पेसापालोकी ‘कान्छी अम्पायर’
पेसापालो भन्ने खेलको नाम कमैले सुनेको हुनुपर्छ । यो फिनल्यान्डको राष्ट्रिय खेल हो । करिब ५० वर्षदेखि खेल्न थालिए पनि एसिया र नेपालमा यो खेल नौलो मानिन्छ । बबिता गुरुङ त्यही नौलो र अनौठो खेलकी अम्पायर हुन् । त्यो पनि नेपालको मात्रै कहाँ हो र । एसियाकै एक्ली महिला अम्पायर । बबिता १६ वर्षकी भइन् । झापा धुलाबारीस्थित इस्ट होराइजन स्कुलको कक्षा १० मा पढ्छिन् । पढाइमा त अब्बल नै छिन्, खेलकुद क्षेत्रमा पनि उस्तै । पढाइ र खेललाई मज्जाले समय मिलाइरहेकी छन् । 
(काँकडभिट्टा) — पेसापालो भन्ने खेलको नाम कमैले सुनेको हुनुपर्छ । यो फिनल्यान्डको राष्ट्रिय खेल हो । करिब ५० वर्षदेखि खेल्न थालिए पनि एसिया र नेपालमा यो खेल नौलो मानिन्छ । बबिता गुरुङ त्यही नौलो र अनौठो खेलकी अम्पायर हुन् । त्यो पनि नेपालको मात्रै कहाँ हो र । एसियाकै एक्ली महिला अम्पायर । बबिता १६ वर्षकी भइन् । झापा धुलाबारीस्थित इस्ट होराइजन स्कुलको कक्षा १० मा पढ्छिन् । पढाइमा त अब्बल नै छिन्, खेलकुद क्षेत्रमा पनि उस्तै । पढाइ र खेललाई मज्जाले समय मिलाइरहेकी छन् । पढाइसँगै उनी पेसापालो खेलको अम्पायरिङ गर्छिन् । देश तथा विदेशमा हुने प्रतियोगितामा बाक्लै सहभागी बन्छिन् । गत जेठमा बंगलादेशमा सम्पन्न पेसापालोको एसियाली प्रतियोगितामा उनले अम्पायरिङ गर्ने मौका पाएकी थिइन् । ‘त्यो मेरो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव थियो,’ उनले सुनाइन् । कक्षा ८ मा पढ्दै गर्दा उनलाई पेसापालो खेल्ने मौका जुर्‍यो । त्यो पनि राष्ट्रिय टोलीबाट । १–२ म्याच खेलेपछि उनलाई अर्को अवसर मिल्यो, अम्पायर प्रशिक्षणको । अम्पायर प्रशिक्षण लिएर हालै उनले लाइसेन्स पनि पाएकी छन् । ‘पेसापालो खेलकी एसियाकै एक्ली महिला अम्पायर हुन् उनी,’ पेसापालोका प्रशिक्षक अर्जुन लम्सालले भने, ‘सानै उमेरमा उनले ठूलो जिम्मेवारी पाएकी छन् ।’भारत अरुणाञ्चलको रोइङमा जन्मिएकी बबिताको परिवार एक दशकदेखि मेचीनगर ७ मा बसोबास गर्छ । उनले सानैमा आमा गुमाउनुपर्‍यो । उनको पालनपोषण हजुरआमाले गरिन् । बुवा वैदेशिक रोजगारीमा छन् । ‘घरपरिवार र स्कुलका शिक्षकको सहयोगका कारण मैले यत्रो ठूलो जिम्मेवारी बहन गर्न सकेकी हुँ,’ बबिताले सुनाइन्, ‘उहाँहरूको साथ र सहयोगले खेल क्षेत्रमा अघि बढ्न सहयोग मिलेको छ ।’मंसिर १० देखि १४ सम्म भारतको पुनेमा पेसापालोको १० औं विश्वकम प्रतियोगिता आयोजना हुँदै छ । विश्वकपमा सहभागी बन्ने खेलाडी झापामै बन्द प्रशिक्षणमा व्यस्त छन् । उनले विश्वकपमा पनि अम्पायरिङ गर्ने बताइन् । नेपाल पेसापालो एसोसिएसनका अध्यक्ष पारसमणि दाहालले बबिता पेसापालोको अम्पायरिङमा अब्बल रहेको बताए । ‘यो उमेरमा उनको खेलप्रतिको लगाव र मिहिनेत प्रेरक छ,’ दाहालले भने । बबिताले यही खेलमा आफ्नो भविष्य देखेकी छन् । एसियाकै उत्कृष्ट अम्पायरको रूपमा काम गर्ने उनको इच्छा छ । ‘यो खेलमा महिला ज्यादै कम छन्,’ उनले थपिन्, ‘निकट भविष्यमा थप महिला खेलाडी र अम्पायर जन्माउने छु ।’ अढाइ वर्षअघि मात्रै नेपाल भित्रिए पनि यो खेलमा नेपालको भविष्य रहेको फिनल्यान्डवाट आएका प्रशिक्षक मिकोले जनाए । मिकोले थपे, ‘यो खेलबाट चाँडै नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान बन्नेमा म विश्वस्त छु ।’