दौडाउने र दौडिने त्यो मूर्खता
पहेँलो जर्सी । त्यसमा चेस्ट नम्बर टाँसिएको छ १०१ अनि खुट्टामा गोल्डस्टारको नीलो जुत्ता । आठौं राष्ट्रिय खेलकुदको एथलेटिक्समा बिहीबार महिला १० हजार मिटर दौडेकी सरस्वती कुँवरको छोटो परिचय हो यो । १० किमि दौड पूरा गर्न रंगशालालाई २५ फन्को मार्नुपर्ने हुन्छ ।
तुलसीपुर, दाङ — पहेँलो जर्सी । त्यसमा चेस्ट नम्बर टाँसिएको छ १०१ अनि खुट्टामा गोल्डस्टारको नीलो जुत्ता । आठौं राष्ट्रिय खेलकुदको एथलेटिक्समा बिहीबार महिला १० हजार मिटर दौडेकी सरस्वती कुँवरको छोटो परिचय हो यो । १० किमि दौड पूरा गर्न रंगशालालाई २५ फन्को मार्नुपर्ने हुन्छ ।तर ४ फन्को पनि नसक्दै उनी ट्रयाकमै ढल्न पुगिन् । सरस्वती थकित थिइन् । उनको खुट्टाको मसल्स क्र्याम्प भयो । तत्काल मेडिकल टिम बोलाएर मैदानमै उपचार गराउनुपर्‍यो । कारण थियो, डायरिया हुँदाहुँदै उनी दौडेकी रहिछन् ।पर्वत पलेवासकी यी धाविकालाई बेलझुण्डीको सिन्थेटिक नै पहिलो ट्रयाक अनुभव थियो । क्षेत्रीयमा ५ किमिभन्दा बढी दौडेको अनुभव थिएन उनीसँग । राष्ट्रिय खेलकुदमा पनि उनी १५ सय र ५ हजार मिटरका लागि नै दौड्न दाङ आइपुगेकी हुन् । उनी गण्डकी प्रदेशको प्रतिनिधित्व गर्दै थिइन् । तर १० हजार मिटर दौडन आएकी सोनिया बडुवालले खेल्न नसक्ने जनाएपछि त्यो प्रदेशबाट दोस्रो खेलाडीको रुपमा सरस्वतीलाई खेलाइएको हो । अर्की धाविका नवलपुरकी दोलमाया महतोले भने पाँचौं स्थानमा रहेर दौड पूरा गरेकी थिइन् ।सरस्वतीको नाम राख्दैमा दुई प्रशिक्षकबीच विवाद आएको रहेछ । उनका पर्वतका प्रशिक्षक जगदीश कुँवर र गण्डकी प्रदेशकी प्रशिक्षक इन्द्र मल्लबीच दोहोरो भनाभन चलेछ । आफूले सरस्वतीले खेल्न सक्दिनन्, नराखौं भन्दा आफ्नो खेलाडी राख्नुपर्छ भन्दै जगदीशले अडान लिएका कारण राखिएको मल्लको दाबी छ ।यसमा गण्डकीका अरु खेलाडी पनि सहमत रहे । ‘हामीले पनि सरस्वतीलाई नखेल, सक्दैनौं, ट्रयाकमा गाह्रो हुन्छ भनेका हौं । तर उसले पनि खेल्न सक्छु भनी,’ सरस्वतीलाई रेखदेख गरिरहेकी धाविका ललिता लामिछानेले भनिन् । जीवनजल पानी बनाएर साथीलाई खान दिँदै उनले सम्झाइरहेकी थिइन् । सफल म्याराथनको ५ किमिमा ह्याट्रिक गरिसकेकी ललिता पनि आठौं राष्ट्रियको १५ सय र ५ हजार मिटर दौडकी प्रतिस्पर्धी हुन् ।प्रशिक्षक जगदीश कुँवर भने खेल्न सक्ने खेलाडी भएकाले आफूले सरस्वतीलाई खेलाउन जोड गरेको बताउँछन् । उनले भने, ‘उसले सामान्य पेट दुख्यो भन्दै थिई, औषधी किनेर खाइछे । हिजो सोध्दा ठिक भयो भनी । त्यही भएर आज खेलाएको हो ।’ उनले आफूहरू आउँदादेखि नै समस्यामा परेको सुनाए । उनले भने, ‘बसमा आएका थियौं । मुग्लिङ–नारायणगढ सडकखण्डमा गाडी बिग्रेर राति २–३ घण्टा बस्नुपर्‍यो । त्यसले गर्दा खानपानमा समस्या भयो । खेलाडीहरू नै बिरामी परे ।’सरस्वती पनि के कम । राष्ट्रिय खेलकुदका लागि क्षेत्रीय छनोट जितेर आएकी खेलाडी । जोश आयो, दौड्न सक्छु जस्तो लाग्यो अनि भन्दिइन्, ‘सक्छु ।’ तर उनलाई थाहा थिएन वा जानकारी गराइएन, डायरिया हुँदा लामो दौड दौड्नु हुँदैन भन्ने । त्यसमाथि गह्रोखाले जुत्तामा । सिन्थेटिक ट्रयाकमा १० किलोमिटर दौड्न त्यो जुत्ता उनका लागि कदापी उपयुक्त थिएन । किनकि त्यो रनिङ सुज होइन ।अरु टिमका खेलाडी भने स्पाइकमा दौडिरहेका थिए । हुन त उनीसँग स्पाइक किन्ने सार्मथ्य नहोला । उनका प्रशिक्षक कुँवर त्यसै भन्छन्, ‘हामीले कहाँ रनिङ सुज किनेर खेलाउन सक्छौं त ? खेलाडीको आर्थिक अवस्था पनि हेर्नुपर्यो । (जुत्ता देखाउँदै) यत्तिको त धेरै राम्रो हो । त्यसमाथि परिवारले पनि समर्थन गर्नुपर्‍यो ।’एउटा निश्चित मापदण्ड नरहकाले पनि बृहत राष्ट्रिय खेलकुदजस्तो प्रतियोगितामा यस्ता घटनाहरू भइरहेका छन् । इटहरीमा भएको अघिल्लो संस्करणमा पनि खाली खुट्टामा समेत दौडाइएको थियो । सरस्वतीले लगाएको जुत्ताले ट्रयाकमा दौडन नसकिने धाविका ललिताको पनि बुझाइ छ । ‘रनिङका लागि त हल्का सुज चाहिन्छ । यस्तोल त गाह्रो हुन्छ । सिन्थेटिकमा झनै हुन्न । मैले पनि पहिला पहिला सजिलो होला भन्ठान्थे । ग्राह्रो हुने रहेछ । सुजले पनि धेरै फरक पार्दोरहेछ दौडँदा,’ गण्डकी प्रदेशमा आयोजना भएका थुप्रै प्रतियोगिताको मध्यम दूरीमा सफलता पाएकी उनले अनुभव सुनाइन् ।उनले सरस्वतीलाई ढाडस दिइन्, ‘नआत्तिऊ, ठीक हुन्छौं ।’ अलि तंग्रिइन् भने मात्र सरस्वतीले ८ गते हुने ५ हजार मिटरमा दौड्ने छिन् । नत्र, उनको राष्ट्रिय खेलकुदमा राम्रो प्रदर्शन गर्न लक्ष्य यसपल्ट थाँती रहनेछ । कक्षा ९ मा अध्ययनरत सरस्वतीको भविष्यको लक्ष्य छ, ‘दौडमा राम्रो प्रदर्शन गर्ने र नेपाली सेनामा जाने ।’