राष्ट्रिय राजमार्ग बनेको जग्गा अझै व्यक्तिकै नाममा
सिन्धुली जिल्लामा बनेका दुई वटा राष्ट्रिय राजमार्गको क्षेत्राधिकारमा परेको जग्गा सार्वजनिक नहुँदा जग्गाधनी मर्कामा परेका छन् । राजमार्गको क्षेत्राधिकारमा पर्ने जग्गा सार्वजनिक (लगत कट्टा) नहुँदा जग्गाधनी मालपोत तिर्न बाध्य छन् ।
बाबुराम देवकोटासिन्धुलीमाढी, भदौ १० गते । सिन्धुली जिल्लामा बनेका दुई वटा राष्ट्रिय राजमार्गको क्षेत्राधिकारमा परेको जग्गा सार्वजनिक नहुँदा जग्गाधनी मर्कामा परेका छन् । राजमार्गको क्षेत्राधिकारमा पर्ने जग्गा सार्वजनिक (लगत कट्टा) नहुँदा जग्गाधनी मालपोत तिर्न बाध्य छन् । राष्ट्रिय राजमार्ग निर्माण भएको जग्गा व्यक्तिको नाममा रहेकाले लगत कट्टा गर्दा क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने भएपछि सरकारले लगत कट्टा गर्न नखोजेको स्थानीयको भनाइ छ । राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाका रूपमा रहेका मदन भण्डारी र पुष्पलाल (मध्यपहाडी) राजमार्गको क्षेत्राधिकारमा पर्ने जग्गा हालसम्म व्यक्तिकै नाममा रहेको सम्बन्धित जग्गाधनीको गुनासो छ । दुवै राजमार्गको क्षेत्राधिकार दायाँबायाँ १५–१५ मिटर गरी ३० मिटर छ ।मध्यपहाडी राजमार्ग अन्तर्गत ६१ किलोमिटर लम्बाइको खुर्कोट–घुर्मी खण्ड निर्माण भई सार्वजनिक यातायात सञ्चालन भएको वर्षौं भइसकेको छ । सुनसरी, उदयपुर, सिन्धुली र मकवानपुर जिल्लाको भित्री भागलाई जोड्ने मदन भण्डारी राजमार्ग अन्तर्गत उदयपुरको बसाहादेखि हेटौँडाको चौघडासम्मको २५० किलोमिटर लम्बाइ सडक निर्माण पूरा भई यातायात सञ्चालन हुँदै आएको छ ।सम्बन्धित निकायले राजमार्गको क्षेत्राधिकारभित्र पर्ने जग्गा सार्वजनिक नगर्दा जग्गाधनीले उक्त जग्गाको समेत कर (मालपोत) नगरपालिकालाई तिर्नु परेको दुधौली नगरपालिका–१, बङ्का थानराज अधिकारी गुनासो गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “मेरो पनि तीन कट्ठाभन्दा बढी जग्गा मदन भण्डारी राजमार्गमा परेको छ । सडक बनेको पाँच वर्षभन्दा बढी भइसक्यो । सडकमा परेको जग्गाको पनि बर्सेनि मालपोत तिर्दै आएको छु ।” उक्त राजमार्ग निर्माणका क्रममा अहिलेसम्म सरकारले निजी व्यक्तिकै जग्गामा लगानी गरिरहेको उहाँको भनाइ छ । जग्गाधनी अधिकारीका अनुसार राजमार्ग निर्माणसँग बाँकी रहेको जग्गाको मूल्य आकासिएको छ तर भोगचलन गर्न नपाएको जग्गाको समेत मालपोत तिर्नुपर्दा जग्गाधनीलाई मर्का परेको छ । सडकको जग्गा सार्वजनिक नगरिँदा जुनसुकै समयमा मुआब्जाको विषयलाई लिएर समस्या आउने भएकाले तत्काल लगत कट्टा गरी सार्वजनिक गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । मदन भण्डारी राजमार्गले सिन्धुली जिल्लामा दुधौली नगरपालिका, मरिण गाउँपालिका र हरिहरपुरगढी गाउँपालिकालाई जोडेको छ । त्यस्तै मध्यपहाडी लोकमार्गले गोलन्जोर र फिक्कल गाउँपालिकालाई जोडेको छ । गोलन्जोर गाउँपालिका–६, हैबारका सुमन कोइरालाले पनि मध्यपहाडी राजमार्गमा पर्ने जग्गा अहिलेसम्म सार्वजनिक नगरिँदा जग्गाधनीलाई मार परेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “सरकारले सडकमा परेको जग्गाको अहिलेसम्म न मुआब्जा दियो न सार्वजनिक गरेको छ । भोगचलन गर्न नपाएको जग्गाको समेत गाउँपालिकालाई राजस्व तिर्नु परेको छ ।” राजमार्ग निर्माणका व्रmममा मुआब्जाको विषयमा धेरै विवाद भई केही महिना निर्माणको काम नै जग्गाधनीले रोकेका थिए । सडको जग्गा छोड्न भनिए पनि लगत कट्टा नगरेकाले मध्यबिन्दु कहाँ मान्ने भन्नेमा अन्योल रहेको जग्गाधनी बताउँछन् । मालपोत कार्यालय सिन्धुलीका सूचना अधिकारी पुरुषोत्तम दाहालले मदन भण्डारी र मध्यपहाडी राजमार्गमा परेका जग्गाको अहिलेसम्म लगत कट्टा नभएको जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “मदन भण्डारी राजमार्गमा एक हजार कित्ताभन्दा बढी र मध्यपहाडीमा पनि पाँच सय कित्ताभन्दा बढी नै जग्गा परेको अनुमान गरिएको छ ।”दुवै राजमार्ग स्वदेशी लगानीमा बनेको र जग्गाका लगत कट्टा गर्ने बित्तिकै मुआब्जा दिनुपर्ने चर्चा गर्दै सूचना अधिकारी दाहालले थप्नुभयो, “सडकमा परेका जग्गाको मुआब्जा दिने अवस्थामा सरकार छैन । हामीले त्यही बुझेका छौँ । मुआब्जालगायत समस्याका कारण हालसम्म लगत कट्टा नभएको हो ।”मदन भण्डारी राजमार्ग पूर्वी खण्डका सूचना अधिकारी तथा इन्जिनियर प्रभातकिरण राईले उक्त राजमार्गमा परेको जग्गाको लगत कट्टा गर्न नापी कार्यालयलाई पत्राचार गरिसकेको र त्यो उसको काम भएको बताउनुभयो । नापी कार्यालय सिन्धुलीका प्रमुख सरोज श्रेष्ठले भने मदन भण्डारी र मध्यपहाडी दुवै राजमार्गको लगत कट्टा गर्न अहिलेसम्म कुनै पनि निकायबाट जानकारी नआएको दाबी गर्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “त्यसका लागि हामीलाई पत्र आएको छैन । सडक निर्माणका क्रममा लगत कट्टाको प्रक्रियामा नै नगई त्यत्तिकै जग्गा मात्रै अधिग्रहण ग-यो । लगत कट्टा गरी अहिलेसम्म नक्सामा सडकको देखाएको छैन ।”