स्क्यानर मेसिन थन्क्याएर तस्करीलाई मलजल
अवैध सुन भित्रिने क्रम नरोकिएका बेला त्रिभुवन विमानस्थल र अन्तर्राष्ट्रिय सीमानाकाको भन्सार जाँचपास प्रणालीमाथि नै प्रश्न उठिरहेको छ । अवैध धन्दाले मुलुककै छवि धमिल्याउने चिन्ता व्यक्त गर्दै अत्याधुनिक मेसिन र पर्याप्त जनशक्ति परिचालन गरेर जाँचपास प्रणाली बलियो बनाउनुपर्ने आवाज पनि आइरहेकै छ ।
अवैध सुन भित्रिने क्रम नरोकिएका बेला त्रिभुवन विमानस्थल र अन्तर्राष्ट्रिय सीमानाकाको भन्सार जाँचपास प्रणालीमाथि नै प्रश्न उठिरहेको छ । अवैध धन्दाले मुलुककै छवि धमिल्याउने चिन्ता व्यक्त गर्दै अत्याधुनिक मेसिन र पर्याप्त जनशक्ति परिचालन गरेर जाँचपास प्रणाली बलियो बनाउनुपर्ने आवाज पनि आइरहेकै छ ।त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सारको गोदाममा थन्क्याइएको एक्सर मेसिन । २०६१ सालमा चीनको अनुदानमा आएका २ सेट उपकरण अहिले खिया लागेका छन् । तस्बिर : कान्तिपुरयही बेला भन्सार नाकाका लागि चीन सरकारले २० वर्षअघि अनुदानमा उपलब्ध गराएको उच्च प्रविधियुक्त मेसिन जडान नै नगरी थन्क्याइएको छ । आफैं किनेर ल्याउनुपर्ने प्रविधि अनुदानमा पाउँदा पनि जडान किन गरिएन ? भन्सारका तत्कालीनदेखिका प्रशासकमाथि नै प्रश्न खडा भएको छ । सुन तस्करीमा संलग्नमाथि कारबाही, तस्करीका घटना रोकथाम र नीतिगत सुधारका लागि सरकारलाई सुझाव दिन दुई महिनाअघि गठित जाँचबुझ आयोगले यो विषयमा सोधखोज सुरु गरेको छ । चीन सरकारले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र वीरगन्ज भन्सार नाकाका लागि ‘मेटल डिटेक्टर’, ‘वाक थ्रु गेट’ र ‘भेहिकल एक्सरे’ गर्ने दुई सेट उपकरण २०६१ सालमा अनुदानमा दिएको थियो । अवैध वस्तु निकासी र पैठारी नहोस् भनेर मालवस्तु जाँचका लागि उपलब्ध गराइएका ती उपकरण अहिले खिया लागेर काम नलाग्ने अवस्थामा पुगेका छन् । त्यति बेला उपकरण सञ्चालनका लागि चीनले अर्थ मन्त्रालयका उपसचिवसहितका कर्मचारीलाई तालिमसमेत दिएको थियो । जनशक्ति बन्दोबस्त भइसकेको अवस्थामा उपकरण पनि थन्क्याइनु भनेको जानाजान तस्करीलाई प्रवर्द्धन गर्नु हो । विमानस्थलको यात्रु आगमन कक्षस्थित भन्सार यार्डमा उच्च ‘रिजोलुसन’ भएको एक्सरे मेसिन राख्ने प्रसंग चल्दा त्यहाँका कर्मचारी विरोध गर्दै अर्थ मन्त्रालय पुगेको विषय पनि स्मरणीय छ । भन्सार जाँच प्रणाली कतिसम्म फितलो बनाइएको छ भने विमानस्थल कटाएर सिनामंगल पुर्‍याइएको अवस्थामा गत साउन २ मा ६१ किलो सुन बरामद भयो । उक्त सुन पनि राजस्व अनुसन्धान विभागको सक्रियताका कारण बरामद भएको थियो । अनुसन्धान गर्ने क्रममा पक्राउ परेका केही व्यक्ति त्रिभुवन विमानस्थल हुँदै भारत, दुबई र हङकङ बारम्बार ओहोरदोहोर गरेको देखिनुले पनि तस्करी पहिलेदेखि निरन्तर चलिरहेको थियो भन्ने देखाउँछ । गिरोहले दुबई र हङकङबाट हवाई मार्ग हुँदै अवैध सुन भित्र्याएर स्थल मार्गमार्फत भारत पुर्‍याउने गर्छन् । तर, ६१ किलो सुन तस्करी प्रकरण सेलाउन नपाउँदै गत शनिबार राति विमानस्थलको भन्सार जाँचपास भइसकेको साढे ६ किलो सुन बरामद भयो । त्यसको दुई दिनअघि मात्र विमानस्थलमा दुबईबाट ल्याइएको १४ किलो सुन बरामद भएको थियो । साउनयता मात्र मुलुकका विभिन्न ठाउँबाट बरामद भएको सुनको मात्रा करिब एक क्विन्टल छ । प्रायः ‘सेटिङ’ मा तालमेल नमिल्दा मात्र सुन बरामद हुने र भरिया पक्राउ पर्ने गरेको देखिन्छ । सवारीसाधनका ‘ब्रेक सु’ मा लुकाएर ११ महिनामा मात्र ३ सय ६३ केजी सुन भन्सार जाँच गराएर फुत्काइएको प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको अनुसन्धानमा खुलेको छ । विमानस्थल र सीमानाका संवेदनशील क्षेत्र हुन् र त्यहाँको सुरक्षा व्यवस्थालाई मजबुत बनाउनु सरकारको दायित्व हो । तस्करीका कारण मात्र होइन, सार्वजनिक सुरक्षाका दृष्टिले पनि यसमा लापरबाही गर्न मिल्दैन । त्यसैले अनुदानका ती उपकरण जडान नगरिएको विषयमा सम्बन्धित निकाय र तत्कालीन अधिकारीहरूलाई छानबिनको दायरामा ल्याइनुपर्छ । अत्याधुनिक मेसिन जडान र दक्ष जनशक्ति परिचालन गरेर विमानस्थलसहित मुख्य–मुख्य स्थल नाकाको जाँचपास प्रणाली बलियो बनाइनुपर्छ । विमानस्थल र सीमानाकामा जुनसुकै खालको अवैध कारोबार हुन दिनु हुँदैन । स्क्यानरसमेत बिग्रेको बहाना बनाएर सामान्य छामछुम गर्दै पठाउनेजस्तो हेलचेक्र्याइँ कुनै पनि नाकामा गर्नु हुँदैन । सामान्यजस्तो लाग्ने लापरबाहीले ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ भन्नेमा सधैं सजग रहनुपर्छ ।