जनप्रतिनिधिले सम्झेलान् महिलाका कष्ट !
चुनावको परिणाम नआउँदासम्म देश चुनावमय नै रहनेछ । मत माग्ने र मागिदिनेहरूले बाजा, गाजासहित मतदाताका घरघरमा गएर काममा सघाएको र कतिपय निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवारले भोजभतेर गरेको पनि देखियो । निर्वाचन जित्न उम्मेदवारहरूले पैसाको खोलो बगाएको पनि सुनियो ।
चुनावको परिणाम नआउँदासम्म देश चुनावमय नै रहनेछ । मत माग्ने र मागिदिनेहरूले बाजा, गाजासहित मतदाताका घरघरमा गएर काममा सघाएको र कतिपय निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवारले भोजभतेर गरेको पनि देखियो । निर्वाचन जित्न उम्मेदवारहरूले पैसाको खोलो बगाएको पनि सुनियो ।चुनावको परिणाम आउँदै गर्दा मंसिर ९ देखि २४ गतेसम्म नेपालमा विविध कार्यक्रम गरी लैंगिक हिंसाविरुद्ध सोह्रदिने अभियान चलाइनेछ । यसपालिको नारा ‘सभ्य समाजको पहिचान लैंगिक हिंसाविरुद्ध अभिायन’ तय गरिएको छ । पछिल्लो समय लौंगिक हिंसाविरुद्धका अभियान नेपालमा व्यापक बनिरहेको छ । तर, राजनीतिक दल तथा चुनावमा भने यो मुद्दा विरलै उठ्ने गरेको छ । समाजमा लैंगिक हिंसाका घटना बढिरहेका छन् । केही दिनअगि मेरो छिमेकी दिदीको कुरा सुनेर छाँगाबाट खसेझैं भएको थियो । उनका चार छोराछोरी छन् । श्रीमान् सरकारी जागिरे हुन् । छोराछोरी दिनभरि विद्यालयमा हुन्छन्, श्रीमान् अफिसमा । सरकारी जागिरे भएकाले उनका श्रीमान्लाई समुदायमा सबैले चिन्छन् । उनी पनि सबैसँग बोल्ने, मिजासिलो स्वभावकी छन् । दिउँसो पसल गछिन् । बेलुकी सबै घर फर्कन्छन् । छोराछोरी गृहकार्य गर्न बस्छन् । उनी भान्छामा व्यस्त हुन्छिन् । श्रीमान् भने रक्सी पिउन थाल्छन् । त्यसपछि अन्टसन्ट बोल्छन् । घरमा होहल्ला हुन्छ । छोराछोरी डराएर एकातिर भाग्छन् । ठूला भइसकेका छोराछोरीका अगाडि उनलाई श्रीमान्ले लछारपछार गर्दा रहेछन् । र, यो एक दिनको मात्र कहानी होइन । बिहे गरे देखिकै नियमित भोगाइ हो । उनले सुनाइन् ‘धेरै पटक बिष खाएर मरूँ भन्ने पनि सोचे । तर हुर्किसकेका छोरीहरू र सानो छोराको मायाले मर्न सकिएन ।’ यो कुरा सुनेर निकै दुःख लाग्यो । उनका श्रीमान् रक्सीको लत छुट्याउन चिकित्सककामा जानुपर्छ भन्दा पनि कहिल्यै मान्दा रहेनछन् । त्यसै गरी काठमाडौंको बौद्ध नजिकै विगत दुई वर्षदेखि दुई महिला कहिले खुला आकाश त कहिले बन्दै गरेको घरको भुइँमा सुतिरहेका भेटिन्छन् । जाडो, गर्मी केही नभनी । सँगैका पुरुष जतिखेर पनि रक्सीको नशामा भेटिन्छन् । पछि थाहा भयो तिनका श्रीमान् र छोरा, दिनभरि काम गर्दा रहेछन् र राति रक्सी खाँदा रहेछन् । त्यसैले कोठा लिएर बस्न सक्ने स्थिति कहिल्यै बनेन । यस्तो कुराले राजनीतिक दल तथा नेताहरूलाई कहिल्यै छोएन । देशमा गणतन्त्र आएको धेरै समय भइसकेको छ । तैपनि महिलालाई पुरुषको शोषणबाट मुक्ति मिलेको छैन । नेपालभरि रक्सी खाएर श्रीमतीमाथि हिंसा गर्ने पुरुष कति छन् भन्ने निकै अप्ठ्यारो छ । तर, यो समस्या ग्रामीण क्षेत्रमा झन् बढी छ । रक्सी खाएपछि श्रीमती, आमाबुवा, छोराछोरीलाई कुट्ने, घरायसी काममा ध्यान नदिने पुरुष धेरै छन् । सानैमा शिक्षाको कमी र नराम्रो संगतका कारण उनीहरू कुलतमा फस्ने गर्छन् । बुहारी भित्र्याउनुपर्ने आमाबुबाको दबाबका कारण उनीहरूको विवाह पनि सानै उमेरमा हुने गर्छ । काम पनि गर्दैनन्, रक्सीमै रमाउँछन् । केही समयअघि दैलेखकी सुकी बडुवालले चार छोराछारीसहित कर्णालीमा हाम फालिन् । बेरोजगार श्रीमान्ले सधैं रक्सी पिउने, जसका कारण हातमुख जोड्न पनि नसकिने, त्यसमाथि सधैंको कुटपिटले उनलाई असह्य पीडा भएको थियो । गरिबी र घरेलु हिंसाका कारण निकै कष्टकर जीवन बिताइरहेका महिला धेरै छन् । विशेष गरी सुदूरपश्चिम तथा कर्णाली भेगमा मौसमी रोजगारीका लागि भारतीय सेनामा काम गर्न जानेहरू उतै रक्सीको लतमा फस्ने गरेका छन् । यता पहाडका भीरपाखामा हाड घोटेर श्रीमती काम गरिरहेकी हुन्छन् । श्रीमान् फर्कंदा खाली हात आउँछन् । त्यसमाथि रक्सीको कुलत भएपछि घरकै सम्पत्ति पनि तिनले सकाउँछन् । महिला हिंसा झन्झन् बढिरहेको छ । यस्तो दुःखलाई मत माग्न आउने उम्मेदवारहरूले कहिल्यै देखेनन् । सबैजसो चुनावमा युवाहरूलाई गाउँघरमै रोजगारी दिलाउँछौं भन्ने नारा लगाएर सोझासाझा मतदातालाई फसाउन माहिर छन् नेताहरू ।एक अध्ययन अनुसार कर्णालीमा मात्र पछिल्लो पाँच वर्षमा ३७९ महिलाले आत्महत्या गरेका थिए, जसको अन्तर्यमा श्रीमान्को हिंसा नै हुने गर्छ । यस्तो डरलाग्दो तथ्यांक सार्वजनिक भए पनि कहीँकतैबाट पनि यसलाई रोक्ने प्रयास भएको छैन । चुनावका बेला मीठामीठा आश्वासन दिएर अमूल्य मत माग्नेहरूले महिला हिंसाका विषयमा केही बोल्दैनन् । स्थानीय जनप्रतिनिधिलाई आफ्ना क्षेत्रका नागरिकले भोगिरहेका हरेक पीडाबारे राम्ररी थाहा हुन्छ, हुनुपर्छ पनि । तर, तिनले त्यसको रोकथामका लागि खासै काम गरेका छैनन् । कोरोना महामारीको पहिलो लहरको बेलाको लकडाउनमा सल्यानमा मात्र ७२ महिलाले आत्महत्या प्रयास गर्दा ३२ जनाको ज्यानै गएको त्यहाँका प्रहरी प्रमुखले जनाएका थिए । केही महिलाले गरिबीका कारण आत्महत्या गरे पनि धेरैले भने श्रीमान्को यातना सहन नसकेर गलत बाटो रोज्ने गरेका छन् । उमेर नपुग्दै बिहे हुने अनि सन्तान जन्माउन बाध्य हुने महिलाको संख्या पनि उत्तिकै छ । घाँस काट्न जाँदा भीरबाट खसेर मृत्यु हुने महिलाहरूको संख्या पनि उत्तिकै छ । अपांगता हुनेहरूको संख्या पनि धेरै छ । महिलाले समाजमा अनेक किसिमका विभेद सहेर बाँच्नुपर्छ । के लैंगिक हिंसाविरुद्धका अभियानले यो विषयलाई समेटला ? चुनावअघि उम्मेदवारहरूले बिर्सिएको यो मुद्दा के विजय भएर आएपछि, तिनले सम्झेलान् ? 