स्याउ टोक्दै स्वर्ण
जसका कारण निर्धारित समयमा खेल भएन उनैले नवौं राष्ट्रिय खेलकुदअन्तर्गत कर्णाली प्रदेशका लागि सोमबार स्वर्ण पदक हात पारे । उनको सहभागितालाई लिएर खेल हुनुअघि नै तीन विभागीय टिम (एपीएफ, आर्मी र पुलिस) र गण्डकी प्रदेशले संयुक्त उजुरी दर्ता गराएका थिए । त्यही कारण पोखरा रंगशालामा निर्धारित समयभन्दा ढिलो उक्त विधाको खेल सुरु गरियो । अन्ततः ३ हजार मिटर स्टिपल चेज दौडमा कर्णालीका लागि उनले पहिलो स्वर्ण दिलाए ।
पोखरा — जसका कारण निर्धारित समयमा खेल भएन उनैले नवौं राष्ट्रिय खेलकुदअन्तर्गत कर्णाली प्रदेशका लागि सोमबार स्वर्ण पदक हात पारे । उनको सहभागितालाई लिएर खेल हुनुअघि नै तीन विभागीय टिम (एपीएफ, आर्मी र पुलिस) र गण्डकी प्रदेशले संयुक्त उजुरी दर्ता गराएका थिए । त्यही कारण पोखरा रंगशालामा निर्धारित समयभन्दा ढिलो उक्त विधाको खेल सुरु गरियो । अन्ततः ३ हजार मिटर स्टिपल चेज दौडमा कर्णालीका लागि उनले पहिलो स्वर्ण दिलाए ।उनी हुन्, जुम्लाको पहिचान बनेका पूर्वधावक हरिबहादुर रोकायको छत्रछायामा हुर्किएका दुर्गाबहादुर बुढा । उनले ८ मिनेट ५५ दशमलब १९ सेकेन्डबाट स्वर्ण जित्दा राष्ट्रिय कीर्तिमान पनि बनेको छ । उनले राजेन्द्र भण्डारीको नाममा रहेको ८ मिनेट ५७ दशमलब ३० सेकेन्डको कीर्तिमान तोडेका हुन् । राजेन्द्रले सन् २००४ को इस्लामाबाद सागमा उक्त कीर्तिमान राखेका थिए । दुर्गालाई टक्कर दिएका एपीएफका धावक अजित यादवले भने ९ मिनेट २१ दशमलब १० सेकेन्डसहित रजत र आर्मीका सुवास कार्कीले ९ मिनेट २२ दशमलब १५ सेकेन्डसहित कांस्य पदक जितेका छन् । १२ जना प्रतिस्पर्धी धावकमा १० जनाले मात्र दुरी पार गरे । ‘सिधै स्वर्ण हुन्छ भन्ने लाग्याथ्यो । पोखराको यो ट्र्याक नेपालको नम्बर वान ट्रयाक हो, राम्रो टाइमिङ आउँछ भन्ने थाहा थियो,’ जितपछि दुर्गाले खुसी साटे, ‘एकदुई दिनअघि नै आएर मैले वार्मअप, वर्कआउट गर्दा सजिलै स्वर्ण जितिन्छ भन्ने थियो ।’ निर्धारित दुरी पूरा गरेपछि उनले ‘जुम्लाको स्याउ’को बिम्बात्मक प्रचारका रूपमा स्याउ टोकेका थिए ।राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा सहभागिता जनाउने तर अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्न देशलाई उपलब्ध नहुने भन्दै उनको सहभागिता खारेज गर्नुपर्ने मागसहित चार टिमले उजुरी दर्ता गराएका थिए । भारतीय सेनाका जागिरे दुर्गाले त्यहींबाट भारतीय टिममा रहेर राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय एथलेटिक्स प्रतियोगिता खेलेका छन् । उजुरी दर्ता गर्ने टिमले उजुरीपत्रमा लेखेका छन्, ‘सीमित साधन स्रोतबाट तयारी गरेर राष्ट्रिय प्रतियोगितामा आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्ने खेलाडीलाई हतोत्साहित पार्ने भएकाले उनको सहभागिता खारेज हुनुपर्छ ।’ उजुरीपछि राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता निर्देशिका २०७९ को परिच्छेद ४ को नियम १३ को (क) र (ख) मा व्यवस्था भएअनुसार निर्णय गरिएको नवौं राष्ट्रिय खेलकुद प्राविधिक उपसमितिले जनाएको छ । उपसमिति संयोजक हिमालराज दाहालद्वारा एथलेटिक्स खेल सञ्चालन उपसमितिलाई पठाएको पत्रमा भनिएको छ, ‘निजको नाम कर्णाली प्रदेशबाट खेलाडी दर्ता फाराममा इन्ट्री भइआएको र निर्देशिकामा नेपालमा बस्ने खेलाडीले विदेशी टिमबाट सहभागिता जनाए पनि नेपालको राष्ट्रिय खेलकुदमा सहभागिता गराउने वा नगराउने सम्बन्धमा कहींकतैं उल्लेख नभएको र एथलेटिक्स उपसमितिबाट राय प्रतिक्रिया पेस भई आएकाले निजको सहभागितालाई वञ्चित गर्न नमिल्ने देखिएकाले खेल्न अनुमति दिइएको छ ।’ म्याराथन र १० हजार मिटर पनि दौड्ने हिसाबले आएका उनको त्यो लक्ष्य भने पूरा नहुने भएको छ । लगातार तीन दिन १० हजार मिटर दौड, म्याराथन र स्टिपल चेजको इभेन्ट परेकाले भाग लिन समस्या भएको उनले सुनाए । १० हजार सकिसकेको छ भने म्याराथन आज हुँदै छ । जुम्लाको हाइअल्टिच्युडमा हुर्किएर प्रशिक्षण पाएका उनीसँग दौडन प्रचुर क्षमता छ । तर नेपाली एथलेटिक्स वृत्तमा उनीमाथि ‘स्वार्थी’को आरोप मेटिइसकेको छैन । राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्ने, पदक जित्ने तर देशका लागि खेल्नुपर्दा उपलब्ध नहुने भएकाले उनी ‘स्वार्थी खेलाडी’ भएको एथलेटिक्सका पदाधिकारीहरू सुनाउँछन् । दुर्गा भने यो भनाइलाई अस्वीकार गर्छन् । ‘म त रोजीरोटीका लागि भारतमा गएको हुॅ, म नेपालकै खेलाडी हुँ, देशकै लागि खेल्छु नि,’ उनले भने, ‘२–२ वर्ष क्लोज क्याम्पमा बोलाउँदा म कसरी आउन सक्छु । कि त मेरो सम्पूर्ण व्यवस्था हुनुपर्‍यो । मैले पेट पनि त पाल्नुपर्‍यो ।’ आफू नेपाली नागरिक भएकाले राष्ट्रिय खेलकुद खेल्न पाउनुपर्ने उनको जिकिर थियो । ‘म नेपालको नागरिक हुँ, मेरो नेपालकै नागरिकता छ,’ उनी भन्छन्, ‘भारतमा जागिर खान्छु र त्यहाँबाट पनि खेलेको छु । उताबाट एनओसी (नो अब्जेक्सन लेटर) ल्याएँ भनें देशका लागि अब पनि खेल्छु ।’ दुर्गाले आठौं राष्ट्रिय खेलकुदमा पनि कर्णालीबाट खेल्दै १ स्वर्ण र दुई रजत जितेका थिए । त्यसपछि उनलाई १३ औं सागका लागि राष्ट्रिय टिमको क्लोज क्याम्पमा बोलाइएको थियो, तर उनी आएनन् । अल्ट्रा ट्रेनिङका लागि विदेश भने गएका थिए । इतिहासतिर फर्कंदा पाँचौं राष्ट्रियमा तेस्रो भएर सन् २०१० मा ढाका सागको छनोटमा छानिने अवसर थियो । तर अन्तिममा छनोट खेल्नै नपाएपछि उनको मन कुँडिएको थियो । भन्छन्, ‘मलाई त्यो इख थियो । भारत गएँ, ट्रेनिङ गरें, राम्रो भयो । रोजीरोटीका लागि जागिर पनि खाएँ ।’