राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोडिँदै हुम्ला
राष्ट्रिय सडक सञ्जालले नजोडिएको एक मात्र जिल्ला हुम्लामा सडक निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । अब हुम्ला सदरमुकाम सिमकोटसम्म सडक जोडिन झन्डै १ सय ५० मिटरको छारेभिर फोड्न मात्र बाँकी छ । सदरमुकाम सिमकोटबाट चीन सीमास्थित हिल्सासम्मको ९५ किलोमिटर दूरीमा भने यसअघि नै यातायातका साधन सञ्चालनमा छन् । 
सुर्खेत — राष्ट्रिय सडक सञ्जालले नजोडिएको एक मात्र जिल्ला हुम्लामा सडक निर्माणको काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ । अब हुम्ला सदरमुकाम सिमकोटसम्म सडक जोडिन झन्डै १ सय ५० मिटरको छारेभिर फोड्न मात्र बाँकी छ । सदरमुकाम सिमकोटबाट चीन सीमास्थित हिल्सासम्मको ९५ किलोमिटर दूरीमा भने यसअघि नै यातायातका साधन सञ्चालनमा छन् । नेपाली सेनाले हुम्लाको ग्युसीदेखि लालीबगरसम्मको ११ किलोमिटर खण्डमा काम गरिरहेको छ । त्यसमध्ये १० किलोमिटर ८ सय ५० मिटरको खण्डमा भने यसअघि नै ट्रयाक खुलिसकेको थियो ।झन्डै डेढ सय मिटरको भिर फोडेसँगै चिनियाँ सीमासँग कर्णाली प्रदेश जोडिनेछ । अहिलेसम्म सडक आयोजनाको झन्डै ८३ प्रतिशत भौतिक प्रगति पूरा भएको कर्णाली करिडोर सडक निर्माण आयोजनाका योजना प्रमुख बेलबहादुर नेपालीले बताए । उनका अनुसार सडकअन्तर्गत कालीकोटको खुलालु हुँदै हुम्लाको सल्लीसल्लासम्मको १ सय २३ किलोमिटर सडकको ट्रयाक खुलेपछि गत वर्ष असार ३१ गतेदेखि यातायातका साधन सञ्चालन भइरहेका छन् । त्यस्तै दुलीकुनादेखि लालीबगरसम्म १२ किमि सडकमा ट्रयाक खुलाएर सडक स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ । अहिले हुम्लाको ताजाकोट, चंखेली, अदानचुली र सर्केगाड गरी गाउँपालिका सडक सञ्जाल पुगेको छ । झन्डै एक महिनाअघि सलीसल्लामा बेलिब्रिज निर्माण भएपछि ती पालिकाहरु राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिएका हुन् । खार्पुनाथ गाउँपालिकास्थित दोजाम कर्णाली नदीमा पनि बेलिब्रिज निर्माणको काम भइरहेको योजना प्रमुख नेपालीले बताए । २०५४ सालमा हुम्लामा भोकमरीसँगै फैलिएको भाइरल इन्फुन्जाबाट करिब ५० स्थानीयले ज्यान गुमाएपछि तत्कालीन जिल्ला विकास समितिले चीनसँग सडक जोड्ने योजना बनाएको थियो । सडक सुविधा नहुँदा स्थानीय उत्पादनले बजार पाउन सकेको छैन भने दैनिक उपभोग्य सामान नेपालगन्ज र सुर्खेतबाट जहाजमा १ सय २५ रुपैयाँ प्रतिकिलो ढुवानी गरी उपभोग गर्नुपर्ने बाध्यता छ । अहिले प्रदेश राजधानी सुर्खेतमा ७५ देखि ८० रुपैयाँ प्रतिकिलो पाइने चामल हुम्ला पुग्दा २ सय ५० रुपैयाँ पर्न जाने गरेको व्यावसायी विजय लामाले बताए । उनका अनुसार सडक सुविधा नहुँदा विकास बजेटको ७५ प्रतिशत रकम निर्माण सामग्री ढुवानीमा खर्च हुने गरेको छ । ‘सिमेन्ट बोराकै ८ हजार रुपैयाँ छ,’ उनले भने, ‘ढुवानी महँगो हुँदा सानो विकास योजना निर्माण गर्न पनि कम्तिमा एक करोड रुपैयाँ खर्च हुन्छ ।’तत्कालीन जिविसले सडक निर्माण गर्न सुरु गरेको सडकलाई १२ वर्षपछि मात्र केन्द्रीय सरकारले साथ दिएको थियो । सरकारले २०६९ साल चैत्रमा हिल्सा–सिमकोट सडक आयोजना कार्यालय स्थापना गरी सिमकोट–हिल्सा सडकलाई कर्णाली करिडोरको एक हिस्सा बनाएपछि मात्र सडक निर्माणले गति लिएको हो । अहिले हुम्ला जिल्लामा यातायातको उपयुक्त माध्यम हवाईजहाज मात्रै हो । पैदलमार्फत जिल्लाबाट बाहिरिन ५–६ दिनसम्म लाग्छ । अहिले छारेभिरको झन्डै डेढ सय मिटर कडा चट्टान फोड्ने काम धमाधम भइरहेको नेपाली सेनाको सडक निर्माण कार्यदलका प्रमुख अमृत पराजुलीले बताए । उनका अनुसार भौगोलिक विकटता र चिसो ठाउँ भएकाले हुम्लामा बाह्रै महिना निर्माणको काम गर्न सकिदैन । हिउँदमा पुसदेखि फागुनसम्म उच्च हिमपात हुन्छ भने वर्षामा कम्तीमा ४ महिना सडक निर्माणको काम रोकिने गरेको छ । ‘त्यसमा पनि कडा चट्टानी भिरका कारण चुनौती भयो,’ उनले भने, ‘ब्लास्टिङ गरेर मात्र सडक निर्माण गर्न सकिने अवस्था छ ।’ सरकारले चालू आवमा उक्त आयोजनालाई २० करोड ५० लाख रुपैयाँ छुट्याएको छ । अहिले भिरको कडा चट्टान फोड्न नेपाली सेनासहित झन्डै ५० कामदार खटिएका छन् । आगामी असार मसान्तसम्म सदरमुकाम सिमकोटलाई राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोड्ने लक्ष्यसहित काम भइरहेको उनको भनाइ छ । सिमकोट उत्तरतर्फको हिल्सा—सिमकोट सडकखण्डको च्याछरा भिरमा पनि अहिले सडकको स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ । सडक निर्माणको जिम्मा पाएको निर्माण कम्पनी ओसिस इन्जिनियरिङ एन्ड बिल्डर्सले काठमाडौंबाट केरुङ नाका हुँदै तिब्बती मार्ग भएर हिल्साबाट डोजर ल्याएको थियो । अहिले चिनियाँ सीमातर्फको सडकमा मेसिनले सडक खन्ने र झन्डै ५० कामदारबाट ग्याविन लगाउने काम भइरहेको हिल्सा—सिमकोट सडक आयोजनाका योजना प्रमुख बेलबहादुर नेपालीले बताए । उनका अनुसार झन्डै ३० करोड रुपैयाँ बजेटबाट सडक स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ । उनले सडकको ट्रयाक यसअघि नै खुलेपनि सडकको ग्रेड नमिलेका कारण उक्त भिरमा स्तरोन्नतिको काम भइरहेको जानकारी दिए । यो सडकमा साना गाडीहरु अहिले पनि सञ्चालनमा छन् । कर्णाली करीडोरको पूर्णता पाए समग्र कर्णाली प्रदेशको विकासमा टेवा पुग्ने नागरिक अगुवा हुम्ला उद्योग वाणिज्य संघका पूर्वअध्यक्ष न्याम्ग्याल लामाले बताए । उनका अनुसार सडक बने चीनको हिल्सादेखि कर्णालीका अधिकांश जिल्लाको सम्बन्ध भारतको रुपैडियासम्म जोडिन्छ । ‘यो सडक बने एकैसाथ चीन र भारतसँग सम्बन्ध स्थापित गरी व्यावसायिक फाइदा लिन सकिन्छ,’ उनले भने, ‘अन्य विकासका पूर्वाधार निर्माणमा पनि सहज हुन्छ ।