'फिल्म क्षेत्रले मलाई ७७ जिल्ला पुर्‍यायो' [भिडियो]
'हामी तीन भाइ'को चोभारमा छायांकन भइरहेको थियो । सेड्युल थियो, बिहानको नास्तापछि फाइटको दृश्य खिच्ने । तर, अचानक परेको पानीले छायांकन रोकियो । त्यतिबेला फिल्म सुटिङका कुक कुमार शाहलाई लाग्यो,'अब सुटिङ हुँदैन' । ४ जना प्राविधिकलाई लिएर उनी चोभारको सुरुङ घुम्न निस्के ।
काठमाडौँ — 'हामी तीन भाइ'को चोभारमा छायांकन भइरहेको थियो । सेड्युल थियो, बिहानको नास्तापछि फाइटको दृश्य खिच्ने । तर, अचानक परेको पानीले छायांकन रोकियो । त्यतिबेला फिल्म सुटिङका कुक कुमार शाहलाई लाग्यो,'अब सुटिङ हुँदैन' । ४ जना प्राविधिकलाई लिएर उनी चोभारको सुरुङ घुम्न निस्के ।सुरुङभित्र पसेको आधा घण्टा त रमाइलैसँग बित्यो । सुरुङको बाटो पच्छ्याउँदै जाँदा बीचमा २०/२५ जना अट्ने ठाउँ पनि भेटाए । त्यहाँ पुग्ने तीनवटा दुलाहरू रहेछ । फर्कने क्रममा आफूहरू कुन दुलोबाट आएको भन्ने अलमलिएपछि उनीहरू हराए । जुन दुलो पस्दा पनि धेरैजना अट्ने ठूलो ठाउँमै आइपुग्ने । १० मिनेटमै बाहिर पुगिने ठाउँ, घण्टौं हिँड्दा पनि भेटेनन् । कुमारको टिम आत्तियो, डरले ओठमुख सुक्न थाल्यो । बाँच्ने आस हराउँदै गयो ।तर, उनीहरू बाहिर निस्कने प्रयासमा घिस्रिरहे । सुरुङभित्र ४ घण्टा बिताएपछि बल्लतल्ल सानो प्रकाशको झिल्को देखेर उनीहरू बाहिर निस्कन सफल भए । २४ वर्षदेखि फिल्म क्षेत्रमा कुकको जिम्मा सम्हाल्दै आएका कुमारको मानसपटलमा 'हामी तीन भाइ'मा काम गर्दाको उक्त क्षण अझै ताजा छ । 'त्यतिखेर लागेको थियो, मेरो जिन्दगीको अन्तिम क्षण यही रहेछ । म यही गुफाभित्र मर्ने रहेछु । जिउ हिल्लाम्मे थियो, बाँच्ने आस थिएन । तर, घण्टौं हिँडिसकेपछि एउटा सानो प्वालबाट उज्यालो आयो । त्यही सानो प्वालबाट हामी निस्क्यौं,'नोस्टाल्जिक बन्दै कुमारले सुनाए,'त्यतिबेला निर्माण टिम सबै आत्तिनु भएको रहेछ । हामीलाई खोज्न सुरुङभित्र मानिस पठाउनेसम्मको कुरा गरेका रहेछन् । एकजना बराबर १० हजार लिने कुरा भएको थियो रे! हामी पुगेपछि तिमीहरू सकुशल फर्कियौ, खुसी लाग्यो भन्नुभयो । गाली पनि खायौं ।' उक्त घण्टापछि कुमारले कहिल्यै गुफा नछिर्ने प्रण लिएका थिए । तर, ज्ञानेन्द्र देउजा निर्देशित 'देवर बाबु'को छायांकनका क्रममा 'सिद्ध बाबा' भन्ने गुफामा बस्ने/सुत्ने नै गर्नुपरेको उनी सम्झन्छन् । 'राजेन्द्र खड्की द्वन्द्व निर्देशक थिए । विराज भट्टको फाइट त्यो गुफामा खिच्ने भन्दा गुफाभित्र गएर त्यहीँ सुत्ने, बस्नेसमेत गर्नु पर्‍यो,'कुमार सुनाउँछन् ।  । आफ्नो कोठाभन्दा माथि बस्ने नन्दु मगरले एक दिन कुमारलाई भनेका थिए,'हामी त सुटिङमा काम गर्छौं, घुम्न जाने भए तिमी पनि आउ' । त्यसदिन नन्दुसँगै छायांकन स्थल नपुगेका भए, आज कुमार शाह फिल्म क्षेत्रमा कुकका रुपमा परिचित हुन्थेनन् । नन्दुसँगै छायांकन स्थल घुम्न गएपछि कुमारलाई फिल्म क्षेत्रले तान्यो । स्पट ब्वोइहुँदै कुक बने । २०५० तिर मकवानपुरबाट काठमाडौं आएका कुमार त्यतिबेला गलैंचा बुन्ने काम गर्थे । ३ वर्ष गलैंचा बुने । त्यो काममा मन नलागेपछि ज्यामी काम थाले । त्यहीबेलातिर नन्दुले कुमारलाई फिल्म क्षेत्रमा प्रवेश गराएको हो । अशोक शर्माको 'मिस्टर रामकृष्णे'मा स्पट ब्वोइ भएर काम गरेको १५/१६ दिनपछि निर्माण पक्षसँग कुमारले खर्च मागे । फिल्मको बीचतिर काम गर्न आउनेहरू पारिश्रमिक दिने नगरेको कुरा शर्माले गरेपछि 'मिस्टर रामकृष्णे'मा खासै काम गरेनन् । त्यतिबेला उनी २० वर्षका थिए । त्यतिबेला 'यो क्षेत्रमा पनि पैसा नपाइने रहेछ' भन्ने मनसायमा पुगेका थिए, कुमार । फिल्म क्षेत्रमा काम गर्ने मन पनि हरायो । तर, त्यतिबेलातिरै 'परदेशी'मा काम गर्ने अफर बोकेर टंक लम्साल उनलाई खोज्दै कोठातिर पुगे । उक्त फिल्ममा काम गरेको दैनिक ज्याला थियो, २ सय । 'जिन्दगानी' भन्ने फिल्ममा पनि स्पटब्वोइ भएर काम गरे । 'बद्री', 'सहर', 'यो मायाको सागर'मा सहायक कुक बने । तरकारी काटकुट गर्ने, खाना पकाउन सहयोग गरिदिने, खाना बाँड्ने जिम्मा सहायककै काँधमा हुन्थ्यो । ३ फिल्ममा सहायक बनिसकेपछि 'अर्जुन'बाट उनले कुकको सबै जिम्मा सम्हाले । पहिलो पटक आफूले बनाएको खाना बिपना थापा, राजेश हमाल, धिरेन शाक्यलाई खुवाए । 'अहिले पो विभिन्न खानाका परिकार बनाउनुपर्छ । त्यतिखेर हामीले खुल्ला चाउचाउ र चिउराको भरमा पनि काम गर्थ्यौं । कलाकारहरूले पनि त्यही खानुहुन्थ्यो,'कुमार सुनाउँछन्,'मैले बेलेको सुख्खा रोटी मेसिनले बेलेको भन्दा कम हुँदैन अहिले । फिल्म लाइनमा मलाई नदोहोर्‍याउने अहिलेसम्म भेटेको छैन ।'गौरीमल्लदेखि साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाहसम्मलाई खाना पकाएर खुवाएका छन् । 'म ठ्याक्क फिल्म लाइनमा आउनुभन्दा अगाडि कृष्टि मैनाली बाहिरिनु भएको थियो । उहाँसँग भेटघाट भएको छैन । चल्दोबल्दो सबै पुराना नयाँ कलाकारसँग काम गरेको छु,'उनले भने । आफूले बनाएको नखाने कलाकारमा राजेश हमाल मात्र पर्ने बताउँछन् । 'राजेश हमालले त्यतिबेला पनि हामीले बनाएको खानेकुरा खानुहुन्थेन । उसिनेको अन्डा, माछा फ्राइ मात्र कहिलेकाहीँ खानुहुन्थ्यो । उहाँ छायांकनमा आफैंले ल्याएको खानेकुरा खानुहुन्थ्यो,'उनले सुनाए,'राजेश बाहेक सबै कलाकारले कुकले बनाएको खानेकुरा खानुहुन्छ ।' 'अर्जुन'पछि 'गाजल', 'अंगरक्षक', 'पुर्णिमा', 'मितिनी'देखि पछिल्लो समय 'ह्यारीकी प्यारी' गरेका कुमारले हालै मिलन चाम्ससँग २ फिल्म गर्ने सम्झौता गरिसके । २ दशकदेखि सक्रिय कुक हालै 'मेरो डान्स कप युएसए', 'मेरो भ्वइस कप युएसए'जस्ता रियालिटी शोमा पनि काम गरे । अहिलेसम्म आफूले कति फिल्ममा कुक बनेर खाना बनाइयो? कुमारले हिसाब गरेका छैनन् । 'अर्जुन'पछि फिल्महरूमा उनी यति व्यस्त भएका थिए कि घरबेटीले उनको अनुहारसम्म पनि देख्न पाउँथेनन् । 'अर्जुन प्रदर्शन भएको ५/६ वर्ष त घरबेटीले मेरो अनुहारसम्म पनि देख्न पाउँदैन थिए । म कतिखेर उठेर जान्थें, कतिखेर आउँथें अत्तोपत्तो पाउँदैन थिए । त्यतिबेला दैनिक पारिश्रमिक २ सय थियो । अहिले २५ सय पुगेको छ । त्यतिखेरको २ सय र अहिलेको २५ सय उस्तै-उस्तै हो,'हाँस्दै सुनाए । सोनु निगमले गरेको 'लभ इन नेपाल'को छायांकन नेपालमा हुँदा कुमार नै कुक थिए । छायांकन स्थल पुगेको १०/१५ मिनेटसम्म कुकले नास्ता तयार पारिसक्नुपर्छ । खीर तरकारी, चना चिउरा, अन्डा तरकारी, स्याण्डविच, प्यानकेक आदी । कलाकारको मेकअप र ड्रेसको काम हुँदै गर्दा कुमारले ४०/५० जनालाई नास्ता खुवाउनुपर्छ । दिउँसो खाना । कहिलेकाहीँ सयदेखि डेढसयलाई पनि खाना बनाएर खुवाउनुपर्छ । त्यसपछि साँझ चिया/कफी । इन्डोर नाइट सुटमा भयो भने डिनर तयार पार्नुपर्छ । एकजना सहायक, स्पट ब्वोइ उनकै मातहतमा काम गर्छन् । उनको सहायक बनेका हर्क लामा, हरि लामा, महेन्द्र लामा अहिले फिल्म क्षेत्रमा सक्रिय छन् । छायांकनमा दिनभर उनीहरू खानेकुरा बनाउनमा यति खट्नुपर्छ कि उनीहरू फिल्मको सुटिङ पनि हेर्न पाउँदैनन् । कलाकारसँग त्यही खाना खानेबेला बात गर्न पाउँछन् । आफूले बनाएको खाना कलाकारले मिठ्ठो मानेर खाने कुमारको दाबी छ । 'सबै कलाकारले मेरो खाना मिठो मानेर नै खानु भएको छ । खुसी लाग्छ । मैले बनाएको खानाको सबैले तारिफ गर्नुहुन्छ । अहिले त रियालिटी शोले गर्दा अमेरिकामा पनि मेरो तारिफ भएको सुन्छु,'कुमार दंग परे । कुमारले कुक बनेरै दुई छोरा/छोरीलाई पढाए । छोरा अहिले अस्ट्रेलियामा पढ्दैछन् । छोरी पनि विदेश जाने तयारी गर्दैछिन् । कम पढेकालाई पनि फिल्म क्षेत्रमा काम पाइने हुँदा आफूजस्ताका लागि उचित रहेको कुमारको विश्लेषण छ । 'मजस्तोलाई यो क्षेत्र एकदम राम्रो छ भनौं । मेरो पढाइ पनि कम, आफ्नो नाम पनि राम्ररी लेख्न सक्दिन । एउटा फिल्मबाट ६०/७५ हजार कमाउँछु, सरकारी जागिरले भन्दा बढी कमाउँछु,'उनले भने,'काम गर्न पनि भयंकर रमाइलो हुने ठाउँ । आफूले खर्च गरेर म नेपालको कुनै क्षेत्र घुम्न पाउँदिन थिए होला । तर, यो लाइनले मलाई देशको ७७ जिल्ला पुर्‍याएको छ ।' पछिल्लो समय नयाँ कुकले सस्तोमै काम गरिदिँदा आफूहरूको रेट बिग्रिएको उनी सुनाउँछन् । भन्छन्, 'नयाँ भाइहरूले सस्तोमा गर्छु भन्यो भने निर्माताहरू राम्रा भन्दा पनि सस्तोतिर जान्छन् । नयाँ कुकहरूले रेट बिगारिदिनु भएको छ । बुझ्नेहरूले हामीलाई लिनुहुन्छ ।' ४७ वर्षीय कुमारले अहिले बुझिसके, फिल्म बन्नु, आफूले काम पाउनु हो । उनी कुक बनेको पछिल्लो फिल्म 'म' खासै चलेन । कुमार आफूले गरेको सबै फिल्म व्यवसायिक रुपले सफल भइदियोस् भन्ने चाहन्छन् । 'आफैंले काम गरेको फिल्म, जो-सुकैको भए पनि चलोस् । निर्माताले फिल्म बनाउनु भयो भने त हामीले काम पाउने हो । उहाँहरूको फिल्म चलेन भने त फिल्म बनाउँदैन । कुनै फिल्ममा मन मुटाब नै किन नहोस्, त्यो फिल्म पनि चल्नुपर्छ । निर्माता डुब्नु भनेको नै हामीले काम नपाउने हो,'४७ वर्षीय कुमार सुनाउँछन् । फिल्महरू लगातार फ्लप भइरहेको कुरा जोड्दै थपे,'यसरी फिल्महरू लगातार नचल्दा, भोलि ती निर्माताले फिल्म नबलाउन् कि भन्ने डर लाग्छ ।' फिल्म किन चल्दैन ? भन्ने प्रश्नको जवाफमा उनी भन्छन्,'खोइ फिल्म हेर्ने दर्शक नभएर हो कि फिल्महरू चलेका छैनन् । कमाउनेहरू विदेशमा छन् । विद्यालयका विद्यार्थी हलमा आउने भएन । वृद्धवृद्धा घरतिरै । वर्षमा २/४ वटा चल्ने बाँकी सबै फ्लप हुने हो अहिले ।' उनी आवद्ध फिल्म 'हामी तीन भाइ'ले ७५ औं दिन मनाएको थियो । फिल्म सफल हुँदा बिर्तामोड, नारायणघाट, पोखरा, विराटनगर र काठमाडौंमा पुगेर शिल्ड पनि थापेका थिए । 'त्यो फिल्म रिलिज भएको तीन दिनपछि हामी प्राविधिकलाई पनि शिल्ड दिइएको थियो ।' 