क्रिकेट सिक्दै दृष्टिविहीन
क्रिकेट खेल अभ्यासका लागि खेलकुद मैदान छिरेकी गोरखा नगरपालिका–२ की मनीषा रानामगरलाई ब्याट समाएपछि दृष्टिविहीन पनि खेल क्षेत्रमा जम्न सक्छन् भन्ने आँट पलायो । गोरखा हरमटारी खेलकुद मैदानमा त्रिकेटको अभ्यास गर्न पुगेकी मनीषाले पहिलो दिन ब्याट समात्न र बलिङ गर्न सिकिन् । यसअघि उनले क्रिकेटबारे थाहा पाए पनि गहिरिएर अध्ययन गरेकी थिइनन् ।
गोरखा — क्रिकेट खेल अभ्यासका लागि खेलकुद मैदान छिरेकी गोरखा नगरपालिका–२ की मनीषा रानामगरलाई ब्याट समाएपछि दृष्टिविहीन पनि खेल क्षेत्रमा जम्न सक्छन् भन्ने आँट पलायो । गोरखा हरमटारी खेलकुद मैदानमा त्रिकेटको अभ्यास गर्न पुगेकी मनीषाले पहिलो दिन ब्याट समात्न र बलिङ गर्न सिकिन् । यसअघि उनले क्रिकेटबारे थाहा पाए पनि गहिरिएर अध्ययन गरेकी थिइनन् ।‘आँखा देख्नेले खेल्छन् भन्ने सुनेकी थिएँ,’ उनले भनिन्, ‘आँखा नदेख्नेले पनि खेल्न सक्दा रहेछन् भन्ने बल्ल आफैंले खेलेपछि थाहा पाएँ ।’ मनीषा ५ कक्षा पढ्दासम्म सवल थिइन् । ब्रेन ट्युमरको शल्यक्रिया गर्दा उनका दुवै आँखा बन्द भए । ‘अहिले ८ कक्षा पुगें,’ उनले भनिन्, ‘अहिले खेल्छु भन्दा पनि सबै कुरा खेल्न नसक्ने, स्किपिङचाहिँ खेल्थ्यौं, अब क्रिकेट खेल सिक्ने अवसरले हौसला थपेको छ ।’ पहिलो दिनको अभ्यासले हौसिएकी उनी त्रिकेटका हरेक विषयमा प्रशिक्षकसँग रुचि राखेर सोध्छिन् । अभ्यासमा पनि उनी तल्लीन छन् । पहिलो दिन आइतबारको क्रिकेट अभ्यासमा २९ जना दृष्टिविहीन सहभागी थिए । बलिङ र ब्याटिङ गर्ने तरिका सिक्दै गर्दा दृष्टिविहीनलाई खेलक्षेत्रप्रति हौसला थपेको छ । अभ्यासमा सहभागी हुन पाउँदा खुसीसँगै खेलक्षेत्रमा केही गर्ने भावना जागेको पालुङटार नगरपालिका–५ हवाई ग्राउन्डकी मीना भुजेलले बताइन् । ‘सुरुमा असजिलो त हुँदोरहेछ, बल समाउनै नजान्ने, तर जति सिक्दै र गर्दै गयो त्यति जानिँदो रहेछ,’ उनले भनिन् । सुरुको दिन बलिङ र ब्याट समाउने अभ्यासमा दृष्टिविहीन व्यस्त छन् । ‘अहिलेसम्म खेलेकै थिएनौं, सबै कुरा जान्ने कुरा पनि भएन,’ सरस्वती माविमा अध्ययनरत अनुपा गुरुङ भन्छिन्, ‘सुरुमा बल र ब्याट बारेमा बुझ्नुपर्ने रहेछ, त्यसपछि सिक्दै जाँदा रमाइलो पनि हुने ।’अपांगता भएकालाई खेलकुदमा अगाडि बढाएर राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा परिचित गराउन पनि यस्ता अभ्यासले सघाउने नेत्रहीन संघ गोरखाका सचिव परशुराम भट्टले बताए । ‘हरेक क्षेत्रको मूलप्रवाहमा दृष्टिविहीनलाई सहभागी गराउन पनि केही त सिक्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘भलिबल, फुटबलभन्दा क्रिकेट दृष्टिविहीनका लागि सहज पनि छ ।’ दृष्टिविहीनलाई खेलक्षेत्रमा सहभागिता गराउन अध्ययन गरेर नै क्रिकेट रोजेको उनले बताए । ‘भलिबल हातले हान्नुपर्‍यो, फुटबल खुट्टाले हान्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘अध्ययन गर्दा क्रिकेट सहज देख्यौं, बल पनि सानो हुन्छ, भित्र बज्ने कुरा राखेर बनाइएको हुन्छ, बलिङ गर्दा गुडाएर र ब्याटिङ गर्दा भुइँमा सुताएर गर्न मिल्ने नियमले पनि सहज बनेको छ ।’ गोरखा हरमटारी खेलकुद मैदानमा जेठ २६ गतेसम्म दृष्टिविहीनले क्रिकेटको अभ्यास गर्नेछन् । ‘पाँच दिनसम्म उहाँहरूलाई क्रिकेट खेलबारे सिकाउँछौं,’ संघका अध्यक्ष पवन बस्नेतले भने, ‘त्यसपछि क्रमिक रूपमा खेल हुँदै जान्छ, वृद्धि विकासका लागि अभ्यास खेललाई निरन्तरता दिन्छौं ।’ क्रिकेट खेलको अभ्याससँगै तालिममा सहभागीलाई दुई टिममा विभाजन गरेर ५–५ ओभरको खेल खेलाउने संघका कोषाध्यक्ष उपेन्द्र श्रेष्ठले बताए । ‘जिरो लेभलदेखि सिकाउँछौं, एक्सरसाइज, बलिङ, फिल्डिङ गर्ने तरिका सबै सिकाउँछौं,’ उनले भने, ‘दृष्टिविहीनको क्षमता विकास गर्ने र खेलमा रुचि बनाउने हाम्रो लक्ष्य छ ।’ गोरखासहित १२ जिल्लामा दृष्टिविहीनका लागि क्रिकेट खेलको अभ्यास गराउने लक्ष्य रहेको उनले सुनाए । ‘ग्रुप बनाएर टुर्नामेन्ट पनि गराउँछौं,’ उनले भने । अभ्याससँगै दृष्टिविहीनको महिला र पुरुषतर्फ छुट्टाछुट्टै टिम तयार पार्ने लक्ष्य रहेको उनले सुनाए । 