२५ वर्षमा गुरुङभाषी फिल्म : ‘नयाँ धार समात्न सकेन’
भाषा–संस्कृति जोगाउन भन्दै एक समूहले २०५२ वैशाख २३ गते गुरुङभाषी फिल्म पातें (माइली) बनाउन सुरु गर्‍यो । यसअघि थारु, लिम्बू, मगर, तामाङभाषी फिल्म बनिसकेका थिए । सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्न ०४७ मा गठित रोधीं परिवारले गुरुङभाषी फिल्म बनाउन कस्सिएको थियो । यसको लेखन प्रीतम गुरुङ र निर्देशन युवराज मास्कीमगरले गरे ।
लमजुङ — भाषा–संस्कृति जोगाउन भन्दै एक समूहले २०५२ वैशाख २३ गते गुरुङभाषी फिल्म पातें (माइली) बनाउन सुरु गर्‍यो । यसअघि थारु, लिम्बू, मगर, तामाङभाषी फिल्म बनिसकेका थिए । सांस्कृतिक कार्यक्रम गर्न ०४७ मा गठित रोधीं परिवारले गुरुङभाषी फिल्म बनाउन कस्सिएको थियो । यसको लेखन प्रीतम गुरुङ र निर्देशन युवराज मास्कीमगरले गरे ।त्यही साल क्याप्टेन मीनबहादुर गुरुङले ‘न्हाम्स्यो न्होंरी’ (कुहिरो भित्र) र गोरे गुरुङले ‘स्वदेशको माटो, विदेशको पीडा’ बनाए । त्यसयता गुरुङभाषी फिल्म बनाउने होडबाजी नै चल्यो ।पातेंका कलाकारसमेत रहेका प्रीतमका अनुसार काठमाडौं र तनहुाको चन्दनीमा २० दिनमा सुटिङ पूरा गरिएको थियो । उनले आफ्नै निर्देशनमा २०७२ मा ‘पातें २’ पनि बनाए । गुरुङभाषी फिल्मको निर्माण मंगलबार २५औं वर्ष प्रवेश गरेको छ । तर, ४२ वटा फिल्म निर्देशन गरिसकेका प्रीतम भन्छन्, ‘मैले बनाएको फिल्म मलाई नै चित्त बुझेको छैन । जुन हुनुपर्ने हो, जस्तो बन्नुपर्ने हो, त्यो बन्न सकेन । अब हाम्रो फिल्मको धार परिवर्तन आवश्यक छ ।’ धार फेर्न नसकेकैले यसले आफ्नो पहिचान बनाउन नसकेको उनलाई लाग्छ । ‘सबैले २/३ गीत राख्नै पर्ने, हिरो हुनैपर्ने, रोनाधोना हुनैपर्ने,’ उनले भने, ‘भाषा र भेषभूषा जगेर्नामा टेवा मिल्यो । तर धार फेरिएन ।’गुरुङ फिल्म एसोसिएसन नेपाल (जिफान) का संस्थापक अध्यक्ष माओत्से गुरुङका अनुसार फिल्मले प्रविधिमा फड्को मारेको छ तर कथावाचन शैलीमा परिवर्तन गर्न सकेन । ‘हिजो जुन किसिमले कथा भनिरहेका छौं, अहिले पनि त्यही छ,’ उनले भने, ‘अब शैली परिवर्तन गर्नुपर्छ ।’ अहिले फेसबुक, ट्विटर, युट्युबजस्ता सामाजिक सञ्जाल रहे पनि प्रचारप्रसार गर्न नसकिएको उनले बताए । ‘हिजो गाउँगाउँबाट सहरमा गुरुङ फिल्म हेर्न भन्दै हुलका हुल आउँथे । अहिले झन्–झन् खस्किएको आभास भएको छ,’ उनले भने, ‘घरघरमै गएर टिकट भिडाउनुपर्ने अवस्थामा छौं ।’ तर, कलाकारिता र गीतसंगीतमा भएको विकास उनलाई सन्तोषजनक लाग्छ । ‘गुरुङ फिल्मका कलाकारले नेपाली ठूलो पर्दामा पनि स्थान पाएका छन् । गीतसंगीतमा गैरगुरुङ पनि रमाएको पाउँछौं । यो गर्व गर्न लायक विषय हो,’ उनले भने ।जिफानका पूर्वअध्यक्षसमेत रहेका कास्कीको मादी गाउँपालिका अध्यक्ष वेदबहादुर गुरुङ (श्याम) ले प्रस्तुतिमा समस्याका कारण गुरुङभाषी फिल्म अब्बल हुन नसकेको बताए । ‘फिल्म राम्रो हुन लेखन, निर्देशन र प्रस्तुतिमा भर पर्छ । समयसापेक्ष प्रस्तुति नहुँदा, अध्ययन नगरी बनाउँदा फिल्म फिल्मजस्तो नभएको अवस्था छ,’ उनले भने । विषयवस्तुको गहिराइमा पुगेर फिल्म बनाइनुपर्ने उनी बताउँछन् । ‘प्रविधिलाई पनि अध्ययन गर्नुपर्छ । तब मात्र दर्शकको मन जित्न सकिन्छ,’ उनले भने ।जिफानका अध्यक्ष भोजबहादुर गुरुङका अनुसार २५ वर्षमा १ सय ४० वटा फिल्म बने । ‘हामी पनि अध्ययन गरेर नभई अरूको नक्कल गरेरै लाग्यौं, आफ्नो भाषा र भेषभूषा जोगाउन भनेर । फिल्म प्रदर्शन गर्न घरदैलो गर्‍यौं,’ उनले भने, ‘यो शैली अहिले पनि जस्ताको तस्तै छ ।’ यो शैली भत्काउन सुरु गरिए पनि एकमत हुन नसकेको उनले बताए । ‘जसरी अहिले कोरोना (कोभिड १९) का कारण लकडाउनमा छ, हामी पनि लकडाउन जस्तोमै रुमल्लिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘गैरगुरुङ र सबै नेपालीसामु हाम्रो फिल्म लैजानुपर्छ ।’ कथाशैली परिवर्तन गर्दै ‘मास बिजनेसयुक्त’ फिल्म बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए । ‘पैसा हुनेले मात्रै हेर्ने र थोरै मूल्य तिर्न सक्ने क्षमता भएकाले हेर्न नपाउने गरी फिल्म निर्माण गरिनु हुँदैन,’ उनले भने, ‘गुरुङ फिल्मलाई अघि बढाउन अवसर र चुनौती दुवै रहेकाले छलफलमा छौं । नीति नै बनाउन आवश्यक देखिएको छ ।’तर, ५५ वर्षमा नेपाली फिल्मले बनाउन नसकेको छवि गुरुङभाषी फिल्मले बनाएको उनले दाबी गरे । ‘हामीले आफ्नोपनको फिल्म निर्माण नगरेको महसुस गरेका छौं । अब हामी नेपाली र नेपालले गर्व गर्न लायक फिल्म बनाउँछौं’ उनले भने ।वैशाख २५ गते पर्ने जिफानको वार्षिकोत्सव यसपालि स्थगित गरिएको छ । गुरुङभाषी फिल्म रजतवर्षमा पुगेको अवसरमा गण्डकी सरकारको कोरोना राहत कोषमा मंगलबार जिफानका तर्फबाट ५० हजार रुपैयाँ हस्तान्तरण गरिएको गुरुङले जानकारी दिए । यही अवसरमा ‘पातें’का निर्देशक युवराज मास्कीमगर, ‘विदेशको माटो, स्वदेशको पीडा’का निर्देशक गोरे गुरुङ र न्हाम्स्यो न्होंरीका निर्देशक स्व. मीनबहादुर गुरुङलाई सम्मान गर्ने निर्णय गरिएको उनले बताए ।