'ट्युबेल' मा मधेशको स्वाद 
हालै एक पत्रकार सम्मेलनमा निर्देशक नवीन सुब्बाले भनेका थिए, 'नेपाली फिल्म क्षेत्र असन्तुलित छ । अहिले जनजाति/आदीवासीका कथा भन्ने कोसिस भइरहेको छ । तर, मधेशको कथा आइपुगेको छैन । फिल्म क्षेत्रमा काम गर्ने मधेसका मानिस कम छन्, त्यसैले मधेशलाई फिल्ममा सही तरिकाले प्रस्तुत गर्न सकेको छैन' । नवीनले भने झैं नेपाली फिल्ममा मात्रै होइन कला र साहित्यका अन्य विधामा अझै मधेश समेटिन सकेको छैन । 
काठमाडौँ — हालै एक पत्रकार सम्मेलनमा निर्देशक नवीन सुब्बाले भनेका थिए, 'नेपाली फिल्म क्षेत्र असन्तुलित छ । अहिले जनजाति/आदीवासीका कथा भन्ने कोसिस भइरहेको छ । तर, मधेशको कथा आइपुगेको छैन । फिल्म क्षेत्रमा काम गर्ने मधेसका मानिस कम छन्, त्यसैले मधेशलाई फिल्ममा सही तरिकाले प्रस्तुत गर्न सकेको छैन' । नवीनले भने झैं नेपाली फिल्ममा मात्रै होइन कला र साहित्यका अन्य विधामा अझै मधेश समेटिन सकेको छैन । रंगमञ्चमै पनि मधेशका कथामा कमै नाटक बन्ने गर्छन् । तथापि फरक स्वाद र शैलीका हिसाबले फिल्मको दाँजोमा रंगमञ्च अगाडि नै देखिन्छ । सहरमा मञ्चित नाटकलाई नै हेरौं । कौशी थिएटरमा अहिले सुदाम सीके निर्देशित 'लाइक, लेट्स अभिनय गरौं' मञ्चनरत छ । मण्डला नाटकघरमा 'कोराघाट' र 'हिउँभन्दा चिसो' मञ्चन भइरहेको छ भने पुरानो नाटकघरमा 'ट्युबेल' । कलाकार रोशन सुवेदी निर्देशित 'ट्युबेल' मधेशको कथा, स्वाद र परिवेश बोकेको नाटक हो । भोजपुरी भाषामा तयार यस नाटकमा प्रजातन्त्रको पुनर्बहालीपछिको समयमा तराईका किसानहरूले भोगेको सिँचाइसम्बन्धी समस्यालाई प्रस्तुत गरिएको छ । सिँचाइका लागि ट्युबेल उपलब्ध गराउने कार्यलयमा काम गर्दा एक १६ वर्षे युवकले देखेको र भोगेको किसानको समस्यालाई सुवेदीले रंगमञ्चमा प्रस्तुत गरेका हुन् । डेब्यु निर्देशनमै सुवेदीले मधेशको समाज, भाषा र समस्यालाई नाटकमा उतारिदिएका छन् । नाटकमा किसानका दु:ख, गरिब जनातामाथि सत्ता र शक्तिमा भएकाहरुले गर्ने अत्याचार र मधेशलाई केन्द्रले हेर्ने नजर देखाइएको छ । हरिया (राजीव चौधरी) को कथामा नाटक बनेको छ । खेती किसानी नै हरियाको जीवन हो, बाँच्ने आधार हो । खेतीपाती छाडेर भतिज मङ्ग्ला(अरविन्द कुमार मौर्य) माछा मार्नतिर लागे । तर, हरियालाई मछुवा बन्नुछैन । खेतमा अन्नबाली उब्जाएरै छोरीको बिहे गर्ने र ऋण तिरिदिने धोको छ । दिनभर खेतमा रस्साकस्सी रातमा रक्सी । गरिबीबीच हरियाले रोजेको रमाउने बाटो यही हो । खडेरीले जमिन सुख्खा बनाउँदा दु:ख भुलाउने माध्यम पनि यही । एकदिन गाउँमा सिँचाइ विभागका कर्मचारी लालबहादुर खड्का(भुवन लुहार) ‍ट्युबेल जडानको सर्वेक्षण गर्न आइपुग्छन् । लालबहादुर आएसँगै हरिया सिँचाइ समस्या सल्टिनेमा आशावादी बन्छन् । उनको खुसी तब दोब्बर हुन्छ‚ जब कर्मचारीले ट्युबेलका लागि हरियाको खेत उपयुक्त देख्छ । तर, उक्त निर्णयप्रति गाउँका मुखिया (कुन्दन थारु) र चित्तरञ्जन (रोहित रजक) को चित्त बुझाउँदैनन् । यस्तो अवस्थामा के हरियाको खेतमा ट्युबेलको पानीले हरियाली ल्याउला ? उत्तर थाहा पाउन नाटक हेर्नैपर्ने हुन्छ । कथाको सेटिङ २०५६ तिरको हो । तर, हरियाको कथा वर्तमानका कृषकहरूले भोग्दै आएको जीवन पनि हो । त्यसैले यो नाटकले वर्तमानका किसानहरूको समस्या र पीडालाई पनि प्रस्तुत गरिदिएको छ । केही साताअघि मात्रै कालिमाटी तरकारी तथा फलफूल बजारमा असरल्ल फ्याँकिएका गोलभेँडाका तस्बिर पक्कै तपाईंको फेसबुकको भित्तोसम्म आइपुग्यो होला । लगानीअनुसारको भाउ नपाएपछि किसानले गोलभेंडा फ्याँके । विरोधस्वरुप किसानले गरेको आन्दोलन केही साताअघिको मात्र समस्या होइन । सधैँजसो बजारभाउ नपाएपछि देखिने दृश्य हो । कृषि प्रधान देशमा बजारभाउकै कारण किसानहरू आन्दोलित हुनुपरेको यो दृश्य हरियाको जीवनसँग नमिल्ला । तर, हिजो हरियाहरुले कृषिमा जस्तो समस्या भोगे, आजका किसानको समस्या उस्तै छ । सिँचाइका लागि कुलो र नहर नबनेकाले किसानहरु बोरिङमार्फत खेती गरिरहेको समस्या वर्तमान समाजसँग पनि मिल्छ । मलका लागि किसानले सहँदै आएको सास्ती । यस अर्थमा यो नाटकले वर्तमान किसानहरू समस्या बोल्छ र राज्य संयन्त्रमाथि प्रश्न उठाउँछ । ट्युबेल जडानका लागि हुने द्वन्द्वको कथा मात्रै नाटकमा समावेश छैन । तर, माटोमा सुन फलाउने किसानहरुको संघर्ष र भोगाइ समेटिएको छ । अर्को त शत्ता र शक्तिमा हुनेहरुले गरिब, निमुखा जनतामाथि गर्ने ज्यादती, दमन र शोषणलाई पनि प्रस्तुत गर्छ । स्वार्थ र लाभका लागि शत्तामा हुनेहरुले गरिबमाथि गर्ने थिचोमिचोलाई हरिया र मुखियाको जीवनबाट देखाइएको छ । नाटकमा हुँदा खाने र हुने खानेबीचको वर्गीय खाडल देखाइएको छ । हरियाको परिवार अधियाँको खेतमा निर्भर छ । मालिक दिनदयाललाई खेतमा कमाएबापतको रकम बुझाउनै पर्‍यो । खेतीबाहेक हरियाको आम्दानीको स्रोत छैन । तर, मुखिया हरियाको खेत हरियाली भएको देख्न सक्दैन । उनी आफूभन्दा कमजोर हरियालाई सुसम्पन्न देख्न सक्दैन । मुखिया हरियामाथि आफ्नो हैकम कायम राख्न चाहन्छ । शक्तिमा भएकाहरुले कमजोर वर्गलाई गर्ने शोषणको नाटकमा मज्जाले देखाइएको छ । नाटकमा पहाडियाले मधेशलाई हेर्ने नजर, भाषागत विभेदका विषयलाई पनि चुस्स छोएको छ । नाटकको सुरुआतकै दृश्यमा लालबहादुरले मङ्लासँग भेट्दा सोझै हिन्दी बोल्छन् । मङ्ला आफूले नेपाली भाषा बुझ्ने दोहोर्‍याइरहन्छिन्, 'हामी नेपाली बुझ्छु' । तर, पनि लालबहादुर नेपाली बोल्दैनन्, हिन्दीमै बोलिरहन्छन् । यो दृश्यले मधेशका मानिसले भाषाकै आभारमा सहनुपरेको विभेदलाई समेट्छ । साथै, केन्द्रले मधेशलाई हेर्ने नजरमाथि पनि व्यंग्य गरे झैं लाग्छ । यी गम्भीर मुद्दाहरुलाई नाटकमा हरिया र उनका साथिसँगको मित्रताबाट रोचक शैलीमा प्रस्तुत गरिएको छ । स्टेजमा बनेको झुपटी, आँगनमा छरिएको पराल र सानो खटियाजस्तो देखिने टेबलले पनि दर्शकलाई मधेशतिर पुर्‍याइदिन्छ । नाटकमा थोरै प्रप्स छन्, तर कथासँग सान्दर्भिक लाग्ने किसिमका छन् । संगीतको प्रयोग प्रशंसाको पाटो हो । तबला र बाँसुरीको धुनले कथा र भावनालाई बलियो ढंगबाट दर्शकबीच संगीतले नै पुर्‍याइदिएको छ । संगीतमा शशिविक्रम थापा, जानुका नेपाल, शरद राई र दिपेश राई र राजकमल फकिरको टिमले गजब्बको काम पस्केका छन् । अभिनयमा कलाकारहरुको मिहेनत देखिन्छ । नाटकमा अधिकांश कलाकार नयाँ छन् । हरियाको भूमिकामा देखिएका राजीव चौधरीको अभिनयले दर्शकलाई आकर्षित गरिरहन्छ । मुखियाको भूमिकामा कुन्दन थारु फिट देखिन्छन् । मधेशमा हुर्केका रोसनले नाटकमा मधेशको कथा मात्रै होइन व्यथा पनि पस्कन सफल भएका छन् । आगामी दिनमा मधेशका दु:खका मात्र नभई सफलता र उपलब्धिका कथा पनि उनले लेखून्, निर्देशन गरून् । रोसनले 'ट्युबेल'मार्फत नेपाली माटोको सुगन्ध पस्केका छन् । असार १५ देखि सुरु भएको यो नाटक श्रावण १५ सम्म मञ्चन हुनेछ । 