'एउटै कुरा भनिरहँदा र धेरै बोल्दा थकान हुन्छ'
गुल्मीकी ४८ वर्षीया बोधकुमारी केसी थापा सिनियर अनमी हुन् । लामो सयम गुल्मीस्थित सिमिचौर स्वास्थ्यचौकीमा काम गरेकी इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडिसिडी) को टोल फ्रि नम्बर १११५ मा काम गर्छिन् । चैत १३ बाट सञ्चालनमा आएको यस नम्बरले कोरोनासम्बन्धी सूचना जनमानसमा पुर्‍याउने काम गर्दछ । 
काठमाडौँ — गुल्मीकी ४८ वर्षीया बोधकुमारी केसी थापा सिनियर अनमी हुन् । लामो सयम गुल्मीस्थित सिमिचौर स्वास्थ्यचौकीमा काम गरेकी इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा (ईडिसिडी) को टोल फ्रि नम्बर १११५ मा काम गर्छिन् । चैत १३ बाट सञ्चालनमा आएको यस नम्बरले कोरोनासम्बन्धी सूचना जनमानसमा पुर्‍याउने काम गर्दछ । चैत ७ गतेदेखि गोंगबु बसपार्कको हेल्थ डेस्कमा रहेर काम गरें । त्यहाँ काम गरेपश्चात म ईडिसिडीमा आइपुगेकी हुँ । चैत १९ गते म कल सेन्टरमा काम गर्न थालें । पब्लिक हेल्थमा काम गरेको यो मेरो पहिलो र नौलो अनुभव थियो । नभेटी फोनमा बोलेको भरमा कसरी सन्देश प्रवाह गर्ने होला भन्ने लाग्थ्यो । ओरियिन्टेसन क्लास दिँदा पनि सकिँदैनझैं लागेको थियो । धेरै बोल्ने बानी नभएकोले डर लागिरहेको थियो । सबै सूचना थाहा भएपनि भन्न नआउने । पहिलो दिनमा अभ्यासका लागि जब कानमा हेडफोन लगाएँ कसरी कुराकानी गर्ने होला भनेर आत्तिएँ । तर, सहकर्मीहरुले हौस्याउनुभयो । स्वास्थ्य क्षेत्रमा लामो अनुभव भएको मान्छे भएर पनि सूचना दिन नसक्ने कस्तो हुँला जस्तो लाग्यो । पछि गर्न सक्छु भन्ने आँट पलाउँदै गयो । तेस्रो दिनबाट भने बानी पर्दै गयो । देशभरिबाट फोन आउँछन् । लगातार बोलेर थाकिन्थ्यो पहिले त । अहिले भने केस घटेसँगै अलि चाप कम छ । एउटै कुरा भनिरहँदा र धेरै समय बोल्दा थकान पनि महसुस हुन्छ । तर, यो नै हाम्रो काम हो । थकाइ लागेपनि पछि हट्न पाइएन । नम्र भएर मिठो बोल्नुपर्छ । थकाइ लाग्दा पनि झर्को मानेर बोल्न भएन ।सुरुआती दिनमा ८ घण्टाको दुई सिफ्ट थियो अहिले भने ३ सिफ्ट छ । बिहान ६ बजेदेखि बेलुका १० बजेसम्म यो सेवा हामी दिन्छौं । फलोअप गर्ने स्टाफसँगै अहिले २८ जना छौं । कुनैबेला एकदम चापाचाप भएर कति कल छोड्नुपर्थ्यो, भ्याइनभ्याइ भएर । कोरोना आक्रमक रुपमा फैलिरहेको सुरुआती दिनमा यति धेरै फोन आउँथ्यो कि हामीले रिसिभ नै गर्न भ्याउँदैनथ्याैं । कुराकानी पनि छोट्याउनुपर्ने हुन्थ्यो । लगातार बोलेको बोल्यै गर्नुपर्थ्यो । मैले ८ घण्टाको ड्युटीमा ६ घण्टा कुराकानी गरेको रेकर्ड छ । अहिले कुराकानी लामो हुन्छ, कल संख्या थोरै हुन्छ । हामीले सकेसम्म कुरा छोट्याउनुपर्छ किनकी अरु पनि होल्डमा बसिरहेका हुन्छन् ।कोरोना संक्रमितको संख्या घटेसँगै फोनको संख्यामा कमी आएपनि कुराकानीको अवधि भने अहिले लामो छ । हामीले मानिसहरुको जिज्ञासालाई सकेसम्म आफूले जानेको कुरा राम्ररी बुझाउने प्रयास गर्छौं ।जिज्ञासाले भरिएका फोन देशभरिबाट आउँछन् । मानिसहरु फोनबाट यति धेरै जानकारी लिन चाहन्छन् होला भन्ने त सुरुमा हामीले अपेक्षा गरेकै थिएनौं । कोरोना के हो ? यसका लक्षण तथा बच्ने उपायलगायतका प्रश्न बढी आउँथे सुरुका दिनमा । पछि व्यवस्थापन सम्बन्धी आउन थाले ।आईसीयु बेडका लागि पनि धेरै फोन आए । हामीले व्यवस्था मिलाइ दिनका लागि फोन नम्बर दिन्थ्याैं । कतिपयले नउठाइदिने, कसैको स्विच अफ हुने जस्ता विविध कारणले गाली पनि खाइन्थ्यो । ‘यति पनि व्यवस्था नगर्दिने ?, सहयोग नगरिदिने अनि हामीलाई भ्रममा पार्ने तपाईंहरुको काम छैन?’ भनेर निकै गाली पनि खाइयो । तर, उहाॅहरु रिसाए पनि हामी रिसाउनुभएन ।गालीसँगै स्याबासी पनि पाइयो । तपाईंले दिएको जानकारी सहयोगी लाग्यो भनेर धन्यवाद भन्नुहन्छ । ‘समय दिएर जानकारी दिनुभयो, केही परे फोन गर्छु’ भनेर राम्ररी बोल्ने पनि छन् । सुरुआती दिनमा हामीले बिदा नबसी काम गर्‍यौं । अहिले कोरोनाको संख्यामा कमी आएपछि भने हप्ताको एक दिन मिलेसम्म बिदा पाइन्छ ।काम गरेका थुप्रै सहकर्मी कोरोना संक्रमित बन्न पुगे । छेवैमा बस्ने साथीहरु संक्रमित बन्न पुगे । धेरैपटक कन्ट्याक्ट ट्रेसिङमा परें । तर, भाग्यवश अहिलेसम्म मलाई कोरोना पुष्टि भएको छैन ।जनतालाई कोरोनासम्बन्धी तथ्यपरक सूचना दिनु नै हाम्रो कल सेन्टरको उद्देश्य थियो र सोही अनुसार गरिरहेका पनि छौं । कोरोना महामारी फैलिरहँदा विश्वमा विभिन्न भ्रामक समाचार पनि फैलिए । नेपालमा पनि कोरोनासम्बन्धी विभिन्न अफवाह फैलिए । महामारी त्यसमाथि त्यस्ता खबरले मानिसहरु आत्तिन पुग्थे । धेरैले त्यस्ता समाचार विश्वास गरेर आत्तिए पनि हामीले भ्रमहरु चिर्न सफल भएको जस्तो लाग्छ ।देशभरबाट फोन आउने भएपनि कोरोना केस बढिरहेको सुरुआती दिनमा दुर्गम क्षेत्रबाट बढी फोन आउँथ्यो । जब काठमाडौंमा बढी केस भेटिए त्यसपछि काठमाडौंबाट पनि बढी फोन गर्न थाले । सुरुको दिनमा आउने प्रश्न भनेका त कोरोनासम्बन्धी सामान्य जानकारी लिने नै बढी थिए । त्यसपछि ‘कुनै कोभिड पोजेटिभलाई परबाट देख्दा सर्छ कि सर्दैन?, त्यो बाटो हिँड्ने कि नहिँड्ने ?, पसलमा गएर सामान किन्दा कोरोना सर्छ कि सर्दैन?’ लगायतका प्रश्न आउँथे ।अहिले भने ‘आइसोलेसन कति दिन बस्ने?, के खाने/नखाने?’ लगायतका समस्यासहितका फोन आउँछन् । त्यसैगरी खोपका बारेमा बढी प्रश्न आउन गरेका छन् । खोप केन्द्रका बारेमा सोधखोज गर्ने फोन आउँछन् । धेरैले सूचना समाचार तथा समाजिक सञ्जाल हेरेर थाहा पाउँछन् । तर, नेपालको विभिन्न ठाउँ अझै सुविधायुक्त भइसकेका छैनन् । बैतडी, रुकुमजस्ता दुर्गम ठाउँका व्यक्तिले निःशुल्क डायल गरेर जानकारी पाउँदा पनि ठूलो राहत भयो होला भन्ने मलाई लाग्छ । आइसोलेसन तथा क्वारेन्टाइन बस्दा खान मन लागेन, केही गर्न मन लाग्दैन र डिप्रेसनका केस पनि आउँछन् । मानसिक समस्यासम्बन्धी थुप्रै केसलाई काउन्सिलिङ गर्‍यौं ।केटीले फोन उठायो भनेर होला, केहीले जिस्काए पनि । फोन गर्ने अनि नबोलिकन काटिदिने धेरै छन् । यति मिठो नबोल्नु भनेर पनि जिस्काउने । कोहीले त तपाईंको नाम/नम्बर पनि दिनुस् भन्थे । यस्ता ‘प्र्यान्क कल’हरु सुरुका दिनमा एकदम बढी आउँथे अहिले भने घटेको छ । कसैले त फलफूल लिएर भेट्न आउँछु पनि भने । एकजना जुम्लाका व्यक्तिले ‘यहाँ टन्न स्याउ फलेको छ, लिएर भेट्न आउँछु,’ भने । फोन गर्नेमा धेरैजना पुरुष नै छन् । जिस्क्याउने, अपशब्द बोल्दै फोन गर्ने पनि छन् । घरीघरी फोन गर्ने अनि अपशब्द बोल्ने । सम्झाउँदा पनि नमान्ने । यस्ता फोन आउँदा सकेसम्म सम्झाईबुझाई गर्थें । लगातार घण्टौं कुरा गर्दा टाउको दुख्छ । तर, एक प्रकारकले खुशी तथा आनन्द पनि मिल्छ किनकी जानकारी दिन पाइन्छ ।हामी आफैंलाई पनि सबै सूचना थाहा नहुन सक्छ । हुन त नयाँ निर्णय आउँदा हामीलाई जानकारी गराइन्छ । तर, कहिलेकाहीँ नयाँ किसिमका प्रश्न पनि सोधिने गर्छन् । हामीले थप जानकारीसहित कल ब्याक पनि गर्ने गरेका छौं । कहिलेकाँही भने कुनै सूचना तथा निर्णय ढिलो आउने हुँदा हामीलाई पनि जानकारी दिन गाह्रो हुन्छ । (बुनु थारुले गरेको कुराकानीमा आधारित) 