सशस्त्रले हटायो दशगजामा बनाइएका साढे ५ सय अनधिकृत संरचना
नेपाल र भारत तर्फको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा क्षेत्र (दशगजा) मिचेर निर्माण गरिएका साढे ५ सयभन्दा बढी भौतिक संरचना सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ)ले हटाएको छ ।
काठमाडौँ — नेपाल र भारत तर्फको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा क्षेत्र (दशगजा) मिचेर निर्माण गरिएका साढे ५ सयभन्दा बढी भौतिक संरचना सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ)ले हटाएको छ ।झापाको गौरीगन्ज र भारतको किसानगन्जको दशगजा क्षेत्रमा बनाइएका संरचना हटाउँदै सशस्त्र प्रहरी।१ वर्षको अवधिमा विभिन्न जिल्लाका ३८ स्थानमा बनाइएका ५ सय ५६ घर, टहरालगायत भौतिक संरचना सशस्त्र प्रहरीले हटाएको हो । यस्ता अनधिकृत संरचना भारतीय सुरक्षाकर्मी, भारतीय नागरिक र केही ठाउँमा नेपाली पक्षले निर्माण गरेको भेटिएको छ । भारतसँग नेपालको करिब १ हजार ८ सय ८० किलोमिटर लम्बाइमा सीमा कायम छ । सशस्त्र प्रहरी र प्रमुख जिल्ला अधिकारीसहितका विभिन्न संयन्त्रबाट भएका अनुगमन र निरीक्षणका क्रममा दशगजा क्षेत्र मिचेर घर, टहरा र केही ठाउँमा स्थायी संरचना बनाएको भेटिएको र त्यस्ता संरचना हटाउने अभियानलाई जारी राखिएको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ ।केही ठाउँमा भारतीय सुरक्षाकर्मीसँग समन्वय गरेर र धेरैजसोमा सशस्त्र प्रहरी आफैं खटिएर अनधिकृत संरचना हटाइएको छ । खुला सीमानाका कारण नेपाल र भारतका थुप्रै ठाउँमा एक अर्का देशका नागरिक वारपार गरेर खेतीपाती गर्नेदेखि सीमानामा अनधिकृत संरचना बनाउनेसम्मका गतिविधिमा संलग्न छन् । भारतीयले वर्षौंअघिबाट १५ जिल्लाको हजारौं हेक्टर नेपाली जमिनमा आएर खेतीपाती गर्ने गरेका छन् । नेपाली पक्षले पनि भारतका २ सय ७४ ठाउँमा क्रस बोर्डर खेतीपाती गर्ने गरेको केही वर्ष अघिको अध्ययनबाट खुलेको थियो । पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा सशस्त्रले अनधिकृत संरचना हटाउने र दशगजामा खेतीपानी गर्न रोक लगाएको थप जग्गामा हो ।‘वर्षौंअघिबाट खेतीपाती गर्दै आएको विवाद छँदैछ, पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा थप ठाउँमा दशगजा मिचेको भेटिएपछि फिल्डमै खटिएर दशगजा खाली गर्ने अभियान चलाइएको हो,’ सशस्त्रका एक अधिकारीले बताए ।झापाको गौरीगन्ज र भारतको किसानगन्जको दशगजा क्षेत्रमा बनाइएका संरचना हटाउँदै सशस्त्र प्रहरी।सशस्त्र प्रहरी प्रवक्ता एसएसपी राजेन्द्र खड्काले भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) सँग समन्वय गरेर दशगजा क्षेत्रमा कानुनविपरीत बनाइएका घर-टहरा हटाइएको बताए । उनका अनुसार पछिल्लो केही महिनामा सशस्त्रले भारतीय पक्षसँग समन्वय गरेर १ हजार ८ सय सीमा स्तम्भ मर्मत र रंगरोगन गरेको बताए । भारतीय नागरिक र एसएसबीबाट अनधिकृत संरचना बनाउने तयारीमा रहेका १८ ठाउँमा निर्माणमा रोक लगाइएको छ ।त्यस्तै भारतीय पक्षले नेपाल प्रवेश गरी खेतीपाती गर्दै आएको करिब १३ बिघा जमिन पनि खाली गरेको छ । त्यस क्रममा बिनाअवरोध आउजाउ गर्न मिल्ने गरी १ सय ७३ किमि क्षेत्र ओगट्ने १ सय ६१ ठाउँमा दशगजा क्षेत्र सरसफाए पनि गरिएको प्रवक्ता खड्काले जानकारी दिए ।भारतसँग सीमा कायम गर्ने ८ हजार ५ सय ५३ वटा पिलर रहेकोमा ठूला पिलरको संख्या ९ सय १६, मझौला २ हजार ४ सय ८१ र साना स्तम्भ ५ हजार १ सय ५६ छन् । त्यसमध्ये २ हजार २ सय १६ वटा पिलर गायव छन् । खासगरी पिलर हराएका ठाउँमा भारतीय अतिक्रमण र बलमिच्याइँका घटना बढी हुने गरेका छन् । सीमा सुरक्षाका लागि सशस्त्रले चीनतर्फ ७ र भारततर्फ २ सय ४६ स्थानमा सीमा सुरक्षा युनिट तैनाथ गरेको छ । त्यसमध्ये डीएसपीको कमाण्डमा ४५ युनिट र बाँकीमा प्रहरी निरीक्षकको नेतृत्वमा बोर्डर आउट पोष्ट (बीओपी) मार्फत सशस्त्रको जनशक्ति तैनाथ छ । २०७७ मा तत्कालीन सरकारले चीन र भारततर्फ सीमा सुरक्षाका लागि बीओपी संख्या ५ सय पुर्‍याउने लक्ष्य राखेको थियो । तर, त्यसअनुसार जनशक्ति र स्रोत/साधन व्यवस्थापन नहुँदा काम अघि बढेको छैन ।मोरङको दशगजा क्षेत्रमा भारतीले पक्षले बनाएको संरचना हटाउँदै सशस्त्र प्रहरी ।भारतले इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, सिरहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, रूपन्देही, बर्दिया र कञ्चनपुर गरी १५ जिल्लाका नेपाली भूभागमा छिरेर खेतीपाती र भोगचलन गर्दै आएका छन् । यो दार्चुलाको कालापानी र नवलपरासीको सुस्ताबाहेक हो । त्यस्तै नेपालबाट भारतीय भूभागमा गएर खेतीपाती/भोगचलन गर्ने कोशी प्रदेशका इलाम, झापा, मोरङ र सुनसरी, मधेशका ८ वटै जिल्ला, लुम्बिनीको बाँके र सुदूरपश्चिमको कञ्चनपुरमा देखिएको छ । दशगजा मिचेर बनाइएका संरचना हटाउनदेखि क्रस बोर्डर खेतीपाती समस्या सुल्झाउन, नियमित अन्तर्राष्ट्रिय सीमा स्तम्भ निरीक्षण तथा सुरक्षा, सहितका काममा नेपालबाट प्रमुख जिल्ला अधिकारी, भारतबाट डिस्ट्रिक मजिस्ट्रेड र दुवै देशका नापीका उपमहानिर्देशक तहका अधिकारी अनि नियमित रुपमा सीमा सुरक्षार्थ सशस्त्र प्रहरी र एसएसबी खटिँदै आए पनि नियमित रुपमा द्विपक्षीय बैठक नबस्ने, समन्वयका लागि काम नहुनेलगायत कारण समस्या दोहारिने गरेका छन् ।