लुम्बिनी अस्पताल अत्याधुनिक बन्दै
१२ तले भवनको छतमा हेलिप्याडबाट इमर्जेन्सीसम्म सुविधायुक्त लिफ्ट । आधुनिक प्रविधि र अत्याधुनिक उपकरण । सामान्य ओपीडीदेखि मुटु र क्यान्सरसहितका सम्पूर्ण विशेषज्ञ सुविधासहितको सेवा । 
बुटवल — १२ तले भवनको छतमा हेलिप्याडबाट इमर्जेन्सीसम्म सुविधायुक्त लिफ्ट । आधुनिक प्रविधि र अत्याधुनिक उपकरण । सामान्य ओपीडीदेखि मुटु र क्यान्सरसहितका सम्पूर्ण विशेषज्ञ सुविधासहितको सेवा । अन्य कुनै अवरोध नभएको अवस्थामा अबको ५ वर्षमा लुम्बिनी प्रदेशको गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि बढेको लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालबाट उपलब्ध हुने सेवा हुन् यी । लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा पुगेपछि सबै प्रकृतिका उपचार सेवा उपलब्ध हुने र लुम्बिनी एवं गण्डकी प्रदेशका विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाबाट रिफर गरिएका बिरामी प्रादेशिक अस्पतालमा आउने गरी सरकारले अस्पतालको स्तरोन्नति र पूर्वाधार संरचना निर्माण अघि बढाएको हो ।लुम्बिनी सरकारले प्रदेश गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि सारेको योजना घोषणा भएको चार वर्षपछि कार्यान्वयन सुरु भएको हो । निर्माण सम्पन्न हुँदा प्रदेश सरकारकै आर्थिक स्रोतमा बन्ने पहिलो ठूलो संरचना हुनेछ । प्रदेश सरकारअन्तर्गतको पूर्वाधार विकास प्राधिकरणले तयार गरेको गुरुयोजना अनुसार अस्पतालको १२ तले विशेषज्ञ रोगको उपचार भवन र ५ तले क्यान्सर रोगको ‘अन्कोलोजी’ भवन बन्नेछन् ।दुवै भवनमा दुई तलाका अन्डरग्राउन्ड पार्किङ हुनेछन् । दुई भवन र त्यसका उपकरण, आन्तरिक व्यवस्थापनमा सरकारले ८ अर्ब ९९ करोड ७५ लाख ६४ हजार १ सय ९९ रुपैयाँ लागत अनुमान गरेको छ । त्यसमा एक भारतीयसहित दुई नेपाली कम्पनीले संयुक्त रूपमा ५ वर्ष (२०८५ पुस २५) भित्र भवन निर्माण गर्ने गरी ६ अर्ब १८ करोड रुपैयाँमा सम्झौता भएको छ । नयाँ भवनको अगाडिको भागमा अत्याधुनिक बहिरंग सेवा (ओपीडी), आपतकालीन उपचार, (इमर्जेन्सी) र इन्डोर सर्भिस कक्षसहित १२ सय बेड रहने छन् । साथै विशिष्टीकृत ग्यास्ट्रो, न्युरो, कार्डियोलोजीलगायतका सबै विशेषज्ञ सेवा एउटै भवनबाट उपलब्ध हुनेछन् ।पूर्वाधार विकास प्राधिकरण दाङका प्रमुख इन्जिनियर छविराज पोखरेलका अनुसार ‘क्याम्पासाइट–आशिष–रेलिगेर’ संयुक्त कम्पनीले ६ अर्ब १८ करोड रुपैयाँमा ५ वर्षमा प्रस्तावित भवन निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी पुस २६ गते निर्माण सम्झौता गरेको हो । क्याम्पासाइट भारतीय प्रतिष्ठित निर्माण कम्पनी हो । आशिष र रेलिगेर पनि नेपालका राम्रा कम्पनी मानिन्छन् । तीनवटै कम्पनीले काम गर्ने गरी सम्झौता भएर एउटा आधुनिक अस्पतालका लागि आवश्यक पर्ने सबैखाले सुविधासहितको विशेष अस्पताल भवन निर्माणको काम अघि बढेको इन्जिनियर पोखरेलले बताए । यसअघि पनि अस्पतालको भवन निर्माणका लागि दुई पटक टेन्डर आह्वान भएको थियो । तर, भवन निर्माण मापदण्डको ‘स्पेसिफिकेसन’मै आशंका भएपछि दुवै टेन्डर र सम्झौतासमेत रद्द गरिएको थियो । ‘पहिला पनि ठूलो समस्या होइन तर शंका धेरै भए,’ उनले भने, ‘अहिले सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा भएर निर्बाध काम गर्ने गरी ठेक्का भएर काम नै सुरु भएको छ ।’सरकारले चालु आवमा भवन निर्माणका लागि ७० करोड रकम विनियोजन गरेको छ । प्रदेश गौरवको आयोजनामध्ये महत्त्वपूर्ण आयोजना भएको र प्रभावकारी रूपमा काम हुने गरी ठेक्का अघि बढेकाले रकम अभाव नहुने उनले बताए । अस्पतालको गुरुयोजना तथा भवनको ड्रोइङ र डिजाइन पूर्वमुख्यमन्त्री शंकर पोखरेल नेतृत्वको सरकारले पारित गरेको थियो । निर्माण कम्पनीले अहिले अस्पताल परिसरका पुराना संरचना हटाउने, रूखहरू काट्ने निर्माण सुरक्षाका लागि घेराबार लगाउने काम गरिरहेको निर्माण कम्पनीका इन्जिनियर नवलकिशोर देवले बताए । ‘अहिले हामीले ४ इन्जिनियरसहित ५५ जना कामदार फिल्डमा खटाइसकेका छौं,’ उनले भने, ‘अस्पताल प्रशासनले पुराना भवन भत्काउने अनुमति प्रदान गर्नासाथ फिल्ड सरसफाइको काम सुरु हुन्छ ।’फागुन १५ मा अस्पताल १ सय १३ वर्ष पूरा हुँदै छ । सोही अवसरमा भवन निर्माणको शिलान्यास लुम्बिनीका मुख्यमन्त्री डिल्लीबहादुर चौधरीले गर्ने तयारी भइरहेको अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. सुदर्शन थापाले बताए । पूर्व–पश्चिम राजमार्गमै बुटवल उपमहानगरपालिका–९ स्थित बुटवलको मध्य भागमै रहेको अस्पतालको ६ बिघा १२ कट्ठा क्षेत्रफलमा भवन निर्माण हुनेछ । ‘प्रस्तावित भवन निर्माण सम्पन्न हुँदा १ हजार २ सय बेडसहितको विशेषज्ञ सेवाको अस्पताल तयार हुनेछ,’ डा. थापाले भने, ‘त्यसमा क्यान्सर रोग र मुटुरोगका विशेषज्ञ सेवा पनि सुरु हुनेछन् ।’राणा प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरका पालामा १९६७ सालमा ६ बेडको अस्पताल निर्माण गरेकामा २०२४ सालमा ५० बेडमा विस्तार भएको थियो । २०५० सालमा १ सय बेडमा विस्तार भएको अस्पतालमा २०७२ सालबाट सरकारबाट ३ सय र विकास समितिबाट १ सय बेड गरी ४ सय बेडमा स्तरोन्नति भए पनि अहिले ५ सय २४ बेडमा बिरामीको उपचार हुने गरेको थापाले बताए । अस्पतालमा दैनिक ३ हजारसम्म ओपीडीका बिरामी आउने गरेका छन् । अस्पतालमा वार्षिक झन्डै १० लाख बिरामीले सेवा लिने गरेको अस्पतालको तथ्यांक छ । अस्पतालका सूचना अधिकारी एवं वरिष्ठ बालरोग विशेषज्ञ डा. नेत्र रानाका अनुसार अस्पतालबाट अहिले बहिरंग सेवातर्फ जनरल मेडिसिन, न्युरो मेडिसिन, कार्डियोलोजी, अर्थोपेडिक सर्जरी, जनरल सर्जरी, प्लास्टिक सर्जरीसहित १७ भन्दा बढी विभागीय सेवा सञ्चालनमा छन् । परीक्षणतर्फ प्याथोलोजी, एक्स–रे, सिटी स्क्यान, अल्ट्रासाउन्ड, इन्डोस्कोपी, क्लोनोस्कोपी, ईईजी, ओपीजी, इकोकार्डीओग्राम लगायतका सेवा उपलब्ध छन् । ‘सबै उपचारका लागि ७४ विशेषज्ञ डाक्टरसहित ६ सय बढी स्वास्थ्यकर्मी कार्यरत छन्,’ उनले भने, ‘भवन निर्माणसँगै थप दक्ष जनशक्तिको व्यवस्थापन र आधुनिक प्रविधिसहितका उपकरणको व्यवस्थापन सरकारले गर्ने तयारी छ ।’ अस्पतालमा अहिले पनि सरकार र विकास समितिबाट गरी २ सय बढी कर्मचारी कार्यरत रहेको उनले बताए ।अस्पताल निर्माणको पहिलो चरणमा पुराना भवन र संरचना हटाउन सुरु भएको छ । १ सय १३ वर्ष पुरानो अस्पताल २०१६ सालमा निर्माण गरिएका पुराना संरचनामा चल्दै आएको थियो । २०७४ सालपछि केही नयाँ भवन निर्माण भएका थिए । केही प्रशासनिक भवन र रूख कटानका लागि पनि सम्बन्धित निकायमा समन्वय भइरहेको अस्पतालका प्रशासन प्रमुख राजन केसीले बताए । अस्पताल परिसरमा अहिले चार ठूला भवन प्रयोग भइरहेका छन् । डाइग्नोस्टिक एन्ड रिसर्च, प्रसूति, महिला तथा बालरोग, सामान्य जनरल वार्ड र शल्यक्रिया भवन यथावत् रहने प्राधिकरणका साइड इन्जिनियर रमेश शर्माले बताए ।लुम्बिनी प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्री राजु खनालले अस्पतालको आधुनिक भवन निर्माणपछि लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल देशकै नमुना रूपमा विशेषज्ञ अस्पतालमा परिणत हुने बताए । ‘हामीले देशकै नमुना विशेषज्ञ सेवासहितको अस्पतालका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्यका साथ प्राथमिकतामा राखेका छौं,’ उनले भने, ‘निर्माण कामको प्रगतिअनुसार बजेट उपलब्ध हुने र निर्माणपछि अत्याधुनिक प्रविधि र उपकरणका लागि सरकारले आवश्यक सबै व्यवस्थापन गर्नेछ ।’ भवन निर्माण, उपकरण व्यवस्थापन र त्यही अनुसारको जनशक्ति व्यवस्थापनका लागि सरकारले अहिलेदेखि नै कार्ययोजना बनाएर काम गरिरहेको पनि उनले बताए । लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल मुलुककै पुरानो मध्यको तृतीय स्तरको अस्पताल हो । लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा लुम्बिनी प्रदेश, गण्डकी प्रदेश र भारतीय सीमावर्ती सहरबाट पनि उपचारका लागि आउने गर्छन् ।