रंगशाला कुर्दै कोहलपुर मैदान
तवनको भरतपुर महानगरपालिकामा धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला बनाउने घोषणा गरेको छ । जहाँ मैदानदेखि सम्पूर्ण पूर्वाधार नयाँ निर्माण गर्नुपर्छ ।
कोहलपुर — तवनको भरतपुर महानगरपालिकामा धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशाला बनाउने घोषणा गरेको छ । जहाँ मैदानदेखि सम्पूर्ण पूर्वाधार नयाँ निर्माण गर्नुपर्छ ।नेपालमा थुप्रै त्यस्ता क्रिकेट मैदान छन् जहाँ न्यूनतम पूर्वाधार निर्माण गरेर पनि अन्तर्राष्ट्रियस्तरको सुविधासम्पन्न रंगशाला बनाउन सकिन्छ । तीमध्येको एक हो, कोहलपुर क्रिकेट मैदान ।पूर्व–पश्चिम राजमार्गको कोहलपुर चोकबाट करिब १ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित यस मैदान रंगशालाको स्वरूपको पर्खाइमा छ । ४ बिघा, १८ कट्ठा १८ धुर क्षेत्रफलमा फैलिएको मैदान सुविधासम्पन्न अत्याधुनिक रंगशाला निर्माणका लागि पर्याप्त छ । पटकपटक यहाँको स्तरोन्नतिका लागि बजेट विनियोजन भए पनि रंगशालाका लागि काम भएका छैनन् । अहिले यहाँ मैदान वरपर पर्खाल लगाएर संरक्षणको प्रयास गरिएको छ ।गत वर्ष नेपालले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएसँगै सुविधासम्पन्न रंगशालाको माग उच्च बनेको हो । कोहलपुर क्रिकेट मैदानलाई रंगशालाको स्वरूप दिने प्रयास गरिएको चाहिँ पाँच वर्ष पहिलेदेखि नै भएको हो । बाँकेका निर्वाचित जनप्रतिनिधि स्वर्गीय सुशील कोइराला नेतृत्वको सरकारले कोहलपुर क्रिकेट मैदानको स्तरोन्नत्ति तथा रंगशाला निर्माणको प्रक्रिया सुरु गरेको थियो । स्थानीय सरकार र मध्यपश्चिम क्षेत्रीय खेलकुदबीच समन्वय हुन नसक्दा एक वर्षसम्म बजेट फ्रिज भयो । स्थानीय सरकार आएपछि निकासा भएको ६० लाख बजेटले मैदानको उत्तरपट्टि रहेको खोलामा तटबन्धका लागि खर्च गरियो भने २०७४ मा आएको १ करोड बजेट मैदान वरपर पर्खाल लगाउने काममा खर्च गरियो ।आठौं राष्ट्रिय खेलकुदअन्तर्गत पुरुष क्रिकेटका खेलहरू यही मैदानमा भए । एउटा समूहको सबै खेल तथा सेमिफाइनल र फाइनल खेललाई यसै मैदानले आतिथ्यता प्रदान गर्‍यो । बाँकेमै खेल करिअर सुरु गरेर राष्ट्रिय टोलीका कप्तानसम्म बनेका लेखबहादुर (एलबी) क्षेत्रीले आठौं राष्ट्रिय खेलकुदले कोहलपुर क्रिकेट मैदानलाई सबैसामु चिनाएको बताए । ‘चितवनमा धुर्मुस–सुन्तलीले रंगशाला बनाउने घोषणा गरेर राज्यलाई चुनौती दिइरहेको समयमा राज्यले आफूसँग भएका स्तरीय मैदानलाई रंगशालाको स्वरूप दिन कठिन छैन, यसबारे खेल अधिकारीहरू पनि अहिले जानकार हुनुहुन्छ,’ सन् १९९८ मा नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका कप्तानी गरेका क्षेत्रीले भने, ‘आठौं खेलकुदका कारण क्रिकेटका प्राविधिक, प्रशिक्षक तथा खेलाडीहरूले कोहलपुर मैदानबारे अपडेट हुने अवसर पाएका छन् । मन्त्री, सदस्य सचिव र खेलकुद सचिवले पनि रंगशाला निर्माणको पहल गरिने आश्वासन दिनुभएको छ ।’कोहलपुर क्रिकेट मैदानलाई रंगशाला निर्माणका लागि राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) ले विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन डीपीआर तयार गरेको थियो । जसमा पौडी पोखरी, जिम, चेन्जिङ रुम, प्लेयर बक्स, मिडिया बक्स र २० देखि २५ हजार दर्शक क्षमताको प्यारापिट बनाउन करिब ६८ करोड खर्च लाग्ने अनुमान गरिएको छ । रंगशाला निर्माणका लागि कसले नेतृत्व गर्ने भन्नेबारे अहिलेसम्म छलफल र समन्वय भएको छैन । मध्यपश्चिम खेलकुद विकास समितिले जिम्मेवारी नलिइरहेको अवस्थामा स्थानीय सरकारलाई निर्माणको जिम्मा दिँदा उपयुक्त हुने पूर्वकप्तान क्षत्रीको तर्क छ ।‘यहाँ रंगशाला बनाउनका लागि कसैको पनि विमति छैन, राजनीतिक दल, उद्योगपति व्यापारी सबैले हातेमालो गर्दै अघि बढेका छन् । यसै आर्थिक वर्षमा पनि तटबन्ध निर्माणका लागि कोहलपुर नगरपालिकाले ३ करोडको लगानी गरिरहेको छ,’ क्षेत्रीले भने, ‘डीपीआरअनुसारको हुबहु बनाउन सम्भव नभए पनि अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताको पिच र मैदान, ड्रेसिङ रुम, प्रेस बक्स र सुरक्षाको बन्दोबस्त मिलाउन सकियो भने अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता यहीँ गर्न सकिन्छ ।’आठौं खेलकुदअन्तर्गत कोहलपुर क्रिकेट मैदान मंगलबार भएको पहिलो सेमिफाइनलमा प्रदेश १ विरुद्ध ८ विकेटको जित हासिल गरेपछि एपीएफका शरद भेषावकरले मैदानको स्थिति देखेर खुसी व्यक्त गरे । ‘पिच राम्रो छ, आउटफिल्ड उत्कृष्ट लाग्यो । काठमाडौंबाहिर हुने फ्रेन्चाइज लिग खेलेको मैदानभन्दा यो राम्रो छ,’ उनले थपे, ‘पिचका लागि स्तरीय माटो ल्याएर राख्न सकिन्छ ।’ शरद सम्मिलित एपीएफले फाइनलमा नेपाल पुलिस क्लबलाई पराजित गर्दै यही मैदानमा स्वर्णपदक रक्षा गर्‍यो । ‘राष्ट्रिय खेलकुदका क्रममा पश्चिम नेपालका तीन मैदान हेर्ने मौका पाएँ । भैरहवा, लमही र कोहलपुरको क्रिकेट मैदान उत्कृष्ट छन्, यहाँ पूर्वाधार विकासमा लगानी गर्न सकियो भने भविष्यमा यसले नेपाली क्रिकेटका लागि धेरै फाइदा हुन्छ,’ शरदले थपे, ‘जति धेरै मैदान भयो त्यति धेरै खेल हुने हो । हामीसँग पर्याप्त पूर्वाधार छैनन्, जति छन् त्यसलाई अधिकतम सदुपयोग गर्नुपर्छ । न्यूनतम सुधारका लागि हामीले सम्झौता गर्नुहुन्न । जस्तो पिच निर्माणका लागि माटो बाहिरबाटै ल्याउनुपर्छ भने स्तरीय माटो किन नल्याउने ?’आठौं राष्ट्रिय खेलकुदका लागि कोहलपुर क्रिकेट मैदानको स्तरोन्नतिका लागि १० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको थियो । क्युरेटर प्रफुल्ल प्रधानको टोलीका लागि पिच बनाउने समय र प्रविधि अपर्याप्त भएकाले स्तरीय पिच बन्न नसकेको पूर्वकप्तान क्षेत्रीको भनाइ छ । राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका अनुभवी ब्याट्सम्यान शरद भेषावकरले भैरहवाको सिद्धार्थ क्रिकेट मैदानको पिच उत्कृष्ट भए पनि मैदान राम्रो नभएको तर कोहलपुरमा त्यसको ठीक उल्टो पाएको बताए । ‘पिचको निर्माणमा ध्यान दिने हो भने यस मैदानमा फ्रेन्चाइज क्रिकेट आयोजना गर्न सकिन्छ ।’