लाइभ दोहोरीमा जमेका छत्र
हिमा गाउँपालिका–६ पाथरखोलाका छत्र शाहीको गायनमा सानैदेखि रुचि थियो । कलाकार बन्ने सपनासहित १० वर्षअघि काठमाडौं हानिएका छत्र अहिले लोकदोहोरीमा चलेको नाम हो ।
जुम्ला — हिमा गाउँपालिका–६ पाथरखोलाका छत्र शाहीको गायनमा सानैदेखि रुचि थियो । कलाकार बन्ने सपनासहित १० वर्षअघि काठमाडौं हानिएका छत्र अहिले लोकदोहोरीमा चलेको नाम हो ।टेलिभिजन कार्यक्रम ‘इन्द्रेणी’ मा ४ वर्षदेखि लाइभ दोहोरी गाइरहेका उनीसँग सम्भवतः दोहोरी नगाएका महिला कलाकार नै छैनन् । उनले २०७० सालदेखि करिब ५ वर्ष काठमाडौंस्थित यानीमाया दोहोरी साँझमा काम गरेका छत्रले त्यहाँ कमाएको पैसाले देउडा गीत रेकर्ड गर्न थालेका थिए । पछि उनी लाइभ दोहोरीमा प्रवेश गरेका हुन् । छत्रले १६ वटा देउडा गीत गाइसकेका छन् । कर्णालीको देउडा भाका त उनका लागि सहज नै बन्यो । त्योभन्दा बढी उनी पूर्वदेखि पश्चिमसम्मका जुनसुकै भाकामा दोहोरी गाउन सक्ने हिम्मत राख्छन् । २०४८ सालमा जन्मिएका उनको बाल्यकाल भने दुःखैमा बित्यो । १० वर्षको उमेरमै बुबा गुमाएपछि उनले सानै उमेरमा पनि परिवारको जिम्मेवारी लिनुपर्‍यो । उनले पिठ्युँमा भारी बोकिरहँदा होस् या खेतबारीमा काम गर्दा गीत गुनगुनाइरहे । २०६१ सालमा १३ वर्षको उमेरमा उनी माओवादी द्वन्द्वमा सहभागी भए । उनले पुगेली जनसांस्कृतिक कलाकारको अध्यक्ष भएर काम गरे । ‘त्यो बेला पनि गाउँबस्तीमा पुगेर जनवादी गीतहरू गाइरहे,’ उनले भने, ‘जसले मेरो स्वरलाई अझ निखार्नर् सहयोग गर्‍यो ।’ कक्षा ८ पढ्दा नै माओवादीमा आबद्ध उनले २०६५ सालमा गाउँकै कालिकाखेतु माविबाट एसएलसी दिए । कालीकोट गएर प्लस टुसम्मको पढाइ पूरा गरे । तर घरपरिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर थियो । त्यसैले २०६९ सालमा पोखरा र बागलुङमा गई व्यापार गरे भने झन्डै एक वर्ष भारतमा पनि बिताए । ‘मेरा लागि व्यापार जीवन जीउनका लागि थियो, तर मनमा हुटहुटी त गायनबाट कसरी अघि बढ्ने नै हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘त्यसैले मजदुरी र गाउँगाउँ गएर सामान बेच्ने व्यापारसँगै गीतसंगीतलाई पनि निरन्तरता दिएँ ।’ अहिले पनि अधिकांश लाइभ दोहोरीमा संघर्षका गाथा सुनाउन गर्छन् उनी । बाबुले सानै उमेरमा छोडेर गएपछि भोगेको टुहुरो जिन्दगी, भूमिगत अवस्थामा बिताएका जीवन, शान्ति प्रक्रिया आइसकेपछि अलपत्र पारिएको जिन्दगी तथा व्यापार र मजदुरीमा भोगेका दर्जनौं दुःखकष्ट ताजै रहेको उनले बताए । तिनै कुरालाई आफ्नो गीतमा समेट्ने गरेको उनको भनाइ छ । परिवारको जेठो छोरा भएकाले सम्पूर्ण पारिवारिक जिम्मेवारी उनको काँधमा छ । आमा, दुई भाइ र एक बहिनीको सबै खर्च उनकै कमाइबाट टर्छ । ‘झल्का लाइजा’, ‘मेरो धुपी रूख’, ‘रारा जाने मूलबाटो–१ र २’ उनका रुचाइएका गीत हुन् । यिनै गीतका कारण उनले मेला महोत्सवमा पनि गीत गाउने मौका पाए । कालीकोट महोत्सवमा गीत गाउने क्रममा छत्रसँग कृष्ण कँडेल नेतृत्वको इन्द्रेणी परिवारको भेट भयो । उनको कला र प्रतिभा देखेर कँडेलले उनलाई इन्द्रेणीमा जोडे । चार वर्षदेखि छत्रले इन्द्रेणीमै दोहोरी गीत गाइरहेका छन् । ‘गीत चलेमा कलाकारलाई बाँच्न कठिन छैन, तर गीत चलेन भने कलाकारिता डुब्छ,’ उनले भने । आफूले कलाकार भएर कर्णालीलाई चिनाइरहेको र कर्णालीका दुःखपीडा सबैलाई सुनाएको भन्दै उनले आफ्नो काममा सन्तुष्ट रहेको बताए । 