स्थानीय तहमा अमिट छाप
स्थानीय सरकार कार्यकारी अधिकारसहितको नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार हो । नेपालको संविधानको अनुसूची–८ ले स्थानीय सरकारको २२ वटा  एकल अधिकार उल्लेख गरेको छ । स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले उक्त एकल अधिकार धमाधम कार्यान्वयन गरिरहेका छन् । संविधानले स्थानीय तहलाई आफैँ मापदण्ड, ऐन, नियम तथा कार्यविधि बनाई कार्यान्वयन गर्ने अधिकार प्रदान गरेको छ । उक्त अधिकार प्रयोग गरी स्थानीय तहले ६५ देखि सय वटासम्म कानुन बनाई का
स्थानीय सरकार कार्यकारी अधिकारसहितको नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार हो । नेपालको संविधानको अनुसूची–८ ले स्थानीय सरकारको २२ वटा  एकल अधिकार उल्लेख गरेको छ । स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले उक्त एकल अधिकार धमाधम कार्यान्वयन गरिरहेका छन् । संविधानले स्थानीय तहलाई आफैँ मापदण्ड, ऐन, नियम तथा कार्यविधि बनाई कार्यान्वयन गर्ने अधिकार प्रदान गरेको छ । उक्त अधिकार प्रयोग गरी स्थानीय तहले ६५ देखि सय वटासम्म कानुन बनाई कार्यान्वयन गरिरहेका छन् । गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाले राज्यको तीन वटै अङ्ग कार्यपालिका, न्यायपालिका र व्यवस्थापकीय अधिकार प्रयोग गरी स्थानीय सरकारकै हैसियतमा काम गरिरहेका छन् । संविधानले नागरिकको विभिन्न ३१ वटा मौलिक हकको व्यवस्था गरेको छ, जुन अधिकांश मौलिक हक स्थानीय सरकारले पूरा गर्नुपर्ने छ भने कतिपय अधिकार पूरा गर्ने क्रममा छन् । केही पूरा गरिसकेका छन् । नेपालको पहिलो अखबार ‘गोरखापत्र’ प्रकाशन सुरु भएको अहिले १२३ वर्ष पूरा भई १२४ औँ वर्षमा प्रवेश भएको छ । नेपाली भाषा, साहित्य, कला, धर्म, संस्कृतिको विकास र पुस्ता हस्तान्तरणमा अतुलनीय योगदान पु¥याएको गोरखापत्र विसं. १९५८ वैशाख २४ गते सोमबार साप्ताहिक रूपमा प्रकाशन सुरु भएको थियो । एक शताब्दीभन्दा लामो इतिहास बोकेको गोरखापत्र नेपालको गौरवशाली सम्पदासमेत हो । गोरखापत्र प्रकाशनको प्रारम्भदेखि १९९१ साल वैशाख ८ गतेसम्म हप्ताको एक दिन सोमबार र त्यसपछि २००१ साल असोजसम्म बुधबार प्रकाशन हुन थाल्यो । पछि साताको दुई र तीन पटक हुँदै २०१७ साल फागुन ७ बाट दैनिक भएको हो । गोरखापत्र र स्थानीय सरकारबिच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहेको छ । अहिले पनि गाउँ गाउँमा कतिपय नागरिकले पत्रिका भनेकै गोरखापत्र हो भनेर बुझ्ने गरेकाले गोरखापत्र र स्थानीय सरकारबिचको अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहेको स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिले नै स्वीकार गरेका छन् । गाउँपालिका राष्ट्रिय महासङ्घ नेपालका अध्यक्ष लक्ष्मीदेवी पाण्डेले गोरखापत्र नेपालकै इतिहासको गौरव भएको चर्चा गर्दै अहिले पनि ७५३ स्थानीय सरकारको विश्वसनीय सञ्चार माध्यम भएको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार देशभरका ७५३ स्थानीय सरकारका गरी छ हजार ७४३ वटै वडामा अन्य पत्रिकाको तुलनामा गोरखापत्रकै चर्चा हुने गरेको छ । गोरखापत्रको समाचार, लेख रचनाका साथै गोरखापत्र नेपाली भाषा, साहित्य, कला, धर्म, संस्कृतिको विकास र पुस्ता हस्तान्तरणमा अतुलनीय योगदान पु¥याएकाले पनि गोरखापत्रप्रति स्थानीय सरकारको विश्वसनीयता बढी छ । गोरखापत्र नेपालको सामाजिक, राजनीतिक, आर्थिकलगायत सम्पूर्ण क्षेत्रमा भएका घटनाको साक्षी भएकाले गोरखापत्रप्रति स्थानीय सरकारको विश्वसनीयता बढ्दै गएको पाण्डेले बताउनुभयो । गोरखापत्रलाई स्थानीय तहका सबै वडामा सहजै पु¥याउने वातावरण तयार गर्न पनि उहाँले सबैलाई आग्रह गर्नुभयो ।अहिले स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि आएपछि गाउँ सहरीकरणतर्फ उन्मुख हुँदै गएका छन् भने नगरपालिका झन् नयाँ सहरका रूपमा स्थापित हुँदै गएका छन् । साबिक स्थानीय निकाय रहँदा गाउँ गाउँमा भएका ससाना गोरेटो बाटो अहिले ग्राभेलयुक्त र पक्की बनेका छन् । गाउँ र बस्तीमा खानेपानी, शिक्षा, स्वास्थ्य, आधुनिक प्रविधियुक्त कृषिको पहुँच पुगेका छन् । तुइनबाट कठिन यात्रा गर्न बाध्य दुर्गम पहाडी जिल्लाका नागरिकले झोलुङ्गे पुलबाट यात्रा गर्न पाएका छन् । यस विषयलाई ७७ जिल्ला र केन्द्रीय कार्यालयमा कार्यरत क्रियाशील पत्रकारले गोरखापत्रमा समाचार र लेख रचना प्रकाशन गरी स्थानीय सरकार र गोरखापत्रबिचको सम्बन्ध स्थापित गराउन भूमिका खेलेका छन् । सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहको समन्वय र सहकार्यमा गाउँका नागरिकको जीवनशैली स्थानीय सरकार निर्माण भएपछि अहिले सहज बन्दै गएको छ । कृषिमा आधुनिकीकरण र यान्त्रिकीकरण भई उत्पादन वृद्धि भएको छ । वर्षको दुई सिजन उत्पादन हुने गाउँमा विकासे बिउ, मल र प्रविधिको प्रयोगले चार बाली उत्पादन हुन थालेका छन् । गाउँ गाउँमा भूकम्पले ढलेका सामुदायिक विद्यालय, मठमन्दिर, पुनर्निर्माण भएका छन् । स्थानीय तहको विकासमा नौलो आयाम थपिएको छ । २०७४ सालमा पहिलो पटक स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएपछि स्थानीय तहका विभिन्न सवालमा गोरखापत्रले समाचार, लेख रचना प्रकाशन गरी स्थानीय तहसम्म गोरखापत्रको उपस्थिति बलियो भएको छ ।स्थानीय तहमा जननिर्वाचित प्रतिनिधिका रूपमा वडामा ३३ हजार ७१५, गाउँपालिका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष ९२०, नगरपालिका प्रमुख र उपप्रमुख ५८६ गरी जम्मा ३५ हजार २२१ जना निर्वाचित जनप्रतिनिधि नियमित रूपमा जनताकै सेवामा क्रियाशील छन् । उनीहरूले संविधान र ऐन नियम कार्यान्वयन गराउने महìवपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै स्थानीय तहमा निरन्तर विकास र आर्थिक समृद्धिका लागि साधक रूपमा काम गरिरहेका छन । तीनै तहका नीति, योजना र बजेट कार्यान्वयन गर्ने भूगोल स्थानीय तह नै हो । सङ्घ र प्रदेश सरकारका योजना कार्यान्वयन प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा कार्यान्वयन गर्ने भूमिका स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिकै भएका विषयलाई गोरखापत्रले समाचारको माध्यमबाट समय समयमा सजग र सचेत गराई स्थानीय सरकार तथा गोरखापत्रबिच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध भएको प्रस्ट पारेको छ ।    ‘नागरिकलाई सचेत बनाउनु पर्छ’ भानुभक्त जोशी सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री   तीनै तहका सरकारमध्ये नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार भनेकै स्थानीय सरकार हो । स्थानीय सरकारले बनाउने ऐन, नियम, कानुन, निर्देशिका र नियमावलीलाई अझ बढी स्तरीय बनाउनका लागि मन्त्रालयले अहिले गरेको कामभन्दा थप काम गर्नुपर्ने आवश्यकता छ । स्थानीय सरकारमा काम गर्ने जनप्रतिनिधि र कर्मचारीको क्षमता अभिवृद्धि गर्दै स्थानीय तहको सेवा प्रवाह र विकास निर्माणको काममा थप जिम्मेवार र जवाफदेही बनाउँदै लैजाने कामलाई तीव्रता दिँदै जानु पर्छ । गोरखापत्र नेपालकै सबैभन्दा जेठो पत्रिका हो । गोरखापत्रले सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहसम्मका विभिन्न सवाललाई समाचारका माध्यमबाट आमनागरिकसमक्ष पु¥याएर नागरिकलाई सचेत बनाउनु पर्छ । स्थानीय तहलाई थप सबलीकरण गर्ने काममा सङ्घीय सरकार र प्रदेश सरकारको ध्यान जानुपर्ने विषयलाई समाचारको माध्यमबाट आमनागरिक समक्ष पु¥याउनुपर्ने जिम्मेवारी पनि गोरखापत्रको हो । अहिले स्थानीय तहका भूमिकाले सङ्घीय व्यवस्था प्रभावकारी बनेको छ । सङ्घीय शासन प्रणालीलाई सबल, सक्षम, सुदृढ बनाउन आमनागरिकसमक्ष सहज, सरल एवं गुणस्तरीय सेवा प्रवाह गर्न मन्त्रालयले स्थानीय तहलाई आवश्यक सहजीकरण र समन्वय गर्दै आएको छ ।  सङ्घीय व्यवस्थालाई सबल, सक्षम र सुदृढ बनाउनका लागि सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले काम गरिरहेको छ । सङ्घीयता कार्यान्वयनमा सहजीकरण, सार्वजनिक सेवामा मानव संसाधनको व्यवस्थापन, स्थानीय पूर्वाधार विकासमा सहजीकरण, सेवा प्रवाह र सुशासन जस्ता कार्य सञ्चालन गर्दै आएको छ । स्थानीय तहको सबलीकरण तहगत अन्तरसम्बन्धको सुदृढीकरण, व्यावसायिक सदाचारिता, उत्प्रेरित कर्मचारीको विकास सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा उत्कष्ृटता बनाउने गरी मन्त्रालयले काम गर्नु पर्छ, त्यसका लागि गोरखापत्रले हामीलाई सधैँ सजग गराइरहनु पर्छ ।‘विश्वसनीय सञ्चार माध्यम’  लक्ष्मीदेवी पाण्डे  अध्यक्ष, गाउँपालिका राष्ट्रिय महासङ्घ  गोरखापत्रको विश्वसनीयता, तटस्थता र स्पष्टता नै स्थानीय सरकारका लागि विश्वसनीय आधार हो । सञ्चार माध्यम राज्यको चौथो अङ्गका रूपमा रहेको र त्यसमा पनि गोरखापत्र आफैँमा ओजिलो सञ्चार माध्यम हो । गोरखापत्रले सर्वसाधारण नागरिक र सरकारबिच पुलको काम गरेको छ । गाउँ गाउँमा स्थानीय सरकारले गरेका विकास निर्माण, सेवा प्रवाह, सुशासन, जवाफदेहिता कायम गर्नका लागि गोरखापत्रले समाचार र लेख रचनाको माध्यमबाट राम्रा काम फैलाउने र नराम्रा काम औँल्याउने गरेको र यसले गोरखापत्र तथा स्थानीय सरकारको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाएको स्पष्ट हुन्छ । स्थानीय सरकारका धेरै मुद्दामा गोरखापत्रले समाचारको माध्यमबाट सार्वजनिक गर्दै आएको छ तर त्यतिले मात्र अझै पुगेको छैन । स्थानीय तहले गरेका राम्रा र नराम्रा कामबारे खोजी खोजी गोरखापत्रले सार्वजनिक गर्ने काम भने अझै कमी भएको छ । गोरखापत्र १२४ औँ वर्ष पुग्नु नेपालकै लागि गौरवको विषय हो ।     