गौरिका अस्वस्थ, एस्लीलाई तीन स्वर्ण
एस्ली सापकोटा डंगोल चार वर्षकी मात्रै थिइन्, जति बेला उनको खुट्टा बांगिएको जस्तो थियो । त्यसैले उनका अभिभावक चिकित्सकको परामर्श लिन पुगे । उनकी आमा रेनुका सापकोटा भन्छिन्, ‘डाक्टरले शारीरिक अभ्यासका लागि स्विमिङ गराउन सुझाव दिए । हामीले त्यसै गर्‍यौं । उनी स्विमिङमै रमाउन थालिन् ।’
काठमाडौँ — एस्ली सापकोटा डंगोल चार वर्षकी मात्रै थिइन्, जति बेला उनको खुट्टा बांगिएको जस्तो थियो । त्यसैले उनका अभिभावक चिकित्सकको परामर्श लिन पुगे । उनकी आमा रेनुका सापकोटा भन्छिन्, ‘डाक्टरले शारीरिक अभ्यासका लागि स्विमिङ गराउन सुझाव दिए । हामीले त्यसै गर्‍यौं । उनी स्विमिङमै रमाउन थालिन् ।’करिब नौ वर्षकी छँदा जापानमा टोकियो जुनियर मिट (पौडी प्रतियोगिता) को एक स्पर्धामा स्वर्णपदक जितेपछि एस्ली पौडीमै केन्द्रित हुन थालिन् । साइपन (द्वीप) मा जन्मेकी छोरीसगै तीन वर्षअघि क्यालिफोर्निया (अमेरिका) सरेकी रेनुका भन्छिन्, ‘उनी पौडीमै बेसी उत्सुक भइन् । हामीले अरु केही गर्न दबाब गर्दैनौं ।’ यिनै एस्लीले एनआरएनए (गैरआवासीय नेपाली संघ) नवौं राष्ट्रिय खेलकुद अन्तर्गत् पौडीको पहिलो दिन तीन स्वर्ण जितेकी छन् । लिटिल एन्जल्स स्कुलको जुनियर प्रतियोगिता खेलेको चार वर्षपछि नेपाल आएकी उनले यहाा पहिलोपल्ट सिनियरको पौडी प्रतियोगितामा सहभागी भएको पहिलो दिन शनिबार महिलाको ५० मिटर बटरफ्लाई, १ सय मिटर फ्रिइस्टाइल र २ सय मिटर ब्याकस्ट्रोकमा स्वर्णपदक जितेकी हुन् । फिस्टेल एकेडेमीको २५ मिटरको स्विमिङ पुल (सर्ट कोर्स) उनले ५० मिटर बटरफ्लाईमा ३० सेकेन्डमा पूरा गर्दै आर्मीकी डुआना लामालाई पछाडि पार्दै सफलता हात पारेकी हुन् । डुआना ३२.१५ सेकेन्डसहित रजतमा रोकिइन् ।एस्लीले १ सय मिटर फ्री इस्टाइल १ मिनेट १.४२ सेकेन्डको समय निकालिन् । उनलाई आर्मीकी अनुसिया तण्डुकार (१ मिनेट १.६० सेकेन्ड) ले कडा चुनौती दिएकी थिइन् । तर, अनुसिया रजतमै सीमित भइन् । एस्लीले २ सय मिटर ब्याकस्ट्रोक २ मिनेट ३६.०४ सेकेन्डमा पूरा गर्दै स्वर्ण कब्जा गरेकी हुन् । यसमा उनले खासै चुनौ बेहोर्नुपरेन । वाग्मतीकी आरजु थापामगर (३ मिनेट १७.९९ सेकेन्ड) ले रजत हात पारिन् ।‘नेपालमा पहिलोपल्ट सिनियर प्रतियोगिता खेलेकी हुा,’ झापाकी रेनुका र कीर्तिपुरका सञ्जयलाल डंगोलका १६ वर्षीया छोरी एस्लीले भनिन्, ‘आज (शनिबार) को प्रदर्शनमा खुसी छु । राम्रो भयो ।’ उनले थपिन्, ‘२ सय ब्याकस्ट्रोकमा समय राम्रो भएन । तर, १ सय फ्री स्टाइल र ५० बटरफ्लाईमा राम्रो भयो । प्रतियोगितामा यस्तै हुन्छ ।’ उनले आठ स्पर्धामा सहभागी हुने बताइन् ।क्यालिफोर्नियास्थित अल्बानी अट्माडा अक्वाटिक्स (स्विमिङ क्लब) मा तीन वर्षयता अभ्यास गरिरहेकी एस्ली प्रशिक्षक हेलेन गार्सियासँगै बुधबार पोखरा आइपुगेकी हुन् । उनले यो नवौं राष्ट्रिय खेलकुदबारे एक महिनाअघि थाहा पाएपछि अभ्यासमा ध्यान दिन थालेकी बताइन् । चर्चित स्विमर गौरिका सिंहले पेटमा दुखाइ भएको जनाउादै १ सय मिटर फ्री स्टाइल र २ सय ब्याकस्ट्रोक छाडेकी थिइन् । त्यसले पनि एस्लीलाई तीन स्वर्ण जित्न सहज भएको हुन सक्छ ।१३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदमा ४ स्वर्ण, २ रजत र ३ कांस्य तथा आठौं राष्ट्रिय खेलकुदमा १२ स्वर्ण जितेकी गौरिकाको अनुपस्थितिमा आत्मविश्वास बढेको हो ? हाईस्कुलमा अध्ययनरत एस्लीले भनिन्, ‘भन्न सक्दिन । उसाग डर लाग्छ किनकि राम्रो खेलाडी हुन् ।’ उनले थपिन्, ‘डुआना, निभा (मास्के), गौरिकाको नाम सुनिरहेकी थिए । अलि डर पनि लागिरहेको थियो । सबैसँग प्रतिस्पर्धा हुन्छ भन्ने सोंचेकी थिए ।’ प्रशिक्षक गार्सियाकीअनुसार उनले क्यालिफोर्नियामा राज्य स्तरका च्याम्पियनसिपमा प्रतिस्पर्धा गरेकी छन् ।अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै खेल्नुहुन्छ ? अमेरिकी पासपोर्टसहित आएकी उनले जवाफ दिइन्, ‘खेल्न पायो भने खेल्ने, बोलायो भने आउने ।’ पासपोर्ट परिवर्तन गर्नेबारे बोलिन्, ‘अहिलेको लागि सोंचेकी छैन, मामाबाबासँग बोल्नु (कुरा गर्नुपर्छ), म अहिले नै केही भन्न सक्दिनँ ।’ उनी आमा रेनुका र भाइ आशिषसँगै आएकी हुन् । अमेरिकामा जुनियर नेसनल खेलिसकेका १३ वर्षीय आशिषले पुरुष १५ सय मिटर फ्री स्टाइलमा रजतपदक हात पारे । यसमा आर्मीका नासिर युहया हुसेनले राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाउँदै स्वर्ण जिते ।२२ वर्षअघि अमेरिका पुगेकी रेनुकाले नेपालको लागि खेल्ने एस्ली र आशिषको सम्भावनाबारे भनिन्, ‘उनीहरू आफैले चाहे भने पासपोर्ट परिवर्तन गर्न सक्छन् । तर, अहिले छोरालाई नगर भन्छु, उतै अवसर छ । अहिले अनुभवको लागि खेल्छ । नेपालले दोहोरो नागरिकता दियो भने सम्भावना छ । छोरीको जन्मदर्ता यही गरेको छ । तर, हामीले दबाब दिएर भएन, उनीहरूकै इच्छाको कुरा हो । छोराछोरीले मान्यो भने हामीलाई केही (समस्या) छैन ।’क्यालियोफोर्नियामा छोराछोरीको प्रशिक्षणबारे उनले भनिन्, ‘छोरीलाई पछ्याउँदै छोरा पनि पौडी सिक्न थाले, खेल्न थाले । अमेरिकामा स्विमिङ एकदम महँगो छ । नगरौं भन्दा रुन्छन् । गाह्रो छ तर छोराछोरीका लागि मिलाउनुपर्छ । छोड्छुभन्दा त्यहा तिमीहरू नछोड, राम्रो छ, जति सक्छौ त्यति तिर्नु भन्यो । उनीहरू स्कुलमा पनि पहिलो नै भइरहेका छन् । छोरा जुनियर नेसनलको नतिजा देखेपछि हामीलाई यहा बोलाएको हो । पहिला पनि बोलाएको थियो, तर आएका थिएनौं ।’पौडीको पहिलो दिन २ सय मिटर ब्याकस्ट्रोकमा राष्ट्रिय कीर्तिमानसहित स्वर्ण जितेका एपीएफका तेन्जिन रायन गुरुङले ५० मिटर बटरफ्लाईमा पनि स्वर्ण हात पारे । ओलम्पियन अलेक्जेन्डर शाह (एलेक्स) ले पनि १ सय मिटर फ्रिइस्टाइलमा कीर्तिमान बनाउदै स्वर्ण हात पारे । पहिलो दिन आर्मीले ३, एनआरएनएले ३ र एपीएफले २ स्वर्ण जिते ।