‘नेपाललाई विश्वकपमा पुर्‍याउँदाको त्यो क्षण अभूतपूर्व थियो’
आईसीसी पुरुष ट्वान्टी–२० विश्वकप क्रिकेटको अभ्यास खेलमा सोमबार नेपाललाई प्रतिद्वन्द्वी टोलीको रूपमा पाउँदा पनि क्यानडाका प्रशिक्षक पुबुदु दासानायकेको अनुहारमा चमक देखिन्थ्यो । नहोस् पनि किन, नेपाल त्यही टोली हो– जोसँग उनको भावनात्मक र आत्मीय सम्बन्ध जोडिएको छ । 
डालास, अमेरिका — आईसीसी पुरुष ट्वान्टी–२० विश्वकप क्रिकेटको अभ्यास खेलमा सोमबार नेपाललाई प्रतिद्वन्द्वी टोलीको रूपमा पाउँदा पनि क्यानडाका प्रशिक्षक पुबुदु दासानायकेको अनुहारमा चमक देखिन्थ्यो । नहोस् पनि किन, नेपाल त्यही टोली हो– जोसँग उनको भावनात्मक र आत्मीय सम्बन्ध जोडिएको छ । क्यानडाका प्रशिक्षक पुबुदु दासानायके । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर







विश्व क्रिकेट लिग डिभिजन–४ मा अल्झिरहेको नेपाललाई पुबुदुले नै ट्वान्टी–२० विश्वकपसम्म डोर्‍याएका थिए । २०११ मा उनी नेपालको प्रशिक्षक भएर आए । त्यसको तीन वर्षपछि २०१४ मा नेपालले ट्वान्टी–२० विश्वकप खेल्ने अवसर पाएको थियो । ‘हामी सबै विश्वकप खेल्ने भनेर त भन्थ्यौं तर विश्वकप कसरी खेल्न सकिन्छ भन्ने केही थाहा थिएन,’ कप्तान पारस खड्काले त्यतिबेलै भनेका थिए, ‘पुबुदुले नै हामीलाई विश्वकप खेल्ने बाटो देखाइदिनुभएको हो ।’ पुबुदु दुई कार्यकाल नेपालको प्रशिक्षक रहेर फर्किए । यसपटक क्यानडा र नेपालबीचको विश्वकप अभ्यास खेल ‘क्लोज डोर’मा खेलाइएको थियो । अर्थात् दर्शकबिनै खेल हुने क्रममा रहेको अवस्थामा हामी सञ्चारकर्मी रंगशालाभित्र पसेर आफ्नो स्थान खोज्दै गर्दा मैदानभित्र रहेका पुबुदुले टाढाबाटै हात हल्लाउँदै न्यानो स्वागत गरे । खेलपछि रंगशालाबाहिर भेट्ने वाचा उनले त्यहीं गरेका थिए । क्यानडा ट्वान्टी–२० विश्वकपमा सहभागी २० टोलीमा सबैभन्दा कमजोरमध्येको मानिन्छ । तर त्यही क्यानडाले नेपालविरुद्ध सोमबार सशक्त प्रदर्शन गर्दै ६३ रनको विजय हात पारेपछि पुबुदु नेपालकै बारेमा बोल्न अझ बढी उत्सुक देखिन्थे । ‘मैले नेपाल छाडे पनि नेपालका खेल पछ्याइरहेको छु । नेपालले राम्रो खेलिरहेको छ,’ उनले भने, ‘नेपाली टोलीलाई विश्वकपमा फेरि देख्न पाउँदा खुसी छु । नेपालले विश्वकपमा राम्रो खेलोस् भनेर प्रार्थना गरिरहेको छु ।’सन् २०१४ को विश्वकपमा नेपाललाई पुर्‍याउँदाको अनुभव उनले यसरी साटे :हामीले विश्वकप त खेल्यौं, तर त्यहाँ जुन राष्ट्रहरू खेलिरहेका थिए, तीभन्दा नेपाल धेरै टाढा थियो । २०१२ को ट्वान्टी–२० विश्वकप छनोटमा हामी सातौं भएका थियौं । खेलाडीले यहींबाट लय समात्न लागे, आफ्नै क्षमतामा विश्वास गर्न लागे । २०१४ देखि ६ एसोसिएट टोली विश्वकपमा छनोट हुने प्रावधान थियो, हामीलाई पनि अब चाहिँ छनोट हुन्छौं जस्तो लागिसकेको थियो । त्यसअघि केन्या, नेदरल्यान्ड्स, स्कटल्यान्ड ठूला टोली हुन्, यिनलाई कहिल्यै पराजित गर्न सक्दैनौं भन्ने मानसिकता हामीमा थियो । २०१२ को विश्वकप छनोटमा जब हामीले केन्यालाई पराजित गर्‍यौं, हामीमा विश्वास बढ्दै गयो र यी टिमलाई पनि हराउन सक्छौं भन्ने लाग्यो । क्यानडालाई पनि हामीले १ सय २ रनमा अलआउट गरेका थियौं, त्यो लक्ष्य हामीले १२ ओभरभित्र पूरा गरेको भए हामी अर्को चरणमा जाने थियौं । हामीले यसरी कहिल्यै खेलेका थिएनौं । छिटो लक्ष्य पछ्याउने क्रममा त्यस म्याचमा हामी उल्टै क्यानडासँग हार्न पुग्यौं । तर, हामीले यही लयलाई अर्को पटकको ट्वान्टी–२० विश्वकप छनोटमा उतारेका थियौं । २०१३ को विश्वकप छनोटमा हामीले प्रायः सबै खेल राम्रो खेल्यौं, जुन खेल हामीले हारेका थियौं, त्यसमा पनि नजिक पुगेर हारेका थियौं । म आफू समावेश भएकामा यो सबै उत्कृष्टमध्येको एक प्रतियोगिता थियो । प्रशिक्षकका हिसाबमा पनि मैले खुब आनन्द लिएको थिएँ । शरद भेषावकर, पारस खड्का र सुवास खकुरेलले केही राम्रो इनिङ्स पनि खेलेका थिए । विश्वकपमा गएर हङकङ र अफगानिस्तानलाई पराजित गर्नु पनि ठूलो उपलब्धि थियो । विश्वकपमा खेल जित्नु निकै प्रभावकारी हुन्थ्यो । मसँग विश्वकप सेरोफेरोका धेरै स्मरण छन् । सन् २०१४ को ट्वान्टी–२० विश्वकप खेलेको नेपाली टोली । तस्बिर : कान्तिपुर टेलिभिजनम प्रशिक्षक भएर आउँदा नेपाल डिभिजन–४ मा थियो । नेपालले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त गर्ने लक्ष्य बनाइरहँदा उनीहरूलाई त्यहाँसम्म कसरी पुग्ने केही थाहा थिएन । क्यानडाको प्रशिक्षक हुँदा हामी एकदिवसीय संरचनामा थियौं, तर नेपालका बारेमा खासै सुनेका थिएनौं । नेपालभन्दा क्यानडा धेरै माथिको टोली थियो । केही समयपछि नै हामी क्यानडासहित अरू केही राष्ट्रभन्दा माथि पुगिसकेका थियौं । यसको धेरै श्रेय खेलाडीलाई दिनुपर्छ । एउटा युनिटका रूपमा उनीहरूले खेलेका थिए । खेलाडीको क्षमता र चरित्र बेजोड थियो । पारस, शक्ति गौचन, वसन्त रेग्मीको प्रदर्शन उच्च थियो । त्यो मेरा लागि स्वर्णिम समय थियो । अहिले पछाडि फर्केर हेर्ने हो भने प्रत्येक क्षण रोमाञ्चक लाग्छ । त्यो संयोगवश भएको थिएन, शीर्षस्थ खेलाडीको राम्रो प्रदर्शनकै कारण सम्भव भएको थियो । जब टिमभित्रको वातावरण र भावनाको कुरा हुन्छ, त्यो समयमा जे भइरहेको थियो, थाहा नहुन पनि सक्छ । तर पछाडि फर्केर हेर्ने हो भने नेपालको त्यो समयको टिमभित्र जुन वातावरण र भावना थियो, त्यो अहिलेको समयमा म जुनै टोलीमा भए पनि त्यो टोलीलाई प्रशिक्षण गर्न स्विकार्य हुनेछ । म क्यानडा, अमेरिकाको पनि प्रशिक्षक भएँ, तर नेपालको त्यतिखेरको टोलीलाई प्रशिक्षण गरेको समय मेरा लागि सबैभन्दा उत्कृष्ट थियो । नेपाललाई विश्वकपमा पुर्‍याउँदाको त्यो क्षण ज्यादै अभूतपूर्व थियो ।विश्वकप छनोटको अर्को चरणमा जाने हो भने कम्तीमा एउटा ठूलो टोलीलाई पराजित गर्नुपर्छ भनेर हामी टिम मिटिङमा सल्लाह गरिरहेका हुन्थ्यौं । तर त्यो ठूलो कुन हुन्छ भनेर हामीलाई पनि थाहा थिएन । हामीले कीर्तिपुरमा अभ्यास गर्दा धेरै पटक म्याच सिनारियोमा अभ्यास गरेका थियौं । हामीले त्यसमा पूरा म्याच त खेलेका थिएनौं, तर १८० देखि २०० रनको लक्ष्य राखेर ब्याटिङ गरेका हुन्थ्यौं । तर हामीले कहिल्यै त्यो स्कोरलाई पार गर्न सक्दैन्थ्यौं । कहिले ५ रनले, कहिले १० रनले, कहिले १५ रनले पछाडि परेका हुन्थ्यौं । त्यतिखेर हामीलाई १८० रन निकै ठूलो लक्ष्य थियो । तर हामी त्यो लक्ष्यभन्दा धेरै टाढा छैनौं, ५–१० रनले मात्र पछाडि परेका हौं भनेर मनन गर्न लाग्यौं । हामीले यो खाले सिनारियो अभ्यास ८–१० पटक नै गयौं, कुनै खेल पनि जित्न सकेनौं । तर विश्वकप छनोटमा केन्याले हामीलाई १८२ रनको लक्ष्य दिएको थियो, त्यसमा हामी हडबडाएका थिएनौं । किनभने, केही राम्रो गर्ने हो भने केन्याको स्कोरलाई पछ्याउन सक्छौं भन्नेमा थियौं । सुवास, पारस र ज्ञानेन्द्र मल्लले सुरुआतमा राम्रो गरे । अन्तिम ओभरमा १८ रन चाहिएको थियो । दुबईको आईसीसी–२ मैदानको बाउन्ड्री छोटो छ भन्ने हामीलाई थाहा थियो । शरद गजब लयमा थिए र उनले त्यो चुनौतीलाई स्विकारे । पहिलो दुई खेल जितेपछि नै दोस्रो चरणमा जाने सम्भावना बढेको थियो । तेस्रो खेलमा हामी स्कटल्यान्डसँग पराजित हुन पुग्यौं । शीर्ष तीन सोझै प्लेअफमा पुग्थे । चौथो हुनेले अलिक कठिन यात्रा पार गर्नुपर्थ्यो । हामीले स्कटल्यान्डलाई ००.१ को नेट रन रेटमा पछाडि पार्दै तेस्रो भएर प्ले अफमा पुगेका थियौं । चौथो भए पनि हामी अर्को चरणमा पुग्थ्यौं तर शीर्ष तीनमा पुग्दा हामीलाई विश्वकप पुग्न दुई अवसर हुन्थ्यो । हामीले आफ्नो खेल पूरा गरेपछि स्कटल्यान्डको डेनमार्कसँगको खेल मैदानबाटै हेरिरहेका थियौं । स्कटल्यान्डले खेल ७५ रनले त जित्यो तर नेपाललाई उछिनेर तेस्रो हुने हिसाबमा उनीहरूले गलत हिसाब गरेछन् । समूह चरणको समाप्तिमा समान अंक भए पनि नेट रन रेटको हिसाबमा हामी स्कटल्यान्डभन्दा १ रनले मात्र अगाडि रह्यौं । हङकङलाई पराजित गर्दै हामी विश्वकपमा पुग्यौं । अफगानिस्तानसँग सेमिफाइनलमा पराजित भए पनि तेस्रो स्थानको प्लेअफ खेलमा यूएईलाई पराजित गरेका थियौं । यस पटक पनि विजयी रन शरदले हानेका थिए । राम्रो टोलीसँग खेल्दै गएपछि हाम्रो मनोबल बढ्दै गएको थियो । विश्वकपमा पुगेपछि सबै जना खुसी थिए । इमानदार भएर भन्नु पर्दा मैले पनि विश्वकपमा पुग्छ भनेर अपेक्षा गरेको थिइनँ । नेपालले एसोसिएट क्रिकेटमा पावर हाउस हो भनेर देखाएको थियो । क्यानभित्र धेरै विवाद थिए, त्यो समयमा । तर आफूले चाहेको काम लिने मेरो कार्यशैली थियो । विश्वकपअघि मैले हाइपर्फोमेन्स ग्रुप बनाउन प्रस्ताव गरेको थिए, क्यानले त्यसलाई स्विकारेको थियो । त्यो हाइपर्फोमेन्स ग्रुपले टिमलाई जे चाहेको त्यो पूरा गरिरहेको थियो । यो शैली सफल भएकाले टिम पनि सफल भएको थियो । विश्वकपका लागि दुबईमा हाम्रो क्याम्प राखिएको थियो । हामी प्रशिक्षण गरिरहेको समयमा आईसीसीका केही अफिसियल आएर मलाई नेपाल विश्वकपका लागि योग्य छ भनेर सोधेका थिए । अफगानिस्तानको समूहमा नेपाल भएकाले उनीहरू चिन्तित थिए । उनीहरू एसोसिएट टिमको पक्षमा थिए । उनीहरू बंगलादेशलाई उछिनेर अफगानिस्तान अर्को चरणमा जाओस् भन्ने चाहन्थे । यदि हामी बंगलादेशसँग भारी अन्तरमा पराजित भएमा नेट रन रेटमा अफगानिस्तानलाई अगाडि बढ्नबाट रोक्छ भनेर उनीहरूले हिसाब गरेर थिए । आईसीसीको प्रश्नमा म हाँसी मात्र रहें । विश्वकप आउन बाँकी छ, हेर्दै जानु भनेर उत्तर दिएँ । विश्वकपमा भने ठीक उल्टो भयो । बंगलादेशसँग अफगानिस्तान नराम्रोसँग पराजित भयो । त्यही कारण बंगलादेशको राम्रो नेट रन रेट भयो र उसलाई अघिल्लो चरणमा जान सजिलो भयो । बंगलादेशसँग अफगानिस्तानले राम्रो खेलिदिएको भए नेपाल दोस्रो चरणमा पुग्ने थियो । हामी दोस्रो चरणमा पुग्छौं भन्ने लागेकै थिएन । हामीले यदि बंगलादेशसँग अन्तिम खेल खेल्थ्यौं भने योभन्दा राम्रो खेल्थ्यौं । विजयको कुनै सम्भावना नै छैन भनेर बंगलादेशलाई हामीले अलिक बढी नै सम्मान दियौं । जब विपक्षीलाई बढी नै सम्मान दिन्छौं, तब आफैंलाई राम्रो गर्न गाह्रो हुन्छ । खेलाडीले त्यस विश्वकपमा राम्रो खेल्नुको कारण ‘इन्जोय’ गरेर खेलेकाले पनि हो जस्तो लाग्छ । नकारात्मक विषयलाई टिममा कुनै स्थान नै थिएन । सबैले धेरै मिहिनेत गरेका थिए । हङकङ र अफगानिस्तान दुवैलाई जितेको खेलमा हामीले पहिला ब्याटिङ गर्दै १४० को वरपर स्कोर बनाएका थियौं । त्यो ट्वान्टी–२० मा ठूलो स्कोर होइन । तर त्यो स्कोर रक्षा गर्दा हामीलाई डर थिएन । पारसले ब्याटिङ, बलिङ र फिल्डिङ क्षेत्रमा आफूलाई उदाहरणीय रूपमा प्रस्तुत गरे, बाँकी खेलाडीले उनलाई पछ्याए । नेपालले बलिङमा तीन खेलमै एउटै अतिरिक्त रन दिएको थिएन । जितेन्द्र मुखिया जस्तो स्लिङगिङ एक्सन भएको बलर एसोसिएट क्रिकेटमा थिएन, जसले नियमित जस्तो योर्कर बलिङ गर्न सक्थ्यो । म्याचको स्थिति जस्तोसुकै भए पनि हामी उनलाई योर्कर फाल्न सामान्य योजना दिन्थ्यौं । उनले त्यसका लागि धेरै अभ्यास गर्थे । अफगानिस्तानविरुद्ध उनले यस्तै बलिङ गरेका थिए । नेपाललाई प्रशिक्षण गर्न पाउँदा म सधैं खुसी हुन्छु । नेपालको विश्वकप– यात्रा फरक थियो, क्यानडाको अर्कै छ । मैले २०११ मा छाड्दा क्यानडा राम्रो टोली थियो । जब ओरालो लाग्न थाल्यो १० वर्षमै एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताविहीन हुन पुग्यो । ट्वान्टी–२० विश्वकप पनि कहिल्यै खेलेन । यस पटक क्यानडालाई विश्वकपमा पुर्‍याउन खासै गाह्रो भएन । छनोट चरणमा हामी पहिलो खेल हारे पनि त्यसपछि हाम्रो नजिक कुनै टोली आउनै सकेनन् । अमेरिका सोझै छनोट भएकाले पनि हामीलाई सजिलो भएको थियो । हामी आफैं हारे मात्र विश्वकपमा छनोट हुन सक्दैनथ्यौं । नत्र हामीलाई खेलेरै हराउने अर्को टोली थिएन ।