मसिनो धानको विकासमा जोड
मसिनो बास्नादार र मसिनो चामलप्रति उपभोक्ताको रुचि बढ्दै गएकाले चामल आयातमा वृद्धि भएको छ । चामलको आयात घटाउन सरकारले उपभोक्ताको रुचिअनुसारको धान उत्पादनतर्फ ध्यान दिन थालेको छ । उपभोक्ताको रुचिअनुसारको धानको उत्पादन वृद्धि गर्न उपयुक्त जात विकासमा जोड दिन थालिएको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।
गोरखापत्र समाचारदाताकाठमाडौँ, असार २२ गते । मसिनो बास्नादार र मसिनो चामलप्रति उपभोक्ताको रुचि बढ्दै गएकाले चामल आयातमा वृद्धि भएको छ । चामलको आयात घटाउन सरकारले उपभोक्ताको रुचिअनुसारको धान उत्पादनतर्फ ध्यान दिन थालेको छ । उपभोक्ताको रुचिअनुसारको धानको उत्पादन वृद्धि गर्न उपयुक्त जात विकासमा जोड दिन थालिएको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।कृषि मन्त्रालयअन्तर्गतको बाली विकास तथा कृषि जैविक विविधता संरक्षण केन्द्रले राष्ट्रिय खाद्य सुरक्षा विशेष कार्यक्रममार्फत मसिनो धान उत्पादनमा जोड दिन थालेको हो । मसिनो धानको उत्पादनका लागि विशेष गरी प्रदेश १ र मधेश प्रदेशलाई लक्षित गरिएको छ । बीउ, प्रविधि, प्राविधिक र मसिना धान किन्ने मिललाई अनुदान सहयोग पनि गर्दै आएको छ ।चालू आर्थिक वर्षको ११ महिनामा करिब ४५ अर्ब रुपियाँ बराबरको धान र चामल आयात भएको छ । त्यसमध्ये सबैभन्दा बढी मसिनो र बास्नादार चामल नै रहेको छ । सरकारले चामल आयात प्रतिस्थापन गर्न धान मिसन कार्यक्रमअन्तर्गत मसिना धान उत्पादनमा जोड दिएको राष्ट्रिय धान बाली अनुसन्धान केन्द्र हर्दिनाथ, धनुषाका प्रमुख डा. रामवरण यादवले बताउनुभयो ।उपभोक्ता तथा किसानको चाहनालाई ध्यानमा राखेर सरकारले विभिन्न मसिना जातका धानको विकास गरेको छ । त्यसमध्ये राष्ट्रिय बाली प्रजनन तथा अनुवांशिक अनुसन्धान केन्द्रले विकास गरेको ‘खुमल १२’ र ‘खुमल १४’ गरी दुईवटा मसिना धानका जात राजपत्रमा पनि प्रकाशित भइसकेका छन् । केन्द्रले ‘खुमल बास्मती–१६’ धानको जात पनि विकास गरेको छ । त्यस्तै मसिनो धानका लागि ‘गङ्गासागर–१’ र ‘गङ्गासागर–२’ र ‘हर्दिनाथ–५’ गरी तीनवटा धानका जात विकास गरिएको छ । यी धानका जात पनि राजपत्रमा प्रकाशित भइसकेका छन् । यी जात यस वर्षदेखि किसानले प्रयोगमा ल्याइरहेका छन् । यो जातको धान खासगरी तराई मधेशमा हुने डुबानलाई लक्षित गरेर विकास गरिएको राष्ट्रिय धान बाली अनुसन्धान केन्द्र हर्दिनाथका प्रमुख यादवले बताउनुभयो । खुमल–४ जस्तै खुमल–१२ र खुमल–१४ धानका जात पनि विकास गरिएको छ तर किसानले खुमल–४ रुचाउन छाडेका छन् । त्यसको विकल्प खोज्न थालेपछि केन्द्रले अरू जात विकास गरिएको केन्द्रका धानविज्ञ उज्ज्वल कुशवाहाले बताउनुभयो । खुमल–१२ र खुमल–१४ आइसकेपछि खुमल–४ आफैँ विस्थापित हुने केन्द्रले जनाएको छ । खुमल–१२ र खुमल–१४ को प्रतिहेक्टर उत्पादन करिब पाँच मेट्रिक टन रहेको छ । यो लगाएको १४५ दिनदेखि ४७ दिनमा पाक्छ ।‘खुमल बास्मती–१६’ जातको धान मध्यपहाडी क्षेत्रका लागि सिफारिस गरिएको छ । मध्यपहाडी क्षेत्रका लागि यो नै पहिलो मसिनो र बास्नादार जातको धान विकास भएको हो । यसअघि विकास भएको जातले राम्रो उत्पादन नदिएपछि किसानले रुचाउन छाडिसकेका छन् । खुमल बास्मती–१६ को उत्पादन प्रतिहेक्टर चार मेट्रिक टन रहेको केन्द्रले जनाएको छ । 