फरक देश, उस्तै दृश्य
नेपाल र बंगलादेश भौगोलिक दूरीले खासै टाढाको मुलुक होइन । सामाजिक, सांस्कृतिक तथा प्राकृतिक रूपमा पनि करिब–करिब समानता त छँदै छ, दुवै मुलुकले भोगिरहेको पीडा पनि मिल्दोजुल्दो नै छ ।
काठमाडौँ — नेपाल र बंगलादेश भौगोलिक दूरीले खासै टाढाको मुलुक होइन । सामाजिक, सांस्कृतिक तथा प्राकृतिक रूपमा पनि करिब–करिब समानता त छँदै छ, दुवै मुलुकले भोगिरहेको पीडा पनि मिल्दोजुल्दो नै छ ।एकातिर महिला हिंसा, बाढी पहिरो, प्राकृतिक विपत्तिजस्ता समस्या समान लाग्छ भने अर्कोतिर प्राकृतिक र सांस्कृतिक सुन्दरताको सौन्दर्य पनि उस्तै । यतिबेला राजधानीमा यिनै साझा पक्षलाई कलाकृतिमार्फत् प्रस्तुत गरिरहेका छन् बंगलादेशी र नेपाली चित्रकारहरूले । बबरमलस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिलमा जारी ‘बंगलादेश–नेपाल फ्रेन्डसिप आर्ट’ शीर्षकका प्रदर्शनीमा दुई देशका गरेर २३ चित्रकार सहभागी छन् । मंगलबारदेखि सुरु प्रदर्शनीमा दुवै मुलुकका चित्रकारले आआफ्ना मुलुकका चिनाउने विषयवस्तु पस्केका छन्, तर ग्यालरीमा चित्र रसास्वादन गर्दै जाँदा थुप्रै समानता भेटिन्छन् । ११ जना नेपाली तथा १२ जना बंगलादेशी चित्रकारका ३७ वटा क्यानभासमा एकातिर नेपाली सीमसार क्षेत्रको दृश्य हेर्न सकिन्छ भने अर्कोतिर बंगलादेशी समुद्रको छाल र डुंगाहरूको धीमा चाल हेर्न सकिन्छ । यही समुद्री दृश्यले दुई देशलाई अलिकति फरक पारेको अनुभूति हुन्छ । बंगलादेशी चित्रकार दिलसाद पथानले कोरेको समुद्री दृश्य चित्र खासै उज्यालो छैन । समुद्र समृद्धिको प्रतीक मात्र हैन, यो त दुःख र विछोडको पर्यायवाची पनि हो भन्ने उनको यो चित्रले औंल्याउँछ । सुमद्धिको क्षितिजमा अस्ताउँदै गरेको पहेंलो घाम अनि पानी जहाजका छायामा दुःख देखिन्छ, कसैको विछोड भाव अनुभूति हुन्छ । दुःख दर्साउन उनले नीलो रंगको पनि प्रयोग गरेका छन् अर्धमूर्त चित्रमा । लक्ष्मण मण्डल, मिथिलादेवी यादवलगायतका मैथिली चित्रकारका सिर्जनाले नेपाली सांस्कृतिक सघनतालाई पस्किरहेको भान हुन्छ भने उनीहरूले यही कलाको माध्यमबाट महिलाका समस्याहरूलाई प्रस्तुत गरेका छन्, जुन दुवै देशका लागि साझा सवाल हुन् । मण्डलको चित्रमा घरका सबै सदस्यहरू मिलेर एउटी महिलालाई यातना दिइरहेको देखिन्छ । घरेलु हिंसाको यो यथार्थ दक्षिण एसियाकै साझा समस्या हो । यता बंगलादेशी चित्रकार सवनम चौधरीले नारीलाई नै केन्द्रमा राखेर ‘नारीको जीवन’ शीर्षकमा मेटल आर्ट प्रस्तुत गरेका छन् । मेटलको माध्यमबाट यथार्थवादी शैलीमा उतारिएको उनको कलाकृतिमा निकै अर्थपूर्ण लाग्छ । त्यस्तै दुवै देशले भोगिरहेको बाढीपहिरोको समस्यालाई मध्यनजर गर्दै नेपाली चित्रकार एससी सुमनले एक्रेलिक माध्यमबाट ‘सेक्रेड अफ द फरेस्ट’ शीर्षकमा सुन्दर रुखको चित्र बनाएका छन् । ‘नेपाली कला भए पनि यसले दुवै देशको जनताले भोगेको समस्यालाई सम्बोधन गर्दै वनजंगल संरक्षणमा जोड दिन खोजेको हुँ,’ उनले भने । अर्का बंगाली चित्रकार सुनन्दा रानी वर्माले प्रकृतिलाई जोडेर सुन्दरतालाई प्रस्तुत गरेकी छन् । कलामा प्रकृतिलाई नै प्राथमिकता दिएकी छन् चित्रकार तैमुर हानले पनि । दुई देशबीचको कलामा समानतासँगै उही भाव र पीडाहरू प्रतिनिधित्व भएको हानले बताए । भने, ‘कलाबाट नै दुवै देशबीचको सांस्कृतिक आदानप्रदान सबैभन्दा प्रभावकारी हुन सक्छ ।’ प्रदर्शनी उद्घाटनपछि कलाकृति अवलोकन गर्दै नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्यले २३ जना नै उत्कृष्ट काम गरेको दाबी गरे । प्रदर्शनीमा मूर्तिकला पनि राखिएका छन् । बंगलादेशकै कलाकारबाट बनेका ‘म्यान अन द एज’ शीर्षकको इमाम होसन सुमोनको फाइबर ग्लासमा बनेको मूर्ति, लक्की ओस्मानको ‘साउटिङ’ शीर्षकको मेटल निर्मित मूर्तिहरू निकै सुन्दर छन् । शुक्रबारसम्म जारी रहने प्रदर्शनीमा सुषमा राजभण्डारी, कान्छाकाजी भासिमा, किशोर नकर्मी लगायतका चित्रकारका कलाकृति पनि राखिएका छन् । 