जोगिरा सरर...
विराटनगरको मेनरोडमा एक समूह प्रधानमन्त्री केपी ओली र मुलुकको अवस्थामाथि व्यंग्य गर्दै जोगिराको सुर बाँधिरहेका छन् । वरिपरि बसेकाले ‘वाह भाइ वाह’ भन्दै माहोलमा मिठास थपिरहेका छन् । मंगलबार र बुधबार फागु पूर्णिमा छ । यहाँ भने साता अगाडीदेखि होलीको सांगितिक माहोल एवं रंगको आदान–प्रदान सुरु भइसकेको छ । बिहानदेखि अवेर रातिसम्म यो क्रम जारी रहन्छ ।
विराटनगर — विराटनगरको मेनरोडमा एक समूह प्रधानमन्त्री केपी ओली र मुलुकको अवस्थामाथि व्यंग्य गर्दै जोगिराको सुर बाँधिरहेका छन् । वरिपरि बसेकाले ‘वाह भाइ वाह’ भन्दै माहोलमा मिठास थपिरहेका छन् । मंगलबार र बुधबार फागु पूर्णिमा छ । यहाँ भने साता अगाडीदेखि होलीको सांगितिक माहोल एवं रंगको आदान–प्रदान सुरु भइसकेको छ । बिहानदेखि अवेर रातिसम्म यो क्रम जारी रहन्छ ।ठुमठुमके ठुम्मके ताल,केपी नाचे अपन चाल,देश भेल बेहाल,जोगिरा सरर... घर आँगन, चोक र टोलमा होली गायन गुञ्जिरहेको छ । हुन त परम्परागत लोक गायन यो चाडको प्रमुख विशेषता हो । तर, रंगको यो पर्वमा समसामयिकक विषयमा व्यंग्य र हाँस्य मिश्रित जोगिरा पनि गाइन्छ । यतिबेला धित मरुन्जेल मनको कुरा गर्ने छुट हुन्छ । यसले रिसराग समाप्त भएर मन फुरुंग हुने र जीवनमा मिठास थपिने विश्वास गरिन्छ ।  यतिखेर सरकार, विपक्षी दल र नेतालाई समेत छेड हान्ने गरिन्छ । नगरभरी होली संगीत पस्किने उक्त समूहले मधेसमा लामो समयसम्म आन्दोलन गरेर जनतालाई दु:ख दिने मधेसी दललाई पनि घोचपेच गर्न छाडेनन् । उनीहरु विरुद्ध यसरी सुरिए,कितना करब आन्दोलन तु ?कितना करब हडताल हाैं ?तु मालमाल बन्ल, जनता कंकाल हौ,जोगिरा सरर...विराटनगर–१३ शान्ति चोकका ५२ वर्ष गजानन्द यादबले १५ वर्षदेखि होलीको संगीत परम्परालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । ‘फिल्महरु हेरेर सिकेको हुँ, होलीमा बढी धार्मिक भजन र कीर्तन गाउँछु,’ उनले भने । गफ गर्दागर्दै मित्रहरुले हार्मोनियम र ढोलकमा ताल कसिसकेको हुनाले उनी जोस्सिंदै गाए,होली खेले रघुविरा अवध मे,होली खेल रघुविरा... उनी र उनका सहयोगीहरु स्थानीयको मागअनुरुपका ‘रंग वर्षे भिगे चुनर वाली, रंग वर्षे,’ लगायतका सामग्री पस्किरहेका थिए । कुनै गीत त निकै हाँसो उठ्ने खालका थिए । यादवले गाएका यी पंक्तिहरु त्यसमध्ये एउटा थियो,हाउ डु यु डु, हाउ डु यु डु ?माईडियर सर,कहना हे वाजिव बात तो,क्या चिजका डर ?जोगिरा सरर...सत्य कुरा गर्दा कोहीसँग पनि डराउनु हुन्न भन्ने यसको आशय हो । उक्त टोलीमा रहेका विराटनगर–१८, सरस्वती टोलका ५६ वर्षे जोगेश्वर शाहले बाल्यकालदेखि साथीसंगीबाट गाउन सिकेको बताए । सहरवासीको मागअनुरुप उनले देवर भाउजुबीचको ठट्यौली मिश्रित यो गीत गाए,हम कहवो भौजीभौजी,तु कहिया देवर,हमरसँग चलिए भौजी,किन देवो जेवर,जोगिरा सरर...  यो गीतमा गहना किनिदिन्छु भनेर देवरले भाउजुलाई फकाईरहेका छन् । मधेसमा भाउजु र देवरको स्नेही एवं आत्मीय सम्बन्ध बारे यस्ता थुप्रै होली गीतहरु छन् । तराईमा वर्षौदेखि गाईँदै आएको बसन्त ऋतु र फुलको महत्व दर्शाउने प्रश्नोत्तर मिश्रित यो भाकाले सबैलाई झुमायो,कौन फुल धर्ती मे फुले ?कौन फुल आसमान ?दुबरी फुल धर्ती मे फुले,कमल फुले आसमान,जोगिरा सरर...यो पर्वमा यौनका खुल्ला विषयले उतिकै महत्व पाउँछ । रंगले सरोवर स्वच्छन्द वातावरणमा यौन इच्छा झल्काउने उनीहरुले गाएको यी हरफले धेरथोक भन्छ, यी बाबु के टाँगल बा बडे बडे बन्दुक,जानी पे कृपा करके,खोल्दे सन्दुक,जोगिरा सरर...यसमा मन परेकीमाथि पैसा लुटाउने युवक बारे भनिएको छ । नन्द, भाउजु र परिवारका सदस्यबीचको मायालाई समेत होलीको गीतमा समेटिने गरिएको उक्त टोलीका सदस्य विराटनगर–१८ का ५१ वर्षे अकलु ठाकुर बताउँछन् । हिंडदा खेरि नन्दलाई एउटा काँडाले समेत नघोचोस् भनी भाउजुको मनसाय रहेको गीत उनले यसरी सुनाए,चलु हे नन्दिया, कुसुम फुलबरिया,गरी जैत कुसुम के काँट हो...नाईको काम गर्ने ठाकुरले पनि अरुहरुबाटै सुनेर गाउन सिकेका हुन् । भगवान कृष्ण र गोपिनीबीचको सवाल एवं जवाफमा आधारित उनले यो गीत सुनाउन छुटाएनन्,हम गोकुल जायब,रहिया बतादे कन्हैया,कहमा के तु ?गोप गोहलानी,कहमा दधि बेचे जाय ?यसमा गोपिनीले कृष्णसँग गोकुलको बाटो र उनले त्यसपछि गोपिनीको परिचय एवं दही बेच्ने जान लागेको ठाउँ बारे सोध्दैछन् । यो नगरमा  होली गायन टोलीले श्रीपञ्चमीदेखि फूर्सदको बेला साँझ, बिहान र राती गाउँछन् । ‘केही वर्षदेखि गाउँने र सुन्ने दुवै कम भएका छन्,’ टोलीका सदस्य ४५ वर्षे सखीचन्द रायले भने, ‘तर, होली आउँदै गएपछि मनले कहाँ मान्छ र ?’छ जनाको यो समूह अहिले यो सहरमा दैनिक आयोजना भइरहेको होली मिलन समारोहमा लोकबाजाकासाथ पुगेर वातावरणलाई संगीतमय बनाईरहेका हुन्छन् । अहिलेको आधुनिक एवं पैसाले मान्छे तौलिने युगमा श्रीमान श्रीमतीबीच कमजोर भइरहेको सम्बन्धका बारेमा राय यसरी पस्किए,दगदग दाग न छुटे,मर गए विहोवा,पर आर नछुटे,जोगिरा सरर...पर पुरुषको मोहमा पर्ने श्रीमतीले श्रीमानको मृत्युपछि पनि प्रेमीलाई नछाड्ने गरेको व्यंग्य यहाँ व्यक्त गरिएको छ । क्यालेन्डरमा पहाडी, तराई र भित्रि मधेसका जिल्लामा अलग अलग दिन होलि भनिएपनि यो नगरमा त्यो लागू हुन्न । ‘भन्नु मात्र हो, यहाँ पहाडी र मधेसीले दुवै दिन होली मनाउँछ,’ विराटनगर–४ का कृष्ण अर्यालले भने । यहाँ अहिले शिक्षण संस्थामा होलीको विदा सुरु भएकोले विद्यार्थीहरु रंगमय भएर फर्किरहेका देखिन्छन् ।तस्बिरहरु : जितेन्द्र साह   