लिभरपुलले सन् १९९० मा लिग जित्दा...
सन् १९९० मा केनी डगलसको लिभरपुलले लगभग सजिलै लिग जितेको थियो भन्दा हुन्छ । सन् १९७३ देखि त्यस क्षणसम्म लिभरपुलको इंग्लिस फुटबलमा कति धेरै आधिपत्य थियो भने प्रत्येक सिजन लिगको शीर्ष दुईभित्र परेको थियो, यो क्लब, खाली एक अपवादलाई छाडेर ।
लन्डन — सन् १९९० मा केनी डगलसको लिभरपुलले लगभग सजिलै लिग जितेको थियो भन्दा हुन्छ । सन् १९७३ देखि त्यस क्षणसम्म लिभरपुलको इंग्लिस फुटबलमा कति धेरै आधिपत्य थियो भने प्रत्येक सिजन लिगको शीर्ष दुईभित्र परेको थियो, यो क्लब, खाली एक अपवादलाई छाडेर ।हिल्सब्रो दुर्घटनाको एक वर्षपछि लिभरपुलले त्यतिबेला लिग जितेको थियो । त्यो दुर्घटनामा लिभरपुलले आफ्ना ९६ समर्थकलाई गुमाएको थियो, दर्शकदीर्घामा भागदौड मचिएपछि । यता बेलायती राजनीतिमा भने थ्याचरको लामो न लामो प्रधानमन्त्रीकालको अन्तिम वर्ष चलिरहेको थियो । सत्तारूढ कन्जरभेटिभ पार्टीको कर नीतिविरुद्ध कडा विरोध चलिरहेको थियो । यसै कारण लन्डनमा लुटपाट पनि चलेको थियो र अन्तत: यही कारणले नोभेम्बरसम्म आइपुग्दा थ्याचरले आफ्नो पतन स्वीकार गरिन् ।बेलायत अझै पनि आइरिस रिपब्लिकन आर्मीको चुनौतीबाट मुक्त भइसकेको थिएन । अनि देश आफैं आर्थिक मन्दीतर्फ अग्रसर थियो । सन् ८० को दशक लिभरपुल सहर आफैंका लागि खराब समय थियो । लुटफाट चलिरहन्थ्यो र बेरोजगारको संख्या अकासिएको थियो । सहरको उत्तरी भाग बढी प्रभावित रहेको मान्छन्, लिभरपुल जोन मुर्स विश्वविद्यालयको इतिहास विभागका प्रोफेसर जोए मोरान । थ्याचरको नीतिअनुसार पारम्परिक सामान उत्पादनबाट देश सेवा उद्योगतर्फ अग्रसर थियो ।लिभरपुलको बन्दरगाहमा आउन जाने क्रममा नाटकीय ढंगले कमी आइरहेको थियो । मोरान भन्छन्, ‘सन् १९९० लिभरपुल सहरका लागि सबैभन्दा खराब वर्ष त थिएन, खासमा यो त्यो वर्ष थियो, जहाँबाट सहर आफैं उन्मुक्त हुनतर्फ अग्रसर थियो । त्यसको ठीकअगाडि हिल्सब्रो दुर्घटना भएको थियो । सहर आफैं परिवर्तन हुने क्रममा थियो, मन्दी सकिन लागेको थियो किनभने युरोपका लगानी भित्रिरहेको थियो । लिभरपुलले लिग जित्नु त्यस अवसरमा सहरका लागि औषधि साबित भएको थियो किनभने सहर त्यतिबेला बिरामी थियो ।’फुटबल आफैं तीन दशकअगाडि अहिलेको जस्तो थिएन । टीभी प्रसारणले मोटो अनुबन्ध भित्र्याउने समय थिएन । ब्रायन रोब्सन सबैभन्दा महँगा खेलाडी थिए । उनी वेस्ट ब्रुमबाट म्यानचेस्टर युनाइटेडमा १९ लाख डलरमा गएका थिए र यो एक इंग्लिस क्लबको अर्कोमा खेलाडी स्थानान्तरणको कीर्तिमान थियो । सन् १९९० मा इटालीमा विश्वकप पनि भएको थियो । मोरान मान्छन्, यसले पूरा विश्व फुटबलमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने काम गरेको थियो ।उनी भन्छन्, ‘त्यही समयबाट फुटबल आधुनिक पुँजीवादतर्फ अगाडि बढिरहेको थियो ।’ केही वर्षमा प्रिमियर लिग सुरु भयो र यससँगै सुरु भयो, पैसाको खेल । सर एलेक्स फर्गुसनले त्यसको भरपूर फाइदा लिए र म्यानचेस्टर युनाइटेडलाई बलियो न बलियो बनाए । सन् १९९० पछि इंग्ल्यान्डको माथिल्लो डिभिजन सात क्लबले जितेका छन् र त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी सफल त म्यानचेस्टर युनाइटेड नै रह्यो । अनि ब्ल्याकबर्न र लेस्टर पनि पर्छन् यो सूचीमा ।प्रिट अफ सान्की स्पोर्ट्स ग्रुपका अध्यक्ष हुन्, जोए ब्लट । उनी मान्छन्, सन् १९९० मा लिभरपुलले जितेको उपाधि त अब धेरैका लागि सम्झनामै मात्र सीमित रहेको छ । उनी भन्छन्, ‘कसैले ती दिन सम्झने हो भने पनि समर्थक कम्तीमा ४० वर्षमाथिको हुनुपर्छ । अहिले त समर्थकको पनि पुस्ता हन्तान्तरण भइसकेको छ । यी सबै पुस्ता भने लिभरपुलले कहिले लिग जित्ने छ भनेर कुरिरहेकै थिए ।’ ब्लट आफैं ५९ वर्षका भए ।उनी पनि मान्छन्, यो समयमा फुटबल धेरै परिवर्तनबाट गुज्रिसकेको छ, इंग्लिस लिग अब इंग्ल्यान्डको मात्र रहेन । लिभरपुलसँगै ठूलो क्लब सबैमा विदेशी लगानी छ । लिभरपुलको सबै पुस्ताका समर्थक भने एउटा तथ्यमा सहमत छन्, ब्लट जस्तै । उनी भन्छन्, ‘अहिले हामीसँग विश्वस्तरीय व्यवस्थापकका रूपमा योर्गन क्लोप छन् । उनले लिभरपुललाई बलियो बनाएका छन्, सन् नब्बेतिरको टिम जस्तै ।’ अझ उनी केसम्म भन्छन् भने बिल सान्कीका कोही सही उत्तराधिकारी छन् भने ती क्लोप नै हुन् ।