चार तहको समन्वयमा नवौं राष्ट्रिय खेलकुद
यसअघि खेलाडी छनोटदेखि सबै व्यवस्थापन राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले हेर्दै आएकामा नवौं राष्ट्रिय खेलकुद भने चार तहबीचको समन्वयमा हुँदै छ । आयोजकको रूपमा संघको युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयअन्तर्गत राखेप, सहआयोजक गण्डकी प्रदेश सरकार, प्रतियोगितास्थल रहको स्थानीय तहबीच समन्वय छँदै छ, चौंथो तहको रूपमा निजी क्षेत्रसमेत जोडिने भएको छ ।
पोखरा — यसअघि खेलाडी छनोटदेखि सबै व्यवस्थापन राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले हेर्दै आएकामा नवौं राष्ट्रिय खेलकुद भने चार तहबीचको समन्वयमा हुँदै छ । आयोजकको रूपमा संघको युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयअन्तर्गत राखेप, सहआयोजक गण्डकी प्रदेश सरकार, प्रतियोगितास्थल रहको स्थानीय तहबीच समन्वय छँदै छ, चौंथो तहको रूपमा निजी क्षेत्रसमेत जोडिने भएको छ ।राखेपले पोखरामा सरोकारवाला राखेर आपसी समन्वय गर्ने विषयमा छलफल चलाएको छ । छलफलमा युवा तथा खेलकुदमन्त्री महेश्वरजंग गहतराजले निजी क्षेत्रले राष्ट्रिय खेलकुदमा पुर्‍याउन सक्ने योगदानबारेमा खोजी भइरहेको बताए । त्यसका लागि अध्ययन टोली बनाएर प्रतिष्ठित उद्योगी, व्यावसायिक घरानासँग छलफल गर्ने तयारी भएको उनले सुनाए । ‘निजी क्षेत्रले प्रतियोगितामा प्रायोजन गर्न सक्नेछन् । उद्योगी व्यवसायीले पनि प्रतियोगितामा लगानी गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘राष्ट्रिय खेलकुदमा यस्तो अभ्यास पहिलोपल्ट हुँदै छ ।’ पहिला राखेपले खेलकुद विकास समितिमार्फत खेलाडी तथा प्रशिक्षक छनोट, खेलाडी प्रशिक्षण सञ्चालन गर्थ्यो । अहिले सम्बन्धित प्रदेश सरकारमातहतका खेलकुद परिषद्ले यो जिम्मा पाएका छन् । उक्त प्रयोजनका लागि राखेपले ५९ लाख रुपैयाँ सातवटै प्रदेशमा पठाउँदै छ । सम्बन्धित प्रदेशले पनि नवौं राष्ट्रिय खेलकुदका लागि बजेट छुट्याएका छन् । ‘यो प्रदेश–प्रदेशबीचको प्रतिस्पर्धा पनि हो,’ मन्त्री गहतराजले भने, ‘प्रत्येक प्रदेशले आफूलाई अब्बल साबित गर्न लाग्नुपर्‍यो ।’ असोज २८ देखि कात्तिक ३ सम्म हुने प्रतियोगितामा सात प्रदेश, तीन विभागीय टिम र एक गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) गरी ११ टिमले प्रतिस्पर्धा गर्ने छन् । करिब ७ हजार १ सय ९० खेलाडी, १ हजार २ सय प्रशिक्षक र एक हजार रेफ्री गरी झन्डै १० हजार सहभागी हुने छन् । गैर आवासीय नेपाली पनि सहभागी हुने भएकोले भरपूर सदुपयोग गण्डकी प्रदेशले गर्नुपर्ने मन्त्री गहतराज बताउँछन् । ‘यो पोखराका लागि पनि महत्त्वपूर्ण अवसर हो । प्रतियोगिताले स्वाभाविक रूपले यहाँको पर्यटनलाई माथि उठाउने छ,×’ उनले भने, ‘त्यतिबेला पोखरामा कसरी पर्यटक धान्ने भन्ने अवस्था आउँछ । त्यही ढंगले सोच्नुपर्छ ।’ राखेपले राष्ट्रिय खेलकुदका लागि तीन चरणमा गरी ६० करोड रुपैयाँ सरकारसँग माग गरेको छ । भदौ १ को मन्त्रिपरिषद् बैठकले पहिलो चरणमा १० करोड रुपैयाँ बजेट निकासा गर्ने निर्णय स्वीकृत गरेको छ । स्पोर्ट्स किट, खेल पोसाक, खेल सामग्री, मूल तथा खेलगत ट्रफी खरिदको प्रक्रियामा गइसकेको छ । मिति घोषणा एकपछि अर्को खर्च, लगानीको प्रक्रियामा गइसकेको र बजेट नै सुनिश्चित भइसकेको अवस्थामा नवौं राष्ट्रिय खेलकुद हुने/नहुने भन्ने द्विविधामा रहन आवश्यक नरहेको मन्त्री गहतराजको भनाइ छ । ‘निर्वाचन आयोगले पनि मिति नजुधाएर कार्यतालिका बनाउने छ,’ उनले भने, ‘चुनावको घनीभूत अवस्था एक महिना मात्रै भएकाले नवौंलाई असर गर्दैन ।’प्रतियोगितामा ३६ खेलमा प्रतिस्पर्धा हुनेछ । त्यसमध्ये अधिकांश खेल पोखरा रंगशाला र कास्कीभित्रै हुनेछन् । केही इभेन्ट अन्य जिल्लामा पनि हुनेछ । मनाङ, मुस्ताङ र लमजुङमा हुने इभेन्टको टुंगो लागिसकेको छैन । राखेपले मुख्यतः गण्डकी प्रदेश र पोखरा महानगरपालिकाको अलि बढी भूमिका खोजेको छ । राखेपका सदस्यसचिव टंकलाल घिसिङले खेलस्थल, खेलाडी, प्रशिक्षकको आवास क्षेत्रलगायतको सुरक्षा व्यवस्था, अतिथिको स्वागत सत्कार, खेलस्थल तयारीको अनुगमन गण्डकी प्रदेश सरकारबाट हुने अपेक्षा राखेको बताए । ‘प्रतियोगिताको उद्घाटनमा राष्ट्रपति र समापनमा प्रधानमन्त्रीलाई ल्याउने तयारी छ,’ उनले भने, ‘त्यसका लागि सुरक्षा प्रबन्ध चुस्त होस् भन्ने हाम्रो चाहना छ । प्रतियोगितामा उपस्थित भएर खेलाडीको हौसला पनि बढाउनुपर्छ ।’ पोखरा महानगरले खेलस्थलसम्म पहूँचका लागि सडक निर्माण तथा स्तरोन्नति गर्ने, विभिन्न स्थानमा स्वागतद्वार, डिस्प्ले बोर्ड, होर्डिङ बोर्ड, ब्यानर, ठूला बेलुन राख्ने अपेक्षा राखेपको रहेको उनले बताए । भने, ‘खेलस्थलसम्म दर्शकलाई लैजान सार्वजनिक यातायातको रुट मिलाउने, ट्याक्सीलाई अनिवार्य मिटरमा चलाउने कार्य गरिनुपर्छ ।’ निजी क्षेत्रले होटल, रेस्टुरेन्ट, सपिङ मल, यातायातमा छुट दिन सक्ने उनले बताए । स्वास्थ्यका लागि आवश्यक जनशक्तिको व्यवस्था, खानेपानी तथा शौचालयको प्रबन्ध, प्रतियोगिता स्थलको सरसफाइलगायत कार्य खेलस्थल रहेको सम्बन्धित स्थानीय तहबाट हुने अपेक्षा राखेपले गरेको छ । गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कृष्णचन्द्र नेपाली पोखरेलले राष्ट्रिय खेलकुदलाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न प्रदेश सरकारको सम्पूर्ण सहयोग रहने बताए । ‘खेलकुदको महाकुम्भ गण्डकी प्रदेशको राजधानीमा हुनु हाम्रा लागि गौरवको विषय हो,’ उनले भने, ‘स्वाभाविक रूपमा जिम्मेवारी थपिएको छ । सचिवालयसँगको सहकार्यमा तदारुकताका साथ लाग्छौं ।’पोखरा महानगरपालिकाका प्रमुख धनराज आचार्यले पोखरालाई पर्यटनको राजधानी बनाउन राष्ट्रिय खेलकुदले थप टेवा पुग्ने बताए । उनले प्रतियोगितालाई व्यवस्थित गर्न अत्यन्त जिम्मेवार भएर सबै हिसाबले सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । राखेपले नवौं राष्ट्रिय खेलकुदको कार्यकारी समितिको सचिवालय पोखरा रंगशालामा स्थापना गरेको छ । रंगशालामा रहेको बहुउद्देश्यीय कभर्ड हलमा स्थापित सचिवालयको आइतबार युवा तथा खेलकुदमन्त्री महेश्वरजंग गहतराजले उद्घाटन गरे । प्रतियोगिताको तयारीका काम उक्त सचिवालयबाट हुनेछ । सदस्यसचिव घिसिङले राष्ट्रिय खेलकुदको मुख्यस्थल पोखरा रंगशालामा पूर्वाधारतर्फका ९९ प्रतिशत काम सकिएको बताए । प्रतियोगितामा हुने ३६ खेलको खेलस्थल टुंगो लगाउने अन्तिम अवस्थामा रहेको जानकारी उनले दिए । नवौं राष्ट्रिय खेलकुदमा ३६ प्रतियोगिता र २ प्रदर्शनी खेल समावेश छन् । क्रिकेट, फुटबल, टेनिस, हक्की, एथलेटिक्स, भारत्तोलन, सुटिङ, ब्याडमिन्टन, टेबल टेनिस, बक्सिङ, भलिबल, बुद्धिचाल, खोखो, कराँते, जिम्नास्टिक, कबड्डी, पौडी, हयान्डबल, जुडो, कुस्ती, सफ्ट टेनिस, स्क्वास, तेक्वान्दो, उसु, बास्केटबल, शारीरिक सुगठन, फल कन्ट्याक्ट कराँते, आईटीएफ तेक्वान्दो, सेपाकताक्रो, गल्फ, आर्चरी, साइक्लिङ, फेन्सिङ, ट्रायथलन र प्याराग्लाइडिङमा प्रतियोगिता हुने छ । छेलो (ठेलो) र क्यानोइङलाई प्रदर्शनी खेलको रुपमा राखिएको छ । 