कलकुतेको ९६ वर्षे सक्रिय जीवन
उमेर ९५ वर्ष । सक्रिय जीवन । हिड्डुल गर्ने, घरको सानोतिनो काम गर्न उनलाई कसैको सहारा चाहिंदैन । बिहान उठदेखि साँझ अबेरसम्मै केहि न केहि काममा हुन्छन् उनी । घरको आवश्यक सामान किन्नु, नातिनातिनाको हेरचाह पनि उनी आफै गर्छन् ।
कञ्चनपुर — उमेर ९५ वर्ष । सक्रिय जीवन । हिड्डुल गर्ने, घरको सानोतिनो काम गर्न उनलाई कसैको सहारा चाहिंदैन । बिहान उठदेखि साँझ अबेरसम्मै केहि न केहि काममा हुन्छन् उनी । घरको आवश्यक सामान किन्नु, नातिनातिनाको हेरचाह पनि उनी आफै गर्छन् ।उनी टोलछिमेकमा शुभकार्य भए भजन किर्तनका लागि आफ्नो टोली सहित पुगिहाल्छन् । वाल्यकालमै सिकेको मादल बजाउने कला बुढेसकालमा पनि मनोरञ्जन र आत्मशान्तिको माध्यम बनेको छ । राति अबेरसम्म किर्तन गर्छन् । मादल बजाउने उनको सोख घटेको छैन । कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका १० तिलकेनीका ९५ वर्षीय कलकुते गिरी अहिले पनि सक्रिय छन् । बिहान ५ वजे उठेर नित्यकर्म सकेपछि घर आँगनकै करेसाबारीमा काम गर्छन् । उनले प्राय जसो साग तरकारी घरमै उत्पादन गर्छन् । दिउँसो खाना आफै पकाउछन् । साँझ पनि साग तरकारी पकाउने देखि रोटी पकाउने काम आफै गर्छन् । घरमा आवश्यक पर्ने नुन तेलदेखि चिनी चियापत्ती र अन्य सामग्री किनमेल गर्न आफै जान्छन् । अहिले पनि उनी हप्तामा २/३ दिन किर्तनमा रमाउँछन् । कहिले आफ्नै घरमा पनि साथीहरु बोलाएर किर्तन गरिहाल्छन् । उनका साथी बृद्ध देखि युवा समेत छन् । ८/१० जनाको किर्तन टोलीमा कलकुते सबै भन्दा पाका हुन् । ‘उनको जोश देखेर अझै युवा नै छन् जस्तो लाग्छ’ कलकुतेका युवादेखिका साथी ७५ वर्षीय जयदत्त पन्तले भने, ‘धार्मिक कुरा भनेपछि उहाँको मन हुरुक्कै हुन्छ ।’ सोमबार राष्ट्रिय ज्येष्ठ नागरिक समाजले आयोजना गरेको कार्यक्रममा सहभागि हुन उनी महेन्द्रनगर पुगेका थिए । उनी साथीभाई सहित उत्साहका साथ कार्यक्रममा सहभागि भएका थिए । समाजको आयोजना गरेको र्‍यालीसंगै उनी महेन्द्रनगर बजार घुमे । अहिलेको पुस्तामा धर्म संस्कृतिप्रतिको बेवास्ताले समाज गलत बाटोतर्फ गईरहेको गिरीको ठम्याइ छ । समाजलाई सहि बाटोमा ल्याउने धर्म संस्कृति नै भएकाले यसको संरक्षणसंगै नयाँ पुस्तालाई यसतर्फ आकर्षण गर्नुपर्ने उनले बताए । उनले आत्मसन्तुष्टी र मनोरञ्जनका लागि भजन किर्तनमा लागेको बताए । उनको बुढेसकालमा भुलिने माध्यम पनि यहि भएको छ । २०२३ मा दार्चुलाको तत्कालिन खर्कडा गाविसमा पर्ने पातीबाट बसाईसरी जिमुवामा आएका उनले त्यतिबेला वन फडानी गरेर १ विघा जमिन बनाएका थिए । त्यतिबेला सर्प, कालाजार, औलोका कारण पहाडबाट तराई आउन धेरै डराउथे । जो तराई आयो त्यो बाँच्दैन भन्नेसम्मको डर थियो । ‘पहाडमा मकैसमेत किन्न पनि पाइदैनथ्यो, आफ्नै जमिनको उत्पादनले खान नपुग्ने’ कलकुतेले भने, ‘पैसा भएर पनि सामल किन्न नपाइने, त्यहि भएर हिम्मत गरेर तराई आएँ ।’उनी घरमा कसैलाई नबताएर यहाँ आएका थिए । पातीबाट एक दिन पैदल हिडेर गाडी पाइने भारतको झुलाघाट पुगे । दोस्रो दिन गाडी चढेर टनकपुर । टनकपुरबाट पैदल हिडेर तेस्रो दिन मात्रै उनी हालको भीमदत्त नगरपालिकाको जिमुवा पुगेका हुन् । ‘यहाँ पुगेको एक वर्षसम्म घरमा खबर पठाउन सकिएन, घरबाट पनि केहि खबर आएन’ उनले भने, ‘घरमा आमा बुवा त मरिसक्यो भन्नेमा रहेछन्, जब यहाँबाट एकजना छिमेकी गए उनैसंग खबर पठाएँ ।’ ‘अहिले त केहि हुने वितिक्कै खबर पुर्‍याउन सकिन्छ, जानुपरे पनि बिहान बस चढेर साँझ घरमै पुगिन्छ’ उनले भने, ‘त्यतिबेला जान पनि ३/४ दिन लाग्ने, फोन केहि थिएन, चिट्ठी पठाउन पनि पढेलेखेका मान्छे खोज्दै गाउँ डुल्नुपर्थ्यो ।’ उनी आफु निरक्षर हुन् । नातिनातिनाले सिकाएपछि दस्तखत गर्न भने सकेको उनले बताए । कलकुतेले १० वर्षअघिसम्म पनि २ वटा भैंसी पालेका थिए । दुध र घ्यू बेचेर घरको सबै खर्च चलाएका थिए । आफु पनि प्रशस्त मात्रामा दुध घ्यु खान्थे । त्यहि अनुसार मिहिनेत पनि गर्थे । तर अहिले बढेसकाल लागेपछि उनले भैंसी पाल्न छाडे । छोराहरुले पनि पालेका छैनन् । चियाका लागि पनि दुध किन्नु पर्ने बाध्यता रहेको उनले बताए । उनलाई अहिले पनि खासै रोग छैन । सामान्य रुघाखोकी र ज्वरो त उनी घरेलु उपचार गरेरै निको पार्छन् । अहिलेसम्म औषधी कुनै पनि खाएका छैनन् । ‘धेरै मिहिनेत र गाउँकै उत्पादन तथा गोरस खाएर निरोगी भएको हुँ’ उनले भने, ‘अझै ८/१० वर्ष केहि हुँदैन, आफै खाना बनाएर पुरै परिवारलाई खुवाउँछु ।’ उनका तीन छोरा छन् । उनी कान्छा छोरा दामोदरसंग बस्छन् । दामोदर अहिले रोजगारीका लागि भारततिर छन् । त्यहि भएर घरको जिम्मेवारी पनि उनकै काँधमा छ । ‘अहिलेका सानो काम पनि गर्दैनन्, एक कदम हिड्न सक्दैनन् अल्छी धेरै भए’ उनले भने, ‘यसले धेरै रोग जन्माएको छ, गाउँघरको उत्पादन छाडे, धान गहुँदेखि साग तरकारी सबैमा विषादी हाल्न थाले यसले मानिसको आयु घटाउदै लग्यो ।’ 