जग्गा खरिदको ४ वर्षसम्म सुरु भएन दूतावास भवन निर्माण
जग्गा खरिद गरेको ४ वर्ष बितिसक्दा समेत अस्ट्रेलियास्थित नेपाली दूतावासको भवन निर्माण सुुरु हुन सकेको छैन । तर, दूतावासले डिजाइन र नक्सा पास भइसकेकाले केही महिनाभित्रैमा निर्माण थालिने बताएको छ ।
अस्ट्रेलिया — जग्गा खरिद गरेको ४ वर्ष बितिसक्दा समेत अस्ट्रेलियास्थित नेपाली दूतावासको भवन निर्माण सुुरु हुन सकेको छैन । तर, दूतावासले डिजाइन र नक्सा पास भइसकेकाले केही महिनाभित्रैमा निर्माण थालिने बताएको छ ।अस्ट्रेलियाको राजधानी क्यानबेरामा तत्कालीन राजदूत लक्की शेर्पाको पालामा जग्गा खरिद गरिएको थियो । ६ हजार १ सय ९८ वर्गमिटर क्षेत्रफलको उक्त जग्गा खरिद सम्झौता तत्कालीन राजदूत शेर्पा र अस्ट्रेलिया सरकारको चिफ अफ प्रोटोकल लिन्डा सरचल्कोको उपस्थितिमा दुवै देशका अधिकारीबीच सम्पन्न भएको थियो । सन् २०१८ को मार्चमा खरिद गरिएको उक्त जग्गा १२ लाख अस्ट्रेलियन डलर करिब १० करोड नेपाली रुपैयाँमा लिइएको हो । दूतावासका अधिकारीले भवन निर्माण प्रक्रियामा धेरै प्रावधान पूरा गर्नुपर्ने भएकाले सोचेको समयमा पूरा हुन नसकेको तर केही महिनाभित्रैमा निर्माण थालिने दाबी गरेका छन् । जग्गा खरिद गरेको ४ वर्ष भइसक्दा दूतावासले भवन निर्माणको प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको जनाएको छ ।अस्ट्रेलियामा कूटनीतिक निकायलाई दिइने क्षेत्रमा लिइएको उक्त जग्गामा स्थानीय नियम अनुसार जग्गा खरिद गरेको १८ महिनाभित्रमा निर्माण सुरु गरेर ३६ महिनाभित्रमा पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ । तर नेपालले भने जग्गा खरिद गरेको ४६ महिना बितिसक्दा समेत निर्माण नै सुरु गरेको छैन । निर्माण प्रक्रिया सुुरु हुन नसकेपछि दूतावासले यहाँस्थित सरकारी निकाय नेसनल क्यापिटल अथोरिटीसँग हरेक वर्ष भवन निर्माणका लागि म्याद थप गराउँदै आएको छ । गतवर्ष थप गरिएको म्याद यही मे महिनामा सकिन लागेकाले दूतावासले पुन: उक्त निकायसँग समय थपका लागि आग्रह गर्ने भएको छ । दूतावासका अधिकारीहरुले भने नेसनल क्यापिटल ‘अथोरिटीबाट कडिसनल’ रुपमा भवन निर्माणका लागि वक्र्स एप्रुभल र क्यानबेरास्थित राज्य सरकारबाट बिल्डिङ एपु्रभल आइसकेकाले भवन निर्माण चाँडै सुरु हुने दाबी गरेका छन् । अस्ट्रेलियाका लागि नेपाली कार्यवाहक राजदूत दु्रपदा सापकोटाले सरकारी तबरबाट हुनुपर्ने धेरै प्रावधान पूरा हुनुपर्ने भएकाले केही समय ढिला भएको बताइन् । ‘एकातिर कोभिडका कारण समयमा काम गर्न पाइएन भने अर्काेतिर दूतावासको भवन निर्माण भएकाले धेरै प्रावधान पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ ।’ उनले अहिले प्रारम्भिक चरणका सबै प्रक्रिया पूरा भइसकेको र भवन निर्माणका लागि निर्माणकर्ता छनोटका लागि बोलपत्र आह्वानको काम भइरहेको सुनाइन् । ‘हाम्रो दूतावास भवनको पहिलो चरण अन्तर्गतको डिजाइन, नक्सा पास भइसकेकाले केही दिनमै भवन निर्माणका लागि निर्माण कम्पनी छनोटको प्रक्रिया सुरु गर्दैछौं,’ उनले कान्तिपुरसँग भनिन् ।दूतावासको भवन निर्माण प्रक्रियाका बारेमा बुझ्न हालै परराष्ट्र मन्त्रलायका सहसचिवको नेतृत्वमा सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागका अधिकारी अस्ट्रेलिया आएर फर्किएका छन् । दूतावासस्रोतका अनुसार विभागलाई भवन निर्माणका लागि दूतावासले करिब १२ मिलियन डलर खर्च लाग्ने अनुमानित विवरण दिएको छ । उक्त अनुमानित खर्चलाई विभागले मूल्यांकन गर्ने र विभागको सुझाव अनुसार परराष्ट्रलाई अर्थ मन्त्रालयले भवन निर्माणको खर्च विनियोजनको सुनिश्चितता दिनुपर्ने प्रावधान रहेको दूतावासका अधिकारीले बताएका छन् । यसका साथै दूतावासले भवन निर्माणका लागि नेपालको सार्वजनिक खरिद ऐन नै अनुसरण गर्नुपर्ने र उक्त ऐन अस्ट्रेलियाको ऐनसँग नमिल्ने भएकालेसमेत केही समस्या देखिएको छ । दूतावासले नेपालको ऐन अनुसार काम गर्दा यहाँ काम गरिरहेका भवन निर्माणकर्ता नआउनसक्ने र आएपनि निर्माणका क्रममा कानुनी लडाइँ लड्नुपरेमा उक्त नियम कानुनी रुपमा अस्ट्रेलियामा वैध नहुने भएकाले समेत केही समस्या देखिएको बताएको छ । अर्काेतिर भवन निर्माणका लागि जग्गा खरिद गरेपछि दुईजना राजदूत फेरिइसकेकाले समेत निर्माण प्रक्रियामा ढिलासुस्ती भएको जनाइएको छ । सरकारीस्तरमा खरिद गरिएको उक्त जग्गामा नमुना दूतावास निर्माण गर्नेगरी कार्य भइरहेको दूतावास अधिकारीको भनाइ छ । खरिद गरिएको जग्गामा ३५ प्रतिशत क्षेत्रफलमा मात्र भवन निर्माण गर्न पाइने नियम अनुसार नै ४ वटा भवन निर्माण हुनेछ जसमा राजदूतको निवास, कर्मचारी आवास गृह, पाहुनाघरका साथै अन्य आवश्यक पूर्वाधारहरु निर्माण हुनेछन् । दुईतल्लामा निर्माण हुने दूतावास भवनले नेपाली कला र संस्कृतिको समेत प्रवर्द्धन गर्ने जानकारी दिइएको छ । 