पुन्टे छोरो, ठेला र स्वाभिमान
आमा ग्राहक आएकोमा खुसी हुन्छिन् । तर, उनको १८ महिने पुन्टे छोरो ‘जा-जा’ भन्दै धपाउन थाल्छ । पुन्टेको तोते बोली सुनेरै चटपटे खान आउनेहरू पनि छन् । प्रसूति गृहको छेउमै छोरो र आफ्नो ज्यान पाल्न चटपटे बेचिरहेकी शर्मिला तामाङको दैनिकी हो यो ।
काठमाडौँ — आमा ग्राहक आएकोमा खुसी हुन्छिन् । तर, उनको १८ महिने पुन्टे छोरो ‘जा-जा’ भन्दै धपाउन थाल्छ । पुन्टेको तोते बोली सुनेरै चटपटे खान आउनेहरू पनि छन् । प्रसूति गृहको छेउमै छोरो र आफ्नो ज्यान पाल्न चटपटे बेचिरहेकी शर्मिला तामाङको दैनिकी हो यो ।वाग्मती किनारास्थित सुकुम्बासी बस्तीमा भाडा लिएर बसेकी छन्, शर्मिला । बिहान ८ बजे नै उनी चटपटेको ठेला गुडाउँदै प्रसूती गृहनजिकै ठाउँ ओगट्न आइपुग्छिन् । थोरै ढिला भए पनि अर्कैले ठाउँ ओगट्ने डरले उनलाई दिनहुँ पिरोल्छ । सडकको छेउमा १८ महिने छुकछुके छोरोलाई ठेलामै राखेर व्यापार गर्न उनलाई सहज भने छैन । सँगै राखेर चटपटे बनाउँदै गर्दा धेरैपटक हावाले उडाएर छोराको आँखामा खुर्सानीको धुलो पसेको छ । चियाले छचल्केर पोलेको छ । र, ठेलाबाट लडेको छ पुन्टे छोरो । छोराको घाँटीभरिको घाउका डोब देखाउँदै शर्मिलाले भनिन्, ‘अस्ती भर्खरै पुन्टेलाई बोकेर चिया पिउँदै थिएँ, चकचक गरेर टोउकोभरि चिया पोखिएर यस्तो भएको ।’ छोरो रुवाउँदै काम गर्नु शर्मिलाको रहर नभई बाध्यता हो ।उदयपुर माइती भएकी ३३ वर्षीया शर्मिलाले लमजुङको भुजेल थरका पुरुषसँग बिहे गरिन् । दुःख-सुख गरेर काठमाडौंमा टिकेका श्रीमान‌्‌को मन दुई वर्षअघि कोरोनाको पहिलो लकडाउनसँगै फेरियो । त्यसबेला उनलाई छाडेर हिँडेका श्रीमान् अझैसम्म घर फर्किएका छैनन् । श्रीमानले छाडेर गएपछि आम्दानीका स्रोत सबै बन्द भए । दुई जिउकी भएकाले शर्मिलाको मजदुरी गरेर खाने स्थिति पनि हरायो । एकतिर सानी छोरी अर्कोतिर पेटमा बच्चा‚ उनलाई हातमुख जोड्न नै धौःधौ पर्‍यो । कमाइको बाटो नै बन्द भएपछि श्रीमान् रक्सीमै भुल्न थाले । त्यसले गर्दा शर्मिलामाथि झनै बोझ थपियो । ‘म पनि उस्तै भएँ, केटाकेटी कसरी पाल्ने हो र ?’ चटपटे बनाउँदै उनले भनिन् । सामान्य साक्षर पनि नभएकी शर्मिलाले आफू र आफ्ना लालाबालाको हातमुख जोड्न अरुको घरमा भाँडा माझ्ने, लुगा धुने र सरसफाइ गर्ने काम गर्न थालिन् । कोभिडको समयमा त्यो पनि सहज भने थिएन । तैपनि जसोतसो काम भने गरिरहिन् । ‘श्रीमान्‌ले न पाल्छु भन्छ न फाल्छु भन्छ,’ उनले भनिन्, ‘अब त आफ्नै पाखुरामा विश्वास गर्ने भइसकें ।’ लकडाउनले शर्मिलालाई आत्मनिर्भर हुन सिकायो । ६ महिनाकी सुत्केरी छँदा उनले दुई हजार रुपैयाँ लगानी गरेर दिउँसो प्रसूति गृहअगाडि नै नांग्लोमा सूर्ति, चुरोट र खैनी बेच्न थालिन् । बिहान-बेलुका भने उनी अरुको घरधन्दामा व्यस्त हुन्थिन् । यत्तिकैमा एक जना मनकारीले उनलाई ठेला किनेर दिए । त्यसपछि भने उनले त्यही ठेलामा सूर्ति-चुरोटसँगै चिया र चटपटे पनि बेच्न थालिन् ।ठेलामा व्यापार गर्न थालेपछि भने उनको दैनिकी नै फेरिएको छ । दैनिकीसँग आफ्नो भाग्य पनि फेरिएको ठान्छिन् शर्मिला । ‘अहिले त दिनको ५ सय-हजार कमाउँछु । हातमुख जोड्न समस्या छैन,’ उनले भनिन्, ‘श्रीमान् भेट्न नआएको पनि महिनौं भइसक्यो । तैपनि छोराछोरी भोकै पर्लान् भन्ने चिन्ता छैन ।’सानो उद्यमले पनि उनमा ठूलो आँट पलाएको छ । उनको ठेला वरिपरि अरुले पनि चटपटे बेच्छन् । अरुको ठेलामा भीड लागे उनको मन कुँडिन्छ । तर, आफूले चटपटे बनाउँदा भने उनी एकाग्र हुन्छिन् । ‘म राम्रो मसला हाल्छु । सफासँग बनाउँछु । तैपनि किन अरुकोमा जान्छन्‚ थाहै छैन,’ उनले भनिन् ।शर्मिलालाई अहिले भोकै भौँतारिनु परेको छैन । लकडाउन, श्रीमान्‌को हेला र पैसाको अभावले उनलाई स्वाभिमानी र आत्मनिर्भर हुन ऊर्जा दिएको छ ।