‘लोकगीत लोकको’
लोकगीतमा म मौलिक विम्ब र सरलपन भेट्छु । दर्शन भेट्छु । लोकगीत र लोक लय सृजना गर्ने व्यक्ति प्राय: अज्ञात हुने रहेछन् । ती अज्ञात सर्जकले छोडेको नासोलाई हामी श्रुतिपरम्परामार्फत् सुन्दै आइरहेका छौं । लोकगीत कसले बनायो ? कहिले बनायो ? कसरी बनायो ? भन्ने कुरा लामो अध्ययनको विषय हुन सक्ला ।
काठमाडौँ — लोकगीतमा म मौलिक विम्ब र सरलपन भेट्छु । दर्शन भेट्छु । लोकगीत र लोक लय सृजना गर्ने व्यक्ति प्राय: अज्ञात हुने रहेछन् । ती अज्ञात सर्जकले छोडेको नासोलाई हामी श्रुतिपरम्परामार्फत् सुन्दै आइरहेका छौं । लोकगीत कसले बनायो ? कहिले बनायो ? कसरी बनायो ? भन्ने कुरा लामो अध्ययनको विषय हुन सक्ला ।तर हिजोआज कसैकसैले यो लोकगीत त मैले बनाएको, मेरो गीत, रेडियोमा मैले यति सालमा गाएको भन्ने कुरा गर्नुहुन्छ । म यसो सोच्छु, लोकगीत त संकलन हुँदैन र ? लोकगीत मेरै हो भनेर दाबी गर्नु कत्तिको जायज हो ? लोक संगीतमा काम गर्ने सर्जकहरूमा यो बहस हुनुपर्ने कुरा जस्तो लाग्छ । लोकको कुरा लोककै हो । आफ्नो बनाएर हुन्छ ? मैले आफूले गाएका लोकगीत, भाकाहरू पनि कहिल्यै आफ्नो दाबी गरेको पनि छैन र गर्ने पनि छैन । लोकगीत भनेको लोकबाटै निस्केको हो, लोककै हुन्छ र लोकमै रहन्छ । प्राय: सबै देशमा लोक परम्परा कायमै छ । तर हामीकहाँ पछिल्लो समय लोकगीतहरू रेडियो, टीभी र युट्युबबाट बज्ने गीतहरूबाट प्रभावित हुन थालेको मैले पाएको छु । दुई पटक जुम्ला घुम्न जाँदा सबै रेडियोको (रेकर्डेड) गीत सुनाए । आफ्नो गीत गाउनुस् न भन्दा छैन । बजारबाट गएकाले मोबाइलमा डाउनलोड गरेर गीत लैजाने रहेछ, त्यही गीत अरूले पनि गाउन थालेछन् । त्यहाँका भाइबहिनीले अब मौलिक लोकगीत सुन्न देउडा नै कुर्नुपर्ने भएछ । दु:ख लाग्यो । अझै पनि नेपालका त्यस्ता दूरदराजका गाउँहरू छन्, जहाँ गीतहरू छन् र शुद्ध मन अनि कानहरू छन् । ती गीतहरूलाई अभिलेख गर्नुपर्ने हाम्रो काँधमा आएको छ । 