ड्रेसम्यानदेखि स्पट ब्वाईका समस्या  : काम नहुँदा खानकै चिन्ता 
पाँच महिनादेखि मनोरञ्जन क्षेत्र ठप्प छ । फिल्मको काम नहुने भएपछि यसमा आश्रित प्राविधिकको कमाइ बन्द छ । कोरोना महामारीका कारण लामो समयदेखि बेरोजगार छन् प्राविधिक । फिल्म क्षेत्र चलयमान नहुँदा प्राविधिक आर्थिक चटारोमा परेका छन् । उनीहरुलाई खान र घरभाडाको चिन्ताले सताउन थालेको छ ।
काठमाडौँ — पाँच महिनादेखि मनोरञ्जन क्षेत्र ठप्प छ । फिल्मको काम नहुने भएपछि यसमा आश्रित प्राविधिकको कमाइ बन्द छ । कोरोना महामारीका कारण लामो समयदेखि बेरोजगार छन् प्राविधिक । फिल्म क्षेत्र चलयमान नहुँदा प्राविधिक आर्थिक चटारोमा परेका छन् । उनीहरुलाई खान र घरभाडाको चिन्ताले सताउन थालेको छ ।फिल्ममा भेषभूषा (ड्रेसम्यान)को काम गर्ने रवि पोख्रेल हिजोआज घरबेटी देख्नेबित्तिकै ट्ववाइलेट छिर्छन् । घरबेटीबाट लुक्न । परैबाट घरभेटी आउँदै गरेको देखेर कोठाबाट भाग्छन् । चार महिनाको घरभाडा ३२ हजार रुपैयाँ दिनुपर्ने छ । घरभाडा दिन नसकेर घरभेटीबाट लुक्दै हिँडेका रविलाई बासको चिन्ताले सताउन थालेको छ । 'घरभाडा तिर्न सकिएको छैन । निषेधाज्ञा छ, काम छैन । अर्काको घरमा भाडा गरेर बस्नुपर्छ । किचकिच गर्छन् । घरभेटी आउँदा ट्वाइलेटतिर लुकेर हुन्छ कि भागेर हुन्छ, यतिका दिन कटाएँ,' लामो सुस्केरापछि रविले भने, 'कुन दिन ताल्चा लाइदिने हुन् थाहा छैन । परिवारसहित सडकको बास हुने हो कि भन्ने डर छ मनमा । सबभन्दा ठूलो डर खाना भन्दा पनि बासकै छ ।'  रवि पोख्रेलकाठमाडौंको चाबहिलमा बस्छन् रविका परिवार । दुई छोरी, श्रीमती र बुवा पाल्नुपर्ने जिम्मा उनकै काँधमा छ । घरभेटीले १ महिनाको घरभाडा त छुट गरिदिए । तर, बाँकी महिनाका घरभाडा तिर्न नसकेर चिन्तित छन् उनी । 'कोरोना महामारी कम भएको भए काम सुरु गर्न मिल्थ्यो । कहाँबाट ३२ हजार ल्याउनु । घरभेटीले पनि ऋण गरेर घर बनाएको हुन्छ । अहिले त १० हजार भए पनि परिवार पालिन्थ्यो,' उनले आफ्नो दु:ख पोखे ।नेपाल चलचित्र प्राविधिक संघले लकडाउनबीच राहतमा दिएको १ बोरा चामल सकिनै लागेको बताउँछन् उनी । 'संघबाट अध्यक्ष पुष्कर लामाले १ बोरा चामल दिनुभयो । दुई गाँस खान पाइएको छ । त्यो पनि ३/४ दिनमा सकिन्छ । त्यसपछि के गर्ने हो सोच्नै सकेको छैन,' उनले भने ।यसैबीच 'ड्रेसम्यान'को विकल्पमा काम नखोजेका होइनन् उनले । तर उनले कतै केही पनि काम पाएनन् । बोराको चामल घट्दै गएपछि रविको आँखा झिम्मिक्क हुन नपाउँदै खुल्छ । लकडाउन खुकुलो पार्दा बिहान चार बजे नै उठेर काम खोज्थे रवि । घरमा रंग लगाउने कामका लागि धेरै ठाउँमा फोन घुमाए । कतैबाट उनले सुन्न चाहेको जवाफ आएन । 'घरमा रंग लगाउने कामसमेत पाइएन । सबै काम रोकिएको छ अहिले,' उनले सुनाए, 'भारी बोक्न बोक्न पनि युनियनको कार्ड चाहिन्छ । त्यो कार्ड बनाउँदा बनाउँदै महामारीले भोकै भएर परिवार नै मर्ला । गर्नु के, उपाय केही छैन । दिमाग चल्न छोडेको छ ।' बुवा दमका बिरामी । श्रीमती पनि सुत्केरीको शल्यक्रिया गरेदेखि समय-समयमा थला परिरहन्छिन् । काम नभएपछि जीवन धान्नै गाह्रो परेको रवि सुनाउँछन् । 'पापी पेटले तेरो काम नभन्दो रहेछ । आफूसँग सँगै चारवटा पेटलाई पाल्नै परिहाल्छ,' निराश हुँदै उनले सुनाए ।दिनभरि फिल्ममा मजदुरी गरेर जसोतसो परिवार पाल्दै आएका थिए रवि । तर, अहिले मजदुरी गर्ने ठाउँ नै बन्द भएपछि खर्च आउने बाटो बन्द भयो । जताततैबाट आर्थिक समस्याले च्याप्दै जाँदा उनलाई निर्देशक म्याक्टेन कालुको याद आउँछ । म्याक्टेन कालुसँग १ वर्ष अगाडि 'भो माया लाउँदिन'मा काम गरेका थिए । ६ दिन काम गरेको १२ हजार पाउनुपर्ने रहेछ । तर, त्यो पैसा अझै नपाएको रवि बताउँछन् । अभावका बेला रविले त्यो पैसा पाउने आशमा म्याग्टेनलाई फोन गरे । अरुबेलाकै व्यवहार दोहोरियो, उनले फोन उठाएनन् । 'अहिलेको अवस्थामा त्यो पैसाको आधा मात्रै दिए पनि हामीलाई ठूलो राहत हुन्थ्यो । त्यो पनि दिएको छैन । नारायणघाटमा फिल्मको काम सकियो । काठमाडौं पुग्नासाथ पैसा पठाउँछु भनेर म्याक्टेनले डुब्लिकेट चेक दिएर पठायो । १ वर्ष भइसक्यो । त्यो चेकमा पैसा नै छैन । फोन गर्दा पनि उठाउँदैन । कहिलेकाहीँ अरुलाई फोन उठाउन लगाउँछ,' रविले भने ।पैसा बचत भएको भए पनि निषेधाज्ञामा परिवार राम्रैसँग चलाउन सक्थे रविले । तर, किस्तामा पारिश्रमिक दिने चलनले रविले पैसा बचाउनै सकेनन् । हुन त रवि एउटा फिल्ममा ९० हजार रुपैयाँको सम्झौता गरेर काम थाल्छन् । एकमुष्ठमा रकम दिइँदैन यहाँ । १०/२० हजार गर्दै किस्तामा रकम दिइन्छ । त्यसरी किस्तामा पाउने रकम परिवारको आवश्यकता पूरा गर्दैमा सकिने उनी बताउँछन् । 'यसरी बचत पनि हुँदैन । पहिलो किस्ता आयो घरभाडा, रासन पानी गर्दागर्दै सकिन्छ । अर्को किस्ता पाउन १ महिना नै लाग्छ । त्यतिबेलासम्म घरमा अरु आवश्यकता परिसकेको हुन्छ । रासन सकिसकेको हुन्छ,' उनी सुनाउँछन् ।रवि आफै पनि पेटसम्बन्धी समस्याबाट ग्रसित छन् । लकडाउन हुनुभन्दा १ महिनाअघि उनी भरतपुरमा उपचार गर्न गएका थिए । त्यतिबेला नै भएको पैसा सबै सकियो । काठमाडौं फर्कने पैसा थिएन । एउटा एम्बुलेन्सलाई सहयोग मागेर काठमाडौं आए । काठमाडौं आउन साथ लकडाउन भइहाल्यो । काम रोकियो । त्यसपछि परिवारको अवस्था नाजुक बन्दै गयो ।कलाकारलाई फिल्मको समय, परिस्थित र दृश्य हेरेर परिरन पहिरिदिने काम हो रविको । कुनै बेला 'ड्रेसम्यान'ले नै कलाकारलाई छाता ओढाइदिने अनि बस्ने कुर्सीको व्यवस्थापनसमेत गर्थे । पानी परेको दृश्यमा लगाउनलाई अर्को पहिरन भएन त्यही लुगालाई एकैक्षणमा सुकाएर लगाइदिने जिम्मा पनि ड्रेसम्यानकै हो । हिमाली भेगमा छोटो पहिरनमा कलाकार फिल्मको दृश्य दिँदैछ भने न्यानो कपडा लिएर 'स्ट्यान्डबाइ' हुन्छन् रवि । कलाकारले सट दिनेबित्तिकै तातो कपडाले न्यायो बनाइदिन्छन् । तर, आज त्यही पेसा बन्द हुँदा घरभेटीबाट लुक्दै हिँड्नु परेको छ ।***फिल्ममा 'स्पट ब्वाई'को ‍काम गर्ने सन्तोष खड्काको समस्या पनि रविको भन्दा फरक छैन । २ छोरीहरु, श्रीमती र ६८ वर्षीय बुवासहितको उनको परिवार डिल्लीबजारमा बस्छन् । कलाकारदेखि निर्माण टिमलाई चिया पानी खुवाउने काम गर्थे सन्तोष । दैनिक १ हजारसम्म कमाउँथे । फिल्महरुमा काम पाउँदा परिवार पाल्न त्यति गाह्रो हुन्थेन । तर, ‍पाँच महिनादेखि त्यत्तिकै बस्दा निकै गाह्रो भएको उनी बताउँछन् । 'एकदम तनाव छ । काम छैन, कमाइ पनि छैन,' उनले सुनाए ।सन्तोष खड्का३८ वर्षीय सन्तोष भोजपुरी फिल्म 'रण' गरेदेखि नै कामविहीन थिए । लकडाउनअघिको २ महिना त हातमा कुनै फिल्म थिएन । त्यसपछि प्रोडक्सन म्यानेजर शंकर पाण्डेको अफिसमा खाजा बनाउने काम पाए । त्यहाँ काम गरेको केहि दिनमै लकडाउन भयो । त्यसताका घर चलाउने खर्च आउन बन्द भयो । दैनिक ज्यालादारी गरेर कमाउने सन्तोषलाई लकडाउनको १ महिना नबित्तै समस्याले सताउन थाल्यो । घरमा रासन सकियो ।सुत्केरी श्रीमतीलाई पोषिलो खानेकुरा त के खानसमेत खुवाउन नसक्ने चिन्ताले सताउन थाल्यो । त्यसपछि संघका अध्यक्षलाई आफ्नो पीडा पोखे । ऋण गरेरै घर चलाए । संघले १ बोरा चामल राहतमा दियो । अब त्यही राहत सकिन थालेपछि चिन्ता थपिएको उनी सुनाउँछन् । 'अब संघले दिएको राहत ९ दिनमा सकिन्छ । त्यसपछि के खाने हो ? चिन्ता छ । काम सुरु भएको भए पनि परिवार पाल्न सकिन्थ्यो, भाडा तिर्न सकिन्थ्यो,' उनले भने ।लकडाउनअघि नयाँ फिल्ममा काम गर्ने तयारी हुँदै थियो । तर लकडाउनले गर्दा फिल्मको काम पनि अगाडि बढेन । निषेधाज्ञाको समय लम्बिएसँगै झन बढी तनाव थपिएको छ सन्तोषलाई । 'अहिलेसम्म त संस्थाले दिएकै खानेकुराले बाँचिरहेको छु । अब पनि संस्थाले हेरिदिए हुन्थ्यो भन्ने आश छ । ज्यामी काम खोज्दा पनि कतै पाइँदैन अहिले,' उनले दुखेसो पोखे ।फिल्म 'समर लभ'बाट 'स्पट ब्वाई'को काम थालेका सन्तोषले 'शत्रुगते','दालभात तरकारी', 'साली कसको भेनाको', 'जय शम्भु'लगायतका फिल्ममा काम गरेका छन् ।***धनबहादुर लामाले फिल्ममा 'कुक' काम गरेको २८ वर्ष नाघ्यो । 'छहारी' फिल्मबाट 'कुक' पेसा थालेका उनले ३ वर्षअगाडि 'प्रेम दिवस'मा काम गरेका थिए । ५८ वर्षीय धनबहादुरले फिल्ममा काम पाएका थिएनन् । पाँच महिना कामविहीन बस्दा परिवारमा समस्या बढेको बताउँछन् । 'काम छैन । काम भएको भए काम गरिन्थ्यो । खानलाई दु:ख छ अहिले,' उनले सुनाए ।धनबहादुर लामाअभावबीच पाउनु पर्ने पैसा नपाएर चिन्ता थपिएको उनी बताउँछन् । गत कात्तिकमा वीरगन्जमा सम्पन्न भएको ‘नेपाली चलचित्र स्वर्णिम महोत्सव’मा उनले कलाकार, प्राविधिकदेखि पत्रकारसम्मलाई खाना पकाएर खुवाए । तर, त्यहाँ ‍खाना पकाएर खुवाएको पैसा पाउन बाँकी रहेको उनी बताउँछन् । 'त्यहाँ काम गरेको ९५ हजार रुपैयाँ पाउन बाँकी छ । त्यो पैसा पाएको भए पनि क्याटरिङको भाइहरुलाई बाँडेर मेरो हातमा १५ हजार पर्थ्यो । त्यो पैसा अहिले पाएको भए परिवारको खर्च टार्न पाउँथे,' उनले भने । 