धौवादीको फलाम आयात प्रतिस्थापन गर्ने लक्ष्य
मुलुकमा छरिएर रहेका फलाम खानी उत्खनन गरी मुलुकभित्र फलामको माग पूरा गर्दै बढ्दो आयातलाई प्रतिस्थापन गर्ने सरकारी नीतिलाई साथ दिन धौवादी फलाम कम्पनीले प्रव्रिmया अघि बढाएको छ ।
लक्ष्मी सापकोटाकाठमाडौँ, पुस २५ गते । मुलुकमा छरिएर रहेका फलाम खानी उत्खनन गरी मुलुकभित्र फलामको माग पूरा गर्दै बढ्दो आयातलाई प्रतिस्थापन गर्ने सरकारी नीतिलाई साथ दिन धौवादी फलाम कम्पनीले प्रव्रिmया अघि बढाएको छ ।  स्वदेशमा उत्पादन नहुँदा वार्षिक खर्बौं रुपियाँ बराबरको फलाम आयात भइरहेका बेला स्वदेशमा रहेको फलाम खानीलाई उत्खनन गरेर आयातलाई कम गर्ने गरी धौवादी फलाम कम्पनी लिमिटेडले प्रव्रिmया अगाडि बढाएको हो । पूर्वी नवलपरासी स्थित हुप्सेकोटमा स्थापित धौवादीमा ४१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको फलाम खानीबाट दैनिक एक हजार पाँच सय टन फलाम उत्पादन गर्न सकिने विशेष सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदनले देखाएको छ । मुलुकमै फलाम उत्पादन हुँदा हाल भइरहेको आयातको एक चौथाइ फलाम आयातलाई कम गर्न सकिने कम्पनीको प्रक्षेपण छ । वार्षिक डेढ खर्ब रुपियाँ बराबरको आयातलाई प्रतिस्थापन गर्न सक्ने अध्ययनले देखाएको छ । कम्पनीले खानीको स्रोतको प्राकृतिक मूूल्याङ्कन, औद्यौगिक क्षेत्रको पहिचान, प्रशोधन क्षेत्रको पहिचान, भौगर्भिक नक्साङ्कन, चिप्स सेम्पलिङ्ग, आर्थिक प्राविधिक पक्षको मूल्याङ्कन, ग्रेडिङ कार्य सम्पन्न भएको कम्पनीले जनाएको छ । अहिले फलाम खानीमा २२० केभी प्रसारण लाइन पनि सुनिश्चित भएको कम्पनीले जनाएको छ । खानीमा सडक पहुँच विस्तार गर्नुुका साथै बिजुुली लैजाने काम सम्पन्न भएको छ ।  कम्पनीका प्रमुुख कार्यकारी निर्देशक डा. जनकबहादुुर चन्दले  स्वदेशमा रहेको फलाम उत्पादन गरेर आयात प्रतिस्थापन गरी व्यापार घाटा कम गर्ने लक्ष्यसहित काम अगाडि बढाएको जानकारी दिनुुभयो । पूर्वी नवलपरासीको हुुप्सेकोटमा रहेको फलाम खानी उत्खनन गर्न प्राविधिक रूपमा उपयुुक्त देखिएकाले प्रारम्भिक चरणको काम भइरहेको जानकारी दिनुुभयो । स्वदेशमा छरिएर रहेका खानीको उत्खनन गरेर फलाम उत्पादन गर्न सके मुलुकमा रोजगारी सिर्जना गरी आयातलाई न्यूूनीकरण गर्न सहयोग पुुग्ने उहाँको भनाइ छ । खानीबाट दुुई हजार सङ्ख्यामा रोजगारी दिने अनुुमान गरिएको छ । अन्य ठाउँमा रहेका फलामको प्रयोग गरिने भएको छ । सो फलाम खानीबाट ८० देखि ९० मेगावाट विद्युत् उत्पादन सक्ने सम्भाव्यता अध्ययनले देखिाएको छ । यस फलाम खानीबाट फलामको धाउ उत्खनन गर्दा सहउत्पादनका रूपमा ठुलो परिमाणमा क्वार्जाइट खनिज निस्कन्छ । यस क्वार्जाइट खनिज निर्माणमुखी खनिजका लागि गुणस्तरीय रहेकाले भौतिक पूर्वाधार निर्माणले कार्यहरूमा हाल देखिँदै आएको अभावलाई यसले पूर्ति गर्नुुका साथै धौवादी फलाम खानी र उद्योगलाई आर्थिक रूपमा मजबुत बनाउन यस सहउत्पादनले सहयोग गर्न सक्ने भएको छ । कारखानाबाट उत्पादन हुने अन्य सहउत्पादनसमेत विभिन्न निर्माण कार्य तथा सिमेन्ट उद्योगमा उपयोग हुने बताइएको छ । खानी उत्खननको प्रारम्भिक चरणको काम सुरु भएकाले आगामी वि.सं २०८३ सालको अन्तिमदेखि उत्पादन सुरु हुने कम्पनीले अनुुमान गरेको छ ।चालुु आर्थिक वर्षको बजेटमा धौवादी फलाम खानी सञ्चालनका लागि २९ करोड ५० लाख रुपियाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ । फलाम खानी तथा उद्योग स्थापना गरी धातुुजन्य खानी तथा उद्योगका लागि दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने, आद्यौगिक तथा आर्थिक विकासमा टेवा पुु¥याउने, नेपालभित्र रहेका अन्य फलाम खानीको अध्ययन तथा अनुुसन्धान गर्ने, रोजगारी सिर्जना तथा राजस्व वृद्धि गर्ने, खानी नयाँ प्रविधिको प्रयोग तथा विकास गर्ने उद्देश्य रहेको छ । कम्पनीका अनुसार हाल वार्षिक रूपमा २७ लाख टन फलाम नेपालमा आयात हुने गरेको छ । नेपालमा आयात हुने फलामको प्रमुख हिस्सा भारत र चीनले ओगटेको छ ।