वडाध्यक्षकै घर खोलामाथि
काठमाडौँ महानगरपालिका–६ र बुढानीलकण्ठ नगरपालिका–१०, ११ र १२ भएर बग्ने यज्ञमती र चखुँचाखोला अतिक्रमणमा तत्कालीन स्थानीय निकाय र प्राविधिकहरू पनि संलग्न रहेको पाइएको छ ।   बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाका प्रमुख एवं तत्कालीन कपन गाउँ विकास समितिका अध्यक्ष मिठाराम अधिकारीसहितका जनप्रतिनिधिले चखुँचा र यज्ञमतीखोला दोहनमा भूमाफियाको साथ दिएको खुलेको छ । नगर प्रमुख अधिकारीले स्थानीय तह निर्वाचनपछि जिम्मेवारी सम्हालेपछि पनि उक्त क्षेत्रमा खोला मिचेर घर बनाउने गरी नक्सा पासको कार्य रोकिएको छैन । उहाँले खोला मिचेर बनाउँदै गरेका संरचनाको नियमन गर्नुभएको छैन ।
काठमाडौँ, साउन २१ गते । काठमाडौँ महानगरपालिका–६ र बुढानीलकण्ठ नगरपालिका–१०, ११ र १२ भएर बग्ने यज्ञमती र चखुँचाखोला अतिक्रमणमा तत्कालीन स्थानीय निकाय र प्राविधिकहरू पनि संलग्न रहेको पाइएको छ । बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाका प्रमुख एवं तत्कालीन कपन गाउँ विकास समितिका अध्यक्ष मिठाराम अधिकारीसहितका जनप्रतिनिधिले चखुँचा र यज्ञमतीखोला दोहनमा भूमाफियाको साथ दिएको खुलेको छ । नगर प्रमुख अधिकारीले स्थानीय तह निर्वाचनपछि जिम्मेवारी सम्हालेपछि पनि उक्त क्षेत्रमा खोला मिचेर घर बनाउने गरी नक्सा पासको कार्य रोकिएको छैन । उहाँले खोला मिचेर बनाउँदै गरेका संरचनाको नियमन गर्नुभएको छैन । नगर प्रमुख अधिकारीले चखुँचाखोलालाई खहरेका रूपमा लिएर घर निर्माणका लागि स्वीकृति दिइएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “चखुँचाखोला खहरेका रूपमा बग्ने भएकाले नक्सा स्वीकृति दिन समस्या नहुने ठानेका हौँ ।”खोला मिच्ने प्रतिस्पर्धायज्ञमती र चखुँचा मिचेर बनाएका पुराना घरहरू यथावत् छन् । बुढानीलकण्ठ नगरपालिका–१० का स्थानीयवासीले पछिल्लो पाँच वर्षयता निर्माण गरेका घर तथा भवन अगाडि खोला र सडकको भाग छोडेको पाइन्छ । तर कतिपय घर खोला बग्ने ठाउँमै निर्माण गरिएको छ । बुढानीलकण्ठ–१० का वडाध्यक्ष नवराज भट्टराईको घर पनि खोला मिचेर निर्माण गरिएको छ । उहाँले बस्ती विकास नभई दुई दशकअघि घर निर्माण गरिएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “२०५५/५६ सालदेखि हामी बस्न थालेका हौँ । त्यतिबेला खोलामा कुनै पर्खाल पनि थिएन । बाटो पनि राम्रोसँग निर्माण भएको थिएन । बस्ती विकास तीव्र हुँदै थियो । जग्गाहरूको किनबेच राम्रैसँग हुँदै थियो । खोलाको विषय त्यति धेरै ध्यान पुगेन । घर अहिले खोलामाथि परेको छ ।”उहाँका अनुसार २०५७/५८ सालतिर खोलाको मागदण्ड अनुसार दुईतर्फ पर्खाल लगाएको थियो । खोलाको दायाँबायाँमध्ये एकतर्फ मात्रै बाटो राखेर घर बनाउने प्रचलन बढेको बताउँदै उहाँले बुढानीलकण्ठ–१० र काठमाडौँ महानगर–७ मा पर्ने साततलेमा अहिले पनि महानगरतर्फ सडक र बुढानीलकण्ठतर्फ बाटो मिचेर घर निर्माण भइरहेको जानकारी दिनुभयो । राजनीतिज्ञ एवं सामाजिक अगुवा शेखर आचार्यले तत्कालीन कपन गाविस र बुढानीलकण्ठ नगरपालिकाको लापरबाहीले अहिले यस क्षेत्रका नागरिकले बाढीको समस्या झेल्नुपरेको बताउनुभयो । उहाँले घर निर्माण स्वीकृति दिँदा खोला बग्ने भाग छोड्ने विषयमा ध्यान नपु-याइएको बताउनुभयो । उहाँले नगरपालिकाले खोलामाथि नै घर बनाउन नक्सा पास गरेपछि त्यसपछि चिनजानको इन्जिनियर र प्राविधिक ल्याएर निर्माण सुरु गर्ने प्रवृत्ति अहिले पनि रहेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “खोला छोडेर घर बनाउनेले पनि पार्किङ बनाउने भन्दै खोलाको कुद्ने ठाउँमा पर्खाल लगाउने र भित्र–भित्रैबाट पर्खाल लगाएर स्थायी किसिमका संरचना निर्माण गरेको देखिन्छ । नगरपालिकाले घर बनाउनेहरूको निगरानी गर्दैन । पहिले गाविसले त खुलमखुला मनपरी गर्न दिएकै थियो ।”सामाजिक अगुवा आचार्यले पछिल्लो एक वर्षमा खोला मिचेर निर्माण भइरहेका संरचना रोक्न नगर प्रमुख अधिकारीको ध्यानाकर्षण गराइएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “हामीले खोला मिच्दा हाम्रो क्षेत्रमा पानीको सङ्कट हुन सक्छ, इनार र कल सुक्छन्, अवैध निर्माण रोकौँ भनिरहेका छौँ । तर उहाँले वास्ता गर्नुभएन ।”बगैँचा बनाउने सम्झौता अलपत्रकपन र सरस्वतीनगरका स्थानीयवासी तथा राजनीतिक अगुवाले यज्ञमती खोलालाई नयाँ रूप दिने एवं आफ्नै स्वरूपमा बग्न दिने सहमति गरेका छन् । तर सहमति कार्यान्वयन हुँदैन । स्थानीय बासिन्दा आचार्यका अनुसार २०६१ पछि पटक पटक यज्ञमती र चखुँचा खोलालाई व्यवस्थित एवं स्वच्छ बनाउने सम्झौता भएको छ ।  उहाँले भन्नुभयो, “खोला आसपासमा बगैँचा बनाउने र दुईतर्फ बाटो राख्ने सम्झौता भएको छ । त्यही अनुरूप योजना निर्माण भएको छ । तर कार्यान्वयन भएन ।”अहिले चाखुँचा खोलालाई पुरेर चार चार फिटका दुईवटा ह्युमपाइप लगाइएको छ । उहाँले महानगरतर्फको १३ फिट बाटो पहिल्यै कालोपत्रे भएको बताउनुभयो । तर २०७६ सालमा खोलामाथिको भागमा पनि कालोपत्रे गर्न थालेपछि स्थानीयको विरोधका कारण रोकिएको थियो ।उहाँका अनुसार महानगरतर्फका बासिन्दाले घर अगाडि खोलाको भाग छोडे पनि बुढानीलकण्ठ नगरतर्फका अधिकांश संरचना खोला मिचेरै निर्माण गरिएको छ । उहाँले भन्नुभयो, “खोलामाथि घर निर्माण गरेपछि तीन वर्षयता कपन र सरस्वतीनगर क्षेत्र डुबानमा पर्ने गरेको छ । अनधिकृत रूपमा घर निर्माण गर्न दिने नगरपालिकाको कार्य रोकिनु पर्छ । खोलाले निकास पाउनु पर्छ ।”