एक्स्ट्रा युथ
सरकारले युवा दिवसमा १० युवालाई एक लाख रुपैयाँ सहित सम्मान गर्‍यो । ती युवाले नविन खोज, सामाजिक कार्य, उद्यमसिलतालाई प्रोत्साहन गरेका छन् । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयले प्रदान गरेको राष्ट्रिय युवा प्रतिभाबाट सम्मानित हुनेले के काम गरे ? 
सरकारले युवा दिवसमा १० युवालाई एक लाख रुपैयाँ सहित सम्मान गर्‍यो । ती युवाले नविन खोज, सामाजिक कार्य, उद्यमसिलतालाई प्रोत्साहन गरेका छन् । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयले प्रदान गरेको राष्ट्रिय युवा प्रतिभाबाट सम्मानित हुनेले के काम गरे ?  बन्यजन्तु संरक्षकहेमन्त आचार्य वातावरण संरक्षण र युवा परिचालन विधाबाट सम्मानित हेमन्त आचार्य चोरी सिकार चोरी सिकार नियन्त्रणमा युवा परिचालन अभियान सञ्जालका अध्यक्ष हुन् । ०६४ मा बर्दिया राष्ट्रिय निकुन्जको २ वटा गैडा मारेपछि बर्दियाका युवाहरु बन्यजन्तुको संरक्षणमा लागेको हुन् । १५ जना युवाबाट सुरु भएको संरक्षण पछिल्लो समय २ हजार ५ सय भन्दा बढी यो सञ्जालमा आवद्ध छन् । सबै जनालाई निकुन्जले परिचयपत्र वितरण गरेको छ । निकुन्जको मध्य क्षेत्र बाँके र सुर्खेतका केही भागका युवाह समेत यो सञ्जालमा आबद्ध छन् । युवाहरुले निकुन्जमा पालैपालो गस्ती गर्छन् । दुई बर्षमै स्याउ पलाउने कृषकसमराज गुरुङकृषि र पर्यटन विधाबाट सम्मानित गुरुङले मुलुकको उच्च हिमाली हावापानी अनुकुल व्यसायिक स्याउ खेती गरेका छन् । व्यवस्थापन संकायमा स्नातक गरेका उनका परिवारले ७ सय ३७ रोपनी जग्गा भाडामा लिएर ४ सय ५० रोपनी जग्गामा स्याउ खेती गरेका छन् । फार्ममा ६० हजार स्याउको बिरुवा लगाएका छन् । बर्षमा साढे तीन देखि चार लाख किलो स्याउ उत्पादन गर्ने गरेका छन् । थोरै जग्गामा सानो जातको धेरै बिरुवा रोपेर स्याउ फलाएका छन् । बिरुवा रोपेको दुई बर्षमै फल दिने गाला, गोल्डेन डिलिसियस, फुजी जातको स्याउ लगाएका छन् । ५० जनालाई प्रत्यक्ष रोजगारी समेत दिएका छन् । विवाह गर्नेखर्चबाट समाजसेवासविता उप्रेती मानवसेवा/शिक्षा विधाबाट सम्मानित उप्रेती ०६७ देखि अटिजम भएका बालबालिकालाई शिक्षा स्वास्थ्य, सशक्तिकरण र पुनस्थापना गर्ने उद्येश्यले पेप्सीकोलामा बिशेष स्कूल तथा पुनस्थापना केन्द्र खोलेकी छिन् । समाजकल्याण परिषद् अन्तर्गतको शारिरीक पुनस्थापना केन्द्रमा दुई बर्ष गर्दा उनले अटिजम भएका बालबालिकाको अवस्था नाजुक देखिन । शिक्षा र स्वास्थ्य अवस्था झन कमजोर देखिन । त्यो पीडाले उनलाई सताइरह्यो । जागिर छाडेर उनले यस्ता बालबालिकाको जीवन परिवर्तन गर्ने अठोट लिइन । दोलखाको नाम्दुकी उनलाई परिवारले विवाह गर्न जुटाएको खर्चबाट समाजसेवामा लागेकी हुन् । हिमाल चढाएर कृर्तिमान फुर्वा तेन्जिङ शेर्पा साहसिक विधाबाट सम्मानित शेर्पाले १२ पटक सगरमाथा आरोहण गरिसकेको छन् । कृतिमान कायम गर्न उनी सगरमाथा चढ्का होइनन । किर्तिमान काम गर्नेलाई चढाउने मध्येका उनी एक हुन् । १८ बर्षको उमेरमा १० दिनमै दुई पटक चढे । नौ बर्षअघि मिनबहादुर शेरचनलाई सगरमाथा चढाउने पनि उनी नै थिए । २४ बर्षमा ९ पटक सगरमाथा चढे । ३ तीनमा दुई पटक समेत चढे । सुदर्शन गौतमलाई सगरमाथा चढाउने उनी पनि थिए । गाउँमा स्कूल नभएपछि पढ्न नपाएका उनी अरुलाई सगरमाथाा चढाएर रेकर्ड बनाइरहेका छन् । हिमाल चढ्ने र चढाउने उनको पेशा बनेको छ । त्यसैले लाजिम्पाटमा डिम्ररस डेस्टिनेशन भन्ने ट्ेरकिङ अफिस नै खोलेर बसेका छन् । सगरमाथा चढ्न चाहनेले बिदेशी हो भने ५० देखि ६० हजार डलर तिर्ने र नेपालीले १५ देखि २० लाख खर्च गर्ने गरेको उनी बताउछन् । आत्मविश्वास बढाउने लेखक रोहित भण्डारी लेखन तथा पत्रकारिता विधाबाट सम्मानित भण्डारी सगरमाथा टेलिभिजनमा कार्यरत छन् । ‘नेपालमै सकिन्छ र सम्भव छ’ नामक पुस्तक प्रकाशित गरेर युवाहरुलाई नेपालमै केहि गर्न सकिन्छ भन्ने आत्मबिश्वास सिर्जना गर्न प्रेरित गरे वापत उनले राष्ट्रिय पुरस्कार पाएका हुन् । पत्रकार भण्डारीद्वारा लिखित पुस्तक पढिसक्ने हरेक पाठकलाई कतै न कतै आफूलाई प्रेरणा मिलेको महसुस हुन्छ । सडकमा जुत्ता पालिस गर्ने, पुस्तक बेच्ने, गुन्द्रुक र आलु बेच्नेहरूको रोचक कथा छ । थोरै रकम लगानी गरेर राम्रो पैसा आर्जन गरेका सफल व्यक्तिहरूका रोचक कथा पढ्दा पाठकहरूमा उत्साह थपिन्छ । कपाल काट्दै पढ्दै सिकन्दरकुमार ठाकुर उद्यमसिलता विधाबाट सम्मानित ठाकुर नौ बर्षको उमेर देखि बुबालाई कपाल काट्न सघाउथे । राजधानीको बाग्मती बोर्डिङ स्कूलबाट १२ सकाएका उनी अहिले शंकरदेव क्याम्पसमा स्नातकोत्तर अध्ययन गरिरहेका छन् । उच्च शैक्षिक योग्यता हासिल गरेर पनि शैलुन सञ्चालन गरेर युवालाई श्रमप्रति उत्प्रेरणा जगाएको भन्दै उनलाई सम्मान गरेको हो । बुबालाई सघाउदै पढेका उनको पढाईमा पनि बारम्बार ठेस लाग्यो । बीबीएस पहिलो र दोस्रो बर्षमा ब्याक लाग्यो । एमबीबीएसमा पनि त्यस्तै भयो । काम गर्नु उनको बाध्यता थियो । कलेजको समय बाहेक अरु बेला कालोपुलको हाम्रो सैलुनमा उनी आफै खटिन्थे । मुटुको अवस्था पत्ता लगाउने आविष्कारबसन्तकुमार शाही नयाँ खोज र आविष्कार (स्वास्थ्य) विधाबाट सम्मानित शाहीले मुटुको मापन गर्ने उपकरण बनाएका छन् । एचए पढेका उनले बनाएको उपकरणलाई नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्मा प्रदर्शन समेत गरिएको थियो । परिषद्ले उक्त उपकरणलाई थप परिमार्जन गर्न लगाइएको छ । अनुसन्धानमा निरन्तर लागेर स्वास्थ्य सम्बन्धी बिशेष उपकरण अन्वेषणमा क्रियासिल रहेको भन्दै सम्मान गरेको हो । उनले अटो कार्डिया डिजिटल डिभास बनाएका हुन् । यो उपकरणले मुटुको अवस्था के छ ? भनेर रेकर्ड दिन्छ । पाँच सेकेन्ड भित्र मुुटु सम्बन्धी १० भन्दा बढी जानकारी दिने यन्त्र बनाएका छन् । मुटुको विशेषज्ञहरुलाई उनले प्रस्तुत गरिसकेका छन् । कान्छो आविष्कारक रामु खत्री १२ कक्षामा अध्ययनरत खत्री नयाँ खोज र आविष्कार (इन्जिनियरिङ) विधामा सम्मानित भए । सरकारले युवा दिवसमा सम्मान गरेका मध्ये उनी सबैभन्दा कान्छो हुन् । उनी २० बर्ष मात्रै भए । तर, उनले अहिले सम्म करिब ९० भन्दा बढी विज्ञानका नवीन आविस्कारहरु तथा खोज अनुसन्धान गरिसकेका छन् । सन् २०१६ र २०१७ को राष्ट्रिय स्तरको युवा– वैज्ञानिक अर्वाड पनि जितिसकेका छन् । २ कक्षा पढ्दादेखि नै अनेक खोज, अनुसन्धान तथा आविस्कार सुरु गरेका थिए । घाममा सुकाएको लुगा पानी पर्दा भित्र सारिदिने यन्त्र, घरमा कोही मान्छे आयो भने फोन आउने यन्त्र, घरको धारामा आएपछि मोटर अटोमेटिक ट्याङकीमा जाने र ट्याक्टी भरेपछि आफै बन्द हुने प्रविधि पनि बनाएका छन् । प्रेरणादायी उद्यमी सिता राना थारु जन्मेको एकवर्षपछि अपाङगता भएकी थारु हिड्न सक्दिैनन् । घिस्रिएर आफ्नै दैनिक काम गर्छिन् । ५ बर्षअघि गाउँमा चलेको सिलाई तालिममा उनी पनि सहभागि भइन । तीन महिने तालिममा उनले कपडा सिलाउन सिकिन । घरमै एउटा लुगा सिलाउने मेसिन थियो । तालिममा सिकेको कुरा घरमा अभ्यास गर्थिन । तालिमपछि बुङगुर पालिन । बुङगुर बेचेर अर्को दुई वटा मेसिन किनन् अनि कन्चनपुरको बेलौरी बजारमा कल्पना सिलाई केन्द्र खोलिन । उनको पसलमा १५ मेसिन छ । ५ जना कामदार राखेर सिलाई केन्द्र चलाएकी छिन् । त्यस्तै उनी गाउकी दिदी बहिनीलाई सिलाई तालिम पनि दिने गरेकी छन् । लाहुरेमा फेल, कृषिमा पास बिशाल राईकृषि उद्यम विधाबाट सम्मानित राईले झापाको बिर्तामोठमा तीन बिघामा माछा फार्म गरिरहेका छन् । स्नातक सकाएर ब्रिटिस आर्मीमा छनौट हुन नसकेपछि उनी माछा पालनमा लागेका हुन् । दुई बिघा आफ्नै जग्गाबाट सुरु गरेका उनले गतबर्ष मात्रै एक बिघा जग्गा थपे । ६० लाख लगानीबाट सुरु गरेको माछा पालनबाट गतबर्ष मात्रै ३३ लाख आम्दानी गरे । यसबर्षएसम्म १ करोड १० लाख लगानी पुर्‍याएका छन् । उनको फार्ममा अहिले रहु, नैनी, ग्रास, भाकुर लगायत जातका डेढ लाख माछा हुर्किरहेका छन् । एक बिघामा पोखरी बनाएका छन । बाँकी जग्गामा कुखुरा, हास पालेका छन । 