माझपाटनका एक्ला गोठाला
माझपाटनमा ५ वटा कुकुरअघिपछि लगाएर एक्लै भेडा चराइरहेका भेटिन्छन् पातारासी–७ पटमाराका पूर्णबहादुर बुढा । माझपाटनमा खर्क बनाएर भेडा राख्दै आएका उनी ५ घरका भेडी गोठाला हुन् । गाउँका अन्य गोठाला आसपासका दोखाना, खालीपाटन, बलिभीर, डाँडाखर्क,झ्याइडाँडालगायतका पाटनमा गए पनि माझपाटनमा भने उनी एक्लो हुन् । जेठ १३ मा पाटन उक्लिएका उनी अब कात्तिक अन्तिम साता मात्र गाउँ झर्नेछन् । 
जुम्ला — माझपाटनमा ५ वटा कुकुरअघिपछि लगाएर एक्लै भेडा चराइरहेका भेटिन्छन् पातारासी–७ पटमाराका पूर्णबहादुर बुढा । माझपाटनमा खर्क बनाएर भेडा राख्दै आएका उनी ५ घरका भेडी गोठाला हुन् । गाउँका अन्य गोठाला आसपासका दोखाना, खालीपाटन, बलिभीर, डाँडाखर्क,झ्याइडाँडालगायतका पाटनमा गए पनि माझपाटनमा भने उनी एक्लो हुन् । जेठ १३ मा पाटन उक्लिएका उनी अब कात्तिक अन्तिम साता मात्र गाउँ झर्नेछन् । उनको जिम्मामा अहिले स्थानीय रत्नलाल बुढाका ४३, शिकलाल बुढाका ४७, राजकली रावतका ४०, पूर्णबहादुर बुढाका ३० र दानबहादुर बुढाका ६० गरी २ सय २० भेडाको बथान छन् । त्यही हूलमा उनका आफ्ना पनि ३० भेडा छन् । गाउँभन्दा झन्डै एक दिन पैदल दूरीको माझपाटनमा पूर्णबहादुर प्लास्टिक बारेर भोजपत्रले छाएको अस्थायी छाप्रोमा बस्छन् । गाउँमा २० भन्दा कम संख्यामा भेडा भएकाहरूले उनलाई जिम्मा लगाएर पाटन पठाएका हुन् ।सबैको थोरैथोरै भेडा हुने भएकाले ५/६ जना मिलेर एउटै गोठालो राख्ने परम्परा छ । पाटनमा बस्दाका झन्डै ६ महिना उनले भेडामा लागेको रोगको निदान गर्नेदेखि आइपर्ने विभिन्न समस्या आफैंले हल गर्नुपर्छ । बेलाबेलामा भेडाका मालिकहरूलाई फोन गरेर उनी अवस्था जानकारी गराउँछन् । पाटनमा उनलाई परिवारका सदस्यले खानेकुरा पुर्‍याइदिन्छन् ।‘मेरा लागि त झन्डै ६ महिना पाटन नै संसार हो, भेडाहरू परिवारका सदस्यजस्तै लाग्छन्,’ उनले भने, ‘भेडा पालेर कमाएको रकमले छोरा र छोरीलाई सुर्खेत र काठमाडौंमा पढाइरहेको छु ।’ तर उनलाई छोराछोरी कुन विषय पढ्छन् भन्ने चाहिँ थाहा छैन । भेडासँग खेल्दै रमाउँदै गर्दा दिन बितेको पत्तै नहुने उनी सुनाउँछन् । ‘पाटनको हरियालीमा सेताकाला भेडा डुलाउँदै चराउनुको मज्जा नै बेग्लै छ,’ उनले भने, ‘मेरा लागि अहिले भेडा नै दुःखसुखका साथी छन् ।’ झन्डै ६ महिना आफ्ना चौपाया हेरिदिएबापत पशुधनीले उनलाई एक/एक वटा भेडा दिन्छन् । अहिले एउटा भेडाको बजार मूल्य १७ हजारदेखि २२ हजार रुपैयाँसम्म छ । पहिले अरूका मात्रै भेडा चराएर दिन गुजार्ने पूर्णबहादुर अहिले अरूका सँगै आफ्नो ३० भेडा चराउँछन् । ती भेडा पारिश्रमिकबापत प्राप्त गरेका हुन् । पछिल्लो समयमा चरन क्षेत्र अभावका कारण भेडापालनमा समस्या देखिएपछि भने उनी चिन्तित छन् । तर परिवार धान्न भेडापालन गर्नुको विकल्प नभएको उनले बताए । ‘हाम्रा पुर्खाले पनि भेडा पालेरै रोजीरोटी गर्दै आएका थिए,’ उनले भने, ‘हामीले पनि पुर्ख्यौली पेसा छाड्न सकेका छैनौं ।’ उनी हरेक दसैं–तिहारमा भेडा बिक्रीका लागि नेपालगन्ज र सुर्खेत पठाउँछन् । पाटनमै उनले २ सय ५० भेडा अटाउने खोर बनाएका छन् । गोठको चारैतिर रातभरि कुकुरले निगरानी गर्छन् । भेडा चराउँदै पोख्त भइसकेका उनलाई अधिकांश रोगव्याधि र त्यसको उपचारबारे थाहा छ । भेडामा रोगको संकेत हुनेबित्तिकै उनी गाउँबाट औषधि झिकाउँछन् । उनलाई औषधिको प्रयोग र सुई लगाउनका लागि पशु चिकित्सक आवश्यक पर्दैन । उनका अनुसार बिहान ७ बजे पाटनमा भेडा छोडिन्छ । बेलुकी ७ बजे मात्र खर्कहरूमा बसालिन्छ । बाघ र भालुको त्रास भइरहन्छ । पाँच परिवारको भेडा हेरिदिएबापत उनले कात्तिकमा ५ वटा भेडा पाउनेछन् । जसले बाआमा, श्रीमती र छोराछोरीसहित ६ जनाको परिवारको खर्च चल्ने गरेको उनले बताए । भेडाको ऊनबाट राडीपाखी बनाइन्छ । त्यसैले स्थानीय बजारमा ऊनको माग उच्च रहेको उनले बताए ।पटमारा गाउँमा १ सय ८० घरधुरी छन् । जसमध्ये १ सय ६० घरमा भेडापालन छ । स्थानीयवासी भेडापालनका लागि दाखु, माइधारा, बलिभीर, डाँडाखर्क, झ्याइडाँडालगायतका पाटनमा जाने गर्छन् । जेठ महिना पाटनहरू भेडामय बनेका छन् । गर्मी बढेसँगै जुम्लामा भेडाको लर्को पाटनतिर उक्लिन थालेका छन् । जिल्लाको एउटा नगरपालिकासहित ८ वटा स्थानीय तहका ६० वटै वडाका भेडा यो सिजनमा पाटनतिर उक्लिएका छन् ।फिरन्ते जीवनशैलीका गोठालाले धमाधम भेडाको हूल पाटनतिर लगेपछि गाउँघर सुनसान बन्दै गएको पटमाराका सुरेन्द्र बुढाले बताए । जेठ पहिलो सातादेखि नै गोठालाले भेडा पाटनमा लगेका हुन् । स्थानीय रत्नलाल बुढाका अनुसार गाउँबस्तीतिर घाँसपात र चरन क्षेत्रको अभाव हुन्छ । गर्मी बढेपछि वस्तुभाउसहित पाटन उक्लने उनले बताए । गोठाला आवश्यक खाद्यान्न र बन्दोबस्तीका सामानसहित पाटन उक्लिने गरेका छन् ।घुमन्ते जीवन बिताउने भेडी गोठालाहरूले भोजपत्र, त्रिपाल र ढुंगाले छाएर अस्थायी गोठ बनाउने गरेका छन् । पशु अस्पताल तथा पशु सेवा कार्यालयको तथ्यांकअनुसार जुम्लामा करिब ७४ हजारको हाराहारी भेडा छन् । कार्यालय प्रमुख ज्ञानेन्द्रसिंह बुढ्थापाले भेडा पालनबाट आम्दानी पनि राम्रै हुने गरेको बताए । कर्णाली प्रदेश सरकारले पनि ५० वटाभन्दा बढी भेडा भएका किसानका लागि गोठाला भत्ताको व्यवस्था गरेको छ । उनीहरूलाई मासिक १ हजार ५ सय रुपैयाँका दरले भत्ता दिने गरिएको छ ।