क्रिकेट पिच भत्काउँदै, बनाउँदै
पटक–पटक बनाउँदै भत्काउँदै गरिएको विराटनगर महानगरपालिका १९ स्थित बैजनाथपुर क्षेत्रीय रंगशालाको क्रिकेट मैदानमा खर्च गरिएको बजेट बालुवामा पानी हालेसरह बनेको छ । यसमा चार वर्षयता विभिन्न समयमा गरी लगभग २ करोडभन्दा बढी रकम खर्च भइसकेको छ ।
विराटनगर — पटक–पटक बनाउँदै भत्काउँदै गरिएको विराटनगर महानगरपालिका १९ स्थित बैजनाथपुर क्षेत्रीय रंगशालाको क्रिकेट मैदानमा खर्च गरिएको बजेट बालुवामा पानी हालेसरह बनेको छ । यसमा चार वर्षयता विभिन्न समयमा गरी लगभग २ करोडभन्दा बढी रकम खर्च भइसकेको छ ।राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्को बजेटमार्फत कहिले जिल्ला खेलकुद विकास समिति त कहिले क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिले क्रिकेट मैदान निर्माणका लागि करोडौं रकम खर्च गरेको छ । यतिका रकम खर्च भए पनि अहिले पनि अवस्था खेल्नलायक भने छैन । परिषद्ले आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा ९ लाख रुपैयाँ खर्च गरेर हार्ड पिच निर्माण गरेको थियो । सातौं राष्ट्रिय खेलकुदका लागि जिल्ला खेलकुद विकास समितिमार्फत ६५ लाख खर्च गरेर पुनः पिच निर्माण गरि क्रिकेट सोही मैदानमा म्याट ओछ्याएर खेलाइएको थियो । त्यसलगत्तै ठूला प्रतियोगिताका लागि पिचको गुणस्तर नभएको भन्दै परिषदकै १ करोड ७० लाख बजेटमा क्षेत्रीय खेलकुद विकासले टेन्डर प्रक्रियाबाट अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पिच निर्माण गरेको थियो । उक्त बजेटबाट पिचसँगै क्रिकेट मैदानवरिपरि पानी पास हुने नाला, स्कोर बोर्ड, साइड स्क्रिन बोर्ड, माटो भर्ने र मैदानको दक्षिणतर्फ कटान नियन्त्रण गर्न ढुंगाको तारजाली लगाइएको क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिका लेखा अधिकृत टंक कट्टेलले बताए । कट्टेलका अनुसार ठेकेदार पक्षले २०७५ मंसिरमा पिच निर्माणसहितका काम सम्पन्न गरेको थियो । क्रिकेट संघकै प्राविधिक सल्लाहमा निर्माण भएको पिच अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तरको भएको जानकारी प्राविधिकहरूले दिएको उनले बताए । अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पिच निर्माणपश्चात् खेलकुद विकासले क्रिकेटको मैदान रेखदेख र संरक्षणको जिम्मा जिल्ला क्रिकेट संघलाई नै दिएको उनले बताए । ‘उनीहरूकै प्राविधिक सल्लाहमा उनीहरूले भनेअनुसारकै पिच बनाएका थियौं,’ उनले भने, ‘पिच बनेपछि राम्रो काम भयो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बन्यो संरक्षण गर्छौं भनेर मागेपछि हामीले दिएका हौं । फेरि त्यो पिच भएन भनेर भत्काए ।’ पिच निर्माण गरेको क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिका निवर्तमान अध्यक्ष रविन नगरकोटीले बताए । ‘क्रिकेटका प्राविधिक र पदाधिकारीहरूको सुझाव र उहाँहरूले भनेअनुसारकै पिच बनाएको हो,’ उनले भने, ‘हामीले बनाएको पिच पनि प्रतियोगिता गराउन लायकको थियो तर अहिले मन्त्रालयले फेरि बजेट दिएर अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पिच बनाउने भन्ने सुन्दै छु ।’ समितिले शाह गरिमा जेभी र मनीष निर्माण कम्पनीलाई ठेक्का दिएर उक्त रकम खर्च गरेको भए पनि पिचको काम अन्तर्राष्ट्रिय अम्पायर तथा पिच क्युरेटर शिरीष उपाध्यायको निगरानीमा भएको थियो । पिचको सम्पूर्ण कामको जिम्मा उनले नै लिएका थिए । पिच खासै राम्रो नबनेको उनले बताए । १ करोड ७० लाख बजेटमा ठेकेदार पक्षले अन्य काम गरेको भए पनि आफूलाई पिच निर्माणका लागि डेढ लाख बजेट मात्रै दिइएको र त्यतिमा सामान्य स्तरको पिच बनेको उनको भनाइ छ । ‘अरू सबै काम ठेकेदार पक्षले गरेका हुन्, मैले मात्रै पिच बनाएको हुँ,’ उनले भने, ‘पिच बनाउन मलाई डेढ लाख रुपैयाँ दिइएको थियो । त्यतिमा कस्तो पिच बन्छ ?’ हाल प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयको बजेटमा उपभोक्ता समितिले गरिरहेको पिच निर्माणको काममा समेत आफ्नै प्राविधिक निगरानी भइरहेको बताउँदै उनले अब अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको पिच निर्माण हुने दाबी गरे । क्षेत्रीय खेलकुदको डेढ लाख बजेटमा ३ वटा पिच निर्माण गरिएको बताउँदै उनले वर्षातका कारण उपभोक्ता समितिले काम गर्न नसकिरहेको भए पनि चाँडै भारतबाट पनि क्युरेटर तथा प्राविधिक बोलाएर सोही स्थानमा ५ वटा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पिच निर्माण गरिने दाबी गरे । क्षेत्रीय खेलकुद विकास समितिले क्रिकेट संघको सल्लाह र प्राविधिक सहयोगमा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको क्रिकेट पिच निर्माण गरेको दाबी गरे पनि संघका अध्यक्ष नवीन घिमिरेले भने आफूहरूको कुनै संलग्नता नरहेको बताए । बजेट आएपछि आफूहरूले उपभोक्ता समितिमार्फत काम गर्न आग्रह गरेको भए पनि त्यो हुन नसकेको र आफूहरूसँग कुनै सल्लाह नभएको उनले बताए । क्षेत्रीय खेलकुदले दाबी गरेको जस्तो उक्त पिच अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको नभएर खेल्न लायकको समेत नबनेको उनको आराप छ । ‘उहाँहरूले भनेको कुरा सरासर गलत छ,’ उनले भने, बजेट आएपछि हामिलाई बोलाइएको थियो, उपभोक्ता समिति मार्फत काम गरौं भनेका हौं हामीले, त्यो हुन सकेन । अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको हैन, त्यो पिच स्थानीय प्रतियोगिता गराउन पनि लायकको थिएन ।’ मन्त्रालयका सचिव हरिप्रसाद दाहालले खेलकुदका लागि विभिन्न शीर्षकमा बजेट आएको भए पनि खर्च गर्ने निकाय नहुँदा स्वास्थ्य कार्यालयलाई अख्तियारी दिइएको बताए । ‘बजेट फ्रिज गर्नभन्दा काम गरौं भनेर स्वास्थ्य कार्यालयलाई भए पनि बजेटको अख्तियारी दिएका हौं,’ उनले भने, ‘नियमअनुसार काम गर्नुस् भनेका छौं । रंगशालामा पिच पहिलेदेखि थियो थिएन भन्ने हामीलाई कुनै जानकारी छैन ।’उपभोक्ता समितिले वर्षातका कारण काम अधुरै रहेकाले भदौदेखि काम गर्ने बताउँदै आएको छ । तर सचिवले भने, ‘भदौदेखि काम गर्न त बजेट हुनुपर्‍यो नि त्यो शीर्षकमा ? उपभोक्ता समितिले आफैं गर्छन् भने राम्रो हो ।’स्वास्थ्य कार्यालय मोरङका प्रमुख ज्ञानबहादुर बस्नेतले बजेट दिनुअघि रंगशालामा निरीक्षण गरिएको र त्यहाँ कुनै पिच नदेखिएको बताए । भौतिक निर्माणका लागि प्राविधिक कर्मचारी नरहेको स्वास्थ्य कार्यालयका लागि मैदान निर्माणको काम नयाँ भएको उनले बताए । ‘उपभोक्ता समितिले जति काम गरेको बिल भर्पाई पेस गरेको छ, सोहीअनुसार रकम भुक्तानी दिएका हौं,’ उनले भने, ‘पिच निर्माणको काम त पूरा भएको छैन तर अब बजेट पनि आएको छैन हाम्रो कार्यालयमा ।’ जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयसँग गत जेठ २० गते सम्झौता गरेको थियो । स्वास्थ्य कार्यालयले क्रिकेट मैदानका लागि आएको ८५ लाख रुपैयाँ बजेटमध्ये ४२ लाख रुपैयाँको पिच रोलकर, ग्रास कटरसहितका उपकरण टेन्डरमार्फत खरिद गरेर बाँकी ४३ लाखबाट पिच निर्माण गर्न जिम्मा दिएको हो ।मोरङ क्रिकेटसँग स्पष्टीकरणक्षेत्रीय रंगशालामा उपभोक्ता समितिले गरेको क्रिकेट पिच निर्माणका विषयमा जिल्ला खेलकदु विकास समितिले क्रिकेट संघ मोरङलाई स्पष्टीकरण सोधेको छ । जिल्ला खेलकुदको बैठकले क्रिकेट संघलाई बिनाअनुमति किन पिच निर्माण गरेको र के–के काम सम्पन्न भयो भन्ने विषयमा सात दिनभित्र जवाफ दिन पत्र काटेको समितिका कार्यालय प्रमुख देवराज कटालले बताए । समितिले क्रिकेट संघलाई दुई वर्षका लागि रेखदेखको जिम्मा दिएको बताउँदै उनले पिच निर्माणका विषयमा आफूहरूको स्वीकृति नलिएको उनले बताए । उपभोक्ता समितिले जिल्ला खेलकुदलाई पत्र पठाएर पिच निर्माण गर्ने अनुमति मागेको भए पनि समितिले कुनै निर्णय नगर्दै पुरानो पिच भत्काएर नयाँ निर्माणको काम सुरु गरेको उनले बताए । ‘पिच निर्माण गर्नका लागि उपभोक्ता समितिले अनुमति माग्दै पत्र पठाएको थियो,’ जिल्ला खेलकुद विकास समितिका कार्यालय प्रमुख देवराज कटालले भने, ‘बैठक बसेर निर्णय गर्न नपाउँदै पिच भत्काएछन् ।’क्रिकेट मैदान र पिच निर्माणका विषयमा आफूहरूलाई आधिकारिक रूपमा कुनै विषयमा जानकारी नभएको र विभिन्न विवाद देखा परेकाले समितिले सात दिनभित्रमा के भएको हो, त्यसको लिखित जवाफ दिन स्पष्टीकरण सोधेको उनले बताए ।