मिथिलामा भैयादुज पर्व मनाइँदै
मिथिलाञ्चलमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको प्रेमसम्बन्ध दर्शाउने भातृद्वितीय अर्थात् भाइदुज पर्व आज मनाइँदैछ । प्रत्येक वर्ष तिहारको अन्तिम दिन अर्थात् यमपञ्चकको पाँचौ दिन कात्तिक शुक्ल द्वितीयातिथिमा दाजुभाइको दीर्घायुको कामनासहित भातृद्वितीय अर्थात् भरद्वितीया पर्व मनाइन्छ ।
लक्ष्मी चौधरीजनकपुरधाम, कात्तिक १० गते । मिथिलाञ्चलमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको प्रेमसम्बन्ध दर्साउने भातृद्वितीय अर्थात् भाइदुज पर्व आज मनाइँदै छ । प्रत्येक वर्ष तिहारको अन्तिम दिन अर्थात् यमपञ्चकको पाँचौँ दिन कात्तिक शुक्ल द्वितीया तिथिमा दाजुभाइको दीर्घायुको कामनासहित भातृद्वितीय अर्थात् भरद्वितीया पर्व मनाइन्छ ।दिदीबहिनीले घरको खुला स्थानमा पिठार (चामलको पिठोको घोल) ले अरिपन (चतुष्कोण घेरा) बनाएर त्यो घेराको सीमाभित्र काठको पिरामा दाजुभाइलाई बसाएर भाइदुज पर्व मनाउने परम्परा मिथिलामा रहँदै आएको छ । दाजुभाइले दिदीबहिनीको निम्तो स्विकार्दै पहाडी समुदायमा भाइटीका मनाइन्छ भने मिथिलाञ्चलमा भैयादुज अर्थात् भरदुतिया पर्व मनाउने चलन रहेको सङ्गीतकार सुनिलकुमार मल्लिकले बताउनुभयो । उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘भाइदुजमा टाढाबाट आएका दाजुभाइलाई विवाहित दिदीबहिनीले कोपरामा राखेर तातोपानीले गोडा धुने गर्छन् भने पिजाएको हत्केलामा दाजुभाइलाई पिठार, पानको पात, सुपारी, मखान र केराउको दान राखिदिएर दिदीबहिनीले सिन्दूरको टीका लगाइदिने मैथिल परम्परा छ ।’ मैथिल संस्कृति जोगाउन सदैव तत्पर रहने उहाँ भन्नुहुन्छ पहिले कायस्थ र ब्राह्मनले मात्र मनाउने भातृद्वतीया जसलाई भैयादुज भनिन्छ । आजकल मिथिलामा सबैले मनाउन थालेको उहाँको भनाइ छ । भाइटीका र भाइदुज पनि सँगै मनाएको देख्न सकिन्छ, मल्लिकले भन्नुभयो ।   भातृद्वितीयमा सुकेको केराउको दाना दाजुभाइलाई चबाउन दिइन्छ । जसलाई ‘बजरी’  ख्वाइने भनिन्छ । दाजुभाइको शरीर बज्रसमान कठोर होस्, कमला नदिझै कलकल बगिरहोस् भन्ने कामना गर्दै भाइदुज पर्व मनाइने गरेको मल्लिकले भन्नुभयो । मिथिलाञ्चलमा दाजुभाइ दिदीबहिनीबीच आपसी प्रेम सम्बन्ध प्रगाढ बढाउने तीन वटा पर्व छन् । साउन पूर्णिमाका दिन दाजुभाइलाई बाँधिने सप्तरङ्गी धागो ‘राखी’ बाँधिदिने जसलाई रक्षाबन्धन भन्ने गरिन्छ । यस्तै यमपञ्चक अर्थात् तिहारको कात्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन मनाइने भैयादुज र कात्तिक शुक्ल पञ्चमीदेखि पूर्णिमासम्म मनाइने सामाचकेवा पर्व यी पर्वले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको प्रेम सम्बन्ध दर्साउने गर्छ । 