‘स्वास्थ्य पहुँचमा दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्ने सही दिशा छैन’
नेपालमा स्वास्थ्यमा विश्वव्यापी पहुँचसँग सम्बन्धित दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न सही दिशा नरहेको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
काठमाडौं, मङ्सिर २६ गते । नेपालमा स्वास्थ्यमा विश्वव्यापी पहुँचसँग सम्बन्धित दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न सही दिशा नरहेको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।स्वास्थ्य सेवा विभागले ‘स्वास्थ्यमा विश्वव्यापी पहुँच दिवस’को अवसरमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा विभागको उपचारात्मक सेवा महाशाखाका निर्देशक डा.अनुप बाँस्तोलाले सो कुराको जानकारी दिनुभएको हो ।डा. बाँस्तोकाका अनुसार नेपालमा स्वास्थ्य सर्वव्यापी पहुँचका लागि देशभरिकै प्रत्येक वडामा आधारभूत स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना तथा सञ्चालन भएका छन् ।यसैगरी, प्रत्येक स्थानीय तहमा ५, १० र १५ शय्याको आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निर्माणाधीन छन् ।जसअन्तर्गत, स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम, गर्भवती, प्रसव तथा सुत्केरीको आकस्मिक प्रेषणका लागि एअर लिफ्टीङ कार्यक्रम, स्वास्थ्य संस्थाका भवनहरू अपाङ्ग मैत्री, किशोरी मैत्री तथा प्रचलन स्वास्थ्य मैत्री निर्माणाधीन छन् ।त्यस्तै, प्रत्येक प्रदेशमा  विशेषज्ञ अस्पताल तथा मेडिकल कलेज स्थापना नीति, खोप क्लिनिक, गाउँ घर क्लिनिक तथा महिला स्वास्थ्य स्वयं सेविका परिचालन गर्दै आएको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।“यसका बाबजुद नेपालमा अझै पनि स्वास्थ्यमा सर्वव्यापी पहुँचसँग सम्बन्धित दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न सही दिशा छैन । दिगो विकास लक्ष्य परिसूचक ३.८.१ नेपालका लागि सर्वव्यापी स्वास्थ्य सेवाको पहुँच सुचाङ्क सन् २०१० मा कुल एक सय अङ्कमा ५२ रहेकोमा सन् २०१९ मा बढेर  ५९ मा पुगेको छ ।,’’ उहाँले भन्नुभयो, ‘‘यसको स्थानमा दक्षिणपूर्वी एसिया क्षेत्रमा रहेको अङ्क मात्र हासिल गर्ने पक्षेपण गरिएको छ ।”विभिन्न सामाजिक आर्थिक र भौगोलिक समूहहरूको हकमा स्वास्थ्य सेवासम्मको पहुँचमा उच्च असमानता रहेको उहाँको भनाइ छ ।  दिगो विकासको लक्ष्य सूचक ३.८.२ स्वास्थ्यमा चालू खर्चको हिस्सा व्यक्तिको खल्तीबाट हुने उहाँले बताउनुहुन्छ । त्यस्तै, स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयका सचिव देवकुमारी गुरागाईँले स्वास्थ्य क्षेत्रमा रहेको असमानतालाई हटाई सबै नागरिकमा स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउनका लागि मार्गचित्र तयार गरिएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले स्वास्थ्य सेवा नपुगेका ठाउँका सर्वसाधारणलाई सेवाको पहुँच पुर्‍याउन सरकार लागि परेको उल्लेख समेत गर्नुभयो ।  यसैगरी, स्वास्थ्य सेवा विभागका महानिर्देशक डा.दीपेन्द्र रमण सिंहले सर्वसाधारणलाई गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन सरकारले पहल गर्दै आएको बताउनुभयो ।उहाँले बहुपक्षीय सहकार्यमार्फत आधारभूत स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्ने, स्वास्थ्य सेवा प्रदायकको कार्यसम्पादन प्रभावकारी बनाउने, स्वास्थ्य संस्थाको समयानुकूल क्षमता अभिवृद्धि गर्ने, विशेषज्ञ एवम् विशिष्टीकृत सेवा विकास तथा विस्तार गर्ने, नागरिकको आवश्यकता र क्षमतालाई आधार मानी स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम परिमार्जन गर्ने बताउनुभयो ।स्वास्थ्य बीमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक डा. दामोदर बसौलाले सबैलाई स्वास्थ्य सेवाको पहुँच पुर्‍याउनका लागि स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरिने बताउनुभयो ।