बन्दीपुरमा होमस्टे
पहाडकी रानी भनेर चिनिने बन्दीपुर पुग्ने पर्यटकले ‘होमस्टे’ अर्थात् घरबासको रमाइलो पनि अनुभव गर्न पाउने भएका छन् ।
तनहुँ — पहाडकी रानी भनेर चिनिने बन्दीपुर पुग्ने पर्यटकले ‘होमस्टे’ अर्थात् घरबासको रमाइलो पनि अनुभव गर्न पाउने भएका छन् । हरेक साँझ स्थानीय मौलिकतासहितको खानपान अनि सांस्कृतिक प्रस्तुति । सबैतिर होटल खोल्ने होड चले पनि पर्यटकीय पूर्वाधारयुक्त सुविधा गुणस्तरको बनाउन सजिलो छैन । तर, घरबासको व्यवस्था गर्दा होटल जत्तिको लगानी र पूर्वाधार थप्नु पर्दैन । स्थानीय मौलिक खानपान, कला र संस्कृति नै आकर्षणको मूल आधार हुन् । धेरै पर्यटक मितव्ययी बसाइका लागि होम–स्टेलाई रुचाउन थालेपछि त्यस्ताको रुचिलाई ध्यानमा राख्दै परम्परागत खान्की, संस्कृति र बसाइ सहज बनाउन बन्दीपुर पनि होमस्टे सुरु गरिएको हो । ‘सुरुमा हामीले २२ घरमा यस्तो व्यवस्था गरेका छौं,’ होमस्टे व्यवस्थापक समिति अध्यक्ष डिलकुमारी रानाले भनिन्, ‘पाहुनाको रुचि र चाप अनुसार सेवा बिस्तार पनि गर्ने सल्लाह छ ।’ पुरानो पर्यटकीय गन्तव्य बन्दीपुरका सुरु भएको सामुदायिक होमस्टेमा पर्यटक बास बस्ने क्रम पनि सुरु भइसकेको छ । ‘अर्गानिक खाना, लोक सांस्कृतिक नाचगान र होटलभन्दा खर्च कम हुने भएकाले नेपाली र विदेशी टुरिस्टले पनि मन पराउन थालेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘होमस्टेका लागि आर्थिक रूपमा अलि कमजोर अवस्था भएका दिदीबहिनी जुट्नुभएको छ ।’ एकजुट भएर सांस्कृतिक महत्त्वका नृत्य, दोहोरी गीत र स्थानीय उत्पादनका रूपमा साग, कोदोको ढिंडो, रोटी र लोकल कुखुराको मासु खुवाउने गरी अभियान थालेको उनले बताइन् । हाल होमस्टे थालिएका घर संख्याअनुसार एक रात ६० देखि ७० जनासम्म पाहुना राख्न सकिने व्यवस्था छ । मुख्य बजारको दक्षिणतर्फको भागमा बसोबास गर्नेहरूले होमस्टे थालेका हुन् । उत्तरतर्फ दर्जनबढी हिमशृंखला देख्न पाइने भएपछि बन्दीपुर धेरैको रोजाइमा पर्छ । वर्षेनि सयौं विदेशी पर्यटक पुग्छन् भने हजारौं स्वदेशी पनि पुग्छन् । लमजुङ, तनहुँ, गोरखा, कास्की लगायतका सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालय, राजनीतिक दलहरूसमेत आफ्ना कार्यक्रम लिएर बन्दीपुर पुग्छन् । होमस्टेमा बाह्रै महिना पर्यटक पुग्ने गरेका छन् । एक वर्षमा बन्दीपुरमा एक लाख २० हजारसम्म पर्यटक पुग्छन् । यहाँ ६० पर्यटक होटल छन् । होटल र होमस्टेमा गरी दैनिक १ हजार २ सयलाई सहज खानेबस्ने व्यवस्था छ ।पर्यटक राख्ने होटलले १ सय ५० डलरसम्म लिने गरेका छन् भने होमस्टेमा प्रतिव्यक्ति एक हजार रुपैयाँमा खाने बस्ने व्यवस्था हुन्छ । ‘धेरै फाइदा कमाउनेभन्दा पनि पाहुना स्वागत गर्न पाइने, बेरोजगारहरू रोजगार बनेका छौं,’ समितिकी सचिव माया सुनारले भनिन्, ‘जनजाति, दलित र अन्य जातिको संयुक्त होमस्टे भएकोले पाहुनाले मन पराएका छन् ।’ सस्तो मूल्यमा पाहुना राख्दा महंगीले समस्या पारेको उनीहरूको गुनासो छ । उनीहरूले ढाका तथा उनीका कपडा बुन्ने, हस्तकलाका सामग्री बनाउने र आएका पाहुनालाई बिक्रीसमेत गरेर थप आम्दानी बढाउने योजनामा लागेका छन् । महिलाको यो अभियानलाई स्थानीय पुरुषहरूले साथ दिएका छन् । ‘आमा, दिदी र बहिनीहरूले थालेको यो अभियानलाई हामीले सरसफाइ र बाहिरी वातावरण निर्माणमा सहयोग गरेका छौं,’ बन्दीपुर ३ का राजु बानियाँले भने, ‘आफ्नै प्रयासले ज्याला मजदुरी गर्नुपर्ने महिलाहरू उद्यमी बन्दै गएका छन् ।’ २०६८ सालमा तालिम लिएर उनीहरूले होमस्टे अभियान थाले पनि सुस्ताएको थियो । केही समययता भने उनीहरूले सक्रियता पुन: बढाएका हुन् । ‘सँगै आएका पाहुनाले होटलमा गएर बस्दा महंगो तिर्छन्, स्वागत सत्कार पाउँदैनन् । होमस्टेमा भने छुट्टै रमाइलो महसुस गर्छन्,’ उनले भने, ‘एकपटक आएका पाहुनाहरू फर्केर फेरि आएका धेरै रेकर्ड छन् ।’ पृथ्वी राजमार्गको डुम्रेदेखि नियमित सवारी चल्ने र पक्की सडक भएकोले चाहना राख्ने पाहुनालाई बन्दीपुर आउन सहज छ । बन्दीपुर नगरपालिकाले पनि यो अभियानमा लाग्ने महिलालाई व्यवस्थापकीय तालिममा सहयोग गर्ने कार्यक्रम बनाएको कार्यकारी अधिकृत लेखनाथ न्यौपानेले बताए ।