‘सुत्केरी भइसकेपछि १० जनामध्ये ७ जनालाई पोस्टपार्टम ब्लुज’
त्रिवि शिक्षण अस्पतालका मानसिक रोग विशेषज्ञ सगुन बल्लभ पन्तले सुत्केरी भइसकेपछि १० जनामध्ये ७ जनालाई पोस्टपार्टम ब्लुज हुने बताएका छन् । कान्तिपुर पब्लिकेसन्स् लिमिटेडद्वारा बिहीबार काठमाडौंमा आयोजित निर्भिक नारीको दोस्रो सत्र मातृत्व मन्थन’ मा उनले बच्चा पाइसकेपछिको पहिलो ७२ घण्टा हुने पोस्टपार्टम ब्लुज सामान्य रहेको बताएका हुन् ।
काठमाडौँ — त्रिवि शिक्षण अस्पतालका मानसिक रोग विशेषज्ञ सगुन बल्लभ पन्तले सुत्केरी भइसकेपछि १० जनामध्ये ७ जनालाई पोस्टपार्टम ब्लुज हुने बताएका छन् । कान्तिपुर पब्लिकेसन्स् लिमिटेडद्वारा बिहीबार काठमाडौंमा आयोजित निर्भिक नारीको दोस्रो सत्र मातृत्व मन्थन’ मा उनले बच्चा पाइसकेपछिको पहिलो ७२ घण्टा हुने पोस्टपार्टम ब्लुज सामान्य रहेको बताएका हुन् ।‘बच्चा पाइसकेपछिको पहिलो ७२ घण्टामा सुत्केरीलाई चिटचिट हुन्छ, झर्को लाग्छ, निद्रा लाग्दैन । डर लाग्छ,’ उनले भने, ‘हर्मोनको समुद्रबाट बच्चा निस्केपछि यस्ता समस्या हुन्छ, यसले मानसिक स्वास्थ्यमा पनि असर पर्छ । पछि आफैं ठीक हुँदै जान्छ ।’बच्चा पाएको दुई/तीन दिनपछि नै करिब ६० प्रतिशत आमामा निराशा, व्याकुलता, उदासीको अनुभव हुन थाल्छ । महिलाहरूले गर्ने यो अनुभवलाई चिकित्सकीय भाषामा पोस्टपार्टम ब्लुज वा बेबी ब्लुज पनि भनिन्छ । संसारमा १० जनामध्ये एक जनालाई पोस्टपार्टम डिप्रेसन हुने अध्ययनले देखाएको समेत उनले बताए । नेपालमा भएको स–साना अध्ययले १० जना वा ३ जना मध्ये १ जनालाई पोस्टपार्टम डिप्रेसन हुने गरेको उनको भनाइ छ ।‘नेपालमा १५ देखि ४५ वर्षको उमेरमा महिलाको मृत्यु हुनुको मुख्य कारण आत्महत्या हो,’ उनले भनिन् ‘पोस्टपार्टम डिप्रेसनको उपचार नगर्दा यो समस्या निम्तिएको हुन्छ । बच्चा जन्माउनु सामान्य रहेको पितृसत्तात्मक सोचमा छौं । त्यसैले समयमा उपचार नगर्दा मृत्युको मुखमा पुगेको हुन्छ ।’ बच्चा पाएको केही महिनापछि अप्राकृतिक व्यवहार देखाउँछ भने त्यो सामान्य नरहेको उनको भनाइ छ । बच्चा भएका महिलाहरुले चिकित्सकसम्म आइपुग्दा निरास, खिन्न, दिक्क र आत्महत्या प्रयास गरिसकेका हुने गरेको उनले बताए । ‘हामीकहाँ आइपुग्दा निरास, खिन्न, दिक्क र आत्महत्या प्रयास गरिसकेको अवस्थामा आइपुग्छ,’ उनले भने, ‘हरेक मानसिक स्वास्थ्य बिग्रुनका कारण हुन्छन् । बुझ्दै जाँदा थाहा पाउँछौं, बच्चा गर्भाधारण त्यसको कारण हो ।’ बच्चा नहुँदा परिवारमा उसका स्टाटस, श्रीमान्‌सँगको सम्बन्ध, भविष्यसँगको अपेक्षासमेत परिवर्तन हुने गरेको उनको भनाइ छ । 