टोकियो ओलम्पिकबारे अन्योल कायमै
टोकियो ओलम्पिक २०२० नजिक आउँदै छ । यो हुनेछ वर्ष २०२१ मा । नौ महिनाअगाडि टोकियो ओलम्पिक सरेको घोषणा भएको थियो, त्यसयता स्थानीय आयोजक र अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) व्यग्रसँग पर्खिरहेका छन्, नयाँ आयोजना समयका लागि । अहिलेसम्म धेरै तथ्यबाहिर आएको छैन, साँच्चै प्रतियोगिता कसरी हुनेछ भनेर ।
टोकियो — टोकियो ओलम्पिक २०२० नजिक आउँदै छ । यो हुनेछ वर्ष २०२१ मा । नौ महिनाअगाडि टोकियो ओलम्पिक सरेको घोषणा भएको थियो, त्यसयता स्थानीय आयोजक र अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) व्यग्रसँग पर्खिरहेका छन्, नयाँ आयोजना समयका लागि । अहिलेसम्म धेरै तथ्यबाहिर आएको छैन, साँच्चै प्रतियोगिता कसरी हुनेछ भनेर ।कोरोना भाइरस संक्रमणको महामारीबीच जुलाई २३ बाट सुरु हुने टोकियो ओलम्पिकबारे अझै धेरै प्रश्न ज्युँका त्युँ कायमै छन् । अबको केही महिनामा आईओसी र टोकियो ओलम्पिकका स्थानीय आयोजकले ठोस कार्यक्रम अगाडि सार्नुपर्नेछ । अहिलेसम्म जापानमा कोभिड–१९ का कारण तीन हजारको मृत्यु भएको छ । अहिले त्यहाँ महामारी चर्किंदै छ, भलै जापानमा रहेको समस्या अन्यत्र जस्तो धेरै गम्भीर भएको थिएन, तर जापानमै नयाँ खाले भाइरस पुगिसकेको छ अनि यसै कारणले टोकियो आफैंमा चर्को समस्यामा छ । टोकियोमा अहिले संकटकाल लागू छ, त्यसैले अन्योल बढेको हो ।त्यसो त जापानी प्रधानमन्त्री योसिदो सुगाले टोकियो ओलम्पिक नयाँ घोषित मितिमै हुने दाबी पनि गरेका छन् । नयाँ वर्षको शुभकामना दिने क्रममा सुगाले यस्तो भनेका हुन् । उनी मान्छन्, प्रतियोगिता सुरु हुने बेलासम्म जापानले चाहिने जति सबै तयारी पूरा गर्नेछ । तर यो भनाइ आएको केही समयपछि नै टोकियोको स्थिति अझ खराब भएको हो, कोभिड–१९ का कारण । अनि जापानमा खोप सजिलै सबैलाई उपलब्ध हुन अझै मार्चसम्म कुर्नुपर्नेछ । यतिले मात्र सबै स्थिति मिल्दैन ।टोकियो ओलम्पिकमा भाग लिने सबै २ सय ५ देशमा पनि त खोप यसरी सजिलै उपलब्ध हुनुपर्नेछ, त्यो समय सीमाभित्र । त्यसैले समय धेरै तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ, आयोजक दबाबमा छन् । जापानीहरू स्वयं ढुक्क हुन सकेका छैनन्, टोकियो ओलम्पिक गर्नु ठीक हुन्छ वा हुन्न भनेर । भर्खरै टेलिफोनको माध्यमबाट १ हजार २ सय जापानीबीच एउटा सामान्य सर्वेक्षण गरिएको थियो । त्यसमा भाग लिएका ६३ प्रतिशतले प्रतियोगिता रद्द गर्नुपर्ने वा अझ सार्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।माइकल फेल्पस ओलम्पिक इतिहासका सबैभन्दा सफल खेलाडी हुन् । उनले २८ पदक जितेका छन् । त्यसमध्ये २३ त स्वर्ण नै छ । उनले सीएनएनलाई हालै दिएको अन्तर्वार्तामा भनेअनुसार उनी आफैं पनि टोकियो ओलम्पिक अब घोषित समयमा हुन्छ भन्नेमा ढुक्क हुन सकेका छैनन् । त्यसमाथि आईओसीले भनिसकेको छ, अब पनि ओलम्पिक सर्ने छैन, बरू त्यसलाई रद्द नै गरिनेछ । यसको अर्थ अब सबैको ध्यान सन् २०२२ को शीतकालीन ओलम्पिकमा केन्द्रित हुनेछ ।फेल्पसले भनेका छन्, ‘ओलम्पिकको आयोजना हुन्छ भने १० हजार खेलाडी अनि त्यत्तिकै संख्याका स्वयंसेवक, प्रशिक्षक आदि धेरैको ज्यान जोखिममा पर्नेछ । त्यसैले प्रतियोगिताको आयोजना गर्नैपर्छ भनेर जिद्दी गर्नु ठीक हुन्न । मैले आफैं पनि अब के हुन्छ भनेर उत्तर दिन सक्दिनँ, सबै खोपको सफलता पर्खिरहेका छन् । सबै चाहन्छन्, खोपको कार्यक्रम सजिलै अगाडि बढोस् । तर अहिले स्थिति कस्तो छ भने यस्तै हो भनेर केही पनि भन्न सकिन्न ।’ टोकियो ओलम्पिक एक वर्ष सारिएको मितिमा हुन्छ वा हुन्न भन्ने तथ्य धेरै हदसम्म अर्थसँग जोडिन्छ । पछाडि सारिएकै कारण टोकियो ओलम्पिकको खर्चमा दुई अर्ब ८० करोड डलर बढी भार थपिनेछ । यो खर्चको अधिकांश भाग बेहोर्ने भनेको आम जापानी करदाताबाटै हो । टोकियो ओलम्पिकको आधिकारिक बजेट भनेको अब १५ अर्ब ४० करोड डलर हो, पहिले अनुमान गरिएभन्दा २२ प्रतिशतले बढी । यो ठूलै व्ययभार हो ।सन् २०१३ मा जापानले ओलम्पिक आयोजनाको अधिकार जित्दा भनेको थियो, बजेट खाली ७ अर्ब ५० करोडमात्र हुनेछ । अर्को महत्त्वपूर्ण प्रश्न, टोकियो ओलम्पिकका क्रममा दर्शकले प्रवेश पाउनेछन् त ? सायद । तर यी दर्शक विदेशी हुने सम्भावाना धेरै कम छ, खाली जापानीले मात्र ओलम्पिक हेर्न पाउने स्थिति हुन बेर छैन । नयाँ भाइरस पत्ता लागेयता त यो सम्भावना अझै बढेको छ । विदेशी खेलप्रेमी सम्भवतः बिरलै जापान जान पाउनेछन् ओलम्पिक हेर्न ।जापानले भर्खरै मात्र लगभग सबैखाले आगन्तुकलाई आफ्नो देशमा प्रवेशमा रोक लगाएको छ । आईओसी अध्यक्ष थोमस बाखले खाली यति भनेका छन् कि खास संख्यामा विदेशी दर्शकले टोकियो ओलम्पिक हेर्न पाउनेछन् । खासमा आईओसीको मुख्य चिन्ता खेल प्रत्यक्ष हेर्न दर्शकलाई लिएर होइन, बरू टेलिभिलनमा प्रतियोगिताको प्रत्यक्ष प्रशारणलाई लिएर हो । यस्तो किनभन्दा आईओसीको आयको ७३ भाग यही टेलिभिजन प्रशारणको अधिकार बेचेर प्राप्त हुन्छ ।दर्शक भएनन् भन्दा पनि टेलिभिजनमा खेल प्रत्यक्ष प्रशारण त सम्भव हुन्छ नै । अहिले त यसको बानी नै परिसकेको छ, तर दर्शक नहुने स्थितिमा पनि आयोजकले ८ करोड डलर जतिको रकम गुमाउने छ, जुन टिकट बेचेर प्राप्त हुन्थ्यो । अध्यक्ष बाखले टोकियो ओलम्पिक आयोजनाका लागि विशेष कार्यक्रम गर्ने धारणा अगाडि सारेका छन् । यो महामारीबाट बच्ने जुक्ति हो र त्यसअनुसार सहभागी खेलाडी अन्तिम समयमा टोकियो पुग्नेछन् ।अनि चाँडै प्रतियोगिता सकिनासाथ टोकियो छाड्ने छन् । तर यो सोच के कस्तो हुने हो केही महिनापछि मात्र थाहा हुनेछ । एउटा यस्तै ठूलो प्रश्न प्रतियोगिताको प्रायोजकलाई लिएर पनि छ । जापानी विज्ञापन एजेन्सी डेन्ट्सुले प्रायोजकका रूपमा ६८ संस्थालाई अनुबन्ध गरेको छ । यी प्रायोजकबाट अहिले नै ३ अर्ब ३० करोड डलर प्राप्त भइसकेको छ । तर यी प्रायोजकले अब योभन्दा बढी रकम कसरी प्रदान गर्ने हो, त्यसबारे यकिन भन्न सकिने अवस्था छैन ।