जटिल सम्बन्धको कथा - 'लक्जम्वर्ग लक्जम्वर्ग'
गुड्दै गरेको कार्गो ट्रेनबाट फुत्तफुत्त बालकहरु फाल हान्दैछन् । ब्याग हुर्‍याउँदै ट्रेनबाट हामफालिरहेका उनीहरु स्कुल बंक गरेका विद्यार्थी हुन् । दुई जुम्ल्याहा दाजुभाइ पनि साथीहरुसँगै फाल हान्ने कोसिसमा देखिन्छन्, ट्रेनको पछाडिको ह्यान्डल समाएर सही समय पर्खँदैछन् । रातो रङको जर्सी पहिरेका कोला हुन् भने नीलो रङको जर्सीमा छेउतिर उभिएका छन्, वाश्या । सन् १९९८ तिरको युक्रेनको सहर लुब्नी पुर्‍याउने यो दृश्यसँगै पृष्ठभूमिमा कोलाको स्वरमा भ्वाइसओभर सुनिन्छ, 'मान्छेहरु भन्छन्-जुन छोरा आमाजस्तै देखिन्छ उ जन्मँदै खुशी हुन्छ । जुम्ल्याहा भए पनि वाश्या आमाजस्तै देखिन्छ, म बुवाजस्तै' !
काठमाडौँ — गुड्दै गरेको कार्गो ट्रेनबाट फुत्तफुत्त बालकहरु फाल हान्दैछन् । ब्याग हुर्‍याउँदै ट्रेनबाट हामफालिरहेका उनीहरु स्कुल बंक गरेका विद्यार्थी हुन् । दुई जुम्ल्याहा दाजुभाइ पनि साथीहरुसँगै फाल हान्ने कोसिसमा देखिन्छन्, ट्रेनको पछाडिको ह्यान्डल समाएर सही समय पर्खँदैछन् । रातो रङको जर्सी पहिरेका कोला हुन् भने नीलो रङको जर्सीमा छेउतिर उभिएका छन्, वाश्या । सन् १९९८ तिरको युक्रेनको सहर लुब्नी पुर्‍याउने यो दृश्यसँगै पृष्ठभूमिमा कोलाको स्वरमा भ्वाइसओभर सुनिन्छ, 'मान्छेहरु भन्छन्-जुन छोरा आमाजस्तै देखिन्छ उ जन्मँदै खुशी हुन्छ । जुम्ल्याहा भए पनि वाश्या आमाजस्तै देखिन्छ, म बुवाजस्तै' !अन्तोनियो लुकिचद्वारा निर्देशित फिल्म 'लक्जम्वर्ग लक्जम्वर्ग'को यो सुरुको दृश्यमै कोलाले वाश्या र आफूबीचको भिन्नता छुट्याइदिन्छन् । र, बुवाप्रतिको आफ्नो लगाव, आकर्षण बोलिदिन्छन् । कोला बुवालाई हिरो मान्छन् । यही दृश्यसँगै युक्रेनको यो फिल्मले २० वर्ष पछाडिको जवान कोला र वाश्याको जीवन देखाउँछ । वाश्या बिहे गरेर एक सन्तानको बुवा बनिसके र युक्रेनको प्रहरी भइसके ! यता आमासँगै बस्दै आएका कोलाले भने ग्याङ्स्टार बुवाको पथ पच्छ्याउने छनक देखाइसके । यात्री ओसार्ने बसका चालक कोला भित्रभित्रै ड्रग्सको व्यापारमा संलग्न भइसक्छन् । २० वर्षअघि परिवार छोडेर बेपत्ता भएका बुवा लक्जम्वर्गको अस्पतालमा जीवन र मृत्युको दोसाँझमा रहेको जानकारी पाउनसाथ कोला र वाश्याको जीवनमा आरोह-अवरोह आउँछ ।१ सय ६ मिनेट लामो यो फिल्म बुवा र छोराको सम्बन्धमाथि केन्द्रित कथा होइन । हो, फिल्ममा कोलाले बुवाप्रति गरेको प्रेम देखाइएको छ । उनी तस्बिरमा बुवाको आकृति खोजी बस्छन् । बुवा लक्जम्वर्गमा रहेको थाहा पाउनसाथ पासपोर्ट बनाउन संघर्ष गर्छन् । फिल्ममा अर्का छोरा वाश्याले उनै बुवासँग गरेको घृणा र मनमा पालेको तुष पनि देखाइएको छ । फिल्मको क्लाइमेक्स दृश्यमा बुवाप्रतिको उनको भावनालाई, क्यासेटमा भेटिएको सुकेको पातमार्फत सरलरुपमा देखाइएको छ । वाश्याले त्यो पातलाई हातले निमोठेर फालिदिन्छन् । खासमा यो फिल्मले फरक स्वभावमा हुर्किएका दुई दाजुभाइको सम्बन्ध देखाउँछ । निर्देशक लुकिचले कोलाको कथाबाट फिल्मलाई अगाडि बढाएका छन् । डार्क कमेडी मिसिएको 'लक्जम्वर्ग लक्जम्वर्ग'ले दर्शक हँसाउँदै दाजुभाइको जटिल सम्बन्धलाई मनछुने कथामा पस्केका छन् । फिल्ममा कमिक दृश्य प्रशस्तै छन् । अर्कै पात्रलाई बुवा सम्झँदै आँशु चुहाइसकेपछि कोलाले भन्छ, 'मलाई थाहा थियो, केही त गलत छ भन्ने । त्यसैले म खुलेर रुन पनि सकिनँ'। फोटो खिच्दा कद नमिल्दा होस् या स्केटिङ गर्दाका दृश्य, फिल्मले अधिकांश दृश्यमा हँसाउने हरप्रयास गरेको छ । मोटो शरीरका पात्र स्वीमिङ पुलमा डुब्दा पानीको तह बढ्दै गएको दृश्य पनि हाँसो उत्पन्न गराउने किसिमकै छ । फिल्ममा यी दुई जुम्ल्याहा दाजुभाइबीचको प्रेमलाई निर्देशकले यति सुन्दर ढंगले फिल्ममा देखाएका छन् कि वियोगान्त यो कथाले मन लामो समयसम्म दुखाइरहन्छ ।फिल्मको एउटा दृश्यमा एकअर्कासँग माफी माग्ने (फर्गिभनेस सन्डे) पारिवारिक जमघटबीच कोलाले वाश्याप्रतिको स्नेह पोख्छन्, 'तिमीलाई म कति प्रेम गर्छु, कहिल्यै भनिनँ । आइ लभ यु' । वाश्याले कोलाप्रति दर्शाएको प्रेमलाई भने सशक्त ढंगमा फिल्ममा व्यक्त गरिएको छ, त्यसमा निर्देशक लुकिचको बलियो कथ्यशैली झल्किन्छ । अभिभावकले सन्तानप्रति गर्नुपर्ने जिम्मेवारीमाथि पनि फिल्मले व्यंग्य गर्छ । अर्को दृश्यमा कोलाले भन्छ, 'सन्तानप्रति अभिभावक जिम्मेवार हुनुपर्छ भन्ने गर्छन् । तर सन्तान अभिभावकप्रति जिम्मेवार हुनुपर्छ कि पर्दैन ?' फिल्मले घरको मेरुदण्ड बलियो नहुँदाको असर कोलाको जीवनमार्फत देखाउँछ । कोला आमालाई तथानाम गाली गर्न पछाडि पर्दैन, आफूभन्दा ठूलालाई आदरसमेत गर्दैनन् । कोलाको ढाँडमा समस्या छ, त्यसैले उनी निरन्तर थेरापी गइरहन्छन् । कोलाको यही समस्यामार्फत घरको मेरुदण्ड बलियो नहुँदाको असरमाथि फिल्मले व्यंग्यात्मक रुपमा प्रहार गर्छ । सिगमन्ड फ्रायडको मनोविश्लेषणवाद सिद्धान्तमार्फत फिल्मको मुख्य चरित्रलाई हेर्ने हो भने उनीहरुको मनोविज्ञान र व्यवहारको फरकपन देखिन्छ । वाश्या इमान्दार छ, उनका लागि पैसा सबैथोक होइन । वाश्या सुशील छ, परिवारप्रतिको जिम्मेवारी काँधमा बोकेको छ । उनलाई समाजको मूल्य/मान्यता थाहा छ । त्यसैले त्यहीअनुरुप निर्णय लिन्छ । ट्रेनबाट कतिबेला उफ्रने भन्ने चेतना वाश्यामा छ । साथै, ट्रेनमा अड्किएको कोलालाई जोगाउन के गर्नुपर्छ ? वाश्याले जानेको छ । त्यसैले आफू ट्रेनबाट हाम फाल्नासाथ दौडँदै बुवासँग सहयोग माग्न पुगेको सुरुआतको दृश्यले नै यो प्रस्ट हुन्छ । तर, बुवालाई हेर्दै हुर्किएको कोला वाश्याभन्दा निकै फरक स्वभावको छ । कोला झनक्क रिसाइहाल्छन्, प्रतिक्रिया दिइहाल्छन् । कोलामा पैसाको मोह छ । कोला आफ्नो आवश्यकतामा मरिमेट्छ, आमाको कुरा नसुनी पासपोर्ट बनाउन लागिपर्छ । आफूले चलाउँदै आएको बसले वृद्धा महिला लड्दा उल्टै उनीमाथि नै खनिन्छन् । रातो र नीलो पहिरणले पनि दुई दाजुभाइबीचको यो मनोविज्ञान प्रकट गरिदिएको छ । फिल्मको सुरुदेखि अन्तिमसम्म रातो र नीलो रङलाई कलात्मक ढंगले प्रयोग गरिएको छ । अक्सर, कोला रातो रंगको ज्याकेटमा देखिन्छन् । रातो रङले बुवाप्रतिको उनले गर्ने प्रेम भावनामात्रै होइन उभित्रको आवश्यकता, आक्रोश र क्रूरता देखाउँछ । वाश्याले लगाउने नीलो रङले भने उनको बौद्धिकता, स्थिरता, शान्त स्वभाव देखाउँछ । ससुराले सम्पत्तिमाथि प्रश्न गर्दा वाश्या भन्छ, 'आखिरमा पैसा नै सबैथोक पनि त होइन' । उनीभित्रको बौद्धिकता यो दृश्यले बोलिदिन्छ । वाश्या ठूल्ठूला लाग्ने समस्यालाई पनि शान्त भएर सामना गर्छन् । युरोपेली समाज नेपाली दृष्टिकोणबाट हेर्दा व्यक्तिवादी लाग्ला । तर, त्यही समाजभित्रको एउटा परिवारमार्फत सम्बन्धहरुको जटिल भावना यो फिल्मले पस्कन्छ । आखिर छोराले बुवाप्रति गर्ने माया, आमाले सन्तानका लागि लिने निर्णय अनि दुई दाजुभाइबीचको प्रेम भावना त सबै समाजमा एउटै हुन्छ । साथै, एउटै परिवारमा जन्मिएका तर फरक स्वभावमा हुर्किएका पात्रहरुबीचको विविधता र त्यसभित्रको सौन्दर्य देखाउँदै यो फिल्मले प्रश्न गर्छ, 'हामी कसलाई हिरो मानेर पच्छ्याइरहेका छौं ?' कोलाले बुवालाई हिरो मानेर पच्छ्याउँदा कस्तो नतिजामा पुग्छ ? फिल्मले गजब्बसँग देखाउँछ ।युद्धमा होमिरहेका युक्रेनका बुवाहरु अनि उनीहरुका परिवार यो फिल्ममा भेटिन सक्छन् । तर, मूलत: यो फिल्मले परिवारको महत्त्व, अभिभावकले सन्तानप्रति गर्नुपर्ने जिम्मेवारीलाई नै मुख्य विषय बनाएको छ । यो फिल्म नेपाली समाजसँग पनि मिल्दो देखिन्छ । कमाउनका लागि विदेशिएका पुरुष र उनीहरुको उपस्थितिमा हुर्कँदै गरेको पुस्ताको मनोविज्ञान फिल्ममा देखिन्छ । साथै, सन्तान हुर्काउनेजस्तो महत्त्वपूर्ण भूमिकामा खटिएका आमाहरुको जिम्मेवारी, प्रेम र लगनशिलता बोल्छ । सन् २०२३ मा युक्रेनमा प्रदर्शन भइ हालै ‘नेपाल युरोपियन युनियन फिल्म फेस्टिभल’मा देखाइएको यो फिल्मको सबैभन्दा सशक्त पाटो संगीत हो । कथा वाचनमा पार्श्व संगीतले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । फिल्मको सुरुआतको दृश्य नै हेरौं । जब कोला ट्रेनमै अड्किन्छन् तब, वाश्याले बुवालाई कोलाबारे बताइदिन्छन् । त्यसपछि ग्याङ्स्टार बुवा कोलालाई जोगाउन गाडीहरुको लस्करसहित ट्रेन पछ्यान थाल्छ । त्यसपछि गायक बोनी एमको गीत पृष्ठभूमिमा गुञ्जन्छ,'ड्याडी, ड्याडी कूल' !फिल्मको अर्को सशक्त पाटो कलाकारको अभिनय हो । अमिल नसिरोभले कोलाको आक्रोश, पात्रभित्रको दुविधा र आवश्यकतालाई अभिनयमार्फत पस्किदिएका छन् । उक्त चरित्रभित्रको जोखिम स्वभावलाई पनि अमिलले विश्वसनीय रुपमा पस्केका छन् । त्यस्तै, रमिल नसिरोभले वाश्याभित्रको शान्त स्वभाव, उक्त पात्रको स्थिरता र बौद्धिकतालाई पर्दामा जीवन्त बाँचिदिएका छन् । 