'महिला र दलितमाथिको भेदभाव अन्त्य भए अर्को विश्व सम्भव छ'
काठमाडौंमा भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम विश्व सामजिक मञ्चमा शनिबार यसको नारालाई लिएर जोडतोडका साथ आवाज उठ्यो । विश्व सामाजिक मञ्चको नारा थियो- 'अर्को विश्व सम्भव छ ।' र, भृकुटीमण्डपस्थित कार्यक्रममा उपस्थित धेरैको एउटै निचोड थियो, 'महिला र दलितमाथिको भेदभाव अन्त्य भए, अर्को विश्व सम्भव छ ।'
काठमाडौँ — काठमाडौंमा भइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम विश्व सामजिक मञ्चमा शनिबार यसको नारालाई लिएर जोडतोडका साथ आवाज उठ्यो । विश्व सामाजिक मञ्चको नारा थियो- 'अर्को विश्व सम्भव छ ।' र, भृकुटीमण्डपस्थित कार्यक्रममा उपस्थित धेरैको एउटै निचोड थियो, 'महिला र दलितमाथिको भेदभाव अन्त्य भए, अर्को विश्व सम्भव छ ।'कार्यक्रममा महिला अधिकारकर्मी भारती सिलवाल गिरीले महिला र दलितमाथि हाम्रो समाजमा विभेद भइरहेको बताइन् । उनले नेपालमा छुवाछुत सम्बन्धी ऐन आएको १० वर्ष भइसक्दा समेत त्यसको प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको भन्दै समस्या कायम रहेको बताइन् । 'विगत १० वर्षमा छुवाछुत सम्बन्धमा ९१ उजुरी परेको रहेछ । तर त्यसमध्ये ८८ जना दोष लगाइएकाहरु निर्दोष भइसकेका छन् । त्यसको हाम्रोमा कानुन र न्यायको अवस्था कस्तो छ भन्ने देखाउँछ,' उनले भनिन् । उनले अर्को विश्व सम्भव हुनका लागि अहिले गरिरहेको व्यवहार र घटनाहरुलाई समाजले परिवर्तन गर्नुपर्ने बताइन् ।विश्वभरका विभिन्न देशबाट भएका महिलाहरु सहभागी उक्त कार्यक्रममा नेपालका पूर्व सांसदहरु निरु जैरु र लक्ष्मी परियार, बंगलादेशकी महिला अधिकारकर्मी नादिया, दलित समूदायबाट पहिलो पटक सचिव बनेका मानबहादुर विश्वकर्मा, महिला अधिकारकर्मी विष्णुमाया परियार लगायतले आ–आफ्नो भनाइ राखेका थिए ।नेपाल दलित महिला उत्थान संघ (एड्वान नेपाल) को अगुवाईमा एसियन दलित राइट फोरम लगायत ६ संस्थाहरुले उक्त संवादमा सहभागिता रहेको थियो । पूर्वसासद जैरुले छुवाछुत र भेटवार्ता अन्त्य गर्नको लागि अर्को विश्वको आवश्यता रहेको बताइन् । उनले दलित महिलाहरु र अन्य महिलाहरु हाम्रा सामाजिक व्यवहारका कारण पिडित हुनु परेको बताइन् । उनलाई परिवर्तन गर्नु पर्ने निचोड थियो । अर्की सांसद तथा सविधान सभा सदस्य लक्ष्मी परियारले महिला अधिकार प्राप्तीको लागि लड्दै गर्दा राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक रुपमा रुपान्तरण गर्ने क्रममा आफू संविधान सभा सदस्य भएको बताइन् । उनले आफूले लगातार रुपमा यस विषयमा मुद्दा उठाउदै आइरहेको पनि प्रष्ट पारित् । उनले महिलालाई ३३ प्रतिशतमात्र होइन, ५० प्रतिशत अधिकार स्थापित नभएसम्म अर्कै विश्व सम्भव नभएको बताइन् ।दलित समूदायबाट पहिलो पटक निजामति सेवातर्फ सचिव बनेर अवकाश समेत पाइसकेका मानबहादुर विश्वकर्माले एकातिर पुाजीबाद र अर्कोतर्फ दलित प्रथा र पित्तृसत्ताले महिलाहरुलाई समस्या पारेको बताए । उनले राज्यले समानुपातिक समावेशीताका आधारमा नियम कानुन बनाएर अघि बढ्नु पर्ने उल्लेख गरे ।बंगलादेशकी महिला अधिकारकर्मी नादियाले महिलालाई शसक्तिकरण गर्नको लागि आफूहरुले बंगलादेशमा महिलाहरुको क्षमता अभिवृद्धि र सहुलियत ऋण लिएर काम गरेको बताइन् । उनले बंगलादेशमा पनि छुवाछुत र पित्तृसत्ता हावी रहेको बताइन् । एड्वान नेपालकी संस्थापक अध्यक्ष तथा महिला अधिकारकर्मी विष्णुमाया परियारले अर्को विश्व सम्भव छ भन्ने नारा नै आफूलाई मन परेको उल्लेख गर्दै त्यसको लागि आफूले काम गरिरहेको बताइन् । 