पीर फेर्ने मेलाका लागि सिँगारियो सिद्धरत्ननाथ मठ (फोटो फिचर)
दाङको धार्मिक एवम् ऐतिहासिक स्थल गोरक्ष पात्रदेवता–सिद्धरत्ननाथ मठ (मन्दिर) सिँगारिएको छ । बिहीबारबाट लाग्ने पीरफिर्ने मेलाका लागि सिद्धरत्ननाथ मन्दिर सिङ्गारिएको हो ।
लीलाधर वली घोराही, फागुन ३ गते । दाङको धार्मिक एवम् ऐतिहासिक स्थल गोरक्ष पात्रदेवता–सिद्धरत्ननाथ मठ (मन्दिर) सिँगारिएको छ । बिहीबारबाट लाग्ने पीर फिर्ने मेलाका लागि सिद्धरत्ननाथ मन्दिर सिँगारिएको हो ।हरेक वर्ष फागुन कृष्णपक्षको एकादशीका दिन मन्दिरमा नयाँ मठाधीश (पीर)फेर्ने दिनको अवसरमा मेला लाग्ने गर्दछ । पिरफिरे मेलाका लागि अवसरमा मण्डव तथा स्वागतद्वार निर्माण, मन्दिरमा रङरोगन र सरसफाइलगायतका काम भइरहेका छन् ।   मठाधीशलाई मठको प्रमुखका रुपमा मान्ने प्रचलन रहेको छ । मठाधीश भएपछि मन्दिर परिसरभन्दा बाहिर निस्कन नपाउने र दैनिक पूजाआजामा मात्रै सहभागी हुन पाउने व्यवस्था छ । मठाधीश बन्नका लागि ब्रह्मचारी बसेको, कान चिरेको योगी हुनुपर्ने परम्परा रहेको गोरक्ष पात्रदेवता–सिद्धरत्ननाथ मठ चौघेरा व्यवस्थापन समितिका कार्यालय सचिव हीरानाथ योगीले जानकारी दिनुभएको छ ।उहाँका अनुसार मठाधीश चयनका लागि मठका सञ्चालकहरु, योगीहरु र भद्रभलादमीले दलिचा बैठक गरी चुन्ने परम्परा छ । विक्रम संवत् ८०९ सालदेखि नै पीर स्थापना र मेलाको आयोजना हुँदै आएको उहाँले बताउनुभयो । दाङका तत्कालीन थारु राजा रत्न पारखुको पालादेखि यो मठाधीश राख्ने र मेला लाग्ने प्रचलन चलिआएको विश्वास छ ।  मणि पारखुका छोरा दाङका थारु राजा रत्न पारखुले गोरक्षनाथबाट सिद्धि प्राप्त गरेपछि राज्यत्याग गरेर हिँड्नुभएको र गोरक्षनाथले उहाँलाई पात्र दिएपछि पात्रसहित विश्व भ्रमणमा लाग्नुभयो । उहाँ भ्रमणका क्रममा मक्कामदिना पुग्नुभयो । त्यहाँ धार्मिक हिंसा भड्किरहेको समयमा उहाँले सबै धर्मको समन्वय गराइदिनुभएको र त्यसपछि मुस्लिम धर्मगुरुले उहाँलाई आध्यात्मिक गुरु अरबी भाषामा ‘पीर’को उपाधि दिएको विश्वास गरिन्छ ।मठाधीशका लागि योगी भेट्टाउनै गाह्रोमठमा प्रत्येक वर्ष परिवर्तन हुने मठाधीशका लागि इच्छा गरेका योगीले कुनै समय बहुमत जुटाउनुपर्थ्याे । मठाधीशका लागि चौघेरा मन्दिरसहित, सल्यान, रोल्पा र प्युठानलगायतका विभिन्न स्थानबाट योगीहरु चौघेरा आउने गर्दथे । तर पछिल्लो समय मठको मठाधीश बन्नका लागि ब्रह्मचारी बसेको, कान चिरेको योगी (जोगी) भेट्टाउनै समस्या हुने गरेको मठ व्यवस्थापन समितिका सदस्यसचिव हीरानाथ योगी बताउनुहुन्छ । ‘‘कुनै समय मठाधीश बन्नका लागि प्रतिस्पर्धा हुने गर्दथ्यो । इच्छा गरेको व्यक्तिले समर्थन जुटाउनुपर्ने अवस्था थियो ।’’ उहाँले भन्नुभयो, ‘‘पछिल्लो समय नाथ समुदायमा पनि सन्यासी बस्ने र कान चिर्नेहरुको कमी हुँदै गयो । जसले गर्दा अहिले मठाधीशका लागि नयाँ सन्यासी जोगी भेट्टाउनै मुस्किल छ ।’’जसले गर्दा विगतमा भइसकेका मठाधीशलाई पुनः मठको मठाधीशमा दोहाेर्याउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । मठाधीशसँगै पुजारी, भण्डारी, सिराने र धुनी योगी वर्षेनी परिवर्तन गर्ने परम्परा रहि आएको छ । अहिले मठमा १२ जना सन्यासी योगीहरु छन् ।