिए । साउन २६ मा सम्पन्न एन्फाको कार्यसमिति बैठकले उनलाई दशरथ रंगशालामा बंगलादेशविरुद्ध (असोज ११ गते) हुने अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेलका लागि नेपाली टिमको कार्यवाहक मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गरेको थियो । सहायक प्रशिक्षकमा युगलकिशोर राई र गोलकिपिङ प्रशिक्षकमा विनोद डंगोललाई ल्याइएको छ ।‘एन्फाले विश्वास गरेर मलाई राष्ट्रिय टिमको जिम्मेवारी दिएको छ । यो मेरोमात्रै होइन, सबैको जिम्मेवारी हो, देशको प्रतिष्ठाको कुरा हो,’ प्रशिक्षक हुमागाईंले भने, ‘यो जिम्मेवारी एक खेलका लागि मात्रै हो । अप्ठ्यारो परिस्थितिमा फुटबल रहेकाले सबै कुरा छाडेर मातृभूमि फर्किएको छु । अमेरिकामा कोचिङ गरेको लगभग १० वर्ष भए पनि मेरो प्राथमिकता मौका पाउनेबित्तिकै नेपाली टिम नै हो ।’ उनले बंगलादेशविरुद्ध हुने खेलबारे भने, ‘मैत्रीपूर्णमात्रै होइन, जितका लागि टिमको तयारी गर्नेमा केन्द्रित हुनेछु । लक्ष्य जित नै हो । अहिले बंगलादेशको टिमलाई भन्दा पनि हाम्रै टिमको तयारी र खेलाडीको व्यक्तिगत कौशल पहिचानमा प्राथमिकता दिएको छु ।’ शुक्रबारदेखि नेपाली सेनाको मैदानमा प्रशिक्षण थाल्ने पनि उनले जानकारी दिए ।अल्मुताइरी–खेलाडी विवादबारे बोल्न इन्कार गत वैशाखमा रोहित चन्दले खेलाडीलाई होटलमा राखेर बन्द प्रशिक्षण सञ्चालन गर्न माग गरेपछि उनलाई प्रशिक्षक अल्मुताइरीले तत्कालै घर पठाएका थिए । होटलमा राखेपछि ‘रोहितको बोली सबैको आवाज’ भएको बताएका ९ खेलाडीले पनि अल्मुताइरीले ‘बारम्बार घर जा’ भनेपछि क्याम्प छाडेका थिए । उनीहरूलाई समर्थन गरेका नियमित कप्तान किरण चेम्जोङसहित ती ११ खेलाडीलाई बेवास्ता गर्दै अल्मुताइरीले जुनियर खेलाडीको बाहुल्य रहेको नेपाली टिमलाई एसियन कप तेस्रो चरणको छनोटमा उतार्‍यो । निकालिएका खेलाडीहरूले एन्फा, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद, युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय धाइरहे । तर, कुनै सुनुवाइ भएन । गत असार ६ गते पंकजविक्रम नेम्वाङ अध्यक्षमा निर्वाचित भएपछि बसेको पहिलो कार्यसमिति बैठकले नै ससम्मान तिनै खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टिमको बन्द प्रशिक्षणमा बोलाउने नियर्णय गर्‍यो ।दर्शन गुरुङको गोलमा नेपालले कुवेतविरुद्ध ४० वर्षप्छि गोल फर्कायो तर अल्मुताइरीले सम्हालेको टिमले ३ खेलमा १३ गोल बेहोर्‍यो, एक गोलमात्रै गर्न सक्यो । वास्तवमा इन्डोनेसियाविरुद्ध ७–० को लज्जास्पद हारले त्यो टिमको हैसियत देखाइदिएको थियो । उक्त छनोटपछि अल्मुताइरीको विकल्प खोज्न छानबिन समितिले सिफारिस गर्‍यो । तर, अल्मुताइरीले एन्फाको नयाँ कार्यसमितिसँगै पंगा लिन थाले, आफूलाई हटाइएमा अन्तर्राष्ट्रिय अदालतलाई गुहार्ने धम्की दिए । तर, उनी बिदामा आराम गरिरहेको भन्दै एन्फाले मैत्रीपूर्ण खेलको लागि हुमागाईंलाई राष्ट्रिय टिम सम्हाल्न ल्याएको हो ।ती ११ मध्ये अस्ट्रेलिया पुगेकाबाहेक सबै खेलाडीलाई फर्काउँदै ४० जना बन्द प्रशिक्षणमा बोलाएका प्रशिक्षक हुमागाईं खेलाडी–अल्मुताइरीको विवादबाट पन्छिन चाहे, ‘यसबारे मलाई थाहा भएन । राजनीतिक कुरा हो कि गैरराजनीतिक कुरा हो । त्यो बारेमा म बोल्न चाहन्नँ । थाहै नभएको होइन । थाहा छ । समाचार पढिरहेको हुन्छु । तर, म त्यो शीर्षकमा बोल्ने ठाउँमा छैन । बोल्दिनँ । मेरो जिम्मेवारी होइन ।’ उनले अल्मुताइरी काण्डपछि अस्ट्रेलिया पुगेका दर्शन, सुमन लामा, आशिष लामा, सन्तोष तामाङ, विमल रानालगायतलाई बोलाएका छैनन् । ‘अस्ट्रेलियामा भएका खेलाडीलाई अप्रत्यक्ष सम्पर्क गरेको थिएँ, आउन सक्ने छन् भने राख्छु भनेको थिएँ तर नसक्ने भएर नराखेको हो,’ उनले भने । उपत्यकाबाहिर रहेका खेलाडीहरू आउने क्रममा रहेको पनि उनले बताए ।झट्ट हेर्दा म्यानचेस्टर सिटीका स्पेनी प्रशिक्षक पेप ग्वार्डिओलाजस्तै देखिने उनले समर्थकलाई पनि राष्ट्रिय टिमको प्रशिक्षण हेर्न आग्रह गरे, ‘फ्यानलाई प्रोत्साहन गर्छु । उनीहरूलाई भदौ १६ पछि हरेक बुधबार हाम्रो ट्रेनिङ हेर्न स्वागत गर्छौं । तोकिएको ठाउँमा आएर आफ्ना क्लबका उत्कृष्ट खेलाडीलाई समर्थन गर्न आउनुहोस् । देशका उत्कृष्ट खेलाडीलाई फेसबुकमा होइन, प्रत्यक्ष आँखाले हेर्नुहोस् । ‘फ्यान–कल्चर’ पनि सुरु होस् । सबैतिरबाट फुटबलको गति बढोस् ।’