नवौं राष्ट्रिय खेलकुद समयमै नहुने !
कोरोना भाइरसको विश्वव्यापी महामारीको चपेटामा परेको नेपालमा खेलकुदको वार्षिक क्यालेन्डरमा पनि असर पुगिरहेको छ । कोरोना महामारी कम गर्न लगाइएको देशव्यापी लकडाउनका कारण चैतदेखि प्रशिक्षणसहित खेल गतिविधि ठप्प छ । आसन्न नवौं राष्ट्रिय खेलकुद पनि निर्धारित मितिमा हुने सम्भावना टर्दै गएको छ ।
काठमाडौँ — कोरोना भाइरसको विश्वव्यापी महामारीको चपेटामा परेको नेपालमा खेलकुदको वार्षिक क्यालेन्डरमा पनि असर पुगिरहेको छ । कोरोना महामारी कम गर्न लगाइएको देशव्यापी लकडाउनका कारण चैतदेखि प्रशिक्षणसहित खेल गतिविधि ठप्प छ । आसन्न नवौं राष्ट्रिय खेलकुद पनि निर्धारित मितिमा हुने सम्भावना टर्दै गएको छ ।दुई वर्षअघि नेपालगन्जमा आठौं राष्ट्रिय खेलकुदको समापनको दिन २०७७ फागुन २१ देखि २८ सम्म नवौं बृहत राष्ट्रिय खेलकुद गण्डकी प्रदेशमा हुने तय भएको थियो । त्यसअनुसार पूर्वाधार पनि तयार नै थियो । तर खेल गतिविधि र नियमित कार्यक्रमहरू कोरोनाकै कारण अनियमित हुन पुगेका छन् ।२०३८ सालमा पहिलो राष्ट्रिय खेलकुद आयोजना भएयता हरेक दुई वर्षमा हुनुपर्ने बृहत खेलकुदका आठ संस्करणमात्र आयोजना हुनुलाई पूर्वाधारमा कमजोरी, सामाजिक/राजनीतिक अवस्था र द्वन्द्वलाई कारक मानिँदै आएको थियो । तर केशवकुमार विष्ट राखेप सदस्य–सचिव हुँदा २०७३ मा तत्कालीन पूर्वाञ्चल र २०७५ मा प्रदेश ५ मा क्रमशः सातौं र आठौं बृहत खेलकुद आयोजना गरेर नियमित आयोजनाको सकारात्मक सन्देश दिएका थिए । राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले नवौं संस्करण आयोजना गर्न नसकिने त भनेको छैन तर मुख्य प्रतियोगिताअघि छनोट प्रतियोगितालाई ३ महिनाको समय लाग्ने भएकाले कोरोना संक्रमणको दर कम नभएसम्म प्रतियोगिता गर्नुको अर्थ नहुने मनासयमा पुगेको छ ।‘प्रतियोगिता गर्नकै लागि नवौं खेलकुद आयोजना गर्ने मान्यतामा राखेप छैन, बृहत राष्ट्रिय खेलकुदमा खेलाडीको प्रदर्शन र प्रतिस्पर्धा उच्च हुनुपर्छ,’ राखेप सदस्य–सचिव रमेशकुमार सिलवालले कान्तिपुरसँग भने, ‘स्थानीय तहदेखि जिल्ला र प्रदेश छनोटका लागि हामीलाई कम्तीमा तीन महिनाको समय आवश्यक पर्छ । मंसिर १५ सम्म हामीले देशभर खेल गतिविधि सञ्चालन गर्ने अवस्था बन्यो भने तोकिएकै मितिमा नवौं खेलकुद आयोजना गर्न सक्छौं ।’सदस्य–सचिवले भनेजस्तै मंसिर १५ देखि खेलकुद प्रतियोगिता सञ्चालन गर्नलाई अवस्था सामान्य हुने सम्भावना भने कम छ । नेपालमा संक्रमणदर र दैनिक मृत्यु संख्या हेर्दा कोरोना महामारीकै चरणमा छ । अहिले दैनिक १ हजारभन्दा बढी संक्रमित थपिइरहेका छन् र दैनिक दर्जनभन्दा बढीको मृत्यु भइरहेको छ । ‘कुनै एउटा प्रतियोगिता नभइकन यो ३५–३६ खेलका लागि देशभर छनोट प्रतियोगिता गरेर खेलाडी तयार पार्नुपर्ने बृहत खेलकुद हो । यसका लागि नेपालका ७७ वटै जिल्लामा कोरोनाको जोखिम न्युन हुनुपर्छ । त्यसैले निर्धारित मितिमै आयोजना गर्न सहजचाहिँ छैन,’ सदस्य–सचिव सिलवालले थपे ।प्रतियोगितामा दर्शकको सहभागितालाई पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । अहिलेसम्म उपचार प्रक्रिया पत्ता नलागेको कोरोना भाइरसबाट बच्नका लागि सामाजिक/व्यक्तिगत दूरीलाई नै प्राथमिकतामा राख्नु आवश्यक हुन्छ । त्यसैले महामारीको जोखिम कम भएको अवस्थामा पर्याप्त स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाएर प्रतिस्पर्धा आयोजना गर्न सकिए पनि दर्शकको सहभागिता सम्भव देखिँदैन । युरोप र अमेरिकामा पनि खेलकुद गतिविधि दर्शकबिना सञ्चालन गरिएको छ । त्यसैले पनि राखेपले फागुनमा नवौं खेलकुद आयोजना गर्ने सम्भावना कम छ ।राखेपले गण्डकी प्रदेशका सबै जिल्लामा बृहत राष्ट्रिय खेलकुदअन्तर्गतका खेल आयोजना गर्ने योजना बनाएको छ । यद्यपि अधिकांश खेलहरू पोखरा महानगरभित्रै हुनेछन् । गण्डकीमा पौडी र सुटिङ खेलका लागि पूर्वाधार छैन । राखेप र खेलकुद मन्त्रालयले पूर्वाधार निर्माणको काम पनि सुरुमा कोरोना र अहिले बजेटका कारण सुरु हुन सकेको छैन ।अन्य पूर्वाधार भने लगभग तयारी अवस्थामा छन् । मुख्य खेलस्थलका रूपमा रहने पोखरा रंगशाला निर्माण सम्पन्न भएर चिटिक्क बनेको छ । यहाँ चारैतर्फ प्यारापिट जडान गरिसकिएको छ र रंगशाला १ हजार दर्शक क्षमताको छ । गत मंसिरमा नेपालमा आयोजना भएको १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदमा महिला फुटबललगायत केही खेलका प्रतियोगिता आयोजना गरेको पोखरामा त्यतिबेला बनेका पूर्वाधारका कारण पनि बृहत खेलकुद गर्न समस्या पर्ने छैन । 