यौन दुर्व्यवहारमा परेकी किशोरीलाई एक्लो बनाउने परिवार र समाज
गत पुस ८ गते अछाम सदरमुकाम मंगलसेनबाट करिब १ सय किलोमिटरको दूरीमा रहेको जिल्लाको पूर्वी क्षेत्र तुर्माखाँद गाउँपालिकामा म रिर्पोटिङको सिलसिलामा पुगेकी थिएँ । 
अछाम — गत पुस ८ गते अछाम सदरमुकाम मंगलसेनबाट करिब १ सय किलोमिटरको दूरीमा रहेको जिल्लाको पूर्वी क्षेत्र तुर्माखाँद गाउँपालिकामा म रिर्पोटिङको सिलसिलामा पुगेकी थिएँ । घर फर्किन अबेर हुने भएपछि म त्यतै बसेँ । त्यही साँझ झिसमिसे अध्याँरो भइरहेको समयमा तुर्माखाँद बजारमा एकाएक एक किशोरीले आत्महत्याको प्रयास गरेको र आमाले ती किशोरीको डोरी काटेको खबर सुनियो ।पत्रकार टेकबहादुर थापालगायतका तुर्माखाँदका केही मान्छे मेरै छेउमै थिए । ती किशोरीले किन आत्महत्याको प्रयास गरिन् भनेर मैलै त्यहाँ भएका केही मान्छेहरुलाई सोध्न खोजे । वास्तविकता थाहा नभएको भन्दै धेरैले भन्न चाहेनन् । छेउमै रहेका एक जना व्याक्तिले भने ,‘ बलात्कारको घटना रहेछ । गाउँमा मिलाउन खोजेपछि उनले मानिनन् । आज दिउँसो तुर्माखाँद बजारसम्म न्याय पाइन्छ की भनेर आएकी रहिछन् । यता कसैलाइै नभेटेपछि घरमा गएर आत्महत्याको प्रयास गरेकी रहिछन् ।’ त्यो कुरा सुनिसकेपछि मलाई त्यो घटनाबारे झन् जान्न मन लाग्यो । रातीको समय भएकाले ती किशोरीलाई भेट्न सम्भव भएन । तुर्माखाँदमा रहेको स्वास्थ्य चौकीमा उनलाई त्यही राती अचेत अवस्थामा पुर्‍याइएको थियो ।बिहानै मैले ती किशोरीलाई भेट्ने योजना बनाए । स्थानीय प्रहरीको सहयोगले मैले ती किशोरीको अवस्था र घटनाको बारेमा प्रारम्भिक जानकारी लिइसकेकी थिएँ । पुस ९ गते बिहान ती किशोरीलाई भेट्न स्वास्थ्य चौकी पुगेँ । स्वास्थ्य चौकीको बाहिर उनको गाउँका भद्र भलाद्मी सबै जम्मा भइसकेका थिए । त्यो घटनालाई सबैले आफ्नो-आफ्नो तरिकाले व्याख्या गरिहेका थिए । ती किशोरीलाई भेट्न म र पत्रकार टेकबहादुर थापा गयौं । हामी भेट्न गएको समयमा ती किशोरी अचेत अवस्थामा थिइन् । मुखबाट फिँज निकालेर बेहोस् भइरहेकी उनमा छटपटी मात्रै देखिन्थ्यो । त्यता सञ्चो नभएपछि उनलाई जिल्ला अस्पताल रेफर गरियो ।घटनाको वास्तविकता बुझ्न उमेरले ६५ वर्ष पार गरेकी किशोरीकी आमालाई एकान्तमा लगेँ । उनकी आमाका अनुसार पुस ७ गते तुर्माखाँद बजारबाट घर जाने क्रममा २९ वर्षका सर्प विकले उनलाई हातपातसहित बलात्कारको प्रयास गरे । मदिराले लठ्ठ भएका विकले बजारबाट घर जाने बेलादेखि नै ती किशोरीलाई पच्छ्याइ रहेका थिए ।घरनजिक पुग्ने बेला मदिराले मातेका सर्पले जब उनको शरीरमाथि आक्रमण गर्न थाले तब ती किशोरीकी आमाले सुनिन् । आमा घटनास्थल नपुग्दै भागेका विकले घर पुगेर गल्ती गरेँ माफ गर्नुस् भन्दै फोन गर्न थाले । उनकी आमाकाअनुसार घटनाको पछिल्लो दिन जनप्रतिनिधि, केटापक्ष र किशोरीका आफन्तसहित गाउँलेहरु बसेर घटना गाउँमै मिलाउनुपर्ने भन्दै दबाब दिए ।गाउँमा दुवै पक्षले किशोरीलाई आर्थिक प्रलोभनमा पारेर मुद्दा मिलाउने प्रयास गरिरहे । ‘घटना घटिसकेपछि गाउँमा जनप्रतिनिधिसहित अरुले अलिकति पैसा लिएर मुद्दा मिलाउन भने । ‘छोरीले मलाई पैसा चाहिँदैन यसले ममाथि आक्रमण गरेर इज्जत लुटेको छ । मलाई न्याय चाहिन्छ भनिन्,’ किशोरीकी आमाले कुराकानीको क्रममा भनेकी थिइन्,‘केटाले सबैका अगाडी मैले केही पनि गरेको छैन भन्न थाल्यो । घटना पनि नस्वीकार्ने र मुद्दामामिला पनि गर्नु हुन्न भन्न थाले । त्यो कुरा छोरीले मानिन ।’उनकाअनुसार केटी पक्ष मुद्दामामिलामा गए उल्टै बदनाम हुने भन्दै किशोरीलाई फकाउन लागेका थिए । गाउँमा सबै मिलेर मुद्दामामिलामा जानबाट रोकेपछि ती किशोरी तुर्माखाँद गाउँपालिकाको कार्यालयसम्म पुगेकी थिइन । कार्यालयमा गएर कानुनी प्रक्रियामा जान खोजेकी किशोरीले कसलाई भेट्ने, के गर्ने मेसो पाइनन् । न्याय खोज्न गाउँपालिका केन्द्रमा पुगेकी किशोरी निराश हुँदै घर फर्किन् ।किशोरीको पक्षमा बोल्ने उनका आमाबुवा बाहेक कोही भएनन् । २/३ जना जम्मा भएको ठाउँमा पनि यत्रो घटना हुँदासम्म लाजै नमानी हिँडेकी छ जस्ता कुरा काट्न थालेको ती किशोरीले सुनिरहिन् । सबैबाट तिरस्कार पाएपछि उनले आत्महत्या प्रयास गरेकी रहिछन् । ‘मेरा श्रीमान घरको कामले तराई गएका छन् । छोरा बुहारी बम्बै छन् । घरमा छोरी र ममात्रै छौं । गाउँले भएका सबै एक भए, छोरीका लागि बोलिदिने कोही भएन’ उनकी आमाले रिर्पोटिङ्गको क्रममा भनेकी थिइन् ,‘दिउँसो म पनि गोरुबाख्रा चराउन गएँ । साथमा गइदिने अरु कोही भएन । साँझ घर आउँदा मेरो त कोही पनि रहेनछ भनेर आत्तिरहेकी थिइन ।’उनका अनुसार आत्तिदै घरपुगेकी किशोरी छट्पटाइरहेकी थिइन् । ‘मेरो शरीरमाथि आक्रमण पनि गर्ने, समाजका मान्छे उल्टै केटाको पक्ष लिने, मेरो इज्जत नै गयो भन्न थाली । धेरै रोइकराइ गर्न थालेपछि म सम्झाउँदै थिएँ’ उनकी आमाले भनिन् ‘म खाना पकाउन थालेँ । गाइबस्तुलाई घाँस हाल्न गएका बेला गोठभित्र पासो लगाएर छट्पटाइ रहेको देखो र हत्तपत्त पासो काटेँ ।’घटना मिलाउन खोज्ने जनप्रतिनिधि सबैसँग कुरा गरेर मंगलसेन फर्केर ‘यौन दुर्व्यवहार घटना मिलाउन खोज्दा किशोरीद्वारा आत्महत्या प्रयास’ शीर्षकमा कान्तिपुरमा समाचार लेखेँ । उक्त समाचार प्रकाशित भइसकेपछि किशोरीको गाउँका जनप्रतिनिधि , नेता , शिक्षक , प्राध्यापकदेखि सबैले समाचारमा आए जस्तो घटना होइन , यसले त गाउँकै बेइज्जत भयो भनेर चार दिनसम्म लगातार फोन गरिरहे । कतिले समाचार सच्याउन आग्रह गरे , कतिले धम्की दिए । तर म किशोरीको पक्षमा अटल थिएँ । घटनाको सबै जानकारी पत्रकारलाई किन दिएको भन्दै किशोरीकी आमालाई पनि केही आफन्तले थर्काए । ती किशोरीलाई दुर्व्यवहार गर्ने युवक राजनीतिमा प्रभाव पार्ने भोट कब्जा गर्न सक्ने खालका रहेछन् ।जिल्ला अस्पतालबाट ती किशोरी डिस्चार्ज भएपछि प्रहरीमा जाहेरी दिने प्रक्रिया सुरु भयो । उनको दाइ नाता पर्ने एक जना युवक उक्त घटनालाई आफैं सम्हाल्ने भनेर कैलालीबाट अछाम पुगेका रहेछन् ।मुद्दा दर्ताको लागि किशोरी जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा पुगेको खबर थाहा पाएपछि म त्यतै पुगेँ । ती किशोरीका दाइ नाता पर्नेले घटनाको जानकारी पत्रकारलाई दिएको भन्दै उनकी आमालाई प्रहरी परिसरमै थर्काइरहेका थिए । नभएको घटनाको समाचार लेखेको भन्दै उनले मलाई पनि गाली गरिरहे । म उनकै छेउमा पुगिसकेकी थिएँ । उनले भने मलाई चिनेका थिएनन् । हुँदै नभएको घटनालाई बाहिर ल्याएर मेरो परिवारको बेइज्जत गर्ने त्यस्ता पत्रकारलाई त्यसै छोड्दिन भन्दै उनी ठूल्ठूलो स्वरमा कराइरहेका थिए ।अन्तमा सहन नसकेर समाचार लेख्ने मै हो, ल म तपाईंकै अगाडी छु के गर्नु हुन्छ गर्नुस् भनेपछि उनी अक्मकिए । त्यसो होइन बहिनी भन्दै उनी मलाई प्रवचन दिन थाले । खासमा उनी पनि किशोरीको पक्षमा भन्दा पनि केटालाई मुद्दा हाल्न नहुने तरिकाले बोलिरहेका थिए ।केही समयपछि वकिल खोजेर घटनाको सबै विवरणसहित जाहेरी लेख्ने कुरा भयो । ती किशोरी, उनका बुवाआमा र दाई वकिल कहाँ गए । जाहेरीमा किशोरीले आत्महत्याको प्रयास गरेको घटनाको बारेमा केही उल्लेख थिएन । मलाई सुरुबाटै शंका लागेर जाहेरीमा के बेहोरा आयो भनेर प्रहरीलाई सोधेँ । आत्महत्याको कुरा उल्लेख नभएको थाहा पाएपछि उनलाई फेरि सबै विवरण खुलाएर जाहेरी लेख्न पठाइयो ।सबै प्रक्रिया पुरा गरेर जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा मुद्दा दर्ता भयो । गाउँका मान्छेले कुरा काट्ने , होच्याउने गर्न थालेपछि उनी त्यही गाउँमा फर्किन सकिनन् । ती किशोरीलाई केही दिन मंगलसेनस्थित सेफ हाउसमा राख्ने कुरा भयो । मुद्दा दर्ता भएपछि उनकी आमा र उनलाई सेफ हाउसमा पठाइयो । उनीसँगै आएका दाइ नाता पर्नेले ती किशोरीलाई सेफ हाउसमा राख्न दिएनन् । सेफ हाउसमै गएर मेरो बहिनीलाई यता राख्दिनँ, आफैंसँग कैलाली लगेर जान्छु भनेर उनले त्यताबाट जबरजस्ती लगे । सेफ हाउसका कर्मचारीकै अगाडी समाचार लेखेकै कारण घटना ठूलो भएको भन्दै मलाई नानाथरी गाली गरेछन् । र ती किशोरी उनका बुवाआमासहित लगेर कैलाली गए ।कैलाली गएको केही समयमा बयान दिनका लागि ती किशोरीले अछाम आउनु पर्नेभयो । सबै जिम्मेवारी लिन्छु भनेर लगेका दाइले कैलाली पुगेपछि उनको साथ छोडे । भारतमा रहेका दाइहरुले पनि बलात्कार जस्तो मुद्दामामिलमा लागेको भन्दै ती किशोरीलाई मानसिक यातना दिइरहे । दाइहरुले कैलालीमा बनाएको घरमा बसिरहेका उनका बुवाआमालाई छोरीको पक्षमा बोल्ने भए घर छोडेर जान भने । एक महिना अगाडी बृद्धावस्थाका उनका बुवाआमा अछाम फर्किए ।कक्षा ११ मा कैलालीमै भर्ना गरेकाले ती किशोरी भने त्यतै बसिन् । परीक्षाको फारम भर्न दाइहरुसँग पैसा मागिन् । पैसाको सट्टा उनले लगातार गाली पाइन् । घर छोडेर निस्किन दबाब दिन थाले ।बुवाआमा अछाम आए , घरमा भएको पिठो चामल सबै सकियो । त्यसपछि उनी भोकै सुत्न थालिन् । दिनप्रतिदिन उनका दाइहरुले यातना दिइरहे । अप्रत्यक्ष रुपमा बयान फेरेर केटालाई छुटाइदिन र थप मुद्दामामिलामा नलाग्न उनलाई आफ्नै परिवारबाट दबाब आइरह्यो । तर उनले बयान फेर्न मानिनन् ।तनाव सहन नसकेपछि ती किशोरीले मलाई एकसातादेखि निरन्तर फोन गरिरहिन् । परिवारको साथ नपाएपछि आत्महत्या गर्ने सोच आउन थालेको छ भन्दै उनी रुन थालिन् । सुरुवाती अवस्थादेखि उक्त घटनाबारे जानकारी भएकाले उनको सुरक्षित ठाउँमा व्यवस्थापन गर्न पाए हुन्थ्यो भन्ने कुराले पिरोलिरह्यो ।हुन त एक पत्रकारले समाचार लेख्ने हो , सरोकारवालासम्म पुर्‍याउनुपर्ने हो । पेशागत धर्म नै यही हो । तर यौन दुर्वव्यबहारमा परेकी पीडित किशोरी जो समाजबाट एक्लो भइन्, परिवारबाट एक्लो भइन्, अपहेलित बनिन् उनको बारेमा समाचार मात्रै लेख्नु मात्र ठूलो कुरो होइन भन्ने लाग्यो ।मैले घटनाको सबै जानकारी महिला आयोगकी अध्यक्ष कमला पराजुलीलाई गराएँ । जसरी पनि ती किशोरीको उद्धार गर्नका लागि आफू लाग्ने बताइन् । उनले पनि विभिन्न निकायसँग उनको व्यवस्थापनका लागि कुरा गरिन् ।अन्ततः महिला आयोगकी अध्यक्ष र त्यहाँका केही कर्मचारीले उनलाई काठमाडौंमा बस्ने व्यवस्था मिलाए । तुर्माखाँद गाउँपालिकाका अध्यक्ष डम्बर बीसीले यातायात खर्चको व्यवस्था गरे । अहिले उनी काठमाडौं पुगेकी छन् । अब उनको बाँकी समय काठमाडौंमा बित्ने छ ।घटना घटेको होइन भन्दै ढाकछेप गर्न खोज्ने उनका गाउँका जनप्रतिनिधि , नेता , शिक्षक , प्राध्यापकलगायतका व्याक्तिहरु किशोरीले पछिल्लो समयमा भोगिरहेको पीडा र दुःखबारे अन्जान छन् । उनीहरुलाई त्यो समयमा पीडकलाई छुटाउनु थियो , उन्मुक्ति दिनु थियो । तर उनीहरु सफल भएनन् । 