गाँस खोसिएको सुकुम्वासी बस्ती
बुटवल उपमहानगर–११ स्थित तिनाउ किनारमा बस्दै आएकी तारा परियार आइतबार बिहान खोले पकाउँदै थिइन्। सत्यवती टोलमा एककोठे घर छ।
बुटवल — बुटवल उपमहानगर–११ स्थित तिनाउ किनारमा बस्दै आएकी तारा परियार आइतबार बिहान खोले पकाउँदै थिइन्। सत्यवती टोलमा एककोठे घर छ।‘एक पाउजति चामल थियो। थोरै दाल थियो। छुट्टाछुट्टै पकाउँदा ७ जनाको परिवारलाई भाग लगाउन नपुग्ने,’ ताराले दुखेसो पोखिन्, ‘त्यसैले एक डेक्ची पानी राखेर खोले बनाएँ।’खोले तयार नहुँदै छोराछोरी भोक लाग्यो भन्दै झुम्मिन थाले। पार्वती एउटै भाँडोमा निकालेर छोराछोरीलाई खुवाउन थालिन्। भोकाएका छोराछोरीले सबै सके। ‘अहिलेको छाक त टर्‍यो,’ ताराले भनिन्, ‘छोराछोरी भोक लाग्यो मात्र भन्छन्। अन्नको दाना छैन। कहाँबाट ल्याएर खुवाउने।’५ सन्तानकी आमा ताराको पेटमा ९ महिनाको गर्भ छ। पोषण अभावमा उनको अनुहार निलो, कालो भएको छ। त्यसमाथि दम रोगी हुन्। अहिले निमोनिया पनि देखिएको छ। एक छोरी शारिरीक तथा मानसिक अपांगता भएकी छन्। तिनलाई खुवाउन, सुताउन मात्र होइन दिसापिसाबमा पनि सघाउनुपर्छ।मुलुकमा लकडाउन हुनुअघि उनी लुगा सिलाउँथिन्। श्रीमान् रविले निर्माण मजदुरीको काम गर्थे। कोरोना भाइरसको संक्रमणबाट जोगाउन लकडाउन गरिएपछि उनीहरुको रोजीरोटी खोसियो। एककोठे घरबाहेक सम्पत्ति र आम्दानी छैन।दृष्टिविहीन धातानन्द परियार छिमेकमा अन्न माग्दै। तस्बिरः कान्तिपुर ।बुटवल उपमहानगरपालिकाले २ साताअघि १० किलो चामल, २ किलो दाल, एक लिटर तेल र एक पोका नुन दिएको थियो। त्यो ५ दिनमै सकियो। ‘खानेकुरा केही नभएपछि उहाँ पटकपटक ठेकेदारकहाँ जानुभयो। पछि काम गरेर कटाउने गरी केही पैसा माग्नुभयो,’ उनले भनिन्, ‘तर काम छँदासम्म लगाउनेले अहिले पत्याएनन्।’ गएर घरभित्र अन्नको दाना छैन। कहाँबाट कसरी ल्याएर खुवाउने हो थाहा छैन।’सत्यवती टोलमै सममाया र राजु परियारको घर छ। चार वटा खाँबामा त्रिपाल टाँगेर घर बनाइएको छ। उनीहरुका ७ छोराछोरी छन्। दम्पतीले निर्माण मजदुरी गरेर खर्च जुटाउँथे। लकडाउनले कामविहीन भए। अहिले छोराछोरीलाई के खुवाउने भन्ने पिरलो थपिएको छ। ‘आज काम गरे आजै भोलि काम गरे भोलिको छाक जुटाउने हामी यति लामो बन्दले मर्नु न बाँच्नु भयो,’ सममायाले दुखेसो पोखिन्, ‘न काम पाइन्छ। न खानेकुरा।’दुई साताअघि बुटवल उपमहानगरले राहत बाँडेको थियो। त्यसले एक साता गुजारे। लाफा समूहले दिएको राहतले ५ दिन धान्यो। केही खानेकुरा वरपर हुनेखाने छिमेकमा मागे। काम गर्ने ठेकदारबाट २ हजार सापटी लिए। अहिले सबै सकियो। ‘गरिबको कोही नहुँदो रैछ,’ सममायाले दुखेसो पोखिन्, ‘अब माग्ने र पाउने ठाउँ छैन। रोगभन्दा भोकले मरिने हो कि भन्ने चिन्ता छ।’ मुलुकका विभिन्न ठाउँबाट मजदुरी गर्न यहाँ मानिस आउँछन्। तिनाउ किनारमा १० हजार हाराहारी दैनिक मजदुरी गरेर छाक जुटाउने परिवार छन्। एक महिना लामो लकडाउनले उनीहरुको गाँस खोसिएको छ। विपन्नलाई अहिले कोरोना संक्रमण र रोगबाट होइन भोकबाटै मरिने हो कि भन्ने चिन्ता छ। यही चिन्ताले पिरोलिएको छ, दृष्टिविहीन धातानन्द परियारको परिवार।ललिता क्षेत्री घरबाहिर टोलाउँदै । ४० वर्षे धातानन्द कहिले अगरबत्ती त कहिले मैनबत्ती बेच्थे। सामान नबिक्दा माग्न हिँड्थे। यसबाट ५ जनाको परिवार चलाउँथे। सुकुम्वासी बस्तीमा लिएको मासिक १२ सय घरभाडा तिर्थे।अहिले सामान बेच्न जान पाइन्न। माग्न हिँड्न पनि दिँदैनन्। खाने खर्चै नभएपछि धातानन्दको परिवारदाई हुनेखाने टोलवासीले उठाएर दिए। कसैले मुष्ठीदान गरे। बुटवल उपमहानगरले १० किलो चामल लगायतका सामाग्री दियो। तर भरेको मानु र दिएको खर्चले कति दिन चल्छ र! दिएको खाद्यान्न सकियो। ‘एक सातादेखि एक छाक खाएका छौं। आजसम्मलाई गुजारा चलायौं,’ धातानन्दले आँसु खसाले, ‘भोलिदेखि के खाएर बाच्ने थाहा छैन।’जहाँ गरिबी त्यहाँ रोग। ठ्याक्कै त्यस्तै भएको छ ललिताको घरमा। ५५ वर्षे ललिता दम र बाथकी रोगी हुन्। काम गरेर खुवाउने छोरीको मानसिक अवस्था बिग्रिएको छ। ललिता होटलमा मजदुरी गरेर खाने खर्च जुटाउँथिन्। काम रोकिएको एक महिना भएको छ। घरमा खानेकुरा छैन। उपमहानगरले दिएको राहत उहिल्यै सकियो। वरपर सरसापटी माग्ने ठाउँ पनि मेटियो। आइतबार बिहान करिब १० बजे उनी घरबाहिर टोलाउँदै थिइन्। ‘दुई मुठी चामललाई गिलो बनाएर पेट भरेको धेरै दिन भयो। आज त त्यही पनि छैन,’ ललिताले गुनासो गरिन्, ‘न जाने ठाउँ छ, न खानेकुरा। भोको पेट केले भर्ने भनेर टोलाएकी छु।’लकडाउनका कारण दैनिक ज्याला मजदुरी गरेर खाने परिवारको बिजोग भएको छ। विपन्नको समस्या हटाउन भन्दै बुटवल उपमहानगरले २ साताअघि राहत वितरण गरेको थियो। ६ हजार ८ सय घरपरिवारले उक्त राहत पाए। तर, सबै विपन्न त्यसमा परेनन्। परेकालाई पनि एक साताभन्दा बढी राहतले धानेन। बुटवल उपमहानगर प्रमुख शिवराज सुवेदीले विपन्न र मजदुर वर्ग धेरै भए पनि कसैलाई भोकले मर्ने अवस्था हुन नदिने बताए। ‘राहत सकियो। समस्या भयो भन्ने गुनासा आएका छन्,’ उनले भने, ‘अब छिट्टै दोस्रो चरणको राहत वितरण थाल्नेछौं।’