माओवादी विधान अधिवेशन तयारी, नेतृत्व विकास विधि बनाउन माग
माओवादीमा नेतृत्व विकास गर्न स्पष्ट विधि तय गर्नेबारे छलफल सुरु भएको छ । फागुन एकदेखि सुरु हुने विधान अधिवेशनमा पेश हुने विधानमा केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म नेतृत्व विकासका लागि विधि स्पष्ट गर्न नेताहरुले माग गरे ।
काठमाडौँ — माओवादीमा नेतृत्व विकास गर्न स्पष्ट विधि तय गर्नेबारे छलफल सुरु भएको छ । फागुन एकदेखि सुरु हुने विधान अधिवेशनमा पेश हुने विधानमा केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म नेतृत्व विकासका लागि विधि स्पष्ट गर्न नेताहरुले माग गरे ।हाल माओवादीमा नेतृत्व विकासको विधि नहुँदा गुट/उपगुटका आधारमा जिम्मेवार पाउँदै आएका छन् । विधानलाई मस्यौदालाई अन्तिम रुप दिन शुक्रबार भएको स्थायी समिति बैठकमा नेताहरुले नेतृत्व विकास गर्ने स्पष्ट विधि भए पार्टी बलियो हुने धारणा राखे । उनीहरुले अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालको विकल्पको रुपमा नभई आगामी दिनमा केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म नेतृत्व विकास गर्ने प्रावधान विधानमा राख्नु उपयुक्त हुने सुझाव दिए ।‘मुख्य नेतृत्व (अध्यक्ष) लाई विस्थापित गर्न नभई आगामी दिन विधिवत् नेतृत्व विकास गर्ने प्रावधान राख्नु उचित हुन्छ’ स्थायी समितिमा बोल्ने नेताहरुको भनाइ थियो, ‘नेतृत्व विकासको स्पष्ट विधि बन्यो भने पार्टी पनि बन्छ ।’ बैठकमा मस्यौदा समितिमा रहेका नेताहरु उपाध्यक्ष पम्फा भुसाल, महासचिब देव गुरुङ, उपमहासचिवत्र, वर्षमान पुन, जनार्दन शर्मा, गिरिराजमणि पोखरले, सचिवहरु गणेश शाह र राम कार्कीले आआफ्नो धारणा राखेका थिए । उनीहरुले पार्टी बनाउन नेतृत्व विकास, निर्वाचन प्रणाली, चुस्त संगठनलगायत स्पष्ट गरेर जानुपर्ने बताए ।उपाध्यक्ष एबं प्रवक्ता अग्निप्रसाद सापकोटाले पार्टी संचालनको मूल दस्ताबेज विधानलाई बढीभन्दा बढी कार्यान्वयनमुखी बनाउन मस्यौदा समितिमा रहेका नेताहरुले सुझाव दिएको बताए । ‘विधान मस्यौदालाई अन्तिम रुप दिन बसेको स्थायी समितिमा के गर्दा विधान कार्यान्वयनमुखी बनाउन सकिन्छ भन्ने सुझाव आएको छन्’ उनले भने, ‘नेतृत्व विकास, चुस्त संगठन बनाउने गरी विधान संशोधनमा केन्द्रित छ ।’पार्टीका जनवगीैय संगठनहरुलाई आआफने हकहितमा केन्द्रित हुनुपर्ने नेताहरुको भनाइ छ । ‘महिला, युवा, किसान, विद्यार्थी, मजदृुरलगायत जनवर्गीय संगठनहरु राजनीतिकभन्दा बढी आआफने पेशामा केन्द्रित हुन जरुरी हुन्छ’ नेताहरुको साझा भनाइ थियो, ‘त्यसो भयो भने मात्र पार्टी बाहिरका समुदायललाई आकर्षित गर्न सकिन्छ ।’ माओवादीको विधानमा जनवर्गीय संगठनलाई स्वायत्त छाड्ने प्रावधान राखिएको छ ।त्यस्तै स्थायी समितिमा साधारण सदस्य वितरणमा उदारता देखाउनु पर्ने धारणा व्यक्त भएको छ । पार्टीको नीति र विचारलाई सामान्य रुपमा समर्थन गर्ने र चुनावमा माओवादीलाई मतदान गर्नेलाई सदस्यता दिन सकिने विधान मस्यौदामा उल्लेख छ । ‘पार्टीको नीति र विचारलाई समर्थन गर्ने, पार्टीलाई मतदान गर्ने, पार्टी कार्यक्रममा सहभागी हुने र पार्टीलाई सहयोग गर्ने १८ वर्ष उमेर पुगेका नेपाली नागरिकले पार्टीको सदस्यता प्रदान गर्न सकिनेछ’ विधान मस्यौदामा संगठित सदस्य हुन भने आन्दोलनमा लागेको हुनुपर्ने प्रावधान छ, ‘पार्टी सदस्य लिई आन्दोलन तथा कार्यक्रमहरुमा सहाभागी बनेको, पार्टीबाट सञ्चालित आन्दोलन र कार्यक्रमहरूमा सहभागी बनेको, पार्टीको सिद्धान्त, कार्यक्रम, नीति र विधान मान्न तत्पर रहेको, जनवर्गीय संगठन, पेशागत संगठन, सम्पर्क मञ्च आदिमा संगठित भइ काम गरेको, कुनै पनि समितिमा संगठित भइ काम गर्न र नियमितरुपमा लेवी बुझाउन तयार भएको । पार्टी आधारभूत वैचारिक राजनीतिक प्रशिक्षण लिएको हुनुपर्छ ।’बैठकको सुरुमा प्रधामनत्री एबं अध्यक्ष दाहालले आफूले विधान मस्यौदालाई मसिनो गरी पढ्न नभ्याएको उल्लेख गर्दै बढी कार्यान्वयनमुखी बनाउन गंभीरतापूर्वक छलफल गर्न स्थायी समिति सदस्यलाई आग्रह गरे । ‘विधान बढीभन्दा बढी कार्यान्वनमुखी हुनेगरी गृहकार्य गर्नुस्’ उनले भने । पार्टीका ‘काम चोर’ लाई कार्वाही हुने गरी स्पष्ट विधि बनाउनु पर्ने उनको भनाइ थियो ।विधान मस्यौदामा माओवादीका सबै तहका समितिहरूमा ५१ प्रतिशत खुला प्रतिस्पर्धाबाट सदस्यहरू चयन हुने भएका छन् । ती समितिमा ४९ प्रतिशत सदस्य भने समानुपातिक विधिबाट छनौट गर्ने प्रावधान छ । समितिहरूको गठन गर्दा र अधिवेशनका प्रतिनीधिहरू छनौट गर्दा मुलुकको बहुजातीय सामाजिक विशेषता अनुरुपको समानुपातिक समावेशीताको आधारमा हुनेछन् ।समिति गठन गर्दा सहमतिलाई पहिलो प्राथमिकतमा राखिएको छ । ‘त्यसको लागि समितिको कूल सदस्य संख्याको ४९ प्रतिशत समानुपातिक र बााकी ५१ प्रतिशत खुला गरी प्रतिनिधित्वको व्यवस्था गरिनेछ’ विधानमा भनिएको छ ।सबै तहका ‘समितिमा कूल सदस्य संख्याको कम्तीमा ३५ प्रतिशत महिला सहभागिता सुनिश्चित’ गरिएको छ । ‘समानुपातिक तर्फको ४९ प्रतिशतलाई शतप्रतिशत मानि त्यसलाई जनसंख्याको अनुपातमा दलित, मुस्लिम, मधेशी, थारु, आदिवासी जनजाति र खसआर्य समुदायको सिट संख्या निर्धारण गरिनेछ,’ विधानमा भनिएको छ, ‘यसरी सीट निर्धारण गर्दा प्रत्येक समूहबाट ५० प्रतिशत महिला प्रतिनिधित्व गरिनेछ ।’पार्टीमा युवा सहभागिता समानुपातिक विधिबाट ल्याउने प्रावधान राखिएको छ । ‘४० वर्ष मुनिका युवा उमेर समूहको सहभागिताको लागि ४९ प्रतिशत समानुपातिक तर्फको सिटलाई १०० प्रतिशत मानी त्यसमध्ये २० प्रतिशत युवा सहभागिता निश्चित गर्न सबै समूहबाट कम्तीमा २०/२० प्रतिशत महिला युवा सहभागिताको व्यवस्था गरिनेछ,’ विधानले भनेको छ, ‘समानुपातिक तर्फको कुनै पनि समूहको महिला तथा युवा महिलातर्फको तोकिएको सिट संख्या महाधिवेशन वा अधिवेशनबाट पूरा चयन हुन नसकेमा उक्त रिक्त सिटहरू नवगठित कार्यसमितिले पुनः सोही समूहबाट पूर्ति गर्न सक्नेछ ।’विधानमा विशेषाधिकारको मान्यताअनुसार कूल समानुपातिक सिट मध्येबाट दलितको हकमा १५ प्रतिशत र मुस्लिमको हकमा ५ प्रतिशत, हरेक समितिमा लोपोन्मुख जाति, पिछडिएको क्षेत्र र अपांगता भएका व्यक्तिहरूको प्रतिनिधित्व गराइने व्यवस्था गरिएको छ ।सबै समितिमा २० प्रतिशत सदस्य नयाा समितिले मनोनित गर्ने छ । ‘खुला र समानुपातिक तर्फका सबै समूहको सदस्यमध्ये ८० प्रतिशत अधिवेशनबाट र २० प्रतिशत सम्बन्धित तहको नवगठित समितिले चयन गर्ने’ व्यवस्था छ ।‘भौगोलिक प्रदेश, जिल्ला, गाउा/नगर र वडा समितिहरूमा समानुपातिक समावेशी गर्दा सोही क्षेत्रको जातीय सामाजिक वनावट र त्यस अनुरुपको जनसंख्यालाई आधार बनाई’ सदस्य चयन गर्ने प्रावधान राखेको छ ।प्रस्तावित नयाा विधान मस्यादौले केन्द्रदेखि स्थानीय तहसम्म सांगठिनक संरचना तय गरेको छ । हाल केन्ऽीय समिति चार सय बढी भएकोमा त्यसलाई आधाभन्दा कम १५१ सदस्यीय हुने प्रस्ताव गरेको छ ।सांगठनिक संरचना ठूलो र भद्दा भएको भन्दै माओवादीले दुई अंकमा झार्ने बताए पनि मस्यौदामा बढीमा १५१ सदस्यीय केन्ऽीय समिति हुने प्रस्ताव गरेको छ । विधानको धारा १६ मा केन्द्रीय समिति १५१ सदस्यीयका साथै पोलिटब्युरो केन्द्रीय समितिको एक तिहाइ र स्थायी समिति पोलिटब्युरोको एकतिहाइ हुने प्रावधान छ ।विधानमा केन्ऽीय पदाधिकारीको संख्या भने घटाएको छ । ‘केन्ऽीय समितिले अध्यक्ष, वरिष्ठ उपाध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिव, उपमहासचिव, सचिव र कोषाध्यक्ष चयन गर्नेछ’ विधानमा उल्लेख छ । अब अध्यक्ष एक, वरिष्ठ उपाध्यक्ष एक, उपाध्यक्ष १ र महासचिव एक, उपमहासचिव एक, सचिव एक र कोषाध्यक्ष एक जना रहने प्रस्तावमा उल्लेख छ । पदाधिकारी सात सदस्यीय हुने छ ।