आस युवाबाटै
युवा फुटबलको अवस्था र प्रदर्शनले कुनै पनि देशको फुटबल कस्तो छ भन्ने झल्को दिन्छ । नेपालको वर्तमान स्थिति हेर्ने हो भने राष्ट्रिय टोलीमा अधिकांश खेलाडी उमेर समूहकै प्रदर्शनका कारण अटाएका छन् ।
काठमाडौं — युवा फुटबलको अवस्था र प्रदर्शनले कुनै पनि देशको फुटबल कस्तो छ भन्ने झल्को दिन्छ । नेपालको वर्तमान स्थिति हेर्ने हो भने राष्ट्रिय टोलीमा अधिकांश खेलाडी उमेर समूहकै प्रदर्शनका कारण अटाएका छन् । एन्फा एकेडेमी स्थापना भएयता राष्ट्रिय टोलीमा पनि एकेडेमीबाट खेल्ने खेलाडीको वर्चस्व रहँदै आएको छ । यसले युवा फुटबल नै नेपाली फुटबलको मेरुदण्डका रूपमा स्थापित भइरहेको देखाउँछ । साफ यू–१५ च्याम्पियनसिप शुक्रबार सुरु भएको छ । विगतमा यू–१६ उमेर समूहमा हुँदै आएको यस प्रतियोगिताको पहिलो र दोस्रो संस्करण नेपालमै भएको थियो । तिनै दुई संस्करण खेलेका मुख्य खेलाडीहरू अहिले राष्ट्रिय टोलीमा रहेका छन् । सन् २०११ को पहिलो संस्करणमा हेमन गुरुङको कप्तानीमा उत्रेको नेपाली टिम सेमिफाइनलमा भारतसँग पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित भएको थियो । हेमनसहित टोलीका सदस्य आदित्य चौधरी, सुमन लामा र एलन न्यौपाने यतिखेर राष्ट्रिय टोलीमा छन् । दोस्रो संस्करण नेपालले विमल घर्तीमगरको कप्तानीमा खेलेको थियो । फाइनल पुगे पनि नेपालसामु भारत नै तगारो बन्न पुग्यो । विमलसँगै अनन्त तामाङ, अन्जन विष्ट, दिनेश राजवंशी र हेमन्त थापामगरले अहिले सिनियर टोलीबाट खेलिरहेका छन् ।वर्तमान यू–१५ टोलीमा पनि आसलाग्दो प्रतिभा रहेको प्रशिक्षक सुनीलकुमार श्रेष्ठ बताउँछन् । ‘अहिलेको नेपाली टोलीमा ५–६ खेलाडी निकै प्रतिभावान छन् । तर प्रतिभालाई परिस्कृत गर्न सकिएन भने त्यसको महत्त्व हुँदैन,’ उनले भने, ‘जबसम्म घरेलु लिगको अवस्था सुदृढ हुँदैन, उमेर समूहको टोलीबाट सिनियर टोलीको आशा राख्नु बेकार हुन्छ ।’ प्रशिक्षक श्रेष्ठले ६ महिनादेखि प्रशिक्षण जिम्मेवारी लिएका हुन् । उनी दुईवर्ष अघि साफ यू–१९ उपाधि जित्ने टोलीमा सहायक प्रशिक्षक थिए । हाल उनले जापानिज टेक्निकल डाइरेक्टर (टीडी) चियाकी ताकेदाको निर्देशनमा यू–१५ टोलीलाई प्रशिक्षित गराइरहेका छन् । उनका अनुसार जापानिज मोडल अपनाउने प्रयासमा रहेको यो टोली लामो अवधिको योजना लिएर अगाडि बढेको छ । ‘जापानिज टीडीको आगमनसँगै हामीले उनको निर्देशनअनुसार प्रशिक्षण दिइरहेका छौं । उनको योजना निकै राम्रो छ तर हामीले अवलम्बन गर्दा केवल ७०–८० प्रतिशतमात्र सफल भइरहेका छौं । समयसँगै त्यसमा सुधार आउनेमा विश्वस्त छु,’ प्रशिक्षक श्रेष्ठले भने, ‘हामीले यू–१५ मात्र नभएर यू–१२ देखि नै एउटै पद्धति अपनाउन खोजेका छौं । यसो गर्दा उमेर समूहदेखि सिनियर टोलीसम्म एकै शैलीमा खेल्न सकिन्छ । उमेर बढ्दै जाँदा खेलाडीले आफूलाई निरन्तर सुधार गर्छन् र टोलीको प्रदर्शनमा पनि सुधार आउँछ ।’अहिलको टोलीमा सुधार आएको श्रेष्ठले बताए । ‘चार महिनाअघि श्रीलंका गएको टोलीमा खुला छनोटबाट ७ खेलाडी थपेर प्रशिक्षण गराइरहेका छौं । टोलीको रणनीतिमा विशेष ध्यान दिएका छौं । अहिलेसम्मको प्रशिक्षण हेर्दा विगतका टोलीभन्दा वर्तमान टोली रणनीतिक हिसाबमा निकै माथि रहेको पाएको छु,’ उनले भने, ‘व्यक्तिगत प्रदर्शनभन्दा हामीले टिमवर्कमा विश्वास राखेका छौं । प्रशिक्षणमा पनि सबैले उत्तिकै मिहिनेत गरिरहेका छन् । मैत्रीपूर्ण खेलमा देखाएको प्रदर्शनमा म सन्तुष्ट छु ।’एएफसी यू–१६ च्याम्पियनसिप छनोटलाई मुख्य लक्ष्य बनाएको टोलीले यो प्रतियोगिता तयारीस्वरुप पाउँदा फाइदा पुग्ने प्रशिक्षक श्रेष्ठको बुझाइ छ । ‘हामीले एएफसीका लागि लामो समयदेखि प्रशिक्षण गर्दै आएका थियौं । त्यसका लागि हामीले ‘ए’ डिभिजनका टोली उपलब्ध नभएकाले विभागीय टोलीसँग मैत्रीपूर्ण खेल पनि खेल्यौं । खेलेका ८ खेलमा सन्तोषजनक प्रदर्शन रह्यो । यसले टोलीको मनोबल बढेको छ,’ उनले भने, ‘नेपाल र भारत यस प्रतियोगिताको एकै समूहमा छन् । एएफसीमा पनि हामी भारतसँगै रहेकाले पछि ठूलो मदत पुग्नेछ । अहिलेको प्रदर्शन हेरेर बलियो र कमजोर पक्ष छुट्याउन प्रशस्त समय पाएका छौं ।’साफ यू–१५ मा टोलीको प्रदर्शन राम्रो हुनेमा प्रशिक्षक श्रेष्ठ विश्वस्त छन् । ‘हामी लामो तयारीपछि घरेलु मैदानमा खेल्दैछौं । विगतको तुलनामा टोलीको आक्रमणमा सुधार देखिएको छ । आक्रामक रणनीतिमा विशेष ध्यान दिएर प्रशिक्षणमा पनि फिनिसिङ ड्रिललाई प्राथमिकतामा राखेका छौं । बलमा पकड नहुँदा विपक्षीलाई खुलेर खेल्न नदिने र छरितो आक्रमण बुन्ने रणनीतिमा छौं ।’साफ र एएफसीमा एकै समूहमा रहेको भारतको फुटबल विकासलाई उनले ग्रासरुटमा गरेको मिहिनेतको फल रहेको अभिव्यक्ति दिए । ‘छिमेकी भारतले ग्रासरुटदेखि नै राम्रो योजना ल्याएको छ । अहिले सिनियर टोलीले पनि राम्रो प्रदर्शन गरिरहँदा आउने टोलीको मनोबल थप बढेको हो । भारतले विद्यालयस्तरदेखि फुटबल विकासलाई विशेष प्राथमिकतामा राख्दा त्यसको नतिजा पाइरहेको छ । आउने दिनमा अझै सुधार आउने मैले देखेको छु ।’ नेपाली फुटबल केही समयअघि भारतीय फुटबलकै स्तरमा थियो । तर भारतीय फुटबल उकालो लाग्दा नेपाली फुटबल भने स्थिर रह्यो । एकसमय युवा फुटबललाई जीवित बनाइराखेको एन्फा एकेडेमी नै शंकाको घेरामा रहँदा भारतमा शीर्ष क्लबहरूले आफ्नै एकेडेमी खोल्न थालिसकेका थिए । नेपालमा पनि राजधानीको सातदोबाटो र च्यासलसहित धरान र बुटवलमा सञ्चालन भइरहेको एकडेमीको दायरा अहिले साँघुरिदै एन्फा मुख्यालय सातदोबाटोमै सीमित छ । एकेडेमीबीच प्रतिस्पर्धा हुँदा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने खेलाडी राष्ट्रिय टोलीमा समावेश गरिन्थ्यो । तर हाल वर्षको एकपटक हुने खुला छनोटले युवा फुटबल टिकेको छ । विगतमा एकेडेमीमा विभिन्न उमेर समूहको टोली रहँदै आएकामा गत वर्ष यू–१४ टोलीमात्र थियो । आसन्न प्रतियोगितालाई मध्यनजर गर्दै यसपालि यू–१६ टोली पनि एकेडेमीमै राखिएको छ । जसोतसो अहिले एन्फा एकेडेमी चलयमान छ ।तर घरेलु फुटबल शून्यको अवस्थामा रहँदा एकेडेमीबाट निस्केका खेलाडीको भविष्य भने अन्धकारमै छ । समूह ‘बी’ को नेपालले सोमबार माल्दिभ्सको सामना गर्दै प्रतियोगिता सुरु गर्नेछ । त्यसअघि शनिबार भारत र माल्दिभ्स भिड्दै छन् । प्रशिक्षक श्रेष्ठले यो खेल अगाडि हुँदा नेपाललाई फाइदा पुग्ने बताए । ‘हामीले भारत र माल्दिभ्सको खेल हेरेर कस्तो रणनीति बुन्ने निर्णय लिन सक्छौं । माल्दिभ्सविरुद्धको पहिलो खेल निकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ । त्यसको नतिजाले नै प्रतियोगितामा हाम्रो भाग्य निर्धारण गर्नेछ ।’ सेमिफाइनल पुग्ने पहिलो लक्ष्य लिएका प्रशिक्षक श्रेष्ठले भने, ‘माल्दिभ्सलाई हराएर उच्च मनोबलसाथ प्रतियोगितामा अगाडि बढ्ने लक्ष्य लिएका छौं ।’