तार फेर्न पनि अवरोध
नयाँ प्रसारण लाइन निर्माणमा अवरोध झेल्दै आएको नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले पछिल्लो पटक भएकै प्रसारण लाइनको तार फेर्नसमेत स्थानीयको अवरोध झेल्नु परेको छ । सर्लाहीको लालबन्दी क्षेत्रका बासिन्दाले १३२ केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनको स्तरोन्नति (तार फेर्ने) कार्यमा अवरोध गरेका छन् ।
काठमाडौँ, असोज २८ गते । नयाँ प्रसारण लाइन निर्माणमा अवरोध झेल्दै आएको नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले पछिल्लो पटक भएकै प्रसारण लाइनको तार फेर्नसमेत स्थानीयको अवरोध झेल्नु परेको छ । सर्लाहीको लालबन्दी क्षेत्रका बासिन्दाले १३२ केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनको स्तरोन्नति (तार फेर्ने) कार्यमा अवरोध गरेका छन् । स्थानीयको माग कतिसम्म भने चार दशकपहिले बनेको प्रसारण लाइनको मुआब्जा वा क्षतिपूर्ति अहिले मागिएको छ । त्यति मात्र होइन, ‘राइट अफ वे’ को जग्गालाई धितो राखेर ऋण लिन पाउनुपर्नेसम्म माग गरिएको छ । स्थानीयको अवरोधका कारण गत असोज १९ बाट सो प्रसारण लाइनको तार (कन्डक्टर) फेर्न नपाइएको विद्युत् प्राधिकरणले जनाएको छ ।    प्राधिकरणले पूर्वपश्चिम १३२ केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइनको क्षमता वृद्धि गरी विद्युत् प्रवाह बढाउन मकवानपुरको हेटौँडादेखि धनुषाको ढल्केबर सबस्टेसनसम्मको करिब १३६ किलोमिटर खण्डमा पर्ने कम क्षमताको पुरानो तारलाई बदलेर नयाँ तार राखी प्रसारण प्रणाली सुधार गर्न लागेको हो । यसबाट त्यस क्षेत्रको विद्युत् आपूर्तिमा सुधार हुने, पश्चिम क्षेत्रमा उत्पादित विद्युत्लाई पूर्वतर्फ थप प्रवाह गर्न सकिने, ढल्केबरबाट पश्चिमतर्फ विद्युत् प्रवाहका लागि थप सहज हुने र देशभित्र खपत गरी अतिरिक्त भएको विद्युत्लाई ढल्केबर सबस्टेसनमार्फत भारततर्फ निर्यात गर्नसमेत सहज हुन्छ ।  ढल्केबर सबस्टेसनबाट सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालिका–१ स्थित नवलपुर सबस्टेसनसम्मको करिब ४० किलोमिटर लाइनमध्ये एउटा सर्किटको करिब ३६ किलोमिटर तार फेरिएको छ तर लालबन्दी बजार क्षेत्रका स्थानीयको अवरोधका कारण करिब चार किलोमिटर तार फेर्ने काम रोकिएको हो । तार बदल्ने क्रममा टावरमा जोडिएको पुरानो तार काटेर अस्थायी रूपमा बाँधी राखिएको छ । एउटा सर्किट बन्द हुँदा ढल्केबरबाट पश्चिमतर्फ र हेटौँडाबाट पूर्वतर्फ विद्युत् प्रवाह गर्न समस्या भइरहेको छ, जसको असर देशकै समग्र विद्युत् प्रसारण प्रणाली प्रभावित बनाइरहेको छ । कन्डक्टर बदल्न एउटा सर्किट बन्द गरिएकाले अहिले लाइन क्षमताले नधान्दा ट्रिपिङलगायतका समस्या आई विद्युत् मागलाई व्यवस्थापन गर्ने असहज भइरहेको प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले बताउनुभयो । “नयाँ प्रसारण लाइन निर्माणमा जताततै अवरोध छ, अब ४०/४१ वर्षअघि बनेर चालु अवस्थामा रहेको लाइनमासमेत तार फेर्न खोज्दा अहिले आएर क्षतिपूर्तिको माग गर्दै अवरोध हुन थालेको छ, यस्तो अवस्थामा कसरी काम गर्न सकिन्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “तत्काल काम गर्न सकेनौँ भने ढल्केबरबाट थप विद्युत् पश्चिमतर्फ पठाउन नसकी हिउँदमा वीरगन्जलगायतका क्षेत्रमा बाध्यकारी लोडसेडिङ गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ, यस्तो संवेदनशील लाइनको काममा अवरोध नगरिदिन आग्रह गर्दछु ।” आयोजना प्रमुख राजेन्द्र कोइरालाले अवरोधका विषयमा सर्लाहीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी, लालबन्दी नगरपालिका प्रमुख, प्रहरी प्रमुख, सम्बन्धित वडाध्यक्ष, स्थानीय बासिन्दालगायतसँग पटक पटक छलफल गरिए पनि कुनै निष्कर्ष आउन नसकेको बताउनुभयो । माग पूरा नभए जग्गामा टेक्दै नटेक्न हामीलाई चेतावनी आएको छ,” उहाँले भन्नुभयो । उहाँले समस्या समाधानका लागि स्थानीय तह, प्रशासनसँग समन्वय भइरहेको भएको बताउनुभयो । १३२ केभी प्रसारण लाइनको मध्यबिन्दुबाट दायाँबायाँ नौ नौ मिटर मार्गधिकार तोकिएको छ । बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले उक्त मापदण्डभन्दा विपरीत ५० मिटरसम्म पर्ने जग्गाको समेत धितो नलिने गरेको स्थानीयले गुनासो गर्दै आएका छन् । तार फेर्ने कार्यलाई खण्ड खण्ड विभाजन गरी काम भइरहेको छ । पहिलो खण्डमा हेटौँडाबाट पथलैयासम्मको काम सम्पन्न भइसकेको छ । दोस्रो खण्डमा ढल्केबरबाट नवलपुरसम्मको तार फेर्ने काम भइरहेको छ । तेस्रो खण्डमा नवलपुरबाट रौतहटको चपुरसम्म र चौथो खण्डमा चपुरबाट पथैलियासम्मको तार पर्ने काम अगाडि बढाइने छ । एउटा सर्किटको काम सकिएपछि उक्त लाइनलाई चालु गरी अर्को सर्किटको तार फेर्न सुरु गर्ने गरिएकोे छ । १३२ केभी प्रसारण लाइनको कन्डक्टर स्तरोन्नतिका लागि भएको ठेक्का सम्झौता २०७९ साउन ४ मा कार्यान्वयनमा आएको थियो । आयोजनाको काम २०८१ पुसभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ ।     