महागुरु फाल्गुनन्दको सम्झना
हामी विश्वास गर्छौं- जबजब पाप बढ्छ, तबतब पापको नाश र धर्मको उत्थान गर्न यस धरतीमा अवतारहरूको अवतरण हुने गर्छ । किरात जनजातीय कुलवंशमा पापको भण्डार हटाउन ज्ञानको भण्डार लिई १९४२ कात्तिक २५ आइतबार महागुरु फाल्गुनन्दको जन्मावतरण भयो ।
हामी विश्वास गर्छौं- जबजब पाप बढ्छ, तबतब पापको नाश र धर्मको उत्थान गर्न यस धरतीमा अवतारहरूको अवतरण हुने गर्छ । किरात जनजातीय कुलवंशमा पापको भण्डार हटाउन ज्ञानको भण्डार लिई १९४२ कात्तिक २५ आइतबार महागुरु फाल्गुनन्दको जन्मावतरण भयो ।महागुरु फाल्गुनन्दको जन्म पूर्वी नेपालको इलामस्थित इभाङ चुक्चिनाम्बामा भएको थियो, जुन अहिले माङसेबुङ गाउँपालिकामा पर्छ । बुबा जगनबाज र आमा हंसमती बेघाको साइँलो सन्तानका रूपमा जन्मेका महागुरु फाल्गुनन्दको सुरुआतको नाम नरधोज लिङ्देन थियो । उहाँको जन्मलगत्तै स्तनमा खटिरा निस्की आमाको परलोक भएकाले उहाँले काली बाख्राको दूध खाएर हुर्कनुपर्‍यो । बालककालमा रक्षाबन्धनका लागि उहाँको हातमा परिवारले फलामको चुरा लगाइदिएको थियो । फलाम लाउने बालकलाई ‘फलामे’ भनी बोलाउन थाले । अनि फलामेबाट फलाम सिंह हुँदै उहाँ अन्ततः फाल्गुनन्दका रूपमा प्रख्यात हुनुभयो । उहाँ एकचोटि माईपारि गाईगोठमा बुबाका लागि चामल पुर्‍याउन जानुभएको थियो । चामलभित्र मासु लुकाइएको रहेछ, त्यही कारण उहाँ बिमारी हुनुभयो । बुबाले गोठबाट बोकेर घरमा ल्याइपुर्‍याएपछि धामीझाँक्री लगाइयो । तर उहाँलाई निको भएन । दैवसंयोग, एउटा मध्यरातमा बिमारी बालक जुरुक्क उठेर रातारात गायब हुनुभयो । दिव्यपुरुषले हातको इसाराले बोलाई लगेको भन्ने थाहा नपाएका गाउँलेहरू खोज्दै जाँदा भोलिपल्ट बिहान मात्र उहाँ इलामको देवमाई–मेक्वामाई–माई अर्थात् तीन माईखोलाको दोभान जितपुरको खत्रक्पा फुल्लुङ्गीमा भेटिनुभयो । उहाँले गाउँलेहरूलाई आफूले रातभरि ईश्वरीय मिलन र आत्मज्ञान, परमात्माज्ञान पाएको; परमेश्वर तागेरानिङवाभूमाङको दर्शन पाई आत्मसाक्षात्कार मिलेको सुनाउनुभयो । यस्तो दैविक वर्णन सुनी गाउँलेहरू उहाँ भविष्यमा महाऋषि मुहिगुमअङसिमाङ हुने अडकल गरे ।उहाँ बाल्यकालदेखि नै जाँड, रक्सी, माछामासु नखाई शुद्ध शाकाहारी हुनुभयो; जप, तप, ध्यान गर्न वनजंगल जाने गर्नुहुन्थ्यो; एकान्तपन मन पराउनुहुन्थ्यो; गोठालो जाँदा पनि यही क्रमले पटकपटक ईश्वर माङसँग आत्मसाक्षात्कार गर्न पाउनुभएको थियो । यस धरतीमा आफ्नो अवतरणको रहस्यबारे उहाँको देववाणी छ, ‘किरात सावायेहाङसाहरूले शासन चलाउन नीति कर्म, धर्म गर्न नजान्दा सबै ज्ञानगुण परमात्मा परमेश्वरको मनमस्तिष्कबाट फुत्त निस्केर गएकोले; धर्मदर्शन, ज्ञानदर्शन, राजनीतिक दर्शन, सारा मुन्धुम हराई जनशक्ति, राजशक्ति, देवशक्ति, धनशक्ति विलय भएकाले तिमीहरूलाई मुक्ति दिन, मोक्ष गराउन तागेरानिङवाभूमाङको आज्ञाले मेरो जन्मावतरण भएको हो । मैले देखाएको मार्ग अवलम्बन गर्दै पापकर्म र बलिपूजा त्यागी; जाँडरक्सी, माछामासु खान छोडी; कुकर्म, कुधर्म, कुसंस्कार, कुरीति, कुथिति, कुनीति छोडेर सत्य कर्म, सत्य धर्म, सत्य व्यवहार, सत्य कारोबार गरी दाम, काम, नाम कमाएर एकताबद्ध भई अघि बढ्नू, राजसिद्धि र देवसिद्धि प्राप्त गर्नेछौ ।’ यही क्रममा उहाँले १९८८ वैशाख २४ गते पाँचथरको लोब्रेमा बृहत् धर्मसभा गरी सत्यधर्म मुचुल्का लिखित नेपालको पहिलो धर्मसभा गराउनुभयो । यस्ता गतिविधिमा लाग्नाले उहाँलाई एक पटक राजद्रोही, देशद्रोही आरोप पनि लगाइयो । तर उहाँले सत्यको कुरा गर्न छोड्नुभएन । सत्यको कुरा गरिरहने हुनाले उहाँ ‘सत्यहाङमा’ भनी सुपरिचित हुनुभयो । एक चोटि उहाँ माइला दाजु राजवत्तलाई पल्टनमा भेट्न जानुभएको थियो । अचानक उतै बेलायती भारतीय पल्टनमा भर्ना हुनुभयो । ध्यानी हवल्दार भई सात वर्षपछि पल्टन परित्याग गर्नुभयो र नेपाल फर्की आफूले सोचेका कामहरू भकाभक गर्न थाल्नुभयो । किरात भाषा, किरात लिपि, किरात संस्कार, किरात मुन्धुम र किरात धर्म गरी पाँच विषय उत्थानको अभियानमा उहाँ लाग्नुभयो । यही क्रममा पचास–साठी साम्जिक मुन्धुम प्रतिपादन, सातसात गोटा माङहिम मन्दिर स्थापना गर्नुभयो । जन्मभूमि चुक्चिनाम्बा, ज्ञानभूमि फुल्लुङ्गी, कर्मभूमि लोब्रे सिर्लौटी, तीर्थभूमि कुम्भकर्ण फक्ताङलुङमा निकै काम गर्नुभयो । यही योगदानका लागि महागुरु फाल्गुनन्दलाई २०६६ मंसिर १६ गते सोह्रौं राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरियो । २०७४ मंसिर ३ गतेदेखि उहाँको जन्मदिनमा सार्वजनिक बिदा दिन थालियो । अहिले उहाँकै नाममा १५० गोटा मठमन्दिर सञ्चालित छन्, ४०–५० प्रतिमाहरू स्थापित भएका छन्, २०–२२ राष्ट्रमा किरात धर्म संघ–संगठन खोलिएका छन् । दुईदुई पटक किरातधर्म अन्तर्राष्ट्रिय महासम्मेलन भइसकेको छ ।यसरी किरात धर्मलाई हिन्दु र बुद्ध धर्मपछि तृतीय दर्जामा स्थापित गराउने महागुरु फाल्गुनन्दको १३८ औं जन्मजयन्ती कात्तिक २५ गतेलाई विश्वशान्ति र मानव एकता दिवसका रूपमा मनाऔं । जलशान्ति, थलशान्ति, आकाशशान्ति, वायुशान्ति, अग्निशान्ति, विश्वशान्ति, ब्रह्माण्डशान्ति, मानवशान्तिका लागि म परमात्मा परमेश्वर तागेरानिङवाभूमाङसँग प्रार्थना गर्छु । शेर्मा मुन्धुमविद् हुन् ।