किन टुक्रियो बिटल्स ?
सर्वकालीन सर्वाधिक प्रभावशाली रक ब्यान्डका रूपमा चिनिने द बिटल्सले एक दशक सांगीतिक माध्यमबाट विश्वमै हलचल मच्चाएर एकाएक विलय भयो । ख्यातिको चुचुरामै छँदा ब्यान्डका सदस्यले ब्यान्डलाई बन्द गरिदिए र एक्लाएक्लै सांगीतिक कर्ममा लागे ।
काठमाडौँ — सर्वकालीन सर्वाधिक प्रभावशाली रक ब्यान्डका रूपमा चिनिने द बिटल्सले एक दशक सांगीतिक माध्यमबाट विश्वमै हलचल मच्चाएर एकाएक विलय भयो । ख्यातिको चुचुरामै छँदा ब्यान्डका सदस्यले ब्यान्डलाई बन्द गरिदिए र एक्लाएक्लै सांगीतिक कर्ममा लागे ।ब्यान्ड बन्द भएको झन्डै ५० वर्षपछि पनि एउटा प्रश्नले अझै चित्तबुझ्दो उत्तर पाउन सकेको छैन, ‘आखिर बिटल्स किन टुक्रियो ?’ यसको खास कारण सर्वाधिक चासोको विषय हो । बिटल्सका गीत आजको पुस्तामाझ पनि उत्तिकै प्रिय छन् । आखिर के कारणले बिटल्स ब्यान्ड छिन्नभिन्न भयो त ? यसमा धेरै कारणको अनुमान गरिएको छ । सन् १९६० मा चार सदस्य जोन लेनन, पल म्याककार्टनी, जर्ज ह्यारिसन र रिङ्गो स्टार मिलेर लिभरपुलमा रक ब्यान्डका रुपमा द बिटल्स स्थापना गरेका थिए । पछि बिटल्सका गीत, एल्बमले अमेरिकामा समेत सर्वाधिक बिक्री हुने रेकर्ड राख्यो । सात ग्रामी र ‘लेट इट बी’ फिल्मको शीर्ष गीतबाट ओस्कार अवार्डसमेत जित्यो । टाइम म्यागाजिनले त बीसौं शताब्दीका सर्वाधिक प्रभावशाली सय व्यक्तित्वमा बिटल्सलाई पनि सामेल गर्‍यो । त्यसताका बिटल्सलाई जेससभन्दा पनि लोकप्रिय भनिन्थ्यो तर त्यही ब्यान्डले छ वर्षपछि भने सांगीतिक भ्रमण रोक्यो ।द बिटल्सको ब्रेकअपको पहिलो संकेत सन् १९६९ मा देखिएको थियो जब ब्यान्डका प्रमुख सदस्य लेननले आफ्ना अन्य सदस्यसँग बिटल्स छोड्न लागिरहेको बताए तर उक्त कुरा भने फ्यानहरूले एक वर्षपछि मात्रै थाहा पाए, जतिबेला ब्यान्डका अर्का सदस्य म्याककार्टनीले पनि ब्यान्ड छोडे । त्यसपछि त ब्यान्डका चारै सदस्यले आआफ्नै तरिकाले गीत निकाल्न थाले । ब्यान्ड टुक्रिनुको कारणबारे म्याककार्टनीले त्यतिबेला भनेका थिए, ‘हामीबीचको व्यक्तिगत भिन्नता, व्यावसायिक भिन्नता, सांगीतिक भिन्नता ।’बिटल्सलाई चर्चाको शिखरमा पुर्‍याउनुमा ब्यान्ड सदस्यबाहेक अर्को कसैको हात थियो भने, ती ब्यान्ड म्यानेजर ब्रेन इप्सटेन थिए । लागू पदार्थको ओभरडोजका कारण जब ब्रेनको सन् १९६७ मा निधन भयो, त्यसैबेलादेखि बिटल्सको खराब दिनको सुरुवात भएको पनि मानिन्छ । बिटल्स ब्रेनकै व्यवस्थापनमा भर परेको थियो । ब्यान्ड सदस्यबीचका यावत झगडा ब्रेनले भित्रभित्रै सल्टाइदिन्थे । उनको निधनपछि झगडा झन् झन् बल्झिँदै गयो र ब्यान्ड फुट्यो पनि भनिन्छ । त्यसपछि नै बिटल्स सदस्यले आफैं मनमौजी रूपमा काम गर्न थाले । पछि एक भएर ब्यान्डलाई पुनर्जीवन दिन पनि खोजेका थिए तर सम्भव भएन । एक अन्तर्वार्तामा म्याककार्टनीले ब्यान्ड फुट्नुको कारणबारे थप प्रस्ट्याउँदै भनेका छन्, ‘मुख्य कुरा, पैसाको कारणले सबैलाई अलग बनायो ।’ नयाँ म्यानेजरसँग गतिलो सम्बन्ध हुन नसक्नु र पछिल्लो एल्बम ‘लेट इट बी’ लाई सही व्यवस्थापन गर्न नसक्नु पनि कारक तत्त्व रहेको उनी जिकिर गर्छन् । त्यसो ब्यान्ड फुट्नुको कारक तत्त्वमा एक युवतीलाई पनि मानिन्छ । योको ओनो नाम गरेकी ती युवतीसँग लेननको हिमचिम बढ्दै जानु र ब्यान्डप्रति जिम्मेवारीबोध घट्दै जानु नै बिटल्सका अन्य सदस्यका लागि टाउको दुखाइ बनिरहेको थियो । योको स्टुडियोमा समेत बारम्बार आउन थालेपछि अरू सदस्य दिक्क भएको बताइन्छ । पछि त लेननले ती युवतीलाई लिएरै छुट्टै गीत बनाउन थाले ।साठीको दशकभर विश्वभर, खासगरी अमेरिकामा आफ्नो साम्राज्य जमाएको बेलायती रक ब्यान्ड हठात् टुक्रिनुलाई कतिपयले बाहिरी तत्त्वको समेत हात रहेको आशंका गर्छन् । यतिबेला ब्यान्डका दुई सदस्य कार्टनी र स्टार मात्रै जीवित छन् । लेननको सन् १९८० मा गोली हानी हत्या गरिएको थियो भने ह्यारिसनको फोक्सोको क्यान्सरका कारण २००१ मा निधन भएको थियो ।