राष्ट्रकवि भन्छन्- मसँग समय कम छ
९७ पुगे उनी । अझै उत्तिकै सक्रिय । सबैको मन राख्न खप्पिस ।  माइक उनी बसिरहेकै ठाउँमा पुर्‍याउन खोज्दा मानेनन्, ‘म रोस्ट्रममै गएर बोल्छु ।’ 
काठमाडौं — ९७ पुगे उनी । अझै उत्तिकै सक्रिय । सबैको मन राख्न खप्पिस । माइक उनी बसिरहेकै ठाउँमा पुर्‍याउन खोज्दा मानेनन्, ‘म रोस्ट्रममै गएर बोल्छु ।’  ‘हजुरलाई सजिलो हुन्छ कि भनेर नि,’ उद्घोषक बोले । ‘यसरी सजिलो खोजेको भए कहाँ अहिलेसम्म रहन्थे होला र ?’ उनले भनेपछि सबैले ताली पिटे । उनको अनुहारमा तेज र आकर्षण छ । आफ्नोपनको आभास हुने आकर्षण र सबैलाई प्रभाव पार्ने तेज । सन्तुष्ट अनुहार । पहिले पहिलेका भन्दा अलि फरक थियो – राष्ट्रकवि माधव घिमिरेको आजको बोली । उनको आवाजको कम्पनयुक्त आकर्षण उही थियो । उही थियो अनुहारको भावभंगीमा । तर बोलिरहेका शब्दहरू फरक थिए । भनिरहेका कुराहरू भिन्न थिए । ‘म ९७ पुगें । मसँग समय कम छ,’ मृत्युको आभास भएजस्तो गरी उनले भने । केही महिनाअघि राष्ट्रकविको घरमा म पुगेको थिएँ । कुराकानीका क्रममा मृत्युका कुरा ज्यादा भए । त्यतिखेर उनले भनेका थिए, ‘मैले मर्न डराउनु हुँदैन । मैले पनि मर्न डराएँ भने त पाप लाग्ला नि मलाई ।’ मलाई आश्चर्य लागेको थियो । मैले जिज्ञासा राखेँ, ‘जीवन जिउन चाहन्छु भन्दा पनि कहीँ पाप लाग्छ त ?’ ‘मभन्दा निकै साना मानिसहरू मरिरहेका छन् । मेरा समकालीन एक दुईजना बाँकी होलान् । सबै गइसके । यस्तो अवस्थामा म अझै बाँच्न चाहन्छु भन्नु त मूर्खता हो नि । अज्ञानता हो नि । मलाई त जतिखेर मन लाग्छ त्यतिखेर लगोस् कालले ।’ ‘थाक्नुभएको हो र जीवनसँग ?’ ‘थाकेको भए यति फुर्तीसँग तपाईंसँग बोल्थें र म ? तपाईंका कथाका पात्रहरूको कुरा गर्थें र ? अब के छ र थाक्नु ? सबैले मान सम्मान गरेका छन् । जता गयो त्यतै वाह वाह छ । सबैतिर माया गर्छन् । यस्तो अवस्थामा कसरी थाक्न सकिन्छ ? तर थाकेको छैन भनेर धेरै लोभ पनि त गर्नु भएन नि ।’ कत्रो साहसी कुरा । म सुनेको सुन्यै भएँ ।त्यसो त राष्ट्रकविको घरमा म प्राय: गइरहन्छु । महिना दुई महिनामा एकचोटि । हरेक भेटमा मैले जीवनप्रतिको उनको सकारात्मक सोचलाई महसुस गरेको छु । मलाई लाग्छ, उनको अनुहारमा देखिने आकर्षण उनको सकारात्मक सोचकै कारण हो । ५८/५९ सालताका एउटा दैनिकमा कार्यरत थिएँ म । त्यतिबेला एउटा स्टोरी गर्न उनकोमा गएको थिएँ । उनी लमजुङका केही ठूलाठालू र व्यवसायीहरूसँग रहेछन् । मलाई सँगै राखे । सबैसंँग परिचय गराए । लमजुङका ठूलाठालू र व्यवसायीहरू लमजुङमा उनको पूर्णकदको प्रतिमा राख्नलाई अनुमति माग्न आएका रहेछन् । उनले मानेनन् । उनीहरूले कर गरे, ‘हामीले सबै तयारी गरिसकेका छौं । खर्च पनि जुटाइसकेका छौं । हजुरको अनुमति मात्र लिन आएको । अनुमति पायौं भने तीन महिनामा हामी प्रतिमा राख्छौं हजुर ।’ उनले मान्दै मानेनन् । निराश भएर उनीहरू फर्किए । ‘किन नमान्नुभएको त आफ्नो प्रतिमा राख्न ?’ उनीहरू हिँडेपछि मैले सोधें । ‘लेखक कविले आफ्नो प्रतिमा र सालिक पाठकहरूको मनमा बनाउने हो । दोबाटो चौबाटोमा होइन । मलाई पाठकका मनमा रहँदा नै रमाइलो हुनेछ ।’ कविवरप्रतिको श्रद्धा झन् बढ्यो । त्यसो त राष्ट्रकवि माधव घिमिरेमात्र एउटा यस्ता मानिस हुन् जसप्रति हरेक भेटमा श्रद्धा चुलिँदै गएको छ । जतिचोटि भेट्यो त्यति नै चोटि उनीप्रतिको श्रद्धा थप फैलिएको छ । झांगिएको छ । त्यसैताका हुनुपर्छ । कुनै एक दिन त्यत्तिकै उनको घरमा पुगेको थिए । उनलाई प्रमुख अथिति बनाउन मानिसहरू आइरहेका थिए । एकै दिन चारवटा कार्यक्रममा प्रमुख अथिति बस्न उनी राजी भएपछि धर्मपत्नी महाकाली रिसाइन्, ‘आफ्नो स्वास्थ्यको पनि ख्याल गर्नुपर्छ नि ।’ ‘के गर्नु सबैले बोलाउँछन् । नाइँ भन्न मन लाग्दैन । उनीहरूले नै बुझेर नबोलाए हुन्थ्यो ।’ मतिर हेर्दै उनले भने । त्यो साँझ कार्यालय पुगेपछि मैले एउटा ‘स्टोरी’ लेखें– कविवर घिमिरे जीवित सम्पदा हुन् । उनलाई अझ सिर्जनशील र स्वस्थ बनाउन कार्यक्रममा धेरै बोलाउनु राम्रो होइन । उनी आफैं पनि धेरैले मलाई नबोलाओस् भन्ने चाहन्छन् ।’ त्यो छापिएपछि उनी खुसी भएर मलाई फोन गरे, ‘तपाईंले राम्रो गरिदिनुभो ।’ एक महिनापछि घर पुग्दा धर्मपत्नी महाकाली अझ खुसी भेटें, ‘बाबुले राम्रो गरिदिनुभो । तपाईंको लेख छापिएपछि कार्यक्रममा बोलाउन कम भएको छ । यो १२ वर्षअघिको कुरा हो । तर अहिले फेरि त्यस्तै भइसकेको छ । राष्ट्रकवि एउटा महाकाव्य पूरा गर्न दत्तचित्त छन् । तर उनीसँग समय नै छैन । ‘म ९७ पुगेँ । मसँग समय कम छ ।’ उनले भने, ‘मेरो समय तपार्इंहरूले बचाइदिनुस् ।’ उनले अनुरोध भावमा भने, ‘तपार्इंहरूले बोलाएपछि मैले कसरी नाइँ भन्नु । तर म एउटा महाकाव्य पूरा गर्न खोज्दैछु । त्यो पूरा गर्न दिनुस् । मसँग साँच्चिकै समय कम छ ।’ हो, पनि ९७ वर्षको मान्छेलाई कार्यक्रममा बोलाएर दुई तीन घन्टा राख्नु भनेको दु:ख दिनु नै हो । बरु रहर लाग्छ भने उनको निवासमा जान सकिन्छ । सँगै बसेर फोटो खिच्न सकिन्छ । साहित्य, जीवन र दर्शनका कुरा गर्न सकिन्छ । तर कार्यक्रममा बोलाउनु र बोल्न लगाउनु त्यति व्यावहारिक होइन कि ! ‘तपाईंहरूलाई राष्ट्रकविको हातबाट विमोचन गराउन मन लाग्नु स्वाभाविक हो । तर म एक्लो बूढो कति ठाउँमा जाउँ ? गार्‍हो पनि हुन्छ । फेरि मसँग समय नै कहाँ छ र धेरै ?’ उनले फेरि भने । उनको अन्तिम वाक्य नमीठोसँग मेरो मनमा गढ्यो, ‘फेरि मसँग समय नै कहाँ छ र धेरै ?’