खनेर–जाेतेर होइन, खोस्रेर बाली 
रुपन्देहीको धकधही–३ लक्ष्मीनगरका भोलाहा यादवले आफ्नो खेतमा यसपाली दुई किसिमले गहुँ खेती लगाए । खेतको एकातिर भागमा दुई पटकसम्म ट्याक्टरले खेत जोतेर धुलाम्मे बनाउँदै धेरै खर्च गरेर गँहु लगाए भने अर्कोतर्फको भागमा खनजोतै नगरि सिडड्रिल नामको मेशिनको प्रयोग गरि सामान्य खेत खोस्रेर अतिकम खर्च गरेर लगाए ।
भैरहवा — रुपन्देहीको धकधही–३ लक्ष्मीनगरका भोलाहा यादवले आफ्नो खेतमा यसपाली दुई किसिमले गहुँ खेती लगाए । खेतको एकातिर भागमा दुई पटकसम्म ट्याक्टरले खेत जोतेर धुलाम्मे बनाउँदै धेरै खर्च गरेर गँहु लगाए भने अर्कोतर्फको भागमा खनजोतै नगरि सिडड्रिल नामको मेशिनको प्रयोग गरि सामान्य खेत खोस्रेर अतिकम खर्च गरेर लगाए ।यतिवेला, उनको खेतमा पुग्ने कसैले पनि दुई किसिमले लगाएको गँहु खेती कुन चाही धेरै पटकसम्म खेत खनजोत गरेर लगाएको हो ? र कुन चाँही बिना खनजोत सामान्य खेत खोस्रेर लगाएको हो ? छुट्याउन सक्दैनन् । किनकी दुवै तरिकाबाट लगाएको गँहु वालीमा कुनै भिन्नता छैन । गहुँको वाला उत्तिकै लागेको छ ।‘यसपालि गरेको परिक्षणले खेत जतिसक्दो धेरै पटक जोतेर धुलाम्मे बनाएर खेती लगाए उति नै राम्रो फल्छ भन्ने परम्परागत भनाई गलत साबित गरिदियो’ यादवले भने, ‘अवदेखि खेत नजोती सिडड्रिलको प्रयोग गरि कम खर्च गरेर लगाउँछु ।’ कम खर्चमा गरेको खेती र धेरै मेहनत र खर्च गरेको खेती दुवैको उत्पादन बराबर हुन्छ भने खर्चिलो तरिकाले खेती गर्नुको कुनै अर्थ नहुने उनको भनाई छ । उनका अनुसार, खनजोत गरेर खेती लगाउदा र यो औजारको प्रयोग गरि बिना खनजोत खेती लगाउदा एक बिगाहामा १५ हजार रुपैया कम लाग्छ । सिडड्रिल कृषि व्यवसायमा प्रयोग हुने एक औजार हो । माथि बीउ, मल र तल खोस्रिने फाली हुने यो औजारलाई ट्याक्टर वा पावरटेलरमा जोडेर प्रयोग गरिन्छ । निश्चित दुरीमा स्वचालित रुपमा यसले खोस्रेको खेतमा बीउ र मल राख्ने गर्छ । अन्तराष्ट्रिय मकै तथा गँहु सुधार केन्द्र (सिमिट) नामको संस्थाले यो औजार प्रयोगमा ल्याएको हो । सिमिटले येही औजारको प्रयोग गरि नेपालको रुपन्देही, नवलपरासी, कपिलबस्तु, दाङ्ग, बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर लगायतका जिल्लामा ‘दक्षिण एशियामा अन्नबाली प्रणाली पहल’ (सिसा) नामक परियोजना लागु गरेको छ । ‘परियोजनाको मुख्य उदेश्य कृषिमा यान्त्रिकीकरण गरि कम लागतमा धेरै उत्पादन गराउनु हो’ सिमिटका बाली बिशेषज्ञ सालिन आचार्य भन्छन्, ‘यसका लागि सिडड्रिल मेशिन निकै उपयोगी भएकाले आम किसानका माझ लगेका छौं ।’ अझैपनि आम किसानमा खेती गर्दा धेरैपटक खेत खनजोत गर्नुपर्ने परम्परागत सोच कायमैं रहेकाले नेपालको कृषि उत्पादनको लागत बढि भएको उनले बताए ।यसबाट धान, गँहु, मकै, मुङ, मुसुरो, भटमास, मास, तोरी, सुर्यमुखी लगायत्का खेती लगाउन सकिन्छ । यसको मुल्य प्रति सिडड्रिलको ९० हजार देखि डेढलाख रुपैयासम्म पर्छ । यसको खरिद गर्ने किसानलाई ५० प्रतिशतसम्म अनुदान पाउने व्यवस्था जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले गरेको छ । नवलपरासीको परासी, झुँगाका किसान केशव खवासले रुपन्देहीको धकधही–३ मा २ हेक्टर जमिन भाडामा लिएर लहरेपिपल लगाएका छन् । रुखमुनि पनि यो मेशिनको प्रयोगबाट मकै खेती गर्न सकिने थाहा पाएपछि उनले यसपाली सिडड्रिलको प्रयोग गरेर मकै खेती लगाएका छन् । जिल्ला कृषि विकास कार्यालय रुपन्देहीका अनुसार, पछिल्लो पटक रुपन्देहीको कृषिमा यान्त्रिकरणको प्रयोग बढ्दो छ । सिडड्रिलको प्रयोग गर्ने किसानपनि बढ्दै जान थालेका छन् । जिल्लाका १५ जना ठूला किसानले यो औजार व्यक्तिगत रुपमा किनेर प्रयोगमा ल्याएका छन् । कतिपयले समुहमा मिलेर यसको खरिद गरि प्रयोग गर्न थालेका छन् । ‘बीउ र मल एकै स्थानमा पर्ने भएकाले यस मेशिनको प्रयोग गरिएको खेतीमा मलको नोक्शानी नभई पुरै सदुपयोग हुने भएकाले परम्परागत खेती भन्दा राम्रो उत्पादन हुने गर्छ’ रुपन्देहीका कृषि कार्यालय प्रमुख भोजराज सापकोटाले भने, ‘अर्कोतर्फ खेत जोत्न नपर्ने, बीउ मलको प्रयोग र खेतमा डिल बनाउने लगायत्का कामकालागि जनशक्ति नचाहिने भएकाले उत्पादन लागत कम हुन्छ ।’ बैदेशिक रोजगारीकोलागि युवा पुस्ता बिदेशिने नेपालको अहिलेको परिवेशमा नेपालको कृषि व्यवसायकालागि यो औजार अति उपयोगी रहेको उनले बताए । 