पन्त र सायनलाई पद्मश्री
नेपाली इतिहासको खोज अनुसन्धान, संशोधन र पुनर्लेखनमा महेशराज पन्तको ठूलो भूमिका छ । विसं २००९ मा उनकै बुबा गुरु नयराज पन्तले सुरु गरेको संशोधन मण्डलसित आबद्ध रहेर उनी खोज र लेखनकार्यमा निरन्तर क्रियाशील छन् । आइतबार यस वर्षको ‘पद्मश्री साधना सम्मान’ ग्रहण गरिरहँदा संस्कृतिविद् तथा इतिहासविद् पन्तको अनुहारको आभा भिन्न थियो । 
काठमाडौँ — नेपाली इतिहासको खोज अनुसन्धान, संशोधन र पुनर्लेखनमा महेशराज पन्तको ठूलो भूमिका छ । विसं २००९ मा उनकै बुबा गुरु नयराज पन्तले सुरु गरेको संशोधन मण्डलसित आबद्ध रहेर उनी खोज र लेखनकार्यमा निरन्तर क्रियाशील छन् । आइतबार यस वर्षको ‘पद्मश्री साधना सम्मान’ ग्रहण गरिरहँदा संस्कृतिविद् तथा इतिहासविद् पन्तको अनुहारको आभा भिन्न थियो । पन्तले आफ्नो जीवनकालमा आर्थिक प्रलोभनबाट टाढा रहँदै ज्ञानलाई साधनका रूपमा प्रयोग गरेर नेपाली संस्कृति र इतिहासको निरन्तर अन्वेषण गर्दै आएको बताए । भने, ‘मैले पैसाको अफर सँधै अस्वीकार गरेँ । आफ्नै खर्चमा मेरो सन्तुष्टिका लागि र समाजको तल्लो तहसम्म ज्ञान फैलाउने चिन्तनमा लागिरहेँ ।’ खेमलाल-हरिकला लामिछाने प्रतिष्ठानले हरेक वर्ष दिँदै आएको पद्मश्री सम्मान यस वर्ष पन्तलाई दिइएको थियो । यस वर्षको ‘पद्मश्री साहित्य पुरस्कार’ भने संस्मरणात्मक कृति ‘छुटेका अनुहार’ का लागि स्रष्टा रमेश सायनलाई दिइयो । प्रतिष्ठानका तर्फबाट अध्यक्ष एवं लेखक जीबा लामिछानेले दुबैलाई जनही दुई लाख रुपैयाँ र सम्मानपत्र हस्तान्तरण गरे । प्रतिष्ठानले नेपाली कला, साहित्य, संस्कृतिलगायतको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान दिने व्यक्तित्वलाई २०६७ देखि र वर्षभरि प्रकाशित साहित्यिक कृतिमध्ये एकलाई २०६३ देखि पुरस्कृत गर्दै आएको अध्यक्ष लामिछानेले जनाए । पुरस्कृत सायनले चाहिँ पुस्तकमार्फत् आफूले ‘हजारौं सपनाहरू देखेर पनि छुटाउँदै गएका किसान, मजदुर र आफ्नै खुसीका कुरालाई उठाउन खोजेको’ बताउँदै पुरस्कारले साहित्य सिर्जनामा थप ऊर्जा दिलाएको बताए । कार्यक्रममा प्रमुख वक्ताको रूपमा हरि शर्मा थिए । उनले साहित्यमा पाठक र लेखकको सम्बन्ध हुने भए पनि पाठकको दायरा भिन्न हुने उल्लेख गरे । अहिलेको बजारमा जुध्नु नै पाठक र लेखकको प्रमुख चुनौती रहेको उनको जिकिर थियो । सायनको कृतिमाथि समीक्षा गर्दै उनले कृतिले तल्लो सिमान्तकृत वर्गलाई समेटिएको बताए ।प्रतिष्ठानले यसअघि राष्ट्रकवि माधवप्रसाद घिमिरे, अग्रज साहित्यकार मदनमणि दीक्षित, बैरागी काइला, संस्कृतविद् तथा वाङ्मय शताब्दीपुरुष सत्यमोहन जोशी, हास्य कलाकारद्वय मनदकृष्ण श्रेष्ठ/हरिवंश आचार्य र पाका साहित्यकार तारानाथ शर्मा लगायतका व्यक्तित्वलाई पद्मश्री साधना सम्मान दिइसहेको छ । पद्मश्री साहित्य पुरस्कारबाट भने गणेश रसिक, अमर न्यौपाने, झमक घिमिरे पुरस्कृत भइसकेका छन् ।