एक्कासि ज्ञानेन्द्रको यो निर्णय
एसिया कपमा बहुप्रतीक्षित खेल पाकिस्तान र भारतसँग प्रतिस्पर्धा गर्न एक महिना बाँकी रहँदा पूर्वकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले शुक्रबार सबैखाले संरचनाबाट संन्यास घोषणा गरेका छन् । बिहानै सञ्चारकर्मीलाई कार्यक्रमको निम्तो पठाएर उनले दिउँसो एक्कासि आफ्नो संन्यासको निर्णय सुनाएका थिए ।
काठमाडौँ — एसिया कपमा बहुप्रतीक्षित खेल पाकिस्तान र भारतसँग प्रतिस्पर्धा गर्न एक महिना बाँकी रहँदा पूर्वकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्लले शुक्रबार सबैखाले संरचनाबाट संन्यास घोषणा गरेका छन् । बिहानै सञ्चारकर्मीलाई कार्यक्रमको निम्तो पठाएर उनले दिउँसो एक्कासि आफ्नो संन्यासको निर्णय सुनाएका थिए ।तस्बिर : अंगद ढकाल/कान्तिपुरसबैखाले क्रिकेट संरचनामा गरी १८ वर्ष अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा खेलेपछि ३२ वर्षीय ज्ञानेन्द्रले खेलाडी जीवनलाई पूर्णविराम लगाउने निर्णय गरेका हुन् । सन् २००६ मा मलेसियामा एसीसी ट्रफीसँगै उनले नेपाली राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्न सुरु गरेका थिए । २००५ मै मलेसियाविरुद्ध काठमाडौंमा भएको एसीसी फास्ट ट्र्याक तीनदिवसीय प्रतियोगिताको तीनदिवसीय खेलका लागि नेपाली टोलीमा रहे पनि उनी प्लेइङ ११ मा अटाएका थिएनन् । ‘यो पवित्र खेल क्रिकेट मेरो अस्तित्वको सार हो, स्थानीयदेखि अन्तर्राष्ट्रियस्तरसम्म खेल्नेक्रममा क्रिकेटले मलाई जीवन, दृढ संकल्प र एकताको शक्तिबारे अमूल्य पाठ सिकाएको छ । मैदानको हरेक पाइलामा आफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गरेकामा गर्व महसुस गरें र गरिरहने छु,’ संन्यास घोषणा गर्दा भावुक ज्ञानेन्द्रले भने, ‘तर यो मेरो बिदाइ होइन, यात्राको नयाँ अध्याय हो । एउटा यात्रा जहाँ म खेलकुदको कट्टर समर्थक, यसको विकासका साक्षी र मलाई माया गर्ने अनि देशको झन्डा उच्च रहेको हेरेर बस्ने छु ।’सन् २००९ मा यूएईमा भएको एसीसी ट्वान्टी–२० अगाडि पारस खड्कालाई कप्तान र ज्ञानेन्द्रलाई उपकप्तान बनाइएको थियो । पारस झन्डै १० वर्ष नेपाली राष्ट्रिय टोलीको कप्तान रहँदा ज्ञानेन्द्र सधैं उपकप्तान रहे । संयोगले आजकै दिन (साउन १९) मा दुई वर्षअघि पारसले पनि सबैखाले क्रिकेटबाट संन्यास घोषणा गरेका थिए । पारसले २०१९ मा कप्तानी त्यागेपछि ज्ञानेन्द्रले त्यसको अर्को दुई वर्ष नेपालको नेतृत्व गरे ।तर, ज्ञानेन्द्रको कप्तानी दुई वर्षमात्र टिक्यो । खेलाडीको सेन्ट्रल कन्ट्र्याक्टको विवादबारे सञ्चारमाध्यममा बोलेका कारण नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) ले उनलाई कप्तान र दीपेन्द्रसिंह ऐरीलाई उपकप्तानबाट हटाएको थियो । त्यसयता ज्ञानेन्द्रको प्रदर्शन पनि एकरुपको हुन सकेन । सन् २०२२ को मार्चमा यूएई र पपुवा न्युगिनीविरुद्धको विश्वकप लिग २ का खेलपछि ज्ञानेन्द्रलाई नेपाली टोलीबाट हटाइएको थियो । जसका कारण नेपालले लिग २ का लागि गरेको अमेरिका र स्कटल्यान्ड भ्रमणमा उनी थिएनन् ।त्यसै वर्षको अगस्टमा केन्या भ्रमणबाट उनी राष्ट्रिय टोलीमा फर्किएका थिए । केन्यासँगको पाँच ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेलमा क्रमशः उनले २३, १, ४६, ६ र ५९ रन बनाउँदै नेपाली टोलीमा पुनरागमन गरेका थिए । उनले नेपालबाट ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रियका कुल ४५ खेलमा एक शतक र दुई अर्धशतकका साथ ८ सय ८३ रन बनाएका छन् । ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा उनीभन्दा बढी रन बनाउने नेपाली खेलाडीमा दीपेन्द्रसिंह ऐरी (११०३) मात्र छन् । ज्ञानेन्द्रले नेपालबाट अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेल्न सुरु गर्दा उनका ओपनिङ जोडी थिए, परेश लोहनी । ज्ञानेन्द्रलाई प्राविधिक रूपमा नेपालको उत्कृष्ट ब्याट्सम्यान मान्दै भनेका थिए, ‘नन स्ट्राइकबाट उनको ब्याटिङ हेर्दा जुन आनन्द आउँछ, त्यो अरू ठाउँबाट हेर्दा नआउन सक्छ ।’ २०१४ मा सिंगापुरविरुद्ध विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन ३ मा ज्ञानेन्द्रले १ सय १४ रन बनाएपछि परेशले यो प्रतिक्रिया दिएका थिए । तर, ज्ञानेन्द्रले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा कहिल्यै ३ अंकको स्कोर बनाउन सकेनन् । धेरैले यसलाई ज्ञानेन्द्रले आफ्नो प्रतिभा र क्षमताअनुसार न्याय गर्न नसकेको मान्छन् । आफ्नो खेल जीवनमा एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय शतक कसरी बन्न सकेन ? भन्ने प्रश्नमा उनले ‘रन बन्न नसकेर’ भन्ने ठट्यौली जवाफ दिए । तर, यसको यही नै उत्तर आफूसँग पनि नरहेको उनले सुनाए । नामिबियाविरुद्ध गत वर्ष विन्डहोकमा लिग २ मा बनाएको ७५ रन ज्ञानेन्द्रको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा उच्च स्कोर रह्यो । उनले ३७ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रियमा ७ अर्धशतकसहित ८ सय ७६ रन बनाए । नेपाललाई विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन ५ देखि विश्वकप छनोटसम्मको यात्रा डोर्‍याउने ज्ञानेन्द्रले पछिल्लो समय नेपाली टोलीबाट खासै मौका पाएका थिएनन् । जिम्बावेमा अघिल्लो महिना भएको विश्वकप छनोटमा उनले दुई खेलमा मात्र मौका पाएका थिए । त्यो पनि नेपाल सुपर सिक्समा नपुगेपछि प्लेअफका दुई खेलमा । उनलाई ‘आराम’ दिइएको भन्दै हालै श्रीलंकामा भएको एसीसी इमर्जिङ टिम्स कपमा पनि नेपाली टोलीमा राखिएको थिएन । नेपालले सन् २०१४ मा ट्वान्टी–२० विश्वकप र २०१८ मा एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको थियो । यस टोलीमा ज्ञानेन्द्र महत्त्वपूर्ण हिस्सा रहे । उनी यसैलाई आफ्नो खेलजीवनको स्मरणीय क्षण मान्छन् । यी दुई इभेन्टमा पाएको सफलता हेर्ने हो भने ‘स्वर्णिम पुस्ता’ का ज्ञानेन्द्रसहित पारस, शक्ति गौचनले आफ्नो खेलजीवन टुंग्याइसकेका छन् भने वसन्त रेग्मी अमेरिकामा खेलिरहेका छन् । शरद भेषावकरले संन्यासको आधिकारिक घोषणा गरिसकेका छैनन् । ‘मैले खेल्न सुरु गरेको १८ वर्ष भइसकेको छ, राष्ट्रको प्रतिनिधित्व झन्डै दुई दशक गर्न पाउनु गर्वको विषय हो,’ ज्ञानेन्द्रले भने, ‘मलाई लाग्छ मैले खेलजीवन टुंग्याउने यो नै सही समय हो ।’ उनले अबको यात्रा क्रिकेटबाहिर नभए पनि यही नै भनेर खुलाएनन् । 