इरानी फुटबलमा महिला क्रान्ति
झण्डा फहराउँदै, सेल्फी खिच्दै बिहीबार हजारौं इरानी महिलाले दशकयता पहिलोपल्ट स्वतन्त्रतापूर्वक फुटबल खेलेको हेरे । अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) ले रंगशालामा महिलाले फुटबल हेर्न नपाउने विवादास्पद नियम इरानले कायम राखे प्रतिबन्ध लगाउने चेतावनी दिएपछि यति खुकुलो भएको हो ।
(तेहरान) — झण्डा फहराउँदै, सेल्फी खिच्दै बिहीबार हजारौं इरानी महिलाले दशकयता पहिलोपल्ट स्वतन्त्रतापूर्वक फुटबल खेलेको हेरे । अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) ले रंगशालामा महिलाले फुटबल हेर्न नपाउने विवादास्पद नियम इरानले कायम राखे प्रतिबन्ध लगाउने चेतावनी दिएपछि यति खुकुलो भएको हो ।उत्साही महिला समर्थक इरानी राष्ट्रिय झण्डाको प्रतीक पहेँलो, सेतो र रातो रंगले सजिएका थिए । विश्वकप छनोट २०२२ अन्तर्गत इरान र कम्बोडियाबी तेहरानको आजादी स्टेडियममा खेल भएको थियो ।रंगशालाको दर्शकदीर्घाको एउटा भाग महिलालाई छुट्याइएको थियो । केही महिलाले त स्कार्फको स्थानमा स्पोर्टस ह्याट पनि लगाए । यस्तै केहीले आफ्नो अनुहारमा इरानी झण्डा पोतेका थिए । खेल सुरु हुनु अगाडि नै रंगशालामा महिला उपस्थिति उनीहरूका लागि स्वयं क्रान्ति जस्तै थियो । जितजस्तै रह्यो । प्रत्येक इरानी गोलसँगै महिला दर्शकदीर्घाबाट सुनिएको आवाज पनि चर्को भएको थियो । खेल अन्त्य हुँदा इरान १४–० ले विजयी रह्यो ।इरानी इस्लामिक गणतन्त्रले ४० वर्षयता फुटबल र अरू खेलकुद हुँदा रंगशालामा महिलालाई प्रवेश गर्न निषेध गरेको थियो । इरानी धार्मिक नेताहरू यस पछाडि महिलालाई खेलकुदमा देखिने उत्तेजित माहोल र पुरुषको वर्चस्व रहने स्थानबाट महिलालाई जानबाट रोकिनुपर्छ भन्ने तर्क प्रस्तुत गरेका थिए । गत महिना मात्र विश्व फुटबलको सर्वोच्च संस्थाले इरानलाई रंगशालामा महिलालाई प्रवेशको बन्देज हटाउन भनेको थियो ।इरानी महिलाको यो जित भने एक महिलाको आत्मदाहपछि सम्भव भएको थियो । गत महिनामात्र सहर खोडायारीले इरानी अदालतअगाडि आफैं आगो लगाएकी थिइन् । उनीमाथि आरोप थियो, फुटबल हेर्न रंगशाला प्रवेशका लागि प्रयास गर्नु र त्यसका लागि अदालतले उनलाई सजाय सुनाउन लागेको थियो । ती महिलालाई ‘ब्लू गर्ल’ भनिन्छ, किनभने उनले समर्थन गर्ने क्लब इस्टेघल एफसीको जर्सी नीलो थियो । गत वर्ष मात्र केटाको भेषमा रंगशाला प्रवेश गर्न लाग्दा उनी समातिएकी थिइन् ।उनको मृत्युपछि इरानमात्र होइन, पूरा विश्वमा इरानी महिला विरोधी नीतिको चर्को आलोचना सुरु भएको थियो । यससँगै इरानी फुटबललाई पनि प्रतिबन्ध लगाउने पर्ने वा बहिष्कार गर्नुपर्ने आवाज उठेको थियो । इरानी फुटबल संघले अब भविष्यमा महिलालाई फुटबल हेर्न छुट हुने जनाएको छ । संघले भनेको छ, ‘अबदेखि महिलाले रंगशालामा फुटबल हेर्न स्वतन्त्रता छ, महिलामाथि कुनै बन्देज र रोकतोक हुने छैन ।’फिफाका सीईओ योरी जोरकाफले यसलाई महान उपलब्धि भनेका छन् । उनले फ्रान्सेली समाचार संस्थालाई भनेका छन्, ‘कुनै दिन यस्तो सुरुआत हुनु नै थियो, अब सुरु भएको छ ।’ स्थानीय पत्रकारहरू फुटबल हेर्न आएका महिलासंख्या ४ देखि ५ हजारबीचमा थियो । त्यही खेल हेर्ने पुरुषसंख्या भने १० हजारभन्दा बढी थियो । सुरुमा ३ हजार ५ सय महिलाका लागि रंगशालामा चार दीर्घा खोजिएको थियो । पछि त्यसमा हजार थप महिला दर्शक थपिए ।माजेघनका लागि यो महिला जितको अवसर रह्यो । यी ३६ वर्षीया दर्शकले भनिन्, ‘यो सबै फिफाको दबाब र हस्तक्षेपले सम्भव भएको हो । यो हाम्रा लागि शतप्रतिशत महिलाको जित हो ।’ उनले आफ्ना केही साथीसँग रंगशालामा प्रवेश गर्दै फुटबल हेरेकी थिइन् । खेल सुरु हुनुअगाडि प्रत्येक इरानी खेलाडीको नाम घोषणा हुँदा सबैभन्दा चर्को स्वरले कराउने काम तिनै महिला दर्शकले गरेका थिए । महिलालाई रंगशालामा प्रवेशका लागि यो पहिलोपल्ट अवसर दिइएको मात्र होइन ।महिलाले इरानमा फुटबल हेर्नका लागि टिकट किन्ने अधिकार दिइएको पनि पहिलोपल्ट हो । यसअघि महिलालाई खेलकुद कार्यक्रमको टिकट किन्न पनि प्रतिबन्ध थियो । स्वतन्त्रताको पक्षधर पत्रिका साजडेगुइले महिला जितलाई सलाम भन्दै आफ्नो पहिलो पानामा दुई महिला फुटबल समर्थकको तस्बिर पनि छापेको छ । त्यसको शीर्षक राखिएको छ, ‘महिलाको स्वतन्त्रता ।’ इरानी पुरुषले पनि महिलालाई रंगशाला प्रवेश गर्न दिइएकोमा खुसी व्यक्त गरेका छन् ।