लकडाउनमा चित्रकार : कोही चित्र कोर्दै, कोही आत्मकथा लेख्दै
लकडाउन जारी छ । सडक सुनसान । यस्तोमा आर्ट ग्यालरी खुल्ने कुरै भएन । कहिले कला प्रदर्शनी त कहिले कार्यशालातिर व्यस्त भइरहने नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्य लकडाउन अवधिलाई भिन्नै ढंगले सिर्जनशील बनाइरहेका छन् । 
काठमाडौँ — लकडाउन जारी छ । सडक सुनसान । यस्तोमा आर्ट ग्यालरी खुल्ने कुरै भएन । कहिले कला प्रदर्शनी त कहिले कार्यशालातिर व्यस्त भइरहने नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति केके कर्माचार्य लकडाउन अवधिलाई भिन्नै ढंगले सिर्जनशील बनाइरहेका छन् । ‘खासमा कोरोनाबाट सुरक्षित हुन होम क्वारेन्टाइनमा छु,’ उनले भने, ‘यो समयको उपयोग गरेर आत्मवृतान्त लेखिरहेको छु ।’ लामो समयदेखि आत्मवृतान्तको योजना बनाएको भए पनि समय अभावले त्यत्तिकै थाँति रहेको र अहिले लकडाउनले मौका मिलेको उनले बताए । सहरका ग्यालरी बन्द रहे पनि सामाजिक सञ्जालबाटै प्रदर्शन गर्न अभ्यास सुरु गरे राम्रो हुने उनको मत छ । ‘यस्तो अभ्यासले नागरिकको आत्मबल बढाउन अभिप्रेरित पनि गर्न सक्छ,’ उनले भने ।  प्रतिष्ठानका पूर्वकुलपति किरण मानन्धर पनि लकडाउनको समयलाई सिर्जनशील बनाइरहेका छन् । सार्वजनिक सुरक्षा र स्वास्थ्यलाई ध्यान दिँदै सरकारले नै घरमा बस्न अनुरोध गरिरहेको बेला पहिलो प्राथमिकताचाहिँ स्वास्थ्यमै दिनुपर्ने उनी बताउँछन् । ‘चित्रकारहरुका लागि चाहिँ सिर्जनाका लागि यो सही समय हो,’ उनले भने, ‘डर र त्रासमा बसेर मात्र समस्या समाधान हुँदैन । समयलाई जतिसक्दो सिर्जनशील बनाउन प्रयत्नरत छु ।’ अग्रज चित्रकार राधेश्याम मुल्मी सामाखुसी रानीबारीस्थित घरमा चित्र साधना गरिरहेका छन् । अर्ध अमूर्त शैलीका चित्रहरु पूरा गर्ने क्रममा रहेका उनी यसलगत्तै मानव जीवन र यात्रालाई चित्रमा प्रस्तुत गर्ने योजनामा छन् । त्यसको स्केचसमेत तयार भइसकेको उनले बताए । अर्का चित्रकार डिराम पाल्पाली पनि चित्र सिर्जनमै व्यस्त छन् । गोंगबुस्थित घरमा जलरंग र ऐक्रिलिक माध्यममा चित्र बनाइरहेका उनी कोरोनाले दिएको मानसिक तनाबलाई सिर्जनाकार्यले राहत दिइरहेको बताउँछन् ।  उनी यतिबेलाको तनावयुक्त समयलाई समेत चित्रमा प्रतिबिम्बित गराइरहेका छन् । ‘सामाजिक सञ्जालमा आउने कोरोनासम्बन्धी समाचारले झनै मुड अफ हुन्छ,’ उनले भने, ‘चित्र कोर्न अल्छी लागको बेलामा लोकगीत सुन्छु ।’ अर्का चित्रकार एनबी गुरुङ पनि यतिखेर जलरंगको चित्र सिर्जनामै व्यस्त छन् । लकडाउन सुरु भएदेखि नै उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत् जलरंगमा नै लाइभ चित्रहरु कोरिरहेका छन् । बिक्रीभन्दा पनि मनको शान्ति र आनन्दका लागि स्वतन्त्ररुपमा सिर्जना गरिरहेको उनी बताउँछन् । कलामा समाज र अहिलेको कठीन परिस्थिति चित्रण गरिरहेको बेला केही हदसम्म भए पनि मनमा त्रास कम हुने उनले बताए । चित्रकार सम्झना राजभण्डारीको दैनिकी पनि चित्रमय बनेको छ । लकडाउनको अवधिलाई राजभण्डारीले अवसरका रुपमा लिएकी छन् । ‘अरुबेला स्कुल, कलेज र कार्यक्रममा धाउँदा चित्र बनाउने समय नै हुन्न,’ उनले भनिन्, ‘अहिले सरकारले नै हामी कलाकारलाई एकाग्र हुन समय दिएजस्तो लागिरहेको छ ।’ काठमाडौं सितापाइलास्थित घरमै बसेर चित्रकर्ममा रमाइरहेकी छन् । उड कट माध्यममा उनले मण्डला सिरिजकै चित्रलाई अगाडि बढाएकी छन् । अहिले तयार भएका चित्रलाई सम्भव भएसम्म अर्को महिनामा नै उनले एकल प्रदर्शनीमा ल्याउने योजना बनाएकी छन् । दुईवटा प्रिन्ट र सातवटा चित्रको ब्लक तयार पारिसकेको उनले जनाइन् । प्रिन्टमेकिङ विधालाई अगाडि बढाइरहेका अर्का चित्रकार कविराज लामा बौद्धस्थित आफ्नो ग्यालरीमै सुरक्षित कलाकर्म गरिरहेका छन् । हाल उनी स्टोन प्लेटमार्फत् भूकम्पपछिको दीर्घकालीन असरलाई चित्रमा उतारिरहेका छन् । उनले यस समयलाई आर्टथेरापी र सिर्जनाको अवसरका रुपमा प्रयोग गरेका छन् ।  चित्रकला, साहित्य र पर्फमेन्स आर्टलाई समेत सँगसँगै अगाडि बढाइरहेका अर्का चित्रकार सुन्दर लामा लकडाउन अवधिलाई अझै ऊर्जाशील बनाउने मुडमा छन् । लकडाउनअघि बौद्धस्थित तारागाउँ म्युजियममा मानव जीवन, सपना, रहर र संघर्ष समेटेर कवितासंग्रह ‘सुसेलीरहेको मान्छे’ र सोही शीर्षकमा चित्रकला प्रदर्शनीसँगै पर्फमेन्स आर्ट प्रस्तुत गरेका लामा कवि विप्लव प्रतीकलगायतका कविहरुको सिर्जना संकलन गरी त्यसलाई चित्रकलामा अभिव्यक्त गरिरहेका छन् । उनका अनुसार यो समय उनीजस्ता चित्रकार तथा कलाकारका लागि आफूलाई चिन्ने स्वतन्त्र समय हो । 